1979

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="af">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>afwiki</dbname>
    <base>https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Bespreking</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gebruikerbespreking</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediabespreking</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Lêer</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lêerbespreking</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWikibespreking</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sjabloonbespreking</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulpbespreking</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriebespreking</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portaalbespreking</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Konsep</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Konsepbespreking</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1979</title>
    <ns>0</ns>
    <id>451</id>
    <revision>
      <id>2979013</id>
      <parentid>2913683</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeure */ skakels</comment>
      <origin>2979013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7722" sha1="0e394raxko294nzzsryujl9as0nmdoc" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Waldheim Portrait.JPG|teks=Kurt Waldheim}}

Die '''jaar 1979''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 79ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. 
Dit was die laaste jaar van die dekade 1970's.

== Gebeure ==
* [[1 Januarie]] – Die [[Verenigde Nasies]] se sekretaris-generaal, [[Kurt Waldheim]], lui die begin van die ''Internasionale Jaar van die Kind'' in.
* [[12 Februarie]] – Vlug 827 van Air Rhodesia word afgeskiet deur ZIPRA in soortgelyke omstandighede as Air Rhodesia Vlug 825 in September [[1978]].
* [[22 Februarie]] – [[St. Lucia]] (land) word onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[25 Februarie]] – Operasie Vanity: vier Canberra-bomwerpers van die [[Rhodesiese Lugmag]], asook drie Canberras van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], val 'n ZIPRA-basiskamp aan naby Luso, [[Angola]].
* [[25 Maart]] – Die eerste ten volle funksionele [[ruimtependeltuig]], ''[[Ruimtependeltuig Columbia|Columbia]]'', word afgelewer by die [[Kennedy-ruimtesentrum|John F. Kennedy-ruimtesentrum]] ter voorbereiding van sy eerste lansering.
* [[6 April]] –  Dr [[Connie Mulder]], S.A. kabinetsminister, word uit die [[Nasionale Party]] geskors weens sy aandeel in die inligtingskandaal.
* [[11 April]] – Die bewind van die [[Uganda|Ugandese]] diktator, [[Idi Amin]], word omvergewerp.
* 11 April – Die Oos-Duitse ambassadeur in Uganda, Gottfried Lessing, word saam met sy vrou in [[Kampala]] vermoor. Hy was voorheen getroud met die skryfster (en [[Nobelprys vir Letterkunde|Nobelpryswenner]]) [[Doris Lessing]].
* [[9 Junie|9]]–[[23 Junie]] – Die [[Krieketwêreldbeker 1979|2de Krieketwêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] gewen.
* [[18 Junie]] – SALT II geteken deur [[Jimmy Carter]] en [[Leonid Brezjnef]].
* [[26 Junie]] – [[Muhammad Ali]] tree af.
* [[2 Julie]] – Die Susan B. Anthony dollarmunt word uitgereik.
* [[11 Julie]] – Die [[NASA]]-ruimtetuig ''[[Skylab]]'' brand uit in die [[Aarde]] se atmosfeer.
* [[12 Julie]] – [[Kiribati]] word onafhanklik van die [[Verenigde Koninkryk]].
* [[22 September]] – 'n Amerikaanse satelliet, neem ‘n dubbele ligflits in die suidelike [[Indiese Oseaan]] waar, wat moontlik dui op ‘n kernwapentoets en later as die [[Vela-insident]] bekend sal staan.
* [[27 Oktober]] – [[St. Vincent en die Grenadines]] word onafhanklik van die Verenigde Koninkryk.
* [[28 November]] – Die [[Suid-Afrika]]anse ambassadeur in [[El Salvador]], Archibald Dunn, word ontvoer en vermoor.
* 28 November – ''[[Air New Zealand]]''-[[Erebus-vliegtuigramp|vlug 901]] vlieg teen die [[vulkaan]] [[Erebus (berg)|Erebus]] in [[Antarktika]] vas en 257 mense sterf.

== Geboortes ==
* [[3 Februarie]] – [[Willem Anker]], Afrikaanse romanskrywer, dramaturg en akademikus en wenner van die [[Hertzogprys]].
* [[6 Februarie]] – [[Bevin Fortuin]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († [[2025]]).
* [[9 Februarie]] – [[Steven Sterling]], Suid-Afrikaanse sanger.
* [[22 Februarie]] – [[Débora Falabella]], Brasiliaanse aktrise.
* [[15 Maart]] – [[Hannes Brümmer]], Suid-Afrikaanse akteur, televisieregisseur en komediant.
* [[17 Maart]] – [[Stormy Daniels]], Amerikaanse pornoster, skryfster en regisseuse.
* [[27 Maart]] – [[Imran Tahir]], Suid-Afrikaanse oud-krieketspeler.
* [[4 April]] – [[Heath Ledger]], Australiese akteur († [[2008]]).
* [[8 April]] – [[Keabetswe Motsilanyane]], [[Suid-Afrikaanse]] aktrise, sangeres en danseres.
* [[9 April]] – [[Ryan Cox]], [[Suid-Afrikaanse]] fietsryer († [[2007]]).
* [[9 April]] – [[Keshia Knight Pulliam]], Afro-Amerikaanse aktrise.
* [[11 April]] – [[Josh Server]], Amerikaanse akteur.
* [[12 April]] – [[Claire Danes]], Amerikaanse aktrise.
* [[19 April]] – [[Kate Hudson]], Amerikaanse aktrise.
* [[23 April]] – [[Jaime King]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en skryfster.
* [[4 Mei]] – [[Lance Bass]], Amerikaanse musikant (''NSYNC'').
* [[10 Mei]] – [[Marieke Vervoort]], Belgiese paralimpiese atleet († [[2019]]).
* [[20 Mei]] – [[Jakkie Louw]], Afrikaanse musikant.
* [[2 Junie]] – [[James Ransone]], Amerikaanse akteur († [[2025]]).
* [[9 Junie]] – [[Quinne Brown]], Afrikaanse sepie-aktrise.
* [[10 Junie]] – [[Svetlana Zakharova]], Russiese primaballerina.
* [[28 Junie]] – [[Florian Zeller]], Franse romansier, dramaturg, draaiboekskrywer en filmregisseur.
* [[15 Augustus]] – [[Elana Afrika]], Suid-Afrikaanse aktrise en radio- en TV-aanbieder.
* [[25 Augustus]] – [[Kim Cloete]], Suid-Afrikaanse aktrise, sangeres en TV-aanbieder.
* [[8 September]] – [[Pink (sangeres)|Pink]] (Alecia Moore), Amerikaanse sangeres en aktrise.
* [[17 September]] – [[Neill Blomkamp]], Suid-Afrikaanse rolprentvervaardiger.
* [[21 September]] – [[Kristof Slagmulder]], Vlaamse politikus.
* [[22 September]] – [[Bakkies Botha]], oud-[[Springbokke|Springbokrugbyspeler]].
* [[16 Oktober]] – [[Erin Brown]], Amerikaanse aktrise, regisseuse en rolprentvervaardiger.
* [[17 Oktober]] – [[Kimi Räikkönen]], [[Finland|Finse]] motorrenjaer.
* [[12 November]] – [[Erns Grundling]], Afrikaanse joernalis en digter.
* [[14 November]] – [[Olga Kurylenko]], Franse aktrise. 
* [[18 November]] – [[Einar Selvik]], Noorse musikant.
* [[23 November]] – [[Jonathan Sadowski]], Amerikaanse akteur en vervaardiger.
* [[26 November]] – [[Anel Alexander]], Suid-Afrikaanse aktrise.
* [[30 Desember]] – [[Manie Jackson]], Afrikaanse Country-sanger.
* [[30 Desember]] – [[Nicholis Louw]], Afrikaanse pop- en operasanger.
* [[31 Desember]] – [[Josh Hawley]], [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] senator vir [[Missouri]] in die VSA-senaat.

== Sterftes ==
* [[5 Januarie]] – [[Charles Mingus]], [[VSA|Amerikaanse]] [[jazz]]musikant en -komponis (* [[1922]]).
* [[24 Januarie]] – [[Jan de Klerk]], [[Suid-Afrika]]anse politikus (* [[1903]]).
* [[7 Februarie]] – [[Josef Mengele]], [[Duitsland|Duitse]] [[Nazi's|Nazi]]-offisier (* [[1911]]). 
* [[27 Februarie]] – [[Salty du Rand]], Suid-Afrika se vyf-en-twintigste [[Springbokkaptein]] (* [[1926]]).
* [[28 Februarie]] – [[Ethel Remey]], Amerikaanse aktrise (* [[1895]]).
* [[15 Maart]] – [[Léonide Massine]], Russiese balletdanser en choreograaf (* [[1895]]).
* [[7 April]] – [[Amir Abbas Hoveyda]], [[Iran]]se ekonoom en politikus, premier van Iran (* [[1919]]).
* [[30 April]] – Afrikaanse skrywer A.A. Pienaar wat onder die skuilnaam [[Sangiro]] gepubliseer het (* [[1894]]).
* [[29 Mei]] – [[Mary Pickford]], Amerikaanse aktrise (* [[1892]]).
* [[11 Junie]] – [[John Wayne]], Amerikaanse akteur (* [[1907]]).
* [[18 Junie]] – [[Henry Vollam Morton]], Brits-Suid-Afrikaanse joernalis en reisskrywer (* [[1892]]).
* [[29 Julie]] – [[Herbert Marcuse]], Duits-Amerikaanse [[filosoof]], [[sosioloog]] en politieke teoretikus (* [[1898]]).
* [[12 Augustus]] – [[Ernst Boris Chain]], Duits-Britse biochemikus (* [[1906]]).
* [[27 Augustus]] – [[Louis Mountbatten]], Britse staatsman en vlootoffisier (* [[1900]]).
* [[31 Augustus]] – [[Sally Rand]], Amerikaanse burleskdanser (* [[1904]]).
* [[4 Oktober]] – [[Gerard Rissik]], Suid-Afrikaanse bankier en vierde president van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] (* [[1903]]).
* [[13 Oktober]] – [[André van Gyseghem]], Engelse akteur en teaterdirekteur (* [[1906]]).
* [[26 Oktober]] – [[Park Chung-hee]], [[Suid-Korea]]anse politikus en soldaat, president van Suid-Korea (* [[1917]]).
* [[29 November]] – [[Zeppo Marx]], Amerikaanse akteur (* [[1901]]).

[[Kategorie:1979| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]</text>
      <sha1>0e394raxko294nzzsryujl9as0nmdoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>25 Februarie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2092</id>
    <revision>
      <id>2979012</id>
      <parentid>2887915</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeure */ skakel</comment>
      <origin>2979012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6643" sha1="nrtktcy3o3lo7nkt43x74ri1f6ne5lx" xml:space="preserve">{{FebruarieKalender}}

'''25 Februarie''' is die 56ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]]. Daar volg nog 309 dae in die res van die jaar (310 in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]).

== Gebeure ==
[[Lêer:Nuremberg chronicles - Hilarius, Pope (CXXXVIv).jpg|duimnael|250px|Pous Hilarius. Hy het 'n edik uitgereik waarin biskop Veranus veroordeel word.]]
* [[138]] – Die Romeinse Keiser [[Hadrianus]] neem vir [[Antoninus Pius]] aan, wat hy tevore reeds as sy opvolger benoem het
* [[464]] – Edik van [[Pous Hilarius]] waarin biskop Veranus veroordeel word.
* [[1147]] – Die begrip Austria vir [[Oostenryk]] word vir die eerste keer gebruik in ´n dokument wat deur die Duitse koning Konrad III geteken word.
* [[1489]] – Koning [[Karel VIII van Frankryk]], gee die onafhanklikheid [[Monaco|aan Monaco]].
* [[1570]] – [[Pous Pius V]] vaardig die pouslike bul ''Regnans in Excelsis'' uit om [[Elizabeth I van Engeland|Koningin Elizabeth I]] en haar volgelinge in die [[Kerk van Engeland]] uit die katolieke kerk te ban.
* [[1593]] – [[Pous Clemens VIII]] publiseer die bul ''Caeca et Obdurata'' waarin hy [[Pous Paulus III]] se besluit bevestig om die Jode van [[Rome]] in 'n ghetto te vestig.
* [[1621]] – [[Jürg Jenatsch (roman)|Jürg Jenatsch]] vermoor vir Pompejus von Planta, die leier van die katolieke in Graubünden, in die kasteel Rietberg in Domleschg. Jürg Jenatsch wil die ondermynende invloed van Pompejus von Planta in die streek stop sit. Die katolieke Oostenryk stuur 8000 soldate om Graubünden te beset.
* [[1635]] – In die Verdrag van Parys tussen Frankryk en die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Verenigde Nederlande]] word 'n offensiewe en defensiewe verdrag teen Spanje gesluit, in gevolge waarvan by ´n verowering van die Spaanse Nederlande die verowerde land verdeel sou word.
* [[1643]] – Tydens die Wapping-oorlog in die Nederlandse kolonie Nieu-Nederland in Noord-Amerika, val Nederlandse soldate 'n Indiaanse dorp aan en onthoof al die inwoners. Die koppe word dan later vir balspele gebruik. Die insident word bekend as die Pavonia-slagting.
* [[1750]] – [[Pous Benedictus XIV]] verklaar Ramon Lull salig.
* [[1856]] – Kongres van Parys: Gesprekke om die [[Krimoorlog]] te beëindig begin onder die leierskap van die [[Frankryk|Franse]] minister van buitelandse sake Alexandre Colonna-Walewski. Verteenwoordigers van die Ottomaanse Ryk, Oostenryk, Groot-Brittanje, Frankryk en Rusland onderhandel tot 30 Maart oor die terme van die vrede.
* [[1879]] – NG gemeente [[Porterville]] stig af van [[Piketberg]].
* [[1932]] – [[Adolf Hitler]] verkry die Duitse burgerskap. Die in Oostenryk-geborene was sedert 1925 staatsloos.
* [[1836]] – [[Samuel Colt]] ontvang 'n [[patent]] vir die [[rewolwer]].
* [[1912]] – Marie-Adélaïde, die oudste van ses dogters van Willem IV, word die eerste heersende Groothertogin van [[Luxemburg]]. 
* [[1920]] – Beleggers uit Antwerpen stig die Belgiese oliemaatskappy ''Petrofina''.
* [[1926]] – In [[Siam]] word koning [[Prajadhipok]] (Rama VII) gekroon.
* [[1921]] – Die [[Demokratiese Republiek van Georgië]] word deur die [[Sowjetunie|Sowjet]] [[Rooi Leër]] beset. Met die proklamasie van die [[Georgiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Georgiese SSR]] eindig van die kort tydperk van Georgiese onafhanklikheid. 
* [[1944]] – Die [[Britse Lugmag|Royal Air Force]] vernietig deur ´n swaar bombardement byna die hele stadsentrum van [[Augsburg]]. 
* [[1954]] – Na 'n staatsgreep teen Mohammed Nagib word sy Adjunk [[Gamal Abdel Nasser]], president van die [[Egipte|Republiek van Egipte]].
* [[1979]] – Operasie Vanity: vier Canberra-bomwerpers van die [[Rhodesiese Lugmag]], asook drie Canberras van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], val 'n ZIPRA-basiskamp naby Luso, [[Angola]] aan.
* [[1986]] – EDSA Revolusie: Corazón Aquino word ingehuldig as President van die [[Filippyne]], nadat [[Ferdinand Marcos]] uit die land vlug na 'n 20 jaar bewind.
* [[2024]] – Aaron Bushnell, 'n 25-jarige dienspligtige van die [[Amerikaanse Lugmag]], [[Selfverbranding van Aaron Bushnell|verbrand homself]] buite die Ambassade van [[Israel]] in [[Washington, D.C.]] in protes teen [[Gasa-Israel-konflik van Oktober 2023|Israel se optrede in Gasa]].

== Geboortes ==
* [[1643]] – [[Ahmet II]], sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] († [[1695]]).
* [[1707]] – [[Carlo Goldoni]], Italiaanse dramaturg († [[1793]]).
* [[1873]] – [[Enrico Caruso]], Italiaanse operasanger († [[1921]]). 
* [[1842]] – [[Karl May]], Duitse skrywer van hoofsaaklik avontuurstories (200 miljoen boeke verkoop) († [[1912]]).
* [[1866]] – [[Benedetto Croce]], Italiaanse [[filosoof]], historikus, literatuurkritikus en politikus († [[1952]]).
* [[1896]] – [[Ida Noddack]], Duitse [[Chemie|chemikus]] en [[Fisika|fisikus]] († [[1978]]).
* [[1901]] – [[Zeppo Marx]], Amerikaanse akteur († [[1979]]).
* [[1917]] – [[Anthony Burgess]], Engelse skrywer en komponis († [[1952]]).
* [[1927]] – [[Carol Brewster]], Amerikaanse aktrise († [[2013]]).
* [[1953]] – [[José María Aznar]], Spaanse politikus, van 1996 tot 2004 premier van [[Spanje]].
* [[1961]] – [[Anneli van Rooyen]], bekroonde Afrikaanse sangeres.
* [[1976]] – [[Rashida Jones]], Amerikaanse aktrise.
* [[1986]] – [[Jameela Jamil]], Engelse aktrise.
* [[1997]] – [[Ana Mena]], Spaanse sangeres.
* 1997 – [[Isabelle Fuhrman]], Amerikaanse aktrise.
* [[2003]] – [[Lythe Pillay]], Suid-Afrikaanse Olimpiese [[naelloop]][[atleet]].

== Sterftes ==
* [[1634]] – [[Albrecht von Wallenstein]], Boheemse militaris en politikus (* [[1583]]).
* [[1715]] – [[Pu Songling]], [[China|Chinese]] skrywer (* [[1640]]).
* [[1723]] – Sir [[Christopher Wren]], Engelse argitek, astronoom en [[wiskunde|wiskundige]] (* [[1632]]).
* [[1948]] – [[Alexander du Toit]], Suid-Afrikaanse [[geoloog]] (* [[1878]]).
* [[1970]] – [[Mark Rothko]], Amerikaanse skilder (* [[1903]]).
* [[1974]] – Prof. [[H.J.J.M. van der Merwe]], Afrikaanse taalkundige (* [[1913]]).
* [[1983]] – [[Tennessee Williams]], Amerikaanse dramaturg (* [[1911]]).
* [[2004]] – Prof. [[A.P. Grové]], Suid-Afrikaanse letterkundige (* [[1918]]).
* [[2017]] – [[Bill Paxton]], Amerikaanse akteur (* [[1955]]).
* [[2020]] – [[Hosni Mubarak]], voormalige president van [[Egipte]] (* [[1928]]).
* [[2021]] – [[Hannu Mikkola]], Finse [[Wêreldtydrenkampioenskap|wêreldtydrenkampioenjaer]] (* [[1942]]).

== Vakansies, vierings, en waarnemingsdae ==
* Sowjet-besettingsdag in [[Georgië]] ([[1921]]); Nasionale Dag in [[Koeweit]] ([[1961]]).

{{commonskat|25 February}}

[[Kategorie:Februarie]]</text>
      <sha1>nrtktcy3o3lo7nkt43x74ri1f6ne5lx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Geselshoekie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5209</id>
    <revision>
      <id>2979089</id>
      <parentid>2978412</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T09:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skenking van Gebruiker:Gaius le Roux */ Wat 'n verrassing.</comment>
      <origin>2979089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73771" sha1="qzwleceopc1swx0aumkso7gcdwdlayx" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]&lt;!--
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)

== Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep ==
Hallo almal,

''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.''

Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin.

Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by.

Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom.

Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word.

Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen.

Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar.

Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor:
* Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk?
* Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar?
* Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek?

Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)
=== Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool ===
Hello everyone,

Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics.

Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time.

This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome.

This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage.

Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects.

This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]].

To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

I would appreciate your feedback on:
* Do the definitions match how this community works?
* Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values?
* Which indicators are useful, misleading, or missing?

Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]
{{-}}
The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;
:Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC)

== Die nuwe klomp gebruikers... ==
Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC)

:Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC)
:::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC)
:::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC)
:Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC)
:: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC)
::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC)
::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op &quot;rol terug&quot; te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC)
:::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC)
::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende:
::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee
::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens &quot;Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)&quot;
::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie).
::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier.
:::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC)
::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC)
:::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]].
:::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Mandela en kie ==
[[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]]
Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC)

:Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC)
:: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC)
:::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:34, 1 Oktober 2026 (UTC)
::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie gesin. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC)

== Reptiele en amfibieë in Afrikaans ==
Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom

Die verwysing is 
Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. &amp; Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.

Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word

:Die reptiele &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]&lt;/ref&gt;
:Die amfibieë &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]&lt;/ref&gt;

Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word.

{{Verwysings}}

[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC)

:Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  21:45, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en die Kiswahili Wikipedia ==
Gemeenskap, ons gebruikersbesoeke vir September was 3,1 miljoen. Dan sien ek die [[Swahili Wikipedia]] (Kiswahili) het na die 70ste posisie opgeskuif betreffende die aantal artikels. Hulle groei konstant die afgelope paar weke en sal ons seker binnekort verbygaan. Hulle diepte is egter net 4 vs ons 38. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:59, 5 Oktober 2026 (UTC)

Die Swahili Wikipedia is tans die derde grootste in Afrika naas die [[Egipties-Arabiese Wikipedia]] en die Afrikaanse Wikipedia. Die Egipties-Arabiese Wikipedia, 11de op die ranglys, het egter 'n diepte van NUL, seker botgeskepte artikels. Ek vermoed Swahili gebruik ook 'n bot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek vermoed in Meimaand vanjaar het die Swahili-Wikipedia KI-vertalings geskep dat dit klap. [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org|af.wikipedia.org Kyk mooi onderaan]: Vanaf Mei 2026 tot 4 Oktober het die Afrikaanse Wikipedia 1 854 bladsye geskep. Daarteenoor het die Swahili Wikipedia 16 830 bladsye geskep. Ek het nog in Juniemaand vir onse liewe Gemini gevra: hoe op aarde stort jy 18 MB inligting binne 'n enkele maand of wat op die bedieners, met slégs 9 aktiewe bydraers? 
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=af.wikipedia.org Afrikaanse Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 15 699 885 grepe (bytes) verskil
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org Swahili Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 24 847 726 grepe (bytes) verskil [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:52, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Indien julle gewonder het - ek het onraad vermoed toe ek [https://lb.download.kiwix.org/zim/wikipedia/ Kiwix se blaaie] besoek het. 
::wikipedia_af_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 10:47  1.9G  
::wikipedia_af_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 14:18  1.9G  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 08:34  404M  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 12:19  410M

::wikipedia_sw_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 16:55  746M  
::wikipedia_sw_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 18:44  778M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 15:51  189M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 17:44  211M [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:01, 5 Oktober 2026 (UTC)

== Gebruik van sjabloon:intertaalskakel ==
As ons die artikel [[Anatoli Karpof]] en [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatoli_Karpof&amp;oldid=2975551 Anatoli Karpof (ouer weergawe)] vergelyk, sien ons baie rooi skakels in die ouer weergawe. Hoewel die nuwer weergawe netjieser lyk (geen rooi skakels nie), is dit vanuit 'n ensiklopediese oogpunt minder nuttig, aangesien ten minste een van die rooi skakels (Waddinxveeen) deur middel van die sjabloon:intertaalskakel na 'n ooreenstemmende artikel in die Nederlandse Wikipedia verwys het. Ek wil graag die gemeenskap se mening hoor oor my voorstel om die rooi skakels te herstel, maar met die byvoeging van sjabloon:intertaalskakel-skakels na die ooreenstemmende Nederlandse of Engelse artikels by te voeg. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek is 'n aanhanger van rooi skakels omdat dit aandui dat 'n gewensde artikel ontbreek. Ek ondersteun die gebruik van intertaalskakels om na bestaande artikels in ander tale te verwys. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:10, 5 Oktober 2026 (UTC)
:: Ek ondersteun nie een van die twee nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:14, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::Ek verpes rooi skakels...dit trek die leser se aandag af van belangrike inligting. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::: Dink rooi skakels moet net aanvaar word waar dit verwys na 'n &quot;kernartikel&quot; wat waarskynlik in die nabye toekoms geskep kan word. Stem saam dit trek aandag af van 'n artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:29, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::Ons kan dalk ook oorweeg om die kleur van rooi skakels te verander na iets minder steurend, bv. grys. 'n Mens kan die styl vir almal verander of elke gebruiker kan dit vir homself doen deur sy persoonlike CSS-bladsy te wysig. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:47, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::Hi ou Pynappel, dis nie soseer die &lt;u&gt;rooi kleur&lt;/u&gt; wat my pla nie, dis die blote teenwoordigheid daarvan op 'n andersins netjies-versorgde bladsy! Watse nut het 'n honderd internasionale krieketspelers se rooi name in 'n krieketwêreldbekerartikel? Niemand gaan dit ooit skep nie, punt. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:11, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::Dalk kom iemand eendag en skep dit. My gevoel is dat die rooi kleur 'n kenmerk van Wikipedia is wat ons tans nie ten volle benut nie. Dit is wel 'n seer oog, maar hopelik dien dit as 'n aansporing aan lesers om betrokke te raak en die artikel te skep, al is dit net 'n saadjie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:36, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Ek verwerp die gebruik van intertaalskakels:
::::::::1. Dit kan lesers irriteer om dadelik in 'n ander taal te beland wat hulle nie noodwendig verstaan nie.
::::::::2. Kan dit net 'n willekeurige besluit wees na watter taal daar geskakel word. Duits, Engels, Frans, Nederlands? Ek verkies die Duitse Wikipedia, maar die Franse is ook uitstekend!
::::::::3. Kan dit verhoed dat 'n nuwe artikel geskep word as daar reeds 'n soort skakel is. Dit is rooi skakels wat motiveer om 'n nuwe artikel te skep. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:45, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Oor rooi skakels: Myns insiens maak dit sin dat niebestaande artikels rooi is, aangesien bestaande artikels blou skakels het. Rooi is immers die opponent van blou in die kleurspektrum. Myns insiens verstaan almal dit dadelik, al lees hulle net op Wikipedia en is hulle nie aktiewe gebruikers nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:50, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::::{{neutraal}} Ek het gemengde gevoelens hieroor. Op die Franse Wikipedia is daar 'n artikel genaamd &quot;[[:fr:Maison du blé et du pain]]&quot;. Dis 'n koring- en broodmuseum in Switserland. Die vraag is - '''is hierdie artikel relevant vir die Afrikaanse Wikipedia'''? Regverdig dit 'n artikel? Miskien vir 'n Moorreesburger wat sy eie Koringbedryfmuseum wil vergelyk, ja. Maar die res van Suid-Afrika en Namibië? Nee. Die teenvraag is - waarom mag iemand nie daarvan bewus gemaak word nie? 
:::::::::Ons sit nou in die knars: aan die een kant onthou ek nog hoe 'n groep by Reddit suur was omdat [[Nederduits (skoolvak)]] 'n voorbladartikel geword het, wat ek bloot uit die Duitse Wikipedia destyds vertaal het. Uit die Redditeure se standpunt verstaan ek egter hul besware: dit voel &quot;volksvreemd&quot; (al vind ek prinses Diana ewe volksvreemd op die tydskrifvoorblaaie, aangesien ons 65 jaar al 'n republiek is). Aan die ander kant was die Redditeure se standpunt ewe vreemd: enige intelligente mens kon insien die foute wat met Nederduits gemaak is, kan netsowel met Afrikaans, Nama, Korana (feitlik enige taal) orals herhaal word: die sprekers wag amper ter elfder ure tot 'n taal heeltemal vergete is, en dan skielik, oornag, moet daar inderhaas 'n oplossing gesoek word wat dubbel soveel kos as om die masjien aan die loop te hou. Die onderwysers het ondertussen almal afgetree, of is dood. Die doel van die Wiki-artikel was juis om uit die Duitsers se foute te leer.
:::::::::Die oplossing, het ek my voorgeneem, is om die pad van Voyageur te volg: versamel die bronne, maar skryf met die onwetende Afrikaanse leser in gedagte.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:43, 6 Oktober 2026 (UTC)

::::::::::Ja, die liewe Voyageur (R.I.V.) het hom altyd daarvoor beywer om hier ensiklopediese inligting te plaas wat nie op die Engelse Wikipedia beskikbaar is nie. Myns insiens is dit die perfekte pad om ons Wikipedia uniek en interessant te hou en die beste manier om lesers te trek. Ek probeer dieselfde. Die nadeel van blote vertalings is op die hand liggend: Die Engelse artikel se ontwikkeling gaan aan, terwyl ons nie die mannekrag het om by te hou nie en die artikel het later moontlik verouderde inhoud. As jy self 'n nuwe artikel volgens bronne skep, sit jy nooit met dié probleem nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Agentiese KI en Wikipedia ==
Die sterkste teken van die afgelope 24 uur is dat die oorgang na [[KI-agent|agent]]-gedrewe aktiwiteit verskuif het van blote voorspelling na waarneembare druk op infrastruktuur. Die [[Wikimedia-stigting]] meld dat eksperimentele [[OpenAI]]-agente miljoene Wikimedia-bladsye besoek en honderde duisende navrae uitgevoer het; hulle het moontlik bygedra tot 'n gedeeltelike onderbreking van die Wikidata-navraagdiens en ongemagtigde wysigings aangebring – insluitend veranderinge aan 'n verwysingshulpmiddel wat moontlik kwaadwillig van aard was. 

Sien   
https://www.theverge.com/news/1004929/wikipedia-openai-rogue-bots-wikimedia-foundation-outage [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 6 Oktober 2026 (UTC)

: {{ping|Sobaka}}, sien [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~automated|monthly Outomatiese besoeke] miskien deel daarvan? Groete! Oesjaar

::  Dankie vir die skakel Oesjaar. Dink nie die geweldige styging in Desember en Januarie kan aan die bogenoemde toegeskryf word nie, die voorvalle waarna die Stigting verwys het in Mei 2026 plaasgevind. Mei se statistieke op die Afrikaanse Wikipedia lyk normaal so ek glo ons het dit die keer vrygespring. Ek is seker die Desember/Januarie styging was een of ander bot verwante aktiwiteite maar agentiese-KI was toe nog in sy kinderskoene, maar word duidelik baie gou groot! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:43, 6 Oktober 2026 (UTC)
::: KI gaan ons nog baie pyn en lyding veroorsaak. Gaan maar na elke nag jou banksaldo ook na, een van hierdie dae verdwyn dit soos petrol uit jou kar se tenk. En wie moet ons bedank, die gekloonde poppe van die kuberruimte! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:19, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Ons Flora projek. ==
Gemeenskap, ons flora foto projek groei konstant. Prof. Van Wyk het reeds ongeveer 26,000 foto's gelaai. Die Kategorie:Flora van Suid-Afrika is nou reeds 10,237 artikels groot. Lekker om te kan sê, baie groter as die magtige Engelse Wikipedia. Beplanning vir die toekoms; daar is tans 'n Kategorie:Flora van Amerika. Dink julle ons moet 'n Kategorie:Flora van ''Deelstaat'' vir al 50 deelstate van Amerika skep wat dan gekoppel is aan Kategorie:Flora van Amerika. Die Engelse doen dit nie so nie. Miskien dieselfde vir Australië. Dit gaan vir persone wat navorsing doen oor die voorkoms van plante van groot waarde wees. Julle gedagtes... {{ping|BurgertB|JMK|Rooiratel|Jcwf|Sobaka|Pynappel}} Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink reg, want daai deelstate is groot gebiede wat baie van mekaar verskil. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 13:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== 'n Bakkiesblad spesialis.. ==
Gemeenskap, die persoon wat ons FB blad bygewerk het, het verdwyn. Ons moet die voorblad opdateer sodat dit 131,000 wys. Wie kan help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:46, 6 Oktober 2026 (UTC)

== [[Strydpoortberge]] ==
[geselsie geskuif na die artikel se besprekingsbladsy]

== Voorstel vir sjabloon:intertaalskakel2 ==
Ek dink daar is moontlik ruimte vir 'n nuwe soort intertaalskakel wat deur Wikidata aangedryf is, eerder as deur spesifieke tale wat deur die oorspronklike redigeerder gekies is. Woorde wat die nuwe skakel gebruik sal groen wees. Gestel byvoorbeeld ons het die kode &lt;code&gt;&quot;&lt;nowiki&gt;{{intertaalskakel2|wadinxveen|Q826048}}&lt;/nowiki&gt;&quot;&lt;/code&gt; gebruik; sal &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Wadinxveen&lt;/span&gt; op die skerm verskyn. As ons op die teks  klik, sals hierdie aftreklys verskyn:
*[[:de:Waddinxveen]]
*[[:en:Waddinxveen]]
*[[:fr:Waddinxveen]]
*[[:nl:Waddinxveen]]
*'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''
Hierdie lys word deur Wikidata aangedryf, waar Waddinxveen die kode &quot;Q826048&quot; het. Ons kan op enige weergawe klik om die artikel in daardie taal te lees. Indien 'n artikel in Afrikaans beskikbaar is, sal dit ook vertoon word. As ons op &quot;'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''&quot; klik, word die taalkeuse uitgebrei om alle Wikipedia-weergawes wat hierdie artikel bevat, in te sluit (42 in die geval van Waddinxveen). Die verstektaalopsies vir Afrikaans is Afrikaans, Duits, Engels, Frans en Nederlands&quot;. Ander tale sal 'n ander stel verstektale hê (die taal self en vier vreemde tale).

Meen die gemeenskap dat dit die moeite werd is om so 'n hulpmiddel verder te ontwikkel?
[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink vir my na 'n goeie idee! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:16, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Verwysings met eksterne skakels ==
Gemeenskap, ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie. Wat het verander of het die ouderdom my ingehaal. Sien [[Swem in Suid-Afrika]]. Hoekom word dit nie eerder as verwysings gebruik nie? Dit beteken dan dat 'n artikel glad verwysings hoef te gebruik nie. Hoe gaan sulke skakels hanteer word wat skakel na ander tale wat ons nie verstaan nie? Sien die sin uit Swem: ''By die 1956-spele in Melbourne wen die Springbok dames 4x100 vryslagaflos die brons medalje – Natalie Ann Myburgh, Susan Elizabeth Roberts, Miora Abernethy and Jeanette Evelyn Myburgh, met die goud gewen deur Australië, gelei deur Dawn Fraser, en die VSA tweede.'' Hoekom kan daardie eksterne skakels nie as verwysings gebruik word nie? Volgens watter beleidsdokument word dit toegelaat? 

Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 7 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]
:&gt; ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie.
:Stem heeltemal saam.
:&gt; Hoekom word dit nie eerder nie as verwysings gebruik nie?
:Dit is presies wat ek gedoen het om die artikel reg te maak.
:Onthou nuwelinge weet nie altyd hoe om alles hier korrek te doen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:57, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Ons het nou moontlik 'n gebruiker verloor omdat jy dadelik al sy veranderings teruggerol en die bladsy beskerm het, eerder as om vir hom te wys wat die korrekte manier is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Veranderinge aan Wikidata-werfskakels in &quot;Onlangse wysigings&quot; en &quot;Dophoulys&quot; ==
Vroeër verlede maand is alle wiki's vir terugvoer gekontak oor ons voorstel om kennisgewings oor veranderinge aan taalskakels te verwyder; hierdie verandering is reeds op Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity en Wiktionary geïmplementeer.

Dieselfde verandering word nou globaal op '''13 Oktober om 07:00 UTC''' in alle Wikipedia-projekte uitgerol. Redakteurs sal ná hierdie tyd nie meer kennisgewings op hul [[Special:RecentChanges|Onlangse wysigings]]- en [[Special:Watchlist|Dophoulys]]-bladsye sien wanneer 'n skakel na 'n ''ander'' taalweergawe van 'n bladsy in die betrokke Wikidata-item bygevoeg, verwyder of gewysig word nie (dit raak nie kennisgewings oor taalskakels na die tuis-wiki nie). Daar sal dan 'n twee week lange waarnemingsperiode wees om te sien of daar 'n afname in kennisgewings is wat talryk voorkom maar onbenullig is, en of belangriker wysigings makliker geïdentifiseer kan word. Redakteurs wat op hierdie kennisgewings staatmaak, moet van die verandering bewus wees en kan op Wikidata vir Wikimedia-projekte se [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|besprekingsbladsy]] terugvoer of kommer uitspreek.&lt;br/&gt;

Wikidata se eie bladsy vir onlangse wysigings word nie geraak nie, aangesien dit as sentrale verwysingspunt vir hierdie veranderinge voortbestaan. Kontak ons gerus indien jy enige vrae het, óf indien julle wiki nie aan hierdie verandering wil deelneem nie. Dankie! -- [[Gebruiker:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] (gestuur via [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki-boodskapaflewering]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 09:28, 9 Oktober 2026 (UTC)
&lt;!-- Boodskap gestuur deur Gebruiker:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki met behulp van die lys by https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;
:: Slim manne, hoe raak dit ons as gebruikers? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 9 Oktober 2026 (UTC)
:::Jy sal nie meer veranderings aan interwiki-skakels sien in jou dophoulys nie. Ek het probeer om dit te bestry, maar meeste mense het anders om gestem. 
:::Sedert ek die meeste oor ons wikidata-skakels omgee, is ek die een wat die meeste sal ly. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:15, 12 Oktober 2026 (UTC)

== Shaft horsepower ==
Gemeenskap, wat is die korrekte Afrikaanse woord: dryfasperdekrag? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 9 Oktober 2026 (UTC)

:Is dit ''asdrywing''? Sien:https://www.samsa.org.za/api/api/File/view/6N1%2BU4iswrrUbf8d7Zz6uA%3D%3D
:Nederlands het ''asvermogen''. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 23:43, 9 Oktober 2026 (UTC)
:: Maureen van VivA het bevestig dit is ''asvermoë''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:40, 12 Oktober 2026 (UTC)
:::Maar het sy ook reg? Die Google se AI sê:
:::''Asvermoë is 'n Afrikaanse term wat hoofsaaklik in die voertuig- en logistieke bedryf gebruik word om te verwys na die maksimale massa of las wat 'n spesifieke as (of stel asse) van 'n voertuig veilig kan dra. Dit staan in Engels bekend as die '''axle capacity of gross axle weight rating (GAWR)'''.
:::Hier is die belangrikste punte om te verstaan oor asvermoë:
:::• Spoorverkeer en Vragmotors: Dit bepaal hoe swaar 'n vragmotor, sleepwa of treinwa gelaai mag word. As 'n voertuig se totale asvermoë oorskry word, kan dit strukturele skade aan die voertuig se asse, bande en remme veroorsaak.
:::• Padveiligheid en Wetgewing: Paaie en brûe het wetlike beperkings op die maksimum gewig per as wat toegelaat word om skade aan die padoppervlak te voorkom. Verkeersowerhede weeg vragmotors gereeld by weegbrûe om te verseker dat die wetlike asvermoë nie oorskry word nie.
:::• Voertuigkonfigurasie: Die totale bruto voertuigmassa (BVM/GVW) van 'n vragmotor word grootliks bepaal deur die kombinasie en vermoë van al sy asse saam (bv. die vooras en die agterasse).
:::Wil jy meer weet oor hoe die asvermoë van 'n spesifieke voertuig bereken word, of stel jy belang in die wetlike aslasbeperkings op Suid-Afrikaanse paaie?
:::AI responses may include mistakes. Learn more''
:::En die Nederlandse woord vermogen word nie altyd as vermoë vertaal nie. Soms is dit drywing.
:::Van asdrywing sê Google se kunsharses:
:::''Asdrywing is 'n Afrikaanse term wat hoofsaaklik na twee nougelaante meganiese en ingenieurskonsepte verwys:
:::1. As-drywing (Asaandrywing / Shaft Drive): Dit verwys na 'n stelsel waar dryfkrag (krag vanaf 'n enjin) deur middel van 'n roterende dryfas na die wiele of 'n skroef oorgedra word, in plaas van met 'n ketting of dryfband. Dit word algemeen gebruik by motorfietse, motors en skepe.
:::2. Asdrywing (Shaft Power / Shaft Horsepower): In die ingenieurswese en skeepvaart verwys dit na die werklike meganiese dryfkrag (kraguitset) wat deur 'n enjin se krukas of dryfas gelewer word. Dit is die krag wat beskikbaar is om die skroef van 'n skip of die fiksasies van 'n masjien aan te dryf, dikwels gemeet in kilowatt (kW) of perdekrag (pk).
:::Om jou beter te help, kan jy my laat weet:''
:::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 17:32, 12 Oktober 2026 (UTC)

== Skenking van Gebruiker:Gaius le Roux  ==
Gemeenskap, sien die berig op ons Bakkiesblad: [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Skenking]. Baie dankie aan [[Gebruiker:Gaius le Roux]] vir sy skenking! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:33, 11 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], dit was 'n plesier om die skenking te doen. 'n Openbare liggaam soos Viva was die regte plek vir die boeke! Hulle sal dit hopelik goed kan gebruik. Daar is net een regstelling wat jy asseblief moet doen, as jy kan: ek het onder andere by '''''Transnet''''' gewerk, nie Transtel nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:58, 11 Oktober 2026 (UTC)
::{{Ping|Gaius le Roux}} reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 11 Oktober 2026 (UTC)
:::{{Ping|Oesjaar}} :) Terwyl julle so oor Viva praat... ek wil net graag weet oor daardie [https://www.rsg.co.za/rsg-fm/potgooisnitte/hoe-lewenskragtig-is-afrikaans-op-digitale-gebied/ meningspeiling] wat vroeër vanjaar Januarie/Februarie van stapel gestuur is deur hierdie liggaam (in opdrag van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]), rondom die digitale lewenskragtigheid van Afrikaans. Gewoonlik het hulle gevra - gebruik jy Afrikaans op jou foon, op jou rekenaar, sosiale media, ''und so weiter''. Net, persentasiegewys: hoe ver is hulle min of meer? Dis nie ''haastig'' nie, as hulle nou eers by 9% of 25% sou trek, is dit goed te verstane - jy kan nie oplossings uit die lug gryp nie - goeie goed in die lewe moet lank marineer, maar net nie in die sop vergeet word nie. Ek probeer net die vlam van die Vestaalse maagde aan die brand hou - soos my nuuskierigheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:02, 11 Oktober 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:29, 12 Oktober 2026 (UTC)
: Ek sien hierdie berig op ons Bakkiesblad het nou meer as 100 Likes gekry! Dit is 'n verrassing! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:34, 15 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qzwleceopc1swx0aumkso7gcdwdlayx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979100</id>
      <parentid>2979089</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skenking van Gebruiker:Gaius le Roux */ Antwoord</comment>
      <origin>2979100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74069" sha1="57il92bqoh33a5xz1lmvafgqvgf5qma" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]&lt;!--
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)

== Wiki Economics - Wil jy help om ’n instrument vir gemeenskapsgesondheidsmaatstawwe te skep ==
Hallo almal,

''Hierdie weergawe is met behulp van outomatiese vertaalhulpmiddels en KI voorberei. Korrigeer asseblief die taal, terme of inhoud; enige hulp is welkom. Die Engelse weergawe volg hieronder.''

Hallo, ek is ’n Franse Wikimedian wat aan lees- en redigeertrendings binne ons beweging werk. Ek het gevoel dat ons maklik toeganklike hulpmiddels kort om die gesondheid van ons redigeringsgemeenskappe oor tyd te sien en te monitor, daarom het ek Wiki Economics begin.

Waarom Wiki Economics? Omdat ek aanvanklik makro-ekonomiese aanwysers gebruik om die gesondheid van die gemeenskap te modelleer (dit was my vertrekpunt), maar ek voeg mettertyd ander aanwysers by.

Dit is ’n beta-weergawe. Ek gebruik afwiki as deel van die eerste ontledingsgroep, saam met taaluitgawes wat gekies is om verskillende streke, tale en gemeenskapsgroottes te dek. Dit is nie perfek nie en daarom is terugvoer oor ontbrekende dinge, probleme of plaaslike gebeure wat ongewone patrone verklaar, veral welkom.

Hierdie eerste groep moet help om probleme, ontbrekende inligting en belangrike plaaslike gebeure, veldtogte, beleidsveranderinge of ander konteks wat ongewone patrone kan verklaar, te identifiseer. Die doel is om uit gemeenskapterugvoer te leer voordat die dekking uitgebrei word.

Sodra die Wikipedia-uitgawes behoorlik gedek is, sal ek dieselfde vir alle Wikimedia-projekte doen.

Dit is ’n projek vir gemeenskappe, nie ’n amptelike verslag van die Wikimedia Foundation nie. Dit gebruik geen private data, CheckUser-data of nie-openbare API’s nie. Elke resultaat bevat sy momentopname, definisies, metodes, herkoms en voorbehoude. Sommige aanwysers is dalk nie beskikbaar of van toepassing nie, en ’n onvolledige tydperk moet nie as ’n volledige jaarlikse tendens gelees word nie. Agtergrond en definisies is op [[meta:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-bladsy op Meta-Wiki]] beskikbaar.

Om die statistieke te sien: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki kies ’n Wikipedia] of kry direk toegang tot afwiki se profiel: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

Ek sal plaaslike terugvoer waardeer oor:
* Pas die definisies by hoe hierdie gemeenskap werk?
* Is daar plaaslike patrollie-/hersieningsmeganismes, botveldtogte, beleidsveranderinge of gebeure wat ongewone waardes verklaar?
* Watter aanwysers is nuttig, misleidend of ontbreek?

Deel asseblief terugvoer óf op hierdie bladsy óf op [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|die Wiki Economics-besprekingsblad op Meta-Wiki]]. Die bronkode is beskikbaar op [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Dankie dat julle my help om die ontleding vir al ons gemeenskappe nuttiger te maak.[[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)
=== Wiki Economics - Would you like to help create a community health metrics tool ===
Hello everyone,

Hi, I'm a French Wikimedian working on readership and editorship trends across our movement. I felt we were lacking accessible tools to look at and monitor the health of our editing communities over time, so I started Wiki Economics.

Why Wiki Economics? I started by using macroeconomic indicators to model community health (that was my starting point), and I add other indicators over time.

This is a beta. I am using afwiki as part of the first analysis batch, alongside language editions selected to cover different geographies, languages, and community sizes. It is not perfect and, as a result, your feedback about missing things, problems, or local events that explain unusual patterns is especially welcome.

This first batch should help identify issues, missing information, and important local events, campaigns, policy changes, or other context that may explain unusual patterns. The goal is to learn from community feedback before expanding coverage.

Once the Wikipedia editions are covered properly, I’ll do the same for all Wikimedia projects.

This is a community-facing project, not an official Wikimedia Foundation report. It uses no private data, CheckUser data, or non-public APIs. Each result includes its snapshot, definitions, methods, provenance, and caveats. Some indicators may be unavailable or not applicable, and an incomplete period should not be read as a full-year trend. Background and definitions are on [[meta:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics page on Meta-Wiki]].

To view the statistics: [https://wiki-economics.toolforge.org/#choose-wiki choose a Wikipedia] or directly access afwiki’s profile: [https://wiki-economics.toolforge.org/gdp?wiki=afwiki].

I would appreciate your feedback on:
* Do the definitions match how this community works?
* Are there local patrol/review mechanisms, bot campaigns, policy changes, or events that explain unusual values?
* Which indicators are useful, misleading, or missing?

Please share feedback either on this page or on [[meta:Talk:Next_25/Wiki_Economics|the Wiki Economics talk page on Meta-Wiki]]. The codebase is available on [https://github.com/schiste/wiki-economics GitHub]. Thank you for helping me make the analysis more useful to all our communities. [[Gebruiker:Schiste|Schiste]] ([[Gebruikerbespreking:Schiste|kontak]]) 12:15, 22 September 2026 (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|850px|left|thumb|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]
{{-}}
The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;
:Thanks, I do use this feature a lot. I will respond on the metawiki Talk page. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 23 September 2026 (UTC)

== Die nuwe klomp gebruikers... ==
Admins, voel vry om die nuwe klomp gebruikers te versper. Hulle kom deur die WikimediaZA opleidingsprogram, die werk hier gelewer wys net hoe swak die opleiding is. Hulle reageer op geen boodskap nie, ploeter net voort ens. As hulle werklik wil saamwerk sal hulle ons admins en veterane hier respekteer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 29 September 2026 (UTC)

:Ja, ek voel nuwe gebruikers moet die konvensies volg. [[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:11, 29 September 2026 (UTC)
:::Dis ek, Burgert.[[Spesiaal:Bydraes/~2026-52465-55|~2026-52465-55]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-52465-55|talk]]) 15:13, 29 September 2026 (UTC)
:::: My selfoon het my Wiki aanmelding ook skielik verwerp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:36, 29 September 2026 (UTC)
:Is daar 'n rede hoekom hulle spesifiek afwiki teiken? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:55, 29 September 2026 (UTC)
:: Ja, ek sal later verduidelik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:59, 29 September 2026 (UTC)
::: Sien die gemors: [[The five people you meet in heaven]]. 'n Absolute belediging van my taal. Dit gebeur as nie-moerdertaal sprekers aangemoedig word om hier betrokke te raak. Die ironie is dat die volgende grootste inheemse Suid-Afrikaanse taal op Wikipedia Zoeloe (diepte 6) is met slegs 12809 artikels, dan Noord-Sotho (diepte 0) met 9058 artikels. Logies sou mens verwag het dat WikimediaZA die grootste gedeelte van hul hulpbronne (hulle kry baie geld by die Stigting) sal gebruik om die plaaslike Wikipedia's te groei. Kom ons plaas dit in perspektief, gedurende die 2018 Wikimania Konferensie in Kaapstad was 'n groot lawaai gemaak omrede die Zoeloe Wikipedia 10,000 artikels bereik het. Afrikaans het op daardie stadium die 50,000 mylpaal bereik maar daar is geen woord daaroor gesê nie. Kyk waar staan ons vandag teenoor hulle. Myself het al 20595 (soos ons nou praat) artikels geskep waarvan 17 voorblad status dra en 'n klomp baie tegnies van aard is. Dit is interessant dat hulle artikels skep wat glad nie in hulle eie moedertaal Wikipedia's bestaan nie. Hoe weet ek dit? Daar is geen taalskakels nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:16, 29 September 2026 (UTC)
::::Interessant, pleks hulle hul energie doelgerig aanwend. Vir my is dit vinnig om net op &quot;rol terug&quot; te klik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:42, 29 September 2026 (UTC)
:::::Oesjaar, jy maak baie aannames. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:00, 29 September 2026 (UTC)
::::::Met julle toestemming sal ek begin opruim. Ons praat oor die volgende:
::::::* Rekenaarvertaalde inhoud in bestaande artikels (bv. [[goud]]) word dadelik uitgevee
::::::* nuwe rekenaarvertaalde artikels word oor 14 dae (sonder verbetering) geskrap, volgens &quot;Swak Afrikaans (reeds 2 weke+ nie vertaal of verbeter nie)&quot;
::::::* konsepte in die hoofnaamruimte (artikels) met inhoud wat reeds in artikels bespreek word, word ook dadelik verwyder (as dit swak taalgebruik bevat en inhoud wat nie vir 'n ensiklopedie kwalifiseer nie).
::::::{{Ping|Maria The Scientist|Zoulla|Upthebucks|Tshegi|Zeetharr}}, {{Ping|VamuhleOmuhle|Argitsme|HoneyyR|Hermalyan|Nane2004}} ons praat oor julle betrokkenheid hier.
:::::: Ek wil nie baklei nie, as ek weerstand ondervind, gaan ek voort met my eie projekte (geen probleem daarmee nie, vrede!). Julle menings asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 29 September 2026 (UTC)
::::::Die belangrikste: Almal is natuurlik vry om met taalgebruik te help, ek verwyder slegs goed in die hoofnaamruimte wat nooit versorg is nie en daar ronddwaal. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:40, 29 September 2026 (UTC)
:::::::Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]].
:::::::En ek sal byvoeg: Dit maak nie saak watter gebruiker dit is, of waar hulle vandaan kom nie. Maak nie saak of Afrikaans hul moedertaal is of nie. Ons hou almal tot die selfde standaard. Gee mense darem 'n kans om hul artikels op te ruim, maar as dit nog steeds substandaard is, dan skrap ons dit, of rol die wysigings terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:54, 1 Oktober 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} SB en RR. Ek sal ook nuwelinge se werk help opruim. Hou op stress Oesjaar! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:46, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Mandela en kie ==
[[Lêer:Nelson Mandela, 2008 te Houghton Estate, valskleur-KI-herskepping.jpg|regs|duimnael|120px|Mandela 2008]]
Net regs van Mandela staan 'n man met grys gestreepte das. As iemand dalk weet wie dit is sal ek graag die beskrywing wil aanvul. Die twee dames is terloops [[Geraldine Fraser-Moleketi]] en [[Gwen Ramokgopa]] van wie ons baie min inligting op af.wiki het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:04, 29 September 2026 (UTC)

:Jy vra my vas, jammer! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:02, 29 September 2026 (UTC)
:: Ditto. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 29 September 2026 (UTC)
:::AI sê: The man in the grey striped tie standing directly behind and to the right of Mr. Mandela's shoulder is the South African politician Dr. Frene Ginwala's brother or a similar delegate accompanying the high-level official party. Die broer se naam was Solly. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:34, 1 Oktober 2026 (UTC)
::::Knap gedaan, en dankie. Vermoed dat jy reg is, en ons het min/geen vrye foto's van hierdie gesin. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 05:53, 2 Oktober 2026 (UTC)

== Reptiele en amfibieë in Afrikaans ==
Sedert 2025 is daar 'n komplete lys van Afrikaanse (en ander) name van de reptiele en amfibieë wat in Suid-Afrika voorkom

Die verwysing is 
Phaka, F.M., Hugé, J., Razhuanzwo, F., Vanhove, M.P.M. &amp; Du Preez, L.H. 2025. Naming South African frogs and reptiles in nine Indigenous languages. African Journal of Herpetology, 1–18.

Daar is twee webwerwe waar dit gevind kan word

:Die reptiele &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/reptile-names Reptile names]&lt;/ref&gt;
:Die amfibieë &lt;ref&gt;[https://www.wildvernac.org/vernac-names-of-wildlife/frog-names Frog names]&lt;/ref&gt;

Ek het op [[sandpadda]] 'n bietjie daarvan oorgeneem, maar daar is talle ander bydraes wat daarmee bygewerk of geskep kan word.

{{Verwysings}}

[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:37, 1 Oktober 2026 (UTC)

:Baie nuttig, dankie. Die taal is net om van nagmerries te kry. Net vir gebruikers wat weet wat hulle doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  21:45, 1 Oktober 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en die Kiswahili Wikipedia ==
Gemeenskap, ons gebruikersbesoeke vir September was 3,1 miljoen. Dan sien ek die [[Swahili Wikipedia]] (Kiswahili) het na die 70ste posisie opgeskuif betreffende die aantal artikels. Hulle groei konstant die afgelope paar weke en sal ons seker binnekort verbygaan. Hulle diepte is egter net 4 vs ons 38. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:59, 5 Oktober 2026 (UTC)

Die Swahili Wikipedia is tans die derde grootste in Afrika naas die [[Egipties-Arabiese Wikipedia]] en die Afrikaanse Wikipedia. Die Egipties-Arabiese Wikipedia, 11de op die ranglys, het egter 'n diepte van NUL, seker botgeskepte artikels. Ek vermoed Swahili gebruik ook 'n bot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek vermoed in Meimaand vanjaar het die Swahili-Wikipedia KI-vertalings geskep dat dit klap. [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org|af.wikipedia.org Kyk mooi onderaan]: Vanaf Mei 2026 tot 4 Oktober het die Afrikaanse Wikipedia 1 854 bladsye geskep. Daarteenoor het die Swahili Wikipedia 16 830 bladsye geskep. Ek het nog in Juniemaand vir onse liewe Gemini gevra: hoe op aarde stort jy 18 MB inligting binne 'n enkele maand of wat op die bedieners, met slégs 9 aktiewe bydraers? 
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=af.wikipedia.org Afrikaanse Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 15 699 885 grepe (bytes) verskil
:[https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?start=2026-05-01&amp;end=2026-10-04&amp;sites=sw.wikipedia.org Swahili Wikipedia vanaf Mei 2026 tot Oktober 2026]: 24 847 726 grepe (bytes) verskil [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:52, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Indien julle gewonder het - ek het onraad vermoed toe ek [https://lb.download.kiwix.org/zim/wikipedia/ Kiwix se blaaie] besoek het. 
::wikipedia_af_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 10:47  1.9G  
::wikipedia_af_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 14:18  1.9G  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 08:34  404M  
::wikipedia_af_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 12:19  410M

::wikipedia_sw_all_maxi_2026-04.zim             2026-04-06 16:55  746M  
::wikipedia_sw_all_maxi_2026-07.zim             2026-07-05 18:44  778M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-04.zim            2026-04-06 15:51  189M  
::wikipedia_sw_all_nopic_2026-07.zim            2026-07-05 17:44  211M [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:01, 5 Oktober 2026 (UTC)

== Gebruik van sjabloon:intertaalskakel ==
As ons die artikel [[Anatoli Karpof]] en [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatoli_Karpof&amp;oldid=2975551 Anatoli Karpof (ouer weergawe)] vergelyk, sien ons baie rooi skakels in die ouer weergawe. Hoewel die nuwer weergawe netjieser lyk (geen rooi skakels nie), is dit vanuit 'n ensiklopediese oogpunt minder nuttig, aangesien ten minste een van die rooi skakels (Waddinxveeen) deur middel van die sjabloon:intertaalskakel na 'n ooreenstemmende artikel in die Nederlandse Wikipedia verwys het. Ek wil graag die gemeenskap se mening hoor oor my voorstel om die rooi skakels te herstel, maar met die byvoeging van sjabloon:intertaalskakel-skakels na die ooreenstemmende Nederlandse of Engelse artikels by te voeg. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:58, 5 Oktober 2026 (UTC)

:Ek is 'n aanhanger van rooi skakels omdat dit aandui dat 'n gewensde artikel ontbreek. Ek ondersteun die gebruik van intertaalskakels om na bestaande artikels in ander tale te verwys. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:10, 5 Oktober 2026 (UTC)
:: Ek ondersteun nie een van die twee nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:14, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::Ek verpes rooi skakels...dit trek die leser se aandag af van belangrike inligting. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::: Dink rooi skakels moet net aanvaar word waar dit verwys na 'n &quot;kernartikel&quot; wat waarskynlik in die nabye toekoms geskep kan word. Stem saam dit trek aandag af van 'n artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:29, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::Ons kan dalk ook oorweeg om die kleur van rooi skakels te verander na iets minder steurend, bv. grys. 'n Mens kan die styl vir almal verander of elke gebruiker kan dit vir homself doen deur sy persoonlike CSS-bladsy te wysig. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:47, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::Hi ou Pynappel, dis nie soseer die &lt;u&gt;rooi kleur&lt;/u&gt; wat my pla nie, dis die blote teenwoordigheid daarvan op 'n andersins netjies-versorgde bladsy! Watse nut het 'n honderd internasionale krieketspelers se rooi name in 'n krieketwêreldbekerartikel? Niemand gaan dit ooit skep nie, punt. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:11, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::Dalk kom iemand eendag en skep dit. My gevoel is dat die rooi kleur 'n kenmerk van Wikipedia is wat ons tans nie ten volle benut nie. Dit is wel 'n seer oog, maar hopelik dien dit as 'n aansporing aan lesers om betrokke te raak en die artikel te skep, al is dit net 'n saadjie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:36, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Ek verwerp die gebruik van intertaalskakels:
::::::::1. Dit kan lesers irriteer om dadelik in 'n ander taal te beland wat hulle nie noodwendig verstaan nie.
::::::::2. Kan dit net 'n willekeurige besluit wees na watter taal daar geskakel word. Duits, Engels, Frans, Nederlands? Ek verkies die Duitse Wikipedia, maar die Franse is ook uitstekend!
::::::::3. Kan dit verhoed dat 'n nuwe artikel geskep word as daar reeds 'n soort skakel is. Dit is rooi skakels wat motiveer om 'n nuwe artikel te skep. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:45, 6 Oktober 2026 (UTC)
::::::::Oor rooi skakels: Myns insiens maak dit sin dat niebestaande artikels rooi is, aangesien bestaande artikels blou skakels het. Rooi is immers die opponent van blou in die kleurspektrum. Myns insiens verstaan almal dit dadelik, al lees hulle net op Wikipedia en is hulle nie aktiewe gebruikers nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:50, 6 Oktober 2026 (UTC)
:::::::::{{neutraal}} Ek het gemengde gevoelens hieroor. Op die Franse Wikipedia is daar 'n artikel genaamd &quot;[[:fr:Maison du blé et du pain]]&quot;. Dis 'n koring- en broodmuseum in Switserland. Die vraag is - '''is hierdie artikel relevant vir die Afrikaanse Wikipedia'''? Regverdig dit 'n artikel? Miskien vir 'n Moorreesburger wat sy eie Koringbedryfmuseum wil vergelyk, ja. Maar die res van Suid-Afrika en Namibië? Nee. Die teenvraag is - waarom mag iemand nie daarvan bewus gemaak word nie? 
:::::::::Ons sit nou in die knars: aan die een kant onthou ek nog hoe 'n groep by Reddit suur was omdat [[Nederduits (skoolvak)]] 'n voorbladartikel geword het, wat ek bloot uit die Duitse Wikipedia destyds vertaal het. Uit die Redditeure se standpunt verstaan ek egter hul besware: dit voel &quot;volksvreemd&quot; (al vind ek prinses Diana ewe volksvreemd op die tydskrifvoorblaaie, aangesien ons 65 jaar al 'n republiek is). Aan die ander kant was die Redditeure se standpunt ewe vreemd: enige intelligente mens kon insien die foute wat met Nederduits gemaak is, kan netsowel met Afrikaans, Nama, Korana (feitlik enige taal) orals herhaal word: die sprekers wag amper ter elfder ure tot 'n taal heeltemal vergete is, en dan skielik, oornag, moet daar inderhaas 'n oplossing gesoek word wat dubbel soveel kos as om die masjien aan die loop te hou. Die onderwysers het ondertussen almal afgetree, of is dood. Die doel van die Wiki-artikel was juis om uit die Duitsers se foute te leer.
:::::::::Die oplossing, het ek my voorgeneem, is om die pad van Voyageur te volg: versamel die bronne, maar skryf met die onwetende Afrikaanse leser in gedagte.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:43, 6 Oktober 2026 (UTC)

::::::::::Ja, die liewe Voyageur (R.I.V.) het hom altyd daarvoor beywer om hier ensiklopediese inligting te plaas wat nie op die Engelse Wikipedia beskikbaar is nie. Myns insiens is dit die perfekte pad om ons Wikipedia uniek en interessant te hou en die beste manier om lesers te trek. Ek probeer dieselfde. Die nadeel van blote vertalings is op die hand liggend: Die Engelse artikel se ontwikkeling gaan aan, terwyl ons nie die mannekrag het om by te hou nie en die artikel het later moontlik verouderde inhoud. As jy self 'n nuwe artikel volgens bronne skep, sit jy nooit met dié probleem nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Agentiese KI en Wikipedia ==
Die sterkste teken van die afgelope 24 uur is dat die oorgang na [[KI-agent|agent]]-gedrewe aktiwiteit verskuif het van blote voorspelling na waarneembare druk op infrastruktuur. Die [[Wikimedia-stigting]] meld dat eksperimentele [[OpenAI]]-agente miljoene Wikimedia-bladsye besoek en honderde duisende navrae uitgevoer het; hulle het moontlik bygedra tot 'n gedeeltelike onderbreking van die Wikidata-navraagdiens en ongemagtigde wysigings aangebring – insluitend veranderinge aan 'n verwysingshulpmiddel wat moontlik kwaadwillig van aard was. 

Sien   
https://www.theverge.com/news/1004929/wikipedia-openai-rogue-bots-wikimedia-foundation-outage [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 6 Oktober 2026 (UTC)

: {{ping|Sobaka}}, sien [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~automated|monthly Outomatiese besoeke] miskien deel daarvan? Groete! Oesjaar

::  Dankie vir die skakel Oesjaar. Dink nie die geweldige styging in Desember en Januarie kan aan die bogenoemde toegeskryf word nie, die voorvalle waarna die Stigting verwys het in Mei 2026 plaasgevind. Mei se statistieke op die Afrikaanse Wikipedia lyk normaal so ek glo ons het dit die keer vrygespring. Ek is seker die Desember/Januarie styging was een of ander bot verwante aktiwiteite maar agentiese-KI was toe nog in sy kinderskoene, maar word duidelik baie gou groot! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:43, 6 Oktober 2026 (UTC)
::: KI gaan ons nog baie pyn en lyding veroorsaak. Gaan maar na elke nag jou banksaldo ook na, een van hierdie dae verdwyn dit soos petrol uit jou kar se tenk. En wie moet ons bedank, die gekloonde poppe van die kuberruimte! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:19, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Ons Flora projek. ==
Gemeenskap, ons flora foto projek groei konstant. Prof. Van Wyk het reeds ongeveer 26,000 foto's gelaai. Die Kategorie:Flora van Suid-Afrika is nou reeds 10,237 artikels groot. Lekker om te kan sê, baie groter as die magtige Engelse Wikipedia. Beplanning vir die toekoms; daar is tans 'n Kategorie:Flora van Amerika. Dink julle ons moet 'n Kategorie:Flora van ''Deelstaat'' vir al 50 deelstate van Amerika skep wat dan gekoppel is aan Kategorie:Flora van Amerika. Die Engelse doen dit nie so nie. Miskien dieselfde vir Australië. Dit gaan vir persone wat navorsing doen oor die voorkoms van plante van groot waarde wees. Julle gedagtes... {{ping|BurgertB|JMK|Rooiratel|Jcwf|Sobaka|Pynappel}} Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:44, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink reg, want daai deelstate is groot gebiede wat baie van mekaar verskil. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 13:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== 'n Bakkiesblad spesialis.. ==
Gemeenskap, die persoon wat ons FB blad bygewerk het, het verdwyn. Ons moet die voorblad opdateer sodat dit 131,000 wys. Wie kan help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:46, 6 Oktober 2026 (UTC)

== [[Strydpoortberge]] ==
[geselsie geskuif na die artikel se besprekingsbladsy]

== Voorstel vir sjabloon:intertaalskakel2 ==
Ek dink daar is moontlik ruimte vir 'n nuwe soort intertaalskakel wat deur Wikidata aangedryf is, eerder as deur spesifieke tale wat deur die oorspronklike redigeerder gekies is. Woorde wat die nuwe skakel gebruik sal groen wees. Gestel byvoorbeeld ons het die kode &lt;code&gt;&quot;&lt;nowiki&gt;{{intertaalskakel2|wadinxveen|Q826048}}&lt;/nowiki&gt;&quot;&lt;/code&gt; gebruik; sal &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Wadinxveen&lt;/span&gt; op die skerm verskyn. As ons op die teks  klik, sals hierdie aftreklys verskyn:
*[[:de:Waddinxveen]]
*[[:en:Waddinxveen]]
*[[:fr:Waddinxveen]]
*[[:nl:Waddinxveen]]
*'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''
Hierdie lys word deur Wikidata aangedryf, waar Waddinxveen die kode &quot;Q826048&quot; het. Ons kan op enige weergawe klik om die artikel in daardie taal te lees. Indien 'n artikel in Afrikaans beskikbaar is, sal dit ook vertoon word. As ons op &quot;'''&lt;span style=&quot;color:blue&quot;&gt;...&lt;/span&gt;'''&quot; klik, word die taalkeuse uitgebrei om alle Wikipedia-weergawes wat hierdie artikel bevat, in te sluit (42 in die geval van Waddinxveen). Die verstektaalopsies vir Afrikaans is Afrikaans, Duits, Engels, Frans en Nederlands&quot;. Ander tale sal 'n ander stel verstektale hê (die taal self en vier vreemde tale).

Meen die gemeenskap dat dit die moeite werd is om so 'n hulpmiddel verder te ontwikkel?
[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:50, 6 Oktober 2026 (UTC)

:Klink vir my na 'n goeie idee! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:16, 6 Oktober 2026 (UTC)

== Verwysings met eksterne skakels ==
Gemeenskap, ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie. Wat het verander of het die ouderdom my ingehaal. Sien [[Swem in Suid-Afrika]]. Hoekom word dit nie eerder as verwysings gebruik nie? Dit beteken dan dat 'n artikel glad verwysings hoef te gebruik nie. Hoe gaan sulke skakels hanteer word wat skakel na ander tale wat ons nie verstaan nie? Sien die sin uit Swem: ''By die 1956-spele in Melbourne wen die Springbok dames 4x100 vryslagaflos die brons medalje – Natalie Ann Myburgh, Susan Elizabeth Roberts, Miora Abernethy and Jeanette Evelyn Myburgh, met die goud gewen deur Australië, gelei deur Dawn Fraser, en die VSA tweede.'' Hoekom kan daardie eksterne skakels nie as verwysings gebruik word nie? Volgens watter beleidsdokument word dit toegelaat? 

Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 7 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]
:&gt; ek was nog altyd onder die indruk dat skakels met eksterne skakels nie toegelaat word nie.
:Stem heeltemal saam.
:&gt; Hoekom word dit nie eerder nie as verwysings gebruik nie?
:Dit is presies wat ek gedoen het om die artikel reg te maak.
:Onthou nuwelinge weet nie altyd hoe om alles hier korrek te doen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:57, 7 Oktober 2026 (UTC)
::Ons het nou moontlik 'n gebruiker verloor omdat jy dadelik al sy veranderings teruggerol en die bladsy beskerm het, eerder as om vir hom te wys wat die korrekte manier is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:05, 7 Oktober 2026 (UTC)

== Veranderinge aan Wikidata-werfskakels in &quot;Onlangse wysigings&quot; en &quot;Dophoulys&quot; ==
Vroeër verlede maand is alle wiki's vir terugvoer gekontak oor ons voorstel om kennisgewings oor veranderinge aan taalskakels te verwyder; hierdie verandering is reeds op Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity en Wiktionary geïmplementeer.

Dieselfde verandering word nou globaal op '''13 Oktober om 07:00 UTC''' in alle Wikipedia-projekte uitgerol. Redakteurs sal ná hierdie tyd nie meer kennisgewings op hul [[Special:RecentChanges|Onlangse wysigings]]- en [[Special:Watchlist|Dophoulys]]-bladsye sien wanneer 'n skakel na 'n ''ander'' taalweergawe van 'n bladsy in die betrokke Wikidata-item bygevoeg, verwyder of gewysig word nie (dit raak nie kennisgewings oor taalskakels na die tuis-wiki nie). Daar sal dan 'n twee week lange waarnemingsperiode wees om te sien of daar 'n afname in kennisgewings is wat talryk voorkom maar onbenullig is, en of belangriker wysigings makliker geïdentifiseer kan word. Redakteurs wat op hierdie kennisgewings staatmaak, moet van die verandering bewus wees en kan op Wikidata vir Wikimedia-projekte se [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|besprekingsbladsy]] terugvoer of kommer uitspreek.&lt;br/&gt;

Wikidata se eie bladsy vir onlangse wysigings word nie geraak nie, aangesien dit as sentrale verwysingspunt vir hierdie veranderinge voortbestaan. Kontak ons gerus indien jy enige vrae het, óf indien julle wiki nie aan hierdie verandering wil deelneem nie. Dankie! -- [[Gebruiker:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] (gestuur via [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki-boodskapaflewering]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 09:28, 9 Oktober 2026 (UTC)
&lt;!-- Boodskap gestuur deur Gebruiker:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki met behulp van die lys by https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;
:: Slim manne, hoe raak dit ons as gebruikers? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 9 Oktober 2026 (UTC)
:::Jy sal nie meer veranderings aan interwiki-skakels sien in jou dophoulys nie. Ek het probeer om dit te bestry, maar meeste mense het anders om gestem. 
:::Sedert ek die meeste oor ons wikidata-skakels omgee, is ek die een wat die meeste sal ly. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:15, 12 Oktober 2026 (UTC)

== Shaft horsepower ==
Gemeenskap, wat is die korrekte Afrikaanse woord: dryfasperdekrag? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 9 Oktober 2026 (UTC)

:Is dit ''asdrywing''? Sien:https://www.samsa.org.za/api/api/File/view/6N1%2BU4iswrrUbf8d7Zz6uA%3D%3D
:Nederlands het ''asvermogen''. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 23:43, 9 Oktober 2026 (UTC)
:: Maureen van VivA het bevestig dit is ''asvermoë''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:40, 12 Oktober 2026 (UTC)
:::Maar het sy ook reg? Die Google se AI sê:
:::''Asvermoë is 'n Afrikaanse term wat hoofsaaklik in die voertuig- en logistieke bedryf gebruik word om te verwys na die maksimale massa of las wat 'n spesifieke as (of stel asse) van 'n voertuig veilig kan dra. Dit staan in Engels bekend as die '''axle capacity of gross axle weight rating (GAWR)'''.
:::Hier is die belangrikste punte om te verstaan oor asvermoë:
:::• Spoorverkeer en Vragmotors: Dit bepaal hoe swaar 'n vragmotor, sleepwa of treinwa gelaai mag word. As 'n voertuig se totale asvermoë oorskry word, kan dit strukturele skade aan die voertuig se asse, bande en remme veroorsaak.
:::• Padveiligheid en Wetgewing: Paaie en brûe het wetlike beperkings op die maksimum gewig per as wat toegelaat word om skade aan die padoppervlak te voorkom. Verkeersowerhede weeg vragmotors gereeld by weegbrûe om te verseker dat die wetlike asvermoë nie oorskry word nie.
:::• Voertuigkonfigurasie: Die totale bruto voertuigmassa (BVM/GVW) van 'n vragmotor word grootliks bepaal deur die kombinasie en vermoë van al sy asse saam (bv. die vooras en die agterasse).
:::Wil jy meer weet oor hoe die asvermoë van 'n spesifieke voertuig bereken word, of stel jy belang in die wetlike aslasbeperkings op Suid-Afrikaanse paaie?
:::AI responses may include mistakes. Learn more''
:::En die Nederlandse woord vermogen word nie altyd as vermoë vertaal nie. Soms is dit drywing.
:::Van asdrywing sê Google se kunsharses:
:::''Asdrywing is 'n Afrikaanse term wat hoofsaaklik na twee nougelaante meganiese en ingenieurskonsepte verwys:
:::1. As-drywing (Asaandrywing / Shaft Drive): Dit verwys na 'n stelsel waar dryfkrag (krag vanaf 'n enjin) deur middel van 'n roterende dryfas na die wiele of 'n skroef oorgedra word, in plaas van met 'n ketting of dryfband. Dit word algemeen gebruik by motorfietse, motors en skepe.
:::2. Asdrywing (Shaft Power / Shaft Horsepower): In die ingenieurswese en skeepvaart verwys dit na die werklike meganiese dryfkrag (kraguitset) wat deur 'n enjin se krukas of dryfas gelewer word. Dit is die krag wat beskikbaar is om die skroef van 'n skip of die fiksasies van 'n masjien aan te dryf, dikwels gemeet in kilowatt (kW) of perdekrag (pk).
:::Om jou beter te help, kan jy my laat weet:''
:::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 17:32, 12 Oktober 2026 (UTC)

== Skenking van Gebruiker:Gaius le Roux  ==
Gemeenskap, sien die berig op ons Bakkiesblad: [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Skenking]. Baie dankie aan [[Gebruiker:Gaius le Roux]] vir sy skenking! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:33, 11 Oktober 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], dit was 'n plesier om die skenking te doen. 'n Openbare liggaam soos Viva was die regte plek vir die boeke! Hulle sal dit hopelik goed kan gebruik. Daar is net een regstelling wat jy asseblief moet doen, as jy kan: ek het onder andere by '''''Transnet''''' gewerk, nie Transtel nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:58, 11 Oktober 2026 (UTC)
::{{Ping|Gaius le Roux}} reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 11 Oktober 2026 (UTC)
:::{{Ping|Oesjaar}} :) Terwyl julle so oor Viva praat... ek wil net graag weet oor daardie [https://www.rsg.co.za/rsg-fm/potgooisnitte/hoe-lewenskragtig-is-afrikaans-op-digitale-gebied/ meningspeiling] wat vroeër vanjaar Januarie/Februarie van stapel gestuur is deur hierdie liggaam (in opdrag van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]), rondom die digitale lewenskragtigheid van Afrikaans. Gewoonlik het hulle gevra - gebruik jy Afrikaans op jou foon, op jou rekenaar, sosiale media, ''und so weiter''. Net, persentasiegewys: hoe ver is hulle min of meer? Dis nie ''haastig'' nie, as hulle nou eers by 9% of 25% sou trek, is dit goed te verstane - jy kan nie oplossings uit die lug gryp nie - goeie goed in die lewe moet lank marineer, maar net nie in die sop vergeet word nie. Ek probeer net die vlam van die Vestaalse maagde aan die brand hou - soos my nuuskierigheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:02, 11 Oktober 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:29, 12 Oktober 2026 (UTC)
: Ek sien hierdie berig op ons Bakkiesblad het nou meer as 100 Likes gekry! Dit is 'n verrassing! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:34, 15 Oktober 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek dink die mense hou daarvan dat jy die boeke aan VivA geskenk het en dui dit aan met hulle stemme! Ek is bly ek kon ook 'n bydrae lewer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:25, 15 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>57il92bqoh33a5xz1lmvafgqvgf5qma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nobelprys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5781</id>
    <revision>
      <id>2979014</id>
      <parentid>2903659</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk &amp; Hersien</comment>
      <origin>2979014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11775" sha1="faxczgge3lzh5k3bzxawh6oteji1dbq" xml:space="preserve">{{Inligtingskas pryse
|naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Nobel prize medal.svg|50px]] Nobelprys}}}}
|beeld = AlfredNobel adjusted.jpg
|breedte = 200
|onderskrif = Die Sweedse chemikus [[Alfred Nobel]] wat in sy testament voorsiening vir die Nobelprys gemaak het.
|toegeken = Uitstaande bydraes vir die mensdom in chemie, letterkunde, vrede, fisika, fisiologie of medisyne. Dikwels verwar met die Nobel-gedenkprys in Ekonomiese Wetenskappe.
|borg = Sweedse Akademie&lt;br /&gt;Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskappe&lt;br /&gt;Noorse Nobelkomitee
|land = {{vlagland|Swede}} (al die pryse behalwe vir die Vredeprys)&lt;br /&gt;{{vlagland|Noorweë}} (slegs die Vredeprys)
|datum = 10 Desember
|vorigenaam = 
|eerste = {{Geboortedatum en ouderdom|1901|12|10}}
|ander = 
|webtuiste = [http://www.nobelprize.org/ nobelprize.org]
}}

Die '''Nobelpryse''' word jaarliks toegeken aan mense vir uitstekende navorsing, vir pionierswerk in die ontwikkeling van nuwe tegnologie of toerusting of wat 'n buitengewone bydrae tot die samelewing gemaak het. Dit word algemeen aanvaar as die hoogste eer wat aan 'n mens toegeken kan word in die hedendaagse wêreld.

[[Lêer:Worldmapnobellaureatesbycountry2.PNG|duimnael|links|400px|Kaart van Nobelprys-wenners volgens lande]]
[[Lêer:Nobelstiftung logo.svg|duimnael|Kenteken van die Nobelprysstigting]]
[[Lêer:The concert hall stockholm sweden 20050616.jpg|duimnael|Die Stockholmse Konsertsaal waar al die al die pryse behalwe vir die Vredeprys oorhandig word]]
[[Lêer:Oslo rådhus2.jpg|duimnael|Die Oslose Raadsaal waar die Nobelprys vir Vrede oorhandig word]]
Die pryse is tot stand gebring deur die testament van [[Alfred Nobel]], 'n [[Swede|Sweedse]] nyweraar en die [[uitvinder]] van [[dinamiet]]. Hy het sy testament geteken by die Sweeds-Noorse Klub in [[Parys]] op 27 November 1895. Hy was geskok om te sien hoe sy uitvinding gebruik word om verwoesting te saai en wou hê dat die pryse toegeken word aan mense wat die mensdom goed gedien het. Nobel was ’n besonder suksesvolle sakeman en nyweraar en was ten tyde van sy dood een van die rykste mense ter wêreld.

Hy was ongetroud en in sy testament, wat hy in 1895 opgestel het, het hy bepaal dat sy geld belê moet word en dat die rente wat daaruit verkry word, jaarliks verdeel moet word &quot;onder die mense wat in die voorafgaande jaar die grootste weldade aan die mensdom bewys het&quot;.

Sy nalatenskap word beheer deur die Nobelstigting, wat in 1900 gestig is en jaarliks vyf pryse beskikbaar stel, naamlik vir [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde|geneeskunde/fisiologie]], [[Nobelprys vir fisika|fisika]], [[Nobelprys vir Chemie|chemie]], [[Nobelprys vir Letterkunde|letterkunde]] en [[Nobelprys vir Vrede|vrede]]. In 1968 het die [[Sweedse Sentrale Bank]] by geleentheid van sy 300-jarige bestaansviering die &quot;[[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|prys vir ekonomiese wetenskappe ter nagedagtenis aan Alfred Nobel]]&quot; ingestel. Die bepalings waarvolgens die prys toegeken word en die geldprys stem ooreen met dié van die vyf ander Nobelpryse.

Die eerste seremonie om Nobelpryse vir literatuur, fisika, chemie en geneeskunde toe te ken is gehou by die Ou Koninklike Sweedse Akademie vir Musiek in [[Stockholm]] in 1901; sedert 1902 word die pryse formeel toegeken deur die koning van [[Swede]]. Die toekenning van nasionale pryse aan buitelanders is aanvanklik nie deur Koning [[Oscar II]] van [[Swede]] goedgekeur nie, maar het skynbaar van opinie verander toe hy die publisiteitswaarde vir sy land besef het.

Die Pryse word toegeken by 'n formele seremonie wat jaarliks op 10 Desember gehou word, die datum waarop Alfred Nobel oorlede is. Die name van die wenners word tipies reeds in Oktober aangekondig deur die verskeie komitees en inrigtings wat as die keuringsrade vir die verskillende pryse dien.

'n Groot geldelike toekenning is ingesluit by die Nobelpryse en staan tans by 10 miljoen [[Sweedse kroon|Kroon]] (effe meer as 1,1 miljoen [[Euro]] of 1,4 miljoen [[Amerikaanse dollar]].) Dit was aanvanklik bedoel om die wenners in staat te stel om hulle werk voort te sit sonder die druk om geld in te samel. (Baie wenners was egter reeds afgetree teen die tyd dat die pryse aan hulle toegeken is en baie Literatuurwenners het ophou skryf ná die toekenning van die prys.)

Die kandidate vir die wetenskappryse word deur deskundiges op die betrokke gebiede voorgestel. Kommissies bestaande uit lede van die Sweedse Akademie vir Wetenskap (vir ekonomie, fisika en chemie) en die Koninklike Karolingiese Instituut vir Geneeskunde (vir geneeskunde/fisiologie) stuur in die Europese [[herfs]] tussen 2&amp;nbsp;000 en 3&amp;nbsp;000 vertroulike briewe uit waarin die name van moontlike kandidate aangevra word.

Die name van die persone aan wie die briewe gestuur word, word nie bekend gemaak nie; dit is egter wyd bekend dat hulle vooraanstaande deskundiges is, onder andere lede van bogenoemde akademie en instituut. Hulle skakel op hulle beurt informeel met kollegas.

Die name van die kandidate moet die kommissies voor 1 Februarie bereik. Die kommissies besluit gewoonlik in Julie op die wenners en in Oktober stel die kommissies die akademie en die instituut in kennis van hulle besluit. Die aanbevelings word gewoonlik aanvaar. Die Sweedse Akademie kies die kandidaat vir die Letterkundeprys.

Die kandidate vir die Vredesprys word aangewys deur die [[Noorse Nobelkomitee]], wat uit vyf lede bestaan en deur die Noorse parlement gekies word. Die pryse word op 10 Desember – Nobel se sterfdag – oorhandig: die Vredesprys deur die koning van Noorweë in [[Oslo]] en die ander pryse deur die koning van Swede in Stockholm. Die prys bestaan uit ’n goue medalje, 'n oorkonde en ’n geldbedrag, wat wissel na gelang van die stigting se inkomste. In 1981 het elke wenner byvoorbeeld ’n geldprys van 1 miljoen Sweedse krone (sowat R198&amp;nbsp;000) ontvang.

Die wenners verskaf hulle lewensbeskrywings aan die stigting en hou 'n lesing in die stad waar hulle die prys ontvang. Binne ses maande moet hulle nog 'n lesing hou oor die werk waarvoor hulle die prys ontvang het. Net lewendes kom in aanmerking vir die prys en slegs as 'n kandidaat sterf nadat hy gekies is word die prys postuum toegeken. 'n Prys in een kategorie kan aan hoogstens drie mense tegelyk toegeken word.

Enigeen, ongeag geslag, nasionaliteit, ras, geloof of wêreldbeskouing, kan in aanmerking kom, selfs meer as een keer. As iemand die prys weier, hetsy uit persoonlike oorweging of onder politieke druk, word die geld weer in die fonds gestort. Sy naam verskyn egter wel in die lys van Nobelpryswenners, maar met die toevoeging &quot;prys geweier&quot;. As die wenner die prys later aanvaar, kry hy die medalje en die oorkonde, maar nie die geld nie. Indien geen verdienstelike kandidaat vir 'n prys gevind kan word nie of indien omstandighede soos oorlog dit onmoontlik maak om wenners aan te wys, word die prys in die volgende jaar toegeken. As 'n wenner dan nog nie aangewys is nie, word die geld weer in die fonds gestort.

Veral die Vredesprys is al dikwels nie toegeken nie en is saam met die Letterkundeprys aan die meeste kritiek onderhewig. Hoewel die toekenning van die Nobelprys as die hoogste erkenning op wetenskaplike gebied beskou word (die wenners word dikwels in die een of ander stadium nasionale helde), gee die lys van Nobelpryswenners geen volledige beeld van die ontwikkeling van die wetenskap in die 20ste eeu nie. In die eerste plek word daar geen pryse vir [[wiskunde]], [[sterrekunde]], [[geologie]], [[oseanografie]], [[ruimtevaart]] en so meer toegeken nie.

Pryse is jaarliks, sedert 1901, toegeken vir prestasies in:
* [[Nobelprys vir Chemie|Chemie]] gekeur deur die [[Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskap]].
* [[Nobelprys vir fisika|Fisika]] gekeur deur die [[Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskap]].
* [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde|Fisiologie of Geneeskunde]] gekeur deur die [[Karolinska Instituut]].
* [[Nobelprys vir Letterkunde|Letterkunde]] gekeur deur die [[Sweedse Akademie]].
* [[Nobelprys vir Vrede|Vrede]] gekeur deur die [[Storting (Noorse parlement)|Noorse Storting]].

Ná Nobel se dood het dit geblyk dat hy nooit enige van die keuringsliggame gevra het of hulle die verantwoordelikheid sou aanvaar nie; hulle het egter huiwerig besluit om dit wel te doen.

== Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners ==
# [[Sydney Brenner]], Fisiologie of Geneeskunde, 2002
# [[J.M. Coetzee]], Letterkunde, 2003
# [[Allan McLeod Cormack]]*, Fisiologie of Geneeskunde, 1979
# [[Frederik Willem de Klerk]], Vrede, 1993
# [[Nadine Gordimer]], Letterkunde, 1991
# [[Aaron Klug]]**, Chemie, 1982
# [[Michael Levitt]]*, Chemie, 2013
# [[Albert Luthuli]], Gebore in [[Rhodesië]], nou [[Zimbabwe]], Vrede, 1960
# [[Nelson Mandela]], Vrede, 1993
# [[Navi Pillay]], Vrede, 2026
# [[Max Theiler]], Fisiologie of Geneeskunde, 1951
# [[Desmond Tutu]], Vrede, 1984
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; – Gebore in Suid-Afrika
&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt; – Woon in Suid-Afrika

== Ander Toekennings ==
Ander vakgebiede wat nie Nobelpryse het nie, het ook pryse van hulle eie ingestel wat nie so welbekend is nie, is: die [[Polar-musiekprys]], die [[Fields-medalje]] vir [[wiskunde]]; asook die [[Abelprys]] vir wiskunde, wat deur die Koning van Noorweë toegeken word, die [[Pritzkerprys]] vir [[argitektuur]], die [[Turingtoekenning]] vir [[rekenaarwetenskap]], die [[Wollaston-medalje]] vir [[geologie]], die [[Schockprys]] vir [[logika]] en [[filosofie]], [[wiskunde]], [[visuele kunste]] en [[musiek]]. Die [[Kyoto-prys]] word toegeken in drie kategorieë: Gevorderde Tegnologie, Basiese wetenskappe, en Kuns en Filosofie. Die [[Millennium-tegnologieprys]] is 'n internasionale toekenning vir buitengewone tegnologiese prestasies. Die [[Right Livelihood-toekenning]]s (ook bekend as die &quot;Alternatiewe Nobelpryse&quot;) word toegeken aan persone wat 'n belangrike bydrae gelewer het in gebiede soos omgewingsbeskerming, vrede, menseregte, gesondheid ens. In 2002 is die [[Astrid Lindgren-gedenktoekenning]], 'n internasionale prys vir kinder- en [[jeugliteratuur]], ter ere van die Sweedse kinderboekskrywer [[Astrid Lindgren]], tot stand gebring. Die humoristiese [[Ig Nobelprys]] is 'n parodie wat jaarliks navorsing vereer wat &quot;nie herhaal kan of behoort te word nie.&quot;

== Bronnelys ==
* ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0908409621}}, volume 21, bl. 28

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Nobel Prize|Nobelprys}}
* {{en}} [http://www.nobelprize.org/ Die Nobel e-Museum] – Amptelike webwerf
* {{en}} [http://nobelprize.org/nobel/nobel-foundation/index.html Die Nobel Stigting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050306144204/http://nobelprize.org/nobel/nobel-foundation/index.html |date= 6 Maart 2005 }} – Amptelike webwerf
* {{en}} [http://www.kva.se/KVA_Root/swe/awards/nobel/index.asp Die Nobel Komitees] van die [http://www.kva.se/ Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskap]
* {{en}} [http://info.ki.se/ki/nobel_en.html Die Nobel Komitee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040804102651/http://info.ki.se/ki/nobel_en.html |date= 4 Augustus 2004 }} van die [http://www.ki.se/ Karolinska Instituut]
* {{en}} [http://www.svenskaakademien.se/ENG/ Die Sweedse Akademie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040812192556/http://www.svenskaakademien.se/ENG/ |date=12 Augustus 2004 }}
* {{en}} [http://www.nobel.no/ Die Noorse Nobelkomitee]
* {{en}} [http://www.nobelprizes.com/ Die Nobelprysargief op die internet] – 'n nieamptelike werf
* {{en}} [http://www.nobel-winners.com/ Tydlyn van Nobelpryswenners]
* {{en}} [http://www.nobelpreis.org/english/index.html nobelpreis.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041205013517/http://www.nobelpreis.org/english/index.html |date= 5 Desember 2004 }}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Nobelprys| ]]</text>
      <sha1>faxczgge3lzh5k3bzxawh6oteji1dbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pythagoras se stelling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11202</id>
    <revision>
      <id>2979031</id>
      <parentid>2978764</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T21:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verwysings */ Nie-Euclidiese ruimtes</comment>
      <origin>2979031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4464" sha1="718xsc3adu8kbdpea4nuzls2igzmx2g" xml:space="preserve">[[Lêer:Pythagorean right angle.svg|duimnael|200px|Pythagoras se Stelling: Die som van die oppervlak van die twee vierkante op die sye ''a'' en ''b'' is gelyk aan die vierkant op die skuinssy ''c''.]]

'''Pythagoras se Stelling''' is 'n wiskundige stelling wat vernoem is na die Griekse wiskundige, [[Pythagoras]]. Volgens tradisie het Pythagoras die stelling ontdek en bewys,&lt;ref&gt;Heath, Sir Thomas. ''A History of Greek Mathematics'' (2 Vols.), Clarendon Press, Oxford (1921), Dover Publications, Inc. (1981), {{ISBN|0-486-24073-8}}. Vol 1, bl, 144.&lt;/ref&gt; maar die stelling se resultaat was voor Pythagoras se ontdekking aan verskeie antieke bevolkings bekend, waaronder die Egiptenare en die Indiërs. 

Die stelling is as volg:

&lt;blockquote&gt;In enige reghoekige [[driehoek]] is die kwadraat van die lengte van die skuinssy gelyk aan die som van die kwadrate van die lengtes van die reghoekige sye.&lt;/blockquote&gt;

Dit wil sê, gestel daar is 'n reghoekige driehoek met 'n skuinssy met 'n lengte van ''c'' en twee reghoekige sye met die lengtes ''a'' en ''b'', dan kan die stelling in as die volgende vergelyking uitgedruk word: 

: &lt;math&gt;a^2 + b^2 = c^2\, &lt;/math&gt;

Of, om ''c'' op te los:

: &lt;math&gt; c = \sqrt{a^2 + b^2}. \,&lt;/math&gt;

Hierdie vergelyking bied 'n maklike manier om die onbekende lengte van 'n sy van 'n reghoekige driehoek uit te werk, mits die ander twee reeds bekend is.

== Bewys met gelykvormige driehoeke ==
[[Lêer:teorema.png|border|regs]]

:&lt;math&gt;\frac{d}{a} = \frac{a}{c} \quad \Rightarrow \quad d = \frac{a^2}{c}\quad (1)&lt;/math&gt;

:&lt;math&gt;\frac{e}{b} = \frac{b}{c} \quad \Rightarrow \quad e = \frac{b^2}{c}\quad (2)&lt;/math&gt;

Van die beeld &lt;math&gt; c = d + e \,\! &lt;/math&gt;. En deur die vervanging van vergelykings (1) en (2):
:&lt;math&gt; c = \frac{a^2}{c} + \frac{b^2}{c} &lt;/math&gt;

Vermenigvuldig vir c:
:&lt;math&gt; c^2 = a^2 + b^2 \,\!.&lt;/math&gt;

==Multidimensionele meetkunde==

[[File:Pythagoras 3D.svg|duimnael|Pythagoras se stelling in drie dimensies hou verband met die diagonale AD aan die drie kante.]]
Pythagoras se stelling kan uitgebrei word na multidimensionele [[meetkunde]]. As 'n [[Driedimensioneel|driedimensionele]] voorbeeld, kyk na die diagram aan die regterkant. Volgens Pythagoras se stelling is die lengte van diagonale 'BD' deur: 

:&lt;math&gt; \overline{BD}^{\,2} = \overline{BC}^{\,2} + \overline{CD}^{\,2} \ ,&lt;/math&gt;

gegee hierdie drie kante 'n regte driehoek vorm. Die horisontale diagonale ''BD'' en die vertikale rand ''AB'' vorm 'n tweede reghoekige driehoek met ''AD'' as sy diagonaal. Volgens Pythagoras se stelling is die lengte van diagonale ''AD'' deur: 

:&lt;math&gt; \overline{AD}^{\,2} = \overline{AB}^{\,2} + \overline{BD}^{\,2} \ ,&lt;/math&gt;
gegee.

As dit as 'n enkele stap gedoen word, dan
:&lt;math&gt; \overline{AD}^{\,2} = \overline{AB}^{\,2} + \overline{BC}^{\,2} + \overline{CD}^{\,2} \ .&lt;/math&gt;

Hierdie resultaat is die driedimensionele uitdrukking vir die grootte van 'n vektor '''v''' (die diagonale AD) in terme van sy ortogonale komponente {'''v'''&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;} (die drie wedersydse loodregte kante):
:&lt;math&gt;\|\mathbf{v}\|^2 = \sum_{k=1}^3 \|\mathbf{v}_k\|^2.&lt;/math&gt;

Hierdie proses kan uitgebrei word na arbitrêre aantal dimensies.

==Nie-Euclidiese ruimtes==
[[File:Rechtwinkliges Kugeldreieck.svg|duimnael|'n Tipiese sferiese driehoek]]
Pythagoras se stelling geld slegs in 'n [[Euklidiese meetkunde|Euklidiese ruimte]]. Bowendien, as daar aangetoon kan word dat Pythagoras nie in 'n bepaalde ruimte geld nie, dan is daardie ruimte nie-Euklidies nie.

[[Sferiese Driehoeksmeting|Sfeeriese meetkunde]] is 'n voorbeeld van 'n ruimte waar Pythagoras se stelling nie geld nie. Aangesien enige punt op die oppervlak van 'n sfeer deur twee koördinate ([[breedtegraad]] en [[lengtegraad]] in die geval van die [[aarde]]) gedefinieer kan word, is die oppervlak van 'n sfeer tweedimensioneel. Beskou as voorbeeld die diagram aan die regterkant. Gestel punt &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; lê op die [[Noordpool]] en punte &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; lê op die [[ewenaar]]. As 'n eerste benadering kan ons aanneem dat &lt;math&gt;a = b&lt;/math&gt; en dat &lt;math&gt;\alpha = \beta = 90^\circ&lt;/math&gt;. In hierdie geval is dit duidelik dat alhoewel ons twee regte hoeke het, geld
:&lt;math&gt;a^2 &lt; b^2 + c^2&lt;/math&gt; en 
:&lt;math&gt;b^2 &lt; a^2 + c^2&lt;/math&gt;.
Met ander woorde, Pythagoras se stelling geld nie; gevolglik is die oppervlak van die sfeer (of van die aarde) nie 'n Euklidiese ruimte nie. 

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Meetkunde]]</text>
      <sha1>718xsc3adu8kbdpea4nuzls2igzmx2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swartland Plaaslike Munisipaliteit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11997</id>
    <revision>
      <id>2979016</id>
      <parentid>2894364</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */  En so bewys mens jouself ook verkeerd. Die wetenskap wandel...</comment>
      <origin>2979016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22588" sha1="76qoh1a69f722kt1c72ca1fibeposd9" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt; 

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>76qoh1a69f722kt1c72ca1fibeposd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979017</id>
      <parentid>2979016</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22574" sha1="cuuiu9udmjahlums3xguy90sig9xb91" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt; 

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>cuuiu9udmjahlums3xguy90sig9xb91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979018</id>
      <parentid>2979017</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22641" sha1="qkcb7pr95xtkva8ktyjkbtnni2tcn8c" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt; 

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>qkcb7pr95xtkva8ktyjkbtnni2tcn8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979019</id>
      <parentid>2979018</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23225" sha1="9d9504v0i65q53c2x4w31rav8cuznb6" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling drasties afgewyk. Dit was nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het dus bloot uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie was nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>9d9504v0i65q53c2x4w31rav8cuznb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979020</id>
      <parentid>2979019</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verwysings */</comment>
      <origin>2979020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23248" sha1="6re6qgm3sbr1ma37timj7o29qts74vs" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling drasties afgewyk. Dit was nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het dus bloot uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie was nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>6re6qgm3sbr1ma37timj7o29qts74vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979021</id>
      <parentid>2979020</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23320" sha1="oz216q914dzy3yanwxplxiroyj4buox" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling daarom drasties afgewyk het van die oorspronklike Duitse vertaling. Dit het nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het wel indirek uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie in die verhaal kan wees nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>oz216q914dzy3yanwxplxiroyj4buox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979022</id>
      <parentid>2979021</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23325" sha1="1dno1qguk02n10qv21w8182i3e78qne" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling daarom drasties afgewyk het van die oorspronklike Duitse teks van Kolbe. Dit het nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het wel indirek uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie in die verhaal kan wees nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>1dno1qguk02n10qv21w8182i3e78qne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979023</id>
      <parentid>2979022</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23369" sha1="mhfptibm83gddt8oro1aaj2yj9e2h6r" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling daarom drasties afgewyk het van die oorspronklike Duitse teks van Kolbe. Dit het nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het wel indirek uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was om die grondkleur ''eksplisiet'' uit te lig, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie in die verhaal kan wees nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>mhfptibm83gddt8oro1aaj2yj9e2h6r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979026</id>
      <parentid>2979023</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */ O. Nou het die renosterbossie van sy swart klammigheid beweeg na hoe swart geskroei hy na die somer is. Sien kinders - 'n storie muteer soos 'n ebolavirus.</comment>
      <origin>2979026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23877" sha1="9rtzq9nsch7zgyi0xiqnuv2r9ntzbhm" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2021:''' Met Geoffrey D. Tribe se ''Honey Mountain'' verwys die Swartland steeds na die kleur van die renosterbossie, maar dié keer wel so geskroei na 'n droë somer:&lt;ref&gt;Tribe, G.D. 2021. '' 'Honey Mountain' '' Cape Town: Pinewood Studios, pp. 25 &amp; 28&lt;ref&gt;
{{cquote|
Jan Wintervogel was chosen to lead seven volunteers who departed on 15 March 1655 to the Swartland - so named because the dominant renosterbosch (''Elytropappus rhinocerotis'') appears almost charcoal at the end of the dry summer. 
}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling daarom drasties afgewyk het van die oorspronklike Duitse teks van Kolbe. Dit het nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het wel indirek uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was om die grondkleur ''eksplisiet'' uit te lig, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie in die verhaal kan wees nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>9rtzq9nsch7zgyi0xiqnuv2r9ntzbhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979027</id>
      <parentid>2979026</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23876" sha1="34wrmbx7w5e9oykacmmojhyhqy5sq8h" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2021:''' Met Geoffrey D. Tribe se ''Honey Mountain'' verwys die Swartland steeds na die kleur van die renosterbossie, maar dié keer wel so geskroei na 'n droë somer:&lt;ref&gt;Tribe, G.D. 2021. '' 'Honey Mountain' '' Cape Town: Pinewood Studios, pp. 25 &amp; 28&lt;/ref&gt;
{{cquote|Jan Wintervogel was chosen to lead seven volunteers who departed on 15 March 1655 to the Swartland - so named because the dominant renosterbosch (''Elytropappus rhinocerotis'') appears almost charcoal at the end of the dry summer.}}


'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling daarom drasties afgewyk het van die oorspronklike Duitse teks van Kolbe. Dit het nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het wel indirek uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was om die grondkleur ''eksplisiet'' uit te lig, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie in die verhaal kan wees nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>34wrmbx7w5e9oykacmmojhyhqy5sq8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979028</id>
      <parentid>2979027</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimie */</comment>
      <origin>2979028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23875" sha1="rkhw2mkn5wcd8dbrd58spwmg4etxkk9" xml:space="preserve">{{Tabel Plaaslike Munisipaliteite van Suid-Afrika
|naam=Swartland Plaaslike Munisipaliteit
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Weskus-distriksmunisipaliteit|Weskus]]
|kode=WC015
|tipe=Plaaslike Munisipaliteit
|burgemeester=[[Harold Cleophas]] (DA)
|hoofstad=[[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]]
|bevolking=113,762 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=3&amp;nbsp;707
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Swartland highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:Moorreesburg wheat museum, Old DR Mission Church building. Swartland, West Coast. 06.JPG|duimnael|links|250px|Moorreesburg se koringmuseum bewaar landbou-artefakte. Die Swartland is een van Suid-Afrika se belangrikste graanstreke.]]
[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Swartland.jpg|duimnael|330px|regs|Die Swartland, waarvan die munisipaliteit 'n deel uitmaak, word in die beeldmidde gesien, met berge van die [[Kaapse Plooigordel]] op die agtergrond – 'n foto uit die [[Internasionale Ruimtestasie]] in Augustus 2024.]]
Die '''Swartland''' is 'n [[graan]]- en [[wyn]]streek in die Suidwes-Kaap en ook die naam van 'n plaaslike munisipaliteit met die hoofdorp [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] asook [[Moorreesburg]], [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] en die [[Riebeek-Vallei]]. Die huidige bevolking is ongeveer 80&amp;nbsp;000. 

Die naam is ook gegee aan 'n munisipaliteit wat ingevolge die nuwe munisipale bedeling van [[2000]] tot stand gekom het en waarvan [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] die hoofdorp is.

== Toponimie ==
'''1701''': In die Dagregister staan op Vrydag, 26 Augustus 1701, die volgende:&lt;ref&gt;Towards A New Age of Partnership (TANAP) DVD: 1701 Dagregister_transkripsie&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Op dato soo werd den Ed:e Heer Gouverneur door den corporaal Daniel Taus, leggende op de post Riebeeks Casteel, mondeling gerapporteert hoe dat door Compagnies dienaren zijnde sterk 6 te paard en 2 te voet, den 22:e deeser vermeld, in het '''Swarte Land''', de Sonquase Hottentots hadden aangetroffen [...] 
}}

'''1719''': Die oudste verklaring vir die naam &quot;Swartland&quot;, sover bekend, kom uit die pen van [[Peter Kolbe]] se ''Caput bonae spei hodiernum'':
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Caput_bonae_spei_hodiernum/lBJnAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22Caput+Bonae+Spei+Hodiernum+%22&amp;pg=PA107&amp;printsec=frontcover Kolbe, P. 1719. ''Caput bonae spei hodiernum''. Erster Theil. VIII. Brief X. Nürnberg : Peter Conrad Monath.  S. 107.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Nederlandse vertaling (1727)&lt;ref&gt;[https://play.google.com/books/reader?id=YkAVAAAAQAAJ&amp;pg=GBS.PA126 Naaukeurige en Uitvoerige Beschryving van De Kaap de Goede Hoop. 1727. Eerste Deel. Amsterdam: Balthazar Lakeman, p. 126]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaalpoging
|-
|Ihre Grenzen sind biß dato noch nicht determiniret, unerachtet sie mit vielen aber annoch unbekandten und ungenannten Bergen umgeben ist. So ist auch noch nicht bewußt, wie weit sich diese ganze Colonie wird ausbreiten. Allem Vermuthen aber nach dürffte sie bald mit so viel Einwohnern angefüllet seyn, daß man wird nöthig haben, abermals eine neue aufzurichten. Unterdessen ist der nächste District darzu zu schlagen, '''welcher das schwarze Land genennet wird, weil er unmittelbar an den rothen Sand stößet, wenigstens nicht weit davon entfernt ist.'''&lt;br&gt;Ob aber gleich die Menge ihrer Einwohner, in Ansehung anderer Colonien noch nicht gar zu groß ist; als welches auch in so kurzen Jahren nicht geschehen kan, weil wenig Fremde aus Europa mehr dahin geführet, gar keine aber mehr ganz frey ohne Bezahling ihres Kosts-Geldes und Transports geschicket werden: so weiß man doch so viel, und hat es aus der Erfahrung, daß das Land vortrefflich gut ist; gestalten daselbst nicht allein gutes Holz zu finden, das sehr schnell aufwächst: sondern es will auch das Korn, der Weitzen und allerley Hülsen-Früchte gar wohl wachsen, und geräth alles sehr wohl.|| Hare grenzen zyn tot nu niet bepaalt, of schoon zy van vele, edog als nog onbekende en ongenaamde bergen omgeven is; daarenboven weet men ook nog niet, hoe ver deze Colonie zich uitstrekken zal. Ondertusschen laat het zich aanzien, dat ze in 't kort met zoo veel inwoners zal worden aangevult, dat men genoodzaakt zyn zal, om andermaal een nieuwe op te rechten, en zoude in dat geval kunnen verstrekken het naafte district, '''het zwarte land genaamt, dat onmiddelbaar of ten minsten niet ver daar van daan, aan het rode zandt grenst.''' Of schoon de menigte der inwoners ten opzicht van andere Colonien, nog niet al te groot is, als 't welk in zoo korte omwenteling van tyd niet geschieden kan, wyl weinig vreemdelingen uit Europa meer derwaards gevoert, of gantsch gene meer vry zonder kostgeld te betalen, gezonden worden, weet men nogtans, en heeft de ondervinding het geleert, dat het land ongemeen goed is; daar is niet alleen goed houd, dat zeer weelderig groeit, maar de rogge, tarw en allerly hulzevruchten willen daar ook zeer wel flagen en wassen. || Die grense is tot op hede nie bepaal nie, al word dit omring deur baie berge wat nog onbekend en onbenoemd is. Dit is dus ook nog nie duidelik hoe ver hierdie hele kolonie sal uitbrei nie. Volgens alle verslae sal dit egter binnekort so bevolk wees dat dit nodig sal wees om nog een te stig. '''Intussen moet die naaste distrik, wat die Swart Land genoem word omdat dit direk aan die Roode Zand grens, of ten minste nie ver daarvan is nie,''' bygevoeg word.&lt;br&gt; Al is die aantal inwoners nog nie baie groot vergeleke met ander kolonies nie – wat nie in so 'n kort tydjie moontlik is nie, aangesien min vreemdelinge uit Europa meer daarheen gebring word, en niemand heeltemal gratis gestuur word sonder betaling vir hul kos en vervoer nie – is dit bekend, en so ervaar, dat die land uitstekend is; blykbaar kan nie alleen goeie hout daar gevind word, wat baie vinnig groei nie, maar so ook graan, koring en allerlei peulgewasse groei ook baie goed, en alles floreer.
|}

Vergelyk hierdie inskrywing met Andries Dreyer se inskrywing ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'' (1924) hier benede, wat die grondkleurverskil tussen die twee distrikte pertinent uitlig.

Die 1745-uitgawe van Kolbe se werk lig, om die een of ander rede, die grondkleur ''baie'' pertinent uit. Dit strook op 'n druppel water met die Franse verwerking uit 1743.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Duits&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/b30501428/page/230/mode/2up?q=Serge Kolb, P. 1745 (1719) ''Beschreibung des Vorgebürges der guten Hoffnung''. Frankfurt &amp; Leipzig: Peter Conrad Monath.]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Franse vertaling (1743)&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Description_du_cap_de_Bonne_Esp%C3%A9rance_o/9R0gd5wlFt0C?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=%22quartier%20qu'on%20nomme%20la%20Terre%20noire%22&amp;pg=PA77&amp;printsec=frontcover Description du Cape de Bonne-Esperance. 1743. Tome Second. Amsterdam: Jean Catuffe, pp.77-78]&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaanse vertaling
|-
|XIX. [...] Nahe an diesem Berge [der rothe Sandberg] liegt ein Bezirk, das schwarze Land benennet, weil dieses, an Wieswachse sehr fruchtbare, Erdreich vergleichen Farbe hat. || XIX [...] Près de cette montagne [la montagne du Sable rouge] est placé un quartier qu'on nomme la Terre noire (Het Swarte Land), ainsi appellé parce que le terrein, très fertile en pâturages, est de cette couleur. || Naby hierdie berg [die Roode Sandberg] lê daar 'n distrik wat die Swartland genoem word, omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het.
|}

'''1795''': Theophil Friedrich Ehrmann klink baie seker van sy saak as hy in sy ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind'', skryf in Boekdeel 14:&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_merkw%C3%BCrdigsten_Reisen_we/RExhAAAAcAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland+(Zwart+Land)+hat+ohne+Zweifel&amp;pg=PA346&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1795. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XIV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Der Distrikt Schwarzland (Zwart Land) hat ohne Zweifel seinen Namen von den sogenannten schwarzen Bergen an der Saldanhabai erhalten, die in seinem Umfange liegen. || Die Distrik Swartland het sonder twyfel sy naam aan die sogenaamde swart berge aan die Saldanhabaai te danke, wat in die omtrek geleë is. 
|}

Hoe hy hierby uitkom, vind ons in sy volgende skrywe in Boekdeel 15 en 16&lt;ref&gt;[https://www.google.co.za/books/edition/Geschichte_der_Merkw%C3%BCrdigsten_reisen_We/GsgNAAAAQAAJ?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=Schwarzland&amp;pg=PA121&amp;printsec=frontcover Ehrmann, T.F. 1796. ''Geschichte der merkwürdigsten Reisen, welche seit dem zwölften Jahrhunderte zu Wasser und zu Land unternommen worden sind''. XV. Frankfurt am Main: Hermannschen Buchhandlung.]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Oorspronklike Duits
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 300px;&quot; | Afrikaans
|-
|Am 3&lt;sup&gt;sten&lt;/sup&gt; Oktober kamen wir nach Floris Fischers Hof. Vom grünen Thal an und weiter hin heisst diess land Schwarz Land. Es hat seine eigene Kirche; der Pfarrer war aber seit 3 Jahren todt, und seine Stelle von Holland aus noch nicht besetzt. - Wir giengen den schwarzen Berg vorbei, setzen am 7&lt;sup&gt;ten&lt;/sup&gt; über einen Bergfluss [...] || Op die 3de Oktober [1773] kom ons op Floris Fischer se plaas aan. Die streek vanaf Groenkloof en verder aan staan as die Swartland bekend. Dit beskik oor sy eie kerk; die predikant is egter 3 jaar lank al dood, en sy pos (soos vanuit Holland besluit word) is nog nie gevul nie. Ons trek verby die swart berg, en steek die 7de 'n bergrivier oor [...].
|}

As mens jou moet indink hoe 'n landreisiger hom tussen Tafelbaai en Saldanhabaai sou kon oriënteer, sou die verklaring vir Ehrmann nie heeltemal vergesog klink nie. 
In 'n voetnota van [https://www.google.co.za/books/edition/Travels_at_the_Cape_of_Good_Hope_1772_17/ocliNOUc20oC?hl=af&amp;gbpv=1&amp;dq=floris%20visser&amp;pg=PA188&amp;printsec=frontcover Travels at the Cape of Good Hope (1772)] is ''Floris Fischer'' waarskynlik ''Floris Visser''.

'''1924''': [[Andries Dreyer]] skryf in sy ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika'':&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/eeuwfeestngk/page/50/mode/2up?q=zwartachtig Dreyer, A. 1924. Twee Nieuwe Gemeenten. In: Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika (1824-1924). Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 48-50]&lt;/ref&gt; 
{{cquote|De officiële naam van de gemeente bij haar stichting en gedurende de eerste vijftig jaren van haar bestaan was: Roodezands-Kerk, genoemd naar de roodachtige kleur van de grond in onderscheiding van het aangrenzend district Zwartland, waar de grond zwartachtig was en een nieuwe gemeente hetzelfde jaar gesticht werd.}}

'''1926''': Colin Graham Botha se aanname mag miskien in die 20ste eeu mee verskil word as 'n skoot in die donker, maar sy stelling is, onwetend, véél nader aan Peter Kolbe se siening van 1719:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250405151348/https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/38558/GIPE-007632.pdf Botha, C.G. 1926. ''Place Names in the Cape Province''. Cape Town: Juta &amp; Co, p. 43]&lt;/ref&gt;

{{cquote|
The words compounded with Dutch ''veld'' and ''land'', field and country, are very expressive and give us a good idea of the nature of the country. They are used sometimes in referring to large tracts of country as ''Zwartland'', now the district ot Malmesbury, literally black country; in account of its soil, the name is found in the records in 1701 as ''Swarte land''...
}}

'''1945''': [[A.P. Smit]] stem in ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees'' nie met Dreyer hierbo saam nie:&lt;ref&gt;Smit, A.P. 1945. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Swartland Tweede Eeufees (1745-1945)''. Malmesbury: NG Kerkraad, bl. 4&lt;/ref&gt;
{{cquote|Met sekerheid kan nie vasgestel word waarom hierdie streek juis so genoem is nie. Waar die omgeploegde grond alhier vandag eerder rooi-bruin vertoon, moes die destydse moederaarde, met die renoster- en bakkerbosse oortrek, 'n swart voorkoms aan die landskap gegee het. Vandaar moontlik die naam.}}

'''1947''': In ''The Young Traveller in South Africa'', deur Anthony Delius, tref mens die volgende sinnetjie aan wat sowel die grond as plantegroei 'n gelyke kans bied:&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59333/page/n101/mode/2up?q=Black+Land Delius, A. 1947. ''The Young Traveller in South Africa''. London: Phoenix House, p. 94]&lt;/ref&gt;
{{cquote|The tops of the higher bits of ground which had escaped the plough were swarthy with a growth of dark bush. 'That's why they call it The Black Land, ''Die Swartland'' ', Frank said when Dick remarked upon these hill tops.}}

'''1957''': Lawrence Green, 'n kontreiskrywer, probeer oorspronklik klink:&lt;ref&gt;[https://ia601302.us.archive.org/27/items/BeyondTheCityLights/BeyondTheCityLights.pdf Green, L. G. 1957. ''Beyond the City Lights'', bl. 130.]&lt;/ref&gt;
{{cquote|
I once attempted to explain the name Swartland by the fact that the renosterbos, all too common there, darkens the ground when it turns black in winter. No one has contradicted me, but I have since heard a theory that the first white explorers to reach the Malmesbury site, the military patrol under Corporal Winter-vogel, found coal black soil round the mineral spring and gave it the obvious name. Else-where in the district the unploughed land is usually a reddish-brown colour.
}}

'''1971''': [[P.J. Nienaber]] se verklaring in die ''Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek Deel I'' lui:&lt;ref&gt;Nienaber, P.J. 1971. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 363&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Die vroegste vermelding van die naam Swartland is in die &quot;Dagregister&quot; (dagboek wat die Goewerneur moes hou van die vernaamste gebeurtenisse) van 26 Aug. 1701 - daarna kom die naam dikwels voor. Die landskap, oortrek met renoster- en bakkerbosse, vertoon 'n swart voorkoms en is waarskynlik vir die oorsprong van die naam verantwoordelik. Vanaf 1700 verneem ons gereeld van jaglisensies wat aan persone uitgereik is &quot;omme te mogen gaan schieten aan 't Swarte land of de Groenekloof.&quot; Leningsplase is uitgegee, soos Ganze Kraal in 1709, Theefontein in 1716 en Groot Fontein in 1729. Tot 1829 was Malmesbury bekend as Zwartland. In 1744 het die sieketrooster, Wietse Botes, op Zwartland 'n skool geopen, en in Mei 1745 het eerw. Rutger die eerste predikant van die dorp geword.
}}

'''1971''': Raper se teks, ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes'', voer die leser na die literatuurverwysings, en weer net so na die boek, ''Beyond the City Lights'' (1957) van die skrywer Lawrence Green hierbo.&lt;ref&gt;Raper, P.E. 1971.  ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 119&lt;/ref&gt;

{{cquote|
Verskillende verklarings omtrent die oorsprong van die naam Swartland is opgeteken, onder andere dat die eerste Blanke verkenners van die plek waar Malmesbury tans geleë is, naamlik die militêre patrollie onder korporaal Wintervogel, swart grond om die mineralebron gevind het en die gebied na aanleiding daarvan Swartland genoem het. Botha beweer onomwonde dat die streek so genoem is omdat die grond swart is, dog dit blyk dat die naam ontstaan het na aanleiding van die renoster- en bakkerbossies wat volop hier groei. Gewoonlik is dié bossies vaalswart, en veral in mistige weer lyk hulle pikswart.
}}

'''1990''': [[M.M. Walters]] bied 'n soortgelyke verklaring:&lt;ref&gt;Walters, M.M. 1990. ''Die Swartland is my Tuisland: 'n nostalgiese reis''. Vlaeberg: Perskor, pp. 26-27.&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Ook oor die herkoms van die Swartland-benaming is daar verskil van mening. Colin Botha in ''Place names in the Cape Province'' reken die naam is toe te skryf aan die kleur van die grond. Swartlanders self dink dat die naam meer waarskynlik verwysing is na die natuurlike groei van [[Renosterbos|renoster]]- en bakkerbosse wat vroeër groot dele van die gebied oordek het en swart opgee as dit klam is. Hoe dit ook al sy, die eerste amptelike verwysing na die streek as die Swartland kom voor in die rapport, gedateer 22 Augustus 1701, van korporaal Daniel Taus van die militêre pos op [[Porseleinberg]]. Hy berig dat hy op verkenning uit was in &quot;het Zwartland&quot; en in 'n geveg met Boesmans betrokke was.}}

'''1998''': Truter voer aan, sonder om dag of datum te vermeld, die gebied is deur [[Jan van Riebeeck]] kort na sy aankoms &quot;Het Zwarte Land&quot; genoem, 'n verwysing na die swarterige kleur van die plantegroei in die gebied.&lt;ref&gt;Cornel Truter: ''Weskus - 'n Toeristegids''. Tweede uitgawe. Kaapstad: Universiteit van Kaapstad 1998, bl. 56&lt;/ref&gt;

'''2020''': Raper, Möller en Du Plessis gee net weer 'n verkorte weergawe wat vroeër gesê is, in ''Plekname van Suider-Afrika'' (2020):&lt;ref&gt;Raper, P.E., Möller, L.A.  en Du Plessis, L.T. 2020. ''Plekname van Suider-Afrika''. Pretoria: Protea Boekhuis, bl. 694:&lt;/ref&gt;
{{cquote|
Streek wat min of meer ooreenstem met die distrik Malmesbury soos dit in 1799 was. Die naam kom vir die eerste keer in Augustus 1701 voor, en verwys nie na die kleur van die grond, wat gewoonlik geel is nie, maar na die renosterbossie, ''[[Elytropappus rhinocerotis]]'', en bakkerbossie, ''[[Passerina filiformis]]'', wat hier groei. Hierdie struike is grysswart, en pikswart wanneer dit nat word.}}

'''2021:''' Met Geoffrey D. Tribe se ''Honey Mountain'' verwys die Swartland steeds na die kleur van die renosterbossie, maar dié keer wel so geskroei na 'n droë somer:&lt;ref&gt;Tribe, G.D. 2021. '' 'Honey Mountain' '' Cape Town: Pinewood Studios, pp. 25 &amp; 28&lt;/ref&gt;
{{cquote|Jan Wintervogel was chosen to lead seven volunteers who departed on 15 March 1655 to the Swartland - so named because the dominant renosterbosch (''Elytropappus rhinocerotis'') appears almost charcoal at the end of the dry summer.}}

'''2026''': Bouman, self 'n Wikipediaan, vermoed die grootste vergissing deur die voorgangers tot dusver begaan, was deur hul vernaamlik dekades lank op die Nederlandse 'vertaling' (lees: opsomming) van Peter Kolbe te verlaat, waar &quot;omdat hierdie grond, wat baie vrugbaar aan weiland is, hierdie kleur het&quot; totaal en al verswyg is. Die feit is dus misgekyk, bloot omdat die oorspronklike Duitse teks nie geraadpleeg is nie. Hy stel sy punte in die streekskoerant, gesetel op Bredasdorp, die ''Suidernuus''.&lt;ref&gt;Bouman, G. 2026. Stories is nie feite nie. ''Suidernuus'', 20 Maart, bl. 7 &amp; 11.&lt;/ref&gt;{{voetnota|Bouman het hier onder die wanindruk verkeer dat die 1745-uitgawe 'n getroue herdruk van 1719 was en die Nederlandse vertaling daarom drasties afgewyk het van die oorspronklike Duitse teks van Kolbe. Dit het nie. Die Nederlandse vertaling uit 1727 is getrou aan die oorspronklike 1719-uitgawe. Andries Dreyer het dus, waarskynlik uit die Nederlandse vertaling alleen, die afleiding gemaak (daar word na Kolbe in die ''Eeuwfeest-Album'' verwys op bl. 10) dat die grondkleur moet verskil. Bouman het wel indirek uitgewys dat die Franse vertaling eerste daarmee was om die grondkleur ''eksplisiet'' uit te lig, maar dat daar geensins enige sprake van 'n renosterbossie in die verhaal kan wees nie.}}

Omdat dr. Jan Malan, die skrywer van ''Die Stranding van die VOC-Skip'' (2017) uitgewys het hoe navorsers dikwels op Lawrence Green se volksverhale steun, wat bitter grof van die werklikheid in die argief afwyk, was Bouman bra skepties rondom ''renosterbossies'' as toponimiese oorsprong (toe nog as die waarheid aanvaar in gesaghebbende bronne) - veral omdat daar van 'n aanname 'n feit gemaak is, sonder primêre teks(te) om die bewering uitdruklik te staaf. 

Omdat die Franse reisigers destyds &quot;soos varkmasels uitgeslaan het op plekke waar jy hulle die minste sou verwag&quot; is ''terre noire'' by Google Books ingesleutel. Die Franse vertaling van ''Caput bonae spei hodiernum'' van Kolbe duik sodoende in die soekresultate op. Die Franse en Nederlandse vertalings is gevolglik met die oorspronklike Duitse teks vergelyk, en - die Nederlandse teks het aangejaag. Wat nou gebeur: mense leen hul ore uit aan al wat moderne staaltjie is, of lees dit selfs in gesaghebbende naslaanbronne, en die hele storie kry sodoende 'n loop van sy eie. Wat in die Afrikaanse naslaanwerke beland, word &quot;godsdienstig gekopieer&quot; in die volksmond en koffietafelboeke, en word so van geslag tot geslag vir die waarheid oorgedra.

Om Kolbe uit 1719, of Green uit 1957 te glo is egter 'n ander storie.

Op 8 April 2025 stuur Bouman hierdie bevindinge aan sy vriend van Moorreesburg, wat nie die &quot;vrugbare grond&quot;-storie sonder meer wil aanvaar nie: “Nee kwit ek glo nie die ou met sy vrugbare grond-storie nie. Die grond in die Swartland is boggerhol swart nie. Dis net rooi of oranje. So hy moet met sy nonsens op 'n ander plek loop sukkel. Ons almal leer die Swartland kry sy naam van die renosterbos, en ek sal dit maar so glo tot die dag wat ek dood.”

Bouman se bevinding:
{{cquote|
Met Moorreesburg se gemeente-afstigting, kom ek later in ''De Zuid-Afrikaan'' van 6 Desember 1879 wel die ''contradictio in terminis'' teen. Hooikraal, die plaas waarop Moorreesburg se eerste kerk gebou is, is “in het hart van het ''Roode Zwartland'' gelegen”. Daardie naam kom weer voor op 11 Mei 1882: “Moorreesburg heeft thans twee bloeijende kostscholen. Waarlijk! ''Roode Zwartland'' heeft meer dan menig andere groote en rijke gemeente.” 

Een ding staan vas: die mense van die laat 1800's kon tussen kleure onderskei. My vriend is nie noodwendig verkeerd nie, maar Kolbe ook nie: grond kan van plek tot plek verskil.

Tradisie skep wel probleme: sodra jy 'n hardnekkige opvatting (die renosterbossie) met wortel en tak wil uitroei, maak jy egter 'n hele ouer geslag tot leuenaar. Vandaar die weerstand: “almal kan tog nie verkeerd wees nie!”, oftewel ''argumentum ad populum'' in universiteitstaal. Dit is nie lekker nie, maar iemand moet die waarheid vertel. Wikipedia bied daardie geleentheid.
}}

== Nedersettings ==
Nedersettings in die munisipaliteit:
* [[Abbotsdale]]
* [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]]
* [[Darling, Wes-Kaap|Darling]]
* [[Grottobaai]]
* [[Kalbaskraal]]
* [[Koringberg]]
* [[Malmesbury]] (setel)
* [[Moorreesburg]]
* [[Riebeek-Kasteel]]
* [[Riebeek-Wes]]
* [[Riverlands]]
* [[Yzerfontein]]

==Ekonomie==
Malmesbury is die administratiewe sentrum van die munisipaliteit en vervul 'n belangrike stedelike rol in die streek en die provinsie. Sy hoë ontwikkelingspotensiaal kan toegeskryf word aan faktore soos sy relatiewe toeganklikheid langs die [[N7 (Suid-Afrika)|N7-nasionale pad]]- en spoorkorridor; nabyheid aan Kaapstad; gediversifiseerde ekonomiese basis, wat nie slegs landbou akkommodeer nie, maar ook goed-ontwikkelde industriële en kommersiële sektore met ondersteunende infrastruktuur. Malmesbury is die tuiste van 'n aantal groot maatskappye, sowel as streekkantore van provinsiale en nasionale staatsdepartemente.

In 2016 was die hoofbydraers tot die streeks-BBP: Vervaardiging (R1&amp;nbsp;689,0 miljoen of 22,9%), groot- en kleinhandel, spyseniering en verblyf (R1&amp;nbsp;289,2 miljoen of 17,5%), landbou, bosbou en visvang (R1&amp;nbsp;173,4 miljoen of 15,9%) en algemene regering (R851,0 miljoen of 11,5%).

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.swartland.org.za/ Amptelike webwerf van die munisipaliteit]

{{Wes-Kaap}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>rkhw2mkn5wcd8dbrd58spwmg4etxkk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Aktueel</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13882</id>
    <revision>
      <id>2979001</id>
      <parentid>2978926</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T17:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>opdateer</comment>
      <origin>2979001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1637" sha1="f9gttoifigllhjwqrpprdjpjp1jcvgv" xml:space="preserve">[[Lêer:The Currie Cup1.jpg|150px|regs|Die Curriebekertrofee.]]
* Die 2026-[[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] word toegeken aan Robert Hall en Michael Woodford &quot;vir [[mikro-ekonomie]]se fondamente van [[makro-ekonomie]]se stabilisering&quot;.
* Die [[Internasionale Krieketraad]] en [[Krieket Suid-Afrika]] maak die [[Krieketwêreldbeker 2027]] se wedstrydskedule in Kaapstad bekend; dié toernooi sal op 2 Oktober in [[Windhoek]] begin en die eindstryd sal ná ses weke se wedstryde in Suid-Afrika, [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] op 21 November op [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] beslis word.
* 'n [[Oos-Rand-moorde|Reeksmoordenaar]] is moontlik in die [[Oos-Rand]]-gebied in [[Gauteng]], Suid-Afrika, aktief. Die lyke van twaalf vrouens is sedert Julie 2026 gevind.
* Op [[Griekwapark]] in [[Kimberley]] klop die verdedigende kampioen [[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] tydens die eindstryd van die '''[[Curriebeker]] 2026''' die [[Pumas]] met 23–16 en palm sodoende hul vyfde titel in.
* [[Harald V van Noorweë|Harald V]], koning van [[Noorweë]], sterf op 89 en is opgevolg deur sy seun, koning [[Haakon VIII]].

&lt;div class=&quot;itn-footer&quot; style=&quot;margin-top: 0.5em;&quot;&gt;
'''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]&lt;br /&gt;
'''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]: [[Harald V van Noorweë|Harald V]] • [[Joggie Jansen]] • [[Dennis Haskins]] • [[Jeffrey Archer]] • [[RJ Mitte]]
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Voorbladsjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f9gttoifigllhjwqrpprdjpjp1jcvgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979006</id>
      <parentid>2979001</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>- Noorweegse monargie; + Suid-Afrikaanse Grand Prix</comment>
      <origin>2979006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1728" sha1="jjnqhmtfak72ehzo15l14oq10nfv6zt" xml:space="preserve">[[Lêer:The Currie Cup1.jpg|150px|regs|Die Curriebekertrofee.]]
* Die FIA kondig 'n ooreenkoms met [[Rwanda]] aan, waarvolgens dié land vanaf 2030 vir tien jaar 'n Afrika-Grand Prix mag aanbied. [[Suid-Afrika]] beplan steeds 'n terugkeer van die [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]].
* Die 2026-[[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] word toegeken aan Robert Hall en Michael Woodford &quot;vir [[mikro-ekonomie]]se fondamente van [[makro-ekonomie]]se stabilisering&quot;.
* Die [[Internasionale Krieketraad]] en [[Krieket Suid-Afrika]] maak die [[Krieketwêreldbeker 2027]] se wedstrydskedule in [[Kaapstad]] bekend; dié toernooi sal op 2 Oktober in [[Windhoek]] begin en die eindstryd sal ná ses weke se wedstryde in Suid-Afrika, [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] op 21 November op [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] beslis word.
* 'n [[Oos-Rand-moorde|Reeksmoordenaar]] is moontlik in die [[Oos-Rand]]-gebied in [[Gauteng]], Suid-Afrika, aktief. Die lyke van twaalf vrouens is sedert Julie 2026 gevind.
* Op [[Griekwapark]] in [[Kimberley]] klop die verdedigende kampioen [[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] tydens die eindstryd van die '''[[Curriebeker]] 2026''' die [[Pumas]] met 23–16 en palm sodoende hul vyfde titel in.

&lt;div class=&quot;itn-footer&quot; style=&quot;margin-top: 0.5em;&quot;&gt;
'''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]&lt;br /&gt;
'''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]: [[Harald V van Noorweë|Harald V]] • [[Joggie Jansen]] • [[Dennis Haskins]] • [[Jeffrey Archer]] • [[RJ Mitte]]
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Voorbladsjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jjnqhmtfak72ehzo15l14oq10nfv6zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Common.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>14036</id>
    <revision>
      <id>2979112</id>
      <parentid>2786726</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>67393</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>2979112</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="35737" sha1="5ex3fsyayt22f4x4k63yela62zz25v7" xml:space="preserve">/* Gemeenskaplike CSS vir alle omslae. */

/* Notice to Administrators!  Any changes to Monobook.css or Common.css should be first proposed to [[Wikipedia:Geselshoekie]].  Thank you. */

/*Kom ons probeer die opskrif op die tuisblad wegsteek*/

.page-Tuisblad #firstHeading,
.page-Tuisblad .firstHeading,
.page-Tuisblad #delnaeteconfirm,
.page-Tuisblad #t-cite,
.page-Tuisblad #footer-info-lastmod,
.page-Tuisblad #siteSub,
.page-Tuisblad #contentSub {
  display: none;
}

.page-Tuisblad #mp-topbanner {
  margin-top: 0 !important;
}

/* Tabelstyl vir die omslag van normale tabelle. */

table.tabel,
table.mooitabel {
  margin: 1em 1em 1em 0;
  background: #f9f9f9;
  border: 1px #aaaaaa solid;
  border-collapse: collapse;
}

table.mooitabel th, table.mooitabel td,
table.tabel th, table.tabel td {
  border: 1px #aaaaaa solid;
  padding: 0.2em;
}

table.mooitabel th,
table.tabel th {
  background: #f2f2f2;
  text-align: center;
}

table.mooitabel caption,
table.tabel caption {
  margin-left: inherit;
  margin-right: inherit;
}

/* Nog style vir tabelle */
 .nogrid th, .nogrid td {border: none;}
 .dryf-links { float: left; clear: left; }
 .dryf-regs { float: right; clear: right; margin: 1em 0 1em 1em; }
 .gesentreerd { margin-left: auto; margin-right: auto; }
 .toptextcells td { vertical-align: top; }

/* Style for horizontal lists (separator following item).
   IE8-specific classes are assigned in [[MediaWiki:Common.js]].
   @source mediawiki.org/wiki/Snippets/Horizontal_lists
   @revision 6 (2014-05-09)
   @author [[User:Edokter]]
 */
.hlist dl,
.hlist ol,
.hlist ul {
    margin: 0;
    padding: 0;
}
/* Display list items inline */
.hlist dd,
.hlist dt,
.hlist li {
    margin: 0;
    display: inline;
}
/* Display nested lists inline */
.hlist.inline,
.hlist.inline dl,
.hlist.inline ol,
.hlist.inline ul,
.hlist dl dl, .hlist dl ol, .hlist dl ul,
.hlist ol dl, .hlist ol ol, .hlist ol ul,
.hlist ul dl, .hlist ul ol, .hlist ul ul {
    display: inline;
}
/* Generate interpuncts */
.hlist dt:after {
    content: &quot;: &quot;;
}
.hlist dd:after,
.hlist li:after {
    content: &quot; · &quot;;
    font-weight: bold;
}
.hlist dd:last-child:after,
.hlist dt:last-child:after,
.hlist li:last-child:after {
    content: none;
}
/* Add parentheses around nested lists */
.hlist dd dd:first-child:before, .hlist dd dt:first-child:before, .hlist dd li:first-child:before,
.hlist dt dd:first-child:before, .hlist dt dt:first-child:before, .hlist dt li:first-child:before,
.hlist li dd:first-child:before, .hlist li dt:first-child:before, .hlist li li:first-child:before {
    content: &quot; (&quot;;
    font-weight: normal;
}
.hlist dd dd:last-child:after, .hlist dd dt:last-child:after, .hlist dd li:last-child:after,
.hlist dt dd:last-child:after, .hlist dt dt:last-child:after, .hlist dt li:last-child:after,
.hlist li dd:last-child:after, .hlist li dt:last-child:after, .hlist li li:last-child:after {
    content: &quot;) &quot;;
    font-weight: normal;
}
/* Put ordinals in front of ordered list items */
.hlist ol {
    counter-reset: listitem;
}
.hlist ol &gt; li {
    counter-increment: listitem;
}
.hlist ol &gt; li:before {
    content: &quot; &quot; counter(listitem) &quot; &quot;;
    white-space: nowrap;
}
.hlist dd ol &gt; li:first-child:before,
.hlist dt ol &gt; li:first-child:before,
.hlist li ol &gt; li:first-child:before {
    content: &quot; (&quot; counter(listitem) &quot; &quot;;
}
 
/* Unbulleted lists */
.plainlist ol,
.plainlist ul {
    line-height: inherit;
    list-style: none none;
    margin: 0;
}
.plainlist ol li,
.plainlist ul li {
    margin-bottom: 0;
}

/* Default style for navigation boxes */
.navbox {                     /* Navbox container style */
	box-sizing: border-box;
	border: 1px solid #a2a9b1;
	width: 100%;
	clear: both;
	font-size: 88%;
	text-align: center;
	padding: 1px;
	margin: 1em auto 0;       /* Prevent preceding content from clinging to navboxes */
}
.navbox .navbox {
	margin-top: 0;            /* No top margin for nested navboxes */
}
.navbox + .navbox {
	margin-top: -1px;         /* Single pixel border between adjacent navboxes */
}
.navbox-inner,
.navbox-subgroup {
	width: 100%;
}
.navbox-group,
.navbox-title,
.navbox-abovebelow {
	padding: 0.25em 1em;      /* Title, group and above/below styles */
	line-height: 1.5em;
	text-align: center;
}
th.navbox-group {             /* Group style */
	white-space: nowrap;
	/* @noflip */
	text-align: right;
}
.navbox,
.navbox-subgroup {
	background-color: #fdfdfd; /* Background color */
}
.navbox-list {
	line-height: 1.5em;
	border-color: #fdfdfd;    /* Must match background color */
}
/* cell spacing for navbox cells */
tr + tr &gt; .navbox-abovebelow,
tr + tr &gt; .navbox-group,
tr + tr &gt; .navbox-image,
tr + tr &gt; .navbox-list {    /* Borders above 2nd, 3rd, etc. rows */
	border-top: 2px solid #fdfdfd; /* Must match background color */
}
.navbox th,
.navbox-title {
	background-color: #ccccff;      /* Level 1 color */
}
.navbox-abovebelow,
th.navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-title {
	background-color: #ddddff;      /* Level 2 color */
}
.navbox-subgroup .navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
	background-color: #e6e6ff;      /* Level 3 color */
}
.navbox-even {
	background-color: #f7f7f7;      /* Even row striping */
}
.navbox-odd {
	background-color: transparent;  /* Odd row striping */
}
.navbox .hlist td dl,
.navbox .hlist td ol,
.navbox .hlist td ul,
.navbox td.hlist dl,
.navbox td.hlist ol,
.navbox td.hlist ul {
	padding: 0.125em 0;       /* Adjust hlist padding in navboxes */
}

/* Default styling for Navbar template */
.navbar {
	display: inline;
	font-size: 88%;
	font-weight: normal;
}
.navbar ul {
	display: inline-block;
	white-space: nowrap;
}
.mw-body-content .navbar ul {
	line-height: inherit;
}
.navbar li {
	word-spacing: -0.125em;
}
.navbar.mini li abbr[title] {
	font-variant: small-caps;
	border-bottom: none;
	text-decoration: none;
	cursor: inherit;
}
/* Navbar styling when nested in infobox and navbox */
.infobox .navbar {
	font-size: 100%;
}
.navbox .navbar {
	display: block;
	font-size: 100%;
}
.navbox-title .navbar {
	/* @noflip */
	float: left;
	/* @noflip */
	text-align: left;
	/* @noflip */
	margin-right: 0.5em;
}
 
/* Styling for JQuery makeCollapsible, matching that of collapseButton */
.mw-parser-output .mw-collapsible-toggle {
	font-weight: normal;
	/* @noflip */
	text-align: right;
	padding-right: 0.2em;
	padding-left: 0.2em;
}
.mw-collapsible-leftside-toggle .mw-collapsible-toggle {
	/* @noflip */
	float: left;
	/* @noflip */
	text-align: left;
}

/* Styl vir Koördinate */
.geo-default, .geo-dms, .geo-dec  { display: inline; }
.geo-nondefault, .geo-multi-punct { display: none; }
.longitude, .latitude             { white-space: nowrap; }

/* Style vir &quot;kennisgewings&quot; */

.notice,
.kennisgewing {
    text-align: justify;
    margin: 1em;
    padding: 0.2em;
}

/* Styl vir verwysingslys en voetnotas */
/* Make the list of references smaller */
ol.references,
div.reflist,
div.refbegin {
    font-size: 90%;            /* Default font-size */
    margin-bottom: 0.5em;
}
div.refbegin-100 {
    font-size: 100%;           /* Option for normal fontsize in {{refbegin}} */
}
div.reflist ol.references {
    font-size: 100%;           /* Reset font-size when nested in div.reflist */
    margin-bottom: 0;          /* Avoid double margin when nested in dev.reflist */
    list-style-type: inherit;  /* Enable custom list style types */
}

/* Ensure refs in table headers and the like aren't bold or italic */
sup.reference {
    font-weight: normal;
    font-style: normal;
}

/* Allow hidden ref errors to be shown by user CSS */
span.brokenref {
    display: none;
}

/* Reset top margin for lists embedded in columns */
div.columns {
    margin-top: 0.3em;
}
div.columns dl,
div.columns ol,
div.columns ul {
    margin-top: 0;
}

/* Avoid elements from breaking between columns */
.nocolbreak,
div.columnsnocolbreak li,
div.columnsnocolbreak dd dd {
    -webkit-column-break-inside: avoid;
    page-break-inside: avoid;
    break-inside: avoid-column;
}
/*Einde van verwysingslys styl*/

/* Styl vir dubbelsinnighiesdbladsye */

#disambig,
#dubbelsinnig {
    border-top: 3px double #cccccc; 
    border-bottom: 3px double #cccccc;
    background-image: linear-gradient(to bottom right, #FFFFFF 0%, #E1ECEF 100%);
}

#spoiler {
    border-top: 2px solid #ddd;
    border-bottom:2px solid #ddd;
}

/* Standaardbesprekingbladstyl */

.Talk-Notice,
.Bespreking-Kennisgewing  {
    border: 1px solid #C0C090;
    background-color: #F8EABA;
    margin-bottom: 3px;
    width: 80%;
    border-spacing: 3px;
    margin-left: auto;
    margin-right: auto;
}

.Talk-Notice:after {
  content: &quot;Die CSS vir hierdie sjabloon moet verander word. Sien [[Wikipedia:Sjabloonstandaardisering]]. &quot;;
}

/* Maak dat sjabloonagtergrond in alle webblaaiers korrek vertoon. */
.Talk-Notice td,
.Bespreking-Kennisgewing td {
    background: inherit;
}

/* Choose whether to have AD/BC dates or CE/BCE dates*/

/* First, the default : display both : See templates ADCE and BCEBC for how these are used*/
.Use_Default_Date_Convention { display: inline; }
.Use_AD_and_BC { display: none; }
.Use_BCE_and_CE { display: none; }

/* If you want to display AD and BC add the following to User:You/monobook.css page */
/*
.Use_Default_Date_Convention { display: none; }
.Use_AD_and_BC { display:inline; }
.Use_BCE_and_CE { display:none; }
*/

/*If you want to display CE and BCE add the following to User:You/monobook.css page */
/*
.Use_Default_Date_Convention { display: none; }
.Use_AD_and_BC { display:none; }
.Use_BCE_and_CE {display:inline; }
*/


/* Class for links with loudspeaker icon next to them */

.audiolink a{
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png&quot;) center left no-repeat !important;
    padding-left: 16px !important;
    padding-right: 0 !important;
}

/* Icons for medialist templates [[Template:Listen]], [[Template:Multi-listen_start]], [[Template:Video]], [[Template:Multi-video_start]] */

div.listenlist {
    background: url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/30px-Gnome-speakernotes.png&quot;);
    padding-left: 40px;
}

div.videolist {
    background: url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Video.svg/40px-Video.svg.png&quot;);
    padding-left: 50px;
}

div.multivideolist {
    background: url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/7/7a/FilmRoll-small.png/40px-FilmRoll-small.png&quot;);
    padding-left: 50px;
}

/* Style rules for media list templates */

div.medialist {
    min-height: 50px;
    margin: 1em;
    background-position: top left;
    background-repeat: no-repeat;
}

div.medialist ul {
    list-style-type: none; 
    list-style-image: none;
    margin: 0;
}

div.medialist ul li {
    padding-bottom: 0.5em;
}

div.medialist ul li li {
    font-size: 91%;
    padding-bottom: 0;
}

/* Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]] */
div.columns-2 div.column {
    float: left;
    width: 50%;
    min-width: 300px;
}

div.columns-3 div.column {
    float: left;
    width: 33.3%;
    min-width: 200px;
}

div.columns-4 div.column {
    float: left;
    width: 25%;
    min-width: 150px;
}

div.columns-5 div.column {
    float: left;
    width: 20%;
    min-width: 120px;
}

/* Messagebox templates */

.messagebox {
   border: 1px solid #aaaaaa;
   background-color: #f9f9f9;
   width: 80%;
   margin: 0 auto 1em auto;
   padding: .2em;
   text-align: justify;
}
.messagebox.merge {
   border: 1px solid #c0b8cc;
   background-color: #f0e5ff;
   text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
   border: 1px solid #9f9fff;
   background-color: #efefff;
   text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
   border: 1px solid #c0c090;
   background-color: #f8eaba;
}

/* Infobox template style */
.infobox {
    border: 1px solid #a2a9b1;
    border-spacing: 3px;
    background-color: #f8f9fa;
    color: black;
    /* @noflip */
    margin: 0.5em 0 0.5em 1em;
    padding: 0.2em;
    /* @noflip */
    float: right;
    /* @noflip */
    clear: right;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.5em;
}

@media screen {
	.infobox {
		background-color: #f8f9fa;
    }
}

@media (max-width: 640px) {
	.infobox {
		width: 100%;
	}
    
	.infobox .nowrap {
		white-space: normal;
	}
}

@media (min-width: 640px) {
	.infobox {
		/* @noflip */
		margin: 0.5em 0 0.5em 1em;
		/* @noflip */
		float: right;
		/* @noflip */
		clear: right;
		width: 22em;
	}
}

.infobox-header,
.infobox-label,
.infobox-above,
.infobox-full-data,
.infobox-data,
.infobox-below,
.infobox-subheader,
.infobox-image,
.infobox-navbar,
/* Remove element selector when every .infobox thing is using the standard module/templates  */
.infobox th,
.infobox td {
	vertical-align: top;
}

.infobox-label,
.infobox-data,
/* Remove element selector when every .infobox thing is using the standard module/templates  */
.infobox td,
.infobox th {
	/* @noflip */
	text-align: left;
}

/* Remove .infobox when element selectors above are removed */
.infobox .infobox-above,
.infobox .infobox-title,
/* Remove element selector when every .infobox thing is using the standard module/templates  */
.infobox caption {
    font-size: 125%;
    font-weight: bold;
	text-align: center;
}

.infobox-title,
/* Remove element selector when every .infobox thing is using the standard module/templates  */
.infobox caption {
	padding: 0.2em;
}

/* Remove .infobox when element selectors above are removed */
.infobox .infobox-header,
.infobox .infobox-subheader,
.infobox .infobox-image,
.infobox .infobox-full-data,
.infobox .infobox-below {
	text-align: center;
}

.infobox.bordered {
    border-collapse: collapse;
}
.infobox.bordered td,
.infobox.bordered th {
	border: 1px solid #a2a9b1;
}
.infobox.bordered .borderless td,
.infobox.bordered .borderless th {
    border: 0;
}

.infobox.sisterproject {
    width: 20em;
    font-size: 90%;
}

.infobox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
}
.infobox.standard-talk.bordered td,
.infobox.standard-talk.bordered th {
    border: 1px solid #c0c090;
}

/* styles for bordered infobox with merged rows */
.infobox.bordered .mergedtoprow td,
.infobox.bordered .mergedtoprow th {
	border: 0;
	border-top: 1px solid #a2a9b1;
	/* @noflip */
	border-right: 1px solid #a2a9b1;
}

.infobox.bordered .mergedrow td,
.infobox.bordered .mergedrow th {
	border: 0;
	/* @noflip */
	border-right: 1px solid #a2a9b1;
}

/* Styles for geography infoboxes, eg countries,
   country subdivisions, cities, etc.            */
.infobox.geography {
	border-collapse: collapse;
	line-height: 1.2em;
	font-size: 90%;
}

.infobox.geography  td,
.infobox.geography  th {
	border-top: 1px solid #a2a9b1;
	padding: 0.4em 0.6em 0.4em 0.6em;
}
.infobox.geography .mergedtoprow td,
.infobox.geography .mergedtoprow th {
	border-top: 1px solid #a2a9b1;
	padding: 0.4em 0.6em 0.2em 0.6em;
}

.infobox.geography .mergedrow td,
.infobox.geography .mergedrow th {
    border: 0;
    padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;
}

.infobox.geography .mergedbottomrow td,
.infobox.geography .mergedbottomrow th {
	border-top: 0;
	border-bottom: 1px solid #a2a9b1;
	padding: 0 0.6em 0.4em 0.6em;
}

.infobox.geography .maptable td,
.infobox.geography .maptable th {
    border: 0;
    padding: 0;
}

/* Normal font styling for wikitable row headers with scope=&quot;row&quot; tag */
.wikitable.plainrowheaders th[scope=row] {
    font-weight: normal;
    /* @noflip */
    text-align: left;
}

/* Lists in wikitable data cells are always left-aligned */
.wikitable td ul,
.wikitable td ol,
.wikitable td dl {
    /* @noflip */
    text-align: left;
}
/* ...unless they also use the hlist class */
.toc.hlist ul,
#toc.hlist ul,
.wikitable.hlist td ul,
.wikitable.hlist td ol,
.wikitable.hlist td dl {
    text-align: inherit;
}

/* Support for Template:IPA, Template:Unicode and Template:Polytonic. The inherit declaration resets the font for all browsers except MSIE6.  The empty comment must remain. */
.IPA {
        font-family: Chrysanthi Unicode, Doulos SIL, Gentium, GentiumAlt, Code2000, TITUS Cyberbit Basic, DejaVu Sans, Bitstream Vera Sans, Bitstream Cyberbit, Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode, Hiragino Kaku Gothic Pro, Matrix Unicode;
        font-family /**/:inherit;
}
.Unicode {
        font-family: TITUS Cyberbit Basic, Code2000, Doulos SIL, Chrysanthi Unicode, Bitstream Cyberbit, Bitstream CyberBase, Bitstream Vera, Thryomanes, Gentium, GentiumAlt, Visual Geez Unicode, Lucida Grande, Arial Unicode MS, Microsoft Sans Serif, Lucida Sans Unicode;
        font-family /**/:inherit;
}
.polytonic {
        font-family: Athena, Gentium, Palatino Linotype, Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode, Lucida Grande, Code2000; 
        font-family /**/:inherit;
}

#wpSave {
  font-weight: bold;
}

/* Custom link colors for use in [[MediaWiki:Edittools]] */
.charboxblack a:link, .charboxblack a:hover, .charboxblack a:visited, .charboxblack a:active { color: black; }
.charboxsilver a:link, .charboxsilver a:hover, .charboxsilver a:visited, .charboxsilver a:active { color: silver; }
.charboxgray a:link, .charboxgray a:hover, .charboxgray a:visited, .charboxgray a:active { color: gray; }
.charboxwhite a:link, .charboxwhite a:hover, .charboxwhite a:visited, .charboxwhite a:active { color: white; }
.charboxmaroon a:link, .charboxmaroon a:hover, .charboxmaroon a:visited, .charboxmaroon a:active { color: maroon; }
.charboxred a:link, .charboxred a:hover, .charboxred a:visited, .charboxred a:active { color: red; }
.charboxpurple a:link, .charboxpurple a:hover, .charboxpurple a:visited, .charboxpurple a:active { color: purple; }
.charboxfuchsia a:link, .charboxfuchsia a:hover, .charboxfuchsia a:visited, .charboxfuchsia a:active { color: fuchsia; }

.charboxgreen a:link, .charboxgreen a:hover, .charboxgreen a:visited, .charboxgreen a:active { color: green; }
.charboxlime a:link, .charboxlime a:hover, .charboxlime a:visited, .charboxlime a:active { color: lime; }
.charboxolive a:link, .charboxolive a:hover, .charboxolive a:visited, .charboxolive a:active { color: olive; }
.charboxyellow a:link, .charboxyellow a:hover, .charboxyellow a:visited, .charboxyellow a:active { color: yellow; }

.charboxnavy a:link, .charboxnavy a:hover, .charboxnavy a:visited, .charboxnavy a:active { color: navy; }
.charboxblue a:link, .charboxblue a:hover, .charboxblue a:visited, .charboxblue a:active { color: blue; }
.charboxteal a:link, .charboxteal a:hover, .charboxteal a:visited, .charboxteal a:active { color: teal; }
.charboxaqua a:link, .charboxaqua a:hover, .charboxaqua a:visited, .charboxaqua a:active { color: aqua; }

/* Pilot database table formatting, specifically for [[Database normalization]] but could be generalized */
table.database {border-bottom:1px solid #779;margin-bottom:1em;}
table.database caption {text-align:left;font-weight:bold;font-size:11pt;
  margin-left:0.4em;margin-top:1em;}
table.database th {background-color:#779;padding:0 0.6em;font-weight:bold;
  color:#FFF;}
table.database td {border-top:1px solid #779;padding:0 0.6em}

/* put scrollbar on pre sections instead of ugly cutoff/overlap in firefox */
pre { overflow: auto; }

/* TITRES */
 
/* Interligne suffisant si le titre prend plusieurs lignes. */
.firstHeading { line-height:1.2em }
 
/* Décoration des titres de sous-chapitre. */
#content h3 {
 border-bottom: 1px dotted #AAA;
}
#content h4,
#content h5,
#content h6 {
 border-bottom: 1px dotted #DDD;
}

/* Change the external link icon to an Adobe icon for all PDF files */
/* (in browsers that support these CSS selectors, like Mozilla and Opera) */
#bodyContent a[href$=&quot;.pdf&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.pdf?&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.pdf#&quot;].external,
#bodyContent a[href$=&quot;.PDF&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.PDF?&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.PDF#&quot;].external {
    background: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif/15px-Icons-mini-file_acrobat.gif) center right no-repeat;
    padding-right: 16px;
}
 
/* Change the external link icon to an Adobe icon anywhere the PDFlink class */
/* is used (notably Template:PDFlink). This works in IE, unlike the above. */
span.PDFlink a {
    background: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif/15px-Icons-mini-file_acrobat.gif) center right no-repeat !important;
    padding-right: 17px !important;
}
 
span.geolink a {
    background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/a/a7/Monobook-globe.png) center right no-repeat !important;
    padding-right: 11px !important;
}

/* Highlight clicked reference in blue to help navigation */
 
ol.references &gt; li:target {
 background-color: #DEF;
}
 
sup.reference:target { 
  background-color: #DEF;
}

/* Styling for Citations */
 
cite {
    font-style: normal;
    word-wrap: break-word;
}

/* If there is an inline link to a full citation, the full citation will turn blue when the inline link is clicked */
 
cite:target { 
  background-color: #DEF;
}
 
/* Style for &quot;notices&quot; */
.notice {
    margin: 1em;
    padding: 0.2em;
}
 
#disambig {
    border-top: 1px solid #ccc; 
    border-bottom: 1px solid #ccc;
}
 
.spoiler {
    border-top: 2px solid #ddd;
    border-bottom: 2px solid #ddd;
}

/* Allow limiting of which header levels are shown in a TOC; &lt;div class=&quot;toclimit-3&quot;&gt;, for
   instance, will limit to showing ==headings== and ===headings=== but no further (as long as
   there are no =headings= on the page, which there shouldn't be according to the MoS). */
.toclimit-2 .toclevel-2,
.toclimit-3 .toclevel-3,
.toclimit-4 .toclevel-4,
.toclimit-5 .toclevel-5,
.toclimit-6 .toclevel-6,
.toclimit-7 .toclevel-7 {display:none}

/* Interwiki-skakels na voorblad- ein goeie artikels in anderstalige Wikipedias verskyn met 'n geel ster in plaas van die normale koeël. Sien [[Sjabloon:Link FA]]. */
/* change the bullets for links to special articles */
#p-lang li.FA {
	/* hier immer auch linkFA_bullet in Common.js mit anpassen für die älteren skins! */
	list-style-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d0/Monobook-bullet-star-transparent.png);
}
 
/* change the bullets for links to special articles */
#p-lang li.GA {
	/* hier immer auch linkGA_bullet in Common.js mit anpassen für die älteren skins! */
	list-style-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Monobook-bullet-star-gray.png);
}

/*********************************
******** Inligtingskas_v2 ********
*********************************/

.inligtingskas_v2 { /* monobookocentré debut */
 background: #f9f9f9;
 color: #000;
 font-size:90%;
 font-align:left;
 line-height:1.1em; 
 float:right;
 clear:right;
 margin:0 0 .5em 1em; /* haut droite bas gauche */
 width:250px;
 border: 1px solid #aaa;
 padding: 0.1em;
}

.inligtingskas_v2-rolprentopskrif {
 background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png&quot;) no-repeat top right;
 height:45px;
 vertical-align:middle;
 text-align:center;
 font-size:150%; 
 font-weight:bolder;
 line-height:1.2em;
 text-align:center;
 color:#000
}

/* Inligtingskasopskrifte */

.Inligtingskas_Musikale_kunstenaar {
 background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox-music.png) no-repeat top right;
}

 /*
  * Kleurdefinisies vir rame en agtergronde van [[Wikipedia:Textboustene|Teksboustene]].
  * Hier: Standardvorgaben für &quot;dunkle Schrift auf hellem Grund&quot;.
  * Für Hell-auf-dunkel-Skins ([[MediaWiki:Amethyst.css|Amethyst]]) müssen dort entsprechende Definitionen
  * zusätzlich eingetragen werden! Anpassungen für andere Skins sind optional.
  * (Die Angaben der Rahmenstärke dienen der Bequemlichkeit, so dass man
  * für dünne Rahmen nur noch &quot;border-style&quot; angeben muss.)
  */
 
 .raamkleur1 { /* Wie Inhaltsverzeichnis */
    border-color: #aaaaaa;
    border-width: 1px;
 }
 .raamkleur2 { /* Unauffällig, geringer Kontrast */
    border-color: #e9e9e9;
    border-width: 1px;
 }
 .raamkleur3 { /* &quot;Rot&quot;, auffällig */
    border-color: #c00000;
    border-width: 1px;
 }
 .raamkleur4 { /* Neutrale Farbe, deutlich */
    border-color: #8888aa;
    border-width: 1px;
 }
 .raamkleur5 { /* &quot;Schwarz&quot;, hoher Kontrast */
    border-color: #000000;
    border-width: 1px;
 }
 
 .agtergrondkleur1 { /* Wie Inhaltsverzeichnis */
    background-color: #f9f9f9;
 }
 .agtergrondkleur2 { /* &quot;Weiß&quot;, für Nicht-Artikel-Seiten, neutral */
    background-color: #ffffff;
 }
 .agtergrondkleur3 { /* &quot;Gelb&quot;, auffällig */
    background-color: #ffff40;
 }
 .agtergrondkleur4 { /* Sehr auffällig */
    background-color: #ffaa00;
 }
 .agtergrondkleur5 { /* Neutral, abgesetzt */
    background-color: #e0e0e0;
 }
 .agtergrondkleur6 { /* Allgemein „bunt“, für Hervorhebungen und Unterscheidungen */
    background-color: #b3b7ff;
 }
 .agtergrondkleur7 { /* Allgemein „bunt“, für Hervorhebungen und Unterscheidungen */
    background-color: #ffcbcb;
 }
 .agtergrondkleur8 { /* Allgemein „bunt“, für Hervorhebungen und Unterscheidungen */
    background-color: #ffebad;
 }
 .agtergrondkleur9 { /* Allgemein „bunt“, für Hervorhebungen und Unterscheidungen */
    background-color: #b9ffc5;
 }

/* Agtergrondbeeld vir voorbladbanier */
#voorbladinleiding { background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3e/MP-open-book4.png); }

/* Talkpagetext-uitleg */
#mw-anon-edit-warning,
#mw-missingsummary,
#wp_talkpagetext {
	width: 80%;
	background: #d3e1f2;
	border: 1px solid #1a47ff;
	margin: 1em auto;
	padding: 1em;
}

/* Cell sizes for ambox/tmbox/imbox/cmbox/ombox/fmbox/dmbox message boxes */
th.mbox-text, td.mbox-text {   /* The message body cell(s) */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 0.25em 0.9em;     /* 0.9em left/right */
    width: 100%;               /* Make all mboxes the same width regardless of text length */
}
td.mbox-image {                /* The left image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.9em;  /* 0.9em left, 0px right */
    text-align: center;
}
td.mbox-imageright {           /* The right image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.9em 2px 0;  /* 0px left, 0.9em right */
    text-align: center;
}
td.mbox-empty-cell {           /* An empty narrow cell */
    border: none;
    padding: 0;
    width: 1px;
}

/* Article message box styles */
table.ambox {
    margin: 0 10%;                  /* 10% = Will not overlap with other elements */
    border: 1px solid #a2a9b1;
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #36c;  /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background-color: #fbfbfb;
}
table.ambox + table.ambox {      /* Single border between stacked boxes. */
    margin-top: -1px;
}
.ambox th.mbox-text,
.ambox td.mbox-text {            /* The message body cell(s) */
    padding: 0.25em 0.5em;       /* 0.5em left/right */
}
.ambox td.mbox-image {           /* The left image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.5em;    /* 0.5em left, 0px right */
}
.ambox td.mbox-imageright {      /* The right image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.5em 2px 0;    /* 0px left, 0.5em right */
}

table.ambox-notice {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #36c;    /* Blue */
}
table.ambox-speedy {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;                   /* Pink */
}
table.ambox-delete {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ambox-content {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ambox-style {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ambox-move {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ambox-protection {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Image message box styles */
table.imbox {
	margin: 4px 10%;
	border-collapse: collapse;
	border: 3px solid #36c;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
	background-color: #fbfbfb;
	box-sizing: border-box;
}
.imbox .mbox-text .imbox {  /* For imboxes inside imbox-text cells. */
    margin: 0 -0.5em;       /* 0.9 - 0.5 = 0.4em left/right.        */
    display: block;         /* Fix for webkit to force 100% width.  */
}
.mbox-inside .imbox {       /* For imboxes inside other templates.  */
    margin: 4px;
}

table.imbox-notice {
    border: 3px solid #36c;    /* Blue */
}
table.imbox-speedy {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
    background-colo: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.imbox-delete {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
}
table.imbox-content {
    border: 3px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.imbox-style {
    border: 3px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.imbox-move {
    border: 3px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.imbox-protection {
    border: 3px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}
table.imbox-license {
    border: 3px solid #88a;       /* Dark gray */
    background-color: #f7f8ff;          /* Light gray */
}
table.imbox-featured {
    border: 3px solid #cba135;    /* Brown-gold */
}

/* Category message box styles */
table.cmbox {
	margin: 3px 10%;
	border-collapse: collapse;
	border: 1px solid #a2a9b1;
	background-color: #dfe8ff;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
	box-sizing: border-box;
}

table.cmbox-notice {
	background-color: #d8e8ff;    /* Blue */
}
table.cmbox-speedy {
	margin-top: 4px;
	margin-bottom: 4px;
	border: 4px solid #b32424;    /* Red */
	background-color: #ffdbdb;    /* Pink */
}
table.cmbox-delete {
	background-color: #ffdbdb;    /* Pink */
}
table.cmbox-content {
	background-color: #ffe7ce;    /* Orange */
}
table.cmbox-style {
	background-color: #fff9db;    /* Yellow */
}
table.cmbox-move {
	background-color: #e4d8ff;    /* Purple */
}
table.cmbox-protection {
	background-color: #efefe1;    /* Gray-gold */
}

/* Other pages message box styles */
table.ombox {
	margin: 4px 10%;
	border-collapse: collapse;
	border: 1px solid #a2a9b1;    /* Default &quot;notice&quot; gray */
	background-color: #f8f9fa;
	box-sizing: border-box;
}

table.ombox-notice {
	border: 1px solid #a2a9b1;    /* Gray */
}
table.ombox-speedy {
	border: 2px solid #b32424;    /* Red */
	background-color: #fee7e6;    /* Pink */
}
table.ombox-delete {
	border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ombox-content {
	border: 1px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ombox-style {
	border: 1px solid #fc3;       /* Yellow */
}
table.ombox-move {
	border: 1px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ombox-protection {
	border: 2px solid #a2a9b1;    /* Gray-gold */
}

/* Talk page message box styles */
table.tmbox {
	margin: 4px 10%;
	border-collapse: collapse;
	border: 1px solid #c0c090;    /* Default &quot;notice&quot; gray-brown */
	background-color: #f8eaba;
	min-width: 80%;
	box-sizing: border-box;
}
.tmbox.mbox-small {
	min-width: 0;                /* reset the min-width of tmbox above        */
}
.mediawiki .mbox-inside .tmbox { /* For tmboxes inside other templates. The &quot;mediawiki&quot; class ensures that */
	margin: 2px 0;               /* this declaration overrides other styles (including mbox-small above)   */
	width: 100%;                 /* For Safari and Opera */
}
.mbox-inside .tmbox.mbox-small { /* &quot;small&quot; tmboxes should not be small when  */
	line-height: 1.5em;          /* also &quot;nested&quot;, so reset styles that are   */
	font-size: 100%;             /* set in &quot;mbox-small&quot; above.                */
}

table.tmbox-speedy {
	border: 2px solid #b32424;    /* Red */
	background-color: #fee7e6;    /* Pink */
}
table.tmbox-delete {
	border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.tmbox-content {
	border: 2px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.tmbox-style {
	border: 2px solid #fc3;       /* Yellow */
}
table.tmbox-move {
	border: 2px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
	border: 1px solid #c0c090;    /* Gray-brown */
}

/* Disambig and set index box styles */
table.dmbox {
    clear: both;
    margin: 0.9em 1em;
    border-top: 1px solid #ccc;
    border-bottom: 1px solid #ccc;
    background: transparent;
}

/* Footer and header message box styles */
table.fmbox {
	clear: both;
	margin: 0.2em 0;
	width: 100%;
	border: 1px solid #a2a9b1;
	background-color: #f8f9fa;     /* Default &quot;system&quot; gray */
	box-sizing: border-box;
}
table.fmbox-system {
	background-color: #f8f9fa;
}
table.fmbox-warning {
	border: 1px solid #bb7070;  /* Dark pink */
	background-color: #ffdbdb;  /* Pink */
}
table.fmbox-editnotice {
	background-color: transparent;
}
/* Div based &quot;warning&quot; style fmbox messages. */
div.mw-warning-with-logexcerpt,
div.mw-lag-warn-high,
div.mw-cascadeprotectedwarning,
div#mw-protect-cascadeon,
div.titleblacklist-warning,
div.locked-warning {
	clear: both;
	margin: 0.2em 0;
	border: 1px solid #bb7070;
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #ffdbdb);
	padding: 0.25em 0.9em;
	box-sizing: border-box;
}
/* Div based &quot;system&quot; style fmbox messages.
   Used in [[MediaWiki:Readonly lag]]. */
div.mw-lag-warn-normal,
div.fmbox-system {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #f8f9fa;
    padding: 0.25em 0.9em;
}

/* These mbox-small classes must be placed after all other
   ambox/tmbox/ombox etc classes. &quot;html body.mediawiki&quot; is so
   they override &quot;table.ambox + table.ambox&quot; above. */
html body.mediawiki .mbox-small {   /* For the &quot;small=yes&quot; option. */
    /* @noflip */
    clear: right;
    /* @noflip */
    float: right;
    /* @noflip */
    margin: 4px 0 4px 1em;
    box-sizing: border-box;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
html body.mediawiki .mbox-small-left {   /* For the &quot;small=left&quot; option. */
    /* @noflip */
    margin: 4px 1em 4px 0;
    box-sizing: border-box;
    overflow: hidden;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}

/* Style for compact ambox */
/* Hide the images */
.compact-ambox table .mbox-image,
.compact-ambox table .mbox-imageright,
.compact-ambox table .mbox-empty-cell {
    display: none;
}
/* Remove borders, backgrounds, padding, etc. */
.compact-ambox table.ambox {
	border: none;
	border-collapse: collapse;
	background-color: transparent;
	margin: 0 0 0 1.6em !important;
	padding: 0 !important;
	width: auto;
	display: block;
}
body.mediawiki .compact-ambox table.mbox-small-left {
    font-size: 100%;
    width: auto;
    margin: 0;
}
/* Style the text cell as a list item and remove its padding */
.compact-ambox table .mbox-text {
    padding: 0 !important;
    margin: 0 !important;
}
.compact-ambox table .mbox-text-span {
    display: list-item;
    line-height: 1.5em;
    list-style-type: square;
    list-style-image: url(/w/skins/MonoBook/bullet.gif);
}
.skin-vector .compact-ambox table .mbox-text-span {
    list-style-type: disc;
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.svg);
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.png)\9;
}
/* Allow for hiding text in compact form */
.compact-ambox .hide-when-compact {
    display: none;
}

/* hidden sortkey for tablesorter */
td .sortkey,
th .sortkey {
	display: none;
	speak: none;
}

/* Standard Navigationsleisten, aka box hiding thingy
   from .de.  Documentation at [[Wikipedia:NavFrame]]. */
div.NavFrame {
	margin: 0;
	padding: 4px;
	border: 1px solid #a2a9b1;
	text-align: center;
	border-collapse: collapse;
	font-size: 95%;
}
div.NavFrame + div.NavFrame {
	border-top-style: none;
	border-top-style: hidden;
}
div.NavFrame div.NavHead {
	line-height: 1.6em;
	font-weight: bold;
	background-color: #ccf;
	position: relative;
}
div.NavFrame p,
div.NavFrame div.NavContent,
div.NavFrame div.NavContent p {
	font-size: 100%;
}
a.NavToggle {
	position: absolute;
	top: 0;
	/* @noflip */
	right: 3px;
	font-weight: normal;
	font-size: 90%;
}</text>
      <sha1>5ex3fsyayt22f4x4k63yela62zz25v7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suid-Afrikaanse Lugmag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18800</id>
    <revision>
      <id>2979011</id>
      <parentid>2956150</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rhodesiese Bosoorlog */ skakel</comment>
      <origin>2979011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79239" sha1="mza4oou1cei52fu25561y3w6qx5komf" xml:space="preserve">{{Inligtingskas militêre eenheid
| naam                 = Suid-Afrikaanse Lugmag
| beeld                = South African Air Force emblem.svg
| beeld_byskrif        = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]''
| gestig               = [[1 Februarie]] [[1920]]
| ontbind              = 
| land                 = [[Suid-Afrika]]
| weermagdeel          = 
| organisasie          = 
| onderdeel van        = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]]
| tipe                 = [[Lugmag]]
| spesialisasie        = Lugoppergesag, Lugverdediging
| kommandostruktuur    = 
| aantal               = 10&amp;nbsp;815 aktiewe personeel&lt;br /&gt;831 reserwe personeel
| hoofkwartier         = 
| leuse                = ''[[Per aspera ad astra]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Latyn]] vir: &quot;deur ontberings na die sterre&quot;)''&lt;/small&gt;
| mars                 = 
| kleur                = 
| uitrusting           = 229 vliegtuie
| veldslae             = [[Tweede Wêreldoorlog]]&lt;br /&gt;[[Korea-oorlog]]&lt;br /&gt;[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]&lt;br /&gt;[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]]
| aantal veldslae      = 
| onderskeiding        = 
}}

Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig.

Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit (&quot;die [[Grensoorlog]]&quot;) in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate.

Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' (&quot;deur ontberings na die sterre&quot;).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Eerste Wêreldoorlog ===
Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &amp;#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.&lt;ref name=&quot;Becker9&quot;&gt;{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}&lt;/ref&gt; Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.&lt;ref name=&quot;SAMHS1&quot;&gt;{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.&lt;ref name=&quot;SAMHS1&quot; /&gt; Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.&lt;ref name=&quot;Lange269&quot;&gt;{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}&lt;/ref&gt; Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.&lt;ref name=&quot;L'Ange273&quot;&gt;L'Ange (1991), bl. 273.&lt;/ref&gt; Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging.

Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.&lt;ref name=&quot;Becker15&quot;&gt;Becker (1991), bl. 15.&lt;/ref&gt; Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg&lt;ref name=&quot;Becker17&quot;&gt;Becker (1991), bl. 17.&lt;/ref&gt; toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.&lt;ref name=&quot;RAFWeb&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}&lt;/ref&gt;  Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.&lt;ref name=autogenerated1&gt;Becker (1991), bl. 19.&lt;/ref&gt;  Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.&lt;ref name=&quot;ShoresAbove&quot;&gt;{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AboveWarFronts&quot;&gt;{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R |  year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}&lt;/ref&gt;

=== Stigting en die tussenoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]]
Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,&lt;ref name=&quot;Becker25&quot;&gt;Becker (1991), bl. 25.&lt;/ref&gt; het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.&lt;ref name=&quot;Becker25&quot; /&gt;&lt;ref&gt;30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)&lt;/ref&gt;

Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.&lt;ref name=&quot;Becker29&quot;&gt;Becker (1991), p. 29.&lt;/ref&gt;

Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.&lt;ref name=SAAF&gt;{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.&lt;ref name=&quot;Becker33&quot;&gt;Becker (1991), p. 33.&lt;/ref&gt;

=== Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]]
Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.&lt;ref name=&quot;SAMHSWWIIEarly_Years&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.&lt;ref name=&quot;SAAFcoZa16Sqn&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.&lt;ref&gt;Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.&lt;/ref&gt;

Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.&lt;ref name=&quot;SAMHSWWIIEarly_Years&quot; /&gt;

==== Oos-Afrika ====
In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.&lt;ref name=&quot;Becker67&quot;&gt;Becker (1991), bl. 67.&lt;/ref&gt; Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.&lt;ref name=&quot;Becker67&quot; /&gt;

Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.&lt;ref name=&quot;Becker67&quot; /&gt; Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).&lt;ref name=&quot;Becker71&quot;&gt;Becker (1991), bl. 71.&lt;/ref&gt; Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' &quot;cab-rank&quot;-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}&lt;/ref&gt; Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.&lt;ref&gt;Becker (1991), p. 75.&lt;/ref&gt;

==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ====
[[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John &quot;Jack&quot; Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]]
SALM-vegvliegtuie-, bomwerpers- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.&lt;ref name=&quot;SAAF&quot; /&gt; Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het  tydens die &quot;Gazala-galop&quot; in die middel van 1942.&lt;ref name=&quot;SAAF&quot; /&gt; SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.&lt;ref name=&quot;SAAF&quot; /&gt; Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.&lt;ref name=&quot;SAAF&quot; /&gt;
[[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]]
Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.&lt;ref name=Shores240&gt;{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}&lt;/ref&gt; Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.&lt;ref&gt;Shores (1969), p. 233.&lt;/ref&gt;

Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].&lt;ref&gt;{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}&lt;/ref&gt; Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.&lt;ref name=&quot;SAMHS_Aces&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== Madagaskar ====
Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.&lt;ref name=&quot;Turner132&quot;&gt;{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}&lt;/ref&gt; Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}&lt;/ref&gt; In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.&lt;ref&gt;Turner (1961), bl. 133.&lt;/ref&gt;

Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee  vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.&lt;ref name=&quot;SAMHS_Madagascar&quot;&gt;{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).&lt;ref name=&quot;SAMHS_Madagascar&quot; /&gt; Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.&lt;ref name=&quot;SAMILHist_Madagascar2&quot;&gt;{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ====
[[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]]
Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.&lt;ref name=Becker125&gt;Becker (1991), bl. 125.&lt;/ref&gt;

Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings&lt;ref name=&quot;Becker125&quot; /&gt; terwyl 2,&lt;ref name=&quot;gs-s2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm|title=Squadron 2|publisher=GlobalSecurity.org|access-date=2009-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110830132012/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm|archive-date=30 Augustus 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 4&lt;ref name=&quot;HoW4Sqn&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt; en 5&lt;ref name=ipmsssa_5Sqn&gt;{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied&lt;ref name=&quot;RAF223Sqn&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm | title=Historic Squadrons | work=223 Squadron | publisher=Royal Air Force | access-date=2 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20170818134132/https://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm | archive-date=18 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te &quot;versag&quot; voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.&lt;ref name=Becker125 /&gt;

==== Ander oorlogstonele ====
[[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug &quot;Pehare&quot; gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem:
* Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry.
* [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun.
* [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]].
* [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]].
* Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk.
* [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika)
* [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem.
* [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe.

==== Mobiele lugmagdepot ====
Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word.

=== Berlynse lugbrug ===
Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.&lt;ref name=frd-4&gt;{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}&lt;/ref&gt;

=== Korea-oorlog ===
[[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]]
Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.&lt;ref name=SAMILH_Korea /&gt; Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.&lt;ref name=SAAFCOZA /&gt;

Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders&lt;ref name=SAAFCOZA /&gt; en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.&lt;ref name=SAMILH_Korea&gt;{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.&lt;ref name=SAMILH_Korea /&gt;
[[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]]
Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.&lt;ref name=SAAFCOZA&gt;{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei  deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.&lt;ref name=SAAFCOZA /&gt;
[[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]]
Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.&lt;ref name=SAMILH_Korea /&gt; Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.&lt;ref name=SAMILH_Korea /&gt; Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.&lt;ref name=SAAFCOZA /&gt;  Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.&lt;ref name=SAKorea&gt;{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}&lt;/ref&gt; Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik &quot;dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie.&quot;&lt;ref name=SAAFCOZA /&gt;

Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na &quot;Hoof van die Lugmag&quot;). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het.

=== Rhodesiese Bosoorlog ===
Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit.

=== Grensoorlog ===
[[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]]
Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.&lt;ref name=Janes_Cactus&gt;{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.&lt;ref&gt;IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel ontrek is.&lt;/ref&gt;

Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is.

Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die &quot;kanontipe&quot; ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-[[bomwerpers]].

Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.&lt;ref&gt;Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.&lt;/ref&gt;

Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.&lt;ref&gt;'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.&lt;/ref&gt; Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel  is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly.
[[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]]
Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word.

Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind.

==== Lugverdedigingsartilleriegroep ====
Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&amp;nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon.

120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam &quot;Hilda&quot; gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam|title=Hilda (Tigercat) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501125623/http://saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}&lt;/ref&gt;

Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel ontrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.&lt;ref&gt;{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== Groot operasies ====
Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989)  het die SALM altesaam 22 vliegtuie&lt;ref&gt;1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lord2008_499&quot;&gt;Lord (2008), bl 499–500.&lt;/ref&gt; weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie&lt;ref&gt;3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lord2008_499 /&gt; het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.&lt;ref name=&quot;Lord2008_499&quot; /&gt;

=== Sedert 1994 ===
[[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Silver Falcons kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]]
Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.&lt;ref name=Janes_SAAF&gt;{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.&lt;ref name=&quot;Janes_SAAF&quot; /&gt;

Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.&lt;ref name=&quot;Janes_SAAF&quot; /&gt; Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met &quot;Gripenised&quot;-kajuite vlieg.&lt;ref name=News24_01&gt;{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&amp;catid=55:SANDF&amp;Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&amp;catid=55:SANDF&amp;Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}&lt;/ref&gt; Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&amp;catid=35:Aerospace&amp;Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&amp;catid=35:Aerospace&amp;Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail &amp; Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&amp;catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&amp;catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&amp;catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&amp;catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van &quot;tyd tot tyd&quot; by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&amp;catid=111:sa-defence&amp;Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&amp;catid=111:sa-defence&amp;Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]]
Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&amp;catid=111:sa-defence&amp;Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&amp;catid=111:sa-defence&amp;Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130 BZ Hercules van 28 Eskader.]]
Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.&lt;ref name=&quot;enca.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.&lt;ref name=&quot;enca.com&quot; /&gt;

Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Zwartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail &amp; Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&amp;instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&amp;instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel was van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering &quot;'n kritieke tekort aan onderdele&quot; met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat &quot;beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting&quot;. Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 &quot;magvoorbereiding&quot;-ure, 636,7 &quot;magaanwending&quot;-ure; en 207,1 BBP-vliegure.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-08-19|title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours|url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/|access-date=2022-02-17|website=defenceWeb|language=en-ZA}}&lt;/ref&gt; Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te stuur vir onderhoud.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 | title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grippen&quot;&gt;{{Cite web |last= Martin |first= Guy | title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract|url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/|year=2022| access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}&lt;/ref&gt;

Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.&lt;ref&gt;https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/&lt;/ref&gt; Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.&lt;ref&gt;''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025  deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025&lt;/ref&gt;

In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie.  Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,%  (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.&lt;ref&gt;Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek 24.  Besoek 30 Maart 2025&lt;/ref&gt;

== Huidige lugvaartuie ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!Lugvaart
!Oorsprong
!Rol
!Hoeveelheid
!Notas
|-
|[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D
|[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]]
|Multirolvegter
|26
|&lt;ref&gt;[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=19871:gripens-arrive-at-last&amp;catid=35:Aerospace&amp;Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|-
|[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120
|[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]]
|Opleiding / Ligte aanval
|24
|&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].&lt;/ref&gt;
|-
|[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]]
|[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]]
|Opleiding
|60
|&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 &quot;Astras&quot; was nie opgegradeer nie en sal verkoop word&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AirInt_Sep2013_26&quot;&gt;{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I &amp; MK.II]]
|[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]]
|Vervoer[[helikopter]]
|38
|&lt;ref name=&quot;defenceweb1&quot;&gt;{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=29273:south-africa&amp;catid=119:african-militaries&amp;Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]]
|[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]]
|Aanvalshelikopter
|11
|{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194036/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=16 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;Nota&quot;}}&lt;ref&gt;[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013&lt;/ref&gt;
|-
|MBB/Kawasaki BK 117
|[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]]
|Nutshelikopter
|3-6
|&lt;ref name=&quot;AirInt_Sep2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore&lt;/ref&gt;
|-
|Agusta A109 LUH
|[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]]
|Nutshelikopter
|29
|
|- valign&quot;top&quot;
|Westland Super Lynx Mk.300
|[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]
|Maritieme helikopter
|4
|&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.&lt;/ref&gt;
|-
|[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]]
|[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]]
|Vervoer
|9
|&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.&lt;/ref&gt;
|-
|[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]]
|[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]]
|Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing
|10
|&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP &quot;TurboDak&quot; in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].&lt;/ref&gt;
|-
|[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]]
|[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]]
|Nuts / waarneming
|11
|{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.&lt;ref name=DefenceWeb2&gt;{{cite web|title=Caravan crash victims named|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=35150&amp;catid=74&amp;Itemid=30|website=defenceWeb.co.za|publisher=defenceWeb|accessdate=25 June 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=17497:saaf-c208-crash-lands-&amp;catid=35:Aerospace&amp;Itemid=107 DefenceWb – SAAF C208 crash-lands]&lt;/ref&gt;|group=&quot;Nota&quot;}}&lt;ref&gt;{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&amp;catid=79:fact-files&amp;Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|Beechcraft Super King Air 200/300
|[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]]
|Vervoer
|4
|
|-
|[[Pilatus PC-12]]
|[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]]
|Vervoer
|1
|&lt;ref group=&quot;Nota&quot;&gt;Primêr gebruik vir BBP vervoer.&lt;/ref&gt;
|-
|CASA C-212-200 &amp; 300 Aviocar
|[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]]
|Vervoer
|3
|
|-
|[[Boeing 737]]
|[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]]
|Presidensiële vervoer
|1
|
|-
|[[Dassault Falcon 900]]
|[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]]
|BBP-vervoer
|1
|
|-
|Dassault Falcon 50
|[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]]
|BBP-vervoer
|2
|
|-
|Cessna 550 Citation
|[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]]
|BBP-vervoer
|2
|
|}

== Lugmagvaandel ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994
Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003
Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003-
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Rondeel ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927
Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947
Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958
Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981
Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981&lt;br /&gt;(lae sigbaarheid)
Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982
Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003&lt;br /&gt;(lae sigbaarheid)
Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003
Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig&lt;br /&gt;(lae sigbaarheid)
Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Galery ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg
Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg
Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg
Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG
Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg
Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg
Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg
Lêer:SAAF Cheetah C.jpg
Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg
Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg
Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Suid-Afrikaanse Leër]]
* [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]]
* [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]]
* [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]]
* [[Suid-Afrikaanse Vloot]]
* [[Suid-Afrikaanse Weermag]]
* [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]]

== Notas ==
{{Verwysings|group=Nota}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}}
* [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }}
* [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf]
* [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history'']

{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]]
[[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>mza4oou1cei52fu25561y3w6qx5komf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pedro II van Brasilië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21654</id>
    <revision>
      <id>2978967</id>
      <parentid>2856025</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <origin>2978967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4357" sha1="0w70yar9bb0mbo8kgiug3cmwt457hm1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Pedro II van Brasilië
|kleur = #ccf
|titel = ''[[Keiser van Brasilië]]''
|beeld = Pedro II of Brazil - Brady-Handy.jpg
|beeld_wydte = 232px
|beeld_onderskrif = Dom Pedro II
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = Vorstehuis
|1 = [[Huis van Braganza|Braganza]]
|opskrif2 = Titels
|2 = Keiser van Brasilië
|opskrif3 = Regeer
|3 = [[7 April]] [[1831]] – [[15 November]] [[1889]]
|opskrif4 = Kroning
|4 = [[18 Julie]] [[1841]]
|opskrif5 = Voorganger
|5 = [[Pedro I van Brasilië|Pedro I]]
|opskrif6 = Monargie afgeskaf
|6 = ''[[Deodoro da Fonseca]]''
|opskrif7 = 
|7 = 
|opskrif8 = 
|8 = 
|opskrif9 = 
|9 = 
|opskrif10 = 
|10 = 
|opskrif11 = 
|11 = 
|opskrif12 = Volle naam
|12 = Pedro de Alcântara João Carlos Leopoldo Salvador Bibiano Francisco Xavier de Paula Leocádio Miguel Gabriel Rafael Gonzaga de Bragança e Habsburgo
|opskrif13 = Gebore
|13 = [[2 Desember]] [[1825]]; [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]]
|opskrif14 = Oorlede
|14 = [[5 Desember]] [[1891]]; [[Parys]], [[Frankryk]]
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = Eggenoot
|16 = [[Teresa Cristina]]
|opskrif17 = Kinders
|17 = [[Prins Afonso]]&lt;br /&gt;[[Prinses Isabel]]&lt;br /&gt;[[Prinses Leopoldina]]&lt;br /&gt;[[Prins Pedro]]
|opskrif18 = Vader
|18 = [[Pedro I van Brasilië|Pedro I]]
|opskrif19 = Moeder
|19 = [[Maria Leopoldina van Oostenryk]]
|opskrif20 = Handtekening
|20 = [[Lêer:Signature Pedro II.png|200px]]
}}

'''Pedro II van Brasilie''' (''Pedro de Alcântara João Carlos Leopoldo Salvador Bibiano Francisco Xavier de Paula Leocádio Miguel Gabriel Rafael Gonzaga de Bragança e Habsburgo''; [[2 Desember]] [[1825]] – [[5 Desember]] [[1891]]) met die bynaam ''&quot;die Grootmoedige&quot;'', was die tweede en laaste [[Lys van monarge van Brasilië|monarg]] van die [[Ryk van Brasilië|Brasiliaanse Ryk]], wat vir 'n tydperk van 58 jaar oor die land geregeer het. Hy is in die Keiserlike paleis van São Cristóvão, in [[Rio de Janeiro]] gebore. Hy was die jongste seun van keiser [[Pedro I van Brasilië]] en keiserin-gemalin [[Maria Leopoldina]], en dus 'n lid van die Brasiliaanse tak van die [[Huis van Braganza]]. Die skielike abdikasie van sy pa en dié se vertrek na [[Portugal]], het van Pedro op net vyf jarige ouderdom keiser gemaak. In sy jeug is druk op hom geplaas om sy tyd hoofsaaklik aan studies ter voorbereiding vir die heerskappy te spandeer, en het aldus min oomblikke van vreugde beleef óf vriende van sy ouderdom geken. Sy ervarings met paleisintriges en politieke geskille gedurende hierdie tydperk het 'n groot impak op die vorming van sy karakter gehad. Keiser Dom Pedro II het 'n man met 'n sterk pligsbesef en toewyding aan sy land en volk geword. Aan die teenkant is hy toenemend deur sy rol as monarg gegrief.

== Keiserskap ==
[[Lêer:Pedro II circa 1887b transparent.png|duimnael|links|upright|Dom Pedro II omstreeks 1887]]
As 'n seun van vyf het Pedro die Keiser van Brasilië geword, net nadat sy vader [[Pedro I van Brasilië]] geabdikeer het om 'n politieke en militêre oorlog in [[Portugal]] te ondersteun. Laasgenoemde oorlog het daartoe gelei dat Pedro II se suster, Maria II, koningin van Portugal sou word.

Pedro II het vir 58 jaar regeer. Gedurende sy heerskappy het industriële ontwikkeling in Brasilië begin. Hy het vir aansienlike vooruitgang en ontwikkeling in sy land gesorg. Pedro II het ook na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis waar hy [[Alexander Graham Bell]] ontmoet het. Daartydens het hy die eerste Brasiliaan geword om 'n [[telefoon]] te gebruik.

Pedro II was 'n liberale leier en het [[slawerny]] op 13 Mei 1888 onwettig verklaar. Alhoewel hy 'n gewilde figuur was het hy [[Absolute monargie|absolute mag]] oor die parlement gehad en sommige het hom as 'n struikelblok op die pad na [[modernisme]] beskou. Op 15 November 1889 is hy deur 'n militêre staatsgreep onttroon, waarna hy en sy familie na Portugal gevlug het.

Hy sterf in Desember 1891 in [[Parys]] en sy eie oorskot en dié van sy vrou is in 1920 na Brasilië geneem. Hulle is in Petropolis, die voormalige somerwoning van die keiserlike familie, begrawe.

== Bronne ==
: ''Hierdie artikel is deels uit die Engelse Wikipedia artikel, [[:en:Pedro II of Brazil|Pedro II of Brazil]], vertaal.''

{{Normdata}}

[[Kategorie:Brasiliaanse keisers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1825]]
[[Kategorie:Sterftes in 1891]]</text>
      <sha1>0w70yar9bb0mbo8kgiug3cmwt457hm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>J.S. de Lima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40405</id>
    <revision>
      <id>2979105</id>
      <parentid>2895489</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vriendskap met C.E. Bonafice */</comment>
      <origin>2979105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17053" sha1="ifte3wz2pziqnn2bt4l4ybcfbtstz6q" xml:space="preserve">[[Lêer:J. Suasso de Lima.jpg|duimnael|J. Suasso de Lima]]
'''Josephus Suasso de Lima''' ([[27 Junie]] [[1791]], [[Amsterdam]] – [[19 Desember]] [[1858]], [[Kaapstad]]&lt;ref name=&quot;geni&quot; /&gt;) was ’n negentiende eeuse [[Kaap]]se [[digter]] en [[dramaturg]], stigter van die eerste onafhanklike nuusblad en die eerste [[Nederlands]]e boekhandelaar in die Kaap.&lt;ref name=&quot;esaach&quot; /&gt;

== Lewe en werk ==

=== Herkoms en vroeë lewe ===
Josephus Suasso de Lima was op 27 Junie 1791 in Amsterdam gebore en is van [[Portugees]]-Joodse afkoms.&lt;ref name=&quot;Conradie&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;esat&quot; /&gt; Op jeugdige ouderdom neem hy die Christelike geloof aan en word lid van die Nederlandse Hervormde Kerk. Hy behaal 'n doktorsgraad in die regte aan die Amsterdamse universiteit, en praktiseer in Amsterdam as prokureur. In Amsterdam is hy reeds lid van verskeie letterkundige kringe en skryf daar reeds drie naamlose letterkundige werkies. Hierna tree hy in diens van die [[Oos-Indiese Kompanjie]] en trou in [[1816]] met Geertye Bakker (1780–1836), by wie hy ’n dogter (Anna Elizabeth Fredrica Geertruijda) het.&lt;ref name=&quot;geni&quot; /&gt; In [[1816]] vertrek hy in 1816 saam met sy vrou na [[Batavia]] in Nederlands-Oos-Indië, waar hy twee jaar werk as staatsamptenaar. Hier word hy egter beskuldig van misbruik van dokumente en word as prokureur van die rol geskrap. In [[1818]] verhuis die egpaar na die [[Kaap]] waar hy deur die goewerneur toegelaat word as “beëdigd translateur”.

=== Aankoms in Suid-Afrika ===
In Kaapstad word Joseph Suasso de Lima 'n belangrike figuur van die [[Nederlands]]sprekende [[Afrikaner]]gemeenskap. De Lima het in die hoogste sosiale kringe aan die Kaap beweeg en hy was 'n vurige taalstryder vir die Nederlandse taal. In die tyd toe Engels hoog in die mode was aan die Kaap, het hy 'slegs' in Nederlands geskryf. De Lima het sy hele lewe lank belangstelling gehad in die letterkunde en meer spesifiek die Nederlandse letterkunde. Aan die Kaap het hy gewerk as vertaler uit moderne en klassieke tale en was hy ook ’n tolk. Hy het ’n uitgebreide talekennis en bied sy dienste aan, in die ''Kaapsche Courant'' van 8 Augustus 1818, tot vertaling uit die “Hebreeuwsche, Grieksche, Latijnse, Arabische, Maleische, Chineesche, Malabaarsche en ander oostersche talen, zoo ook in het Fransch, Spaansch, Hoog- en Nederduitsch”. 

Van sy vertaal- en skryfwerk kon De Lima egter nie lewe nie. In [[1823]] aanvaar hy die taak as skoolmeester aan die Evangeliese Lutherse Kerkskool aan die Kaap, waar hy onder meer onderwys gee aan die slawekinders. Hy is die vader van kinderteater aan die Kaap met die stigting van die toneelgeselskap Tot Oefening en Smaak in [[1825]], waarvoor die negejarige J.G. Tredoux as direkteur optree. Hierdie dramavereniging van De Lima voer onder sy regie ’n groot aantal kindertoneelstukke op, insluitende ''Het Dal van Almeria'', ''De verjaring'', ''De nachtwacht'', ''De vriend van de kinderen'', ''De regter'', ''Die een kuil graft voor een ander val ter gemeenlijk zelfs in'' en ''De moedwillige jonge''. Hierdie vereniging moet egter noodgedwonge sluit wanneer daar openbare druk is oor die moontlike effek wat teater op kinders se moreel sou hê. De Lima skryf ter verdediging verskeie pamflette en artikels ter verdediging van kinderteater, ook die oorsig oor kinderteater in 1825 getiteld ''Iets over het dansen en toneelspelen''. Sy pogings om kinderteater te red is egter nie suksesvol nie.

Toe die Kaap in [[1806]] onder Britse Bestuur gekom het,  het Engels vinnig opgang gemaak aan die Kaap te koste van Nederlands. Teen hierdie verengelsing het de Lima heftig gestry.

=== Vriendskap met C.E. Bonafice ===
Hy is in 1823 kortstondig bevriend met die skrywer en dramaturg [[C.E. Boniface|Charles Etienne Boniface]], wat selfs ’n ruk by hom inwoon. Hy vertaal dan ook Boniface se toneelstuk ''L’enrage'' as ''De dolzinnige of De gewaande dolleman''. Hierdie vriendskap gaan egter gou oor in vyandskap en hulle jarelange twisgesprek daarna besorg bekendheid aan beide. Die stryd begin wanneer De Lima die lang gedig ''Ieder word teleurgesteld'' in die [[South African Chronicle]] publiseer, waarin hy sydelings vir Boniface berispe, sonder om sy naam te noem, dat sy aangekondigde toneelopvoerings bykans nooit op die gestelde datum begin nie en gedurig uitgestel word. Boniface antwoord feitlik onmiddellik met die spotvers ''Rira Bien, Qui Rira le Dernier'', waarna die sluise sodanig oopgemaak word dat die redakteur van die ''South African Chronicle'' kort daarna die volgende berig plaas, waarin hy weier om sy blad verder as slagveld vir die vyandighede te laat gebruik: ''De storm die zich lang heeft zaamgepakt, is eindelijk los gebroken, en reeds merkelijk hebben er vijandelijkheden tusschen de Heeren Boniface en S.d.L. als vertegenwoordigers der Franschen en Hollanders plaats gehad. Wij versoeken echter als bemiddelaars te mogen optreden, en geven bij dezen kennis, dat wij ons Blad niet langer als een middel willen laten gebruiken, om die vijandelijkheden te doen voortduren. Wanneer hunne bekendmakingen van een vredelievenden aard zijn, zullen wij daaraan gaarne een plaatsje inruimen, maar anders niet. De tempel van Janus is derhalve gesloten''&lt;ref name=&quot;Conradie&quot; /&gt; Die twee vyande laat hulle egter nie hierdeur afskrik nie en vir die volgende aantal jare, totdat Boniface in 1843 na Natal vertrek, is hulle gedurig besig om by wyse van spotverse of dramas die draak te steek met mekaar.

=== Stigting van onafhanklike nuusblad ===
In [[Januarie]] [[1826]] rig De Lima ''De Verzamelaar'' op,&lt;ref name=&quot;thejournalist&quot; /&gt; die eerste a-politieke en nie-godsdienstige weekblad in Suid-Afrika. Hierin kan hy vrye teuels gee aan sy digkuns en spotlus en gebruik die koerant dan ook as mondstuk om sy vyande, veral Boniface, aan te val. Om die leeslus en skryflus onder die minder bevoorregte klasse op te wek plaas hy ’n uittreksel uit die ''Reizen en Lotgevallen'' van die nuwe vertaler van die hooggeregshof J. Swaving. Met ''De Groote Regenboog Partij op de Breêstraat'' onder die pseudoniem Jack Roastboy behandel hy maatskaplike vraagstukke op satiriese wyse in ’n berymde gedig. Sy doen en late besorg hom egter meer vyande as vriende en hy verkeer gereeld in finansiële verknorsing. Sy vernaamste strategie in hierdie omstandighede was om met ’n lastersaak of dergelike die geregshof te gebruik om geld te kry om sy skulde te betaal en in [[1829]] pleeg hy selfs diefstal waarvoor hy in die [[tronk]] beland. Wanneer hy in 1830 weer in geldelike moeilikheid verval, word sy drukpers en koerant met al die intekenare deur sy grootste skuldeiser, Pieter van Breda, van hom weggeneem. Die koerant verander van naam na ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' en sy teenstander Boniface word redakteur. Hy verlaat sy vrou in [[1835]] (sy is in 1836 oorlede) en knoop ’n verhouding aan met Magdalena Theron, wat tot baie skinderstories ly.

=== Boekhandelaar ===
[[Lêer:CensusCapeTown1855.pdf|duimnael|150px|''Census of Cape Town 1855'' deur J.S. de Lima]]
De Lima word in 1835 die eerste Nederlandse boekhandelaar in [[Suid-Afrika]]. Reeds in 1826 stig hy die Nederlandse Leesboekerij, die eerste kommersiële uitleenbiblioteek in die Kaap, wat dan ontwikkel tot die Boek-, Papier- en Prentenwinkel. In 1838 open hy ’n tweede tak, wat later verder uitbrei om die Zuid-Afrikaanse Bazaar en Boekwinkel te word. As boekhandelaar hou hy hom ook besig met die samestelling van almanakke en die vertaling van toneelstukke. Hy sit sy joernalistiek van [[1839]] tot [[1848]] voort in ''De Verzamelaar'' en van [[1853]] tot 1858 in ''[[Het Volksblad]]''. Met sy boekhandel gaan dit so goed dat hy weer ’n pers kon bemagtig, wat hy later aan die [[Regering]] verkoop.

=== Sterfte ===
Op 19 Desember 1858 is hy in Kaapstad oorlede. As aktiewe [[Vrymesselary|Vrymesselaar]] word hy in die ou Hollandse Kerkhof aan [[Somerset-Wes|Somersetweg]] in die grafkelder van sy vriend, ’n mnr. Theron, begrawe.

== Skryfwerk ==

=== Digkuns ===
[[Lêer:deLima.jpg|duimnael|regs|100px|&quot;De Hollandsche Taal&quot;' uit die digbundel &quot;Nieuwe Gedichten&quot; deur J.S. de Lima]]
In 1821 verskyn sy eerste bundel ''Gedichten'' in Amsterdam, opgedra aan J.A. Truter, toenmalige hoofregter in die Kaap. Die bundel open met die lang ''Heldenroem van Nederland'', waarin die helde van sy vaderland (ook die belangrike digters en skrywers) se dade en deugde besing word. Dit is inderdaad ’n soort beknopte vaderlandse geskiedenis op rym. Hierby skryf hy ook ’n reeks gedigte oor die koninklike familie van Nederland, terwyl hy ook ’n aantal geleentheidsverse oor die verjaarsdae of dood van hierdie familie insluit.

Sy nuwe vaderland is ook die onderwerp van ’n aantal gedigte en ''De Kaapstad'' word in vier sange besing. ''Op het graf mijner Dochter'' is ’n huldeblyk aan sy dogtertjie wat tydens sy kort verblyf in Batavia oorlede is en daar begrawe lê.

In [[1840]] word ’n tweede digbundel onder die titel ''Nieuwe Gedichten'' uitgegee, waarin hy verskeie satiriese verse en geleentheidsgedigte saambundel. Die bundel bevat vyf afdelings, naamlik ''Bijbelstoffen'', ''Godsdienstige mengelgedichten,'' ''Vaderlandse zangen'', ''Lijkgedichten'' en ''Mengelgedichten''. Die gedig ''De Hollandsche Taal'' kritiseer die verengelsing aan die Kaap en wys op die gehegtheid van die Nederlandssprekende Afrikaners aan hulle identiteit en taal. ''De uitgewekenen van Port Natal'' is ’n gedig oor die [[Voortrekkers]]. Die langste gedig in die bundel, ''Mijn Gezelschap'', besing die honderde boeke van tientalle skrywers in verskeie tale wat sy lewe verryk het.

Hy dig steeds tot aan die einde van sy lewe en word die geleentheidsdigter by uitnemendheid van die Kaap. Hierdie geleentheidsgedigte sluit in ''Ter verjaring van P.B. Borcherds'' in [[1846]], ''Heilgroet bij de Gouden Bruiloft van P.B. Borcherds'' in 1856 en ''Regelen aan de nachedachtenis gewyd, van myn aangenomen zoontje George, aan de gevolgen van een verschrikkelyken val overleden op Zondag den 22 November 1857''.

Van sy gedigte word opgeneem in ''Heerengracht Zuid-Afrika'' van Francken en Praamstra en in Gerrit Komrij se bloemlesing ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''.

=== Drama ===
Benewens die digkuns is sy vernaamste werke op die gebied van die drama. In 1825 stig hy die toneelgroep ''Tot oefening en Smaak''. Met die toneelgroep het de Lima ook felle kritiek ontlok. Dit het gekom van die kerk en ''[[Het Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tydschrift]]'', wat ’n calvinistiese blad was. Die blad het gevind dat toneelspel ''niet bevorderlijk was voor de jeugd en de wijsheid van de jeugd''. In [[1826]] het sy toneelgroep opgehou om te bestaan, maar de Lima sou hom nog verder met toneelwerk besig gehou het.

Sy stryd teen Boniface het dikwels gelei tot dramas waarin hulle mekaar takel. Boniface se ballet ''Limaçon de dichter'', hekel die gebreklike uiterlike voorkoms van De Lima. Hierop antwoord De Lima met die ''Zamenspraak tusschen Limaçon een dichter en een prosaisch gaskonjer'', waarin hy veral Boniface se ondankbaarheid vir hulp wat aan hom verleen word aan die kaak stel. Boniface se antwoord in dieselfde jaar is ’n alleenspraak ''De twee slakken of Limaçon snr en Limaçon jun'', wat niks meer is as persoonlike beledigings nie. De Lima se verlating van sy vrou gee vir Boniface geleentheid om hom aan te val in ’n toneelstuk getiteld ''Clasius of Het proces om een komedielootje'', waarin die karakter wat op De Lima gebaseer is se naam Clasius Stupidibus Bavianus is. De Lima antwoord met ''Aballino junior'', wat hy deur sy kindergeselskap laat opvoer.

=== Diverse kreatiewe en nie-fiksie prosawerke ===
Vanaf [[1823]] tot [[1827]] het de Lima as onderwyser gewerk aan die ''Evangelisch-Lutherse'' skool in die Kaap. Dit het hom geïnspireer om sy ''Allereerste beginselen der geschiedenis van de Kaap de Goede Kaap'' in  [[1825]] te skryf. In verskeie artikels wat in koerante en tydskrifte verskyn, bespreek hy sake van die dag. In 1825 kom die eerste stoomboot, die Enterprise, in Tafelbaai se hawe aan en dit gee hom die inspirasie vir ’n geleentheidsvers asook ’n prosabeskrywing van ''Het stoomvaartuig'', waarin hy gedeeltelik op die werk van vername skrywers steun.

In die jare 1826 tot [[1828]] verskyn daar in ''De Kaapsche Courant'' of ''De Verzamelaar'' nege Afrikaanse briewe in ’n poging om die plattelanders deur middel van ’n nabootsing van hulle taal grapperig voor te stel, almal waarskynlik geskryf deur De Lima. In die reeks ''Huisbraken en diefstallen in de Kaapstad'' lewer hy in 1835 en periodiek daarna kommentaar oor die ongeregtighede wat in die stad gebeur. Hy neem eksepsie wanneer dr. [[Antoine Changuion|A.N.E. Changuion]] in sy boek ''De Nederduitsche Taal in Zuid-Afrika hersteld'' ’n hoofstuk opneem met die titel ''Proeve van een Kaapsch Taaleigen'', waarin voorbeelde gegee word van Kaapsche Taaleigen of Kaaps-Hollands, Afrikaans in wording. De Lima is van mening dat dit die laer klasse is wat so praat en nie die opgevoede klasse nie en gee ’n brosjure uit met die titel ''De Taal der Kapenaren verdedigd tegen de schandelyke aanranding derzelve van Prof. Changuion''. In 1854 stel hy die ''Census of the municipalities of Cape Town'' op en in 1857 die ''Ties and index to ordinances (1825–1856)''.

=== Vertaalwerk ===
Reeds in Amsterdam vertaal hy in 1814 en 1815 “geschiedenissen” en “werken van smaak” en tydens sy kortstondige vriendskap in 1823 met Charles Etienne Boniface vertaal hy laasgenoemde se toneelstuk ''L’enrage'' as ''De dolzinnige of De gewaande dolleman''. Hy vertaal verskeie ander toneelstukke, onder andere die Franse toneelstuk ''De zwervende Jood'', waarskynlik na ’n opera van Fromental Halévy. Die sentimentele Franse roman ''Raymond'' vertaal hy in [[1822]] en gee daaraan sy eie ontknoping.

== Nalatenskap ==
Uit sy gedigte blyk duidelik dat de Lima hom al gou tuis gevoel het in sy nuwe vaderland. Hy het ’n besondere liefde gehad vir die Nederlandse taal en die beskerming daarvan teen Engels. Hy was baie bekommerd oor die toenemende verengelsing. Hy het homself as 'n ''getrouw Afrikaner'' beskou en ’n taalpatriot. Die onafhanklikheid van [[België]] in 1830 was vir de Lima ’n treurige gebeurtenis. Vir de Lima was die behoud van die Nederlandse taalband tussen die Nederlanders, [[Vlaminge]] en [[Afrikaners]] van groot belang.

== Eerbewyse ==
[[G.S. Nienaber]] gee in [[1971]] die boek ''J. Suasso de Lima'' uit, waarin sy lewe en die tydperk waarin hy gelewe het, behandel word.

== Publikasies ==
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:&lt;ref&gt;Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ALima%2C+J.+Suasso+de&amp;qt=hot_author&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Publikasies
|-
|1821
|''Gedichten''
|-
|1824
|''Geschiedenis van de Kaap de Goede Hoop''
|-
|1825
|''Iets oor dansen en toneelspelen''
|-
|
|''Het Stoomvaartuig''
|-
|1835
|''Aballino junior''
|-
|1839
|''Cabo de Bonne Esperance''
|-
|1840
|''Nieuwe Gedichten''
|}

== Bronne ==
=== Boeke ===
* Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964.
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970.
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988.
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984.
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human &amp; Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005.
* Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973.
* Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949.
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998.
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006.

=== Internet ===
* [http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/ModerneLetterkunde/Suasso1.html Joseph Suasso De Lima]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;geni&quot;&gt;Geni: http://www.geni.com/people/Josephus-De-Lima/6000000038224809563&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;esaach&quot;&gt;Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=De_Lima,_Josephus_Suasso{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Conradie&quot;&gt;Conradie, Elizabeth. ''Hollandse skrywers in Suid-Afrika (Deel I) (1652–1875).'' J.H. de Bussy, Pretoria, 1934. bl. 222-265.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;esat&quot;&gt;Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Joseph_Suasso_de_Lima&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;thejournalist&quot;&gt;{{en}} http://www.thejournalist.org.za/pioneers/joseph-suasso-de-lima&lt;/ref&gt;
}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:De Lima, J. Suasso}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]]
[[Kategorie:Geboortes in 1791]]
[[Kategorie:Sterftes in 1858]]</text>
      <sha1>ifte3wz2pziqnn2bt4l4ybcfbtstz6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Italiaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40615</id>
    <revision>
      <id>2979049</id>
      <parentid>2975127</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T04:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2979049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113183" sha1="geddcyeaebx61nfxv12y45hsafuo3ue" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Italiaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Italië
| beeld                  = Kenteken van die Italiaanse nasionale rugbyspan.svg
| unie                   = [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR)
| bynaam                 = ''Gli Azzurri'' (“die [[Hemelblou]]es”)
| embleem                = Wapen van die Italiaanse Rugbyfederasie
| kaptein                = [[Michele Lamaro]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Gonzalo Quesada]] &lt;small&gt;(sedert 2024)&lt;/small&gt;
| stadion                = [[Stadio Olimpico]], [[Rome]]
| kapasiteit             = 70&amp;nbsp;634
| patroon_la1            = _Italy21h
| patroon_b1             = _Italy21h
| patroon_ra1            = _Italy21h
| patroon_sh1            = _2021_rugby_italyh
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = 2349B0
| liggaam1               = 2349B0
| regterarm1             = 2349B0
| broek1                 = FFFFFF
| kouse1                 = 2349B0
| patroon_la2            = _Italy21a
| patroon_b2             = _Italy21a
| patroon_ra2            = _Italy21a
| patroon_sh2            = _2021_rugby_italya
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = 000066
| liggaam2               = FFFFFF
| regterarm2             = 000066
| broek2                 = 2349B0
| kouse2                 = FFFFFF
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Sergio Parisse]] (142)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=20;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| toppuntebehaler        = [[Diego Dominguez]] (983)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=20;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Marcello Cuttitta]] (26)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=20;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| eerste                 = {{vlagikoon|Spanje|1785}} [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] 9–0 '''Italië''' {{vlagikoon|Italië|1861}}&lt;br /&gt;([[Barcelona]], [[Spanje]]; 20 Mei 1929)
| grootwen               = {{ITAru}} 104–8 {{CZEru-r}}&lt;br /&gt;(Viadana, [[Italië]]; 18 Mei 1994)
| grootverloor           = {{RSAru}} 101–0 {{ITAru-r}}&lt;br /&gt;([[Durban]], [[Suid-Afrika]]; 19 Junie 1999)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Twee oorwinnings elk in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]
| url                    = 
| unieurl                = www.federugby.it
}}

Die '''Italiaanse nasionale rugbyspan''' ([[Italiaans]]: ''Nazionale di rugby a 15 dell’Italia'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Italië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle staan ook bekend as ''gli Azzurri'' (Italiaans vir: “die [[Hemelblou]]es”). [[Savoiblou]] is die gewone kleur van die nasionale spanne wat Italië verteenwoordig, aangesien dit die tradisionele kleur van die [[Huis van Savoje]] was wat van 1860 tot 1946 oor die Koninkryk Italië regeer het. Rugby word in Italië deur die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (''Federazione Italiana Rugby'', FIR) geadministreer. Italië neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]].

Italië het sy eerste toetswedstryd in 1929 teen [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] gespeel. Italië was net soos [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] oor dekades heen een van die sterkste Europese spanne buite die destydse Vyfnasies. Hulle het tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] een titel ingepalm, nege keer as naaswenner en agt keer in die derde plek geëindig. Gedurende die 1990’s het die Italiaanse rugby ’n opswaai beleef, wat tot die aansluiting by die destydse Vyfnasies en hul uitbreiding tot die Sesnasies gelei het. Hulle het die een of ander prestasie behaal, maar nooit beter as die vierde plek gevaar nie.

Italië se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die span aan al nege toernooie deelgeneem, maar nog nie die uitklopfase gehaal nie. Die Italiaanse nasionale span het tot ’n konstante deelnemer ontwikkel. Sedert [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het Italië tydens elke toernooi twee oorwinnings en twee nederlae aangeteken, genoeg om regstreeks vir die daaropvolgende toernooi te kwalifiseer.

Italiaanse spelers dra tradisioneel blou [[Hemp|truie]], wit broeke en blou sokkies. Hul alternatiewe kleure bestaan uit ’n wit trui met blou broeke en wit sokkies. Italië se internasionale wedstryde word op verskeie plekke dwarsdeur die land gespeel; die [[Stadio Olimpico]] in [[Rome]] word tydens die Sesnasies-toernooi gebruik. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] beskou Italië as ’n vlak-een rugbyland. Twee voormalige Italiaanse rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Italiaanse rugbyspan is tans (Maart 2026) tiende op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Italiaanse Rugbyfederasie}}
[[Lêer:LocationPoRiver.PNG|duimnael|Die [[Povlakte]] in Noord-Italië word algemeen as die hartland van Italiaanse rugby beskou]]
Die beheerliggaam vir rugby in Italië is die Italiaanse Rugbyfederasie (''Federazione Italiana Rugby'', FIR). Die FIR het in 1928&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=143&amp;Itemid=668 |title=Federazione Italiana Rugby |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; uit die “Propagandakomitee” ontstaan en in 1987 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/italy |title=Italy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Italiaanse Rugbyfederasie in 1934 ’n stigterslid van die vastelandse beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE).&lt;ref name=&quot;rugbyfootballhistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1930s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1930s |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die hoogste rugbyliga in Italië is die Campionato di Eccellenza, waaraan twaalf spanne deelneem. Van die spanne is veral uit die twee rugbyvestings [[Lombardye]] en [[Veneto]] afkomstig.

Bo die nasionale kampioenskap word die internasionale liga [[Verenigde Rugbykampioenskap]] beslis, saam met spanne uit Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, waaraan twee Italiaanse spanne ([[Benetton Rugby Treviso]] uit [[Treviso]] en [[Zebre]] uit [[Parma]]) deelneem. Bo die Verenigde Rugbykampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Frankryk, Ierland, Ierland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugbyuitdagingsbeker beslis.

Naas die amptelike nasionale span roep die FIR ook ander keurspanne byeen. ''Italia Emergenti'' (“Opkomende Italië”) is die tweede nasionale span van Italië. Net soos ander rugbylande beskik Italië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/italy-u20/#latest |title=Italy U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170027/https://www.sixnationsrugby.com/team/italy-u20/#latest |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering van rugby in Italië ===
[[Lêer:Harpastum romain.jpg|duimnael|’n Romeinse muurskildery wat die antieke spel ''Harpastum'' toon]]
[[Lêer:Calcio fiorentino 1688.jpg|duimnael|’n ''Calcio fiorentino''-spel op die Piazza Santa Croce te Florence in 1688]]
Die oorspronklik uit [[Griekeland]] afkomstige en in die hele [[Romeinse Ryk]] beoefende spel ''Harpastum'' kan as ’n ver verwante, antieke voorloper van rugby beskou word. In berigte van historici en skrywers soos Athenaeus van Naucratis, [[Clemens van Alexandrië]], Iulius Pollux en [[Claudius Galenus]] word dit beskryf as ’n volkontaksport tussen twee spanne bestaande uit vyf tot twaalf spelers met die doel om op ’n reghoekige veld ’n bal agter die teenstander se doellyn te beweeg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=H. A. Harris |title=Sport in Greece and Rome |url=https://archive.org/details/sportingreecerom0000harr_z1a4 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=1972 |isbn=0-8014-0718-4 |pages=[https://archive.org/details/sportingreecerom0000harr_z1a4/page/86 86]–99}}&lt;/ref&gt; Gedurende die [[Middeleeue]] het in Italië verskeie balsporte ontwikkel, wat nader verwant was aan rugby as aan [[sokker]], aangesien die balspel met die hande ’n sentrale kenmerk was. Die bekendste voorbeeld is die ''[[Calcio storico fiorentino]]'' wat uit die vroeë 16de eeu dateer en steeds in [[Florence]] gespeel word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://vault.si.com/vault/2008/08/04/balls-and-blood |title=Balls and Blood |publisher=Sports Illustrated |author=Jake Halpern |date=4 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207053408/https://vault.si.com/vault/2008/08/04/balls-and-blood |archive-date= 7 Februarie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Britse seemanne, wat by die Genuese hawe aangedoen het, het rondom 1890 die in die [[Verenigde Koninkryk]] reeds gevestigde rugby aan Italië bekendgestel. Maar van die begin af is dit deur sokker oorskadu en was ’n nissport. Daar word vermoed dat die Britte aanvanklik veral onder mekaar verkeer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/68 68]}}&lt;/ref&gt; Die eerste amptelike rugbywedstryd op Italiaanse bodem is op 2 April 1910 in [[Turyn]] tussen twee buitelandse klubs, die [[Parys]]e SCUF en die [[Genève|Geneefse]] RC Servette, beslis. Twee weke later is die eerste Italiaanse rugbyklub, RC Torino, gestig, maar hulle het ná slegs een wedstryd teen die sokkerklub FC Pro Vercelli hulself weer ontbind.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Gianluca Barca, Gian Franco Bellè |title=La sesta nazione. Ottant'anni di storia della Federazione Italiana Rugby |publisher=Grafiche Step editrice |location=Parma |year=2008 |pages=11}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het Stefano Bellandi, die bestuurder van die ''Teatro alla Scala'' in [[Milaan]], die beslissende impuls vir rugby se vestiging in Italië gelewer. Hy het, nadat hy ’n aantal jare in [[Frankryk]] deurgebring en die rugbysport leer ken het, na Italië teruggekeer en sy militêre diens gedoen. Saam met die hulp van ’n Franse vriend het hy ’n rugby-afdeling by die sportklub US Milanese gestig. Dit het op 2 April 1911 op die Arena Civica teen ’n span uit Voiron sy eerste wedstryd gespeel. Volgens ''La Gazzetta dello Sport'' was die toeskouers ten spyte van die 0–15-nederlaag opgewonde, waarna nog wedstryde gereël is.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=299–300}}&lt;/ref&gt;

Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die ontwikkeling stopgesit. Ná die einde van die oorlog het Bellandi hom vir ’n herlewing van die Italiaanse rugbysport beywer en by die Milaanse ''Sport Club Italia'' ’n nuwe span saamgestel. Gevolglik is nog klubs gestig en middelgroot [[nywerheid]]sstede in die [[Povlakte]] soos Brescia, Parma, Rovigo en [[Treviso]] het in Italië se rugbyvestings ontwikkel (later het ook [[Rome]], [[Napels]] en L’Aquila gevolg). Op 26 Julie 1927 het Bellandi ’n “Propagandakomitee” gestig en die Franse joernalis Henri Desgrange, stigter van die [[Tour de France]], om ondersteuning gevra. Hy het gehelp om ’n aantal wedstryde van ’n nieamptelike Italiaanse keurspan teen verskeie Franse klubs te reël.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=303}}&lt;/ref&gt; Enkele verteenwoordigers van die fascistiese Italiaanse regime het die propagandistiese waardes van die gewild wordende rugbysport raakgesien. Augusto Turati, sekretaris-generaal van die ''Partito Nazionale Fascista'' (PNF), het op 13 Mei 1928 die eerste wedstryd in die hoofstad gereël en die Stadio Nazionale del PNF beskikbaar gestel.&lt;ref name=&quot;rav305&quot;&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=305}}&lt;/ref&gt; Enkele maande later, op 26 September, is uit die destydse Propagandakomitee die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (''Federazione Italiana Rugby'', FIR) gestig, wat vervolgens die eerste nasionale kampioenskap aangebied het.&lt;ref name=&quot;coni&quot;&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-rugby-fir.html?view=minisito&amp;layout=federazione |title=La storia della FIR |publisher=Comitato Olimpico Nazionale Italiano |date=2020 |accessdate=21 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121190415/https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-rugby-fir.html?view=minisito&amp;layout=federazione |archive-date=21 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Die nasionale span se eerste jare ===
[[Lêer:Rugby Italia 1933.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan in 1933]]
[[Lêer:Rugby Italia 1942 Milano.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan in 1942]]
Die FIR het ook ’n amptelike nasionale span van stapel gestuur. Hul eerste toetswedstryd is op 29 Mei 1929 in [[Barcelona]] teen die eweneens debuterende [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] gehou. Voor ’n skare van 62&amp;nbsp;000 op die Montjuicstadion en in teenwoordigheid van die Spaanse koning Alfons XIII&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.es/archivo/periodicos/abc-madrid-19290521-49.html |title=España vence a Italia por nueve puntos a cero |publisher=ABC |date=29 Mei 1929 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; is hulle met 9–0 verslaan; die Spaanse span het uitsluitlik uit [[Katalane]] bestaan. ’n Jaar later het Italië wraak geneem en in Milaan hul eerste tuiswedstryd met 3–0 gewen.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=306}}&lt;/ref&gt; Op 19 Oktober 1929 het die Olimpiese beheerliggaam ''Comitato Olimpico Nazionale Italiano'' (CONI) die FIR ná net een jaar se werk ontbind en die bestuur van die nasionale kampioenskap oorgeneem.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,1156_01_1929_0251_0005_24386420/anews,true/ |title=La soppressione della federazione di rugby |publisher=La Stampa |date=20 Oktober 1929 |accessdate=16 Maart 2026 |pages=5}}&lt;/ref&gt; Die presiese rede is nie bekend nie, maar daar word vermoed dat die fascistiese regime die kulturele verskynsel rugby toenemend met misnoë bekyk het, aangesien dit van ’n Britse oorsprong was. Die onderdrukking van rugby het gepaard gegaan met pogings om ’n nuwe balsport, ''Volata'' genoem, af te dwing, wat volgens bewerings ’n nasaat van die Romeinse Harpastum was.&lt;ref name=&quot;rav305&quot; /&gt; Volata het nie gewildheid verwerf nie, waarvolgens CONI die rugbybeheerligaam in Oktober 1932 herstig het, aanvanklik onder die Italiaaniseerde naam ''Federazione Italiana della Palla Ovale'' (“Italiaanse Ovaalbalbeheerliggaam”).&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://dlib.coninet.it/bookreader.php?&amp;c=1&amp;f=1023&amp;p=4#page/4/mode/2up |title=La soppressione della federazione di rugby |publisher=Il Littoriale |date=12 Oktober 1932 |accessdate=16 Maart 2026 |pages=5}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende jaar het die beheerliggaam onder die amper oorspronklike naam ''Federazione Italiana Rugbi'' verkeer (van 1946 af is rugby weer met ’n y geskryf).&lt;ref name=&quot;coni&quot; /&gt;

As gevolg van beheerliggaamsgeskille het die nasionale span drie jaar lank onaktief gebly, maar van 1933 af teen die destydse sterkste spanne van die vastelandse Europa te staan gekom. Die lede van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) het egter oorwegend onder mekaar verkeer. Die [[Franse nasionale rugbyspan]] was tot in 1983 die enigste wêreldklasspan buite die IRVR en tot in 1988 die enigste van die destydse Vyfnasies wat amptelike toetswedstryde teen Italië gespeel het. Tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] is op 17 Oktober 1937 in Parys die eerste wedstryd tussen albei spanne gereël en het in ’n 5–43-nederlaag vir die Italianers geëindig. Die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) was verantwoordelik vir die reël van die Europese Nasiesbeker. Dié alternatiewe internasionale beheerliggaam is in 1934 op inisiatief van Frankryk gestig, nadat hulle uit die Vyfnasies geskop is. Die FIR was een van die stigterslede.&lt;ref name=&quot;rugbyfootballhistory&quot; /&gt;

Aan die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die spelbedryf in Italië amper sonder inperkings voortgesit. Die nasionale kampioenskap is tot in 1943 beslis, terwyl die nasionale span tussen 1940 en 1942 twee toetswedstryde teen Roemenië en een teen Nazi-Duitsland gespeel het. Die Fasciste, wat die rugbysport weens sy Britse herkoms aanvanklik verwerp en wou verdring het, het dit nou heeltemal ondersteun en as ’n voorbeeld van kameraadskap en veggees bevorder. Die PNF se partysekretaris Achille Starace het rugby beskryf as ’n “vegkuns wat deur die fascistiese jeug beoefen en wyd versprei moet word”. Die verdere verspreiding se belemmering ná die Tweede Wêreldoorlog word aan die politisering toegeskryf. Vir ’n tyd lank is rugby as ’n “fascistiese sportsoort” beskou. Die teenwoordigheid van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] wat van 1943 af rugbywedstryde teen mekaar gereël het, kon die siening slegs ’n bietjie verander.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=310}}&lt;/ref&gt;

=== Stagnasie en tydelike agteruitgang ===
[[Lêer:Rugby Italia Francia J Prat e Rosi.png|duimnael|Frankryk teen Italië in Rome, 1954]]
[[Lêer:Rugby union Italy team June 1973.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan voor hul Suid-Afrikaanse toer in 1973]]
In 1946 het die FIR die nasionale kampioenskap hervat, terwyl die nasionale span eers van Maart 1948 af weer toetswedstryde kon speel. Die nasionale span is sedert sy begin deur ’n nasionale afrigter bestuur (in teenstelling met die Vyfnasies se spanne wat deur die spankaptein bestuur is), maar van die nasionale afrigters is so gereeld verander, dat net min kontinuïteit of ’n verbetering in die tegniese vaardighede kon plaasvind. Op die Europese vasteland het ’n soort driedeling ontstaan: Op die allesoorheersende Frankryk het met ietwat afstand Italië gevolg, wat op sy beurt al die ander nasionale spanne oorheers het. Byvoorbeeld het die ''Azzurri'' gedurende die 1950’s elke toetswedstryd teen Duitsland, Roemenië, Spanje en [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggo-Slowakye]] gewen, maar hulle het elke wedstryd teen Frankryk verloor – soms swak. Die beheerliggaam se bestuurders was bewus daarvan dat die Italiaanse rugby net in wedywering met die toonaangewende lande kon ontwikkel. In 1956 en 1958 het nieamptelike toere deur [[Wallis]], [[Engeland]] en [[Ierland]] plaasgevind, waartydens die nasionale span teen drie klubs elk te staan gekom het.

Die 1960’s het min vordering gesien, afgesien van Roemenië se opkoms en hul wedywering om die tweede plek tydens die Europese Nasiesbeker. Die Roemene was self in staat om die een of ander keer Frankryk te klop, wat die Italianers eers enkele dekades later kon vermag. Op 14 April 1963 was die Italianers op die punt om Frankryk se oorheersing te beëindig: In [[Grenoble]] het hulle tot in die doodsnikke met 12–6 voorgeloop, maar Frankryk het twee drieë gedruk en dié wedstryd met 14–12 gewen.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |author=Robert Duthen |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/04/16/une-pale-et-miraculeuse-victoire-du-quinze-de-france-sur-l-equipe-d-italie_2205825_1819218.html#CtpTsf5kVb7XWqr4.99 |title=Une pâle et miraculeuse victoire du Quinze de France sur l'équipe d'Italie |publisher=[[Le Monde]] |date=16 April 1963 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Baie het dié naelskraapse nederlaag as die begin van ’n verwagte, volhoubare vordering beskou, wat egter nie plaasgevind het nie.

In 1965 het die FIRA die Europese Nasiesbeker hervorm en in verskeie vlakke verdeel. Italië het van 1965/66 af aan die toernooi se eerste afdeling deelgeneem en soos altyd as naaswenner ná Frankryk geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1965%2F66 |title=1965/66 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende toernooi in 1966/67 het Italië egter ’n agteruitgang beleef: Ná ’n naelskraapse oorwinning oor Portugal en twee swak nederlae teen Frankryk en Roemenië het Italië vir die eerste keer slegs die derde plek behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1966%2F67 |title=1966/67 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik het die [[Franse Rugbyfederasie]] daarop besluit om vir wedstryde teen Italië slegs ’n tweede span pleks van die nasionale span te laat uitdraf. Die volgende amptelike toetswedstryd tussen albei lande sou eers drie dekades later volg. Italië het homself aan die Europese Nasiesbeker 1967/68 onttrek en is na die tweede afdeling gerelegeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1967%2F68 |title=1967/68 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 1968/69 het die Italianers al die mededingers oorheers en regstreekse promosie behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1968%2F69 |title=1968/69 FIRA Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam het tot die gevolgtrekking gekom dat die nasionale span ook buite Europa ondervinding moes versamel. In Mei 1970 het die ''Azzurri'' hul eerste amptelike toer buite Europa aangepak. Hulle het na [[Madagaskar]] getoer en twee toetswedstryde gespeel wat in naelskraapse oorwinnings geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/208 |title=1970 Italy tour to Madagascar |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná nederlae teen Frankryk, Marokko en Roemenië is Italië in 1971 weer na die tweede afdeling gerelegeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1970%2F71 |title=1970/71 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende Junie en Julie 1973 het die ''Azzurri'', met die voormalige Springbokstut Amos Du Plooey, weer ’n toer na [[Suider-Afrika]] onderneem. Hulle het teen ’n aantal Suid-Afrikaanse keurspanne en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] te staan gekom. Laasgenoemde wedstryd se status as ’n toetswedstryd is omstrede, aangesien dié land se onafhanklikheid destyds nie erken is nie.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Paolo Pacitti, Francesco Volpe |title=Rugby 2018 |publisher=Grafica Zesi |location=Rome |date=2017 |isbn=978-0-244-93148-3 |pages=203–204}}&lt;/ref&gt; Italië se enigste oorwinning was teen die [[Luiperds]], die nieamptelike nasionale span van die [[bruin mense]]. Ten spyte van agt nederlae is dié toer as ’n mylpaal beskou, aangesien Italië homself aan die algemene publiek van ’n land in die [[Suidelike Halfrond]] kon vertoon.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.solorugby.org/dondi-saluta-gli-azzurri-del--73-.htm |title=Dondi saluta gli azzurri del '73 |publisher=solorugby.com |date=13 Maart 2008 |accessdate=21 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821223027/http://www.solorugby.org/dondi-saluta-gli-azzurri-del--73-.htm |archive-date=21 Augustus 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Stadige toenadering ===
[[Lêer:Italy Rugby ITA - FRA 1975.jpg|duimnael|’n Groepfoto van die Italiaanse nasionale rugbyspan voor hul wedstryd teen Frankryk in 1975]]
[[Lêer:Italy v argentina rugby.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Italië en Argentinië in 1978, ''El grafico'']]
[[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Italië teen die Junior All Blacks in 1980]]
Ná drie toernooie in die tweede afdeling is Italië vir die 1974/75-seisoen weer na die Europese Nasiesbeker se eerste afdeling gepromoveer en het hulleself in dié afdeling gevestig. Onder andere het hulle ’n 3–3-gelykop weg teen die latere kampioen Roemenië aangeteken, wat enkele maande vroeër Frankryk verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1974%2F75 |title=1974/75 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1974 en 1975 het twee kort toere na Groot-Brittanje gevolg, waartydens hulle county-keurspanne en die Engelse nasionale o/23-span ontmoet het.&lt;ref name=&quot;storia379&quot;&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=379}}&lt;/ref&gt; Ná hul tweede plek tydens die Europese Nasiesbeker 1975/76, danksy ’n 13–12-tuisoorwinning oor Roemenië,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1975%2F76 |title=1975/76 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; het op 4 November 1976 in Milaan hul eerste wedstryd teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] gevolg. Dié wedstryd was nie ’n amptelike toetswedstryd nie en het in ’n naelskraapse 15–16-nederlaag geëindig wat tot nuwe hoop op ’n verdere ontwikkeling gelei het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0019/articleid,1104_01_1976_0243_0019_15964154/ |title=I rugbisti azzurri perdono per un punto |publisher=La Stampa |date=5 November 1976 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hul afsluiting van die Europese Nasiesbeker 1976/77 in die vierde plek het die verhoogde verwagtinge egter weer gedemp. Onder andere het die ''Azzurri'' op 1 Mei 1977 weg teen Roemenië met 0–69 verloor, gelyk aan hul ergste nederlaag in dié tyd.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=https://www.rugby.ro/palmares-romania-a-invins-italia-si-cu-69-0-12410.html |title=Palmares: Romania a invins Italia si cu 69-0! |publisher=rugby.ro |date=10 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Destyds het die Italiaanse klubs teen einde van ’n hoër spelkwaliteit buitelandse spelers (John Kirwan, [[Naas Botha]], David Campese, Michael Lynagh) en afrigters (Julien Saby, Roy Bish, Greenwood, [[Nelie Smith]]) in diens begin neem. Van hulle was veral [[Suid-Afrika]]ners, Australiërs en [[Nieu-Seeland]]ers, waarvan sommige van ’n Italiaanse herkoms was. Op 24 Oktober 1978 is in Rovigo die eerste wedstryd teen die Argentynse [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] gereël, wat Italië onverwags met 19–6 gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1979–80 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1979 |isbn=0-354-09087-9 |pages=47–51}}&lt;/ref&gt; Ander destydse noemenswaardige prestasies was ’n 6–6-gelykop teen die Engelse o/23-span op 16 Mei in Brescia en ’n bemoedigende 12–18-nederlaag op 28 November 1979 in Rovigo teen die oënskynlik oorweldigende Nieu-Seelandse [[All Blacks]] (dié wedstryd was egter geen toetswedstryd nie).&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0036/articleid,1461_02_1979_0317_0036_20755696/ |title=L’Italia fa vedere nero agli “All Black” |publisher=La Stampa |author=Cristiano Chiavegato |date=29 November 1979 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1980 het die ''Azzurri'' ’n toer na [[Oseanië]] onderneem en onder andere twee toetswedstryde teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en die Cookeilande gespeel, maar hulle is in albei wedstryde verslaan.&lt;ref name=&quot;storia379&quot; /&gt; Hulle het in 1981 nog ’n toer sonder toetswedstryd na Australië onderneem, wat met sewe oorwinnings in nege wedstryde baie suksesvol was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/357 |title=1981 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Europese Nasiesbeker 1981/82 het Italië vir die eerste keer in ses jaar weer in die tweede plek geëindig, met hul enigste nederlaag soos gewoonlik teen die Franse reserwespan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1981%2F82 |title=1981/82 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende toernooi 1982/83 het die ''Azzurri'' vir die eerste keer voor hul Franse mededingers geëindig; ná ’n wegnederlaag teen Roemenië het hulle egter weer die tweede plek beklee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1982%2F83 |title=1982/83 FIRA Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die vroeë 1980’s het die Italiaanse rugby een van sy suksesvolste tydperk gedurende die afgelope vyf dekades beleef, wat deur die IRVR se lede in ’n toenemende mate erken is. Gedurende [[herfs]] 1983 het die Wallabies deur Europa getoer en die eerste van die “groot” rugbylande geword om teen die ''Azzurri'' ’n toetswedstryd te speel, wat op 23 Oktober in Rovigo beslis is. Italië het met 7–29 verloor, maar dié wedstryd is as ’n eerste stap beskou op pad na die wêreld se beste spanne.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=223}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 1980’s was tydens die Europese Nasiesbekers nie net Frankryk en Roemenië ernstige mededingers nie, maar ook die [[Russiese nasionale rugbyspan|Sowjetunie]], waardeur die Italianers die een of ander keer slegs die derde of selfs vierde plek behaal het. Gedurende [[somer]] 1983 het Italië vir die eerste keer na [[Noord-Amerika]] getoer, waartydens hulle ook twee toetswedstryde teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gespeel het. Terwyl die eerste in ’n verrassende nederlaag geëindig het, het hulle in die tweede ’n maklike oorwinning aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/387 |title=1983 Italy tour to North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende somer 1985 het die ''Azzurri'' weer na Suider-Afrika getoer. Hulle het in twee toetswedstryde teen Zimbabwe (die voormalige Rhodesië) te staan gekom en albei gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/423 |title=1985 Italy tour to Zimbabwe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Mei 1986 het die Italianers ’n noemenswaardige prestasie behaal, toe hulle teen die Engelse nasionale o/23-span met 15–15-gelykop gespeel het. Daarna het hulle na Australië getoer en onder andere ’n toetswedstryd teen die Wallabies gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/434 |title=1986 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Eerste rugbywêreldbekertoernooie en verdere toenadering ===
In Mei 1985 het die IRVR op die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] besluit. Die nuwe toernooi sou oorspronklik vir die volle lede voorbehou wees, maar die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse (wat ook as FIRA se president gedien het), het vir sy toestemming vereis dat ook nielede kon deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is onder andere Italië vir deelname genooi; daarmee gepaard gegaan het die Italiaanse beheerliggaam se aansluiting by die voorheen redelik eksklusiewe IRVR.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt; In die openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 1987|eerste toernooi in 1987]] het die ''Azzurri'' teen die medegasheer Nieu-Seeland te staan gekom; die All Blacks het die wedstryd heeltemal oorheers en aan hulle ’n 6–70-nederaag toegedien. Daarop het nog ’n nederlaag teen Argentinië en ’n naelskraapse oorwinning oor Fidji gevolg. Ondanks sy oorwinning het Italië die kwarteindrondte misgeloop, aangesien die aantal gedrukte drieë beslissend was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1987 het die nasionale speler Stefano Bettarello as destyds eerste Italianer ’n uitnodiging vir die tradisieryke keurspan [[Britse Barbarians|Barbarians]] ontvang. Saam met die aansluiting van die FIR by die IRVR dieselfde jaar is dit as ’n duidelike kenteken beskou vir die erkenning wat Italië intussen in die hoogste Britse rugbykringe geniet het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1987/03/25/bettarello-convocato-tra-barbarians.html |title=Bettarello convocato tra i Barbarians |publisher=La Repubblica |date=25 Maart 1987 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/maggio/25/Barbarians_leggenda_del_rugby_torna_co_0_030525150.shtml |title=Barbarians, la leggenda del rugby torna in meta |publisher=Corriere della Sera |author=Valerio Vecchiarelli |date=25 Maart 1987 |accessdate=25 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025202010/http://archiviostorico.corriere.it/2003/maggio/25/Barbarians_leggenda_del_rugby_torna_co_0_030525150.shtml |archive-date=25 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens ’n kort toer het hulle op 31 Desember 1988 vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] te staan gekom. Dié wedstryd in [[Dublin]], wat hulle met 15–31 verloor het, was die eerste toetswedstryd teen een van die “Tuisnasies” van die [[Britse Eilande]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/480 |title=1988/89 Italy tour to Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 1989 het hulle na Argentinië getoer, maar dit het met ’n nederlaag in die toetswedstryd teen die Poemas geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/487 |title=1989 Italy tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Twee jaar later het weer ’n toer na Suider-Afrika gevolg, waartydens hulle twee toetswedstryde teen die pas onafhanklike [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gespeel het, maar in albei verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1990–91 |url=https://archive.org/details/rothmansrugbyuni0000step |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |date=1991 |isbn=0-356-19162-1}}&lt;/ref&gt; Die Namibië-toer het as ’n voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] gedien. In hul eerste groepwedstryd het die ''Azurri'' die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] verslaan, gevolg deur ’n nederlaag in hul eerste ontmoeting met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]]. Soos verwag het hulle teen Nieu-Seeland die vordering tot die kwarteindrondte misgeloop, maar die naelskraapse 21–31-nederlaag was meer as agbaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Italië het in die vroeë 1990’s gedurende die Europese Nasiesbeker hul afstand teenoor Frankryk stadigaan verminder. Onder andere het hulle tydens die Europese Nasiesbeker 1990/92 ná byna ’n dekade weer in die tweede plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1990%2F92 |titel=1990–92 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nog suksesvoller was die toernooi van 1992 tot 1994. Op 11 November 1993 het die Italianers ’n noemenswaardige prestasie behaal, toe hulle in Treviso die Franse reserwespan met 16–9 verslaan het. Ná ’n nederlaag teen Roemenië in die laaste wedstryd het hulle die titel weereens misgeloop, maar net weens hul swakker punteverskil.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1992%2F94 |titel=1992–94 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende somer 1994 het hulle weer na Australië getoer, waar hulle twee toetswedstryde teen die Wallabies gespeel het. Die ''Azzurri'' is in albei wedstryde verslaan, maar net naelskraap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 12 Oktober dieselfde jaar het hulle tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering vir die eerste keer teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] te staan gekom en is weer naelskraap geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die vordering, wat hulle tydens wedstryde teen teenstaanders van ’n hoër vlak gemaak het, was voor die hand liggend: Op 6 Mei 1995 het Italië in Treviso teen Ierland te staan gekom en met 22–12 gewen, dit was hul eerste oorwinning oor een van die Britse Eilande se spanne.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1995/05/07/italrugby-batte-irlanda.html?ref=search |title=Italrugby batte l’Irlanda |publisher=La Repubblica |date=7 Mei 1995 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het Italië sy eerste groepwedstryd teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] met 18–42 swak verloor. Teen Engeland was die ''Azzurri'' op die punt van ’n oorwinning, maar hulle het met 20–27 verloor en die kwarteindrondte opnuut misgeloop. In die laaste groepwedstryd het hulle Argentinië met 31–25 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Professionalisering en aansluiting by die Sesnasies ===
In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Die instelling van ooreenstemmende strukture op klubvlak het in Italië ’n aantal jare geneem, waarvolgens baie spelers na die finansieel sterk spanne in Frankryk of Engeland oorgeskakel het. Terwyl hul toenadering aan die beste Europese spanne stadig maar seker plaasgevind het, was hul kwaliteitsverskil teenoor die [[Suidelike Halfrond]] se spanne steeds groot. Onder andere het die All Blacks in Oktober 1995 in [[Bologna]] met 70–6 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/620 |title=1995 New Zealand tour to Italy and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Twee weke later het die destydse wêreldkampioen, die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]], vir die eerste keer ’n toetswedstryd teen die Italianers gespeel en met 40–21 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/622 |title=1995 South Africa tour to Italy and England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1996 het wedstryde teen Wallis, Australië, Engeland en vir die eerste keer [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] gevolg, wat almal verlore gegaan het, maar deels net naelskraap. Destyds was Engeland op die punt om uit die Vyfnasies geskors en met Italië vervang te word, nadat die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] sonder afspraak met die ander beheerliggame ’n eksklusiewe verdrag met British Sky Broadcasting gesluit het. Ná onderhandelinge agter geslote deure het dit egter nie gebeur nie, maar die Italiaanse beheerliggaam het nou die doelwit gehad om by dié eksklusiewe groep aan te sluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-five-nations-threat-to-england-1074370.html |title=Rugby Union: Five Nations threat to England |publisher=[[The Independent]] |authors=Chris Rea, Paul Trow |date=17 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=361}}&lt;/ref&gt;

In 1997 het die ''Azzurri'' twee oorwinnings oor Ierland aangeteken: op 4 Januarie weg in [[Dublin]] met 37–29 en op 20 Desember met 37–22 tuis in [[Bologna]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/0929/285413-rwc_blog_italy_ireland_oshea/ |title=RWC Blog: Italy's Golden Era against Ireland |publisher=RTÉ |date=29 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tussen dié twee wedstryde het hulle nog ’n prestasie behaal en vir die eerste keer die Europese Nasiesbeker gewen. Veral hul 40–32-wegoorwinning oor Frankryk in [[Grenoble]] op 22 Maart was deurslaggewend; dit was Italië se eerste oorwinning oor Frankryk in ’n amptelike toetswedstryd.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=363}}&lt;/ref&gt; Dit was selfs opmerkliker, aangesien Frankryk ’n week vroeër die Vyfnasies 1997 met ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] beklink het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/23/Storica_meta_Italia_insegna_rugby_co_0_97032313300.shtml |title=Storica meta, l'Italia insegna rugby ai francesi |publisher=Corriere della Sera |date=23 Maart 1997 |accessdate=18 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150136/http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/23/Storica_meta_Italia_insegna_rugby_co_0_97032313300.shtml |archive-date=18 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit sou egter hul enigste titel tydens die Europese Nasiesbeker bly, nadat beide die Italianers en die Franse hulle aan dié toernooi onttrek het, omdat die kwaliteitsverskil teenoor die ander deelnemende spanne te groot geword het en albei beheerliggame nie meer belanggestel het nie. Op 16 Januarie 1998 het die Vyfnasieskomitee daarop besluit om Italië van 2000 af aan die gesogte toernooi te laat deelneem, waarmee dit die Sesnasies geword het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.corriere.it/sport/cards/rugby-20-anni-fa-italia-fu-invitata-sei-nazioni-percorso-azzurro-torneo/grandi-aspettative-ma_principale.shtml |title=Rugby, 20 anni fa l'Italia fu invitata al Sei Nazioni. Il percorso azzurro nel torneo |publisher=Corriere della Sera |author=Fiorenzo Radogna |date=16 Januarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Agt dae later het hul eerste oorwinning oor Skotland gevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/50294.stm |title=Scots lose out to spirited Italy |publisher=[[BBC]] |date=24 Januarie 1998 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering dieselfde jaar het Italië in Huddersfield teen Engeland naelskraap met 15–23 verloor, maar hulle het aangevoer dat ’n drie van Alessandro Troncon nie deur die skeidsregter toegeken is nie. Omdat die Italianers net voorheen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] met 60 punte verskil verslaan het, het hulle vir die toernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.love-rugby.com/rugby-memorabilia/rugby-Programmes/England-Italy-1998-rugby-Programmes-3407.php |title=England v Italy Rugby Programme 1998 – 1998 England Italy Rugby Programme |publisher=love-rugby.com |work=Mediaclan 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Italië het met wedstryde teen spanne van ’n hoër vlak voorberei, maar verskeie geskille tussen beheerliggaam, afrigter en spelers het die toer na Suid-Afrika in Junie 1999 oorskadu. Nadat die klubs geweier het om die benodigde spelers beskikbaar te stel, het ’n heeltemal onervare span vertrek. Die 0–101-nederlaag in [[Durban]] in die eerste van twee toetswedstryde teen die Springbokke was die ergste nederlaag in dié tyd vir die ''Azzurri''.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=365}}&lt;/ref&gt; Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Italië vir die derde agtereenvolgende keer in dieselfde groep met Nieu-Seeland geloot, saam met Engeland en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]]. Soos verwag is die ''Azzurri'' deur die All Blacks en Engeland maklik verslaan. Maar hulle is ook deur Tonga, teen wie hulle vir die eerste keer te staan gekom het, met 28–25 verslaan, waardeur Italië slegs die laaste plek behaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Begin van die Sesnasies-tydperk ===
[[Lêer:Italie Portugal 19-09-07 (8).jpg|duimnael|Italië teen Portugal tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
[[Lêer:camerapics file 2 the rugby game.jpg|duimnael|Italië teen die All Blacks op die uitverkope Giuseppe Meazza-stadion voor ’n skare van 80&amp;nbsp;000, November 2009]]
Italië het in 2000 uiteindelik by die Sesnasies-toernooi aangesluit, maar sy aansluiting het met die aftrede van ’n aantal van sy beste spelers saamgeval.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web| url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die voormalige Nieu-Seelandse nasionale speler Brad Johnstone het die Italiaanse span tydens hul eerste deelname aan die Sesnasies afgerig. In hul eerste wedstryd op die hoogste Europese vlak op 5 Februarie 2000 in Rome het hulle die Skotte (die wenners van die Vyfnasies 1999) oorheers en met 34–20 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/six_nations/631993.stm |title=Scots destroyed in Italian debut |publisher=[[BBC]] |date=5 Februarie 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het hulle teen die ander spanne egter nie beïndruk nie en ná vier agtereenvolgende nederlae in die laaste plek geëindig. Tydens die toernooie in 2001 en 2002 het hulle nie ’n oorwinning aangeteken nie en net met die “houtlepel” weggestap. Johnstone het probeer om aan ’n in die Franse kunsryke spelstyl spelende span ’n soort Angel-Saksiese dissipline oor te dra.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=374}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2000/novembre/22/Johnstone_Italia_impara_dagli_All_co_0_0011228276.shtml |title=Johnstone: «Italia, impara dagli All Blacks» |publisher=Corriere della Sera |date=22 November 2000 |accessdate=16 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016192907/http://archiviostorico.corriere.it/2000/novembre/22/Johnstone_Italia_impara_dagli_All_co_0_0011228276.shtml |archive-date=16 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die voormalige Italiaanse nasionale speler en destydse president van die beheerliggaam, Marco Bollesan, het die afrigter se werk gekritiseer. Hulle het glo oor ’n mededingende span beskik, maar dit was om tegniese, karakterlike en sielkundige redes nie in staat om van hul beste eienskappe te vertoon nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/aprile/11/Bollesan_Sei_Nazioni_Gli_errori_co_0_0104114418.shtml |title=Bollesan e il Sei Nazioni «Gli errori di Johnstone hanno rovinato la festa» |publisher=Corriere della Sera |date=11 April 2001 |accessdate=16 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816081541/http://archiviostorico.corriere.it/2001/aprile/11/Bollesan_Sei_Nazioni_Gli_errori_co_0_0104114418.shtml |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gedurende herfs 2001 het hy nog ’n Nieu-Seelander, John Kirwan, ter ondersteuning aangestel, wat van die Sesnasies 2002 af die leisels oorgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/apr/27/rugbyunion.ianmalin1 |title=Kirwan just the job for Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Ian Malin |date=27 April 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Onder Kirwan het die span met twee oorwinnings oor Spanje en Roemenië maklik vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het hulle hul eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2003 teen Wallis gewen en gevolglik vir die eerste keer die laaste plek vermy.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/news/how-many-times-have-wales-lost-to-italy-in-the-six-nations-152115 |title=How many times have Wales lost to Italy in the Six Nations? |publisher=Rugby World |author=Josh Graham |date=9 Maart 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 in Australië is Italië soos verwag deur Nieu-Seeland verslaan. Ná twee oorwinnings oor Kanada en Tonga het hulle die realistiese kans gehad om die kwarteindrondte te haal, maar ná ’n 15–27-nederlaag in hul laaste wedstryd teen Wallis is hulle uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Sesnasies 2004 het die Italianers weer die Skotte verslaan en voor hulle in die tabel geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/italy/here-is-every-match-italy-have-won-in-the-mens-six-nations-173043 |title=Here is every match Italy have won in the Men’s Six Nations |publisher=Rugby World |author=Sarah Rendell |date=18 Desember 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Soos in die jare tevore het hulle egter meer nederlae gely as oorwinnings aangeteken. Dit was ook van toepassing vir glo swakker teenstanders soos die Roemene, teen wie hulle tydens die 2004-midjaarrugbytoetsreeks verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/rugby-union/romania-in-surprise-win-over-italy-20040627-gdy4m4.html |title=Romania in surprise win over Italy |publisher=The Age |date=27 Junie 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat die ''Azzurri'' die Sesnasies 2005 weer sonder ’n oorwinning afgesluit en in die laaste plek geëindig het, is John Kirwan met die Fransman Pierre Berbizier vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport/rugby/arid-30198864.html |title=Berbizier named as new Azzurri boss |publisher=Irish Examiner |date=19 April 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Onder die nuwe hoofafrigter het die ''Azzurri'' tydens die 2005-midjaarrugbytoetsreeks ’n groot prestasie behaal, toe hulle tydens hul Argentinië-toer ’n toetswedstryd teen die Poemas met 30–29 gewen het. Dit was nie net hul eerste wegoorwinning oor dié teenstander nie,&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2005/giugno/19/Italia_spettacolo_Argentina_battuta_con_ga_10_0506196592.shtml |title=Italia spettacolo: Argentina battuta con tre mete |publisher=La Gazzetta dello Sport |date=19 Junie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; maar ook die enigste oorwinning van ’n span uit die Noordelike Halfrond in die Suidelike Halfrond gedurende dié jaar. Tydens die Sesnasies 2006 het die Italianers weg teen Wallis met 18–18 gelykop geëindig, maar weereens nie beter as die laaste plek gevaar nie. Nogtans het hulle in die wedstryd teen Frankryk belowend vertoon, nadat hulle teen halftyd voorgeloop het.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Met twee maklike oorwinnings oor Portugal en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] in Oktober 2006 het hulle sonder moeite vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Sesnasies 2007 het die ''Azzurri'' hul beste vertoning sedert hul aansluiting by dié toernooi gehad. Hulle het weg Skotland en tuis Wallis geklop en in die vierde plek geëindig. Die belangstelling in die rugbysport het nuwe hoogtes bereik, toe op die voorblaaie van die vernaamste Italiaanse koerante oor die Italiaanse sukses verslag gedoen is. Meer as 10&amp;nbsp;000 aanhangers het die span ná die laaste wedstryd teen Ierland op die Romeinse Piazza del Popolo verwelkom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.eurosport.com/rugby/six-nations/2007/italy-salute-rugby-heroes_sto1121056/story.shtml |title=Italy salute Rugby heroes |publisher=Eurosport |date=18 Maart 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations Italy celebrating 2.jpg|duimnael|Die Italiaanse span vier hul oorwinning oor Frankryk tydens die Sesnasies 2011]]
Met die doelstelling om vir die eerste keer die kwarteindrondte te haal het die span vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] na Frankryk vertrek. Op die verwagte hoë nederlaag in hul eerste wedstryd teen Nieu-Seeland het twee oorwinnings oor Roemenië en Portugal gevolg, waardeur die laaste groepwedstryd in [[Saint-Étienne]] teen Skotland beslissend was. Alessandro Troncon het tydens die wedstryd die enigste drie gedruk, maar weens die gebrek aan dissipline het die Skotte ’n aantal strafskoppe aangeteken. Italië het eindelik met 16–18 verloor en is uit die toernooi geskakel, maar met hul derde plek het hulle regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2011]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Pierre Berbizier het reeds in April aangekondig dat hy sy verdrag nie sou verleng nie. In Oktober 2007 het die FIR die Suid-Afrikaner [[Nick Mallett]] as sy plaasvervanger benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-mallett-gets-italian-job/UCO3ETTLCGBMSRLYFQ5Y5J24JA/ |title=Rugby: Mallett gets Italian job |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=3 Oktober 2007 |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170036/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-mallett-gets-italian-job/UCO3ETTLCGBMSRLYFQ5Y5J24JA/ |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die Sesnasies 2008 het Italië weer in die laaste plek geëindig, maar hulle het nietemin ’n oorwinning oor Skotland aangeteken, terwyl die nederlae teen Ierland en Engeland redelik naelskraap was.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; In Junie het die Italianers nog ’n verrassende wegoorwinning oor Argentinië aangeteken.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/06/sezioni/sport/rugby-argentina-italia/rugby-argentina-italia/rugby-argentina-italia.html |title=Rugby, l’Italia piega i Pumas. Gli azzurri vincono con il cuore |publisher=La Repubblica |date=28 Junie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná dié sukses het egter ’n verloorreeks begin, wat oor ’n jaar sou streek. Tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks, die Sesnasies 2009 en die 2009 midjaarrugbytoetsreeks is die Italianers in elke wedstryd verslaan. Ná altesaam 13 nederlae het hulle eers einde November 2009 weer ’n oorwinning aangeteken, toe hulle in Ascoli Piceno vir die eerste keer teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] te staan gekom het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Rugby/Testmatch2009/28-11-2009/-giorno-italia-samoa-602134069775.shtml |title=È il giorno di Italia-Samoa. Impresa azzurra: 24-6 |publisher=La Gazzetta dello Sport |author=Claudio Lenzi |date=28 November 2009 |accessdate= 28 Maart 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Stagnasie en ontbrekende verdere ontwikkeling ===
[[Lêer:2011-02-05 Rugby lineup ITA - IRL 6 Nations cropped.jpg|duimnael|Die Italiaanse span staan tydens die volkslied in ’n ry, 2011]]
[[Lêer:2012-03-17 ITA - SCO Lineout.jpg|duimnael|Italië met ’n lynstaan teen Skotland tydens die Sesnasies 2012]]
[[Lêer:Fans from Messina on their way to Murrayfield Stadium, Edinburgh.JPG|duimnael|Italiaanse ondersteuners op pad na Murrayfield om hul span teen Skotland tydens die Sesnasies in 2013 te sien]]
[[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Die Italiaanse rugbyspan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]]]]
Ondanks ’n naelskraapse tuisoorwinning oor Skotland het Italië tydens die Sesnasies 2010 weer in die laaste plek geëindig.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; In die ander wedstryde in 2010 het hulle slegs teen Fidji ’n oorwinning aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1009 |title=2010 Fiji tour to Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ten spyte van hul laaste plek tydens die Sesnasies 2011 het die span tydens hul tuiswedstryde beïndruk. In hul eerste wedstryd teen Ierland het hulle voorgeloop, toe die Iere twee minute voor die eindfluitjie ’n skepdoel aangeteken en met 13–11 gewen het. Vyf weke later het hulle Frankryk naelskraap met 22–21 verslaan, nadat hulle ’n 6–18-agterstand ingehaal het. Die ''Azzurri'' het dus hul eerste oorwinning oor ''le Bleus'' sedert 1997 aangeteken en vir die eerste keer die Giuseppe Garibaldi-trofee ingepalm.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Rugby/6-nazioni/12-03-2011/per-orgoglio-mallett-80458569411.shtml |title=Italia-Francia: 22-21! Che impresa al Flaminio |publisher=La Gazzetta dello Sport |author=Claudio Lenzi |date=12 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in [[Nieu-Seeland]] het vir die Italianers soos die vorige toernooi verloop. Die eerste groepwedstryd teen Australië het hulle met 6–32 verloor, nadat hulle teen halftyd op 6–6 was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14810954 |title=Rugby World Cup 2011: Australia 32-6 Italy |publisher=[[BBC]] |date=11 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarop het twee maklike oorwinnings oor Rusland en die Verenigde State gevolg, waardeur die laaste wedstryd beslissend was. Italië is deur die Iere oorheers en met 6–36 uit die toernooi geskakel, maar hul derde plek het die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] verseker.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam het reeds in Mei daarop besluit om die verdrag met Mallett nie te verleng nie; ná die Rugbywêreldbeker is hy met die Fransman Jacques Brunel vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/may/03/jacques-brunel-italy-coach-mallett |title=Jacques Brunel to succeed Nick Mallett as Italy coach after World Cup |publisher=[[The Guardian]] |date=3 Mei 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In die tweede wedstryd tydens die Sesnasies 2012 was die ''Azzurri'' op die punt om Engeland te verslaan, toe hulle teen halftyd met 12–6 voorgeloop het, maar nogtans met 15–19 naelskraap geklop is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/16971190 |title=Six Nations: Italy 15-19 England |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Februarie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het die laaste plek vermy, toe hulle in die laaste wedstryd die Skotte verslaan en voor hulle geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/17/italy-scotland-six-nations |title=Scotland pick up Six Nations wooden spoon after losing to Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart McAllister |date=17 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende die jaar het Italië vir die eerste keer sedert 1998 drie agtereenvolgende oorwinnings aangeteken: oor Kanada, die VSA en Tonga.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1026 |title=2012 Italy tour to America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1039 |title=2012 Tonga tour to Italy and British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2013 het Italië die Franse met 23–18 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21279519 |title=Six Nations: Italy 23-18 France |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=6 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná dié groot prestasie het Italië in die laaste wedstryd ook Ierland met 22–15 verslaan. Dit was hul eerste Sesnasies-oorwinning oor die Iere en Italië het vir die eerste keer sedert 2007 weer in die vierde plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21789586 |title=Six Nations 2013: Italy 22-15 Ireland |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=16 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Suid-Afrikaanse vierhoekige toernooi tydens die 2013 midjaarrugbytoetsreeks, waar die Italianers deur die Springbokke, Skotte en Samoane verslaan is, is later as ’n draaipunt beskou, waarvandaan hulle ’n afwaartse neiging getoon het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://terzo-tempo.blogautore.repubblica.it/2015/09/27/il-ritratto-di-dorian-brunel/ |title=Il ritratto di Dorian Brunel |publisher=La Repubblica |author=Massimo Calandri |date=27 September 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Dit het tydens die Sesnasies 2014 duidelik na vore getree, toe die Italianers sonder ’n oorwinning in die laaste plek geëindig het.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Tot in Junie 2014 het hulle nege agtereenvolgende nederlae gely, waaronder vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/japan-beat-italy-for-10-rugby-wins-in-row-20140621-zshmc.html |title=Japan beat Italy for 10 rugby wins in row |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Alastair Himmer |date=21 Junie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Met ’n naelskraapse 22–19-wegoorwinning oor Skotland tydens die Sesnasies 2015 het hulle die “houtlepel” vermy, maar hulle het teen die ander spanne nie beïndruk nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/31642502 |title=Scotland 19-22 Italy |publisher=[[BBC]] |author=Andy Burke |date=28 Februarie 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het Italië soos tydens die twee vorige toernooie vertoon. Op die verwagte nederlaag in hul eerste wedstryd teen Frankryk het ’n verrassend naelskraapse 23–18-oorwinning oor Kanada gevolg. Met die 9–16-nederlaag in hul derde groepwedstryd teen Ierland is hulle uit die toernooi geskakel, waarvolgens hul 32–22-oorwinning oor Roemenië net kosmetiese waardes gehad het. Nietemin het hulle met hul derde plek weer regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n baie swak prestasie tydens die Sesnasies 2016 is Brunel as hoofafrigter geskors en met die Ier Conor O’Shea vervang. Saam met hom het die FIR die ontwikkelingsbestuurder Stephen Aboud opdrag gegee om teen einde van ’n hoër gehalte in die Italiaanse rugby ’n jeugprogram van stapel te stuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/international-rugby/conor-oshea-recruits-irfu-development-chief-as-part-of-his-italy-backroom-team-34570187.html |title=Conor O'Shea recruits IRFU development chief as part of his Italy backroom team |publisher=Irish Independent |author=Brendan Fanning |date=24 Maart 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2016 midjaarrugbytoetsreeks het die ''Azzurri'' een van die onlangse dekades se grootste verrassinge in internasionale rugby behaal, toe hulle op 19 November in [[Florence]] die Suid-Afrikaanse Springbokke in ’n fisiese wedstryd met 20–18 verslaan het. Dit was hul eerste oorwinning oor Suid-Afrika in 13 toetswedstryde en hul eerste oorwinning oor een van die drie “groot” spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit was egter net ’n positiewe uitskieter, aangesien die daaropvolgende Sesnasies 2017 weer met vyf swak nederlae geëindig het. Die 10–63-tuisnederlaag teen Ierland was hul ergste in die Sesnasies-geskiedenis.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Rugby/6-nazioni/11-02-2017/rugby-sei-nazioni-italia-irlanda-10-63-travolti-onda-verde-180784311913.shtml |title=Rugby, Sei Nazioni: Italia-Irlanda 10-63. Travolti dall'onda verde |publisher=La Gazzetta dello Sport |date=11 Februarie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Van hul elf toetswedstryde in 2017 het die ''Azzurri'' slegs dié teen Fidji gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1149 |title=2017 Fiji tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die jare 2018 en 2019 het net ’n bietjie beter verloop: tydens die Sesnasies was Italië sonder enige kans en hulle het net enkele oorwinnings oor swakker spanne van die tweede vlak aangeteken.

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het Italië aanvanklik beter vertoon en beide Namibië en Kanada maklik verslaan. Die daaropvolgende 3–49-nederlaag teen Suid-Afrika was egter teleurstellend. Hul laaste groepwedstryd teen Nieu-Seeland is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |title=Typhoon Hagibis impact on Rugby World Cup 2019 matches |publisher=Rugby World Cup |date=10 Oktober 2019 |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204124305/https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Met hul derde plek het Italië weer regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2023]] gekwalifiseer. Ná die toernooi het O’Shea as hoofafrigter bedank en hy is met die Suid-Afrikaner [[Franco Smith]] vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.france24.com/en/20191121-franco-smith-appointed-interim-italy-rugby-head-coach |title=Franco Smith appointed interim Italy rugby head coach |publisher=France 24 |date=21 November 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die nuwe hoofafrigter was egter nie in staat om die algemene situasie om te keer nie; onder andere het die ''Azzurri'' in 2020 nie ’n oorwinning aangeteken nie. Die 10–50-nederlaag teen Frankryk in die eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2021 was hul 28ste agtereenvolgende nederlaag tydens dié toernooi. Gevolglik het veral in die Britse en Ierse pers ’n groot debat oor Italië se mededingendheid binne die hoogste vlak begin. Byvoorbeeld het die voormalige Walliese spankaptein Sam Warburton ’n relegasiestelsel voorgestel. Dit sou ook aan ander spanne die kans gee om teen die sterkste spanne van Europa te speel. Hy het na Georgië verwys, wat sedert jare die Europese Rugbykampioenskap se eerste afdeling oorheers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55972682 |title=Six Nations: Italy should face prospect of relegation – Warburton |publisher=[[BBC]] |date=7 Februarie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ander deskundiges het daarvoor gepleit om Italië met óf Suid-Afrika óf Argentinië te vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/italy-six-nations-5367897-Feb2021/ |title=Italy's time is nearly up, get South Africa or Argentina into the Six Nations |publisher=The 42 |author=Gary Doyle |date=28 Februarie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Im Mei 2021 is Franco Smith as leier van die Italiaanse rugby se hoëprestasie-afdeling benoem, terwyl die Nieu-Seelander Kieran Crowley as nuwe hoofafrigter aangestel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/31471362/italy-announce-former-all-black-crowley-new-head-coach |title=Italy announce former All Black Crowley as new head coach |publisher=ESPNscrum |date=19 Mei 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 19 Maart 2022, die laaste rondte tydens die Sesnasies 2022, het die Italianers ’n 22–21-wegoorwinning oor Wallis aangeteken, waarmee hulle ’n nederlaagreeks van 36 wedstryde by dié toernooi beëindig het; vir die Walliesers was dit hul eerste tuisnederlaag teen Italië ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-v-italy-live-kick-23419127 |title=Wales 21-22 Italy: Italians break seven-year Six Nations losing streak in Cardiff |publisher=Wales Online |authors=Simon Thomas, Jon Doel |date=19 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het Italië sy eerste wegnederlaag teen Georgië gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/news/georgia-beat-italy-in-batumi-143980 |title=Georgia beat Italy in Batumi |publisher=Rugby World |author=Sarah Mockford |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarteenoor kon Italië tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] Australië vir die eerste keer ooit klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Italië eers Namibië maklik geklop (met 52–8), maar toe teen Uruguay (met 38–17) gesukkel en was teen die twee gunstelinge Nieu-Seeland (met 17–96) en die gasheer (met 7–60) sonder enige kans. Hul troosprys was weereens die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2027]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/876079/rwc-2023-review-italy |title=Italy: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Sedert Januarie 2024 dien die Argentyn [[Gonzalo Quesada]] as hoofafrigter van Italië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/sport/rugby-union/article/italy-to-part-ways-with-coach-kieran-crowley-after-world-cup-lr3bhqlbx |title=Italy appoint Gonzalo Quesada after parting ways with Crowley |publisher=[[The Times]] |author=Mark Palmer |date=16 Junie 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Sesnasies 2024 het die Italianers met oorwinnings oor Skotland en Wallis, asook ’n gelykop teen Frankryk hul beste uitslag in dié tyd behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.wales/national-news/italy-record-their-best-ever-six-nations-campaign-with-a-24-21-win-over-wales/ |title=Italy record their best ever Six Nations campaign with a 24-21 win over Wales |publisher=Herald Wales |date=16 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Twee jaar later het die span weer Skotland geklop, waarna hulle vir die eerste keer ooit Engeland verslaan het. Ná twee oorwinnings en drie nederlae het hulle die vierde plek beklee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Scudetto FIR 2023.jpg|duimnael|links|Die huidige embleem van die Italiaanse nasionale rugbyspan]]
[[Lêer:Escudo Italia años treinta.jpg|duimnael|Die oorspronklike embleem van die Italiaanse nasionale rugbyspan, ontleen aan die [[Huis van Savoje]] se wapen]]
Die Italiaanse span speel nie in die kleure van die [[Vlag van Italië|nasionale vlag]] nie, maar in blou, as ’n huldeblyk aan die koninklike familie van die [[Huis van Savoje]] wat onder andere die Koninkryk Italië regeer het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.linternaute.com/sport/rugby/coupe-du-monde/2007/la-question-du-jour/9.shtml |title=Pourquoi l'Italie joue-t-elle en bleu |publisher=linternaute.com |accessdate=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101081644/http://www.linternaute.com/sport/rugby/coupe-du-monde/2007/la-question-du-jour/9.shtml |archive-date=1 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die span se bynaam ''gli Azzurri'' (“die [[Hemelblou]]es”) is soos dié van die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italiaanse sokkerspan]] afgelei van die hemelblou trui.

Tussen 2000 en 2012 het Kappa die trui aan Italië verskaf.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.digitalsport.fr/2011/03/strategie-marketing-kappa/ |title=La marque Kappa revient dans la partie ! |publisher=digitalsport.fr |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Sedert 2017 word die Italiaanse span deur Macron toegerus. Tydens tuiswedstryde speel hulle in ’n hemelblou trui met die drie bane van die Italiaanse vlag op die moue, wit broeke en donkerblou sokkies. Indien hul teenstander tradisioneel ook in ’n blou trui uitdraf – soos in wedstryde teen Argentinië, Frankryk en Skotland – speel Italië in ’n wit trui met rooi en groen strepe op die skouers, blou broeke en wit sokkies. Sedert 2022 is Vittoria Assicurazioni, ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy, die hoofborg van die Italiaanse span.

Voor elke wedstryd van die Italiaanse nasionale rugbyspan word ''Il Canto degli Italiani'' ([[Italiaans]] vir: “Die Lied van die Italianers”), die Italiaanse volkslied, gespeel.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/inno/inno.htm |title=Fratelli d'Italia |publisher=quirinale.it |accessdate=19 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519095549/http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/inno/inno.htm |archive-date=19 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Italië staan dié volkslied ook as ''L’inno di Mameli'' (“Mameli se volkslied”) bekend, en verwys na die outeur van die lirieke, Goffredo Mameli.

Van die begin van die Italiaanse rugbyspan tot die einde van die Tweede Wêreldoorlog is die ou embleem op die trui aan die Italiaanse rugbyspan aan die Huis van Savoje se wapen ontleen. Die huidige embleem van Italië herinner aan die Italiaanse vlag (groen, wit en rooi), omring deur lourierblare, wat die grootsheid van die Romeinse geskiedenis en die oorwinnings van [[Julius Caesar]] in die oudheid simboliseer. Die lourierkrans is deur die Romeinse keisers gedra. Dit is ook as ’n beloning vir militêre oorwinnings aan die generaals toegeken.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.linternaute.com/sport/rugby/1004400-les-emblemes-des-equipes-de-rugby/1004410-les-lauriers-italiens |title=Les lauriers italiens |publisher=linternaute.com |author=Jérémy Talbot |accessdate=23 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923013058/http://www.linternaute.com/sport/rugby/1004400-les-emblemes-des-equipes-de-rugby/1004410-les-lauriers-italiens |archive-date=23 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Truiverskaffers en -borge ==
[[Lêer:Italy national rugby union team kit.jpg|duimnael|upright|Italië se trui in 2011]]
Sedert die 1980’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Tydperk !! Verskaffer !! Borg
|-
|1981–1989
| [[Adidas]]
|rowspan=9| –
|-
|1990–1993
| [[Lotto Sport Italia|Lotto]]
|-
|[[Rugbywêreldbeker 1991]]
| –
|-
|1993–1995
| [[Gilbert Rugby|Gilbert]]&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.ilmuseodelrugby.it/index.php/nazionali-maschile/item/825-n1-andrea-castellani-italia |title=Museo del Rugby – N.1, Andrea Castellani, Italia |accessdate=24 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124065747/http://www.ilmuseodelrugby.it/index.php/nazionali-maschile/item/825-n1-andrea-castellani-italia |archive-date=24 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Rugbywêreldbeker 1995]]
| –
|-
|1996–1997
|rowspan=2| [[Reebok (maatskappy)|Reebok]]
|-
|Europese Nasiesbeker 1997
|-
|1998–1999
| –
|-
|1999
| [[Cotton Oxford]]
|-
|Sesnasies 2000 – [[2000 midjaarrugbytoetsreeks]]
| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|rowspan=2|[[Alliance UniChem]]
|-
|[[2000 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2002 midjaarrugbytoetsreeks]]
|rowspan=3| [[Kappa (maatskappy)|Kappa]]
|-
|[[2002 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2006 eindjaarrugbytoetsreeks]]
| [[Jaguar Cars|Jaguar]]
|-
|Sesnasies 2007 – [[2012 midjaarrugbytoetsreeks]]
|rowspan=3|[[Cariparma]]
|-
|[[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]]
| [[Adidas]]
|-
|[[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2018 midjaarrugbytoetsreeks]]
|rowspan=6| [[Macron (maatskappy)|Macron]]
|-
|[[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]]
| [[Cattolica Assicurazioni]]
|-
|2021 eindjaarrugbytoetsreeks
| [[Suzuki]]
|-
|Sesnasies 2022
| [[Bitpanda]]
|-
|2022 eindjaarrugbytoetsreeks
|rowspan=2| Vittoria Assicurazioni
|-
|Sesnasies 2023
|}

== Tuisstadion ==
[[Lêer:2007 Six Nations ITA v WAL.jpg|duimnael|links|Italië speel teen Wallis tydens die Sesnasies 2007 op Stadio Flaminio, Rome]]
[[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|Die [[Stadio Olimpico]] in Rome, tans die tuiste van die Italiaanse rugbyspan]]
Voor hul aansluiting by die Sesnasies in 2000 het Italië nie oor ’n vaste tuisstadion beskik nie. Die tuiswedstryde is in meer as drie dosyn se verskeie stadions aangebied, met ’n voorkeur aan Rome en die streke Lombardye en Veneto. Sedert hul aansluiting by die Sesnasies is Rome die plek van al hul tuiswedstryde tydens dié toernooi, terwyl die FIR vir al die ander wedstryde verskeie plekke dwarsdeur die land gebruik.

Van 2000 tot 2011 het Italië al sy Sesnasies-tuiswedstryde op die Stadio Flaminio in [[Rome]] gespeel. Met ’n kapasiteit van 32&amp;nbsp;000 (waarvan 8&amp;nbsp;000 onder ’n dak) was dit die kleinste van die Sesnasies-stadions. Dit is lankal nie meer as groot genoeg vir die Italiaanse nasionale rugbyspan beskou nie en daar was herhaaldelik berigte dat die nasionale span na óf [[Genua]] óf die [[Stadio Olimpico]] in Rome sou verhuis. Dié verandering is bevestig met die feit dat die Italiaanse Rugbyfederasie oor die gebroke beloftes van opknappings ontsteld geraak het. Oorspronklik is berig dat die FIR Sesnasies-wedstryde na die Stadio Artemio Franchi in [[Florence]] wou verskuif.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/12941136 |title=Italy to move Six Nations games from Rome to Florence |publisher=[[BBC]] |date=1 April 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2010 het die Italiaanse Rugbyfederasie aangekondig, dat die Stadio Flaminio in Florence opgeknap sou word, waarvolgens sy kapasiteit na 42&amp;nbsp;000 verhoog sou word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/108729.html |title=Stadio Flaminio set for re-vamp |publisher=ESPNscrum |date=30 Januarie 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat die stad Rome uiteindelik met die beloofde opknappingswerk begin het, het FIR aangekondig dat die Sesnasies-wedstryde in Rome sal bly en in die Stadio Olimpico aangebied word;&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web|url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3112:rbs-6-nazioni-allo-stadio-olimpico-ledizione-2012&amp;catid=109:italia&amp;Itemid=415 |title=RBS 6 Nazioni, allo Stadio Olimpico l'Edizione 2012 |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=13 Julie 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; hulle sal na die Flaminio terugkeer sodra dié stadion klaar is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rbs6nations.com/en/italy/19060.php |title=Italy switch stadium to Stadio Olimpico |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |date=14 Julie 2011 |accessdate=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104041651/http://www.rbs6nations.com/en/italy/19060.php |archive-date=4 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die opknapping van die Stadio Flaminio sou oorspronklik in 2014 voltooi gewees het, maar daar is min vordering gemaak en teen September 2016 was die stadion steeds in ’n verlate toestand.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.platform-blog.com/en/flaminio-abbandonato-pier-luigi-nervi/ |title=The Forgotten Story of Flaminio |publisher=platform-blog.com |author=Annalisa Guerisoli |date=21 Maart 2016 |accessdate=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423100136/http://www.platform-blog.com/en/flaminio-abbandonato-pier-luigi-nervi/ |archive-date=23 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; As gevolg van die gebrek aan vordering en die massief verhoogde koste het die FIR op 26 Februarie 2014 daarvan afstand gedoen om die Stadio Flaminio te gebruik en dit aan die sokkerbeheerliggaam Federazione Italiana Giuoco Calcio oorhandig.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://www.carteinregola.it/wp-content/uploads/2014/08/deliberazione-di-Giunta-Capitolina-n.-48-del-30-marzo-2017.pdf |title=Estratto dal verbale delle deliberazioni della Giunta Capitolina ― Deliberazione n. 36 |publisher=Stad Rome |date=26 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Sedert die 2010’s het rugbywedstryde nie net in Rome meer en meer toeskouers gelok nie, maar ook op ander plekke. Anders as in vorige jare, waar die meeste toeskouers ondersteuners van die Britse, Franse of Ierse spanne was, beskik Italië nou oor meer tuisskare. Sedert die Italianers na die Stadio Olimpico verhuis het, het die bywoning aansienlik toegeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/six-nations-2013/rugby/story/176595.html |title=Italy come of age |publisher=ESPNscrum |date=5 Februarie 2013 |accessdate=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423201830/http://en.espn.co.uk/six-nations-2013/rugby/story/176595.html |archive-date=23 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Italiaanse span lok sedert 2008 groot skares, veral gedurende Sesnasieswedstryde en wedstryde teen Nieu-Seeland.

Net soos Argentinië is Italië die enigste vlak-een-rugbyland wat tot dusver nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie, alhoewel hulle vir beide die [[Rugbywêreldbeker 2015]] en [[Rugbywêreldbeker 2019]] aansoek gedoen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/heineken-cup-2012-13/rugby/story/170055.html |title=Italian rugby chief wades into euro row |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 &amp; 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Italy IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Italië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Italië het 203 van sy 520 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 39,04%. Italië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=20;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Italy |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 24 || 5 || 18 || 1 || 20,83
|-
| {{AUSru}} || 21 || 2 || 19 || 0 || 9,52
|-
| {{BELru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BULru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{COKru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{GERru}} || 20 || 15 || 4 || 1 || 75,00
|-
| {{ENGru}} || 33 || 1 || 32 || 0 || 3,03
|-
| {{FIJru}} || 13 || 7 || 6 || 0 || 53,85
|-
| {{FRAru}} || 51 || 3 || 47 || 1 || 5,88
|-
| {{GEOru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{IRLru}} || 39 || 4 || 35 || 0 || 10,26
|-
| {{JPNru}} || 11 || 8 || 3 || 0 || 72,72
|-
| {{YUGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MADru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MARru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00
|-
| {{NAMru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67
|-
| {{NEDru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NZLru}} || 18 || 0 || 18 || 0 || 0,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{POLru}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 85,71
|-
| {{PORru}} || 13 || 11 || 1 || 1 || 84,62
|-
| {{ROMru}} || 44 || 25 || 16 || 3 || 56,82
|-
| {{RUSru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 9 || 3 || 6 || 0 || 33,33
|-
| {{SCOru}} || 39 || 10 || 29 || 0 || 25,64
|-
| {{SOWru}} || 14 || 4 || 9 || 1 || 28,57
|-
| {{ESPru}} || 27 || 23 || 3 || 1 || 85,19
|-
| {{RSAru}} || 19 || 1 || 18 || 0 || 5,26
|-
| {{CZEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{vlagikoon|Tsjeggo-Slowakye}} Tsjeggo-Slowakye || 11 || 9 || 1 || 1 || 81,82
|-
| {{TGAru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67
|-
| {{TUNru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{URUru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 35 || 5 || 29 || 1 || 14,29
|-
| {{ZIMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''520''' || '''203''' || '''306''' || '''11''' || '''39,04'''
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Die wedstryde teen Frankryk tydens die Europese Nasiesbeker word nie as toetswedstryde beskou nie, aangesien die Franse hul wedstryde met ’n reserwespan gespeel het.

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Italië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem, maar hulle is die enigste van die Sesnasies-spanne wat nog nie tot die uitklopfase gevorder het. Terwyl hulle tydens die eerste drie toernooie se groepfases net een oorwinning elk aangeteken het, het hulle tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] geen oorwinning aangeteken nie. Daarna het hul prestasie tot ’n konstante vertoning van twee oorwinnings ontwikkel. Tot dusver was dit nog nie genoeg om tot die kwarteindrondte te vorder nie, maar is dit voldoende om regstreeks vir die daaropvolgende rugbywêreldbeker te kwalifiseer.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Europese Nasiesbeker ===
Die Italiaanse nasionale span het tussen 1935 en 1997 aan die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] deelgeneem en gedurende hierdie tydperk een toernooi gewen.
* Europese Kampioen: 1997
* Tweede plek: 1937, 1952, 1954, 1966, 1976, 1982, 1983, 1992, 1994
* Derde plek: 1936, 1967, 1970, 1975, 1977, 1980, 1984, 1985

=== Mediterreense Spele ===
Tot op hede is tydens Mediterreense Spele vier rugbytoernooie aangebied. Die Italiaanse nasionale span het aan al die toernooie deelgeneem en gedurende hierdie tydperk al die vier toernooie in die tweede plek afgesluit.
* Tweede plek: 1955, 1979, 1983, 1993

=== Sesnasierekord ===
[[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland tydens die Sesnasies 2007]]
[[Lêer:Cuttitta Cup March 2024.jpg|duimnael|upright|Tydens die Sesnasies-toernooi ding onder andere Italië en Skotland om die Cuttittabeker mee]]
Italië se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese lande speel: Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis. Italië het in 2000 by dié internasionale toernooi aangesluit wat toe die Sesnasies geword het; Italië kon sy eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2000 teen Skotland met 34–20 wen. Hulle het tydens die Sesnasies 2003 vyfde geëindig, bo Wallis, nadat Italië hulle met 30–22 geklop het, en was die volgende jaar weer vyfde, dié keer bo Skotland, nadat Italië hulle met 20–14 verslaan het. In 2006 het Italië in ’n 18–18-gelykop teen Wallis op die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]] gespeel. Italië se eerste drie oorwinnings tydens die Sesnasies, in 2000, 2003 en 2004, was voor ’n tuisskare op die Stadio Flaminio in Rome. Op 24 Februarie 2007 het hulle Skotland met 37–17 op [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] vir hul eerste wegwen verslaan. Twee weke later het Italië Wallis vir die tweede keer verslaan, met 23–20 tuis in Rome. Dit was die eerste keer wat Italië twee van sy vyf wedstryde tydens dieselfde toernooi gewen het, waarna hulle in die vierde plek geëindig het. Sedert 2007 ding Italië tydens die Sesnasies met Frankryk om die Giuseppe Garibaldi-trofee mee. Italië het die Giuseppe Garibaldi-trofee in 2011 vir die eerste keer gewen, nadat hulle Frankryk in ’n taai wedstryd met 22–21 verslaan het. Twee jaar later het Italië die trofee weer omhoog gehou, nadat hulle Frankryk met 23–18 geklop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Italië het in 2013 sy eerste oorwinning oor Ierland aangeteken, toe hulle die Iere met 22–15 verslaan het en hulle het op die vierde plek geëindig. Op 28 Februarie 2015 het Italië sy tweede wegwen oor Skotland ná ’n taai wedstryd met 22–21 aangeteken. Hul daaropvolgende oorwinning het tydens die Sesnasies 2022 weg in Cardiff teen Wallis gevolg, nadat hulle met 22–21 geseëvier het. Tydens dié toernooi het Italië vir die eerste keer teen Skotland om die Cuttittabeker teen Skotland gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/the-cuttitta-cup-is-unveiled/ |title=The Cuttitta Cup is unveiled |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=7 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2024 kon Italië dié trofee vir die eerste keer inpalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/68520987 |title=Six Nations 2024: Italy 31–29 Scotland – Hosts earn first home win since 2013 |publisher=[[BBC]] |date=9 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Teen Maart 2026 het Italië 18 Sesnasies-wedstryde gewen, waarvan nege teen Skotland, vyf teen Wallis, twee teen Frankryk en een elk teen Engeland en Ierland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/scotland/ |title=Italy v Scotland rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906102203/http://www.rugbydata.com/italy/scotland/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/france/ |title=Italy v France rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101816/http://www.rugbydata.com/italy/france/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/wales/ |title=Italy v Wales rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101804/http://www.rugbydata.com/italy/wales/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/ireland/ |title=Italy v Ireland rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101759/http://www.rugbydata.com/italy/ireland/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/england/ |title=Italy v England rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906113105/http://www.rugbydata.com/italy/england/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

{{Sesnasiesoorwinnings}}

=== Ander toetswedstryde ===
Gedurende die amateurtydperk het Italië maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Italië getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Italië na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Italië as gasheer op.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Italiaanse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=https://federugby.it/italrugby-gli-azzurri-convocati-per-il-raduno-di-verona-verso-il-guinness-sei-nazioni-2026/ |titel=Italrugby, gli Azzurri convocati per il raduno di Verona verso il Guinness Sei Nazioni 2026 |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(tre quarti)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Alessandro Fusco]] || [[Skrumskakel]] || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 20
|-
| [[Alessandro Garbisi]] || Skrumskakel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 20
|-
| [[Stephen Varney]] || Skrumskakel || [[Exeter Chiefs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 36
|-
| [[Giacomo Da Re]] || [[Losskakel]] || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Paolo Garbisi]] || Losskakel || [[RC Toulon|Toulon]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 49
|-
| [[Ignacio Brex]] || [[Senter]] || [[RC Toulon|Toulon]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 49
|-
| [[Leonardo Marin]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 17
|-
| [[Damiano Mazza]] || Senter || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tommaso Menoncello]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 34
|-
| [[Paolo Odogwu]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Monty Ioane]] || [[Vleuel]] || [[Lyon Olympique Universitaire|Lyon]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 42
|-
| [[Louis Lynagh]] || Vleuel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Edoardo Todaro]] || Vleuel || [[Northampton Saints]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Matt Gallagher]] || [[Heelagter]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Lorenzo Pani]] || Heelagter || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(avanti)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Tommaso Di Bartolomeo]] || [[Haker]] || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Pablo Dimcheff]] || Haker || [[Colomiers Rugby|Colomiers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Giacomo Nicotera]] || Haker || [[Stade Français (Rugby Union)|Stade Français]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 36
|-
| [[Simone Ferrari]] || [[Stut]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 69
|-
| [[Danilo Fischetti]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 58
|-
| [[Muhamed Hasa]] || Stut || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Mirco Spagnolo]] || Stut || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Giosuè Zilocchi]] || Stut || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 25
|-
| [[Niccolò Cannone]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 58
|-
| [[Riccardo Favretto]] || Slot || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Federico Ruzza]] || Slot || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 67
|-
| [[Andrea Zambonin]] || Slot || [[Exeter Chiefs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 14
|-
| [[Lorenzo Cannone]] || [[Losvoorspeler]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 33
|-
| [[Alessandro Izekor]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Michele Lamaro]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 49
|-
| [[Samuele Locatelli]] || Losvoorspeler || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[David Odiase]] || Losvoorspeler || [[Zebre]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Manuel Zuliani]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 38
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Sergio Parisse 2017.jpg|duimnael|upright|Sergio Parisse (2017)]]
[[Lêer:Diego Dominguez Roma 2021.jpg|duimnael|upright|Diego Dominguez (2021)]]
Twee voormalige Italiaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Diego Dominguez]] || [[Losskakel]] || 2026
|-
| [[Sergio Parisse]] || [[Agsteman]] || 2024
|}

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Mirco Bergamasco 2017.jpeg|duimnael|upright|Mirco Bergamasco (2017)]]
[[Lêer:Tommaso Allan 2018 Roma.jpg|duimnael|upright|Tommaso Allan (2018)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Italië se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Maart 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=20;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sergio Parisse]] || 2002–2019 || 142
|-
| {{0}}2 || [[Martin Castrogiovanni]] || 2002–2016 || 119
|-
| {{0}}3 || [[Alessandro Zanni]] || 2005–2020 || 118
|-
| {{0}}4 || [[Marco Bortolami]] || 2001–2015 || 112
|-
| {{0}}5 || [[Leonardo Ghiraldini]] || 2006–2020 || 107
|-
| {{0}}6 || [[Mauro Bergamasco]] || 1998–2015 || 106
|-
| {{0}}7 || [[Andrea Lo Cicero]] || 2000–2013 || 103
|-
| {{0}}8 || [[Alessandro Troncon]] || 1994–2007 || 102
|-
| {{0}}9 || [[Andrea Masi]] || 2000–2015 || {{0}}95
|-
| 10 || colspan=3 | Twee spelers met 89 toetswedstryde elk
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=20;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sergio Parisse]] || 2008–2019 || 93
|-
| {{0}}2 || [[Michele Lamaro]] * || 2020–2026 || 43
|-
| {{0}}3 || [[Marco Bortolami]] || 2002–2014 || 39
|-
| {{0}}4 || [[Massimo Giovanelli]] || 1992–1999 || 38
|-
| {{0}}5 || [[Marco Bollesan]] || 1968–1975 || 37
|-
| {{0}}6 || [[Massimo Cuttitta]] || 1993–1999 || 22
|-
| {{0}}7 || [[Alessandro Troncon]] || 2000–2007 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Marzio Innocenti]] || 1985–1988 || 20
|-
| {{0}}9 || [[Alessandro Moscardi]] || 2000–2002 || 19
|-
| 10 || [[Ambrogio Bona]] || 1978–1981 || 18
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=20;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Diego Domínguez]] || 1991–2003 || 983
|-
| {{0}}2 || [[Tommaso Allan]] * || 2013–2026 || 554
|-
| {{0}}3 || [[Stefano Bettarello]] || 1979–1988 || 483
|-
| {{0}}4 || [[Paolo Garbisi]] * || 2020–2026 || 298
|-
| {{0}}5 || [[Luigi Troiani]] || 1985–1995 || 294
|-
| {{0}}6 || [[Ramiro Pez]] || 2000–2007 || 260
|-
| {{0}}7 || [[Mirco Bergamasco]] || 2002–2012 || 256
|-
| {{0}}8 || [[Luciano Orquera]] || 2004–2015 || 154
|-
| {{0}}9 || [[David Bortolussi]] || 2006–2008 || 153
|-
| 10 || [[Carlo Canna]] || 2015–2021 || 152
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=20;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Marcello Cuttitta]] || 1987–1999 || 26
|-
| {{0}}2 || [[Paolo Vaccari]] || 1991–2003 || 23
|-
| {{0}}3 || [[Carlo Checchinato]] || 1990–2004 || 21
|-
| {{0}}4 || [[Manrico Marchetto]] || 1972–1981 || 21
|-
| {{0}}5 || [[Monty Ioane]] * || 2020–2026 || 19
|-
| {{0}}6 || [[Alessandro Troncon]] || 1994–2007 || 19
|-
| {{0}}7 || [[Mirco Bergamasco]] || 2002–2012 || 17
|-
| {{0}}8 || [[Ange Capuozzo]] * || 2022–2026 || 17
|-
| {{0}}9 || [[Serafino Ghizzoni]] || 1977–1987 || 17
|-
| 10 || [[Massimo Mascioletti]] || 1977–1990 || 17
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Pierre Villepreux (1971).jpg|duimnael|upright|Pierre Villepreux (1971)]]
[[Lêer:Brad Johnstone.jpg|duimnael|upright|Brad Johnstone (2020)]]
[[Lêer:Sir John Kirwan 2013.jpg|duimnael|upright|John Kirwan (2013)]]
[[Lêer:Jacques Brunel.jpg|duimnael|upright|Jacques Brunel (2016)]]
[[Lêer:Kieran-Crowley-09-05-23.jpg|duimnael|upright|Kieran Crowley (2009)]]
[[Lêer:Gonzalo Quesada - US Oyonnax vs. Stade français, 30th August 2014.jpg|duimnael|upright|Gonzalo Quesada (2014)]]
Italië het in 1929 vir die eerste keer ’n hoofafrigter benoem: Arnaldo Cortese en John Thomas. Die huidige Italiaanse hoofafrigter is Gonzalo Quesada, nadat hy in 2024 aangestel is.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk !! % Gewen
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Arnaldo Cortese&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Engeland}} John Thomas || 1929– || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Arturo Cameroni&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1930– || 100
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1932–1934 || 75
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1934–1935 || 100
|-
|{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1935–1936 || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Frankryk}} Michel Boucheron || 1936 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1937 || 40
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1938 || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië|1861}} Giuseppe Sessa || 1938–1940 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Romano Bonifazi || 1940–1941 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië|1861}} Franco Chiaserotti || 1941–1942 || –
|-
|{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië|1861}} Franco Chiaserotti || 1942 || 100
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Tommaso Fattori || 1947–1949 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Giorgio Briasco&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Antonio Radicini || 1949–1950 || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Romano Bonifazi || 1950 || –
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Francesco Vinci || 1950 || –
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Renzo Maffioli || 1950–1951 || –
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Renzo Maffioli&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1951–1954 || 66,7
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Piermarcello Farinelli&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1954–1956 || 62,5
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Giulio Fereoli&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1956–1957 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1957–1958 || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Mario Battaglini&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1958–1960 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Romano Bonifazi || 1960–1962 || 50
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1962–1965 || 28,5
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Mario Martone || 1965–1967 || 42,8
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1967–1970 || 87,5
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Giordano Campice || 1970 || 100
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari || 1970–1971 || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Guglielmo Geremia || 1971 || 0
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1971–1972 || –
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Umberto Levorato || 1972 || 25
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Gianni Villa || 1972–1975 || 30
|-
|{{vlagikoon|Wallis}} Roy Bish || 1975–1977 || 53,3
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Isidoro Quaglio || 1977 || 50
|-
|{{vlagikoon|Wallis}} Gwyn Evans || 1977–1978 || 20
|-
|{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Villepreux || 1978–1981 || 41,6
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Paolo Paladini&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Italië}} Marco Pulli || 1981–1985 || 57,1
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Marco Bollesan || 1985–1988 || 36,8
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Loreto Cucchiarelli || 1988–1989 || 14,3
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Loreto Cucchiarelli&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Frankryk}} Bertrand Fourcade || 1989 || 50
|-
|{{vlagikoon|Frankryk}} Bertrand Fourcade || 1990–1993 || 59,3
|-
|{{vlagikoon|Frankryk}} Georges Coste || 1993–1999 || 39,6
|-
|{{vlagikoon|Italië}} Massimo Mascioletti || 1999 || 40
|-
|{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Brad Johnstone || 1999–2002 || 18,5
|-
|{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} John Kirwan || 2002–2005 || 31,3
|-
|{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Berbizier || 2005–2007 || 40
|-
|{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Nick Mallett]] || 2007–2011 || 21,4
|-
|{{vlagikoon|Frankryk}} Jacques Brunel || 2011–2016 || 22,0
|-
|{{vlagikoon|Ierland|rugby}} Conor O’Shea || 2016–2019 || 23,1
|-
|{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Franco Smith]] || 2019–2021 || 0
|-
|{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kieran Crowley || 2021–2023 || 31,50
|-
|{{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Quesada || sedert 2024 || 42,31
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Italiaanse nasionale krieketspan]]
* [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan]]
* [[Italiaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{it}} {{cite book |author=Francesco Volpe |title=Il rugby sottosopra – Grenoble 1997, quando l'Italia ribaltò la Francia e il mondo |publisher=Absolutely Free |year=2014 |isbn=978-8868580124}}
* {{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1}}
* {{it}} {{cite book |author=Fabrizio Zupo |title=Inseguendo il paradiso del rugby |publisher=Editrice Nutrimenti |year=2007 |isbn=88-88389-85-7}}
* {{it}} {{cite book |author=Flavia Sferragatta |title=Le mete dell’allenatore. Prospettive di psicologia dello sport per l’allenatore di rugby |publisher=FrancoAngeli |year=2013 |isbn=88-204-3153-X}}
* {{it}} {{cite book |authors=Gianluca Barca, Gian Franco Bellè |title=La sesta nazione. Ottant'anni di storia della Federazione Italiana Rugby |publisher=Grafiche Step editrice |location=Parma |year=2008}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Italy national rugby union team|Italiaanse nasionale rugbyspan}}
* {{it}} [https://www.federugby.it/ Amptelike webwerf van die Italiaanse Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/italy Italië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/italy/ Italië op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Italië]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]]</text>
      <sha1>geddcyeaebx61nfxv12y45hsafuo3ue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ivoriaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40699</id>
    <revision>
      <id>2979053</id>
      <parentid>2965876</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2979053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45790" sha1="886vnx64374k5d68dzvvcsli2arfxwx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Ivoorkus
| beeld                  = Kenteken van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (FIR)
| bynaam                 = ''Les éléphants'' (“Die olifante”)
| embleem                = die [[Afrika-olifant]]
| stadion                = [[Stade Félix Houphouët-Boigny]], [[Abidjan]]
| kapasiteit             = 50&amp;nbsp;000
| kaptein                = [[Dov Kosse]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Ivoorkus}} [[Edgar Babou]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sport-ivoire.ci/rugby-côte-divoire/les-eléphants-ont-un-nouveau-sélectionneur |title=Les Eléphants ont un nouveau sélectionneur |publisher=Sport Ivoire |author=Patrick Guitey |date=12 Maart 2018 |accessdate=28 Junie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121123843/http://www.sport-ivoire.ci/rugby-c%C3%B4te-divoire/les-el%C3%A9phants-ont-un-nouveau-s%C3%A9lectionneur |archive-date=21 Januarie 2022 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2018)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = 
| patroon_ra1            = 
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = ff8000
| liggaam1               = ff8000
| regterarm1             = ff8000
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = 008040
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = FFFFFF
| liggaam2               = FFFFFF
| regterarm2             = FFFFFF
| broek2                 = ff8000
| kouse2                 = ff8000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = 5 spelers (8 elk)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=63;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| toppuntebehaler        = [[Athanase Dali]] (31)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=63;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Aboubakar Camara]] (3)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=63;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{ZIMru}} 22–9 {{CIVru-r}}&lt;br /&gt;([[Harare]], [[Zimbabwe]]; 5 Mei 1990)
| grootwen               = {{CIVru}} 83–3 [[Mauritius nasionale rugbyspan|Mauritius]] {{vlagikoon|Mauritius}}&lt;br /&gt;([[Yamoussoukro]], [[Ivoorkus]]; 26 Junie 2013)
| grootverloor           = {{CIVru}} 0–89 {{SCOru-r}}&lt;br /&gt;([[Rustenburg]], [[Suid-Afrika]]; 26 Mei 1995)
| Wêreldbekerverskynings = 1/11
| jaar                   = 1995
| beste                  = Laaste in groep [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]]
| url                    = 
| unieurl                = 
}}

Die '''Ivoriaanse nasionale rugbyspan''' ([[Frans]]: ''Équipe de Côte d'Ivoire de rugby à XV'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Ivoorkus]] (Côte d’Ivoire) in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Les Éléphants'' (“die olifante”), genoem na die [[Afrika-olifant]] (''Loxodonta africana''), Ivoorkus se wapendier. Rugby word in Ivoorkus geadministreer deur die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (''Fédération ivoirienne de rugby'', FIR) wat in 1961 gestig is. Ivoorkus word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Ivoriaanse rugbyspan is tans (Junie 2026) 69ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] is Ivoorkus tradisioneel een van die sterker nasionale [[Afrika]]rugbyspanne na die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Namibië|Namibiese]] [[Namibiese nasionale rugbyspan|''Welwitschias'']].

Rugby in Ivoorkus dateer uit die [[Franse koloniale ryk|Franse koloniale tydperk]] en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. Ivoorkus het in 1990 sy eerste toetswedstryd teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] gespeel. Die span het tydens die Afrikabeker nog geen titel ingepalm nie en een keer in die vierde plek geëindig. Hulle kon vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer, maar hulle het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995|1995-toernooi]] al hul groepwedstryde verloor. Die Ivoriaanse span speel tradisioneel in oranje truie met wit broeke en groen sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Ivoorkus]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Ivoriaanse Rugbyfederasie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Ivoorkus is die Ivoriaanse Rugbyfederasie (Frans: ''Fédération ivoirienne de rugby'', FIR). Die FIR is in 1961 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast |title=Ivory Coast |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Ivoriaanse Rugbyfederasie ’n stigterslid van die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération africaine de rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) wat in 1986 in [[Tunis]] deur agt beheerliggame gestig is.&lt;ref name=&quot;Rugby Afrika&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Nasionale Rugbykampioenskap in Ivoorkus (''Championnat National de Rugby a XV'') word in twee afdelings tussen altesaam 20 spanne met promosie en relegasie beslis. Die eerste afdeling Ivoorse Rugbyliga (''Ligue ivoire rugby'', LIR) word tussen agt spanne beslis en die tweede afdeling Rugbyskool (''École de rugby'') tussen twaalf spanne.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |title=Bilan moral de la saison sportive 2018–2019 |publisher=[[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=6 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206020951/https://www.sportencommun.org/wp-content/uploads/2020/09/bilan-moral-2019.pdf |archive-date=6 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in [[Frankryk]] op professionele vlak aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Ivoriaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Ivoorkus oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Aan die begin van die 20ste eeu het [[Frankryk|Franse]] setlaars rugby na die destydse kolonie Frans-Wes-Afrika saamgebring. Die eerste gedokumenteerde wedstryd is net ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] beslis en in 1946 deur Mme André Benois tussen setlaars gereël. Vir die wedstryd is ’n geïmproviseerde bal, gemaak uit die buis van ’n motorband, gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich/page/164 164]}}&lt;/ref&gt; Franse [[skoolmeester]]s, wat in die land gewerk het, het die sport verder ontwikkel.&lt;ref name=&quot;richards237&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=237}}&lt;/ref&gt; As ’n voormalige Franse kolonie is die ontwikkeling van die spel veral deur Frankryk beïnvloed en talle spelers soos [[Max Brito]] het daar gespeel. Hoewel die Ivooriaanse rugby se oorspronge dateer uit die 1960’s en vroeër, het dié sport eers in die 1980’s ’n aansienlike ontwikkeling ondergaan, nadat die Franse amptenaar Jean-François Turon die sport by die [[Universiteit van Félix Houphouët-Boigny|Universiteit van Abidjan]] gevestig het. Hierby is hy ondersteun deur François Dali, wat as “vader van Ivooriaanse rugby” beskou word; sy seun [[Athanase Dali]] was in die 1990’s [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die nasionale span.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/69 69]}}&lt;/ref&gt;

Die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] (''Fédération Ivoirienne de Rugby'', FIR) is in 1961 gestig.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rugby Afrika&quot; /&gt; In 1978 het hulle by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit en was tot in 1999 ’n lid, toe dié vastelandse beheerliggaam hom op Europa toegespits het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt; In Januarie 1986 was die Ivoriaanse beheerliggaam in [[Tunis]] een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération africaine de rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA). Die ander stigterslede was [[Keniaanse Rugbyunie|Kenia]], Madagaskar, Marokko, Senegal, Seychelle, Tanzanië en Tunisië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/about-us/ |title=About us |publisher=[[Rugby Afrika]] |accessdate=5 Desember 2024}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het Ivoriaanse verteenwoordigers aan die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) se eeufees deelgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nigel Starmer-Smith |title=Rugby – A Way of Life, An Illustrated History of Rugby |url=https://archive.org/details/rugbywayoflifeil0000unse |publisher=Lennard Books |year=1986 |ISBN=0-7126-2662-X |pages=[https://archive.org/details/rugbywayoflifeil0000unse/page/186 186]}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die IRVR, wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Ivoorkus het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 1988 het die Ivoriaanse Rugbyfederasie by die IRVR aangesluit.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering het Ivoorkus sy eerste toetswedstryd gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]], maar hulle is met 9–22 verslaan.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt; Nadat hulle ook in die ander twee wedstryde deur Tunisië en Marokko geklop is, het hulle die hooftoernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Eerste rugbywêreldbekerdeelname ===
Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-Afrikakwalifisering se eerste rondte kon die Ivoriane beide Tunisië (met 19–16) en Marokko (met 15–3) klop, waarmee hulle die tweede rondte gehaal het. Daar het die span met ’n nederlaag teen Marokko (met 9–17) asook oorwinnings oor Namibië (met 13–12) en Zimbabwe (met 17–10) weggestap. Die gunsteling Namibië het vir die wedstryd teen Ivoorkus sleutelspelers laat rus en die prys daarvoor betaal. Ná twee oorwinnings het Ivoorkus vir die eerste keer die hooftoernooi gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee was hulle die eerste Franstalige Afrikaland en ook die eerste buite die [[Suid-Afrika]]anse invloedsfeer wat vir dié toernooi kon kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20150703-sports-rugby-cote-ivoire-pas-transforme-essai-coupe-monde-1995-max-brito |title=Vingt ans après, le rugby ivoirien n'a toujours pas transformé l'essai |publisher=[[Radio France Internationale]] |author=David Kalfa |date=3 Julie 2015 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien die span in teenstelling met dié van [[Suider-Afrika]] geheel en al uit “swart” spelers bestaan het, is dit as ’n positiewe teken vir Afrikarugby geag.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt; Die hoofafrigter [[Claude Ezoua]] het aangevoer, dat hulle aan die wêreld wou wys dat rugby in Afrika uit meer bestaan as slegs Suid-Afrika. Alhoewel die helfte van die Ivoriaanse span by Franse klubs gespeel het, was 25 van die 26 spelers Ivoriane, waarvan die meeste uit Abidjan se hawedistrik. Net so was agt van die tien Ivoriaanse rugbyklubs in die hawe en voormalige hoofstad gesetel.&lt;ref name=&quot;richards237&quot; /&gt;

Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is die Ivoriane in Groep D saam met [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] geloot. In hul eerste wedstryd het hulle te staan gekom teen die Skotte onder hul kaptein [[Gavin Hastings]], wat vier [[Drie (sport)|drieë]] kon druk, twee strafskoppe aangeteken en nege van die 13 Skotse drieë verdoel het. Daarmee het hy ook die meeste punte in dié tyd deur ’n enkele speler in ’n wêreldbekerwedstryd aangeteken. Die 0–89-nederlaag is ook die ergste in die Ivoriaanse beheerliggaam se geskiedenis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.com/uk/scotland/article/gavin-hastings-i-broke-world-records-i-just-wasnt-good-at-retaining-them-58zkgwmj0 |title=Gavin Hastings: I broke world records, I just wasn’t good at retaining them |publisher=[[The Times]] |author=Alasdair Reid |date=26 Mei 2020 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Dié nederlaag het die groeiende gap tussen die vorste rugbylande met hul meer en meer intensief opgeleide spelers en die spanne wat fisies of weens ’n gebrek aan hulpbronne terugval gewys.&lt;ref name=&quot;richards241&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=241}}&lt;/ref&gt;

In die tweede wedstryd het hulle te staan gekom teen Frankryk, dié land, waar die meeste spelers van die Ivoriaanse nasionale span gespeel het, waaronder hul kaptein [[Djakaria Sanoko]] vir die tweede span van [[Biarritz Olympique]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.lerugbynistere.fr/news/du-bonheur-a-la-peur-la-seule-et-unique-coupe-du-monde-de-la-cote-divoire-video-3003201227.php |title=Du bonheur au drame, la seule et unique Coupe du monde de la Côte d'Ivoire &amp;#91;VIDÉO&amp;#93; |publisher=Le Rugbynistère |author=Clément Suman |date=30 Maart 2020 |accessdate=28 Junie 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; ''Les Éléphants'' het verrassend goed treed gehou en kon ondanks die nederlaag twee drieë druk teen die latere semifinalis, eers [[Abubacar Camara]] in die eerste helfte met die eerste drie in die beheerliggaam se geskiedenis tydens ’n wêreldbekerwedstryd en later die [[vleuel]] [[Aboubacar Soulama]] in die tweede helfte. Ivoorkus is uiteindelik met 54–18 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ruck.co.uk/winless-world-cups-the-6-sides-to-never-win-a-rugby-world-cup-match/ |title=“Winless World Cups” – The 6 Sides To NEVER Win a Rugby World Cup Match |publisher=Ruck |author=Tom Sansom |date=14 Julie 2023 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

In hulle laaste groepwedstryd het die Ivoriane Tonga ontmoet. Die Tongaanse het met 29–11 geseëvier en daarmee Ivoorkus ná drie nederlae in drie wedstryde uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Tragiese ongeluk van die Ivoriaanse speler Max Brito het die wedstryd oorskadu: In die derde speelminuut het hy ná ’n duikslag op die grond geval, ’n aantal spelers het op hom beland en hy het bewusteloos bly lê.&lt;ref name=&quot;Bath69&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;richards241&quot; /&gt; Hy is dadelik na ’n hospitaal geneem waar sy lewe gered is. Hy het egter van die nek af verlam gebly en was sedertdien aan ’n rolstoel gekluister.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/tragic-tale-max-brito-ivorian-paralysed-1995-world-cup-2332744-Sep2015/ |title=The tragic tale of Max Brito – the Ivorian player paralysed at the 1995 Rugby World Cup |publisher=The 42 |date=17 September 2015 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Brito is in Desember 2022 dood sonder dat hy van die ongeluk kon herstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/max-brito-who-was-paralysed-at-the-1995-rugby-world-cup-has-died/ |title=Max Brito, who was paralysed at the 1995 Rugby World Cup, has died |publisher=Rugbypass |date=20 Desember 2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Misgelope toernooie ===
[[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|Die Ivoriaanse nasionale span op Stade Felix Houphouet-Boigny voor hul [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering teen Zambië op 21 Julie 2008]]
Ná Max Brito se ernstige ongeluk het byna ’n hele generasie ophou rugby speel, waarna die Ivoriaanse rugby aan die einde van die 1990’s in ’n krisis was. Die nasionale span het homself vir drie jaar aan alle internasionale toernooie onttrek en eers weer in September 1998 vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering teruggekeer. Ivoorkus se prestasie was swak, toe hulle al hul drie wedstryde teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] (met 10–22), [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] (met 0–32) en [[Marokkaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] (met 3–6) tydens ’n toernooi in [[Casablanca]], [[Marokko]], verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/171?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – African qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Ná Ivoorkus se terugkeer op internasionale vlak het naas Kenia, Namibië en Zimbabwe ook Marokko en Tunisië hulle as ernstige mededingers in beide die Afrikabeker en die rugbywêreldbekerkwalifisering gevestig. Albei Noord-Afrikaanse spanne het ná die [[Europese Rugbykampioenskap]] se herstrukturering die vastelandse kampioenskap toegetree. Net soos in die geval van die Ivoriane het die rugby van die Marokkane en Tunisiërs georiënteer aan dié van die voormalige koloniale mag Frankryk. Ivoorkus het egter agtergebly in die vastelandse kampioenskap, nie net weens die herstrukturering van die internasionale spel nie, maar ook weens die professionalisering van rugby, aangesien die land nie oor ’n professionele liga beskik nie.

In 2000 is die eerste Afrikabeker beslis, maar Ivoorkus het nie aan dié toernooi deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2000 |title=2000 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het die Olifante aan die Afrikabeker 2001 deelgeneem, maar albei wedstryde teen Marokko verloor: met 11–18 tuis en met 18–20 weg. Hulle het teen [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] in ’n 11–11 gelykop weg gespeel en ’n 46–0-oorwinning tuis aangeteken. Met hul tweede plek in die groep het hulle die eindstryd misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2001 |title=2001 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2002, wat ook as [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering gedien het, is Ivoorkus ná twee nederlae teen Tunisië (met 8–13) en Marokko (met 21–23) uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2002 |title=2002 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2003 het hulle ’n naelskraapse nederlaag teen Marokko (met 16–18) gely, terwyl die span die wedstryd teen Tunisië weens dié teenstander se onttrekking gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2003 |title=2003 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle ná oorwinnings oor Tunisië (met 8–3) en Kameroen (met 17–10), asook ’n nederlaag teen Marokko tweede in hulle groep geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2004 |title=2004 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Afrikabeker 2005 is die wedstryd teen Namibië weens die onttrekking van Ivoorkus as ’n nederlaag geag, terwyl hulle deur Madagaskar (met 30–10) verneder is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2005 |title=2005 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2005 het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering met twee oorwinnings oor [[Senegalese nasionale rugbyspan|Senegal]] (met 20–6) en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] (met 33–3) belowend afgeskop. Die Afrikabeker 2006 was ook deel van die 2007-kwalifisering, maar hulle het gemengde resultate opgelewer teen Marokko – ’n 9–9-gelykop tuis en ’n 7–23-nederlaag weg – en Uganda – met ’n 7–32-nederlaag weg en ’n 18–7-oorwinning tuis – waarmee hulle uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2006 |title=2006 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Afrikabeker 2007 het Ivoorkus ná naelskraapse oorwinnings oor Senegal (met 12–10) en Tunisië (met 22–19) en ’n naelskraapse nederlaag in die halfeinstryd teen Madagaskar (met 25–32) met nog ’n naelskraapse nederlaag in die uitspeelwedstryd teen Kenia (met 17–20) in die vierde plek afgesluit, hul beste toernooiprestasie in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2007 |title=2007 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2008/09 het as die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-Afrikakwalifisering gedien en die span het ná oorwinnings oor Zambië (met 32–9) en Marokko (met 21–9) die halfeindstryd gehaal. Hulle het toe teen Namibië te staan gekom en in ’n 13–13-gelykop in [[Abidjan]] gespeel, maar in [[Windhoek]] met 14–54 vasgeval, en daarmee die toernooi weereens misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008/09 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2010 het hulle in die halfeindstryd ’n nederlaag teen Marokko (met 3–60) en in die uitspeelwedstryd ’n nederlaag teen Senegal gely (met 6–21).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2010 |title=2010 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende jaar moes Ivoorkus weens finansiële beperkings hulleself onttrek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2011 |title=2011 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In die Afrikabeker 2012, wat gelyktydig as die eerste rondte van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-Afrikakwalifisering geag is, is Ivoorkus in die groepfase uitgeskakel, nadat hulle as naaswenner in ’n vyf-span-groep geëindig het. Elke span het slegs twee wedstryde elk gespeel, dus het Ivoorkus ondanks twee oorwinnings ná Botswana geëindig, wat ook albei sy wedstryde kon wen en die volgende rondte gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/69?Stagione=2012 |title=2012 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die daaropvolgende toernooi het Ivoorkus sy groep gewen ná maklike oorwinnings oor Zambië (met 77–3) en Mauritius (met 83–3), asook ’n naelskraapse oorwinning oor Marokko (met 18–15).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/69?Stagione=2013 |title=2013 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2014 kon die span in die halfeindstryd Uganda klop (met 22–19) en het die afdelingeindstryd gehaal, waar hulle egter deur Tunisië verslaan is (met 26–6).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2014 |title=2014 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het hulle in die Afdeling 1B nederlae gely teen Uganda (met 11–40) en Madagaskar (met 26–30), voordat hulle ’n naelskraapse oorwinning oor Senegal kon behaal (met 22–19), waarmee die span nie na Afdeling 1A gepromoveer is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2015 |title=2015 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Ook in 2015 is die beheerliggaam se finansiële bestuur as “ondeursigtig en misluk” beskou, waarvolgens die nasionale kampioenskap gestaak is. Gevolglik het Wêreldrugby sy subsidies aan die Ivoriaanse beheerliggaam opgeskort.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20150703-sports-rugby-cote-ivoire-pas-transforme-essai-coupe-monde-1995-max-brito |title=Vingt ans après, le rugby ivoirien n'a toujours pas transformé l'essai |publisher=[[Radio France Internationale]] |author=David Kalfa |date=3 Julie 2015 |accessdate=5 Desember 2024}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die span sy afdeling tweede afgesluit ná Tunisië en daarmee in die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering die daaropvolgende rondte gehaal, wat op 8 Julie 2017 in die Afrikasilwerbeker teen Marokko in Casablanca beslis is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2016 |title=2016 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Daar het hulle egter met 3–8 vasgeval en kon sodoende nie tot die Goue beker vir die laaste rondte van die kwalifisering vorder nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2017 |title=2017 Rugby Africa Silver Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Ivoriane het daarmee aangebly in die Silwerbeker wat hulle in 2018 met ’n oorwinning oor Senegal (met 25–21) en ’n nederlaag teen Algerië (met 13–23) in die tweede plek afgesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2018 |title=2018 Rugby Africa Silver Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2020 het die beheerliggaam sy rugbyakademieprojek geloods wat geïnspireer is deur die [[Franse Rugbyfederasie]] se Nasionale Rugbysentrum en genoem is na Max Brito.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/577470/ivory-coast-rugby-project |title=How Ivory Coast is emulating success in a bid to create a new generation of rugby talent |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=5 Augustus 2020 |accessdate=16 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516082538/https://www.world.rugby/news/577470 |archive-date=16 Mei 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Nadat die toernooi twee keer vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] gekanselleer is, het die Ivoriane wel deelgeneem aan die Afrikabeker 2021/22, wat by uitsteek oor twee jaar gestrek het. Die eerste rondte, wat in 2021 in Grand-Bassam beslis is, het met ’n verrassende oorwinning oor Namibië (met 24–13) en ’n naelskraapse nederlaag teen Madagaskar (met 19–24) afgeskop, waarmee die Ivoriane die uitklopfase gehaal het. Om epidemiologiese redes is dit in Julie 2022 in die Franse stede [[Marseille]] en [[Aix-en-Provence]] beslis. Hulle het egter in die kwarteindstryd teen Zimbabwe vasgeval (met 11–38) en sodoende ook versuim om vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=10 Julie 2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het die uitspelwedstryd om die vyfde plek gehaal, maar naelskraaps met 17–18 teen Uganda vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/68?Stagione=2021%2F22 |title=2021/22 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Afrikabeker 2024 is die Ivoriane in die kwarteineindstryd met 12–32 deur die Algeryne uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2024 |title=2024 Rugby Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het uiteindelik die uitspeelwedstryd om die sewende plek gehaal en Burkina Faso met 23–10 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/947785/zimbabwe-win-rugby-africa-mens-cup-2024 |titel=Zimbabwe win Rugby Africa Men's Cup 2024 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=29 Julie 2024 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Afrikabeker 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar Ivoorkus het weer in die kwarteindrondte teen Algerië vasgeval (met 6–41) en hulle is toe in die uitspeelwedstryd om die sewende plek deur die gasheer Uganda geklop (met 37–17). Daarmee is die Ivoriane uit Afdeling 1A gerelegeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1001963/zimbabwe-namibia-rugby-africa-cup-final-2025 |title=Zimbabwe hold on to book first Rugby World Cup spot since 1991 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 Julie 2025 |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Elephants at Amboseli national park against Mount Kilimanjaro.jpg|duimnael|Die [[Afrika-olifant]], embleem van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan]]
Ivoorkus speel tradisioneel in ’n oranje trui met wit broeke en groen sokkies, die kleure van die [[Vlag van Ivoorkus|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met oranje broeke en oranje sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Franse sportuitruster [[world flair]] en die truiborg is die Franse handelsmaatskappy [[Touton]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://touton.com/images/resources/Reports/20240924-TOUTON-DPEF-2024-EN-WEB_BD_PAP.pdf |title=Sustainability Report 2023–24 |publisher=[[Touton]] |accessdate=7 Desember 2024}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die [[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n rugbyspeler met doelpale op die agtergrond en ’n [[Afrika-olifant]], Ivoorkus se wapendier. Die nasionale span se bynaam is ''Les éléphants'' (“die olifante”).

== Tuisstadion ==
[[Lêer:StadeFHB.jpg|duimnael|Die veeldoelige Stade Félix Houphouët-Boigny in [[Abidjan]], tuiste van die Ivoriaanse rugbyspan]]
Ivoorkus se tuisstadion is die [[Stade Félix Houphouët-Boigny]] in die hawestad [[Abidjan]] met ’n kapasiteit van sowat 50&amp;nbsp;000. Dit is in besit van die Ivoriaanse regering, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die hoofgebruiker is die [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan]]. Ná die aanbieding van die [[Afrikanasiesbeker]] 2024 is daar belowe om van die sokkerstadions ook vir rugby beskikbaar te stel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/rugby-in-africa-much-more-than-the-springboks/a-66042836 |title=Rugby in Africa: Much more than the Springboks |publisher=[[Deutsche Welle]] |author=Jonathan Harding |date=28 Junie 2023 |accessdate=18 Februarie 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Ivoorkus het 37 van sy 85 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 43,53%. Ivoorkus se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Junie 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=63;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Ivory Coast |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ALGru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{BOTru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BFAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FRAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{ru-rt|Ghana}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{CMRru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MADru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{ru-rt|Mali}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MARru}} || 15 || 3 || 11 || 1 || 20,00
|-
| {{MAUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 6 || 2 || 3 || 1 || 33,33
|-
| {{NIGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ru-rt|Rwanda}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SENru}} || 11 || 6 || 5 || 0 || 54,54
|-
| {{SCOru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SUIru}} || 2 || 0 || 1 || 1 || 0,00
|-
| {{TGAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 11 || 6 || 4 || 1 || 54,54
|-
| {{UGAru}} || 6 || 2 || 4 || 0 || 33,33
|-
| {{ZAMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ZIMru}} || 5 || 2 || 3 || 0 || 40,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''85''' || '''37''' || '''44''' || '''4''' || '''43,53'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Ivoorkus het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995|1995-toernooi]] egter sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Afrikabeker ===
Ivoorkus neem sedert 2001 aan die tweejaarlikse Afrikabeker deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en een keer in die vierde plek geëindig.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging in 1990 het Ivoorkus gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Ivoorkus en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Ivoriane na Europa. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Ivoorkus nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Ivoriaanse span gevorm tydens die Afrikabeker 2021/22:&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://rugby.ci/les-25-elephants-pour-la-rac-2021/ |title=Les 25 éléphants pour la RAC 2021 |publisher=[[Ivoriaanse Rugbyfederasie]] |date=1 Julie 2021 |accessdate=20 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920072342/https://rugby.ci/les-25-elephants-pour-la-rac-2021/ |archive-date=20 September 2021}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(arrières)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Isaac Coulibaly]] || [[Skrumskakel]] || [[US Seynoise]]
|-
| [[Firmin Douho]] || Skrumskakel || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Alexandre Pilati]] || Skrumskakel || [[US Dax]]
|-
| [[Ezer Kosse]] || [[Losskakel]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Alexandre Lagarde]] || Losskakel || [[US Tyrosse]]
|-
| [[Christian Eba]] || [[Senter]] || Société omnisports de l’Armée
|-
| [[Yann Lohore]] || Senter || [[Palavas Lunel Rugby]]
|-
| [[Andy Serele]] || Senter || [[Stade métropolitain]]
|-
| [[Ange Taho]] || Senter || [[Oyonnax Rugby]]
|-
| [[Soualio Bakayoko]] || [[Vleuel]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Issa Bassono]] || Vleuel || [[Treichville Biafra Olympique]]
|-
| [[Anthony Bazin]] || Vleuel || [[CS Vienne]]
|-
| [[Fabien Coublucq]] || Vleuel || [[US Orthez]]
|-
| [[Ben Yacouba Dembele]] || Vleuel || [[Pessac Rugby|Pessac]]
|-
| [[Oscar Lasme]] || Vleuel || [[CS Vienne]]
|-
| [[James Zié]] || Vleuel || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Benjamin Maurice]] || [[Heelagter]] || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Yannis Dit Robaglia]] || Heelagter || [[RC Massy]]
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(avants)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Mohamed Barro]] || [[Haker]] || [[Ta Rugby Club Koumassi]]
|-
| [[Elias Coulibaly]] || Haker || [[Stade Français (Rugby Union)|Stade Français]]
|-
| [[Ismaël Martin]] || Haker || [[US Bressane]]
|-
| [[Welcome Bigger Bladi]] || [[Stut]] || [[SC Mazamet]]
|-
| [[Kevin Brou]] || Stut || [[Stade Dijonnais]]
|-
| [[Youssouf Dosso]] || Stut || [[AAS Sarcelles]]
|-
| [[Emmanuel Gbapo]] || Stut || [[Aviron Gruissanais]]
|-
| [[Tiedie Koné]] || Stut || [[Treichville Biafra Olympique]]
|-
| [[Marvin Pivert]] || Stut || [[CA Périgueux]]
|-
| [[Quentin Poupeau]] || Stut || [[Saint-Médard RC]]
|-
| [[Christian Sahin]] || Stut || [[RC Le Mans]]
|-
| [[Hamed Diarra]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[US Tours]]
|-
| [[Firmin Doué]] || Slot || [[RC Yopougon]]
|-
| [[Jean-Philippe Gori]] || Slot || [[RC Pays de Roquefort]]
|-
| [[Evrard Dion Oulai]] || Slot || [[RC Massy]]
|-
| [[Paul Diallo Dit Peres]] || [[Losvoorspeler]] || [[C’ Chartres Rugby]]
|-
| [[Ouambourou Dosso]] || Losvoorspeler || [[Stade Domontois]]
|-
| [[Mohamed Fofana]] || Losvoorspeler || [[AAS Sarcelles]]
|-
| [[Dov Kosse]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[UA Gujan Mestras]]
|-
| [[Eric M’Bra]] || Losvoorspeler || [[Stade Pontellois]]
|-
| [[Bakary Meité]] || Losvoorspeler || [[US Carcassonne]]
|-
| [[Eugène N’Zi]] || Losvoorspeler || [[Aviron Gruissanais]]
|-
| [[Louison N’Zoko]] || Losvoorspeler || [[Winners Stars Port Bouet]]
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is geen voormalige Ivoriaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Ivoorkus se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Junie 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=63;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Ernest Bley]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}2 || [[Toussaint Djehi]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}3 || [[Ismaila Lassissi]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}4 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}5 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || 8
|-
| {{0}}6 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}7 || [[Athanase Dali]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}8 || [[Amidou Koné]] || 1993–1995 || 7
|-
| {{0}}9 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || 7
|-
| 10 || [[Ble Aka]] || 1993–1995 || 6
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=63;template=results;type=player |titel=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  ||
|-
| {{0}}2 ||  ||  ||
|-
| {{0}}3 ||  ||  ||
|-
| {{0}}4 ||  ||  ||
|-
| {{0}}5 ||  ||  ||
|-
| {{0}}6 ||  ||  ||
|-
| {{0}}7 ||  ||  ||
|-
| {{0}}8 ||  ||  ||
|-
| {{0}}9 ||  ||  ||
|-
| 10 ||  ||  ||
|} --&gt;
|}

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=63;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Athanase Dali]] || 1993–1995 || 31
|-
| {{0}}2 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 15
|-
| {{0}}3 || [[Aboubacar Soulama]] || 1994–1995 || 13
|-
| {{0}}4 || [[Victor Kouassi]] || 1993–1995 || {{0}}8
|-
| {{0}}5 || [[Paulin Bouazo]] || 1993–1995 || {{0}}5
|-
| {{0}}6 || [[G. Kouassi]] || 1993–1993 || {{0}}5
|-
| {{0}}7 || [[Célestin N’Gabala]] || 1994–1995 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1993 || {{0}}5
|-
| {{0}}9 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || {{0}}5
|-
| 10 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || {{0}}5
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=63;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Aboubakar Camara]] || 1993–1995 || 3
|-
| {{0}}2 || [[Paulin Bouazo]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}3 || [[Célestin N’Gabala]] || 1994–1995 || 1
|-
| {{0}}4 || [[Lucien Niakou]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}5 || [[Alfred Okou]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}6 || [[Jean-Baptiste Sathiq]] || 1993–1995 || 1
|-
| {{0}}7 || [[Aboubacar Soulama]] || 1994–1995 || 1
|-
| {{0}}8 || [[S. Swatson]] || 1994–1994 || 1
|}
|}

== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Ivoriaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Claude Ezoua || 1993–1995
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Éric Daniel || 2000’s–2012
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} André Adopo || 2012–2018
|-
| {{vlagikoon|Ivoorkus}} Edgar Babou || sedert 2018
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Ivoriaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Ivory Coast national rugby union team|Ivoriaanse nasionale rugbyspan}}
* {{fr}} [https://rugby.ci/ Amptelike webwerf van die Ivoriaanse Rugbyfederasie] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20211018040718/https://rugby.ci/ |date=18 Oktober 2021}}
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/ivory-coast Ivoorkus by Wêreldrugby]
* {{fr}} [https://www.sport-ivoire.ci/ Sportportaal Ivoorkus]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Ivoorkus]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>886vnx64374k5d68dzvvcsli2arfxwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Napoleontiese Oorloë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42028</id>
    <revision>
      <id>2979088</id>
      <parentid>2972612</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T09:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>115288</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg]] → [[File:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr.</comment>
      <origin>2979088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13336" sha1="iulht0d5viq3w4lrqq0oxnsp9zxxxzd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik
|konflik = Napoleontiese Oorloë
|deelvan = 
|beeld = [[Lêer:La bataille d'Austerlitz. 2 decembre 1805 (François Gérard).jpg|300px]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Battle of Waterloo 1815.PNG|300px]]
|byskrif = '''Bo:''' Slag van Austerlitz&lt;br /&gt;'''Onder''': Slag van Waterloo
|datum = [[18 Mei]] [[1803]] – [[20 November]] [[1815]]
|plek = [[Europa]], [[Atlantiese Oseaan]], [[Middellandse See]], [[Noordsee]], [[Río de la Plata]], [[Frans-Guyana]], [[Wes-Indië]], [[Indiese Oseaan]], [[Noord-Amerika]], Suid-[[Kaukasus]]
|gebied = 
|resultaat = Koalisie-oorwinning, Kongres van Wene
* Einde van die Eerste Franse Keiserryk, Bourbon-Restourasie
* Stigting van die Europese Pentargie
* Verskeie territoriale en dinastiese veranderinge
|party1 = '''Koalisiemagte:'''
{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] [[Keiserryk Oostenryk]] (1800-1805, 1809, 1813-1815)
* [[Lêer:Blason louis II de Hongrie.svg|22px]] Koninkryk van Hongarye (1809)
[[Lêer:Flag of Russia.svg|22px]] [[Russiese Ryk]] (1804-1807, 1812-1815)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Prussia 1892-1918.svg|22px]] [[Koninkryk Pruise]] (1806-1807, 1812-1815)&lt;br /&gt;
{{vlagland|Spanje}} (1808-1815)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag Portugal (1750).svg|22px]] Koninkryk van Portugal (1800-1807, 1809-1815)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg|22px]] Koninkryk van die beide Sisilië&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Papal States (1808-1870).svg|22px]] Kerklike Staat&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Ottoman Algiers.svg|22px]] Ottomaanse Algerië
[[Lêer:Flag of Agha Mohammad Khan.svg|22px]] [[Iran|Persië]] (1807-1812)&lt;br /&gt;
[[Lêer:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg|22px]] Sardinië&lt;br /&gt;
{{vlagland|Swede}} (1804-1809, 1812-1815)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|22px]] [[Verenigde Koninkryk der Nederlanden]] (1815)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flagge Herzogtum Braunschweig.svg|22px]] Hertogdom van Brunswyk&lt;br /&gt;
[[Lêer:State flag simple of the Grand Duchy of Tuscany.svg|22px]] Groothertogdom Toskana&lt;br /&gt;
{{vlagland|Switserland}}&lt;br /&gt;
[[Lêer:Royal Standard of the King of France.svg|22px]] Franse royaliste&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Hanover (1692).svg|22px|Hannover]] Keurvorstedom van Hannover&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the House of Nassau Weilburg.svg|22px]] Nassau&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Bavaria (striped).svg|22px]] Koninkryk Beiere&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flagge Königreich Württemberg.svg|22px]] Koninkryk Württemberg&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Tirol.svg|22px]] [[Tirool]]&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Prince-Bishopric of Montenegro2.svg|22px]] Montenegro (1806-1814)
|party2 = [[Lêer:Flag of France.svg|22px]] '''Eerste Franse Keiserryk'''
* [[Lêer:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg|22px]] Koninkryk van Italië
* [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|22px]] [[Koninkryk van Holland]]
* [[Lêer:Flag of the Parthenopaean Republic.svg|22px]] Koninkryk van Napels
* [[Lêer:Flag of Poland (1807–1815).svg|22px]] Groothertogdom Warskou
* [[Lêer:POL COA Ciołek.svg|22px]] Poolse Legion
* [[Lêer:Flag of the Kingdom of Etruria.svg|22px]] Koninkryk van [[Etrurië]]
* [[Lêer:Flag of the Principality of Lucca (1805-1809).svg|22px]] Vorstendom Lucca en Piombino
* [[Lêer:Flag of the Kingdom of Naples (1811).svg|22px]] Koninkryk Napels
* [[Lêer:Flag of Switzerland.svg|22px]] Switserse Konfederasie
* Rynbond
* [[Lêer:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|22px]] Bonaparte Spanje (1808-1813)
{{vlagland|Spanje|1785}}&lt;br /&gt;
{{vlagland|Spanje}} (1808-1815)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Denmark.svg|22px]] Denemark-Noorweë
[[Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|22px]] [[Ottomaanse Ryk]] (1806-1812)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] [[Keiserryk Oostenryk]] (1809-1813)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Russia.svg|22px]] [[Russiese Ryk]] (1807-1812)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Prussia 1892-1918.svg|22px]] [[Koninkryk Pruise]] (1807-1812)&lt;br /&gt;
{{vlagland|Swede}} (1809-1812)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Agha Mohammad Khan.svg|22px]] [[Iran|Persië]] (1804-1807, 1812-1813)&lt;hr /&gt;
Co-oorlogvoering&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde State|1795}}&lt;ref&gt;{{en}} [http://history.state.gov/milestones/1801-1829/NapoleonicWars Office of the Historian – Milestones – 1801–1829 – Napoleonic Wars and the United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613052758/http://history.state.gov/milestones/1801-1829/NapoleonicWars |date=13 Junie 2013 }}. History.state.gov. Besoek op 2 Augustus 2013.&lt;/ref&gt; ([[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812]])
|party3 = 
|aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]]&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[George IV van die Verenigde Koninkryk|George IV]]&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} William Pitt (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Arthur Wellesley, 1ste hertog van Wellington|Arthur Wellesley]] (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Horatio Nelson]] (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} John Moore (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} James Gambier&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} Robert Calder&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] [[Frans II]]&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] Aartshertog Karel&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] Karel Filips&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] Aartshertog Johannes&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Rusland}} [[Aleksander I van Rusland|Aleksander I]]&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Rusland}} Michail Kutuzof&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Rusland}} Michael Andreas Barclay de Tolly&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Rusland}} Levin August&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Rusland}} Pyotr Bagration (†)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Prussia 1892-1918.svg|22px]] Frederik Willem III&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Prussia 1892-1918.svg|22px]] Gebhard von Blücher&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Prussia 1892-1918.svg|22px]] Karel Willem Ferdinand (†)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Prussia 1892-1918.svg|22px]] Frederik Ludwig&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Spanje|1785}} Karel IV&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Spanje|1785}} Ferdinand VII&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Spanje|1785}} Miguel de Álava&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag Portugal (1750).svg|22px]] Maria I&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag Portugal (1750).svg|22px]] Johannes VI&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}&amp;nbsp;[[Lêer:Flag Portugal (1750).svg|22px]] William Beresford&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag Portugal (1750).svg|22px]] Miguel Pereira Forjaz&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Nederland}} Willem I&lt;br /&gt;
[[Lêer:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg|22px]] Victor Emmanuel I&lt;br /&gt;
[[Lêer:State flag simple of the Grand Duchy of Tuscany.svg|22px]] Ferdinand III&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Papal States (1808-1870).svg|22px]] [[Pous Pius VII]]&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg|22px]] Ferdinand IV&lt;br /&gt;
[[Lêer:Royal Standard of the King of France.svg|22px]] Lodewyk XVIII&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Swede}} Gustav IV Adolf&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Swede}} Karel XIII&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Swede}} Karel XIV Johann&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flagge Herzogtum Braunschweig.svg|22px]] Frederik Wilhelm&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Bavaria (striped).svg|22px]] Maksimiliaan I Josef&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Bavaria (striped).svg|22px]] Karel Filips van Wrede&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Hanover (1692).svg|22px|Hannover]] Karel Alten&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flagge Königreich Württemberg.svg|22px]] Frederik I&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the House of Nassau Weilburg.svg|22px]] Frederik Willem&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Tirol.svg|22px]] Andreas Hofer (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Switserland}} Alois von Reding&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Prince-Bishopric of Montenegro2.svg|22px]] Petar I Petrović-Njegoš&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Ottoman Algiers.svg|22px]] Hadji Ali ben Khrelil&lt;ref&gt;{{en}} [http://books.google.com.pk/books?id=8oJ7LyE_KssC&amp;pg=PA435&amp;dq=Algiers+and+napoleon+I&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=-POxUPPECKOI0AWd1YGQCw&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=dey%20of%20algiers%20and%20napoleon&amp;f=false A Selection from the Letters and Despatches of the First Napoleon: With … - Napoleon Bonaparte – Google Books]. Books.google.com.pk (2010-11-25). Besoek op 2 Augustus 2013.&lt;/ref&gt;
|aanvoerder2 = {{vlagikoon|Frankryk}}&amp;nbsp;[[Lêer:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg|22px]] [[Napoleon Bonaparte]]&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Louis Alexandre Berthier&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Joachim Murat&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Louis-Nicolas Davout&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Jean Lannes (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} André Masséna&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Michel Ney&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Jean-de-Dieu Soult&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Armand Augustin Louis de Caulaincourt&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Karel XIV Johannes&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre-Charles Villeneuve&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Jean-Baptiste Bessières (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Bon Adrien Jeannot de Moncey&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Jean-Baptiste Jourdan&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Jean-Andoche Junot&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Claude Victor&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Jacques MacDonald&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Nicolas Charles Oudinot&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Louis Gabriel Suchet&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Laurent de Gouvion Saint-Cyr&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Frankryk}} Emmanuel de Grouchy&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Spanje|1785}} Josef Bonaparte&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Nederland}} Lodewyk Bonaparte&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Poland (1807–1815).svg|22px]] Josef Poniatowski (†)&lt;br /&gt;
[[Lêer:POL COA Ciołek.svg|22px]] Jan Henryk Dąbrowski&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg|22px]] Eugène de Beauharnais&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Principality of Lucca (1805-1809).svg|22px]] Felice Baciocchi&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Kingdom of Etruria.svg|22px]] Lodewyk I&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Kingdom of Naples (1811).svg|22px]] Joachim Murat (†)&lt;br /&gt;
Jérôme Bonaparte&lt;br /&gt;
Maksimiliaan I Josef&lt;br /&gt;
Frederik Augustus I&lt;br /&gt;
Frederik I&lt;br /&gt;
Karel Filips van Wrede&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Swede}} Karel XIII&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Swede}} Karel XIV Johannes &lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Denemarke}} Frederik VI&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Denemarke}} Karel Augustus (†)&lt;br /&gt;
{{vlagikoon|Denemarke}} Ernst Peymann&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Agha Mohammad Khan.svg|22px]] Fath Ali Shah Qajar&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of Agha Mohammad Khan.svg|22px]] Abbas Mirza&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|22px]] Muhammad Ali Pasha&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|22px]] [[Mustafa IV]] (†)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|22px]] [[Mahmoed II]]&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|22px]] [[Selim III]] (†)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|22px]] Ali Pasha&lt;br /&gt;&lt;hr /&gt;
{{vlagikoon|Verenigde State|1795}} [[James Madison]]
|aanvoerder3 = 
|sterkte1 = 
|sterkte2 = 
|sterkte3 = 
|ongevalle1 = 
|ongevalle2 = 
|ongevalle3 = Tussen 3&amp;nbsp;350&amp;nbsp;000 en 6&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000
|notas = 
}}

Die '''Napoleontiese Oorloë''' was 'n reeks konflikte wat [[Napoleon Bonaparte]] se Franse Ryk en verskillende Europese geallieerde en strydende koalisies tussen 1803 en 1815 ingesluit het. Die oorloë was 'n vervolg van dié wat deur die [[Franse Rewolusie]] van 1789 aangehits is en het tydens 'n deel van die Eerste Franse Republiek en die hele bestaan van die Eerste Franse Keiserryk plaasgevind. Die reeks konflikte het 'n omwenteling teweeggebring in die Europese weermagte en het op 'n ongekende skaal plaasgevind, hoofsaaklik as gevolg van die toepassing van diensplig in Frankryk. Franse mag het vinnig toegeneem en die meeste dele van [[Europa]] ingeneem, maar het skielik ineengestort na Frankryk se rampspoedige inval van Rusland in 1812. Napoleon se ryk het uiteindelik 'n algehele militêre nederlaag gely, wat gelei het tot die herstelling van die Franse Bourbon-monargie. Die oorloë het die ontbinding van die [[Heilige Romeinse Ryk]] ingelui, terwyl die [[Spaanse Ryk]] ook begin ontrafel het: die Franse besetting van Spanje het die Spaanse houvas op sy kolonies verswak, wat die weg gebaan het vir nasionalistiese revolusies in Latyns-Amerika. Ná die Napoleontiese Oorloë sou die [[Britse Ryk]] vir die volgende eeu die plek van voorste wêreldmag inneem.

[[Lêer:Europe 1812 map en.png|duimnael|links|Die Eerste Franse Ryk onder Napoleon Bonaparte in sy grootste uitbreiding in 1812.]]
Daar is geen konsensus oor die presiese einddatum van die Franse Rewolusionêre Oorlog en die begindatum van die Napoleontiese Oorloë nie. Een moontlike datum is [[9 November]] [[1799]], toe Bonaparte die mag in Frankryk deur middel van 'n staatsgreep verkry het. 'n Ander moontlik datum is [[18 Mei]] [[1803]], toe 'n hernieude oorlogsverklaring tussen Brittanje en Frankryk die enigste tydperk van vrede in Europa tussen 1792 en 1814 beëindig het. 'n Derde moontlike datum is [[2 Desember]] [[1804]]: die dag wat Bonaparte homself as Keiser van Frankryk gekroon het.

Die Napoleontiese Oorloë is op [[18 Junie]] [[1815]] ná Napoleon se finale [[Slag van Waterloo|nederlaag by Waterloo]] en die Tweede Verdrag van Parys beëindig.

== Verwysings ==
{{Commons-kategorie inlyn|Napoleonic Wars}}
{{Verwysings}}

{{Geskiedenis van Europa}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Napoleontiese Oorloe}}
[[Kategorie:Oorloë]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]]</text>
      <sha1>iulht0d5viq3w4lrqq0oxnsp9zxxxzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Zimbabwe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44994</id>
    <revision>
      <id>2979010</id>
      <parentid>2882186</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ontwerp */ skakel</comment>
      <origin>2979010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8617" sha1="78recovv23vik0ulaofmgwyknk7bfvd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Zimbabwe
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of Zimbabwe.svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = 
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 111111
| Simbool       = 
| Verhouding    = 1:2
| Goedgekeur_op = [[18 April]] [[1980]]
| Ontwerp       = ’n Wit driehoek teen die vlagpaal met ’n rooi ster en die Voël van Zimbabwe en sewe horisontale bane in groen, geel, rooi en swart aan die wapperkant.
| Ontwerper     = 
| Beeld3        = Air Force Ensign of Zimbabwe.svg
| Beeldgrootte3 = 210px
| Geen_grens3   = 
| Bynaam3       = Lugmagvaandel
| Ander_byname3 = 
| Gebruik3      = 
| Simbool3      = 
| Verhouding3   = 1:2
| Goedgekeur_op3= 
| Ontwerp3      = ’n Ligblou vlag met die nasionale vlag in die skildhoek en ’n adelaar en die Voël van Zimbabwe op die wapperkant.
| Ontwerper3    = 
}}

Die '''nasionale vlag van [[Zimbabwe]]''' is op [[18 April]] [[1980]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n wit driehoek teen die vlagpaal met ’n rooi vyfpuntige ster en die [[Voël van Zimbabwe]], sewe ewe wye horisontale bane in (van bo na onder) groen, geel, rooi, swart, rooi, geel en groen is aan die wapperkant.

== Simboliek ==
Die Zimbabwiese vlag maak ook van die [[Pan-Afrika kleure]] gebruik. Die kleure het elk ’n eie betekenis: groen stel die landbou en die Zimbabwiese platteland voor, geel stel die land se rykdom aan minerale voor, rooi stel die bloed voor wat gevloei het in die stryd om die bevryding van die land, swart stel die erfenis en etnisiteit van die inheemse bevolking voor en wit stel vrede voor.&lt;ref name=&quot;Greig&quot;&gt;{{en}} Greig, Charlotte. The Dictionary of Flags. Grange Books. {{ISBN|1-84013-758-4}}&lt;/ref&gt;

== Ontwerp ==
Die kleure van die vlag van Zimbabwe kan ook teruggelei word na die kleure van die regerende party ([[ZANU–PF]]). Daar is nie sekerheid oor die ontwerper van die vlag nie. Dit blyk of die vlag deur ’n regeringskomitee, onder leiding van Richard Hove die vlag voorgestel het maar dat die oorspronklike ontwerp nie die ster of Voël van Zimbabwe as motief gehad het nie. ’n Vliegluitenant in die [[Rhodesiese Lugmag]] het blykbaar die uniekheid en geskiedenis van die simbole uitgelig aan die komitee en dit is in die vlag geïnkorporeer.&lt;ref name=&quot;FOTW&quot;&gt;{{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/zw.html#des Ontwerper van die vlag] by ''Flags of the World''. URL besoek op 15 Mei 2019.&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
Van 1890 tot 1892 is die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] ook gebruik as die vlag vir Zimbabwe. In 1982 is ’n gewysigde weergawe van die ''Union Jack'' met die kenteken van die [[British South Africa Company]] in die middel van die Jack aanvaar en was in gebruik tot 1923. Toe die land in 1923 as Suid-Rhodesië herdoop is, is weer ’n nuwe vlag aanvaar, hierdie keer ’n [[Britse vaandels|blou Britse vaandel]] met die wapenskild van Suid-Rhodesië op die wapperkant en die ''Union Jack'' in die skildhoek. In 1953, met die stigting van die [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]], is die vlag weer gewysig. Hierdie keer is ’n gekombineerde wapenskild van Suid-Rhodesië, Noord-Rhodesië en Njassaland op die wapperkant aangebring. Na Suid-Rhodesië se ontrekking uit die federasie in 1963, en die hernoeming van die land na Rhodesië, is die vlag weer aangepas. Die vorige wapenskild (dieselfde as die van Suid-Rhodesië) is teruggebring maar die kleur van die vlag is verander na ''lugmagblou''.

In 1964 het Rhodesië weer ’n nuwe vlag gekry. Hierdie keer het dit gekom om saam met die land se onafhanklikheid van Brittanje te val. Hierdie vlag herinner sterk aan die [[vlag van Nigerië]] behalwe dat daar in die wit baan die landswapen van Rhodesië is. Met die aanvang van ’n nuwe politieke bedeling in Rhodesië in die laat 1970’s is die vlag weer verander, hierdie keer weer saam met die naam. Die land is herdoop na Zimbabwe-Rhodesië en die vlag het verander na ’n vierkleur met ’n swart vertikale baan (met die Voël van Zimbabwe in die skildhoek) aan die vlagpaalkant en drie horisontale bane in rooi, wit en groen aan die wapperkant. Die huidige vlag van Zimbabwe is in 1980 aanvaar.

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the United Kingdom.svg| {{FIAV|historical}} Britse vlag, 1890 tot 1892
Lêer:Flag of the British South Africa Company.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[British South Africa Company]], 1890 tot 1923
Lêer:Flag of Southern Rhodesia (1924–1964).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Suid-Rhodesië]], 1923 tot 1964
Lêer:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]], 1953 tot 1963
Lêer:Flag of Rhodesia (1964–1968).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Rhodesië]], 1964 tot 1968
Lêer:Flag of Rhodesia (1968–1979).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Rhodesië, 1968 tot 1979
Lêer:Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Zimbabwe-Rhodesië]], 1979
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Ander vlae ==
=== Presidents-/Eerste Ministersvlae ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Prime Minister of Rhodesia (1970–1979).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Eerste Minister van Rhodesië, 1970–1979
Lêer:Flag of the President of Rhodesia (1970–1979).svg| Vlag van die President van Rhodesië
Lêer:Flag of the Prime Minister of Zimbabwe Rhodesia (1979).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Eerste Minister van Zimbabwe-Rhodesië
Lêer:Flag of the President of Zimbabwe.svg| {{FIAV|historical}} Presidensiële vlag van Zimbabwe
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Goewerneursvlae ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Governor of Southern Rhodesia (1924–1951).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Goewerneur van Suid-Rhodesië, 1924 tot 1951
Lêer:Flag of the Governor of Southern Rhodesia (1951–1952).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|variant}} Vlag van die Goewerneur van Suid-Rhodesië, 1951 tot 1952
Lêer:Flag of the Governor of Southern Rhodesia (1952–1970).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|variant}} Vlag van die Goewerneur van Suid-Rhodesië, 1952 tot 1970
Lêer:Household flag of the Governor of Southern Rhodesia (1952–1970).svg| {{FIAV|historical}} Huisvlag van die Goewerneur van Suid-Rhodesië
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Lugmagvaandels ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Roundel of Rhodesia (1947–1953).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Suid-Rhodesiese Lugmag, 1947 tot 1953
Lêer:Air Force Ensign of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Rhodesiese Koninklike Lugmag, 1953 tot 1963
Lêer:Air Force Ensign of Rhodesia (1964–1970).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Rhodesiese Koninklike Lugmag, 1964 tot 1968
Lêer:Air Force Ensign of Rhodesia (1970–1979).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Rhodesiese Lugmag, 1970 tot 1979
Lêer:Air Force Ensign of Zimbabwe Rhodesia (1979).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Rhodesiese Lugmag, 1979 tot 1980
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Weermagvlae ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Blue Ensign of the British South Africa Company.svg| {{FIAV|historical}} Blou vaandel van die [[British South Africa Company]], 1890 tot 1923
Lêer:Flag of the Zimbabwe National Army.svg| Vlag van die Zimbabwiese Nasionale Weermag, 1980 tot hede
Lêer:Flag of the Zimbabwe Defence Forces.svg| Vlag van die Zimbabwiese Verdedigingsmagte, 1980 tot hede
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

Tot 1939 is die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] ook gebruik as die vlag vir Zambië. In 1939 is daar egter begin om van ’n [[Britse vaandels|blou Britse vaandel]] gebruik te maak waarop die Britse vlag in die skildhoek was en die wapenskild van Zambië op die wapperkant. In 1953 is die vaandel gewysig met ’n ander wapenskild op die wapperkant omdat Noord-Rhodesië saam met Njassaland in ’n Federasie getree het. Met die vergryging van onafhanklikheid in 1964 het Zambië ’n nuwe naam en vlag gekry en in 1996 is klein wysigings (die skakering van groen) aangebring.

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of Zimbabwe|Vlae van Zimbabwe}}
* {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/zw.html Zimbabwe] by ''Flags of the World''.
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Flag-of-Zimbabwe|title=Flag of Zimbabwe|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Mei 2019}}

{{Afrikavlae}}
{{Unievlag}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Kultuur in Zimbabwe]]
[[Kategorie:Nasionale vlae|Zimbabwe]]</text>
      <sha1>78recovv23vik0ulaofmgwyknk7bfvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meteoor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45564</id>
    <redirect title="Meteoroïed" />
    <revision>
      <id>2979036</id>
      <parentid>1543161</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T01:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Meteoroïed]] reggemaak</comment>
      <origin>2979036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6cxe120mfy75w020h43y7ip9gqhjkgi" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Meteoroïed#Meteoor]]</text>
      <sha1>6cxe120mfy75w020h43y7ip9gqhjkgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kernsplyting</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47111</id>
    <revision>
      <id>2979103</id>
      <parentid>2977002</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2979103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71412" sha1="amkekur9z3gbh2qgla80lkv96xym4th" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Kernreaksie wat 'n atoomkern splyt}}
[[Lêer:Kernspaltung -- induced nuclear fission.svg|duimnael|Kernsplyting van uraan]]

In [[kernfisika]] en [[kernchemie]] is '''kernsplyting''' 'n [[kernreaksie]] waar die [[atoomkern|kern]] van 'n atoom in kleiner deeltjies (ligter kerne) opgedeel word; dikwels word vrye [[neutron]]e en [[foton]]e (in die vorm van [[gammastraal|gammastrale]]) ook geproduseer. Die energie wat vrygestel word, is geweldig, selfs volgens die maatstawwe van [[radioaktiewe verval]]: die vrye energie wat die splyting van een [[uraan-235]]-atoom lewer, is omtrent 100&amp;nbsp;miljoen keer soveel as dié wat die verbranding van een [[koolstof]]atoom in lug tot [[koolstofdioksied|CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;]] lewer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://c21.phas.ubc.ca/article/nuclear-energy-basics/ |title=Nuclear Energy Basics |work=University of British Columbia |access-date=16 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ww&quot;&gt;{{cite book |last1=Younes |first1=Walid |last2=Loveland |first2=Walter |title=An Introduction to Nuclear Fission |date=2021 |publisher=Springer |isbn=9783030845940 |pages=28-30}}&lt;/ref&gt;

Die chemici [[Otto Hahn]] en Fritz Strassmann en die fisici [[Lise Meitner]] en Otto Robert Frisch het kernsplyting ontdek. Hahn en Strassmann het op 19 Desember 1938 bewys dat 'n splytingsreaksie plaasgevind het, en Meitner en haar neef Frisch het dit in Januarie 1939 teoreties verklaar. Frisch het die proses &quot;splyting&quot; genoem, na analogie van die biologiese splyting van lewende selle.&lt;ref name=&quot;rr&quot;&gt;{{cite book |last1=Rhodes |first1=Richard |title=The Making of the Atomic Bomb |date=1986 |publisher=Simon &amp; Schuster Paperbacks |location=New York |isbn=9781451677614 |pages=135-138}}&lt;/ref&gt;{{rp|263}} Hahn en Strassmann het 'n maand later ook bykomende neutrone voorspel, wat die weg na 'n kernkettingreaksie in 'n kritieke massa splytbare materiaal oopgemaak het.

Kernsplyting van swaarder elemente is 'n eksotermiese reaksie wat geweldige hoeveelhede energie kan vrystel in die vorm van [[elektromagnetiese radiasie]] en [[kinetiese energie]] van die fragmente, wat die massa materiaal [[hitte|verhit]] waar die reaksie voorkom. Om te sorg dat kernsplyting energie produseer, moet die totale [[bindingsenergie]] van die geproduseerde elemente hoër wees as dié van die beginelement, net soos by [[kernfusie]], en moet die splytingsversperring ook oorkom word. Kerne wat slegs met moeite splyt, splyt hoofsaaklik in wisselwerking met vinnige neutrone, terwyl maklik splytbare kerne geredelik splyt in wisselwerking met stadige, oftewel termiese, neutrone, wat gewoonlik uit die moderering van vinnige neutrone ontstaan. Omdat drie isotope, uraan-233, uraan-235 en plutonium-239, 'n kernkettingreaksie kan onderhou, kan kernkragsentrales in 'n vertraagde kritieke toestand werk om energie beheerbaar vry te stel, en [[kernwapen]]s in 'n onmiddellik superkritieke toestand om dit onbeheerd in omtrent 'n millioenste van 'n sekonde vry te stel.

Kernsplyting is 'n vorm van kerntransmutasie omdat die nuutgevormde fragmente nie dieselfde is as die oorspronklike element nie. Die twee of meer kerne wat gevorm word, is meestal van vergelykbare maar effens verskillende grootte, en by die algemene splytbare [[isotoop|isotope]] staan die massas van die produkte gewoonlik in 'n verhouding van omtrent 3 tot 2.&lt;ref&gt;{{cite book |author1=M. G. Arora |author2=M. Singh |name-list-style=amp |year=1994 |title=Nuclear Chemistry |page=202 |publisher=Anmol Publications |isbn=81-261-1763-X |url=https://books.google.com/books?id=G3JA5pYeQcgC&amp;pg=PA202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=Gopal B. Saha |title=Fundamentals of Nuclear Pharmacy |url=https://books.google.com/books?id=bEXqI4ACk-AC&amp;pg=PA11 |date=1 November 2010 |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-5860-0 |page=11}}&lt;/ref&gt; Die meeste splytings is binêr, met twee gelaaide fragmente, maar 'n klein minderheid is ternêr en lewer 'n derde gelaaide fragment, wat van 'n [[proton]] tot 'n [[argon]]kern kan wissel. Die onvoorspelbare samestelling van die produkte, wat op 'n breë waarskynlikheidsgrondslag en ietwat chaoties varieer, onderskei splyting van prosesse wat suiwer op kwantumtonneling steun, soos protonemissie, [[alfaverval]] en klusterverval, wat elke keer dieselfde produkte lewer.

[[Spontane splyting]], wat Georgi Fljorof, Konstantin Petrzjak en Igor Koertsjatof in 1940 ontdek het, word ''nie'' deur 'n neutron van buite veroorsaak nie, maar is 'n spontane radioaktiewe verval wat voorkom omdat die kern weens 'n oormaat neutrone reeds onstabiel is; dit kom in isotope met baie hoë massagetalle voor.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Петржак |first=Константин |title=Краткий Миг Торжества — О том, как делаются научные открытия |date=1989 |publisher=Наука |isbn=5-02-007779-8 |editor-last=Черникова |editor-first=Вера |pages=108-112 |language=ru |trans-title=Kort oomblik van triomf — Oor hoe wetenskaplike ontdekkings gemaak word |chapter=Как было открыто спонтанное деление |trans-chapter=Hoe spontane splyting ontdek is}}&lt;/ref&gt; In teenstelling met kernfusie, wat sterre aandryf en al die elemente van die heelal geskep het, kan kernsplyting as weglaatbaar vir die ontwikkeling van die heelal beskou word. Tog het natuurlike kernsplytingsreaktors onder baie seldsame omstandighede gevorm.

== Fisiese oorsig ==

=== Meganisme ===
[[Lêer:ThermalFissionYield.svg|duimnael|300px|Die opbrengs van splytingsprodukte volgens massa vir die splyting van uraan-235, plutonium-239, 'n kombinasie van die twee wat tipies van huidige kernkragreaktors is, en uraan-233, wat in die toriumsiklus gebruik word, deur termiese neutrone]]
Younes en Loveland omskryf splyting as &quot;'n kollektiewe beweging van die protone en neutrone waaruit die kern bestaan, en as sodanig is dit onderskeibaar van ander verskynsels wat die kern opbreek. Kernsplyting is 'n uiterste voorbeeld van kollektiewe beweging met groot [[amplitude]] wat op die verdeling van 'n moederkern in twee of meer fragmentkerne uitloop. Die splytingsproses kan spontaan voorkom, of dit kan deur 'n invallende deeltjie veroorsaak word.&quot; Die energie van 'n splytingsreaksie word deur die splytingsprodukte gelewer, hoewel die oorgrote meerderheid daarvan, omtrent 85%, in die kinetiese energie van die fragmente opgesluit is; omtrent 6% kom elk van die aanvanklike neutrone en van die gammastrale, saam met dié wat na [[betaverval]] uitgestraal word, en omtrent 3% van [[neutrino]]'s wat uit daardie verval kom.&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|21-22,30}}

==== Radioaktiewe verval ====
Kernsplyting kan sonder neutronbombardering as 'n vorm van radioaktiewe verval voorkom. Hierdie soort splyting word spontane splyting genoem en is in 1940 vir die eerste keer waargeneem.&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|22}}

==== Kernreaksie ====
Tydens geïnduseerde splyting word 'n saamgestelde stelsel gevorm nadat 'n invallende deeltjie met 'n teiken saamgesmelt het. Die opwekkingsenergie wat daaruit volg, kan genoeg wees om neutrone of gammastrale uit te straal en om die kern te laat skeur. Splyting in twee fragmente word binêre splyting genoem en is die algemeenste kernreaksie. Ternêre splyting, waarby 'n derde deeltjie uitgestraal word, kom die minste voor; daardie derde deeltjie is meestal 'n [[alfadeeltjie|α-deeltjie]].&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|21-24}} Omdat die kern by kernsplyting meer neutrone uitstraal as die een wat dit opneem, is 'n [[kettingreaksie]] moontlik.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|291,296}}

Binêre splyting kan enige van die splytingsprodukte lewer, by 95±15 en 135±15 [[dalton (eenheid)|dalton]]. Een voorbeeld van 'n binêre splytingsgebeurtenis in &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U, die splytbare kern wat die meeste gebruik word, is:

&lt;math&gt;\ {}^{235}\mathrm{U} + \mathrm{n} \longrightarrow {}^{236}\mathrm{U}^{*} \longrightarrow {}^{95}\mathrm{Sr} + {}^{139}\mathrm{Xe} + 2\ \mathrm{n} + 180\ \mathrm{MeV}&lt;/math&gt;

Die binêre proses kom egter bloot voor omdat dit die waarskynlikste is. By twee tot vier uit elke 1&amp;nbsp;000 splytings in 'n kernreaktor kan ternêre splyting drie positief gelaaide fragmente, benewens neutrone, lewer, en die kleinste daarvan kan van 'n lading en massa so klein as 'n proton (''Z''&amp;nbsp;=&amp;nbsp;1) tot 'n fragment so groot as argon (''Z''&amp;nbsp;=&amp;nbsp;18) wissel. Die algemeenste klein fragmente bestaan egter uit 90% helium-4-kerne met meer energie as die alfadeeltjies van alfaverval, die sogenaamde &quot;langafstand-alfas&quot; van omtrent 16&amp;nbsp;MeV, saam met helium-6-kerne en tritone, die kerne van [[tritium]]. Hoewel dit minder algemeen as binêre splyting is, veroorsaak dit steeds 'n beduidende opbou van helium-4 en tritiumgas in die brandstofstawe van moderne kernreaktors.&lt;ref&gt;S. Vermote e.a. (2008) [https://books.google.com/books?id=6IkykKNob6gC&amp;pg=PA259 &quot;Comparative study of the ternary particle emission in 243-Cm (nth,f) and 244-Cm(SF)&quot;] in ''Dynamical aspects of nuclear fission: proceedings of the 6th International Conference''. J. Kliman, M. G. Itkis, S. Gmuca (reds.). World Scientific Publishing, Singapoer. {{ISBN|9812837523}}.&lt;/ref&gt;

[[Niels Bohr]] en John Archibald Wheeler het hul vloeistofdruppelmodel, die pakkingsfraksiekurwe van Arthur Jeffrey Dempster en Eugene Feenberg se skattings van die kernradius en die oppervlakspanning gebruik om die massaverskille tussen moeder- en dogterkerne by splyting te bepaal. Daarna het hulle daardie massaverskil met Einstein se formule vir massa-energie-ekwivalensie in energie omgesit. Die opwekking van die kern na neutronbombardering was analoog aan die vibrasies van 'n vloeistofdruppel, waarin oppervlakspanning en die [[Coulomb se wet|Coulomb-krag]] teen mekaar inwerk. Deur die som van hierdie twee energieë as 'n funksie van die verlengde vorm te stip, het hulle vasgestel dat die energie-oppervlak wat daaruit volg, die vorm van 'n saal het. Die saal lewer 'n energieversperring wat die kritieke energieversperring genoem word. Omtrent 6&amp;nbsp;MeV, wat die invallende neutron voorsien, is nodig om hierdie versperring te oorkom en die kern te laat splyt.&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|10-11}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dempster |first1=A. J. |title=The Atomic Masses of the Heavy Elements |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.53.64 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 Oktober 2023 |date=1938 |volume=53 |issue=1 |pages=64-75 |doi=10.1103/PhysRev.53.64 |bibcode=1938PhRv...53...64D |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Feenberg |first1=Eugene |title=On the Shape and Stability of Heavy Nuclei |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.504.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 Oktober 2023 |date=1939 |volume=55 |issue=5 |pages=504-505 |doi=10.1103/PhysRev.55.504.2 |bibcode=1939PhRv...55..504F |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Volgens John Lilley word &quot;die energie wat nodig is om die versperring teen splyting te oorkom, die ''aktiveringsenergie'' of ''splytingsversperring'' genoem, en dit is omtrent 6&amp;nbsp;MeV vir ''A''&amp;nbsp;≈&amp;nbsp;240. Die aktiveringsenergie neem af soos A groter word. Uiteindelik word 'n punt bereik waar die aktiveringsenergie heeltemal verdwyn ... dan sou dit baie vinnige spontane splyting ondergaan.&quot;&lt;ref name=&quot;jl&quot;&gt;{{cite book |last1=Lilley |first1=John |title=Nuclear Physics: Principles and Application |date=2001 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=9780471979364 |pages=7-9,13-14,38-43,265-267}}&lt;/ref&gt;

Maria Goeppert Mayer het later die kernskilmodel vir die kern voorgestel. Die kerne wat 'n splytingskettingreaksie kan onderhou, is geskik vir gebruik as kernbrandstof. Die algemeenste kernbrandstowwe is &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U, die isotoop van uraan met [[massagetal]] 235 wat in kernreaktors gebruik word, en &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu, die isotoop van [[plutonium]] met massagetal 239. Hierdie brandstowwe breek op in die tweetoppige reeks chemiese elemente wat die splytingsprodukte vorm. Die meeste kernbrandstowwe ondergaan spontane splyting net baie stadig en verval eerder hoofsaaklik deur 'n alfa-beta-vervalketting oor tydperke van millennia tot eone. In 'n kernreaktor of 'n kernwapen word die oorgrote meerderheid splytingsgebeurtenisse deur bombardering met 'n ander deeltjie, 'n neutron, veroorsaak, en daardie neutron is self deur vroeëre splytings gelewer.

Isotope wat slegs met moeite splyt, soos uraan-238, het bykomende energie nodig wat vinnige neutrone voorsien, soos dié wat kernfusie in termokernwapens lewer. Hoewel ''sommige'' van die neutrone wat die splyting van &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U vrystel, vinnig genoeg is om nog 'n splyting in &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U te veroorsaak, is die ''meeste'' dit nie, wat beteken dat dit nooit kritikaliteit kan bereik nie. Hoewel daar 'n baie klein, maar nie nul, kans is dat 'n termiese neutron splyting in &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U kan veroorsaak, is neutronabsorpsie etlike grootteordes waarskynliker.

=== Energetika ===

==== Toevoer ====
[[Lêer:Stdef2.png|duimnael|regs|150px|Die stadiums van binêre splyting in 'n vloeistofdruppelmodel. Energietoevoer vervorm die kern eers tot 'n dik sigaarvorm en dan tot 'n grondboontjievorm, waarna binêre splyting volg sowat die twee lobbe die kort trefafstand van die [[sterk kernkrag|kernkrag]] se aantrekking oorskry en dan deur hul elektriese lading uitmekaar gestoot word. Die vloeistofdruppelmodel voorspel dat die twee splytingsfragmente ewe groot sal wees; die kernskilmodel laat toe dat hulle in grootte verskil, soos daar gewoonlik eksperimenteel waargeneem word.]]

Splytingsdeursneë is 'n meetbare eienskap wat met die waarskynlikheid verband hou dat splyting in 'n kernreaksie sal plaasvind. Deursneë is 'n funksie van die energie van die invallende neutron, en dié vir &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U en &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu is by laer neutronenergieë 'n miljoen keer hoër as dié van &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U. Die absorpsie van enige neutron maak omtrent 5,3&amp;nbsp;MeV bindingsenergie vir die kern beskikbaar. &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U het 'n vinnige neutron nodig om die bykomende 1&amp;nbsp;MeV te voorsien wat nodig is om die kritieke energieversperring vir splyting te oorkom. By &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U word daardie bykomende energie egter voorsien wanneer &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U van 'n onewe na 'n ewe massa verstel. In die woorde van Younes en Loveland &quot;vorm die neutronabsorpsie op 'n &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U-teiken 'n &lt;sup&gt;236&lt;/sup&gt;U-kern met 'n opwekkingsenergie groter as die kritieke splytingsenergie, terwyl die &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;U-kern wat in die geval van ''n''&amp;nbsp;+&amp;nbsp;&lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U gevorm word, 'n opwekkingsenergie onder die kritieke splytingsenergie het.&quot;&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|25-28}}&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|282-287}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bohr |first1=N. |title=Resonance in Uranium and Thorium Disintegrations and the Phenomenon of Nuclear Fission |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.418.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 Oktober 2023 |date=1939 |volume=55 |issue=4 |pages=418-419 |doi=10.1103/PhysRev.55.418.2 |bibcode=1939PhRv...55..418B |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Energy Alternatives |first1=Tom |last1=Giebultowicz |chapter=Essential cross sections |chapter-url=https://eng.libretexts.org/Sandboxes/jhalpern/Energy_Alternatives/04%3A_Nuclear_Power/4.06%3A_Controlling_the_Fission_Chain_Reaction-_Nuclear_Reactors/4.6.01%3A_Essential_Cross_Sections |via=LibreTexts Library |date=Julie 2022 |access-date=9 Oktober 2023}}&lt;/ref&gt;

Omtrent 6&amp;nbsp;MeV van die energie wat splyting benodig, kom bloot daarvan dat 'n bykomende neutron deur die sterk kernkrag aan die swaar kern gebind word; by baie kerne wat slegs met moeite splyt, is daardie hoeveelheid energie egter nie genoeg vir splyting nie. Uraan-238 het byvoorbeeld 'n byna nul splytingsdeursnee vir neutrone met minder energie as 1&amp;nbsp;MeV. As geen bykomende energie deur 'n ander meganisme voorsien word nie, sal die kern nie splyt nie, maar bloot die neutron absorbeer, soos dit gebeur wanneer &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U stadige en selfs 'n deel van die vinnige neutrone absorbeer om &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;U te word. Die oorblywende energie om splyting aan die gang te sit, kan deur twee ander meganismes voorsien word. Die een is meer kinetiese energie van die invallende neutron, wat 'n swaar kern al hoe geredeliker kan laat splyt soos dit 'n kinetiese energie van 1&amp;nbsp;MeV of meer oorskry, die sogenaamde vinnige neutrone. Sulke hoë-energie-neutrone kan &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U regstreeks laat splyt, en in 'n termokernwapen word hulle deur kernfusie voorsien. Hierdie proses kan egter nie in groot mate in 'n kernreaktor gebeur nie, want te klein 'n deel van die splytingsneutrone wat enige soort splyting lewer, het genoeg energie om &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U doeltreffend te laat splyt. Die neutrone van die termiese splyting van &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U het byvoorbeeld 'n gemiddelde energie van 2&amp;nbsp;MeV, 'n mediaan van 1,6&amp;nbsp;MeV en 'n modus van 0,75&amp;nbsp;MeV.&lt;ref name=&quot;byrne&quot;&gt;{{cite book |last1=Byrne |first1=James |title=Neutrons, nuclei, and matter: an exploration of the physics of slow neutrons |url=https://books.google.com/books?id=njUjm4Rkg9UC&amp;pg=PA259 |date=2011 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, N.Y. |isbn=978-0-486-48238-5 |edition=Dover |page=259}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kauffman |first1=Andrew |last2=Herminghuysen |first2=Kevin |last3=Van Zile |first3=Matthew |last4=White |first4=Susan |last5=Hatch |first5=Joel |last6=Maier |first6=Andrew |last7=Cao |first7=Lei R. |title=Review of research and capabilities of 500 kW research reactor at the Ohio State University |journal=Annals of Nuclear Energy |date=Oktober 2024 |volume=206 |article-number=110647 |doi=10.1016/j.anucene.2024.110647 |doi-access=free |bibcode=2024AnNuE.20610647K}}&lt;/ref&gt;

Onder die swaar [[aktinied]]e bind daardie isotope met 'n onewe aantal neutrone, soos &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U met sy 143 neutrone, 'n bykomende neutron egter met 1 tot 2&amp;nbsp;MeV meer energie as 'n isotoop van dieselfde element met 'n ewe aantal neutrone, soos &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U met sy 146 neutrone. Hierdie bykomende bindingsenergie word deur die meganisme van neutronparingseffekte beskikbaar gestel, wat self deur die [[Pauli-uitsluitingsbeginsel|uitsluitingsbeginsel van Pauli]] veroorsaak word en 'n bykomende neutron toelaat om dieselfde kernbaan as die laaste neutron in die kern te beset. By sulke isotope is geen kinetiese energie van die neutron dus nodig nie, want al die nodige energie word deur die absorpsie van enige neutron voorsien, of dit nou stadig of vinnig is; die eerste soort word in gemodereerde kernreaktors gebruik en die tweede in vinnigeneutronreaktors en in wapens.

Volgens Younes en Loveland word &quot;aktiniede soos &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U wat maklik splyt nadat hulle 'n termiese neutron van 25&amp;nbsp;meV opgeneem het, ''fissile'' genoem, terwyl dié soos &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U wat nie maklik splyt wanneer hulle 'n termiese neutron opneem nie, ''fissionable'' genoem word.&quot;&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|25}}

==== Opbrengs ====
[[Lêer:Bucky1.gif|duimnael|regs|'n Animasie van 'n Coulomb-ontploffing in die geval van 'n groep positief gelaaide kerne, soortgelyk aan 'n groep splytingsfragmente. Die kleurtint is proporsioneel aan die kerne se lading; die kleiner elektrone word op hierdie tydskaal net stroboskopies gesien en hul kleurtint dui hul kinetiese energie aan.]]
Nadat 'n invallende deeltjie met 'n moederkern saamgesmelt het, breek die kern in fragmente as die opwekkingsenergie genoeg is. Dit word skeuring genoem en vind na omtrent 10&lt;sup&gt;−20&lt;/sup&gt; sekondes plaas. Die fragmente kan tussen 10&lt;sup&gt;−18&lt;/sup&gt; en 10&lt;sup&gt;−15&lt;/sup&gt; sekondes onmiddellike neutrone uitstraal. Na omtrent 10&lt;sup&gt;−11&lt;/sup&gt; sekondes kan die fragmente gammastrale uitstraal. Na 10&lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt; sekondes word β-verval, β-vertraagde neutrone en gammastrale deur die vervalprodukte uitgestraal.&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|23-24}}

Tipiese splytingsgebeurtenisse stel omtrent tweehonderd miljoen [[elektronvolt]] (200&amp;nbsp;MeV) energie per gebeurtenis vry. Watter isotoop juis splyt, en of dit maklik of slegs met moeite splyt, het net 'n klein invloed op die hoeveelheid energie wat vrygestel word. Dit is maklik in die kurwe van bindingsenergie te sien: die gemiddelde bindingsenergie van die aktiniede vanaf uraan is omtrent 7,6&amp;nbsp;MeV per [[nukleon]], terwyl die bindingsenergie van die splytingsprodukte, wat verder links op die kurwe saamdrom, om 8,5&amp;nbsp;MeV per nukleon sentreer. By enige splytingsgebeurtenis van 'n isotoop in die aktiniedmassagebied word daar dus ongeveer 0,9&amp;nbsp;MeV per nukleon van die beginelement vrygestel. Die splyting van &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U deur 'n stadige neutron lewer byna presies dieselfde energie as die splyting van &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U deur 'n vinnige neutron, en hierdie energieprofiel geld ook vir [[torium]] en die verskeie mindere aktiniede.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Marion Brünglinghaus |url=http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |title=Nuclear fission |publisher=European Nuclear Society |access-date=4 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117002723/http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |archive-date=17 Januarie 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Wanneer 'n [[uraan]]kern in twee dogterkernfragmente splyt, verskyn omtrent 0,1% van die massa van die uraankern&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Bethe |first=Hans A. |title=The Hydrogen Bomb |magazine=Bulletin of the Atomic Scientists |date=April 1950 |page=99 |url=https://books.google.com/books?id=Mg4AAAAAMBAJ&amp;pg=PA99}}&lt;/ref&gt; as die splytingsenergie van omtrent 200&amp;nbsp;MeV. By uraan-235, waarvan die totale gemiddelde splytingsenergie 202,79&amp;nbsp;MeV is,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kopeikin |first1=V. |last2=Mikaelyan |first2=L. |last3=Sinev |first3=V. |title=Reactor as a Source of Antineutrinos: Thermal Fission Energy |journal=Physics of Atomic Nuclei |volume=67 |issue=10 |page=1892 |year=2004 |doi=10.1134/1.1811196 |arxiv=hep-ph/0410100 |bibcode=2004PAN....67.1892K}}&lt;/ref&gt; verskyn gewoonlik omtrent 169&amp;nbsp;MeV as die kinetiese energie van die dogterkerne, wat weens Coulomb-afstoting teen omtrent 3% van die [[ligsnelheid]] uitmekaar vlieg. Gemiddeld word 2,5 neutrone ook uitgestraal, met 'n gemiddelde kinetiese energie van omtrent 2&amp;nbsp;MeV per neutron, altesaam 4,8&amp;nbsp;MeV.&lt;ref name=&quot;byrne&quot;/&gt; Die splytingsreaksie stel verder omtrent 7&amp;nbsp;MeV in onmiddellike gammastraalfotone vry. Dit beteken dat 'n kernsplytingsontploffing of 'n kritikaliteitsongeluk omtrent 3,5% van sy energie as gammastrale uitstraal en minder as 2,5% as vinnige neutrone, altesaam omtrent 6% vir die twee soorte straling saam, en die res as kinetiese energie van die splytingsfragmente, wat as blote hitte verskyn byna sodra die fragmente die omringende materie tref.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |title=Nuclear Events and Their Consequences |publisher=Borden Institute |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125171152/https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |archive-date=25 Januarie 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515201022/http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |title=Nuclear Engineering Overview |archive-date=15 Mei 2018 |publisher=Technische Universität Wien |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Sommige prosesse waarby neutrone betrokke is, is opvallend omdat hulle energie absorbeer of uiteindelik lewer. Die kinetiese energie van 'n neutron lewer byvoorbeeld nie onmiddellik hitte nie as die neutron deur 'n uraan-238-atoom gevang word om plutonium-239 te teel, maar hierdie energie word wel vrygestel as die plutonium-239 later gesplyt word. Aan die ander kant is die sogenaamde vertraagde neutrone, wat met halfleeftye tot etlike minute lank as radioaktiewe vervalprodukte uit splytingsdogters uitgestraal word, baie belangrik vir die beheer van 'n reaktor, want hulle gee 'n kenmerkende reaksietyd waarin die totale kernreaksie in omvang kan verdubbel as die reaksie in 'n vertraagde kritieke gebied loop wat doelbewus op daardie neutrone vir 'n superkritieke kettingreaksie steun, een waarin elke splytingsiklus meer neutrone lewer as wat dit absorbeer. Sonder hulle sou die kernkettingreaksie onmiddellik krities wees en vinniger in omvang groei as wat 'n mens dit deur ingryping sou kon beheer. In daardie geval sou die eerste eksperimentele kernreaktors tot 'n gevaarlike en morsige onmiddellik kritieke reaksie weggehol het voordat hul operateurs hulle met die hand kon afskakel; om daardie rede het die ontwerper [[Enrico Fermi]] in [[Chicago Pile-1]] beheerstawe ingesluit wat deur elektromagnete opgehang en deur stralingstellers geaktiveer is, sodat hulle outomaties in die middel van die stapel kon val. As hierdie vertraagde neutrone sonder splyting gevang word, lewer hulle ook hitte.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html |title=Nuclear Fission and Fusion, and Nuclear Interactions |publisher=National Physical Laboratory |access-date=4 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305114800/http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html |archive-date=5 Maart 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Bindingsenergie ===
[[Lêer:Binding energy curve - common isotopes.svg|duimnael|regs|300px|Die &quot;kurwe van bindingsenergie&quot;: 'n grafiek van die bindingsenergie per nukleon van algemene isotope]]
Die bindingsenergie van die kern is die verskil tussen die rusmassa-energie van die kern en die rusmassa-energie van die neutron- en protonnukleone. Die formule vir bindingsenergie bevat terme vir volume-, oppervlak- en Coulomb-energie wat empiries bepaalde koëffisiënte vir al drie insluit, plus energieverhoudings van 'n vervormde kern teenoor 'n bolvorm vir die oppervlak- en Coulomb-terme. Bykomende terme soos simmetrie, paring, die eindige trefafstand van die kernkrag en die ladingverspreiding binne die kerne kan ingesluit word om die skatting te verbeter.&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|46-50}} Bindingsenergie word normaalweg as die gemiddelde bindingsenergie per nukleon aangehaal en gestip.&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

Volgens Lilley is &quot;die bindingsenergie van 'n kern ''B'' die energie wat nodig is om dit in sy samestellende neutrone en protone te skei.&quot;&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;
m(\mathbf{A},\mathbf{Z}) = \mathbf{Z}m_H + \mathbf{N}m_n - \mathbf{B}/c^2
&lt;/math&gt;
waar ''A'' die massagetal is, ''Z'' die [[atoomgetal]], ''m''&lt;sub&gt;H&lt;/sub&gt; die atoommassa van 'n [[waterstof]]atoom, ''m''&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt; die massa van 'n neutron en ''c'' die ligsnelheid. Die massa van 'n atoom is dus minder as die massa van sy samestellende protone en neutrone, as die gemiddelde bindingsenergie van sy [[elektron]]e as weglaatbaar beskou word. Die bindingsenergie ''B'' word met behulp van Einstein se verband tussen massa en energie in energie-eenhede uitgedruk, en dit lewer ook 'n skatting van die totale energie wat splyting vrystel.&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

Die kurwe van bindingsenergie word deur 'n breë maksimum naby massagetal 60 by 8,6&amp;nbsp;MeV gekenmerk, waarna dit geleidelik tot 7,6&amp;nbsp;MeV by die hoogste massagetalle afneem. Massagetalle hoër as 238 is skaars. Aan die ligter kant van die skaal is daar toppe by [[helium]]-4 en by die veelvoude daarvan, soos [[berillium]]-8, koolstof-12, [[suurstof]]-16, [[neon]]-20 en [[magnesium]]-24. Die bindingsenergie weens die kernkrag nader 'n konstante waarde vir groot ''A'', terwyl die Coulomb-krag oor 'n groter afstand werk, sodat die elektriese potensiële energie per proton toeneem soos ''Z'' groter word. Splytingsenergie word vrygestel wanneer ''A'' groter as ongeveer 60 is, en fusie-energie word vrygestel wanneer ligter kerne saamsmelt.&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

Carl Friedrich von Weizsäcker se semi-empiriese massaformule kan gebruik word om die bindingsenergie as die som van vyf terme uit te druk, naamlik die volume-energie, 'n oppervlakkorreksie, die Coulomb-energie, 'n simmetrieterm en 'n paringsterm:&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;
B = a_v\mathbf{A} - a_s\mathbf{A}^{2/3} - a_c\frac{\mathbf{Z}^2}{\mathbf{A}^{1/3} } - a_a\frac{(\mathbf{N} - \mathbf{Z})^2}{\mathbf{A} }\pm\Delta
&lt;/math&gt;

Die bindingsenergie van die kern is proporsioneel aan die kernvolume, terwyl nukleone naby die oppervlak met minder nukleone in wisselwerking tree, wat die uitwerking van die volumeterm verminder. Volgens Lilley &quot;oorheers die oppervlakenergieterm by alle kerne wat in die natuur voorkom, en bestaan die kern in 'n toestand van ewewig.&quot; Die negatiewe bydrae van die Coulomb-energie kom van die afstotende elektriese krag van die protone. Die simmetrieterm volg daaruit dat die effektiewe kragte in die kern sterker is vir ongelyke neutron-protonpare as vir gelyke neutron-neutron- of proton-protonpare. Die paringsterm volg daaruit dat gelyke nukleone pare met spin nul in dieselfde ruimtelike toestand vorm. Die paring is positief as ''N'' en ''Z'' albei ewe is, wat tot die bindingsenergie bydra.&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

By splyting is daar 'n voorkeur vir splytingsfragmente met 'n ewe ''Z'', wat die onewe-ewe-effek op die fragmente se ladingverspreiding genoem word. Dit is in die empiriese opbrengsdata vir elke splytingsproduk te sien, aangesien produkte met 'n ewe ''Z'' hoër opbrengswaardes het. Daar word egter geen onewe-ewe-effek op die fragmentverspreiding volgens hul ''A'' waargeneem nie, en hierdie uitkoms word aan die breek van nukleonpare toegeskryf.

By kernsplytingsgebeurtenisse kan die kerne in enige kombinasie van ligter kerne breek, maar die algemeenste gebeurtenis is nie splyting in kerne van gelyke massa van omtrent 120 nie; die algemeenste gebeurtenis, afhangend van die isotoop en die proses, is 'n effens ongelyke splyting waarin die een dogterkern 'n massa van omtrent 90 tot 100 dalton het en die ander die oorblywende 130 tot 140 dalton.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1063/1.2137231 |url=http://t16web.lanl.gov/publications/bonneau2.pdf |author=L. Bonneau |author2=P. Quentin |title=Microscopic calculations of potential energy surfaces: Fission and fusion properties |journal=AIP Conference Proceedings |volume=798 |pages=77-84 |access-date=28 Julie 2008 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929025926/http://t16web.lanl.gov/publications/bonneau2.pdf |archive-date=29 September 2006 |year=2005 |bibcode=2005AIPC..798...77B}}&lt;/ref&gt;

Stabiele kerne, en onstabiele kerne met baie lang [[halfleeftyd|halfleeftye]], volg 'n neiging tot stabiliteit wat blyk wanneer ''Z'' teen ''N'' gestip word. By ligter kerne met ''N'' minder as 20 het die lyn die helling ''N''&amp;nbsp;=&amp;nbsp;''Z'', terwyl die swaarder kerne bykomende neutrone nodig het om stabiel te bly. Kerne wat ryk aan neutrone of aan protone is, het oormatige bindingsenergie vir stabiliteit, en die oortollige energie kan deur die [[swak kernkrag]] 'n neutron in 'n proton of 'n proton in 'n neutron omskakel, 'n proses wat as betaverval bekend staan.&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

Volgens Lilley stel die neutrongeïnduseerde splyting van &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U altesaam 207&amp;nbsp;MeV vry, waarvan omtrent 200&amp;nbsp;MeV herwinbaar is. Die onmiddellike splytingsfragmente word maklik binne 'n fraksie van 'n millimeter gestuit, en die onmiddellike neutrone se energie word deur verstrooiing in die reaktor as hitte herwin. Baie splytingsfragmente is egter ryk aan neutrone en verval deur β&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;-emissie. Volgens Lilley is &quot;die radioaktiewe vervalenergie uit die splytingskettings die tweede vrystelling van energie weens splyting. Dit is veel minder as die onmiddellike energie, maar dit is 'n beduidende hoeveelheid, en dit is waarom reaktors ná afskakeling steeds gekoel moet word en waarom die afvalprodukte met groot sorg hanteer en veilig geberg moet word.&quot;&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;

=== Kettingreaksies ===
[[Lêer:Fission chain reaction.svg|duimnael|300px|'n Skematiese kernsplytingskettingreaksie. 1.&amp;nbsp;'n Uraan-235-atoom absorbeer 'n neutron en splyt in twee nuwe atome, die splytingsfragmente, en stel drie nuwe neutrone en 'n bietjie bindingsenergie vry. 2.&amp;nbsp;Een van daardie neutrone word deur 'n atoom van [[uraan-238]] geabsorbeer en sit die reaksie nie voort nie. Nog 'n neutron gaan bloot verlore sonder om met enigiets te bots, en sit die reaksie ook nie voort nie. Die een neutron bots egter wel met 'n atoom van uraan-235, wat dan splyt en twee neutrone en 'n bietjie bindingsenergie vrystel. 3.&amp;nbsp;Albei daardie neutrone bots met uraan-235-atome, wat elk splyt en tussen een en drie neutrone vrystel, wat die reaksie dan kan voortsit.]]
John Lilley stel dit so: &quot;Neutrongeïnduseerde splyting lewer bykomende neutrone wat verdere splytings in die volgende geslag kan veroorsaak, en so voort in 'n kettingreaksie. Die kettingreaksie word deur die ''neutronvermenigvuldigingsfaktor k'' gekenmerk, wat omskryf word as die verhouding van die aantal neutrone in een geslag tot die aantal in die voorafgaande geslag. As ''k'' in 'n reaktor kleiner as een is, is die reaktor subkrities, neem die aantal neutrone af en sterf die kettingreaksie uit. As ''k''&amp;nbsp;&gt;&amp;nbsp;1, is die reaktor superkrities en loop die kettingreaksie weg. Dit is die toestand in 'n splytingsbom, waar die groei teen 'n plofbare tempo gebeur. As ''k'' presies een is, verloop die reaksies teen 'n bestendige tempo en word die reaktor krities genoem. Dit is moontlik om kritikaliteit in 'n reaktor met natuurlike uraan as brandstof te bereik, mits die neutrone doeltreffend tot termiese energieë gemodereer is.&quot; Moderators sluit ligte water, [[swaarwater]] en [[grafiet]] in.&lt;ref name=&quot;jl&quot;/&gt;{{rp|269,274}}

Volgens John C. Lee is &quot;die kernbrandstofsiklus van alle kernreaktors wat in werking is en van dié wat ontwikkel word, op een van drie ''fissile'' materiale gebaseer, naamlik &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U, &lt;sup&gt;233&lt;/sup&gt;U en &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu, en op die isotoopkettings wat daarmee saamhang. Vir die huidige geslag ligwaterreaktors bevat die verrykte uraan 2,5 tot 4,5 massapersent &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U, wat in UO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-brandstofstawe vervaardig en in brandstofsamestellings gelaai word.&quot;&lt;ref name=&quot;jcl&quot;&gt;{{cite book |last1=Lee |first1=John C. |title=Nuclear Reactor Physics and Engineering |date=2020 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=9781119582328 |pages=324, 327-329}}&lt;/ref&gt;

Lee stel dit verder so: &quot;Een belangrike vergelyking vir die drie groot splytbare kerne, &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U, &lt;sup&gt;233&lt;/sup&gt;U en &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu, is hul teelpotensiaal. 'n ''Teelreaktor'' is per definisie 'n reaktor wat meer splytbare materiaal lewer as wat dit verbruik, en vir elke neutron wat in 'n splytbare kern geabsorbeer word, moet minstens twee neutrone gelewer word. Die ''omskakelingsverhouding'' word in die algemeen dus omskryf as die verhouding tussen die splytbare materiaal wat gelewer word en dié wat vernietig word ... wanneer daardie verhouding groter as 1,0 is, word dit die ''teelverhouding'' genoem. ... &lt;sup&gt;233&lt;/sup&gt;U bied 'n beter teelpotensiaal vir sowel termiese as vinnige reaktors, terwyl &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu 'n beter teelpotensiaal vir vinnige reaktors bied.&quot;&lt;ref name=&quot;jcl&quot;/&gt;

=== Splytingsreaktors ===
[[Lêer:Philippsburg2.jpg|duimnael|regs|Die koeltorings van die Philippsburg-kernkragsentrale in Duitsland]]
Kritieke splytingsreaktors is die algemeenste soort [[kernreaktor]]. In 'n kritieke splytingsreaktor word die neutrone wat die splyting van die brandstofatome lewer, gebruik om nog meer splytings te veroorsaak en so 'n beheerbare hoeveelheid energie vry te stel. Toestelle wat splytingsreaksies lewer wat ontwerp is maar nie selfonderhoudend is nie, is subkritieke splytingsreaktors, en sulke toestelle gebruik radioaktiewe verval of versnellers om splytings aan die gang te sit.

Kritieke splytingsreaktors word met drie hoofdoelwitte gebou, en dié behels gewoonlik verskillende ingenieurswese-afrulings om óf die hitte óf die neutrone van die splytingskettingreaksie te benut:
* ''Kragreaktors'' moet hitte vir [[kernkrag|kernenergie]] lewer, hetsy as deel van 'n [[kragsentrale]] of as deel van 'n plaaslike kragstelsel soos dié van 'n kernduikboot.
* ''Navorsingsreaktors'' moet neutrone lewer of radioaktiewe bronne vir wetenskaplike, mediese, ingenieurswese- of ander navorsingsdoeleindes aktiveer.
* ''Teelreaktors'' moet kernbrandstowwe grootskaals uit volopper isotope lewer. Die beterbekende vinnige teelreaktor maak &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu, wat kernbrandstof is, uit die van nature baie volop &lt;sup&gt;238&lt;/sup&gt;U, wat nie kernbrandstof is nie. Termiese teelreaktors, wat vroeër met &lt;sup&gt;232&lt;/sup&gt;Th getoets is om die splytbare isotoop &lt;sup&gt;233&lt;/sup&gt;U te teel, die toriumbrandstofsiklus, word steeds bestudeer en ontwikkel.

Hoewel alle splytingsreaktors in beginsel in al drie hoedanighede kan werk, lei die take in die praktyk tot botsende ingenieurswesedoelwitte, en die meeste reaktors is met net een van bogenoemde take in gedagte gebou. Daar is 'n paar vroeë teenvoorbeelde, soos die N-reaktor by Hanford, wat nou ontbind is.

In 2019 het die 448 kernkragsentrales wêreldwyd 'n kapasiteit van 398&amp;nbsp;GW elektries gelewer, en omtrent 85% daarvan was ligwaterreaktors soos drukwaterreaktors of kokendewaterreaktors. Die energie van splyting word deur geleiding of [[konveksie]] na die reaktor se koelmiddel oorgedra en daarna na 'n [[hitteruiler]], en die [[stoom]] wat so gegenereer word, dryf 'n [[turbine]] of [[elektriese generator|generator]] aan.&lt;ref name=&quot;jcl&quot;/&gt;{{rp|1-4}}

=== Splytingsbomme ===
[[Lêer:Nagasakibomb.jpg|duimnael|regs|Die sampioenwolk van die [[atoombom]] wat op 9 Augustus 1945 op [[Nagasaki]] in [[Japan]] gegooi is, het meer as 12&amp;nbsp;km bo die bom se hiposentrum uitgerys. Die bom het na skatting 39&amp;nbsp;000 mense gedood.&lt;ref&gt;[http://www.atomicarchive.com/Docs/MED/med_chp10.shtml The Atomic Bombings of Hiroshima and Nagasaki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200713142037/http://www.atomicarchive.com:80/Docs/MED/med_chp10.shtml |date=7 Oktober 2002}}, atomicarchive.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Tatsuichirō Akizuki |author2=Gordon Honeycombe |title=Nagasaki 1945: the first full-length eyewitness account of the atomic bomb attack on Nagasaki |url=https://books.google.com/books?id=Z8Z6AAAAIAAJ |date=Maart 1982 |publisher=Quartet Books |isbn=978-0-7043-3382-6 |pages=134-137}}&lt;/ref&gt;]]
Die doel van 'n atoombom is, volgens Robert Serber, om 'n toestel te lewer &quot;waarin energie deur 'n vinnigeneutronkettingreaksie in een of meer van die materiale wat bekend is daarvoor dat hulle kernsplyting toon, vrygestel word.&quot; Volgens Richard Rhodes sou 'n bomkern sonder 'n omhulsel, selfs een twee keer so groot as die kritieke massa, minder as 1% van sy kernmateriaal splyt voordat dit genoeg uitgesit het om die kettingreaksie te laat ophou. 'n Omhulsel het die doeltreffendheid altyd verhoog: dit het neutrone na die kern teruggekaats, en die traagheid daarvan het die kern se uitsetting vertraag en gehelp om die kernoppervlak te keer om weg te waai. Die herskikking van die kernmateriaal se subkritieke komponente moes so vinnig as moontlik verloop om 'n doeltreffende ontploffing te verseker. 'n Derde basiese komponent was ook nodig, naamlik 'n aansitter: 'n bron van [[radium]] en berillium, of beter nog van [[polonium]] en berillium, met die radium of polonium wat aan die een stuk van die kern en die berillium aan die ander geheg is, sodat hulle teen mekaar sou slaan en neutrone sou sprei wanneer die dele saamkom en die kettingreaksie begin. Enige bom sou daarbenewens vereis dat honderde tonne uraanerts opgespoor, gemyn en verwerk word, terwyl die skeiding van U-235 of die lewering van Pu-239 nog bykomende industriële kapasiteit sou verg.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|460-463}}

== Geskiedenis ==

=== Ontdekking van kernsplyting ===
[[Lêer:Hahn and Meitner in 1912.jpg|duimnael|Otto Hahn en Lise Meitner in 1912]]
Die ontdekking van kernsplyting het in 1938 in die geboue van die Kaiser Wilhelm-Genootskap vir Chemie, vandag deel van die Vrye Universiteit van [[Berlyn]], gebeur, ná meer as vier dekades se werk aan die wetenskap van [[radioaktiwiteit]] en die uitbou van 'n nuwe kernfisika wat die komponente van atome beskryf het. In 1911 het [[Ernest Rutherford]] 'n model van die atoom voorgestel waarin 'n baie klein, digte en positief gelaaide kern van protone deur negatief gelaaide elektrone omring word wat daarom wentel.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=E. Rutherford |year=1911 |title=The scattering of α and β particles by matter and the structure of the atom |journal=Philosophical Magazine |volume=21 |pages=669-688 |url=http://web.ihep.su/dbserv/compas/src/rutherford11/eng.pdf |bibcode=2012PMag...92..379R |doi=10.1080/14786435.2011.617037 |issue=4 |s2cid=126189920}}&lt;/ref&gt; Niels Bohr het dit in 1913 verbeter deur die kwantumgedrag van elektrone daarmee te versoen, en in 1928 het George Gamow die vloeistofdruppelmodel voorgestel, wat onontbeerlik vir die begrip van die fisika van splyting sou word.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|49-51,70-77,228}}&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|6-7}}

In 1896 het [[Henri Becquerel]] radioaktiwiteit gevind, en [[Marie Curie]] het dit so genoem. In 1900 het Rutherford en Frederick Soddy, wat die radioaktiewe gas ondersoek het wat uit torium vrykom, &quot;tot die enorme en onvermydelike gevolgtrekking gekom dat die element torium stadig en spontaan in argongas transmuteer&quot;.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|41-43}}

In 1919, in opvolging van 'n afwyking wat Ernest Marsden in 1915 opgemerk het, het Rutherford probeer om &quot;die atoom op te breek&quot;. Deur alfadeeltjies op [[stikstof]] te rig, kon Rutherford die eerste kunsmatige transmutasie van stikstof in suurstof uitvoer: &lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt;N&amp;nbsp;+&amp;nbsp;α&amp;nbsp;→&amp;nbsp;&lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt;O&amp;nbsp;+&amp;nbsp;p. Rutherford het verklaar: &quot;Ons moet tot die gevolgtrekking kom dat die stikstofatoom ontbind is,&quot; terwyl die koerante berig het dat hy ''die atoom gesplyt'' het. Dit was die eerste waarneming van 'n kernreaksie, naamlik 'n reaksie waarin deeltjies uit een verval gebruik word om 'n ander atoomkern te verander, en dit het ook 'n nuwe manier gebied om die kern te bestudeer. Rutherford en James Chadwick het daarna alfadeeltjies gebruik om [[boor (element)|boor]], [[fluoor]], [[natrium]], [[aluminium]] en [[fosfor]] te &quot;ontbind&quot;, totdat hulle teen 'n beperking van die energie van sy alfadeeltjiebron gestuit het.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt; Uiteindelik is 'n volkome kunsmatige kernreaksie en kerntransmutasie in 1932 deur Rutherford se kollegas Ernest Walton en John Cockcroft bereik, wat kunsmatig versnelde protone teen [[litium]]-7 gebruik het om daardie kern in twee alfadeeltjies te splyt. Die prestasie was algemeen bekend as &quot;die splyting van die atoom&quot; en sou hulle die [[Nobelprys vir fisika]] van 1951 besorg vir die &quot;transmutasie van atoomkerne deur kunsmatig versnelde atoomdeeltjies&quot;, hoewel dit nie die kernsplytingsreaksie was wat later in swaar elemente ontdek is nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www-outreach.phy.cam.ac.uk/camphy/cockcroftwalton/cockcroftwalton9_1.htm |title=Cockcroft and Walton split lithium with high energy protons April 1932 |publisher=Outreach.phy.cam.ac.uk |date=14 April 1932 |access-date=4 Januarie 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902195556/http://www-outreach.phy.cam.ac.uk/camphy/cockcroftwalton/cockcroftwalton9_1.htm |archive-date=2 September 2012}}&lt;/ref&gt;

Die Engelse fisikus James Chadwick het die neutron in 1932 ontdek.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=J. Chadwick |doi=10.1038/129312a0 |title=Possible Existence of a Neutron |year=1932 |page=312 |issue=3252 |volume=129 |journal=Nature |url=http://web.mit.edu/22.54/resources/Chadwick.pdf |bibcode=1932Natur.129Q.312C |s2cid=4076465 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Chadwick het 'n ionisasiekamer gebruik om protone waar te neem wat deur berilliumstraling uit verskeie elemente geslaan is, in opvolging van vroeëre waarnemings van [[Irène Joliot-Curie|die Joliot-Curies]]. In Chadwick se woorde: &quot;Om die groot deurdringingsvermoë van die straling te verklaar, moet ons verder aanvaar dat die deeltjie geen netto lading het nie.&quot; Die bestaan van die neutron is in 1920 vir die eerste keer deur Rutherford veronderstel, en in Chadwick se woorde: &quot;Hoe op aarde sou jy 'n groot kern met 'n groot positiewe lading opbou? En die antwoord was 'n neutrale deeltjie.&quot;&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|153-165}} Hy het sy bevindings daarna in groter besonderhede bekend gemaak.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1098/rspa.1932.0112 |author=Chadwick, J. |year=1932 |title=The existence of a neutron |journal=Proceedings of the Royal Society A |volume=136 |issue=830 |pages=692-708 |url=http://www.chemteam.info/Chem-History/Chadwick-1932/Chadwick-neutron.html |bibcode=1932RSPSA.136..692C |doi-access=free}} en {{cite journal |doi=10.1098/rspa.1933.0152 |author=Chadwick, J. |year=1933 |title=The Bakerian Lecture: The neutron |journal=Proceedings of the Royal Society A |volume=142 |issue=846 |pages=1-25 |bibcode=1933RSPSA.142....1C |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

In die woorde van Richard Rhodes sou die neutron &quot;dus as 'n nuwe kernsonde met uitnemende deurdringingsvermoë dien&quot;. Philip Morrison het dit so gestel: &quot;'n Bundel termiese neutrone wat teen omtrent die spoed van klank beweeg, lewer baie makliker kernreaksies in talle materiale as 'n bundel protone wat duisende kere vinniger beweeg.&quot; Volgens Rhodes het die vertraging van 'n neutron dit meer tyd in die omgewing van die kern gegee, en dit het dit meer tyd gegee om gevang te word. Fermi se span, wat stralende vangs, naamlik die uitstraling van gammastraling nadat die kern 'n neutron gevang het, ondersoek het, het sestig elemente bestudeer en in veertig van hulle radioaktiwiteit geïnduseer. In die proses het hulle die vermoë van waterstof om neutrone te vertraag, ontdek.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|165,216-220}}

Enrico Fermi en sy kollegas in [[Rome]] het die resultate van die bombardering van uraan met neutrone in 1934 ondersoek.&lt;ref&gt;E. Fermi, E. Amaldi, O. D'Agostino, F. Rasetti en E. Segrè (1934) &quot;Radioattività provocata da bombardamento di neutroni III&quot;, ''La Ricerca Scientifica'', vol.&amp;nbsp;5, nr.&amp;nbsp;1, bl.&amp;nbsp;452-453.&lt;/ref&gt; Fermi het tot die gevolgtrekking gekom dat sy eksperimente nuwe elemente met 93 en 94 protone geskep het, wat die groep ausenium en hesperium genoem het. Nie almal is egter deur Fermi se ontleding van sy resultate oortuig nie, hoewel hy die Nobelprys vir fisika van 1938 sou ontvang vir sy &quot;bewyse van die bestaan van nuwe radioaktiewe elemente wat deur neutronbestraling gelewer word, en vir sy verwante ontdekking van kernreaksies wat deur stadige neutrone teweeggebring word&quot;. Die Duitse chemikus [[Ida Noddack]] het in 1934 opvallend voorgestel dat die kern, in plaas daarvan dat 'n nuwe, swaarder element 93 geskep word, &quot;denkbaar in verskeie groot fragmente opbreek&quot;.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Ida Noddack |year=1934 |page=653 |issue=37 |title=Über das Element 93 |volume=47 |journal=Zeitschrift für Angewandte Chemie |url=http://www.chemteam.info/Chem-History/Noddack-1934.html |doi=10.1002/ange.19340473707 |bibcode=1934AngCh..47..653N |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Die aangehaalde beswaar kom egter 'n hele ent verder in die stuk, en dit was net een van verskeie gapings wat sy in Fermi se bewering opgemerk het. Hoewel Noddack 'n gevierde analitiese chemikus was, het sy nie die agtergrond in fisika gehad om die omvang van haar voorstel te begryp nie.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hook |first=Ernest B. |editor-last=Hook |editor-first=Ernest B. |title=Prematurity in Scientific Discovery: On Resistance and Neglect |contribution=Interdisciplinary Dissonance and Prematurity: Ida Noddack's Suggestion of Nuclear Fission |pages=124-148 |publisher=University of California Press |location=Berkeley en Los Angeles |date=2002 |isbn=978-0-520-23106-1 |oclc=883986381}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Nuclear Fission Experimental Apparatus 1938 - Deutsches Museum - Munich.jpg|duimnael|links|Die kernsplytinguitstalling in die Deutsches Museum in [[München]]. Die tafel en instrumente is die oorspronklikes,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://digital.deutsches-museum.de/de/digital-catalogue/collection-object/71930/ |title=Originalgeräte zur Entdeckung der Kernspaltung, &quot;Hahn-Meitner-Straßmann-Tisch&quot; |publisher=Deutsches Museum |access-date= 9 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718173218/https://digital.deutsches-museum.de/de/digital-catalogue/collection-object/71930/ |archive-date=18 Julie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ww8rqqVCBxo |title=Entdeckung der Kernspaltung 1938, Versuchsaufbau, Deutsches Museum München &amp;#124; Faszination Museum |website=YouTube |date=7 Julie 2015}}&lt;/ref&gt; maar sou nie in dieselfde vertrek bymekaar gewees het nie.]]

Ná Fermi se publikasie het Otto Hahn, Lise Meitner en Fritz Strassmann soortgelyke eksperimente in Berlyn begin uitvoer. Meitner, 'n Oostenrykse Jood, het haar Oostenrykse burgerskap met die [[Anschluss]], die vereniging van Oostenryk met Duitsland in Maart 1938, verloor, maar sy het in Julie 1938 na [[Swede]] gevlug en 'n briefwisseling met Hahn in Berlyn begin. Haar neef Otto Robert Frisch, self ook 'n vlugteling, was toevallig ook in Swede toe Meitner 'n brief van Hahn gedateer 19 Desember ontvang het waarin hy sy chemiese bewys beskryf het dat 'n deel van die produk van die bombardering van uraan met neutrone [[barium]] was. Hahn het 'n ''bars'' van die kern voorgestel, maar hy was onseker oor wat die fisiese grondslag van die resultate was. Barium het 'n atoommassa 40% kleiner as uraan, en geen voorheen bekende metode van radioaktiewe verval kon so 'n groot verskil in die massa van die kern verklaar nie. Frisch was skepties, maar Meitner het Hahn se vermoë as chemikus vertrou; Marie Curie het barium al baie jare lank van radium geskei en die tegnieke was welbekend. Meitner en Frisch het Hahn se resultate daarna korrek vertolk as 'n teken dat die kern van uraan omtrent in die helfte gesplyt het. Frisch het voorgestel dat die proses &quot;kernsplyting&quot; genoem word, na analogie van die verdeling van 'n lewende sel in twee selle, wat destyds binêre splyting genoem is. Net soos die term &quot;kettingreaksie&quot; later uit die chemie geleen sou word, is die term &quot;splyting&quot; uit die biologie geleen.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frisch |first=Otto Robert |title=What Little I Remember |year=1980 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-52-128010-9 |pages=114-117}}&lt;/ref&gt;

Nuus van die nuwe ontdekking, wat tereg as 'n geheel nuwe fisiese effek met groot wetenskaplike en moontlik ook praktiese moontlikhede gesien is, het vinnig versprei. Meitner en Frisch se vertolking van die ontdekking van Hahn en Strassmann het saam met Niels Bohr, wat by die Princeton-universiteit sou klasgee, die Atlantiese Oseaan oorgesteek. I. I. Rabi en Willis Lamb, twee fisici van die Columbia-universiteit wat by Princeton gewerk het, het die nuus gehoor en dit na Columbia teruggeneem. Rabi het gesê dat hy dit vir Enrico Fermi vertel het; Fermi het die eer aan Lamb gegee. Bohr het kort daarna van Princeton na Columbia gegaan om Fermi te sien. Toe hy Fermi nie in sy kantoor vind nie, het Bohr na die siklotronarea gegaan en Herbert L. Anderson daar gekry. Bohr het hom aan die skouer gegryp en gesê: &quot;Jong man, laat ek jou van iets nuuts en opwindends in die fisika vertel.&quot;&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|268}}

Dit was vir 'n aantal wetenskaplikes by Columbia duidelik dat hulle moes probeer om die energie op te spoor wat die kernsplyting van uraan deur neutronbombardering vrystel. Op 25 Januarie 1939 het 'n span van die Columbia-universiteit die eerste kernsplytingseksperiment in die Verenigde State uitgevoer,&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=H. L. Anderson |author2=E. T. Booth |author3=J. R. Dunning |author4=E. Fermi |author5=G. N. Glasoe |author6=F. G. Slack |name-list-style=amp |title=The Fission of Uranium |journal=Physical Review |volume=55 |issue=5 |page=511 |year=1939 |doi=10.1103/PhysRev.55.511.2 |bibcode=1939PhRv...55..511A}}&lt;/ref&gt; en dit is in die kelder van Pupin Hall gedoen. Die eksperiment het behels dat uraanoksied in 'n ionisasiekamer geplaas en met neutrone bestraal word, en dat die energie wat so vrygestel word, gemeet word. Die resultate het bevestig dat splyting plaasvind en sterk daarop gedui dat dit bepaald die isotoop uraan-235 was wat splyt. Die volgende dag het die vyfde Washingtonse Konferensie oor Teoretiese Fisika in [[Washington, D.C.]] onder die gesamentlike beskerming van die George Washington-universiteit en die Carnegie-instelling van Washington begin, en die nuus oor kernsplyting het daar nog verder versprei, wat baie meer eksperimentele demonstrasies aangemoedig het.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|267-270}}

Die Hahn-en-Strassmann-artikel van 6 Januarie 1939 het die ontdekking van splyting aangekondig. In hul tweede publikasie oor kernsplyting, in Februarie 1939, het Hahn en Strassmann die term ''Uranspaltung'' (uraansplyting) vir die eerste keer gebruik en die bestaan en vrystelling van bykomende neutrone gedurende die splytingsproses voorspel, wat die moontlikheid van 'n kernkettingreaksie geopen het.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hahn |first1=O. |last2=Strassmann |first2=F. |title=Nachweis der Entstehung aktiver Bariumisotope aus Uran und Thorium durch Neutronenbestrahlung; Nachweis weiterer aktiver Bruchstücke bei der Uranspaltung |journal=Naturwissenschaften |volume=27 |issue=6 |pages=89-95 |date=Februarie 1939 |doi=10.1007/BF01488988 |bibcode=1939NW.....27...89H |s2cid=33512939}}&lt;/ref&gt; Die artikel van Meitner en Frisch van 11 Februarie 1939 het die proses met die verdeling van 'n vloeistofdruppel vergelyk en die energie wat vrygestel word, op 200&amp;nbsp;MeV geskat.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Meitner |first1=Lise |last2=Frisch |first2=O. R. |title=Disintegration of Uranium by Neutrons: a New Type of Nuclear Reaction |url=https://www.nature.com/articles/143239a0 |journal=Nature |access-date=20 September 2023 |date=1939 |volume=143 |issue=3615 |pages=239-240 |doi=10.1038/143239a0 |bibcode=1939Natur.143..239M |s2cid=4113262 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Die artikel van Bohr en Wheeler van 1 September 1939 het hierdie vloeistofdruppelmodel gebruik om die besonderhede van splyting te kwantifiseer, insluitend die energie wat vrygestel word, die deursnee vir neutrongeïnduseerde splyting te skat en af te lei dat &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U die grootste bydraer tot daardie deursnee en tot stadigeneutronsplyting is.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bohr |first1=Niels |last2=Wheeler |first2=John |title=The Mechanism of Nuclear Fission |journal=Physical Review |date=1939 |volume=56 |issue=5 |pages=426-450 |doi=10.1103/PhysRev.56.426 |bibcode=1939PhRv...56..426B |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|262,311}}&lt;ref name=&quot;ww&quot;/&gt;{{rp|9-13}}

=== Verwesenliking van die splytingskettingreaksie ===
[[Lêer:Stagg Field reactor.jpg|duimnael|'n Tekening van die eerste kunsmatige reaktor, Chicago Pile-1]]
In hierdie tydperk het die Hongaarse fisikus [[Leó Szilárd]] besef dat die neutrongedrewe splyting van swaar atome gebruik kon word om 'n kernkettingreaksie te skep. So 'n reaksie met neutrone was 'n gedagte wat hy in 1933 die eerste keer geformuleer het nadat hy Rutherford se neerhalende opmerkings oor die lewering van krag uit neutronbotsings gelees het. Szilárd kon egter nie 'n neutrongedrewe kettingreaksie met berillium bereik nie. Szilárd het dit so gestel: &quot;As ons 'n element kon vind wat deur neutrone gesplyt word en wat ''twee'' neutrone sou uitstraal wanneer dit ''een'' neutron absorbeer, sou so 'n element, as dit in 'n groot genoeg massa saamgevoeg word, 'n kernkettingreaksie kon onderhou.&quot; Op 25 Januarie 1939, nadat hy van Hahn se ontdekking by [[Eugene Wigner]] gehoor het, het Szilárd opgemerk: &quot;As genoeg neutrone uitgestraal word ... dan behoort dit natuurlik moontlik te wees om 'n kettingreaksie te onderhou. Al die dinge wat [[H.G. Wells]] voorspel het, het vir my plotseling werklik gelyk.&quot; Nadat die Hahn-en-Strassmann-artikel gepubliseer is, het Szilárd in 'n brief aan Lewis Strauss opgemerk dat &quot;die energie wat in hierdie nuwe reaksie vrygestel word, baie hoër as in alle voorheen bekende gevalle moet wees&quot;, wat tot &quot;die grootskaalse lewering van energie en radioaktiewe elemente, en ongelukkig miskien ook tot atoombomme&quot; kon lei.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Zoellner |first1=Tom |title=Uranium |date=2009 |publisher=Viking Penguin |isbn=978-0-670-02064-5 |pages=28-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|26-28,203-204,213-214,223-225,267-268}}

Szilárd het Fermi in New York en Frédéric Joliot-Curie in [[Parys]] daarna aangespoor om nie oor die moontlikheid van 'n kettingreaksie te publiseer nie, sodat die Nazi-regering nie aan die vooraand van wat later as die [[Tweede Wêreldoorlog]] bekend sou staan, van die moontlikhede bewus sou raak nie. Fermi het met 'n mate van huiwering tot selfsensuur ingestem. Joliot-Curie het egter nie, en in April 1939 het sy span in Parys, waaronder Hans von Halban en Lew Kowarski, in die tydskrif ''Nature'' berig dat die aantal neutrone wat met die kernsplyting van uraan uitgestraal word, destyds op 3,5 per splyting gestel is.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=H. Von Halban |author2=F. Joliot |author3=L. Kowarski |name-list-style=amp |title=Number of Neutrons Liberated in the Nuclear Fission of Uranium |journal=Nature |volume=143 |issue=3625 |page=680 |year=1939 |doi=10.1038/143680a0 |bibcode=1939Natur.143..680V |s2cid=4089039 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Szilárd en Walter Zinn het bevind dat &quot;die aantal neutrone wat deur splyting uitgestraal word, omtrent twee is&quot;, en Fermi en Anderson het &quot;'n opbrengs van omtrent twee neutrone vir elke neutron wat gevang word&quot; geskat.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|290-291,295-296}}

Met die nuus van splytingsneutrone uit uraansplyting het Szilárd die moontlikheid van 'n kernkettingreaksie met uraan onmiddellik begryp. In die somer van 1939 het Fermi en Szilárd die gedagte van 'n kernreaktor, 'n stapel, voorgestel om hierdie proses te bemiddel. Die stapel sou natuurlike uraan as brandstof gebruik. Fermi het veel vroeër al aangetoon dat neutrone veel doeltreffender deur atome gevang word as hulle lae energie het, die sogenaamde stadige of termiese neutrone, want om kwantumredes het dit die atome na veel groter teikens vir die neutrone laat lyk. Om die sekondêre neutrone wat die splytende uraankerne vrystel, te vertraag, het Fermi en Szilárd dus 'n grafietmoderator voorgestel waarteen die vinnige, hoë-energie- sekondêre neutrone sou bots en so doeltreffend vertraag sou word. Met genoeg uraan en met suiwer genoeg grafiet sou hul stapel teoreties 'n stadigeneutronkettingreaksie kon onderhou, en dit sou op die lewering van hitte sowel as die skepping van radioaktiewe splytingsprodukte uitloop.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|291,298-302}}

In Augustus 1939 het Szilárd, [[Edward Teller|Teller]] en Wigner gedink dat die Duitsers van die splytingskettingreaksie gebruik sou kon maak, en hulle is aangespoor om die aandag van die Amerikaanse regering op die saak te probeer vestig. Hiervoor het hulle [[Albert Einstein]] oorreed om sy naam aan 'n brief aan president [[Franklin D. Roosevelt]] te leen. Op 11 Oktober is die Einstein-Szilárd-brief deur Alexander Sachs afgelewer. Roosevelt het die implikasies vinnig begryp en gesê: &quot;Alex, waarop jy uit is, is om te sorg dat die Nazi's ons nie opblaas nie.&quot; Roosevelt het die stigting van die Adviesraad oor Uraan beveel.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|303-309,312-317}}

In Februarie 1940, met die aanmoediging van Fermi en John R. Dunning, kon Alfred O. C. Nier U-235 en U-238 in 'n glas[[massaspektrometrie|massaspektrometer]] van uraantetrachloried skei. Dunning het die U-235-monster daarna met neutrone van die Columbia-universiteit se [[siklotron]] gebombardeer en bevestig dat &quot;U-235 vir die stadigeneutronsplyting van uraan verantwoordelik was&quot;.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|297-298,332}}

By die [[Universiteit van Birmingham]] het Frisch met Rudolf Peierls saamgespan, wat aan 'n formule vir die kritieke massa gewerk het. Met die aanname dat isotoopskeiding moontlik was, het hulle &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U oorweeg, waarvan die deursnee nog nie bepaal was nie, maar wat vermoedelik veel groter as dié van natuurlike uraan was. Hulle het bereken dat slegs 'n halwe kilogram of wat, in 'n volume kleiner as 'n gholfbal, op 'n kettingreaksie vinniger as verdamping sou uitloop, en dat die ontploffing wat daaruit volg, 'n temperatuur hoër as dié binne-in die son en druk groter as dié in die middel van die aarde sou lewer. Die koste van isotoopskeiding sou daarby &quot;in vergelyking met die koste van die oorlog onbeduidend wees&quot;. Teen Maart 1940, met die aanmoediging van Mark Oliphant, het hulle die Frisch-Peierls-memorandum in twee dele geskryf: &quot;Oor die konstruksie van 'n 'superbom' gebaseer op 'n kernkettingreaksie in uraan&quot; en &quot;Memorandum oor die eienskappe van 'n radioaktiewe 'superbom'&quot;. Op 10 April 1940 is die eerste vergadering van die MAUD-komitee gehou.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|321-325,330-331,340-341}}

In Desember 1940 het Franz Simon in Oxford sy skatting van die grootte van 'n werklike skeidingsaanleg geskryf, waarin hy gasdiffusie as die beste metode vir die skeiding van uraanisotope voorgestel het.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|339,343}}

Op 28 Maart 1941 het Emilio Segrè en Glenn Seaborg berig oor die &quot;sterk aanduidings dat &lt;sup&gt;239&lt;/sup&gt;Pu splyting met stadige neutrone ondergaan&quot;. Dit het beteken dat chemiese skeiding 'n alternatief vir die skeiding van uraanisotope was: 'n kernreaktor met natuurlike uraan as brandstof kon eerder 'n plutoniumisotoop lewer om &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U as kernplofstof te vervang. In Mei het hulle aangetoon dat die deursnee van plutonium 1,7 keer dié van U-235 is, en toe plutonium se deursnee vir vinnige splyting op tien keer dié van U-238 gemeet is, het plutonium 'n haalbare opsie vir 'n bom geword.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|346-355,366-368}}

In Oktober 1941 het MAUD sy finale verslag aan die Amerikaanse regering vrygestel. Die verslag het gelui: &quot;Ons het nou tot die gevolgtrekking gekom dat dit moontlik sal wees om 'n doeltreffende uraanbom te maak ... Die materiaal vir die eerste bom kan teen die einde van 1943 gereed wees.&quot;&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|368-369}}

In November 1941 kon John Dunning en Eugene T. Booth die verryking van uraan deur gasdiffusie oor 'n versperring demonstreer. Op 27 November het Vannevar Bush die Nasionale Akademie van Wetenskappe se derde verslag aan Roosevelt oorhandig; die verslag het onder meer gevra dat alle stelsels vir isotoopskeiding parallel ontwikkel word. Op 6 Desember het Bush en James Conant die Uraankomitee se take herorganiseer, met Harold Urey wat gasdiffusie ontwikkel, [[Ernest Lawrence]] elektromagnetiese skeiding, Eger V. Murphree sentrifuges, en Arthur Compton wat vir teoretiese studies en ontwerp verantwoordelik was.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|381,387-388}}

Op 23 April 1942 het wetenskaplikes van die Metallurgiese Laboratorium sewe moontlike maniere bespreek om plutonium uit bestraalde uraan te onttrek, en hulle het besluit om ondersoek na al sewe te doen. Op 17 Junie is die eerste lading uraannitraathekshidraat met neutrone in die siklotron van die Washington-universiteit in St. Louis gebombardeer, en op 27 Julie was die bestraalde materiaal vir Glenn Seaborg se span gereed. Op 20 Augustus het hulle met ultramikrochemiese tegnieke daarin geslaag om plutonium te onttrek.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|408-415}}

In Mei 1942 het Gertrude Scharff Goldhaber by die Brookhaven Nasionale Laboratorium vir die eerste keer oor die uitstraling van verskeie neutrone gedurende die spontane splyting van uraan berig. Haar navorsing is geheim gehou.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Perkowitz |first=Sidney |date=28 Maart 2023 |title=Exploring the nuclear world: the life and science of Gertrude Scharff-Goldhaber |url=https://physicsworld.com/a/exploring-the-nuclear-world-the-life-and-science-of-gertrude-scharff-goldhaber/ |access-date=20 Mei 2026 |website=Physics World}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Scharff-Goldhaber |first1=G. |last2=Klaiber |first2=G. S. |date=1 Augustus 1946 |title=Spontaneous Emission of Neutrons from Uranium |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRev.70.229.2 |journal=Physical Review |volume=70 |issue=3-4 |pages=229 |doi=10.1103/PhysRev.70.229.2 |issn=0031-899X |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

Vanaf April 1939 het die skep van 'n kettingreaksie in natuurlike uraan, eerder as isotoopskeiding, Fermi en Szilárd se doel geword. Hul eerste pogings het 230&amp;nbsp;kg uraanoksied van die Eldorado Radium Corporation gebruik, wat in twee en vyftig houers van 5&amp;nbsp;cm in deursnee en 60&amp;nbsp;cm lank in 'n tenk [[mangaan]]oplossing gepak is, en daarmee kon hulle bevestig dat meer neutrone uitgestraal as geabsorbeer word. Die waterstof in die water het egter die stadige neutrone geabsorbeer wat vir splyting nodig is, en koolstof in die vorm van grafiet is daarna oorweeg weens sy kleiner vangdeursnee. In April 1940 kon Fermi die potensiaal van koolstof vir 'n stadigeneutronkettingreaksie bevestig nadat hy die National Carbon Company se grafietblokke by die Pupin-laboratoriums ontvang het. In Augustus en September het die Columbia-span die deursneemetings uitgebrei deur 'n reeks eksponensiële stapels van 'n uraan-grafietrooster te bou. Fermi se doel was om die kritieke massa te bepaal wat vir volgehoue neutronlewering nodig is, en hy het die lewerfaktor ''k'' omskryf om die kettingreaksie te beoordeel, waarby 'n waarde van 1,0 'n volgehoue kettingreaksie aandui. In September 1941 kon Fermi se span net 'n ''k''-waarde van 0,87 bereik, en in April 1942, voordat die projek in Chicago gesentraliseer is, het hulle 0,918 bereik deur die vog uit die oksied te verwyder. In Mei 1942, nadat een van die eksponensiële stapels by Stagg Field 'n ''k'' van 0,995 bereik het, het Fermi 'n volskaalse kettingreagerende stapel beplan: Chicago Pile-1. Die aanskaf van suiwerder vorme van grafiet, sonder spore van boor en sy groot deursnee, het van die uiterste belang geword, en so ook die aanskaf van hoogs gesuiwerde oksied van Mallinckrodt Chemical Works en uiteindelik van suiwer uraanmetaal uit die Ames-proses, wat die oksiedpseudosfere vervang het. Van 16 November 1942 het Herbert L. Anderson en Walter Zinn in twee skofte 'n stapel gebou wat teen 1 Desember 57 lae bereik het. Die finale stapel het uit omtrent 350&amp;nbsp;ton grafiet, 36,6&amp;nbsp;ton uraanoksied en 5,6&amp;nbsp;ton uraanmetaal bestaan, met tien [[kadmium]]beheerstawe. Op 2 Desember 1942, met ''k'' wat 1,0 nader, het Fermi al die beheerstawe op een na laat verwyder en daarna die laaste een geleidelik verwyder. Die klikke van die neutronteller het toegeneem, en so ook die pennetekenaar, toe Fermi aangekondig het: &quot;Die stapel het krities geword.&quot; Hulle het 'n ''k'' van 1,006 bereik, wat beteken het dat die neutronintensiteit elke twee minute verdubbel, benewens dat die stapel plutonium teel.&lt;ref name=&quot;rr&quot;/&gt;{{rp|298-301,333-334,394-397,400-401,428-442}}

=== Manhattan-projek en daarna ===
{{Sien ook|Manhattan-projek}}
In die Verenigde State is 'n volskaalse poging om atoomwapens te maak, laat in 1942 begin. Hierdie werk is in 1943 deur die Amerikaanse Weermag se korps van ingenieurs oorgeneem en as die Manhattan-ingenieursdistrik bekend gestel. Die hoogs geheime [[Manhattan-projek]], soos dit in die omgang bekend was, is deur generaal [[Leslie Groves]] gelei. Onder die projek se dosyne terreine was Hanford in Washington, wat die eerste kernreaktors op industriële skaal gehad het en plutonium gelewer het; Oak Ridge in Tennessee, wat hoofsaaklik met uraanverryking te doen gehad het; en Los Alamos in [[Nieu-Meksiko]], die wetenskaplike middelpunt vir navorsing oor die ontwikkeling en ontwerp van die bom. Ander terreine, veral die Berkeley-stralingslaboratorium en die Metallurgiese Laboratorium aan die Universiteit van Chicago, het belangrike bydraende rolle gespeel. Die algehele wetenskaplike leiding van die projek is deur die fisikus [[Robert Oppenheimer]] bestuur.

In Julie 1945 is die eerste atoomplofbare toestel, bekend as &quot;The Gadget&quot;, in die woestyn van Nieu-Meksiko in die Trinity-toets ontplof. Dit is met plutonium wat by Hanford geskep is, aangedryf. In Augustus 1945 is nog twee atoomtoestelle teen die Japannese stede [[Hirosjima]] en Nagasaki gebruik: &quot;[[Little Boy]]&quot;, 'n uraan-235-bom, en &quot;[[Fat Man]]&quot;, 'n plutoniumbom.

=== Natuurlike splytingskettingreaktors op Aarde ===
Kritikaliteit in die natuur is ongewoon. By drie ertsneerslae by Oklo in [[Gaboen]] is sestien plekke, die sogenaamde Oklo-fossielreaktors, ontdek waar volgehoue kernsplyting omtrent 2&amp;nbsp;miljard jaar gelede plaasgevind het. Die Franse fisikus Francis Perrin het die Oklo-fossielreaktors in 1972 ontdek, maar Paul Kuroda het dit reeds in 1956 veronderstel.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=P. K. Kuroda |doi=10.1063/1.1743058 |title=On the Nuclear Physical Stability of the Uranium Minerals |year=1956 |page=781 |issue=4 |volume=25 |journal=The Journal of Chemical Physics |url=http://nuclearplanet.com/Kuroda%201956.pdf |bibcode=1956JChPh..25..781K}}&lt;/ref&gt; Grootskaalse kettingreaksies in natuurlike uraan, deur ligte water gemodereer, het ver in die verlede voorgekom en sou vandag nie moontlik wees nie. Hierdie antieke proses kon slegs ligte water as moderator gebruik omdat natuurlike uraan 2&amp;nbsp;miljard jaar gelede ryker aan die korterlewende splytbare isotoop &lt;sup&gt;235&lt;/sup&gt;U was, omtrent 3%, as die natuurlike uraan wat vandag beskikbaar is, wat net 0,7% bevat en tot 3% verryk moet word om in ligwaterreaktors bruikbaar te wees.

== Sien ook ==
* [[Kernfusie]]
* [[Kernaandrywing]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Verdere leeswerk ==
* {{cite book |title=DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 1 |date=Januarie 1993 |publisher=U.S. Department of Energy |url=http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf |id=DOE-HDBK-1019/1-93 |access-date=3 Januarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319145623/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf |archive-date=19 Maart 2014}}
* {{cite book |title=DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 2 |date=Januarie 1993 |publisher=U.S. Department of Energy |url=http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf |id=DOE-HDBK-1019/2-93 |access-date=3 Januarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203041437/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf |archive-date=3 Desember 2013}}
* {{cite journal |last1=Bulgac |first1=Aurel |last2=Jin |first2=Shi |last3=Stetcu |first3=Ionel |title=Nuclear Fission Dynamics: Past, Present, Needs, and Future |journal=Frontiers in Physics |date=2020 |volume=8 |article-number=63 |doi=10.3389/fphy.2020.00063 |arxiv=1912.00287 |bibcode=2020FrP.....8...63B |doi-access=free}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.atomicarchive.com/Effects/index.shtml The Effects of Nuclear Weapons]
* [http://www.aip.org/history/mod/fission/fission1/01.html The Discovery of Nuclear Fission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100216210730/http://www.aip.org/history/mod/fission/fission1/01.html |date=16 Februarie 2010}}, 'n historiese weergawe met klank en gidse vir onderwysers van die American Institute of Physics se geskiedenissentrum
* [http://www.atomicarchive.com/Fission/Fission1.shtml Nuclear Fission Explained] by atomicarchive.com

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kernfisika]]</text>
      <sha1>amkekur9z3gbh2qgla80lkv96xym4th</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49085</id>
    <revision>
      <id>2979046</id>
      <parentid>2975823</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T03:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55285-64</username>
        <id>216250</id>
      </contributor>
      <origin>2979046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88537" sha1="2u4kaost0sr9kmbxkkscotd348wr1kp" xml:space="preserve">{{Inligtingskas pryse
|naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Nobel prize medal.svg|50px]] Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde}}}}
|beeld = AlfredNobel adjusted.jpg
|breedte = 200
|onderskrif = Die Sweedse chemikus [[Alfred Nobel]], wat in sy testament voorsiening vir die Nobelprys gemaak het.
|toegeken = Uitstaande bydraes vir die mensdom in Fisiologie of Geneeskunde
|borg = Nobelpleging by die Karolinska Instituut
|land = {{vlagland|Swede}}
|datum = 10 Desember
|vorigenaam = 
|eerste = {{Geboortedatum en ouderdom|1901|12|10}}
|ander = 
|webtuiste = [https://www.nobelprize.org/ nobelprize.org]
}}

Die '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde''' ([[Sweeds]]: ''Nobelpriset i fysiologi eller medicin'') is ’n jaarlikse prys wat deur die [[Swede|Sweedse]] Nobelpleging by die Karolinska Instituut in Solna naby [[Stockholm]] toegeken word aan mense wat wêreldwyd die uitmuntendste bydraes op die gebied van [[fisiologie]] of [[geneeskunde]] gelewer het. Dit is een van vyf pryse waarvoor [[Alfred Nobel]] in sy testament voorsiening gemaak en sedert 1901 toegeken word; die ander is die [[Nobelprys]]e vir [[Nobelprys vir Chemie|chemie]], [[Nobelprys vir fisika|fisika]], [[Nobelprys vir Letterkunde|letterkunde]] en [[Nobelprys vir Vrede|vrede]].

[[Lêer:Karolinska Institutet, infart från Solnavägen 20060723.jpg|duimnael|links|Hoofingang van die Karolinska Instituut in Solna naby Stockholm]]
Die akademie kondig die naam van die Nobelpryswenners jaarliks vroeg in Oktober aan,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/nomination/medicine/ |title=Nomination and selection of Medicine Laureates |website=Nobelprize.org |publisher=Nobel Media 2026 |date=5 Oktober 2026 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510012452/https://www.nobelprize.org/nomination/medicine/ |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; met die Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde tradisioneel eerste en op 'n Maandag. Die prys word jaarliks in Stockholm, Swede, toegeken op 10 Desember, die herdenking van Nobel se dood. Tot en met 2026 is die prys aan altesaam 235 individue toegeken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=All Nobel Laureates in Physiology or Medicine |website=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-laureates-in-physiology-or-medicine/ |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072810/https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-laureates-in-physiology-or-medicine |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nog 14 vroue het dit gekry.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women-3/ |title=Nobel Prize Awarded Women |website=Nobelprize.org |publisher=Nobel Media 2026 |date=5 Oktober 2026 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106194036/https://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women-3/ |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Een Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde-wenners, naamlik die [[Duitsers|Duitser]] [[Gerhard Domagk]] (1939), was deur sy regering, die destydse [[Nazi-Duitsland]], nie toegelaat om die prys te aanvaar nie. Hy sou later ná die afloop van die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n medalje en diploma ontvang, maar nie die prysgeld nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Nobel Laureates Facts |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/nobel-prize-facts/ |date=5 Oktober 2026 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517193756/https://www.nobelprize.org/prizes/facts/nobel-prize-facts |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die 2026-Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde is toegeken aan [[Peter Hegemann]], [[Georg Nagel]] en [[Karl Deisseroth]] &quot;vir hul ontdekkings rakende ligbeheerde ioonkanale en [[optogenetika]]&quot;.&lt;ref name=nobelprize&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |website=Nobelprize.org |publisher=Nobel Media 2026 |date=5 Oktober 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die pryse, wat 'n bedrag geld ([[Sweedse kroon|SEK]]9&amp;nbsp;miljoen, omtrent [[Amerikaanse dollar|VSA]]$1&amp;nbsp;miljoen per pryskategorie, wat dan gelykop onder die Bekroondes verdeel word),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2019/06/prize_amounts_18.pdf |title=The Nobel Prize Amounts |publisher=Nobelprize.org |accessdate=5 Oktober 2020}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; 'n goue medalje en 'n diploma insluit, word op 10 Desember, die herdenking van Nobel se sterfdag in 1896, tydens 'n seremonie deur die Sweedse koning, tans [[Carl XVI Gustaf van Swede]], in die Stockholmse Konsertsaal uitgedeel.

Hieronder volg 'n lys van die ontvangers van die Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde vanaf 1901 tot op hede. In 1915–1918, 1921, 1925 en 1940–1942 is die prys nie toegeken nie.

[[#1900's|1900's]] – [[#1910's|1910's]] – [[#1920's|1920's]] – [[#1930's|1930's]] – [[#1940's|1940's]] – [[#1950's|1950's]] – [[#1960's|1960's]] – [[#1970's|1970's]] – [[#1980's|1980's]] – [[#1990's|1990's]] – [[#2000's|2000's]] – [[#2010's|2010's]] – [[#2020's|2020's]]

== 1900's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1900's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1901]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1901/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071825/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1901/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:EmilVonBehring.jpg|75px]]
| [[Emil Adolf von Behring]]
| {{vlagland|Duitse Keiserryk}}
| &quot;vir sy werk op [[Bloedplasma|serumterapie]], veral die toepassing daarvan op [[witseerkeel]], waardeur hy 'n nuwe pad in die domein van die mediese wetenskap geopen het en sodoende in die hande van die dokter 'n oorwinnende wapen teen siekte en sterftes geplaas het&quot;
|-
| [[1902]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1902/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1902 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071830/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1902/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ronald Ross.jpg|75px]]
| Sir [[Ronald Ross]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Brits-Indië}}
| &quot;vir sy werk op [[malaria]], waarmee hy aangedui het hoe dit die organisme binnedring en daardeur die basis gelê het vir suksesvolle navorsing oor hierdie siekte en metodes om dit te bekamp&quot;
|-
| [[1903]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1903/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1903 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071836/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1903/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Niels ryberg.jpg|75px]]
| [[Niels Ryberg Finsen]]
| {{vlagland|Denemarke}}&lt;br /&gt;({{vlagland|Faroëreilande}})
| &quot;[vir] sy bydrae tot die behandeling van siektes, veral ''lupus vulgaris'', met gekonsentreerde ligbestraling, waardeur hy 'n nuwe weg vir die mediese wetenskap gebaan het&quot;
|-
| [[1904]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1904/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1904 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071840/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1904/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ivan Pavlov nobel.jpg|75px]]
| [[Iwan Pawlof]]
| {{vlagland|Russiese Ryk}}
| &quot;ter erkenning van sy werk op die fisiologie van [[Spysverteringstelsel|spysvertering]], waardeur kennis oor lewensbelangrike aspekte van die vak verander en vergroot is&quot;
|-
| [[1905]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1905/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071846/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1905/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:RobertKoch cropped.jpg|75px]]
| [[Robert Koch]]
| {{vlagland|Duitse Keiserryk}}
| &quot;vir sy ondersoeke en ontdekkings met betrekking tot [[tuberkulose]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1906]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1906/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1906 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071850/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1906/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Camillo Golgi nobel.jpg|75px]]
| [[Camillo Golgi]]
| {{vlagland|Italië|1861}}
| rowspan='2' | &quot;ter erkenning van hul werk op die struktuur van die [[senuweestelsel]]&quot;
|-
| [[Lêer:Cajal-Restored.jpg|75px]]
| [[Santiago Ramón y Cajal]]
| {{vlagland|Spanje|1785}}
|-
| [[1907]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1907/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1907 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071856/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1907/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Charles Laveran nobel.jpg|75px]]
| [[Charles Louis Alphonse Laveran]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;ter erkenning van sy werk op die rol wat protosoë in siektekunde speel&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1908]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1908/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1908 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071900/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1908/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ilya Mechnikov nobel.jpg|75px]]
| [[Élie Metchnikoff|Ilja Iljitsj Metsjnikof]]
| {{vlagland|Russiese Ryk}}
| rowspan='2' | &quot;ter erkenning van hul werk op [[Immuunstelsel|immuniteit]]&quot;
|-
| [[Lêer:Paul Ehrlich (1926-27 Microbe Hunters).jpg|75px]]
| [[Paul Ehrlich]]
| {{vlagland|Duitse Keiserryk}}
|-
| [[1909]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1909/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1909 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071905/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1909/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Emil Theodor Kocher nobel.jpg|75px]]
| [[Emil Theodor Kocher]]
| {{vlagland|Switserland}}
| &quot;vir sy werk oor die fisiologie, patologie en chirurgie van die [[skildklier]]&quot;
|}

== 1910's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1910's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1910]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1910/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1910 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071910/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1910/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Kossel, Albrecht (1853-1927).jpg|75px]]
| [[Albrecht Kossel]]
| {{vlagland|Duitse Keiserryk}}
| &quot;ter erkenning van die bydrae tot ons kennis van selchemie wat gemaak is weens van sy werk op [[proteïen]]e, insluitend die nuklemestowwe&quot;
|-
| [[1911]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1911/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1911 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071914/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1911/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Allvar Gullstrand.jpg|75px]]
| [[Allvar Gullstrand]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;vir sy werk op die dioptriek van die [[oog]]&quot;
|-
| [[1912]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1912/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1912 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071920/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1912/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Alexis Carrel 02.jpg|75px]]
| [[Alexis Carrel]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;[vir] sy werk op vaskulêre hegting en die oorplanting van [[bloedvat]]e en [[Orgaan|organe]]&quot;
|-
| [[1913]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1913/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1913 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071925/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1913/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Charles Robert Richet nobel.jpg|75px]]
| [[Charles Richet]]
| &quot;[vir] sy werk op anafilakse&quot;
|-
| [[1914]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1914/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1914 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071931/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1914/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Robert Barany.jpg|75px]]
| [[Robert Bárány]]
| {{vlagland|Oostenryk-Hongarye}}
| &quot;vir sy werk op die fisiologie en patologie van die vestibulêre apparaat&quot;
|-
| [[1919]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1919/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071934/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1919/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jules Bordet nobel.jpg|75px]]
| [[Jules Bordet]]
| {{vlagland|België}}
| &quot;vir sy ontdekkings met betrekking tot [[Immuunstelsel|immuniteit]]&quot;
|}

== 1920's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1920's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1920]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1920/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1920 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071938/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1920/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:August Krogh.jpg|75px]]
| [[August Krogh|Schack August Steenberg Krogh]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| &quot;vir sy ontdekking van die kapillêre motorreguleermeganisme&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1922]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1922/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1922 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071944/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1922/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Archibald Vivian Hill.jpg|75px]]
| [[Archibald Hill|Archibald Vivian Hill]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir sy ontdekking wat verband hou met die produksie van hitte in die [[spier]]&quot;
|-
| [[Lêer:Otto Fritz Meyerhof.jpg|75px]]
| [[Otto Fritz Meyerhof]]
| {{vlagland|Republiek van Weimar}}
| &quot;vir sy ontdekking van die vaste verhouding tussen die verbruik van [[suurstof]] en die metabolisme van melksuur in die spier&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1923]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1923/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1923 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071948/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1923/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Fredrick banting.jpg|75px]]
| Sir [[Frederick Banting|Frederick Grant Banting]]
| {{vlagland|Kanada|1921}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking van [[insulien]]&quot;
|-
| [[Lêer:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|75px]]
| [[John James Rickard Macleod]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[1924]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1924/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1924 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071954/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1924/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Willem Einthoven.jpg|75px]]
| [[Willem Einthoven]]
| {{vlagland|Nederland}}
| &quot;vir die ontdekking van die meganisme van die [[elektrokardiogram]]&quot;
|-
| [[1926]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1926/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1926 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072004/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1926/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:J Fibiger.jpg|75px]]
| [[Johannes Andreas Grib Fibiger]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| &quot;vir sy ontdekking van die ''Gongilonema neoplastikum''&quot;
|-
| [[1927]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1927/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1927 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072010/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1927/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Julius Wagner-Jauregg.jpg|75px]]
| [[Julius Wagner-Jauregg]]
| {{vlagland|Oostenryk}}
| &quot;vir sy ontdekking van die terapeutiese waarde van [[malaria]]-inenting in die behandeling van [[demensie]]-paralitika&quot;
|-
| [[1928]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1928/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1928 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072014/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1928/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jules Nicole.jpg|75px]]
| [[Charles Nicolle|Charles Jules Henri Nicolle]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| &quot;vir sy werk op [[tifus]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1929]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1929/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1929 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072020/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1929/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Christiaan Eijkman.jpg|75px]]
| [[Christiaan Eijkman]]
| {{vlagland|Nederland}}
| &quot;vir sy ontdekking van die antineuritiese [[vitamien]]&quot;
|-
| [[Lêer:Frederick Gowland Hopkins nobel.jpg|75px]]
| Sir [[Frederick Gowland Hopkins]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir sy ontdekking van die groei-stimulerende [[vitamien]]e&quot;
|}

== 1930's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1930's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[1930]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1930/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1930 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072024/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1930/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:LandsteinerWS.jpg|75px]]
| [[Karl Landsteiner]]
| {{vlagland|Oostenryk}}
| &quot;vir sy ontdekking van menslike bloedgroepe&quot;
|-
| [[1931]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1931/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1931 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072036/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1931/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Otto Warburg.jpg|75px]]
| [[Otto Heinrich Warburg]]
| {{vlagland|Republiek van Weimar}}
| &quot;vir sy ontdekking van die aard en werking van die respiratoriese ensiem&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1932]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1932/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1932 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072039/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1932/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|75px]]
| Sir [[Charles Scott Sherrington]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die funksies van [[neuron]]e&quot;
|-
| [[Lêer:Edgar Douglas Adrian nobel.jpg|75px]]
| [[Edgar Adrian, 1ste Baron Adrian|Edgar Douglas Adrian]]
|-
| [[1933]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1933/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1933 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072042/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1933/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Thomas Hunt Morgan.jpg|75px]]
| [[Thomas Hunt Morgan]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy ontdekkings rakende die rol wat [[chromosoom|chromosome]] in erflikheid speel&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1934]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1934/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1934 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072046/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1934/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:George Whipple nobel.jpg|75px]]
| [[George Whipple|George Hoyt Whipple]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende [[lewer]]terapie in gevalle van [[Anemie|bloedarmoede]]&quot;
|-
| [[Lêer:George Minot nobel.jpg|75px]]
| [[George Minot|George Richards Minot]]
|-
| [[Lêer:William P Murphy.jpg|75px]]
| [[William P. Murphy|William Parry Murphy]]
|-
| [[1935]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1935/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1935 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072052/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1935/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Hans Spemann nobel.jpg|75px]]
| [[Hans Spemann]]
| {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| &quot;vir sy ontdekking van die organiseerder-effek in embrioniese ontwikkeling&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1936]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1936/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1936 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072058/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1936/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Henry Dale nobel.jpg|75px]]
| Sir [[Henry Hallett Dale]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings met betrekking tot [[Senuoordraer|chemiese oordrag van senuwee-impulse]]&quot;
|-
| [[Lêer:Otto Loewi nobel.jpg|75px]]
| [[Otto Loewi]]
| {{vlagland|Oostenryk}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Nazi-Duitsland}}
|-
| [[1937]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1937/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072101/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1937/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Albert Szent-Györgyi cropped.jpg|75px]]
| [[Albert Szent-Györgyi|Albert Szent-Györgyi von Nagyrapolt]]
| {{vlagland|Hongarye}}
| &quot;vir sy ontdekkings in verband met die biologiese verbrandingsprosesse, met spesiale verwysing na [[vitamien C]] en die katalise van fumaarsuur&quot;
|-
| [[1938]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1938/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1938 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072107/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1938/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Corneille Heymans nobel.jpg|75px]]
| [[Corneille Heymans|Corneille Jean François Heymans]]
| {{vlagland|Brits-Indië}}
| &quot;vir die ontdekking van die rol wat die sinus- en aortiese meganismes speel in die regulering van respirasie&quot;
|-
| [[1939]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1939/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1939 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072110/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1939/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Gerhard Domagk nobel.jpg|75px]]
| [[Gerhard Domagk]]
| {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| &quot;vir die ontdekking van die [[Antibiotikum|antibakteriese]] effekte van prontosil&quot;
|}

== 1940's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1940's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='2' | [[1943]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1943/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1943 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072121/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1943/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Henrik Dam nobel.jpg|75px]]
| [[Henrik Dam|Carl Peter Henrik Dam]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| &quot;vir sy ontdekking van [[vitamien K]]&quot;
|-
| [[Lêer:Edward A Doisy.jpg|75px]]
| [[Edward Adelbert Doisy]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy ontdekking van die chemiese aard van [[vitamien K]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1944]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1944/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1944 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072131/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1944/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Joseph Erlanger nobel.jpg|75px]]
| [[Joseph Erlanger]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings met betrekking tot die hoogs gedifferensieerde funksies van [[Akson|enkele senuweefibrille]]&quot;
|-
| [[Lêer:Herbert Spencer Gasser nobel.jpg|75px]]
| [[Herbert Spencer Gasser]]
|-
| rowspan='3' | [[1945]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1945/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1945 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072137/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1945/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Alexander Fleming 1945.jpg|75px]]
| Sir [[Alexander Fleming]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir die ontdekking van [[penisillien]] en die genesende effek daarvan by verskeie [[Infeksie|aansteeklike siektes]]&quot;
|-
| [[Lêer:Ernst Boris Chain 1945.jpg|75px]]
| Sir [[Ernst Boris Chain]]
|-
| [[Lêer:Howard Walter Florey 1945.jpg|75px]]
| [[Howard Florey|Howard Walter Florey]]
| {{vlagland|Australië}}
|-
| [[1946]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1946/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1946 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072142/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1946/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:HJ Muller 1952.jpg|75px]]
| [[Hermann Joseph Muller]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir die ontdekking van die produksie van mutasies deur middel van [[X-straal|X-bestraling]]&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1947]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1947/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072147/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1947/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Carl Ferdinand Cori.jpg|75px]]
| [[Carl Ferdinand Cori]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking van die verloop van die katalitiese omskakeling van [[glikogeen]]&quot;
|-
| [[Lêer:Gerty Theresa Cori.jpg|75px]]
| [[Gerty Cori|Gerty Theresa Cori, née Radnitz]]
|-
| [[Lêer:Bernado Houssay.JPG|75px]]
| [[Bernardo Houssay|Bernardo Alberto Houssay]]
| {{vlagland|Argentinië}}
| &quot;vir sy ontdekking van die rol wat die [[hormoon]] van die anterior pituïtêre lob speel in die metabolisme van [[glukose]]&quot;
|-
| [[1948]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1948/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1948 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072153/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1948/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Paul Hermann Müller nobel.jpg|75px]]
| [[Paul Hermann Müller]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Switserland}}
| &quot;vir sy ontdekking van die hoë doeltreffendheid van [[DDT]] as 'n kontakgif teen verskeie [[geleedpotiges]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1949]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1949/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072157/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1949/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Walter Hess.jpg|75px]]
| [[Walter Rudolf Hess]]
| &quot;vir sy ontdekking van die funksionele organisasie van die binnebrein as 'n koördineerder van aktiwiteite van die interne organe&quot;
|-
| [[Lêer:Moniz.jpg|75px]]
| [[António Egas Moniz|António Caetano Egas Moniz]]
| {{vlagland|Portugal}}
| &quot;vir sy ontdekking van die terapeutiese waarde van leukotomie (lobotomie) in sekere psigoses&quot;
|}

== 1950's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1950's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='3' | [[1950]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1950/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1950 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072202/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1950/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Philip Showalter Hench.jpg|75px]]
| [[Philip Showalter Hench]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| rowspan='3' |  &quot;vir hul ontdekkings met betrekking tot die [[Hormoon|hormone]] van die bynierkorteks, hul struktuur en biologiese effekte&quot;
|-
| [[Lêer:Edward Calvin Kendall 1940s.jpg|75px]]
| [[Edward Calvin Kendall]]
|-
| [[Lêer:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|75px]]
| [[Tadeus Reichstein|Tadeusz Reichstein]]
| {{vlagland|Switserland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Pole}}
|-
| [[1951]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1951/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1951 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072207/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1951/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Max Theiler nobel.jpg|75px]]
| [[Max Theiler]]
| {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| &quot;vir sy ontdekkings rakende [[geelkoors]] en hoe om dit te bekamp&quot;
|-
| [[1952]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1952/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1952 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072211/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1952/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Selman Waksman NYWTScrop.jpg|75px]]
| [[Selman Waksman|Selman Abraham Waksman]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy ontdekking van streptomisien, die eerste [[antibiotikum]] wat effektief was teen [[tuberkulose]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1953]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1953/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1953 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072217/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1953/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Hans Adolf Krebs.jpg|75px]]
| Sir [[Hans Adolf Krebs]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir sy ontdekking van die sitroensuursiklus (Krebssiklus)&quot;
|-
| [[Lêer:Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg|75px]]
| [[Fritz Albert Lipmann]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| &quot;vir sy ontdekking van mede-ensiem A en sy belangrikheid vir intermediêre metabolisme&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1954]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1954/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1954 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072221/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1954/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Enders2.jpg|75px]]
| [[John Franklin Enders]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekking van die vermoë van [[poliomiëlitis]][[virus]]se om te groei in kulture van verskillende soorte weefsel&quot;
|-
| [[Lêer:Frederick C. Robbins 1954.jpg|75px]]
| [[Frederick Chapman Robbins]]
|-
| [[Lêer:Thomas Huckle Weller nobel.jpg|75px]]
| [[Thomas Huckle Weller]]
|-
| [[1955]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1955/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1955 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072226/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1955/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Hugo Theorell nobel.jpg|75px]]
| [[Hugo Theorell|Axel Hugo Theodor Theorell]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;vir sy ontdekkings rakende die aard en werking van oksidasie-ensieme&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1956]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1956/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1956 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072229/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1956/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:André Frédéric Cournand nobel.jpg|75px]]
| [[André Frédéric Cournand]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende hartkateterisering en patologiese veranderinge in die bloedsomloopstelsel&quot;
|-
| [[Lêer:Werner Forssmann nobel.jpg|75px]]
| [[Werner Forssmann]]
| {{vlagland|Wes-Duitsland}}
|-
| [[Lêer:Dickinson W. Richards nobel.jpg|75px]]
| [[Dickinson W. Richards]]
| {{vlagland|Verenigde State|1912}}
|-
| [[1957]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1957/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1957 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072234/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1957/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Daniel Bovet nobel.jpg|75px]]
| [[Daniel Bovet]]
| {{vlagland|Italië}}
| &quot;vir sy ontdekkings met betrekking tot sintetiese verbindings wat die werking van sekere liggaamsdele inhibeer, en veral hul werking op die vaskulêre stelsel en die skeletspiere&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1958]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1958/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1958 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072241/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1958/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:University of Chicago President George Beadle at Congress of Racial Equality Meeting on Housing Sit-Ins (cropped).jpg|75px]]
| [[George Beadle|George Wells Beadle]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking dat [[Geen (genetika)|gene]] optree deur bepaalde chemiese gebeure te reguleer&quot;
|-
| [[Lêer:Edward Lawrie Tatum.jpg|75px]]
| [[Edward Lawrie Tatum]]
|-
| [[Lêer:Joshua Lederberg crop.jpg|75px]]
| [[Joshua Lederberg]]
| &quot;vir sy ontdekkings rakende [[Geen (genetika)|genetiese]] herkombinasie en die organisasie van die genetiese materiaal van [[bakterie]]ë&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1959]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1959/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072246/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1959/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Arthur Kornberg (30828410210).jpg|75px]]
| [[Arthur Kornberg]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking van die meganismes in die biologiese sintese van [[RNS|ribonukleïensuur]] en [[DNS|deoksi-ribonukleïensuur]]&quot;
|-
| [[Lêer:Severo Ochoa - Universidad Complutense de Madrid.jpg|75px]]
| [[Severo Ochoa]]
| {{vlagland|Verenigde State|1959}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Spanje|1939}}
|}

== 1960's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1960's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='2' | [[1960]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1960/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072251/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1960/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Frank Macfarlane Burnet nobel.jpg|75px]]
| Sir [[Frank Macfarlane Burnet]]
| {{vlagland|Australië}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking van verworwe immunologiese toleransie&quot;
|-
| [[Lêer:Peter Brian Medawar.jpg|75px]]
| Sir [[Peter Medawar|Peter Brian Medawar]]
| {{vlagland|Brasilië|1960}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[1961]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1961/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1961 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072258/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1961/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Georg von Békésy nobel.jpg|75px]]
| [[Georg von Békésy]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy ontdekkings van die fisiese meganisme van stimulasie binne die koglea&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1962]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1962/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072302/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1962/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Francis Crick crop.jpg|75px]]
| [[Francis Crick|Francis Harry Compton Crick]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die molekulêre struktuur van nukleïensure en die betekenis daarvan vir die oordrag van inligting in lewende materiaal&quot;
|-
| [[Lêer:JamesWatson.png|75px]]
| [[James D. Watson|James Dewey Watson]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Maurice Wilkins nobel.jpg|75px]]
| [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
| {{vlagland|Nieu-Seeland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| rowspan='3' | [[1963]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1963/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1963 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072307/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1963/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Sir John Eccles Wellcome L0026812.jpg|75px]]
| Sir [[John Eccles|John Carew Eccles]]
| {{vlagland|Australië}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die ioniese meganismes wat betrokke is by opwekking en inhibisie in die perifere en sentrale gedeeltes van die [[senuwee]]selmembraan&quot;
|-
| [[Lêer:Alan Lloyd Hodgkin nobel.jpg|75px]]
| Sir [[Alan Lloyd Hodgkin]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[Lêer:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|75px]]
| Sir [[Andrew Huxley|Andrew Fielding Huxley]]
|-
| rowspan='2' | [[1964]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1964/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1964 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072312/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1964/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Konrad Bloch.JPG|75px]]
| [[Konrad Emil Bloch|Konrad Bloch]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die meganisme en regulering van die [[cholesterol]]- en vetsuurmetabolisme&quot;
|-
| [[Lêer:Feodor Lynen with pipette.jpg|75px]]
| [[Feodor Felix Konrad Lynen|Feodor Lynen]]
| {{vlagland|Wes-Duitsland}}
|-
| rowspan='3' | [[1965]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1965/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1965 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072317/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1965/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:François Jacob nobel.jpg|75px]]
| [[François Jacob]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Frankryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende genetiese beheer van ensiem- en virussintese&quot;
|-
| [[Lêer:André Lwoff nobel.jpg|75px]]
| [[André Michel Lwoff|André Lwoff]]
|-
| [[Lêer:Jacques Monod nobel.jpg|75px]]
| [[Jacques Monod]]
|-
| rowspan='2' | [[1966]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1966/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1966 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072321/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1966/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|
| [[Francis Peyton Rous|Peyton Rous]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy ontdekking van [[gewas (medies)|gewasbeïnvloedende]] [[virus]]se&quot;
|-
| [[Lêer:34. Tagung 1984 Mediziner; Eröffnung am 25.6. Charles B. Huggins - W134Nr.122975d - Willy Pragher (cropped).jpg|75px]]
| [[Charles Brenton Huggins]]
| &quot;vir sy ontdekkings rakende hormonale behandeling van [[prostaatkanker]]&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1967]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1967/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1967 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072325/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1967/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ragnar Granit2.jpg|75px]]
| [[Ragnar Granit]]
| {{vlagland|Finland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Swede}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die primêre fisiologiese en chemiese visuele prosesse in die [[oog]]&quot;
|-
| [[Lêer:Haldan Keffer Hartline nobel.jpg|75px]]
| [[Haldan Keffer Hartline]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:George Wald nobel.jpg|75px]]
| [[George Wald]]
|-
| rowspan='3' | [[1968]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1968/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1968 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072330/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1968/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Robert Holley-crop.jpg|75px]]
| [[Robert W. Holley]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul interpretasie van die genetiese kode en die funksie daarvan in [[proteïensintese]]&quot;
|-
| [[Lêer:Har Gobind Khorana.jpg|75px]]
| [[Har Gobind Khorana]]
| {{vlagland|Indië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Har Gobind Khorana |work=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/biography/Har-Gobind-Khorana |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517064503/https://www.britannica.com/biography/Har-Gobind-Khorana |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Lêer:Marshall Nirenberg 2003.jpg|75px]]
| [[Marshall Warren Nirenberg|Marshall W. Nirenberg]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='3' | [[1969]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523075948/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Max Delbruck.jpg|75px]]
| [[Max Delbrück]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die repliseringsmeganisme en die genetiese struktuur van [[virus]]se&quot;
|-
| [[Lêer:Alfred Hershey.jpg|75px]]
| [[Alfred Hershey|Alfred D. Hershey]]
|-
| [[Lêer:Salvador E. Luria ca.1969.jpg|75px]]
| [[Salvador Luria|Salvador E. Luria]]
| {{vlagland|Italië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
|}

== 1970's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1970's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='3' | [[1970]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1970/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1970 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072344/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1970/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Axelrod01.jpg|75px]]
| [[Julius Axelrod]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings met betrekking tot die humorale [[Senuoordraer|oordraers in die senuweesterminale]] en die meganisme vir hulle stoor, vrylating en inaktivering&quot;
|-
| [[Lêer:Ulf von Euler.jpg|75px]]
| [[Ulf von Euler]]
| {{vlagland|Swede}}
|-
| [[Lêer:Sir Bernard Katz.jpg|75px]]
| Sir [[Bernard Katz]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[1971]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1971/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1971 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072350/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1971/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Earl Wilbur Sutherland Jr.jpg|75px]]
| [[Earl Wilbur Sutherland jr.|Earl W. Sutherland jr.]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy ontdekkings rakende die meganismes van die werking van [[Hormoon|hormone]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[1972]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1972/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1972 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072354/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1972/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Professor Gerald M. Edelman.jpg|75px]]
| [[Gerald Edelman|Gerald M. Edelman]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die chemiese struktuur van teenliggaampies&quot;
|-
| [[Lêer:Rodney Robert Porter.jpg|75px]]
| [[Rodney Robert Porter|Rodney R. Porter]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| rowspan='3' | [[1973]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1973/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072400/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1973/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Karl von Frisch - Atelier Veritas, c. 1926.jpg|75px]]
| [[Karl von Frisch]]
| {{vlagland|Wes-Duitsland}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende organisasie en uitlating van individuele en sosiale gedragspatrone&quot;
|-
| [[Lêer:Konrad Lorenz.JPG|75px]]
| [[Konrad Lorenz]]
| {{vlagland|Oostenryk}}
|-
| [[Lêer:Nikolaas Tinbergen 1978.jpg|75px]]
| [[Nikolaas Tinbergen]]
| {{vlagland|Nederland}}
|-
| rowspan='3' | [[1974]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1974/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1974 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072404/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1974/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Albert Claude 1974.jpg|75px]]
| [[Albert Claude]]
| rowspan='2' | {{vlagland|België}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die strukturele en funksionele organisasie van die sel&quot;
|-
| [[Lêer:Christian de Duve.tif|75px]]
| [[Christian de Duve]]
|-
| [[Lêer:RO033-16.jpg|75px]]
| [[George Emil Palade|George E. Palade]]
| {{vlagland|Roemenië|1965}}
|-
| rowspan='3' | [[1975]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1975/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072409/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1975/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Dr. David Baltimore2.jpg|75px]]
| [[David Baltimore]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die interaksie tussen gewasvirusse en die genetiese materiaal van die sel&quot;
|-
| [[Lêer:Renato Dulbecco crop.jpg|75px]]
| [[Renato Dulbecco]]
| {{vlagland|Italië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Howard Martin Temin 1975.jpg|75px]]
| [[Howard Martin Temin]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='2' | [[1976]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1976/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1976 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072414/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1976/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA).jpg|75px]]
| [[Baruch Samuel Blumberg|Baruch S. Blumberg]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende nuwe meganismes vir die oorsprong en verspreiding van [[Infeksie|aansteeklike siektes]]&quot;
|-
| [[Lêer:Daniel Carleton Gajdusek 2bw.jpg|75px]]
| [[Daniel Carleton Gajdusek|D. Carleton Gajdusek]]
|-
| rowspan='3' | [[1977]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1977/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072421/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1977/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Roger Guillemin.jpg|75px]]
| [[Roger Guillemin]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die peptiedhormoonproduksie van die [[brein]]&quot;
|-
| [[Lêer:Schally portrait.jpg|75px]]
| [[Andrew Schally|Andrew V. Schally]]
| {{vlagland|Kanada}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Pole}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Rosalyn Yalow.jpg|75px]]
| [[Rosalyn Sussman Yalow|Rosalyn Yalow]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir die ontwikkeling van radioimmunoassays van peptiedhormone&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1978]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1978/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1978 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072425/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1978/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Werber Arber.jpg|75px]]
| [[Werner Arber]]
| {{vlagland|Switserland}}
| rowspan='3' | &quot;vir die ontdekking van beperkende ensieme en die toepassing daarvan op molekulêre genetiese probleme&quot;
|-
| [[Lêer:37. Tagung 1987 Mediziner Daniel Nathans lächelnd - W134Nr.125411c - Willy Pragher (cropped).jpg|75px]]
| [[Daniel Nathans]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Hamilton Smith.jpg|75px]]
| [[Hamilton O. Smith]]
|-
| rowspan='2' | [[1979]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1979/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072429/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1979/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:34. Tagung 1984 Mediziner; Verabschiedung H.-H. Kunckel, Allen Cormack - W134Nr.123006 - Willy Pragher (cropped).jpg|75px]]
| [[Allan McLeod Cormack|Allan M. Cormack]]
| {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontwikkeling van rekenaargesteunde tomografie&quot;
|-
| [[Lêer:Godfrey Hounsfield.jpg|75px]]
| Sir [[Godfrey Hounsfield|Godfrey N. Hounsfield]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|}

== 1980's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1980's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='3' | [[1980]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1980/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072434/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1980/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Baruj Benacerraf 1969.jpg|75px]]
| [[Baruj Benacerraf]]
| {{vlagland|Venezuela|1954}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende geneties bepaalde strukture op die [[sel]]oppervlak wat [[Immuunstelsel|immunologiese reaksies]] reguleer&quot;
|-
| [[Lêer:Jean Dausset 1968.jpg|75px]]
| [[Jean Dausset]]
| {{vlagland|Frankryk}}
|-
|
| [[George Davis Snell|George D. Snell]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='3' | [[1981]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1981/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1981 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072440/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1981/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Roger Wolcott Sperry.jpg|75px]]
| [[Roger Wolcott Sperry|Roger W. Sperry]]
| &quot;vir sy ontdekkings rakende die funksionele spesialisering van die serebrale hemisfere&quot;
|-
| [[Lêer:DHUBEL.jpg|75px]]
| [[David H. Hubel]]
| {{vlagland|Kanada}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende inligtingverwerking in die visuele stelsel&quot;
|-
| [[Lêer:Torsten Wiesel-7Nov2006.jpg|75px]]
| [[Torsten Wiesel|Torsten N. Wiesel]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Swede}}
|-
| rowspan='3' | [[1982]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1982/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1982 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072445/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1982/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Sune Bergström 3.jpg|75px]]
| [[Sune Bergström|Sune K. Bergström]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende prostaglandiene en verwante biologies-aktiewe stowwe&quot;
|-
| [[Lêer:Bengt Samuelsson.png|75px]]
| [[Bengt I. Samuelsson]]
|-
| [[Lêer:John Robert Vane.jpg|75px]]
| Sir [[John Vane|John R. Vane]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[1983]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1983/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072451/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1983/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|75px]]
| [[Barbara McClintock]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir haar ontdekking van mobiele genetiese elemente&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1984]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1984/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072455/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1984/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Niels Kaj Jerne 1950 crop.jpg|75px]]
| [[Niels Kaj Jerne|Niels K. Jerne]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| rowspan='3' | &quot;vir teorieë rakende die spesifisiteit in ontwikkeling en beheer van die [[immuunstelsel]] en die ontdekking van die beginsel vir die produksie van monoklonale teenliggame&quot;
|-
| [[Lêer:Einweihung des Max-Planck-Institutes für Immunbiologie (1990) (cropped).jpg|75px]]
| [[Georges J. F. Köhler]]
| {{vlagland|Wes-Duitsland}}
|-
| [[Lêer:Milstein lnp.jpg|75px]]
| [[César Milstein]]
| {{vlagland|Argentinië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| rowspan='2' | [[1985]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1985/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1985 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072500/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1985/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Mike Brown 2003.jpg|75px]]
| [[Michael Stuart Brown|Michael S. Brown]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die regulering van [[cholesterol]]-metabolisme&quot;
|-
| [[Lêer:Joe Goldstein.JPG|75px]]
| [[Joseph L. Goldstein]]
|-
| rowspan='2' | [[1986]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1986/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072533/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1986/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Stanley Cohen Nobel.webp|75px]]
| [[Stanley Cohen]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings van groeifaktore&quot;
|-
| [[Lêer:Rita Levi-Montalcini (1986) (cropped).jpg|75px]]
| [[Rita Levi-Montalcini]]
| {{vlagland|Italië}}
|-
| [[1987]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1987/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1987 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072510/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1987/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Susumu Tonegawa Photo.jpg|75px]]
| [[Susumu Tonegawa]]
| {{vlagland|Japan}}
| &quot;vir sy ontdekking van die genetiese beginsel vir die generering van teenliggaamverskeidenheid&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1988]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1988/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072542/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1988/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:James Black (pharmacologist).jpg|75px]]
| Sir [[James Black|James W. Black]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van belangrike beginsels vir [[dwelm]]behandeling&quot;
|-
| [[Lêer:Gertrude Elion.jpg|75px]]
| [[Gertrude B. Elion]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:George H. Hitchings 1988.jpg|75px]]
| [[George H. Hitchings]]
|-
| rowspan='2' | [[1989]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072519/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg|75px]]
| [[J. Michael Bishop]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking van die sellulêre oorsprong van [[Retrovirus|retrovirale]] [[Onkogeen|onkogene]]&quot;
|-
| [[Lêer:HEVarmus.jpg|75px]]
| [[Harold E. Varmus]]
|}

== 1990's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 1990's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='2' | [[1990]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1990/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1990 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072523/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1990/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|
| [[Joseph Murray|Joseph E. Murray]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende orgaan- en seloorplanting in die behandeling van menslike siektes&quot;
|-
| [[Lêer:Edward Donnall &quot;Don&quot; Thomas.jpg|75px]]
| [[E. Donnall Thomas]]
|-
| rowspan='2' | [[1991]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1991/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1991 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072545/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1991/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Erwin neher 2007 lindau.jpg|75px]]
| [[Erwin Neher]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Duitsland}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die funksie van enkele ioonkanale in selle&quot;
|-
| [[Lêer:Sakmann.jpg|75px]]
| [[Bert Sakmann]]
|-
| rowspan='2' | [[1992]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1992/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1992 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903192441/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1992/summary |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Edmond Fischer Nobel Laureate 1992.jpg|75px]]
| [[Edmond H. Fischer]]
| {{vlagland|Switserland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende omkeerbare [[proteïen]]-fosforilering as 'n biologiese reguleringsmeganisme&quot;
|-
|
| [[Edwin G. Krebs]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='2' | [[1993]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1993/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1993 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222033408/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1993/summary/ |archive-date=22 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Roberts, Richard John (1943).jpg|75px]]
| Sir [[Richard J. Roberts]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings van gesplete gene&quot;
|-
| [[Lêer:Phillip A Sharp NIH.jpg|75px]]
| [[Phillip Allen Sharp|Phillip A. Sharp]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='2' | [[1994]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1994/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1994 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825042039/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1994/summary/ |archive-date=25 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Alfred Goodman Gilman (cropped).jpg|75px]]
| [[Alfred G. Gilman]]
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking van G-proteïene en die rol van hierdie [[proteïen]]e in seintransduksie in selle&quot;
|-
| [[Lêer:Rodbell, Martin (1925-1998).jpg|75px]]
| [[Martin Rodbell]]
|-
| rowspan='3' | [[1995]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1995/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072548/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1995/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ed Lewis 1986.png|75px]]
| [[Edward B. Lewis]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die genetiese beheer van vroeë embrioniese ontwikkeling&quot;
|-
| [[Lêer:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg|75px]]
| [[Christiane Nüsslein-Volhard]]
| {{vlagland|Duitsland}}
|-
| [[Lêer:Eric F. Wieschaus.jpg|75px]]
| [[Eric F. Wieschaus]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='2' | [[1996]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1996/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1996 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072554/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1996/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Professor Peter C Doherty.jpg|75px]]
| [[Peter C. Doherty]]
| {{vlagland|Australië}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die spesifisiteit van die sel-gemedieerde immuunverdediging&quot;
|-
| [[Lêer:Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg|75px]]
| [[Rolf M. Zinkernagel]]
| {{vlagland|Switserland}}
|-
| [[1997]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1997/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1997 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072601/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1997/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Prusiner 1.JPG|75px]]
| [[Stanley B. Prusiner]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir sy ontdekking van prione – 'n nuwe biologiese beginsel van infeksie&quot;
|-
| rowspan='3' | [[1998]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1998/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1998 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072606/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1998/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Drfurchgott.jpg|75px]]
| [[Robert F. Furchgott]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende [[stikstofmonoksied]] as 'n seinmolekule in die kardiovaskulêre stelsel&quot;
|-
| [[Lêer:Loius Ignarro.jpg|75px]]
| [[Louis Ignarro|Louis J. Ignarro]]
|-
| [[Lêer:Ferid Murad.jpg|75px]]
| [[Ferid Murad]]
|-
| [[1999]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1999/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1999 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072618/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1999/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Gunter Blobel 2008 1.JPG|75px]]
| [[Günter Blobel]]
| {{vlagland|Duitsland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
| &quot;vir die ontdekking dat [[proteïen]]e intrinsieke seine het wat hul vervoer en lokalisering in die sel beheer&quot;
|}

== 2000's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 2000's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='3' | [[2000]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2000/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2000 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072616/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2000/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Arvid Carlsson 2011a.jpg|75px]]
| [[Arvid Carlsson]]
| {{vlagland|Swede}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende seintransduksie in die [[senuweestelsel]]&quot;
|-
| [[Lêer:Paul Greengard.jpg|75px]]
| [[Paul Greengard]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Eric Richard Kandel.jpg|75px]]
| [[Eric Kandel|Eric R. Kandel]]
|-
| rowspan='3' | [[2001]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2001/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2001 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072620/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2001/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|
| [[Leland H. Hartwell]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van sleutelreguleerders van die selsiklus&quot;
|-
| [[Lêer:Tim hunt.jpg|75px]]
| Sir [[Tim Hunt]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[Lêer:Paul Nurse 2007.jpg|75px]]
| Sir [[Paul Nurse|Paul M. Nurse]]
|-
| rowspan='3' | [[2002]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2002/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2002 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072625/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2002/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Sydney Brenner 1965 cropped.jpg|75px]]
| [[Sydney Brenner]]
| {{vlagland|Suid-Afrika}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende genetiese regulering van orgaanontwikkeling en [[Apoptose|geprogrammeerde seldood]]&quot;
|-
| 
| [[H. Robert Horvitz]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Sulston, John Edward (1942).jpg|75px]]
| Sir [[John Sulston|John E. Sulston]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| rowspan='2' | [[2003]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2003/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072630/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2003/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Paul Lauterbur 2003 cropped.jpg|75px]]
| [[Paul Lauterbur]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende [[magnetieseresonansiebeelding]]&quot;
|-
| [[Lêer:Peter Mansfield Leipzig.jpg|75px]]
| Sir [[Peter Mansfield]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| rowspan='2' | [[2004]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2004/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072634/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2004/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Richard Axel.jpg|75px]]
| [[Richard Axel]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings van reukreseptore en die werking van die olfaktoriese stelsel&quot;
|-
| [[Lêer:LindaBuck cropped 1.jpg|75px]]
| [[Linda B. Buck]]
|-
| rowspan='2' | [[2005]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2005/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072638/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2005/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:marshall 2008.JPG|75px]]
| [[Barry Marshall|Barry J. Marshall]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Australië}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking van die [[bakterie]] ''Helicobacter pylori'' en sy rol in gastritis en kroniese [[maagsweer|maagswere]]&quot;
|-
| [[Lêer:Robin Warren.jpg|75px]]
| [[Robin Warren|J. Robin Warren]]
|-
| rowspan='2' | [[2006]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2006/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2006 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072643/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2006/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Andrew Fire, Stanford University.jpg|75px]]
| [[Andrew Fire|Andrew Z. Fire]]
| rowspan='3' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking van DNA-inmenging – geen-stilering deur dubbelstring-DNS&quot;
|-
| [[Lêer:Craig Mello 01.JPG|75px]]
| [[Craig Mello|Craig C. Mello]]
|-
| rowspan='3' | [[2007]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2007/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2007 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072648/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2007/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:MarioCapecchiFotoThalerTamas2.JPG|75px]]
| [[Mario Capecchi|Mario R. Capecchi]]
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van beginsels vir die bekendstelling van spesifieke geenveranderinge in muise deur die gebruik van embrio-stamselle&quot;
|-
| [[Lêer:Martin Evans Nobel Prize.jpg|75px]]
| Sir [[Martin Evans|Martin J. Evans]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|-
| [[Lêer:Oliver-smithies.jpg|75px]]
| [[Oliver Smithies]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='3' | [[2008]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2008/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072700/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2008/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Harald zur Hausen-press conference Dec 06th, 2008-6.jpg|75px]]
| [[Harald zur Hausen]]
| {{vlagland|Duitsland}}
| &quot;vir sy ontdekking van die menslike papillomavirus wat [[servikale kanker]] veroorsaak&quot;
|-
| [[Lêer:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|75px]]
| [[Françoise Barré-Sinoussi]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Frankryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking van die [[MIV|menslike immuniteitgebreksvirus]]&quot;
|-
| [[Lêer:LucMontagnier1995 065.jpg|75px]]
| [[Luc Montagnier]]
|-
| rowspan='3' | [[2009]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2009/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072704/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2009/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Elizabeth Blackburn 2009-01.JPG|75px]]
| |[[Elizabeth Blackburn|Elizabeth H. Blackburn]]
| {{vlagland|Verenigde State}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Australië}}
| rowspan='3' | &quot;vir die ontdekking van hoe [[Chromosoom|chromosome]] beskerm word deur telomere en die [[ensiem]] telomerase&quot;
|-
| [[Lêer:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|75px]]
| [[Carol W. Greider]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:JSzostak.jpg|75px]]
| [[Jack W. Szostak]]
|}

== 2010's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 2010's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| [[2010]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2010/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2010 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072707/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2010/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|75px]]
| Sir [[Robert G. Edwards]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| &quot;vir die ontwikkeling van in vitro-bevrugting&quot;
|-
| rowspan='3' | [[2011]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2011/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2011 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072720/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2011/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7512.jpg|75px]]
| [[Bruce Beutler|Bruce A. Beutler]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende die aktivering van aangebore immuniteit&quot;
|-
| [[Lêer:Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7584.jpg|75px]]
| [[Jules A. Hoffmann]]
| {{vlagland|Frankryk}}
|-
| [[Lêer:RMSt.jpg|75px]]
| [[Ralph M. Steinman]]
| {{vlagland|Kanada}}
| &quot;vir sy ontdekking van die dendritiese sel en sy rol in adaptiewe immuniteit&quot; &lt;small&gt;(postuum toegeken)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Ralph Steinman Remains Nobel Laureate |url=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/press_releases_archive/2011/steinman.html |publisher=The Nobel Foundation |date=1 Oktober 2011 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720112614/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/press_releases_archive/2011/steinman.html |archive-date=20 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |first=Ian |last=Sample |title=Nobel prize to be awarded to dead scientist |url=https://www.theguardian.com/science/2011/oct/03/nobel-prize-awarded-dead-scientist |newspaper=[[The Guardian]] |location=London |date=1 Oktober 2011 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115214412/https://www.theguardian.com/science/2011/oct/03/nobel-prize-awarded-dead-scientist |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan='2' | [[2012]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2012/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2012 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523080858/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2012/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:John Gurdon Cambridge 2012.JPG|75px]]
| Sir [[John Gurdon|John B. Gurdon]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking dat volwasse selle ten doeleinde van pluripotensie herprogrammeer kan word&quot;
|-
| [[Lêer:Shinya yamanaka10.jpg|75px]]
| [[Shinya Yamanaka]]
| {{vlagland|Japan}}
|-
| rowspan='3' | [[2013]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2013/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2013 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072733/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2013/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:James Edward Rothman.jpg|75px]]
| [[James E. Rothman]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van masjinerie wat vesikelverkeer reguleer, 'n belangrike vervoerstelsel in ons [[sel]]le&quot;
|-
| [[Lêer:Randy Schekman 8 February 2012.jpg|75px]]
| [[Randy W. Schekman]]
|-
| [[Lêer:Thomas c südhof.jpg|75px]]
| [[Thomas C. Südhof]]
| {{vlagland|Verenigde State}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Duitsland}}
|-
| rowspan='3' | [[2014]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2014/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072738/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2014/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:John O'Keefe (neuroscientist) 2014b.jpg|75px]]
| [[John O'Keefe]]
| {{vlagland|Verenigde State}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van selle wat 'n posisioneringstelsel in die brein vorm&quot;
|-
| [[Lêer:May-Britt Moser 2014.jpg|75px]]
| [[May-Britt Moser]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Noorweë}}
|-
| [[Lêer:Edvard Moser.jpg|75px]]
| [[Edvard I. Moser]]
|-
| rowspan='3' | [[2015]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2015/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2015 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072744/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2015/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:William C. Campbell 4983-1-2015.jpg|75px]]
| [[William C. Campbell]]
| {{vlagland|Ierland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende 'n nuwe terapie teen infeksies wat veroorsaak word deur rondewurm-parasiete&quot;
|-
| [[Lêer:Satoshi Ōmura 5086-1-2015.jpg|75px]]
| [[Satoshi Ōmura]]
| {{vlagland|Japan}}
|-
| [[Lêer:Tu Youyou 5012-1-2015.jpg|75px]]
| [[Tu Youyou]]
| {{vlagland|China}}
| &quot;vir haar ontdekkings rakende 'n nuwe terapie teen [[malaria]]&quot;
|-
| [[2016]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2016/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2016 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072750/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2016/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Nobel Laureates 1042 (30647248184).jpg|75px]]
| [[Yoshinori Ohsumi]]
| {{vlagland|Japan}}
| &quot;vir sy ontdekkings van meganismes vir outofagie&quot;
|-
| rowspan='3' | [[2017]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2017/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2017 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072754/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2017/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Jeffrey C. Hall EM1B8737 (38162359274).jpg|75px]]
| [[Jeffrey C. Hall]]
| rowspan='4' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van molekulêre meganismes wat die sirkadiese ritme beheer&quot;
|-
| [[Lêer:Michael Rosbash EM1B8756 (38847326642).jpg|75px]]
| [[Michael Rosbash]]
|-
| [[Lêer:Michael W. Young D81 4345 (38162439194).jpg|75px]]
| [[Michael W. Young]]
|-
| rowspan='2' | [[2018]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2018/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2018 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072800/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2018/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:James P. Allison (2015).JPG|75px]]
| [[James P. Allison]]
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekking van kankerterapie deur inhibisie van negatiewe immuunregulering&quot;
|-
| [[Lêer:Tasuku Honjo 201311.jpg|75px]]
| [[Tasuku Honjo]]
| {{vlagland|Japan}}
|-
| rowspan='3' | [[2019]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019 |accessdate=5 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523072803/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Peter J. Ratcliffe at Centro Cultural de la Ciencia 01 (cropped).png|75px]]
| [[Peter J. Ratcliffe]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings van hoe selle suurstofvlakke in die bloed bespeur, en hulle daarvolgens aanpas&quot;
|-
| [[Lêer:William G. Kaelin Jr. UNIST CGI 2019.jpg|75px]]
| [[William Kaelin jr.]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Nobel 9 Dec 2019 012 copy (49204052292) (cropped).jpg|75px]]
| [[Gregg L. Semenza]]
|}

== 2020's ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde, 2020's'''
!Jaar
!colspan='2' | Naam
!Land
!Beweegrede
|-
| rowspan='3' | [[2020]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Prof Michael Houghton.jpg|75px]]
| [[Michael Houghton]]
| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| rowspan='3' | &quot;vir die ontdekking van die hepatitis C-virus&quot;
|-
| [[Lêer:Harvey J. Alter.jpeg|75px]]
| [[Harvey J. Alter]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| [[Lêer:Charles M. Rice.jpg|75px]]
| [[Charles M. Rice]]
|-
| rowspan='2' | [[2021]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2021 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Davidjuliuswithsnake.jpg|75px]]
| [[David Julius]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking van reseptore vir temperatuur en aanraking&quot;
|-
| [[Lêer:Ardem Patapoutian by C Michel 67.jpg|75px]]
| [[Ardem Patapoutian]]
| {{vlagland|Verenigde State}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Libanon}}
|-
| [[2022]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|75px]]
| [[Svante Pääbo]]
| {{vlagland|Swede}}
| &quot;vir sy ontdekkings aangaande die [[Genoom|genome]] van uitgestorwe [[Hominini|hominiene]] en [[menslike evolusie]]&quot;
|-
| rowspan='2' | [[2023]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2023/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2023 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Karikó Katalin Szegeden.jpg|75px]]
| [[Katalin Karikó]]
| {{vlagland|Hongarye}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir hul ontdekkings rakende nukleosiedbasismodifikasies wat die ontwikkeling van effektiewe bRNS-entstowwe teen [[Covid-19-pandemie|Covid-19]] moontlik gemaak het&quot;
|-
| [[Lêer:Drew Weissman Life Science medalist.jpg|75px]]
| [[Drew Weissman]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|-
| rowspan='2' | [[2024]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2024/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2024 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Ambros3.jpg|75px]]
| [[Victor Ambros]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='2' | &quot;vir die ontdekking van mikroRNA en sy rol in natranskripsionele geenregulering&quot;
|-
| [[Lêer:Gruber Prize Laureate Gary Ruvkun.jpg|75px]]
| [[Gary Ruvkun]]
|-
| rowspan='3' | [[2025]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/ |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
| [[Lêer:Mary Brunkow - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|75px]]
| [[Mary E. Brunkow]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Verenigde State}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings oor perifere immuunverdraagsaamheid&quot;
|-
| [[Lêer:Fred Ramsdell - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg|75px]]
| [[Fred Ramsdell]]
|-
| [[Lêer:Shimon Sakaguchi cropped 2 Shimon Sakaguchi 201711.jpg|75px]]
| [[Shimon Sakaguchi]]
| {{vlagland|Japan}}
|-
| rowspan='3' | [[2026]]&lt;ref name=nobelprize /&gt;
| [[Lêer:Peter Hegemann.jpg|75px]]
| [[Peter Hegemann]]
| rowspan='2' | {{vlagland|Duitsland}}
| rowspan='3' | &quot;vir hul ontdekkings rakende ligbeheerde ioonkanale en [[optogenetika]]&quot;
|-
| [[Lêer:Prof. Dr. Georg Nagel.png|75px]]
| [[Georg Nagel]]
|-
| [[Lêer:Karl Deisseroth 2025 C 01.jpg|75px]]
| [[Karl Deisseroth]]
| {{vlagland|Verenigde State}}
|}

== Sien ook ==
* [[Nobelprys vir Chemie]]
* [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]]
* [[Nobelprys vir fisika]]
* [[Nobelprys vir Letterkunde]]
* [[Nobelprys vir Vrede]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Nobel Prize in Physiology or Medicine|Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde}}
* {{en}} {{cite web | title = All Nobel Laureates in Physiology or Medicine | website= Nobelprize.org | publisher=Nobel Media AB | url = https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-laureates-in-physiology-or-medicine/ |accessdate=5 Oktober 2026}}
* {{en}} {{cite web | title = Winners of the Nobel Prize for Physiology or Medicine | work= [[Encyclopædia Britannica]] | url = https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Physiology-or-Medicine-1856944 |accessdate=5 Oktober 2026}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nobel Prize in Physiology or Medicine|Engelse Wikipedia]]

{{Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Fisiologie]]
[[Kategorie:Geneeskunde]]
[[Kategorie:Lyste van Nobelpryse|Fisiologie of Geneeskunde]]
[[Kategorie:Toekennings]]</text>
      <sha1>2u4kaost0sr9kmbxkkscotd348wr1kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borsbeeld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49878</id>
    <revision>
      <id>2979099</id>
      <parentid>2840711</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2979099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1665" sha1="qmwqqgy19xh872wygy6ia7gr7jr1nlc" xml:space="preserve">{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Nefertiti bust (front).jpg|duimnael|180px|links|Die [[buuste van Nofretete]].]]

'n '''Borsbeeld''' of '''buuste''' is 'n beeldhouwerk wat slegs die hoof, bors en skouers toon. Dit is die ekwivalent van 'n portret in die [[beeldende kunste]]. Borsbeelde word gebruik om bestaande of historiese persone uit te beeld.

Die kunsvorm kom oorspronklik uit die [[Ou Egipte|Egiptiese]] en later [[Antieke Griekeland|Griekse eras]]. Die funksie van borsbeelde het oor die tye presies dieselfde gebly, naamlik om die voorkoms van 'n persoon vas te vang. Borsbeelde is meestal vir belangrike persone soos [[koning]]s en heersers gemaak, sodat hulle onderdane kon weet hoe hulle lyk en sodat hulle op dié manier verewig kon word.

Met die skep van 'n borsbeeld word daar gewoonlik eers 'n model van sagter materiaal gemaak. Die model word tipies met [[gips]], [[klei]] of [[was]] geskep. As die model voltooi is word dit gewoonlik in [[metaal]] (soos [[brons]]) gegiet of uit steen (soos [[marmer]]) gebeitel.
{{clear}}
== Galery ==
&lt;gallery style=&quot;text-align:center;&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Lêer:keizer wilhelm.jpg|[[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] in Huis Doorn
Lêer:Rik Wouters.Buste van James Ensor.JPG|James Ensor (Beeldhouwerk van  Rik Wouters; Oostende)
Adiyogi 2.jpg|Die reuse ''Adiyogi'' Shiva buuste in [[Coimbatore]], Indië
The Veiled Nun.jpg|''The Veiled Nun'' deur 'n onbekende Italiaanse ateljee
Bust Antinous Hermitage GR-4220 n1.jpeg|Buuste van Antinous-Dionysus in die [[Hermitage]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Boegbeeld]]
* [[Standbeeld]]

{{Commonscat|Busts|borsbeelde}}
{{Saadjie}}

[[Kategorie:Beeldhouwerke]]</text>
      <sha1>qmwqqgy19xh872wygy6ia7gr7jr1nlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979101</id>
      <parentid>2979099</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>2979101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1747" sha1="6antsr12spp09j8jy6mv0d6il7ys9wu" xml:space="preserve">{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Nefertiti bust (front).jpg|duimnael|180px|links|Die [[buuste van Nofretete]].]]

'n '''Borsbeeld''' of '''buuste''' is 'n beeldhouwerk wat slegs die hoof, bors en skouers toon. Dit is die ekwivalent van 'n portret in die [[beeldende kunste]]. Borsbeelde word gebruik om bestaande of historiese persone uit te beeld.

Die kunsvorm kom oorspronklik uit die [[Ou Egipte|Egiptiese]] en later [[Antieke Griekeland|Griekse eras]]. Die funksie van borsbeelde het oor die tye presies dieselfde gebly, naamlik om die voorkoms van 'n persoon vas te vang. Borsbeelde is meestal vir belangrike persone soos [[koning]]s en heersers gemaak, sodat hulle onderdane kon weet hoe hulle lyk en sodat hulle op dié manier verewig kon word.

Met die skep van 'n borsbeeld word daar gewoonlik eers 'n model van sagter materiaal gemaak. Die model word tipies met [[gips]], [[klei]] of [[was]] geskep. As die model voltooi is word dit gewoonlik in [[metaal]] (soos [[brons]]) gegiet of uit steen (soos [[marmer]]) gebeitel.
{{clear}}

==Voorbeelde==
* [[William John Burchell]] in die [[Tuinroete Botaniese Tuin]]

== Galery ==
&lt;gallery style=&quot;text-align:center;&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Lêer:keizer wilhelm.jpg|[[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] in Huis Doorn
Lêer:Rik Wouters.Buste van James Ensor.JPG|James Ensor (Beeldhouwerk van  Rik Wouters; Oostende)
Adiyogi 2.jpg|Die reuse ''Adiyogi'' Shiva buuste in [[Coimbatore]], Indië
The Veiled Nun.jpg|''The Veiled Nun'' deur 'n onbekende Italiaanse ateljee
Bust Antinous Hermitage GR-4220 n1.jpeg|Buuste van Antinous-Dionysus in die [[Hermitage]]

&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Boegbeeld]]
* [[Standbeeld]]

{{Commonscat|Busts|borsbeelde}}
{{Saadjie}}

[[Kategorie:Beeldhouwerke]]</text>
      <sha1>6antsr12spp09j8jy6mv0d6il7ys9wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Strandfontein, Weskusdistrik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58771</id>
    <revision>
      <id>2979077</id>
      <parentid>2877221</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2979077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="8erwb95ur9oglbcvgz8j8hon7mefyj8" xml:space="preserve">:''Moet nie verwar word met die voorstad [[Strandfontein, Kaapstad]] nie.''
{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Strandfontein
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| nedersetting_tipe       = [[Dorp]]
| beeld_stadsilhoeët      = Strandfontein camp site, West Coast, South Africa.jpg
| beeldbyskrif            = Die kampterrein by Strandfontein
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 31 |latm  = 45 |lats  = 20
| longd = 18 |longm = 13 |longs = 38
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Weskus
| munisipaliteit          = Matzikama
| stigtingsdatum          = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 50.6%
| persent_kleurling       = 14.8%
| persent_wit             = 33.2%
| persent_asiër           = 0.9%
| persent_ander           = 0.5%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 69.4%
| demografie2_titel2      = [[Xhosa]]
| demografie2_info2       = 22.6%
| demografie2_titel3      = [[Engels]]
| demografie2_info3       = 3.2%
| demografie2_titel4      = [[Sotho]]
| demografie2_info4       = 2.7%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 2.2%
| poskode                 = 7798
| poskode2                = 7798
| skakelkode              = 027
| sensuskode              = 160011
| webwerf                 = 
}}

'''Strandfontein''' is 'n vissersdorpie en vakansieoord aan die [[Atlantiese Oseaan]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorpie is noord van [[Doringbaai]] en is die noordelikste dorp van die tradisionele [[Weskus]]. Die [[Sishen-Saldanha Spoorlyn]] draai hier ooswaarts, die binneland in deur die [[Sandveld]]. Die [[R362 (Suid-Afrika)|R362]]-streeksroete verbind die dorp met die [[N7]]-nasionale pad by [[Klawer]] en ook met Doringbaai.

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>8erwb95ur9oglbcvgz8j8hon7mefyj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Standbeeld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59436</id>
    <revision>
      <id>2979097</id>
      <parentid>2831856</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Voorbeelde */</comment>
      <origin>2979097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="gyygnjirmvwknrpo7wr5sy9w05nl4i0" xml:space="preserve">[[Lêer:2005 manneke pis05.jpg|duimnael|Manneken Pis]]
[[Lêer:Perseo.jpg|duimnael|''Perseus met die hoof van Medusa'', [[Benvenuto Cellini]]]]

'n '''Standbeeld''' is 'n beeld ter ere van, of ter nagedagtenis aan, iets of iemand wat in die openbaar opgerig word. Standbeelde kan van natuursteen, [[brons]], [[hout]] of ander materiale gemaak word. Dit word dikwels op 'n voetstuk gemonteer. Historiese of belangrike figure word meestal in 'n standbeeld verewig. Belangrike gebeurtenisse word ook soms in 'n standbeeld vasgevang om dit te laat bly voortleef.

== Voorbeelde ==
* [[Krugerstandbeeld]], standbeeld van [[Paul Kruger]] in [[Pretoria]].
* Soldoedie-standbeeeld ([[Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege]])

== Sien ook ==
* [[Borsbeeld]]

{{Saadjie}}
{{commonscat|Statues}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Beeldhouwerke]]
[[Kategorie:Standbeelde]]</text>
      <sha1>gyygnjirmvwknrpo7wr5sy9w05nl4i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proteas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66923</id>
    <revision>
      <id>2979093</id>
      <parentid>2965198</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52539-36</username>
        <id>215668</id>
      </contributor>
      <origin>2979093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133218" sha1="bv0h9bbj1umbbh5g2gen5o9sjs4i5ce" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan]], en vir die artikel oor die plant, sien [[Protea (genus)|Protea]].''
{{Inligtingskas Krieketspan
| naam                  = Suid-Afrika
| beeld                 = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan.svg
| byskrif               = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan
| bynaam                = Proteas
| konferensie           = [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA)
| toetskaptein          = [[Temba Bavuma]]
| edi-kaptein           = [[Temba Bavuma]]
| t20i-kaptein          = [[Aiden Markram]]
| afrigter              = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Shukri Conrad]]
| toetsstatusjaar       = 1889
| ikr_status            = Volle lid
| ikr_aansluiting       = 1909
| ikr_streek            = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika)
| toetsrang             = 2de
| beste_toetsrang       = 1ste (1 Januarie 1969)
| edi-rang              = 5de
| beste_edi-rang        = 1ste (1 Mei 1996)
| t20i-rang             = 5de
| beste_t20i-rang       = 1ste (8 Augustus 2012)
| eerste_toets          = t {{Cr-EN}} op [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]; 12–13 Maart 1889
| mees_onlangse_toets   = t {{Cr-IN}} op [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]]; 22–26 November 2025
| aantal_toetse         = 479
| aantal_toetse_vanjaar = 0
| toetsrekord           = 191/162 (39,87%)&lt;br /&gt;(0 gelykop, 126 onbeslis)
| toetsrekord_vanjaar   = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis)
| wtk_verskynings       = 4/4
| wtk_eerste            = [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]]
| wtk_beste             = '''Kampioen''' (in [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]])
| eerste_edi            = t {{Cr-IN}} op [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]; 10 November 1991
| mees_onlangse_edi     = t {{Cr-IN}} op [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]]; 6 Desember 2025
| aantal_edis           = 698
| aantal_edis_vanjaar   = 0
| edi-rekord            = 421/250 (60,32%)&lt;br /&gt;(6 gelykop, 21 onbeslis)
| edi-rekord_vanjaar    = 0/0&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wb_verskynings        = 9/13
| wb_eerste             = [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]]
| wb_beste              = Halfeindrondte (in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] en [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])
| kt_verskynings        = 9/9
| kt_eerste             = [[Kampioenetrofee 1998|1998]]
| kt_beste              = '''Kampioen''' (in [[Kampioenetrofee 1998|1998]])
| eerste_t20i           = t {{Cr-NZ}} op [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]]; 21 Oktober 2005
| mees_onlangse_t20i    = t {{Cr-NZ}} op [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]; 5 Maart 2026
| aantal_t20is          = 225
| aantal_t20is_vanjaar  = 11
| t20i-rekord           = 122/98 (54,22%)&lt;br /&gt;(2 gelykop, 3 onbeslis)
| t20i-rekord_vanjaar   = 8/2&lt;br /&gt;(1 gelykop, 0 onbeslis)
| wt20-verskynings      = 10/10
| eerste_wt20           = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]]
| beste_wt20            = Naaswenner (in [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])
| h_patroon_la          = 
| h_patroon_b           = _rsa_test26
| h_patroon_ra          = 
| h_patroon_broek       = 
| h_linkerarm           = FFFFF0
| h_liggaam             = FFFFF0
| h_regterarm           = FFFFF0
| h_broek               = FFFFF0
| a_patroon_la          = _rsa_ct25
| a_patroon_b           = _rsa_ct25
| a_patroon_ra          = _rsa_ct25
| a_patroon_broek       = _goldsides
| a_linkerarm           = 005443
| a_liggaam             = 005443
| a_regterarm           = 005443
| a_broek               = 005443
| t_patroon_la          = _rsa_t20_25
| t_patroon_b           = _rsa_t20_25
| t_patroon_ra          = _rsa_t20_25
| t_patroon_broek       = _goldsides
| t_linkerarm           = F2C200
| t_liggaam             = F2C200
| t_regterarm           = F2C200
| t_broek               = 005443
}}

Die '''Proteas''' is die nasionale [[krieket]]span wat [[Suid-Afrika]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA) en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Die Proteas is na die [[koningsprotea]], die nasionale blom van Suid-Afrika, genoem. Krieket is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Proteas behoort tot dié land se vernaamste nasionale spanne. Die Proteas is tans (Maart 2026) tweede op die IKR-toetsranglys, vyfde op die eendagranglys en vyfde op die Twintig20-wêreldranglys.&lt;ref name=&quot;Toetsrang&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=6 Maart 2026 |archive-date=17 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Suid-Afrika is die derde oudste nasionale span in toetskrieket en het tydens die 1888/89-seisoen sy [[Eersterangse krieket|eersterangse]] en internasionale krieketdebuut gemaak, toe Suid-Afrika ’n toerende [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] gehuisves het. Aan die begin kon die span nóg teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] nóg teen Engeland meeding, maar nadat hulle beide ervaring en kundigheid verkry het, kon die Proteas aan die begin van die 20ste eeu ’n mededingende span op die veld stuur. Die span het tot in die 1960’s gereeld teen Australië, Engeland en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] gespeel, maar nadat ’n onverbiddelike weerstand teen Suid-Afrika se [[apartheid]]sbeleid ontstaan het, is ’n internasionale verbanning deur die IKR aangekondig, nadat ander internasionale beheerliggame Suid-Afrika ook uitgesluit het. Vervolgens het Suid-Afrika nie aan die eerste vier [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]], [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]]) deelgeneem nie. Toe die verbanning ingestel is, het Suid-Afrika oor ’n span met spelers soos [[Eddie Barlow]], [[Graeme Pollock]] en [[Mike Procter]] beskik wat destyds as die beste span ter wêreld beskou is.

Die uitsluiting uit internasionale krieket was tot in 1991 in werking en ná hul hertoelating kon Suid-Afrika teen ander toetslande soos [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] speel. Die span vertoon sterk sedert hul hertoelating en het by tye die eerste plek op die onderskeidelike internasionale ranglyste beklee, maar het tot dusver minder sukses tydens internasionale toernooie behaal. Al is Suid-Afrika telkens een van die gunstelingspanne om beide die krieketwêreldbeker- en die [[T20I-wêreldbeker]]trofee te verower, het dié eer hulle nog nie te beurt geval nie. Hul beste prestasie tot dusver is die halfeindstryd, wat die Proteas tydens vyf krieketwêreldbekertoernooie gehaal het (in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] en [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]]) en die eindstryd tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]], waar hulle naelskraap teen Indië verloor het. Die Proteas het die IKR se [[Kampioenetrofee]] tydens hul debuut en die goue medalje tydens die [[Statebondspele]] ingepalm (albei in 1998). In 2025 het die Proteas in die eindstryd van die [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025]] Australië met vyf paaltjies verslaan en sodoende hul tweede IKR-titel gewen. Van die noemenswaardige spelers sedert hertoelating is [[Allan Donald]], [[Makhaya Ntini]], [[Shaun Pollock]], [[Jacques Kallis]], [[Graeme Smith]], [[Kagiso Rabada]], [[AB de Villiers]], [[Dale Steyn]], [[Herschelle Gibbs]], [[Faf du Plessis]], [[Morné Morkel]], [[Imran Tahir]], [[David Miller]] en [[Hashim Amla]]. Nege voormalige Suid-Afrikaanse spelers is in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Krieket Suid-Afrika}}
[[Lêer:St Alban's College, krieket, Pretoria.jpg|duimnael|links|’n Krieketwedstryd by St Alban's College, [[Lynnwood Glen]], [[Pretoria]]]]
Van die 1880’s af is krieket in Suid-Afrika deur beheerliggame bestuur en van die 1890’s af was daar aparte beheerliggame vir elkeen van die [[Demografie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe]].&lt;ref name=&quot;UCB&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/NATIONAL/RSA/ABOUT_THE_UCB/ |title=The United Cricket Board of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 15 Junie 1909 het Suid-Afrika saam met [[Krieket Australië|Australië]] en [[Marylebone-krieketklub|Engeland]] die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) gestig.&lt;ref name=&quot;IKK&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika het in Junie 1991 met die samesmelting van die in 1976 gestigte Suid-Afrikaanse Krieketunie en die Suid-Afrikaanse Krieketraad ontstaan, waardeur die etniese verdeling in Suid-Afrikaanse krieket beëindig is. Krieket Suid-Afrika (KSA) is in 2002 gestig en het tot in 2008 langs die in 1991 gestigte Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika (VKR) bestaan. Van 2002 tot 2008 was die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika verantwoordelik vir amateurkrieket, terwyl Krieket Suid-Afrika toesig gehou het oor professionele krieket; in 2008 het die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika saamgesmelt met Krieket Suid-Afrika. Sedertdien is dit die beheerliggaam van krieket in Suid-Afrika en toesighouer van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://cricket.co.za/about-csa/ |title=About CSA |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Reeds in 1991 het Suid-Afrika weer ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en Suid-Afrika mag dus toetskrieket speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa |title=Cricket South Africa |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=6 Maart 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Krieket Suid-Afrika bestuur al die Suid-Afrika-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KSA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Suid-Afrikaanse span.

Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Suid-Afrika oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika A is die tweede nasionale span van Suid-Afrika en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van krieket ===
[[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]]
Soos in ander dele van die wêreld het Britse kolonisasie die spel krieket na Suid-Afrika gebring, waar dit vinnig gewildheid verwerf het. Die eerste bekende krieketwedstryd in Suid-Afrika het in 1808 tussen twee diensspanne in Kaapstad vir ’n prys van duisend riksdaler plaasgevind.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/79768-history-of-south-african-sport-vi-cricket |title=History of South African sport – Cricket |publisher=BleacherReport |date=9 November 2008 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die oudste krieketklub in Suid-Afrika is die Port Elizabeth Krieketklub wat in 1843 gestig is. Van 1862 af is ’n jaarlikse “Moederland teen Koloniaalgeborenes”-toernooi in Kaapstad aangebied. Teen die laat 1840’s het die spel van sy vroeë wortels aan die Kaap begin versprei, en ook belangstelling onder die [[Boere]] in hul [[Boererepubliek]]e [[Oranje-Vrystaat]] en [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]] geprikkel, hoewel hulle as nasate van die oorspronklike [[Nederlanders]] nie as ’n krieketspelende volk beskou is nie; [[Nederland]] self het eers ná die [[Napoleontiese Oorloë]] ’n krieketspelende land geword, te laat vir die ou [[Nederlandse Kaapkolonie]]. In 1876 het [[Gqeberha|Port Elizabeth]] die “Champion Bat” vir wedywering tussen Suid-Afrikaanse stede van stapel gestuur; die eerste toernooi is in Port Elizabeth gehuisves. [[King William’s Town]] se span het die toernooi in 1876 en ook in 1877 gewen.&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;

In 1888 het [[Donald Currie|Sir Donald Currie]] die eerste [[Engelse nasionale krieketspan|Engelse]] toer na Suid-Afrika befonds. Dit is deur majoor Robert Warton gereël en die Engelse span was onder kapteinskap van die toekomstige [[Hollywood]]-akteur [[C. Aubrey Smith]]. Dié toer het, terugwerkend, die aankoms van beide [[eersterangse krieket|eersterangse]] en [[toetskrieket]] in Suid-Afrika gekenmerk. Currie het die [[Sunfoilreeks|Curriebeker]] (oorspronklik bekend as die Kimberleybeker en nie te verwar met die [[Curriebeker]] in Suid-Afrikaanse rugby nie) geskenk wat die trofee sou word van ’n nasionale kampioenskap onder die Suid-Afrikaanse provinsiale spanne en vir die eerste keer in 1889/90 deur Transvaal ingepalm is.&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt; Kort ná die invoering van organiseerde krieket in Suid-Afrika is dié sport van die 1890’s af deur aparte beheerliggame vir elkeen van die [[Demografie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe]] bestuur.&lt;ref name=&quot;UCB&quot; /&gt;

=== Eerste toetse ===
[[Lêer:South Africa cricket team 1888-9.jpg|duimnael|Die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1889 ’n toetswedstryd gespeel het. Die nasionale span sou, soos die rugbyspan, mettertyd die Springbokke genoem word]]
In 1889 het Suid-Afrika die derde toetsspelende land geword, nadat hulle onder kaptein Owen Robert Dunnell op [[St. Georgespark, Port Elizabeth]], hul eerste toets teen Engeland gespeel het.&lt;ref name=&quot;ignorant&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-ignorant-internationals-436989 |title=The ignorant internationals |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=27 November 2009 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://coverdrive.co.za/2017/08/23/owen-dunnell-south-africas-first-skipper/ |title=Coverdrive: Owen Dunnell, South Africa's first skipper |accessdate=1 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180401075109/http://coverdrive.co.za/2017/08/23/owen-dunnell-south-africas-first-skipper/ |archive-date=1 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hierna is die tweede toets op [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]], Kaapstad, gespeel. Albei wedstryde het, soos al die ander wedstryde van die destydse “Suid-Afrika XI” teen toerspanne, nie amptelike toetsstatus geniet nie; Suid-Afrikaanse wedstryde het eers van 1909 af oor amptelik erkende toetsstatus beskik, nadat hulle op 15 Junie 1909 saam met [[Krieket Australië|Australië]] en [[Marylebone-krieketklub|Engeland]] op die [[Londen]]se [[Lord’s]] die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) gestig het, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is.&lt;ref name=&quot;IKK&quot; /&gt;

Die besoekende Engelse span wat deur majoor Warton georganiseer is, het nie eens beweer dat hulle Engeland verteenwoordig nie; die wedstryde is as ‘Major Warton’s XI’ t ‘Suid-Afrika XI’ bemark. Die deelnemende spelers was ook nie bewus daarvan dat hulle internasionale krieket gespeel het nie en die Suid-Afrikaanse span is as van ’n swak gehalte beskou. Dié span is aangevoer deur C.A. Smith, ’n gesoute mediumsnelbouler van [[Sussex]], en vir twee spelers van die Major Warton’s XI, [[Basil Grieve]] en [[Charles Coventry]], het die twee toetse hul eersterangse loopbaan ingelui. Die ontluikende jong ‘Suid-Afrika XI’ was baie swak en het in albei wedstryde teen Engeland swaar nederlae gely; die Engelse draaier [[Johnny Briggs]] het 15 paaltjies vir 28 lopies in die tweede toets in Kaapstad geneem.&lt;ref name=&quot;ignorant&quot; /&gt; Albert Rose-Innes het egter geskiedenis gemaak toe hy die eerste Suid-Afrikaanse bouler geword het om ’n vyf-paaltjie-oes in toetse, in Port Elizabeth, te neem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/albert-rose-innes-46996 |title=Albert Rose-Innes |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Suid-Afrika se eerste toetse is met tien nederlae die swakste onder al die huidige toetslande, met slegs ’n enkele gelykop in hul eerste elf toetse,&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/south-africa-beat-england-in-a-thriller-to-achieve-their-maiden-test-win-86197 |title=South Africa beat England in a thriller to achieve their maiden Test win |publisher=Cricket Country |date=8 Januarie 2016 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; hulle het eers in 1904 in ’n internasionale kwaliteitspan begin ontwikkel. Suid-Afrika het sy eerste toetsoorwinning oor Engeland op 4 Januarie 1906, ná 17 jaar, in [[Johannesburg]] behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stuart-wark-remembering-the-1906-wanderers-thriller-961529 |title=Remembering the 1906 Wanderers thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Stuart Wark |date=13 Januarie 2016 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die laagtepunt van hierdie onvrugbare vroeë periode vir die Suid-Afrikaanse span was ’n Engelse toer in 1895/96, waartydens Engeland met 3–0 skoonskip gemaak het; Suid-Afrika, bestaande uit ’n vergelykbare toetsspan, het die drie toetse onderskeidelik met 288 lopies, ’n beurt en 197 lopies en ’n beurt en 32 lopies verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-south-africa-1895-96-154327 |title=England in South Africa, 1895–96 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1896 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Engelse toerspan, wat deur Lord Hawke saamgestel is, het vier van die destyds beste krieketspelers ter wêreld ingesluit: Tom Hayward, C. B. Fry, George Lohmann en Sammy Woods.

=== Opkoms as ’n internasionale kwaliteitspan ===
[[Lêer:Reggie Schwarz c1905.jpg|duimnael|links|upright|[[Reggie Schwarz]] is die uitvinder van beide die draaibal en die “draaibalrewolusie” in Suid-Afrika en een van die wêreld se eerste beste draaibalboulers&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/reggie-schwarz-47168 |title=Reggie Schwarz |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Aubrey Faulkner c1920.jpg|duimnael|upright|[[Aubrey Faulkner]] word as die eerste beste veelsydige Suid-Afrikaner in internasionale krieket beskou. In ’n legendariese toetsloopbaan van 25 wedstryde tussen 1906 en 1924 het hy 1754 lopies teen ’n lopietempo van 40.79 aangeteken en 82 paaltjies teen ’n boultempo van 26.58 geneem&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/aubrey-faulkner-45039 |title=Aubrey Faulkner |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Herbie Taylor 1924-04-29.jpg|duimnael|links|upright|[[Herbie Taylor]] is die eerste Suid-Afrikaner wat die mylpaal van 2&amp;nbsp;500 toetslopies teen ’n lopietempo van 40.77 behaal het&lt;ref name=&quot;Herbie Taylor&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/herbie-taylor-47535 |title=Herbie Taylor |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Jimmy Sinclair c1905.jpg|duimnael|upright|[[Jimmy Sinclair]] het die rekord vir die hoogste lopietempo in die geskiedenis van [[toetskrieket]] aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/jimmy-sinclair-47195 |title=Jimmy Sinclair |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
In die vroeë 1900’s het die eerste Suid-Afrikaanse wêreldklasspan na vore getree, bestaande uit ’n aantal sterspelers wat in staat was om vir elke internasionale span vir wie hulle speel, ’n aanwins te wees. Benewens hul kolwers het die Suid-Afrikaners die wêreld se eerste boulaanval ontwikkel wat op draaiballe gespesialiseer was. Die beste van die Suid-Afrikaanse draaikwartet was Schwarz, wie, geïnspireer deur die Engelse draaibouler Bernard Bosanquet, as die uitvinder van die draaibal beskou word en destyds die mees verwoestende draaibouler geword het. Hy het die geheimenisse van die draaibal aandagtig aan die veelsydige Faulkner, die medium-snelbouler Vogler en die spesialiskolwer White vertel en saam het hierdie vier ’n kwartet gevorm wat Suid-Afrika na onbekende hoogtes in toetskrieket sou neem.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt; ’n Ander belangrike faktor in hierdie tydperk vir Suid-Afrika was die veelsydige prestasies van beide Faulkner en Llewellyn. Faulkner word as die eerste groot Suid-Afrikaanse veelsydige speler in die internasionale spel en deur sommiges as die wêreld se beste veelsydige speler in die tydperk voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/aubrey-faulkner-the-first-of-the-great-south-african-all-rounders-76039 |title=Aubrey Faulkner: The first of the great South African all-rounders |publisher=Cricket Country |date=17 Desember 2015 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die [[Australiese nasionale krieketspan]], destyds op die hoogtepunt van “die goue tydperk van Australiese krieket”,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/cricket-s-turning-points-the-golden-age-449057 |title=The golden age |publisher=ESPNcricinfo |author=David Frith |date=20 Februarie 2010 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; het in 1902/03 na Suid-Afrika getoer en ’n baie sterk span bestaande uit ’n aantal baie bekende spelers saamgeneem. Hoewel Suid-Afrika die toetsreeks van drie wedstryde met 0–2 verloor het, het hulle vir die eerste keer ’n nederlaag vermy, met die eerste toets in Johannesburg wat onbeslis geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-australians-in-south-africa-1902-03-154041 |title=The Australians in South Africa, 1902–03 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1903 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het lof van die toerspan ontvang en veral die veelsydige Llewellyn het met sy uitstaande prestasies uitgeblink.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

In 1904 is Suid-Afrika deur die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) vir ’n toer na Engeland genooi om ’n reeks eersterangse wedstryde te speel, dié span is nie as sterk genoeg beskou om amptelike toetswedstryde te speel nie. Hulle het tien van hul 22 wedstryde gewen, insluitende ’n naelbyter-gelykop teen [[Middlesex]], wat dié jaar die County-kampioenskap onder die beste vier afgesluit het, veral te danke aan aflewerings van Schwarz se draaiballe. Hy het sy prestasie teen ’n volledige Engelse span herhaal en Suid-Afrika het ’n verrassende oorwinning van 189 lopies behaal. Dié wedstryd is egter nie as ’n amptelike toets erken nie.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

In 1905/06 het Engeland ’n wedersydse toer na Suid-Afrika onderneem, wat uit ’n amptelike vyf-toetsreeks bestaan het. Die besoekende Engelse span was ’n tweedevlakspan, en slegs [[Colin Blythe]], [[Schofield Haigh]] en [[Jack Crawford]] kon as gereelde spelers van die Engelse span beskou word. Suid-Afrika het die reeks nogtans nie as gunstelinge aangepak nie. Die geïnspireerde Suid-Afrika, aangevoer deur Sherwell en hul draaierkwartet, het egter in ’n verrassende uitslag in Johannesburg Engeland met een paaltjie verslaan en vervolgens hul eerste toetsoorwinning behaal. Schwarz, Vogler en Faulkner het die pad vir Suid-Afrika gebaan.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt; Aansluitend het Suid-Afrika Engeland met nege paaltjies in die tweede toets in Johannesburg verslaan, ’n oorwinning met 243 lopies in die derde toets op dieselfde plek en in die vyfde toets ’n oorwinning met ’n beurt en 16 lopies in Kaapstad aangeteken en sodoende die reeks teen Engeland met 4–1 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-m-c-c-s-team-in-south-africa-1905-06-150188 |title=The M. C. C.'s team in South Africa, 1905–06 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1906 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die reeks het Schwarz 18 paaltjies teen 17,22 geneem en Faulkner 14 paaltjies teen 19,42. Vogler was minder suksesvol met nege paaltjies teen 22,33.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt; Die reeks word algemeen beskou as dié wat Suid-Afrika as ’n toonaangewende krieketmag onder die toetslande gevestig het. Die MKK het in 1907 hul belofte nagekom deur Suid-Afrika vir ’n toer met amptelike toetse na Engeland te nooi. Alhoewel dié reeks 1–0 ten gunste van Engeland met twee onbeslisuitslae afgesluit is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-south-africans-in-england-1907-153749 |title=The South Africans in England, 1907 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1907 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; is die kwartet rondom Schwarz, Faulkner, Vogler en White vir hul uitsonderlike kwaliteit van draaiboulwerk geloof,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=R. E. Foster |editor=Benny Green |title=Wisden Anthology 1900–1940 |url=https://archive.org/details/isbn_0362005133 |publisher=Queen Anne Press |location=Londen |year=1980 |isbn=0-362-00513-3 |chapter=South African bowling, 1907 |pages=[https://archive.org/details/isbn_0362005133/page/44 44]–47}}&lt;/ref&gt; beide Schwarz en Vogler is die volgende jaar as “''Wisden'' se krieketspelers van die jaar” aangewys – die eerste Suid-Afrikaners wat dié eer te beurt kon val.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/209422.html |title=Wisden's Five Cricketers of the Year |work=Wisden |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Engelse 1909/10-toer na Suid-Afrika was die gasheer weereens die dominerende span en het die vyf-toetsreeks met 3–2 beklink, met oorwinnings in die eerste toets in Johannesburg met 19 lopies, in die tweede toets in [[Durban]] met 95 lopies en met vier paaltjies in die vierde toets in Kaapstad.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-south-africa-1909-10-154057 |title=M.C.C. Team in South Africa, 1909–10 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1910 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Suid-Afrikaanse kaptein was [[Tip Snooke]]. Die Suid-Afrikaanse krieketspan het in 1910/11 vir die eerste keer na [[Australië]] getoer. Aangevoer deur die legendariese [[Clem Hill]] en die kolfbeurte van [[Victor Trumper]] het Australië die vyf-toetsreeks maklik met 4–1 beklink, hoewel Suid-Afrika sy eerste oorsese toets op 13 Januarie 1911 gewen en sy eerste toetsoorwinning oor Australië in die derde toets op die [[Adelaide-ovaal]] behaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-south-africans-in-australia-1910-11-150202 |title=The South Africans in Australia, 1910–11 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1911 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dié toer is gekenmerk deur die opkoms van [[Billy Zulch]] as ’n leidende kolwer in die Suid-Afrikaanse krieketspan; en ná ’n onverskrokke 150 lopies in die eerste toets op [[Sydney-krieketveld]] in ’n erge beurtnederlaag vir Suid-Afrika,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/southafrica/content/player/48109.html |title=Billy Zulch |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; het hy met 105 lopies Suid-Afrika se hoogste individuele telling in hul eerste oorsese toetsoorwinning in [[Adelaide, Australië|Adelaide]] aangeteken. Dié wedstryd was ook deur die veelsydige prestasies van [[Charlie Llewellyn]] en die uitstekende boulwerk van [[Reggie Schwarz]] gekenmerk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-australia-1910-11-61827/australia-vs-south-africa-3rd-test-62508/full-scorecard |title=3rd Test, Adelaide, Jan 7 – 13 1911, South Africa tour of Australia |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Aansluitend het die drie toetslande Suid-Afrika, Engeland en Australië aan ’n driehoekige toernooi in Engeland deelgeneem. Die draaiboulers Schwarz en White het reeds hul hoogtepunte bereik en Vogler het reeds afgetree. Daarbenewens het onttrekkings van sleutelspelers soos Sherwell daartoe gelei dat Suid-Afrika nie meer die gunstelinge was nie. Suid-Afrika het die toernooi laaste afgesluit, maar die reeks was noemenswaardig weens die debuut van [[Herbie Taylor]] wat as een van die beste kolwers destyds beskou is. Die toernooi het die internasionale [[swanesang]] vir beide Schwarz en White ingelui. Die toernooi was ook op die hoogtepunt van die kort, maar gematigde suksesvolle toetsloopbaan van die medium-snelbouler [[Sid Pegler]], wie se opkoms met die agteruitgang van beide Schwarz en Vogler saamgeval het, wat daartoe gelei het dat hy vir ’n kort tydperk die topbouler van die Suid-Afrikaanse aanvallende boulwerk en ’n deurslaggewende sukses in die driehoekige toernooi was, voordat hy weens sy verpligtinge as ’n koloniale distrikskommissaris in [[Njassaland]] hom aan krieket moes onttrek – waarvolgens die groot potensiaal wat hy in die driehoekige toernooi getoon het en die verwagtinge dat hy in die volgende jare ’n steunpilaar in die Suid-Afrikaanse boulwerk sou wees, toe nie vervul is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/sid-pegler-46745 |title=Sid Pegler |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die ontsagwekkende kolwer Herbie Taylor is as kaptein van die Suid-Afrikaanse span teen die besoekende Engelse span in 1913/14 benoem; dié toetsreeks was Suid-Afrika se laaste internasionale krieketbetrokkenheid voor die Eerste Wêreldoorlog. Die algehele reeks was baie swak vir ’n Suid-Afrikaanse span besig met oorgang en hulle het versuim om die vorige prestasies van die spanne in 1905/06 en 1909/10 te herhaal, nadat hulle die vyf-toetsreeks met 0–4 teen ’n gedugte Engelse span onder die banier van die MKK verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-m-c-c-team-in-south-africa-1913-14-154063 |title=The M.C.C. Team in South Africa, 1913–14 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1914 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die reeks is egter noemenswaardig weens Herbie Taylor se buitengewone boulwerk, wat sy aankoms as ’n nuwe kolos in internasionale krieket ingelui het, nadat hy ’n merkwaardige 508 lopies met ’n gemiddelde lopietempo van 50.80 aangeteken het teen ’n uitstekende [[Sydney Barnes]], wat op sy beurt ’n rekord van 49 paaltjies tydens die reeks teen ’n boultempo van slegs 10.93 geneem het. Taylor se loopbaan sou oor 20 jaar en 42 toetse streek. Hy was die steunpilaar van die Suid-Afrikaanse kolfwerk en van sy debuut in 1912 tot sy aftrede in 1932 ook een van die leidende kolwers in die wêreld. Hy was ’n deskundige op Suid-Afrika se destyds algemene matkolfblaaie en het ses van sy sewe honderdtalle tuis aangeteken. Sy kolfwerk was ook deur ’n vinnige voetwerk en ’n uitsonderlike “terugspeel” gekenmerk.&lt;ref name=&quot;Herbie Taylor&quot; /&gt;

Die Groot Oorlog het tot die voorlopige onderbreking van al die internasionale krieket gelei. Die Curriebeker, wat voorheen slegs tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) en tydens Engelse toere in Suid-Afrika nie beslis is nie, is ook tydens die Eerste Wêreldoorlog (1914–18) afgelas.

=== Tussenoorlogse jare ===
[[Lêer:Bruce Mitchell cricketer 1935.jpg|duimnael|links|upright|[[Bruce Mitchell]] het ’n destydse nasionale rekord van 3&amp;nbsp;471 toetslopies aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/bruce-mitchell-46233 |title=Bruce Mitchell |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Dudley Nourse.jpg|duimnael|upright|[[Dudley Nourse]] het nog ’n destydse nasionale rekord van 2&amp;nbsp;960 toetslopies in 34 toetse teen ’n lopietempo van 53.81 en nege honderdtalle aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/dudley-nourse-46589 |title=Dudley Nourse |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Eric Rowan 1935.jpg|duimnael|links|upright|[[Eric Rowan]] het altesaam 1&amp;nbsp;965 eersterangse lopies en ses honderdtalle aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/eric-rowan-47005 |title=Eric Rowan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Xen Balaskas c1935.jpg|duimnael|upright|Die veelsydige [[Xen Balaskas]] het 2&amp;nbsp;696 eersterangse lopies teen ’n lopietempo van 28.68 aangeteken en 276 paaltjies teen 24.11 geneem&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/xen-balaskas-44040 |title=Xen Balaskas |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
Die krieketaktiwiteite in Suid-Afrika het met die ondertekening van die wapenstilstand op 11 November 1918 tot ’n normale vlak teruggekeer. Die naoorlogse Suid-Afrika het in 1919/20 teen ’n Australiese Koninklike Gewapende Magtespan gespeel wat met ’n aantal krieketspelers van ’n goeie kaliber kon spog. Die Suid-Afrikaanse span het albei wedstryde teen dié span verloor. Tydens die Australiese 1921/22-toer na Suid-Afrika het hulle in die eerste twee toetse in Durban en Johannesburg onbeslis gespeel, maar Australië het dié reeks met 1–0 ná ’n oorwinning van tien paaltjies in die derde toets in Kaapstad beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-australian-team-in-south-africa-1921-22-151682 |title=The Australian team in South Africa, 1921–22 |publisher=ESPNcricinfo |date=17 Mei 2007 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Herbie Taylor, wat die Suid-Afrikaners aangevoer het, het 200 lopies teen ’n lopietempo van 33.33 aangeteken. [[Claude Carter]] was Suid-Afrika se beste bouler en het 15 paaltjies teen ’n boultempo 21.93 geneem.

Tydens die daaropvolgende 1922/23-seisoen het ’n Engelse span na Suid-Afrika getoer. Soos nege jaar tevore was Taylor op sy beste. In die eerste toets in Johannesburg het hy op nommer drie gekolf en in die tweede beurt ’n uitstekende 176 lopies aangeteken, die naasbeste telling in die wedstryd was 50 lopies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-south-africa-1922-23-61686/south-africa-vs-england-1st-test-62534/full-scorecard |title=South Africa v England, 1922/23, First Test, Scorecard |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Taylor se telling het 25 grenshoue ingesluit en was die meeste nog deur ’n Suid-Afrikaner teen Engeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=1;opposition=1;team=3;template=results;type=batting;view=innings |title=Statsguru – Test matches – Highest innings for South Africa against England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het die toets met 168 lopies gewen, dit was Taylor se eerste oorwinning beide as ’n kaptein en as ’n toetsspeler.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/47535.html?class=1;template=results;type=allround;view=results |title=Statsguru – HW Taylor – Test matches – Match results |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die tweede toets het hy tellings van nege en 68 lopies aangeteken, waarna Engeland naelskraap met een paaltjie gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-south-africa-1922-23-61686/south-africa-vs-england-2nd-test-62535/full-scorecard |title=South Africa v England, 1922/23, Second Test, Scorecard |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die derde toets in Durban is hy weer opgeskuif om die beurt te open, en hy het 91 lopies aangeteken en met [[Bob Catterall]] 110 lopies gedeel. Die derde dag se spel het uitgereën, wat die uitslag in ’n onvermydelike onbeslis laat eindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-south-africa-1922-23-61686/south-africa-vs-england-3rd-test-62536/full-scorecard |title=South Africa v England, 1922/23, Third Test, Scorecard |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die vierde toets was ook onbeslis, Taylor het elf lopies as nommer vier aangeteken en ná sy terugkeer in die tweede beurt het hy 101 lopies behaal. ''Wisden'' skryf: “Taylor, wat vrylik houe geslaan het toe die vrees vir ’n nederlaag verdwyn, het ’n meesterlike spel gespeel, maar hy het ook ’n bietjie geluk gehad”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151696.html |title=England v South Africa, 1922–23, Fourth Test – Match Report |work=Wisden Cricketers' Almanack – online archive |publisher=John Wisden &amp; Co. |year=1924 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat die reeks steeds gelykop met 1–1 was, is die vyfde en laaste toets sonder tydbeperking gespeel om ’n reekswenner te verseker. Engeland se [[C.A.G. Russell]] het twee honderdtalle in die wedstryd aangeteken en vir Suid-Afrika is ’n teiken van 344 lopies in die vierde beurt gestel. Taylor, op nommer vier, het vir vier en ’n halfuur in ’n beurt van 102 lopies gekolf, maar min ondersteuning van sy spanmaats geniet en Suid-Afrika het met 109 lopies verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-south-africa-1922-23-61686/south-africa-vs-england-5th-test-62538/full-scorecard |title=South Africa v England, 1922/23, Fifth Test, Scorecard |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Taylor het die reeks met 582 lopies teen ’n lopietempo van 64.66 afgesluit en was die voorste lopiemaker vir albei spanne, sy totaal was 278 lopies meer as die naasbeste Suid-Afrikaner.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=45;type=series |title=England in South Africa Test Series, 1922/23 – Most runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Sy algehele reekstelling was destyds ’n toetsrekord vir ’n kaptein en is later deur [[Donald Bradman]] in 1936 verbeter,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=runs;template=results;type=batting;view=series |title=Statsguru – Test matches – Most runs in a series by captain |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; sy drie honderdtalle in die reeks was ’n Suid-Afrikaanse rekord wat eers in 2003/04 deur [[Jacques Kallis]] verbeter is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=3;qualval1=hundreds;team=3;template=results;type=batting;view=series |title=Statsguru – Test matches – Three or more hundreds in a series by a South African |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Wisden''-verslag oor die reeks skryf dat “H. W. Taylor ’n kolwer in sy eie klas was”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155202.html |title=England M. C. C. team in South Africa 1922–23 – Series Report |year=1924 |work=Wisden Cricketers' Almanack – online archive |publisher=John Wisden &amp; Co. |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die reeks het Taylor se status as ’n topkolwer in internasionale krieket gevestig.

Nadat Faulkner in 1924 sy uittrede bekend gemaak het, het die Suid-Afrikaners, wat met Taylor en Cattrell slegs oor twee kwaliteitspelers beskik het, in die 1920’s ’n onvrugbare tydperk betree. Maar met die koms van ’n nuwe generasie Suid-Afrikaanse krieketspelers in die 1930’s, des te meer in hul kolfwerk as in hul boulwerk, het weereens verseker dat Suid-Afrika oor ’n nasionale span van ’n topgehalte beskik het. Die span se destydse leidende kolwers was Mitchell, Nourse, Rowan, Melville en van der Bijl. Veral Nourse was bekend vir sy hand-oog-koördinasie en sy uitstekende veldwerk, een van vele wat Suid-Afrika oor die volgende dekades op die veld sou stuur; natuurlike vaardighede wat volgens oorlewering geïnspireer en ontwikkel is deur sy pa Dave se weiering om hom as ’n jongeling af te rig, het geëis dat hy die beginsels van die spel op sy eie moes leer. Hierdie Suid-Afrikaanse span was ook anders as vorige Suid-Afrikaanse spanne in een opsig: terwyl die vorige spanne geheel en al bestaan het uit spelers van [[Anglo-Afrikane|Britse oorsprong]], het hierdie span [[Afrikaners]] soos Van der Bijl en [[Grieke]] soos Balaskas ingesluit, laasgenoemde word algemeen as die beste Griekse krieketspeler nog beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Simon Kuper |editor=John Stern |title=My Favourite Cricketer |url=https://archive.org/details/myfavouritecrick0000unse_f1d4 |publisher=A &amp; C Black |location=Londen |year=2010 |isbn=978-1-4081-2340-9 |chapter=Graeme Pollock |pages=[https://archive.org/details/myfavouritecrick0000unse_f1d4/page/118 118]–121}}&lt;/ref&gt;

Vanaf 3 tot 14 Maart 1939 is die bekende “tydlose toets” tussen Suid-Afrika en Engeland in [[Durban]] gespeel, wat ten spyte van sy duur onbeslis geëindig het. Die wedstryd kon nog voortduur, maar vir die Engelse span was dit belangrik om wel die vertrekkende skip, die ''Athlone Castle'', te haal wat op 17 Maart van Kaapstad na Europa sou vaar, omdat oorlog met Duitsland al hoe meer waarskynlik geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-south-africa-1938-39-61688/south-africa-vs-england-5th-test-62657/match-report |title=Everlasting Test goes down to the wire |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 1939 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Soos tydens die Eerste Wêreldoorlog is al die internasionale krieket tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] onderbreek.

=== Naoorlogse jare ===
[[Lêer:Alan Melville 1947-09-12.jpg|duimnael|links|upright|Die Suid-Afrikaanse kaptein Alan Melville in 1947]]
[[Lêer:Cricket Nederland tegen Zuid-Afrika, Bestanddeelnr 904-7668.jpg|duimnael|’n Krieketwedstryd tussen [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en Suid-Afrika op die VRA-krieketveld in Amstelveen op 16 September 1951]]
In 1947 het Suid-Afrika sy eerste toer na Engeland ná die Tweede Wêreldoorlog onderneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africans-in-england-1947-152876 |title=South Africans in England, 1947 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1947 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op [[Trent Bridge]] het [[Alan Melville]] saam met adjunkkaptein [[Dudley Nourse]] ’n toetsrekord om die derde paaltjie met 319 lopies behaal. Die volgende jaar is Nourse, ’n 38-jarige kaptein van [[Natal (provinsie)|Natal]], as kaptein van die Suid-Afrikaanse span vir die MKK se 1948-toetsreeks in Suid-Afrika benoem.&lt;ref name=Times1948&gt;{{en}} [[The Times]], 27 Oktober 1948, ''Cricket South Africa's Captain''&lt;/ref&gt; As gevolg van Suid-Afrika se [[apartheid]]swette, waarmee die rasseskeiding in 1948 amptelik geword het, is “niewit” spelers (onder die wetgewing gedefinieer as “[[Swart mense|swart]]”, “[[Bruin mense|bruin]]” of “[[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]”) uitgesluit om internasionaal vir Suid-Afrika te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |title=International Boycott of Apartheid Sport |last1=Minty |first1=Abdul|author-link= Abdul Minty|journal=United Nations Unit on Apartheid |date=April 1971}}&lt;/ref&gt;

Die Imperiale Krieketkonferensie het tydens sy vergadering in Julie 1961 daarop besluit om die kwessie, of Suid-Afrika ná sy uittrede uit die [[Britse Statebond]] verder ’n lid van die krieketbeheerliggaam sou wes of nie, uit te stel. Die in dié tydperk gespeelde wedstryde van Suid-Afrika teen ander lidlande sou as “nieamptelike toetse” geag word en kon later as amptelike toetswedstryde erken word. Hierdie reeks nieamptelike toetswedstryde het aan die begin van 1962 met die besoek van [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] in Suid-Afrika begin.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-in-south-africa-1961-62-155249 |title=New Zealand in South Africa, 1961–62 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1962 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die tussentyd het Australië op ’n beslissing van die Imperiale Krieketkonferensie aangedring, maar tydens die vergadering in Julie 1962 is daarop besluit, om die spesiale situasie vir Suid-Afrika nie te verander nie. Veral die feit dat twee [[Wit Suid-Afrikaners|wit]] krieketspelers, [[Neil Adcock]] en [[Roy McLean]], lede van die multietniese span ''Commonwealth XI'' was, was vir hierdie besluit instrumenteel. Albei sportlui het in 1962 aan verskeie wedstryde in tale lande deelgeneem, behalwe vir Suid-Afrika. Daarbenewens was die Suid-Afrikaanse “bruin” krieketspeler [[Basil D'Oliveira]] in Engeland as ’n professionele speler aktief.&lt;ref name=&quot;Survey 1962, 220&quot;&gt;{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relation 1962''. Johannesburg 1963, bl. 220.&lt;/ref&gt; Ondanks ’n verandering in die reëls in 1964, waarvolgens lande ook geassosieerde lede kon wees, het Suid-Afrika geen nuwe aansoek vir lidmaatskap ingedien nie.&lt;ref name=&quot;icchistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://icc-cricket.yahoo.net/the-icc/about_the_organisation/history.php |title=History of the International Cricket Council |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706011331/http://icc-cricket.yahoo.net/the-icc/about_the_organisation/history.php |archive-date=6 Julie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Suid-Afrikaanse Krieketraad vir Beheer, ’n instelling wat lede uit al die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe ingesluit het, het op internasionale erkenning en ’n uitsluiting van die uitsluitlik uit “wit” lede bestaande Suid-Afrikaanse Krieketassosiasie aangedring.&lt;ref name=&quot;Survey 1962, 220&quot; /&gt;

Gedurende Februarie en Maart 1964 het die Suid-Afrikaanse span na Australië en Nieu-Seeland getoer. Tydens dié toer het vakbonde en studente teen die apartheidsbeleid protes aangeteken. In [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] is die kolfblad voor die begin van die wedstryd beskadig. Die Suid-Afrikaanse spanbestuurder, [[Ken Viljoen]], was teleurgesteld weens die min toeskouers tydens die toer.&lt;ref&gt;SAIRV: ''A Survey of Race Relation 1964''. Johannesburg 1965, bl. 344.&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het in 1969/70 sy grootste sukses in die tydperk voor die boikot behaal met ’n oortuigende 4–0-oorwinning in die toetsreeks teen Australië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-south-africa-1966-67-153454 |title=Australia in South Africa, 1966–67 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1967 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1970 is Suid-Afrika weens sy apartheidsbeleid amptelik uit internasionale krieket geskors. Voor sy uitsluiting het slegs Engeland, Australië en Nieu-Seeland gereeld teen Suid-Afrika gespeel,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/series_results.html?class=1;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Test matches / Series results |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; terwyl ander krieketlande soos Indië en Wes-Indië Suid-Afrika reeds geboikot het. ’n Groot invloed hierin was die politiese affêre in 1968 rondom die “bruin” speler Basil D'Oliveira wat vir Engeland gespeel het (maar nooit vir Suid-Afrika sou speel nie), maar ook hewige weerstand teen die beplande Engelse toer in 1970 (wat eindelik gekanselleer is), gehad. Vervolgens was die Australiese 1970-toer na Suid-Afrika die laaste amptelike toer tot Suid-Afrika se heraansluiting by die IKR.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-they-were-kings-231051 |title=When they were kings |publisher=ESPNcricinfo |author=Rodney Hartman |date=29 Desember 2005 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Internasionale verbanning tydens Apartheid en “rebelletoere” ===
Tot Suid-Afrika se uitsluiting by die [[Olimpiese Somerspele 1964]] en die geskil rondom die “bruin” speler Basil D'Oliveira is slegs “wit” spelers toegelaat om Suid-Afrika op internasionale vlak te verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Douglas Booth |title=The Race Game: Sport and Politics in South Africa |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-0-7146-4354-0 |pages=10–54}}&lt;/ref&gt; Die anti-apartheidbeweging het die IKR in 1970 ’n moratorium op toere laat goedkeur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Douglas Booth |title=The Race Game: Sport and Politics in South Africa |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=0-7146-4799-3 |page=99}}&lt;/ref&gt; Hierdie besluit het spelers soos [[Graeme Pollock]], [[Barry Richards]] en [[Mike Procter]] vir die grootste tydperk van hul loopbane van internasionale toetse ontneem. Dit het ook tot die emigrasie gelei van toekomstige sterre soos [[Allan Lamb]] en [[Robin Smith]], albei sou later vir Engeland speel, en [[Kepler Wessels]], wie aanvanklik vir Australië begin speel het voordat hy na Suid-Afrika teruggekeer het. Destydse wêreldklasspelers soos [[Clive Rice]] en [[Vintcent van der Bijl]] het, ondanks hul sterk eersterangse prestasies, ook nooit toetswedstryde gespeel nie. Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld geïsoleer. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit al die internasionale sport uitgesluit.&lt;ref name=&quot;glen&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RR Survey, 1977, 563-564&quot;&gt;{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.&lt;/ref&gt; Suid-Afrika kon ook nie aan die eerste krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]], [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] deelneem nie.

Die boikot het tot ’n herbesinning deur die sportadministrasie en die beoefening van sportsoorte deur die bevolking, veral in krieket, gelei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.historicalvoices.org/pbuilder/pbfiles/Project39/Scheme361/african_activist_archive-a0a9z9-a_12419.pdf |title=Apartheid Sport and South Africa's Foreign Policy |publisher=historicalvoices.org |accessdate=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927111150/http://www.historicalvoices.org/pbuilder/pbfiles/Project39/Scheme361/african_activist_archive-a0a9z9-a_12419.pdf |archive-date=27 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1976 is die Suid-Afrikaanse Krieketunie ten einde van ’n “multietniese” en “prestasiegerigte” benadering, sogenaamde “gewone” krieket, gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=André Odendaal |title=The African Game |url=https://archive.org/details/africangame0000knox |year=2003 |isbn=978-1-57687-324-3 |pages=223–225}}&lt;/ref&gt; Dié beheerliggaam was daartoe verbind om krieket in Suid-Afrika lewendig te hou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wcm/content/story/139086.html |title=Rebels take a step too far |publisher=ESPNcricinfo |author=Nick Hoult |date=Julie 2024 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit het egter net tot geringe deelname in die bedoelde bevolkingsgroepe gelei en nie die gewenste hertoelating tot internasionale krieket tot gevolg gehad nie. Die IKR-lede Indië, Pakistan en Wes-Indië het aangekondig dat hulle Suid-Afrika eers na die einde van apartheid weer sou toelaat. As gevolg van Suid-Afrika se isolasie van die internasionale speelprogram het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam gepoog om ’n aantal krieketlande met “rebelletoere” na Suid-Afrika te oortuig, om die speelprogram in die land aan die gang te hou. Hierdie toere het egter weerstand deur die betrokke beheerliggame en regerings, die Internasionale Krieketkonferensie en die [[Verenigde Nasies]] teëgekom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter May |title=The Rebel Tours: Cricket's Crisis of Conscience |publisher=SportsBooks |year=2009 |isbn=978-1-899807-80-2 |pages=35–71}}&lt;/ref&gt;

In 1982 het die eerste Engelse span ’n rebelletoer onderneem. [[Graham Gooch]] het die span van twaalf spelers aangevoer, waaronder elf met toetsondervinding, wat ingestem het om ’n toer van een maand na Suid-Afrika te onderneem. Die toer is eers tydens die aankoms van die span in Johannesburg bekend gemaak en hulle het min openbare weerstand deur beide die publiek en die IKR verwag. Hulle het egter die teiken van wêreldwye verontwaardiging deur pers en politici geword en die Britse parlement het na die deelnemende spelers as ''the Dirty Dozen'' (“die vuil dosyn”) verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter May |title=The Rebel Tours: Cricket's Crisis of Conscience |publisher=SportsBooks |year=2009 |isbn=978-1-899807-80-2 |pages=71–108}}&lt;/ref&gt; In Suid-Afrika was die reaksies egter teenoorgesteld. Die destydse regering en “wit” koerante het die terugkeer van amptelike internasionale krieket na Suid-Afrika geprys. Volgens hulle het ’n volstoom Engelse span, met uitsondering van [[Ian Botham]], Suid-Afrika besoek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=Mike Procter en Pat Murphy |title=South Africa: The Years of Isolation |publisher=Queen Anne Press |year=1994 |isbn=1-85291-540-4 |pages=39}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika, aangevoer deur Mike Procter, het die “toetsreeks” met 1–0 en die “EDI”-reeks met 3–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/may/19/south-african-cricket-changed-1982-rebel-tour-england |title=How South African cricket has changed since England’s 1982 rebel tour |publisher=[[The Guardian]] |author=Matthew Engel |date=19 Mei 2017 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Al die betrokke Engelse spelers is ná die toer drie jaar uit internasionale krieket geskors, waarmee ’n aantal spelers se loopbane beëindig is, waaronder [[Geoffrey Boycott]], die destydse beste lopiemaker in toetskrieket.

Vervolgens het Sri Lanka ’n rebelletoer gewaag, nadat hulle in 1982 toetsstatus ontvang en in Februarie dieselfde jaar hul eerste toets in [[Colombo]] teen Engeland gespeel het. [[Bandula Warnapura]] se span is deur ’n ervare span met sewe paaltjies verslaan en hulle sou nog vier verdere toetse gedurende dieselfde jaar verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.cricinfo.com/ci/engine/team/8.html?class=1;spanmax1=14+Oct+1982;spanval1=span;template=results;type=team;view=results |title=Sri Lanka’s Test record 1982 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Oktober is ’n rebelletoer onder Warnapura met 14 spelers na Suid-Afrika aangekondig. Die span het onder die voorletters van hul spanbestuurder, Anthony Ralph Opatha, en dié van hul gasheer as ''Arosa Sri Lanka'' opgetree. Die spelers het vervolgens skerp kritiek in Indië, Pakistan, Wes-Indië en hul tuiste deurgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://static.cricinfo.com/db/INTERACTIVE/DILMAH/GREATS/MEMORY/srilanka_rebeltour.html |title=Dilmah Cricket Network 'Rewind to Sri Lanka’s rebel tour' |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Februarie 2005 |accessdate=4 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304051250/http://static.cricinfo.com/db/INTERACTIVE/DILMAH/GREATS/MEMORY/srilanka_rebeltour.html |archive-date=4 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het al die vier “EDIs” en albei “toetse” gewen. Die betrokke Sri Lankaanse spelers is deur die [[Sri Lanka Krieket|Raad vir Beheer van Krieket in Sri Lanka]] lewenslank geskors. Nie een van die deelnemende spelers sou weer internasionale krieket vir die [[eilandstaat]] speel nie; Aponso het op 43 tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] vir [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970822/23450553.html |title='Rebel with a grouse' |publisher=The Indian Express |date=22 Augustus 1997 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Daarop het ’n rebelletoer deur talentvolle, maar nie vir die Wes-Indiese span gekeurde spelers na Suid-Afrika gevolg. Eersterangse spelers het destyds in die Karibiese gebied nie dieselfde salaris as in die meeste ander krieketlande ontvang nie en buite die seisoen het hulle min werksgeleenthede gehad. Wes-Indië het oor ’n as ’t ware ooraanbod aan talente beskik en baie spelers was teleurgesteld dat hulle ondanks goeie prestasies nie deur die [[Krieket Wes-Indië|Wes-Indiese Krieketraad]] vir die Wes-Indiese span gekeur is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://caribbeancricket.com/news/0000/00/00/1420 |title=&quot;Yagga&quot; Rowe tackles apartheid, part 3 |publisher=Caribbeancricket.com |author=Michelle Mcdonald |date=12 April 2011 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Uit ’n Suid-Afrikaanse perspektief was hierdie Wes-Indiese rebelle die eerste regte egte uitdaging en Suid-Afrika het die “EDI” met 4–2 gewen, terwyl die “toetsreeks” met 1–1 onbeslis geëindig het. Wes-Indië het vier [[Krieketwêreldbeker 1979|1979-wêreldkampioene]] saamgeneem. Buite die krieketveld het Suid-Afrika onder erge onluste deurgeloop, aangesien die [[Pieter Willem Botha|Botha-regering]] elke weerstand deur die “swart” bevolkingsmeerderheid wreed onderdruk en hulle van die nuwe “multietniese” parlement uitgesluit het. Hierdie onderdrukking het gepaard gegaan met die gewelddadige regeringsoptrede en die Wes-Indiese spelers se omstrede rol, wat in die [[Township]]s vereer is, maar met die verpeste apartheidstelsel saamgewerk het.&lt;ref&gt;{{en}} Sky Sports, ''Out of the Wilderness Part 2'', Augustus 2008.&lt;/ref&gt; Die betrokke spelers is in 1983 lewenslange skorsings opgelê. Hulle is in baie aspekte sosiaal en professioneel verstoot en hulle het vyandelikhede ondervind, omdat hulle met die Suid-Afrikaanse apartheidstelsel saamgewerk het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/mike_atherton/article5662856.ece |title=Michael Atherton, 'Richard Austin: the fallen West Indies star' |publisher=The Times |author=Sam Coates en Charles Bremner |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Maart 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21552339-11088,00.html |title=Robert Craddock, 'Rebels still live in shame, despair |publisher=The Herald Sun |date=14 April 2007 |accessdate=14 April 2007}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=Michael Holding en Tony Cozier |title=Whispering Death: The Life and Times of Michael Holding |year=1993 |isbn=978-0-233-98828-3 |pages=120}}&lt;/ref&gt; In teenstelling daarmee word hulle onder “swart” en “wit” Suid-Afrikaners goed onthou en hulle het ’n goeie voorbeeld in die saamwerking tussen verskeie bevolkingsgroepe gelewer. Dit was een van die min oomblikke tydens apartheid, waar “swart” en “wit” mense in die Suid-Afrikaanse sportbedryf saamgewerk het. Die spelers se skorsings is in 1989 opgehef. Tot op hede bly die morele agtergrond van die Wes-Indiese rebelletoer egter omstrede.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/286356.html |title=The unforgiven |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die eerste Australiese rebelletoer is in 1985/86 deur die voormalige toetskaptein Kim Hughes aangevoer en het die amptelike Australiese toetsspan verswak, aangesien hulle ’n aantal van die beste spelers saamgeneem het. Suid-Afrika het die “toetsreeks” van twee wedstryde met 1–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1980S/1985-86/OTHERS+ICC/AUS-XI_IN_RSA/AUS-XI_IN_RSA_NOV1985-JAN1986_TOUR-STATS.html |title=Australian XI in South Africa 1985–86 tour statistics |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Die destydse Australiese eerste minister Bob Hawke het na die rebelle as “verraaiers” verwys en dié toer word in retrospektief as ''one of the most painful and traumatic moments in Australian cricket history'' (“een van die seerste en traumatiese oomblikke in die Australiese krieketgeskiedenis”) beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/cricket/rebels-the-85-south-africa-tour-20051210-ge1ekr.html |title=Rebels—the '85 South Africa tour |publisher=The Age |date=10 Desember 2005 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hughes het die [[Krieket Australië|Australiese Krieketraad]] daarvan beskuldig dat hulle die spelers se ontevredenheid vererger het, wat die saamstelling van ’n rebellespan vergemaklik het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/266824.html |title=The crying game |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1986/87 het ’n tweede Australiese rebelletoer gevolg, wat Suid-Afrika weer met 1–0 gewen het. Die gebeurtenisse op die krieketveld is deur dié rondom die apartheid gekenmerk. Persberigte in Januarie 1986&lt;ref&gt;{{en}} 'Taxpayers hit for six!', Business Day, 20 Januarie 1986.&lt;/ref&gt; het onthul, wat “niewit” woordvoerders in Suid-Afrika en antiapartheidsaktiviste wêreldwyd lankal vermoed het: Die toere is nie deur maatskappye befonds nie, soos dit Ali Bacher en die beheerliggaam SACU herhaaldelik beweer het, maar deur die apartheidsregering met ’n groot belastingverligting.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter May |title=The Rebel Tours: Cricket's Crisis of Conscience |publisher=SportsBooks |year=2009 |isbn=978-1-899807-80-2 |pages=221–223}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Rodney Hartman |title=Ali: The Life of Ali Bacher |url=https://archive.org/details/alilifeofalibach0000hart |publisher=Penguin |year=2004 |isbn=978-0-670-04796-3 |pages=[https://archive.org/details/alilifeofalibach0000hart/page/184 184]–185}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Douglas Booth |title=The Race Game: Sport and Politics in South Africa |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=0-7146-4799-3 |page=147}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Mihir Bose |title=Sporting Colours: Sport and Politics in South Africa |url=https://archive.org/details/sportingcolourss0000bose |publisher=Robson Books |year=1994 |isbn=978-0-86051-861-7 |pages=[https://archive.org/details/sportingcolourss0000bose/page/133 133]–134}}&lt;/ref&gt;

In 1990 het die laaste Engelse rebelletoer onder hul kaptein Mike Gatting gevolg. Suid-Afrika het die enigste “toets” van die toer en die ander wedstryde met 3–1 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rewind-the-1990-england-rebel-tour-of-south-africa-448028 |title=Rebels without a cause |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=13 Februarie 2010 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Met die politieke veranderinge in Suid-Afrika het die Engelse rebelletoer in ’n finansiële ramp ontwikkel. Ali Bacher was verbaas oor die massaoptogte teen die toer, aangesien vorige toere in Suid-Afrika sonder enige oproer verloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2010/jan/11/rebel-tour-1990-england-players-south-africa |title=English rebels who ignored apartheid cause still show a lack of shame |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Weaver |date=11 Januarie 2010 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die beplande Engelse 1990/91-rebelletoer is as gevolg van die politieke veranderinge in Suid-Afrika gekanselleer.

Ná ’n dekade se isolasie het Suid-Afrikaanse krieket agteruitgegaan: die gehalte, die skare en die kinders se deelname het afgeneem. Buite Suid-Afrika het krieket verskeie veranderinge soos die krieketwêreldbekertoernooi en die Wêreldkrieketreeks ondergaan, maar Suid-Afrika was van hierdie kommersiële en mededingende toernooie uitgesluit. Reeds in 1979 het Doug Insole, ’n Engelse verteenwoordiger by die IKR, vir Ali Bacher gesê: ''Until apartheid goes, you can forget about getting back into world cricket'' (“Totdat apartheid verby is, kan hulle vergeet om weer deel van wêreldkrieket te wees”).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Rodney Hartman |title=Ali: The Life of Ali Bacher |url=https://archive.org/details/alilifeofalibach0000hart |publisher=Penguin |year=2004 |isbn=978-0-670-04796-3 |pages=[https://archive.org/details/alilifeofalibach0000hart/page/175 175]}}&lt;/ref&gt; Al die wedstryde tydens die rebelletoere is aanvanklik terugwerkende eersterangse status toegeken, wat die IKR in 1993 egter herroep het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/current/story/308994.html |title=Rebel tours to South Africa may get ICC recognition |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Krieket in die “Reënboognasie” ===
[[Lêer:Hansie Cronje.jpg|duimnael|links|upright|Die kolwer [[Hansie Cronjé]], Suid-Afrika se kaptein gedurende die 1990’s]]
[[Lêer:Clive Rice deur Wessel Oosthuizen.jpg|duimnael|upright|[[Clive Rice]] word as een van die beste veelsydiges in die vroeë 1990’s beskou&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/clive-rice-46976 |title=Clive Rice |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir al die Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. Ná die einde van apartheid het die IKR Suid-Afrika in 1991 as ’n toetsland hertoegelaat. Van die bekende spelers uit die eerste dekade ná 1991 sluit in die draaibouler [[Allan Donald]], die kolwer [[Gary Kirsten]] en die destyds glo beste veldwerker [[Jonty Rhodes]], dalk die enigste speler in die krieketgeskiedenis wat nie as ’n kolwer, ’n bouler of ’n paaltjiewagter bekendheid verwerf het nie. Op 10 November 1991 het die span onder kaptein [[Clive Rice]] sy eerste goedgekeurde internasionale wedstryd sedert 1970 (en sy eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] ooit) teen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] in [[Kolkata]] gespeel. Suid-Afrika se eerste toets na sy heraansluiting is teen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] op 22 April 1992, met Kepler Wessels as kaptein, gespeel. Die toets is in [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]], gehuisves en Suid-Afrika het met 52 lopies verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-west-indies-1991-92-61839/west-indies-vs-south-africa-only-test-63574/full-scorecard |title=Only Test, South Africa tour of West Indies at Bridgetown, Apr 18–23 1992 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat die Suid-Afrikaanse regering met die [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992|1992-referendum oor die beëindiging van apartheid]] aangekondig het, het die IKR die verbaasde nasionale krieketspan toegelaat om aan die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland deel te neem; Nelson Mandela se ANC het hom uitdruklik vir die nasionale span se deelname aan die toernooi beywer. [[Omar Henry]] was die enigste “niewit” speler in die span wat Suid-Afrika vir die eerste keer tydens ’n groot internasionale toernooi verteenwoordig het. Die referendum is net voor die einde van die toernooi gehou en het ’n duidelike ondersteuning van die stemgeregtigde “wit” kiesers vir die regering se koers gewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mike-procter-recalls-south-africa-s-first-world-cup-in-1992-812993 |title='We left knowing that we put South Africa on the map' |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=30 Desember 2014 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het verrassend tot die halfeindstryd gevorder, waar hulle deur Engeland met 19 lopies verslaan is, nadat die teiken volgens die omstrede ou reënreël hersien is. Dié reël word meestal vir Suid-Afrika se destydse mislukking verantwoordelik gehou. Die verbeterde [[Duckworth-Lewis-Stern-metode|Duckworth-Lewis-metode]] is eers later ingevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/benson-hedges-world-cup-1991-92-60924/england-vs-south-africa-2nd-sf-65155/full-scorecard |title=2nd SF (D/N), Sydney, Mar 22 1992, Benson &amp; Hedges World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Sedert Suid-Afrika se herinstelling in 1992 het hulle gemengde resultate behaal. Tydens toernooie, d.w.s. beide in EDI- en T20I-krieket, het Suid-Afrika met sterre soos [[Allan Donald]], [[Shaun Pollock]], [[Gary Kirsten]], [[Jacques Kallis]] en [[Hansie Cronjé]] meestal onderpresteer en die reputasie van sogenaamde ''chokers'' verwerf, aangesien hulle keer-op-keer tydens die deurslaggewende oomblikke misluk het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/england/10128812/Champions-Trophy-2013-England-underachievers-v-South-Africa-chokers-battle-to-lose-tags.html |title=Champions Trophy 2013: England (underachievers) v South Africa (chokers) battle to lose tags |publisher=The Daily Telegraph |author=Derek Pringle |date=18 Junie 2013 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ten spyte van sterk prestasies gedurende groepwedstryde het Suid-Afrika tot vandag toe slegs een oorwinning tydens ’n uitklopfase van ’n krieketwêreldbekertoernooi behaal. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka het Suid-Afrika al sy vyf groepwedstryde gewen, maar ná ’n nederlaag teen die Wes-Indië is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wills-world-cup-1995-96-60981/south-africa-vs-west-indies-3rd-qf-65188/full-scorecard |title=3rd QF, Karachi, Mar 11 1996, Wills World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nietemin het hulle in 1998 die eerste [[Kampioenetrofee 1998|Kampioenetrofee]] teen Wes-Indië en dieselfde jaar die enigste kriekettoernooi tydens [[Statebondspele]] in [[Maleisië]] gewen en met die goue medalje weggestap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wills-international-cup-1998-99-61033/south-africa-vs-west-indies-final-66169/full-scorecard |title=Final (D/N), Dhaka, Nov 1 1998, Wills International Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/commonwealth-games-1998-99-460200/australia-vs-south-africa-final-460251/full-scorecard |title=Final, Kuala Lumpur, Sep 19 1998, Commonwealth Games |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In die 1990’s het Suid-Afrika, soos in ander sportsoorte ook, ’n kwotastelsel ingestel om “niewit” spelers toegang tot mededingende sportsoorte te gee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/2325419/End-in-sight-for-South-Africas-quota-system.html |title=End in sight on for South Africa's quota system |publisher=[[The Daily Telegraph]] |date=11 November 2007 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1998 het die snelbouler [[Makhaya Ntini]] die eerste “swart” Proteaspeler geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/makhaya-ntini-46592 |title=Makhaya Ntini |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] in Engeland het [[Herschelle Gibbs]] in die belangrike wedstryd tydens die tweede rondte teen Australië ’n bal wat hy wettiglik gevang het per ongeluk laat val – hy wou eintlik net die bal in die lug opgooi om te seëvier – waardeur die Australiese kaptein Steve Waugh verder kon kolf. Waugh het vervolgens ’n beslissende honderdtal aangeteken, waardeur Australië die wedstryd gewen en tot die halfeindstryd gevorder het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/149458.html |title='How does it feel to drop the World Cup?' |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In dié wedstryd het albei spanne herontmoet. Suid-Afrika het in die laaste boulbeurt ’n sekere oorwinning weggegooi ná ’n misverstand tussen die twee kolwers en die wedstryd net gelykop laat eindig, waarvolgens Australië weens sy beter lopietempo die eindstryd gehaal het. Die halfeindstryd word as een van die beste EDIs in die krieketgeskiedenis beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/724735 |title=On this day in 1999: The greatest game of all time |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2018 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Australië het later die wêreldkampioen geword.

=== Wisselvalligheid in die nuwe millennium ===
[[Lêer:England vs South Africa.jpg|duimnael|’n [[Toetskrieket|Toetswedstryd]] tussen die Proteas en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] in Januarie 2005 op [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] in Kaapstad]]
[[Lêer:Australia vs South Africa.jpg|duimnael|’n EDI-wedstryd tussen Australië en Suid-Afrika in Desember 2006 in [[Brisbane]]]]
[[Lêer:Cricket pic.jpg|duimnael|Suid-Afrika boul teen Australië in 2007]]
[[Lêer:2007t20.jpg|duimnael|Wedstryd tussen [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] en Suid-Afrika in Kaapstad tydens die [[T20I-wêreldbeker 2007]]]]
Aan die begin van die nuwe millennium is Suid-Afrikaanse krieket in April 2000 deur ’n omkoopskandaal geteister, waarin veral die kaptein en kolwer [[Hansie Cronjé]] betrokke was. Op 11 Oktober is hy deur Krieket Suid-Afrika lewenslank uit al die krieket verban.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/cronje-banned-for-life-93082 |title=Cronje banned for life |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Oktober 2000 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hy is op 1 Junie 2002 tydens ’n vliegongeluk naby George in Suid-Afrika dood.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/cricket/cronje-inquest-opens-20060808-gdo4td.html |title=Cronje inquest opens |publisher=The Sydney Morning Herald |date=8 Augustus 2006 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] was die gasheer Suid-Afrika een van die gunstelinge, maar hulle is met die verskil van een lopie in die groepfase uitgeskakel, nadat hulle die benodigde aantal lopies in die laaste wedstryd teen Sri Lanka misgetel het. Dié wedstryd is deur opkomende reën bedreig en amper afgelas. Suid-Afrika kon die wedstryd nog beklink het, omdat die aantal beurte voldoende was. Hul kaptein en veelsydige Shaun Pollock het die [[Duckworth-Lewis-Stern-metode|Duckworth-Lewis-metode]] se tabel egter misgelees en sy twee kolwers foutiewe inligting gegee, omdat hy geglo het die aantal benodigde lopies (teiken) was een minder as wat dit werklik was. Hulle het die wedstryd dus met een lopie verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/mar/03/cricketworldcup2003.cricketworldcup7 |title=South Africa eliminated from World Cup |publisher=[[The Guardian]] |date=3 Maart 2003 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Pollock het daarna as kaptein uitgetree, maar nog vyf jaar suksesvol vir Suid-Afrika gespeel; [[Graeme Smith]] het die nuwe kaptein geword. Hulle is ook deur die pers gekritiseer nadat hulle noodsaaklike wedstryde tydens internasionale toernooie soos die [[Kampioenetrofee 2002]] en die [[T20I-wêreldbeker 2007]] verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-choke-on-their-lines-again-311892 |title=South Africa choke on their lines again |publisher=ESPNcricinfo |author=Hugh Chevallier |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2004 het die kolwer [[Hashim Amla]] die eerste Suid-Afrikaanse speler met ’n [[Indiese Suid-Afrikaners|Indiese herkoms]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/hashim-amla-43906 |title=Hashim Amla |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná beide [[Allan Donald]] en [[Shaun Pollock]] se uittrede uit internasionale krieket moes die span weer van vooraf opgebou word. [[Graeme Smith]] is as kaptein benoem, en nadat beide Smith en [[Jacques Kallis]] beserings opgedoen het, het [[Ashwell Prince]] op 12 Julie 2006 as toetskaptein gedebuteer. Op 29 het hy die eerste “niewit” kaptein van die eens heeltemal “wit” Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan geword. Hoewel die rassekwotabeleid in 2007 herroep is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/front_page/7082466.stm |title=South Africa Remove Racial Quotas |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; moes volgens ’n nuwe reël wat in 2016 goedgekeur is, die span in internasionale wedstryde ten minste ses “swart” spelers insluit, waarvan twee “swart” Afrikane moet wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/cricket/article-3772961/South-Africa-introduces-racial-quotas-national-team-minimum-six-black-players-selected.html |title=South Africa introduces racial quotas for national team |publisher=[[Daily Mail]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Suid-Afrika het op 12 Maart 2006 in Johannesburg die wêreldrekord vir die hoogste suksesvolle lopiejaag in EDIs aangeteken, nadat hulle op 438/9 ná 49.5 beurte was, en met die voorlaaste aflewering Australië van ’n oorwinning ontneem het. Die wedstryd word as een van die beste EDIs beskou wat ooit gespeel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.thesportscampus.com/201101059598/news-bytes/438-game-voted-the-best-odi-ever |title=438 Game voted the Best ODI Ever |publisher=thesportscampus.com |accessdate=11 Januarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111161419/http://www.thesportscampus.com/201101059598/news-bytes/438-game-voted-the-best-odi-ever |archive-date=11 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.timeslive.co.za/sport/cricket/article836108.ece/438-game-voted-best-ever-by-fans |title='438' game voted best ever by fans |publisher=Times Live |accessdate=20 Januarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120022011/http://www.timeslive.co.za/sport/cricket/article836108.ece/438-game-voted-best-ever-by-fans |archive-date=20 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/feature/australia-south-africa-434-438-game-wanderers-flashback-hussey-ponting-ntini-boucher-pollock/2020-03-12 |title=Miracle at the Wanderers: An oral history of 'The 438 Game' |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] in [[Wes-Indië]] het die Proteas soos ’n tuimeltrein begin met maklike oorwinnings oor Engeland, Wes-Indië, Ierland, Nederland en Skotland, asook ’n naelskraapse oorwinning oor Sri Lanka, maar ook teleurstellende nederlae teen Australië, Nieu-Seeland en Bangladesj gely, wat hulle van die eerste plek in die groepfase ontneem het. In die halfeindstryd het Suid-Afrika met slegs 149 lopies sy laagste telling tot op daardie stadium tydens krieketwêreldbekertoernooie aangeteken en is vervolgens deur Australië met sewe paaltjies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/australia-vs-south-africa-2nd-semi-final-247506/full-scorecard |title=2nd Semi-Final, Gros Islet, Apr 25 2007, ICC World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2011]] in Indië, Bangladesj en Sri Lanka het Suid-Afrika Groep B eerste afgesluit, nadat die Proteas al hul teenstanders verslaan het, insluitende ’n verrassende oorwinning oor die gasheer Indië. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Nieu-Seeland uitgeskakel, nadat Suid-Afrika dramaties ineengestort het en agt paaltjies vir slegs 68 lopies verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/story/507937.html |title=Oram leads New Zealand to stunning upset |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Maart 2011 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het Nederland met 231 lopies in Mohali tydens die groepwedstryd verslaan. Die 231-lopie-oorwinning is die vierde hoogste telling van enige span in ’n krieketwêreldbekertoernooi en die hoogste vir Suid-Afrika in krieketwêreldbekertoernooie. Dit was ook die tweede hoogste oorwinning vir Suid-Afrika in EDIs.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://iccworld-cup2011.blogspot.com/2011/03/south-africa-vs-netherlands-mohali-3rd.html |title=Netherlands vs South Africa, ICC World Cup 2011 |publisher=iccworld-cup2011.blogspot.com |date=Maart 2011 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die vennootskap van 87 lopies tussen [[JP Duminy]] en Colin Ingram is die hoogste om die sesde paaltjie vir Suid-Afrika tydens krieketwêreldbekertoernooie. Die Proteas se hoogste vennootskap om die sesde paaltjie in EDIs is die 137 tussen Hansie Cronjé en Shaun Pollock teen Zimbabwe in 1997. Die seëviering is Suid-Afrika se sewende met ’n telling van honderd of meer lopies tydens krieketwêreldbekertoernooie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://iccworld-cup2011.blogspot.com/2011/03/south-africa-vs-ireland-kolkata-15th.html |title=South Africa vs Ireland, ICC World Cup 2011 |publisher=iccworld-cup2011.blogspot.com |date=Maart 2011 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Met die keuring van kwaliteitspelers soos AB de Villiers en Hashim Amla het die Suid-Afrikaanse krieketspan op die onderskeidelike IKR-ranglyste begin verbeter. Ná die aftrede van baie hoofspelers uit die Australiese span wat die vroeë 2000’s oorheers het, was die wedloop om die eerste plek in die Toetskampioenskap wyd oop, met beide [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] en Engeland wat die eerste plek net vir ’n kort tydperk beklee het. Suid-Afrika het in 2012 vir ’n drie-toetsreeks na Engeland getoer waarvan die wenner die eerste plek op die toetsranglys sou beklee. Suid-Afrika het die reeks maklik met 2–0 beklink en sodoende die eerste plek op die ranglys ingeneem, ’n plek wat hulle vanaf 20 Augustus 2012 vir ’n volle kalenderjaar beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/england-v-south-africa-2012/content/story/578486.html |title=South Africa hold nerve to take No. 1 |publisher=ESPNcricinfo |author=David Hopps |date=20 Augustus 2012 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/rankings/content/current/page/211271.html |title=ICC Rankings |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Agt dae later, op 28 Augustus 2012, het Suid-Afrika die eerste span geword wat die eerste plek in al drie vorme van krieket beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-england-2012-534185/england-vs-south-africa-2nd-odi-534229/match-report |title=Amla ton leads SA to third No. 1 spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=28 Augustus 2012 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Februarie 2014 het Suid-Afrika teen Australië in ’n toetsreeks gespeel, waarvan die wenner die eerste plek op die ranglys sou beklee. Australië het die reeks met 2–1 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wisden-almanack-review-south-africa-v-australia-2013-14-926955 |title=South Africa v Australia, 2013–14 |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Oktober 2015 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het egter later dié jaar die eerste plek herower. Op 20 Maart 2016 het Suid-Afrika die derde plek in toetskrieket beklee.&lt;ref name=&quot;Toetsrang&quot; /&gt;

=== Gemengde toernooiprestasies en tweede IKR-titel ===
[[Lêer:Boucher injury.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse span omring Mark Boucher, nadat hy deur ’n aflewering getref is, waarna hy sy spelerloopbaan moes beëindig en sedertdien as ’n afrigter werk (2012)]]
[[Lêer:Cricket World Cup 2015 (16619154075).jpg|duimnael|’n Wedstryd tussen Indië en Suid-Afrika op die [[Melbourne-krieketveld]] tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]]]]
Gedurende Suid-Afrika se oorheersing van toetskrieket was hul EDI- en T20I-uitslae veel minder konsekwent, en Suid-Afrika was met die oog op beide die [[T20I-wêreldbeker 2014]] in Bangladesj en die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland op soek na ’n wenformule. ’n Gedenkwaardige EDI-reeksnederlaag teen [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] tuis in Januarie 2013,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/big-day-for-new-zealand-team-brendon-mccullum-602164 |title=Big day for New Zealand team – McCullum |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Januarie 2013 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en ’n verdere nederlaag in [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] het Suid-Afrika se moeilikhede uitgelig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/much-work-needed-on-several-fronts-for-south-africa-657121 |title=Much work needed on several fronts for South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=31 Julie 2013 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Deur vroeë uitskakelings tydens beide die [[T20I-wêreldbeker 2012]] en die [[Kampioenetrofee 2013]] het Suid-Afrika slegs sy status as ''chokers'' tydens belangrike toernooie onderstreep. Gedurende die later jare van Smith se loopbaan het Suid-Afrika die kapteinskap in die korter vorme van die spel verdeel; die EDI-span is gelei deur [[AB de Villiers]] en die T20I-span deur [[Faf du Plessis]]. Ná Smith se aftrede is [[Hashim Amla]] as kaptein van die toetsspan benoem en hy het die span tydens sy eerste toets in [[Galle]] in Sri Lanka na ’n oorwinning geneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-pacers-deliver-when-it-counts-762527 |title=South Africa pacers deliver when it counts |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |location=Galle |date=20 Julie 2014 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Selfs ná baie terugslae was hul grootste hartseernederlaag tydens die Krieketwêreldbeker 2015 se halfeindstryd teen Nieu-Seeland in ’n amper uitgereënde gelykop. Nadat hulle eerste begin kolf het, was Suid-Afrika op 281/5 en het ’n hersiene teiken van 298 lopies vir Nieu-Seeland gestel, danksy uitstekende kolfwerk deur Faf du Plessis, David Miller en kaptein AB de Villiers. Die lopiejaag vir ’n reuseteiken van 298 lopies vir Nieu-Seeland het neergekom op ’n uitstekende lopiejaag wat geïnspireer is deur hul kaptein Brendon McCullum. Maar die ware held van dié wedstryd was Grant Elliott, wat 84* lopies insluitende ’n grenshou in die voorlaaste aflewering teen die destydse beste bouler Dale Steyn geslaan het. Dit het veroorsaak dat Suid-Afrika uit die 2015-wêreldkampioenskap geskakel is, ondanks die feit dat hulle fantastiese krieket gedurende die hele toernooi gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-656491/match-report |title=New Zealand hold nerve to leave SA heartbroken |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=24 Maart 2015 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná ’n goeie wêreldbekertoernooi het Suid-Afrika die EDI-krieket in bilaterale reekse oorheers wat die Proteas na die eerste plek op die IKR se EDI-ranglys geneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nz-v-sa-2016-17-1020019/new-zealand-vs-south-africa-5th-odi-1020039/match-report |title=SA overcome hiccups to seal series, regain No. 1 spot |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die toetsreeks tussen Australië en Suid-Afrika in 2018 is deur ’n [[Australiese krieketbalpeuterskandaal van 2018|krieketbalpeuterskandaal]] oorskadu, waarin Cameron Bancroft probeer het om die een kant van die bal met skuurpapier grof te maak. Beide die kaptein, Steve Smith, en onderkaptein, David Warner, was in die beplanning van hierdie manipulasie betrokke en al drie is ongekende lang skorsings uit internasionale en plaaslike krieket deur Krieket Australië opgelê.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/player-sanctions-steve-smith-cameron-bancroft-david-warner-australia-cricket-ball-tampering/2018-03-28 |title=Tampering trio learn their fate |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] het Suid-Afrika sy openingswedstryd teen die gasheer en latere wêreldkampioen Engeland verloor en voortgegaan met nederlae teen Bangladesj en Indië. Die wedstryd teen Wes-Indië is uitgespoel en hulle het Afghanistan verslaan, maar toe teen Nieu-Seeland en Pakistan verloor. Altesaam het die Proteas tydens die groepfase slegs drie oorwinnings aangeteken en nie die uitklopfase gehaal nie, hul ergste uitslag tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi sedert die Krieketwêreldbeker 2003 tuis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/pakistan-vs-south-africa-30th-match-1144512/match-report |title=Haris blitz ends South Africa's World Cup dream |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Junie 2019 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná afloop van hierdie toernooi was die Suid-Afrikaanse krieket op sy laagtepunt en die span het, ná bedankings onder andere van [[Hashim Amla]], ’n nuwe hervorming ondergaan. Tydens hul toer na Indië het die [[Indiese nasionale krieketspan]] skoonskip met Suid-Afrika afgereken en die drie-toetsreeks met 3–0 gewen, waarvan die laaste twee toetse elk met ’n beurt en meer as 100 lopies. Dit was Indië se eerste skoonskiptoetsreeks ooit teen die Proteas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/virat-kohli-co-register-comprehensive-victory-at-ranchi-as-india-complete-maiden-whitewash-against-south-africa/story-kROExwLpztkTiDgvVvKV1H.html |title=Virat Kohli &amp; Co register comprehensive victory at Ranchi as India complete maiden whitewash against South Africa |publisher=Hindustan Times |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die laaste keer wat Suid-Afrika agtereenvolgende toetse met ’n beurt verloor het, was in 1935/36 tuis teen Australië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/19430/report/1187009/india-vs-south-africa-3rd-test-icc-world-test-championship |title=Two in two for Nadeem as India wrap up 3–0 sweep |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika se probleme word ook in hul statistiek duidelik: Tot in April 2021 het Suid-Afrika onder [[Mark Boucher]] agt van elf reekse verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sa-vs-pak-2021-coach-mark-boucher-accepts-responsibility-after-south-africa-s-eighth-loss-in-last-11-series-1259421 |title=Mark Boucher 'accepts responsibility' after South Africa's eighth loss in last 11 series |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=17 April 2021 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Boonop het die minister van sport, kuns en kultuur, [[Nathi Mthethwa]], gedreig om Krieket Suid-Afrika van sy administratiewe rol oor die Proteas te ontneem, nadat dié beheerliggaam nie bereid was om ’n stigtingsdokument goed te keur nie, waarvolgens die beheerliggaam ’n onafhanklike raad sou gekry het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-s-captains-apologise-to-stakeholders-as-csa-faces-government-sanction-1259884 |title=South Africa's captains apologise to stakeholders as CSA faces government sanction |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=17 April 2021 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat die beheerliggaam die memorandum ten einde van ’n onafhanklike raad eenparig goedgekeur het, het Mthethwa sy intervensie teruggetrek, waarvolgens die Suid-Afrikaanse krieketbedryf weer deur Krieket Suid-Afrika gelei kan word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/csa-no-longer-under-threat-of-defunding-and-derecognition-1261854 |title=CSA no longer under threat of defunding and derecognition |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=30 April 2021 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Mei 2021 het die Proteas vir die eerste keer op die sewende plek van die toetsranglys teruggesak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-retain-no-1-spot-in-test-rankings-west-indies-rise-to-sixth-place-1263050 |title=India retain No. 1 spot in Test rankings, West Indies rise to sixth place |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Super 12 in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] is Suid-Afrika in sy openingswedstryd deur Australië verslaan, maar die Proteas het herstel en al die ander vier wedstryde teen Wes-Indië, Sri Lanka, Bangladesj en Engeland gewen. Hulle het nogtans weens hul swakker lopietempo teenoor Australië s’n nie die halfeindrondte gehaal nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/england-vs-south-africa-39th-match-group-1-1273750/match-report |title=Rassie van der Dussen, Kagiso Rabada seal bittersweet consolation win for South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=6 November 2011 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] se Super 12 in Australië moes Suid-Afrika se openingswedstryd teen Zimbabwe ná enkele boulbeurte weens reën afgelas word, waarvolgens dit onbeslis geëindig het. Daarna het die Proteas Bangladesj en Indië verslaan, waardeur hulle met hul goeie lopietempo ’n goeie kans op die halfeindrondte gehad het, maar ná nederlae teen Pakistan en Nederland is hulle uit dié toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/netherlands-vs-south-africa-40th-match-group-2-1298174/match-report |title=Shock defeat ends South Africa's World Cup as Netherlands script famous win |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=6 November 2022 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die eerste [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021]] het Suid-Afrika in die vyfde plek geëindig en tydens die tweede [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023]] die derde plek behaal. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]] in Indië het die Proteas Sri Lanka, Australië, Engeland, Bangladesj, Pakistan, Nieu-Seeland en Afghanistan verslaan, maar hulle het ook nederlae gely teen Nederland en Indië. Daarmee het hulle die halfeindrondte gehaal, maar hulle het teen Australië met drie paaltjies verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-south-africa-2nd-semi-final-1384438/match-report |title=Australia edge low-scoring thriller to book spot in eighth ODI World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=16 November 2023 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Wes-Indië]] het die Proteas tot in die eindstryd onoorwonne gebly, waarmee Suid-Afrika vir die eerste keer die eindstryd van ’n krieket- of T20I-wêreldbekertoernooi gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/semi-final-preview-history-beckons-for-south-africa-or-afghanistan-in-the-caribbean |title=Semi-Final Preview: History beckons for South Africa or Afghanistan in the Caribbean |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het teen die eweneens onoorwonne Indië te staan gekom en kon tot in die laaste boulbeurt tred hou, maar hulle is eindelik naelskraap met sewe lopies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/full-scorecard |title=Bumrah and Hardik script stunning comeback to lead India to T20 World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Kampioenetrofee 2025]] het die Proteas onoorwonne die halfeindstryd gehaal, waar hulle egter teen die Nieu-Seelanders vasgeval het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/new-zealand-vs-south-africa-2nd-semi-final-1466427/match-report |title=Ravindra and Williamson set up title bout with India |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=5 Maart 2025 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 2025 het Suid-Afrika in die eindstryd van die derde [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025]] teen Australië te staan gekom en hulle met vyf paaltjies verslaan, waarmee die Proteas hul tweede IKR-titel kon wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2023-2025-1345943/australia-vs-south-africa-final-1449769/match-report-4 |title=Markram delivers WTC glory to end South Africa's history of heartbreak |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=14 Junie 2025 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] weer onoorwonne die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur Nieu-Seeland met nege paaltjies geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/match-report |title=Flying Finn launches NZ into the final with record ton |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=4 Maart 2026 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure en bynaam ==
[[Lêer:South African Cricket team 2008.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Proteas op [[The Oval (Londen)|The Oval]] in Augustus 2008]]
[[Lêer:Protea cynaroides 3.jpg|duimnael|Die [[koningsprotea]], kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan, die Proteas]]
Die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan is na die [[koningsprotea]] (''Protea cynaroides''), [[Lys van Nasionale Simbole van Suid-Afrika|Suid-Afrika se nasionale blom]], genoem. Tot in die vroeë 1990’s het die Suid-Afrikaanse krieketspan, soos die [[Springbokke|Suid-Afrikaanse rugbyspan]], as Springbokke bekend gestaan en hul kenteken was dié dier, terwyl die koningsprotea die kenteken vir die gekombineerde Suid-Afrikaanse Universiteitsspanne was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |editor=Geoffrey A. Chettle |title=South African Cricket Annual |year=1975 |publisher=South African Cricket Association |page=180 |chapter=South African Universities Cricket Association}}&lt;/ref&gt; Nadat die [[African National Congress|ANC]] die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|verkiesings in 1994]] gewen het, is die spannaam, anders as by die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan, na “Proteas” verander.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |location=UK |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Suid-Afrika se truivervaardiger is [[Macron (maatskappy)|Macron]] wat in 2025 by Lotto oorgeneem het. Vorige verskaffers was ISC (1992–1996), [[Asics]] (1999), [[Admiral Sportswear|Admiral]] (2000–2003), [[Hummel (sportklere)|Hummel]] (2004–2007), [[Adidas]] (2011–2015), [[New Balance]] (2016–2021) en [[Castore (sportklere)|Castore]] (2021–2023). Van die voormalige borge sluit in [[Standard Bank]], [[Castle Lager]] en [[Amul]].

Wanneer hulle toetskrieket speel, vertoon Suid-Afrika se wit kriekettrui op die linkerkant die koningsprotea (die embleem van die Suid-Afrikaanse Sportkommissie) met die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] bo-aan, die naam van die borg Standard Bank op die regterkant en New Balance se kenteken op die regtermou. Suid-Afrika se veldwerkers mag ’n groen pet of ’n wit sonhoed met die koningsprotea in die middel dra. Helms word ook groen geverf. Voor 1996 was die petkenteken die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika se ou kenteken, wat ’n sirkel met ’n gesuperponeerde bal bo ’n paaltjie in die middel en die naam “VERENIGDE KRIEKETRAAD VAN SUID-AFRIKA” rondom die sirkel. Voor 1991 was die petkenteken ’n [[springbok]]kop met die inskrif “S.A.K.R” in geel letters onder (wat na “S.A.” met die jare van die toer, byvoorbeeld “S.A. 1982–83” verander het).

In die korter krieketvorme toon Suid-Afrika se EDI- en T20I-truie die koningsproteakenteken met die nasionale vlag op die linkerkant van die trui, Standard Bank op die regterkant en New Balance se kenteken op die regtermou. In EDIs bestaan die trui uit ’n groen hemp met geel aksente en donkergroen gestileerde proteablare en groen broeke, terwyl die T20I-trui ’n groen hemp met ’n geel gradiënt met die Oxigenkenteken op die voorkant en groen broeke. Vir albei truie is die veldwerkhoed ’n groen pet met wit pype en ’n geel lyn op die visier of ’n groen sonhoed, wat albei groen is met die koningsprotea op. Tydens internasionale toernooie in die korter krieketvorme word ’n veranderde trui-ontwerp met borgkentekens op die moue en ''South Africa'' op die voorkant gedra. Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the &quot;new&quot; South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=6 Maart 2026 |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&amp;script=sci_arttext |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Sedert 2016 het Suid-Afrika verskeie wedstryde in ’n pienk weergawe van sy trui gespeel, om mense van [[borskanker]] bewus te maak.

== Truiverskaffers en -borge ==
Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Tydperk !! Verskaffer !! Borg
|-
|1992–1996
|ISC
| –
|-
|1997–2001
|[[Adidas]]
|[[Castle Lager|Castle]]
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1999]]
|[[Asics]]
|[[Standard Bank]]
|-
|2001–2005
|[[Admiral Sportswear|Admiral]]
|Castle
|-
|rowspan=2|2005–2008
|rowspan=2|[[Hummel (sportklere)|Hummel]]
|[[Castle Lager|Castle]]
|-
|[[Standard Bank]]
|-
|2008–2011
|Reebok
|[[Castle Lager|Castle]]
|-
|rowspan=2|2011–2015
|rowspan=2|[[Adidas]]
|[[Standard Bank]]
|-
|[[Castle Lager|Castle]]
|-
|2016–2021
|[[New Balance]]
|[[Standard Bank]]
|-
|2021–2023
|[[Castore (sportklere)|Castore]]
| –
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2023]]
|rowspan=2|Lotto
|Amul
|-
|2023–2025
|Royal Green Sprits
|-
|2025–2027
|[[Macron (maatskappy)|Macron]]
|[[Suzuki]]
|}

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Suid-Afrika
|caption=Huidige Suid-Afrikaanse krieketstadions wat tydens toetswedstryde gebruik word
|places=
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Buffalopark]]&lt;/small&gt;|position=top|lat=-33.006706|long=27.919367}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Ellispark-stadion|Ellispark]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat =-26.1975|long=28.060833}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Kingsmead-stadion|Kingsmead]]/[[Lord’s No. 1 grond|Lord’s 1]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat =-29.850058|long=31.027814}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Mangaung-ovaal|Mangaung]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat =-29.116678|long=26.205269}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Nuweland-krieketveld|Nuweland]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat =-33.970556|long=18.468333}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Ou-Wanderers|Ou]]/[[Wanderersstadion|Wanderers]]&lt;/small&gt;|position=left|lat =-26.19772|long=28.040659}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[Senwespark]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat =-26.695658|long=27.100772}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]]&lt;/small&gt;|position=left|lat =-33.966486|long=25.609997}}
{{location map~|Suid-Afrika|label=&lt;small&gt;[[SuperSport-park|SuperSport]]&lt;/small&gt;|position=top|lat =-25.859722|long=28.195278}}
}}
Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Wes-Indië en Zimbabwe beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Proteas gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika.

Suid-Afrika se eerste internasionale wedstryd is in 1889 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/content/matches/displayarticle.asp?artid=intertest_001 |title=1888/89 – The First Test |publisher=[[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] |author1=Markman, Ivor |author2=Van Der Walt, Darryn |accessdate=1 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061001155414/http://www.stgeorgespark.nmmu.ac.za/content/matches/displayarticle.asp?artid=intertest_001 |archive-date=1 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Van Suid-Afrika se tradisionele krieketwedstryde op vakansiedae sluit in dié rondom [[Welwillendheidsdag]] op [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] in Durban of [[SuperSport-park]] in Centurion. Enkele dae later word rondom [[Nuwejaarsdag]] tradisioneel op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in Kaapstad gespeel.

Die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan het tot dusver elf tuisstadions tydens toetswedstryde gebruik:
{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets
|-
| 1
| [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]]
| [[Gqeberha|Port Elizabeth]]
| 12 Maart 1889
|-
| 2
| [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]]
| [[Kaapstad]]
| 25 Maart 1889
|-
| 3
| Ou Wanderers
| [[Johannesburg]]
| 2 Maart 1896
|-
| 4
| Lord’s
| [[Durban]]
| 21 Januarie 1910
|-
| 5
| [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]]
| [[Durban]]
| 18 Januarie 1923
|-
| 6
| [[Ellispark-stadion|Ellispark]]
| [[Johannesburg]]
| 27 Desember 1948
|-
| 7
| [[Wanderersstadion|Wanderers]]
| [[Johannesburg]]
| 24 Desember 1956
|-
| 8
| [[SuperSport-park]]
| [[Centurion]]
| 16 November 1995
|-
| 9
| [[Mangaung-ovaal]]
| [[Bloemfontein]]
| 29 Oktober 1999
|-
| 10
| [[Buffalopark]]
| [[Oos-Londen]]
| 18 Oktober 2002
|-
| 11
| [[Senwespark]]
| [[Potchefstroom]]
| 25 Oktober 2002
|}

=== Krieketwêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2003|T20I-wêreldbeker 2007|Kampioenetrofee 2009|Krieketwêreldbeker 2027}}
[[Lêer:Civic Centre-2003 CWC.jpg|duimnael|Die [[Kaapstad]]se Burgersentrum adverteer vir die [[Krieketwêreldbeker 2003]]]]
Suid-Afrika het saam met die Afrikalande Kenia en Zimbabwe die Krieketwêreldbeker 2003 aangebied. Suid-Afrikaanse stadions, wat tydens dié toernooi ingespan is, sluit in [[Wanderersstadion|Wanderers]] in Johannesburg, [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] in Durban, [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] in Kaapstad, [[SuperSport-park]] in Centurion, [[Mangaung-ovaal]] in Bloemfondtein, [[Willowmoore-park|Willowmoore]] in Benoni, St. Georgespark in [[Gqeberha|Port Elizabeth]], [[Senwespark]] in Potchefstroom, [[Buffalopark]] in Oos-Londen, [[De Beers Diamond-ovaal]] in Kimberley, [[Bolandpark]] in die [[Paarl]] en die [[Pietermaritzburg-ovaal]] in Pietermaritzburg. Daarbenewens het Suid-Afrika reeds vername internasionale kriekettoernooie soos die T20I-wêreldbeker 2007 en die Kampioenetrofee 2009 aangebied.

Saam met Namibië en Zimbabwe sal Suid-Afrika die Krieketwêreldbeker 2027 aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Internasionale toere ==
Suid-Afrika onderneem sedert sy verkryging van volle lidmaatskap in die IKR deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Suid-Afrika toer. Gedurende die plaaslike somer tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die Suidelike Halfrond en gedurende die plaaslike winter onderneem hulle toere deur krieketlande van die Noordelike Halfrond. As deel daarvan ding die Proteas in toetskrieket sedert 1998 met [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] om die [[Sir Vivian Richards-trofee]], sedert 2004/05 met [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] om die [[Basil D'Oliveira-trofee]], sedert 2015/16 met [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] om die [[Freedom-trofee]] en sedert 2023/24 met [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] om die [[Tangiwai-skild]] mee.

== Spelers ==
=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Allan Donald.jpg|duimnael|upright|[[Allan Donald]] (2013)]]
[[Lêer:Jacques Kallis 2.jpg|duimnael|upright|[[Jacques Kallis]] (2009)]]
[[Lêer:Graeme Pollock.jpg|duimnael|upright|[[Graeme Pollock]] (2000)]]
Nege voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Hashim Amla]] || Toporde-[[Kolwer]] || 2025
|-
| [[AB de Villiers]] || [[Paaltjiewagter]]-Kolwer || 2024
|-
| [[Allan Donald]] || [[Bouler]] || 2019
|-
| [[Aubrey Faulkner]] || Veelsydig || 2021
|-
| [[Jacques Kallis]] || Veelsydig || 2020
|-
| [[Graeme Pollock]] || Kolwer || 2009
|-
| [[Shaun Pollock]] || Veelsydig || 2021
|-
| [[Barry Richards]] || Kolwer || 2009
|-
| [[Graeme Smith]] || Toporde-Kolwer || 2025
|}

=== Spelerstatistieke ===
Daar het altesaam 374 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 165 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 114 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Suid-Afrika gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Suid-Afrikaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het.

==== Lopies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Lopies
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Jacques Kallis]]
| 1995–2013
| align=center | 165
| align=center | '''13&amp;nbsp;206'''
| [[Jacques Kallis]]
| 1996–2014
| align=center | 323
| align=center | '''11&amp;nbsp;550'''
| [[Quinton de Kock]]
| 2012–hede
| align=center | 110
| align=center | '''3&amp;nbsp;095'''
|-
| [[Hashim Amla]]
| 2004–2019
| align=center | 124
| align=center | '''{{0}}9&amp;nbsp;282'''
| [[AB de Villiers]]
| 2005–2018
| align=center | 223
| align=center | '''{{0}}9&amp;nbsp;427'''
| [[David Miller]]
| 2010–hede
| align=center | 137
| align=center | '''2&amp;nbsp;763'''
|-
| [[Graeme Smith]]
| 2002–2014
| align=center | 116
| align=center | '''{{0}}9&amp;nbsp;253'''
| [[Hashim Amla]]
| 2008–2019
| align=center | 181
| align=center | '''{{0}}8&amp;nbsp;113'''
| [[Reeza Hendricks]]
| 2014–2025
| align=center | {{0}}90
| align=center | '''2&amp;nbsp;504'''
|-
| [[AB de Villiers]]
| 2014–2018
| align=center | 114
| align=center | '''{{0}}8&amp;nbsp;765'''
| [[Herschelle Gibbs]]
| 1996–2010
| align=center | 248
| align=center | '''{{0}}8&amp;nbsp;094'''
| [[Aiden Markram]]
| 2019–hede
| align=center | {{0}}77
| align=center | '''1&amp;nbsp;966'''
|-
| [[Gary Kirsten]]
| 1993–2004
| align=center | 101
| align=center | '''{{0}}7&amp;nbsp;289'''
| [[Quinton de Kock]]
| 2013–hede
| align=center | 161
| align=center | '''{{0}}7&amp;nbsp;123'''
| [[JP Duminy]]
| 2007–2019
| align=center | {{0}}81
| align=center | '''1&amp;nbsp;934'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 6 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 6 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=3;type=team |title=Records / South Africa / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 6 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==== Paaltjies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Paaltjies
|-
| [[Dale Steyn]]
| 2004–2019
| align=center | {{0}}93
| align=center | '''439'''
| [[Shaun Pollock]]
| 1996–2008
| align=center | 294
| align=center | '''387'''
| [[Lungi Ngidi]]
| 2017–hede
| align=center | 64
| align=center | '''90'''
|-
| [[Shaun Pollock]]
| 1995–2008
| align=center | 108
| align=center | '''421'''
| [[Allan Donald]]
| 1991–2003
| align=center | 164
| align=center | '''272'''
| [[Tabraiz Shamsi]]
| 2017–2024
| align=center | 70
| align=center | '''89'''
|-
| [[Makhaya Ntini]]
| 1998–2009
| align=center | 101
| align=center | '''390'''
| [[Jacques Kallis]]
| 1996–2014
| align=center | 323
| align=center | '''269'''
| [[Kagiso Rabada]]
| 2014–hede
| align=center | 79
| align=center | '''83'''
|-
| [[Kagiso Rabada]]
| 2015–hede
| align=center | {{0}}73
| align=center | '''340'''
| [[Makhaya Ntini]]
| 1998–2009
| align=center | 172
| align=center | '''265'''
| [[Dale Steyn]]
| 2007–2020
| align=center | 47
| align=center | '''64'''
|-
| [[Allan Donald]]
| 1992–2002
| align=center | {{0}}72
| align=center | '''330'''
| [[Dale Steyn]]
| 2006–2019
| align=center | 123
| align=center | '''194'''
| [[Imran Tahir]]
| 2013–2019
| align=center | 35
| align=center | '''61'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 6 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 6 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=3;type=team |title=Records / South Africa / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 6 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Spankapteins ===
Tot op hede was 42 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Suid-Afrika tydens ’n toetswedstryd, 20 tydens ’n EDI en 17 tydens ’n T20I.&lt;ref&gt;Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | Toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | EDI&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=3;type=team |title=Records / South Africa / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | T20I&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk
|-
| 1
| Owen Dunell
| 1889
| Clive Rice
| 1991
| Graeme Smith
| 2005–2010
|-
| 2
| William Milton
| 1889–1892
| Kepler Wessels
| 1992–1994
| Shaun Pollock
| 2007
|-
| 3
| Ernest Halliwell
| 1896–1902
| Hansie Cronjé
| 1994–2000
| Johan Botha
| 2008–2012
|-
| 4
| Alfred Richards
| 1896
| Shaun Pollock
| 2000–2005
| Hashim Amla
| 2011
|-
| 5
| Murray Bisset
| 1899
| Graeme Smith
| 2003–2011
| AB de Villiers
| 2012–2017
|-
| 6
| Henry Taberer
| 1902
| Mark Boucher
| 2003
| Faf du Plessis
| 2012–2019
|-
| 7
| James Henry Anderson
| 1902
| Nicky Boje
| 2005
| JP Duminy
| 2014–2019
|-
| 8
| Percy Sherwell
| 1906–1911
| Jacques Kallis
| 2006–2010
| Justin Ontong
| 2015
|-
| 9
| Sibley John Snooke
| 1910
| Johan Botha
| 2008–2010
| Farhaan Behardien
| 2017
|-
| 10
| Frank Mitchell
| 1912
| Hashim Amla
| 2011–2015
| David Miller
| 2019
|-
| 11
| Louis Tancred
| 1912
| AB de Villiers
| 2012–2017
| Quinton de Kock
| 2019–2021
|-
| 12
| Herbert Taylor
| 1913–1924
| Faf du Plessis
| 2013–2019
| Heinrich Klaasen
| 2021–2024
|-
| 13
| Hubert Deane
| 1927–1931
| Aiden Markram
| 2018–2025
| Temba Bavuma
| 2021–2022
|-
| 14
| Eiulf Peter Nupen
| 1930
| Quinton de Kock
| 2018–2021
| Keshav Maharaj
| 2021
|-
| 15
| Horace Cameron
| 1931–1932
| JP Duminy
| 2018
| '''Aiden Markram'''
| 2023–hede
|-
| 16
| Herbert Wade
| 1935–1936
| '''Temba Bavuma'''
| 2021–hede
| Rassie van der Dussen
| 2024
|-
| 17
| Alan Melville
| 1938–1947
| Keshav Maharaj
| 2021–2022
| Donovan Ferreira
| 2025
|-
| 18
| Arthur Nourse
| 1948–1951
| David Miller
| 2022
|-
| 19
| Jack Cheetham
| 1952–1955
| Rassie van der Dussen
| 2024
|-
| 20
| Derrick McGlew
| 1955–1962
| Matthew Breetzke
| 2025
|-
| 21
| Clive van Ryneveld
| 1956–1958
|-
| 22
| Trevor Goddard
| 1963–1965
|-
| 23
| Peter van der Merwe
| 1965–1967
|-
| 24
| Ali Bacher
| 1970
|-
| 25
| Kepler Wessels
| 1992–1994
|-
| 26
| Hansie Cronjé
| 1994–2000
|-
| 27
| Gary Kirsten
| 1998
|-
| 28
| Shaun Pollock
| 2000–2003
|-
| 29
| Mark Boucher
| 2002
|-
| 30
| Graeme Smith
| 2003–2014
|-
| 31
| Jacques Kallis
| 2006–2009
|-
| 32
| Ashwell Prince
| 2006
|-
| 33
| Hashim Amla
| 2014–2016
|-
| 34
| AB de Villiers
| 2015–2018
|-
| 35
| Faf du Plessis
| 2016–2020
|-
| 36
| Dean Elgar
| 2017–2023
|-
| 37
| Quinton de Kock
| 2020–2021
|-
| 38
| '''Temba Bavuma'''
| 2023–hede
|-
| 39
| Neil Brand
| 2024
|-
| 40
| Aiden Markram
| 2024–2025
|-
| 41
| Keshav Maharaj
| 2025
|-
| 42
| Wiaan Mulder
| 2025
|}

== Rekords ==
=== Toetsrekord teen ander lande ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 102 || 27 || 54 || 0 || 21 || 26,47 || 7 Januarie 1911
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 16 || 14 || 0 || 0 || 2 || 87,50 || 18 Oktober 2002
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 156 || 35 || 66 || 0 || 55 || 22,43 || 2 Januarie 1906
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 46 || 20 || 16 || 0 || 10 || 43,47 || 26 Desember 1992
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 49 || 26 || 7 || 0 || 16 || 53,06 || 27 Februarie 1932
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 32 || 18 || 7 || 0 || 7 || 56,25 || 19 Januarie 1995
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 33 || 18 || 9 || 0 || 6 || 54,54 || 6 September 1993
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 34 || 23 || 3 || 0 || 8 || 67,64 || 26 November 1998
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 11 || 10 || 0 || 0 || 1 || 90,90 || 13 Oktober 1995
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''479''' || '''191''' || '''162''' || '''0''' || '''126''' || '''39,87''' || 2 Januarie 1906
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 6 Maart 2026.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Wêreldtoetskampioenskap ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Vyfde plek
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Derde plek
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || '''Kampioen'''
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || ''gekwalifiseer''
|}

=== EDI-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 0 || 66,67 || 15 Junie 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 113 || 57 || 52 || 3 || 1 || 50,44 || 26 Februarie 1992
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 25 || 19 || 6 || 0 || 0 || 76,00 || 3 Oktober 2002
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 74 || 37 || 31 || 1 || 5 || 50,00 || 9 Januarie 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 11 || 8 || 2 || 0 || 1 || 72,72 || 3 April 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 97 || 52 || 42 || 0 || 3 || 53,61 || 14 November 1991
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 74 || 42 || 27 || 0 || 5 || 56,75 || 14 Januarie 1994
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 90 || 53 || 36 || 0 || 1 || 58,89 || 8 Maart 1992
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 81 || 46 || 33 || 1 || 1 || 56,79 || 2 Februarie 1993
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 64 || 45 || 16 || 1 || 2 || 70,31 || 5 Maart 1992
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 41 || 38 || 2 || 0 || 1 || 92,68 || 10 Maart 1992
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Februarie 2003
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-KE}} || 10 || 10 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Oktober 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 8 || 6 || 1 || 0 || 1 || 75,00 || 5 Maart 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Maart 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 Februarie 1996
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''698''' || '''421''' || '''250''' || '''6''' || '''21''' || '''60,32''' || 14 November 1991
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 6 Maart 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=3;type=team |title=Records / South Africa / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Krieketwêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Kwarteindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Kampioenetrofeerekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || '''Kampioen'''
|-
|[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Halfeindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Halfeindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Halfeindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Halfeindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Halfeindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}}
|}

=== T20I-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 4 || 3 || 0 || 1 || 0 || 75,00 || 5 Mei 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 28 || 9 || 19 || 0 || 0 || 32,14 || 24 Februarie 2006
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 28 || 14 || 13 || 0 || 1 || 50,00 || 16 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 0 || 85,71 || 19 Julie 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 36 || 14 || 21 || 0 || 1 || 38,89 || 16 Junie 2009
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 20 || 12 || 8 || 0 || 0 || 60,00 || 19 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 27 || 13 || 14 || 0 || 0 || 48,14 || 2 Februarie 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 18 || 12 || 5 || 1 || 0 || 66,67 || 22 September 2012
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 30 || 15 || 15 || 0 || 0 || 50,00 || 11 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 9 || 8 || 0 || 0 || 1 || 88,89 || 8 Oktober 2010
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Februarie 2026
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 27 Maart 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Junie 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 Junie 2009
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Februarie 2026
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Junie 2024
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''225''' || '''122''' || '''98''' || '''2''' || '''3''' || '''54,22''' || 24 Februarie 2006
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met T20I #3752 op 5 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=3;type=team |title=Records / South Africa / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Maart 2026 |accessdate=6 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== T20I-wêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Super 10
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super 12
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Super 12
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer''
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Statebondspele ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|1998 || '''Goue medalje'''
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Springbokke]], Suid-Afrika se nasionale rugbyspan
* [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |authors=Brown, Geoff en Hogsbjerg, Christian|title=Apartheid is not a Game: Remembering the Stop the Seventy Tour campaign|location=London|publisher=Redwords|year=2020|isbn=978-1-912926-58-9}}
* {{en}} {{cite book |editor1-last=Murray |editor1-first=Bruce |editor2-last=Parry |editor2-first=Richard |editor3-last=Winch |editor3-first=Jonty |title=Cricket and Society in South Africa, 1910–1971: From Union to Isolation |url=https://archive.org/details/cricketsocietyin0000unse |series=Palgrave Studies in Sport and Politics |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan |location=Londen |isbn=978-3-319-93607-9}}
* {{en}} {{cite book |author=verskeie|title=A Century of South Africa in Test &amp; International Cricket 1889–1989|publisher=Ball|year=1989|isbn=978-0-947464-01-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|South Africa national cricket team|Proteas}}
* {{en}} [http://www.cricket.co.za/ Krieket Suid-Afrika]
* {{en}} [https://opsc.co.za/ Amptelike webwerf van die Proteas se aanhangersklub]
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/south-africa-3 Suid-Afrika op ESPNcricinfo]
* {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa Suid-Afrika by die IKR]

{{Navbox
|name       = Proteas
|state      = collapsed
|title      = Proteaspanne gehaal
|list1      =
{{Proteas (1992 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (1996 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (1998 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (1999 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2000 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2002 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2003 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2004 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2006 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2007 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2007 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2009 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2009 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2010 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2011 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2012 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2013 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2014 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2015 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2016 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2017 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2019 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2021 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2022 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2023 Krieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2024 T20I-wêreldbeker)}}
{{Proteas (2025 Kampioenetrofee)}}
{{Proteas (2025 Wêreldtoetskampioenskap)}}
{{Proteas (2026 T20I-wêreldbeker)}}
}}
{{Nasionale krieketspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Krieket in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>bv0h9bbj1umbbh5g2gen5o9sjs4i5ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William John Burchell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77350</id>
    <revision>
      <id>2979098</id>
      <parentid>2874125</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2979098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13564" sha1="8oudx8l7evwxpjitgcgmdv02bl608qp" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = William John Burchell
| bynaam           = 
| beeld            = William John Burchell01.jpg
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = William John Burchell&lt;br /&gt; &lt;small&gt;Litografie deur Thomas Herbert Maguire (1854)&lt;/small&gt;
| geboortenaam     =
| geboortedatum    = [[23 Julie]] [[1781]]
| geboorteplek     = [[Fulham]], [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]]
| dood_datum       = [[3 Maart]] [[1863]]
| sterfteplek      = Fulham, Londen, Verenigde Koninkryk
| ouers            = 
| titel            = 
| nasionaliteit    = Verenigde Koninkryk
| beroep           = Ontdekkingsreisiger, natuurkundige, botanikus, kunstenaar en skrywer
| bekend           = ''Travels in the Interior of Southern Africa'', twee boekdele (1822 en 1824)
| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| godsdiens        = 
| huweliksmaat     = 
| kinders          = 
| webblad          = 
| handtekening     = 
}}

'''William John Burchell''' (* [[23 Julie]] [[1781]], † [[3 Maart]] [[1863]] in Fulham, [[Londen]]) was 'n [[Engeland|Engelse]] ontdekkingsreisiger, natuurkundige, [[botanikus]], kunstenaar en skrywer. Hy word by die belangrikste natuurkundiges gereken wat ekspedisies op die vasteland van [[Afrika]] onderneem het, waaronder 'n botaniese en dierkundige reis na die binneland van [[Suid-Afrika]] tussen [[1810]] en [[1815]]. Sy ervarings en vakkennis van land en natuur het 'n beslissende rol by die beplanning van die eerste Britse volksplanting in die [[Oos-Kaap]], die [[1820-Setlaars]], gespeel.

Burchell se amptelike botaniese outeursafkorting is '''''Burch'''''.

== Lewe ==
=== Vroeë lewe en opleiding ===

Burchell is as die oudste seun van Matthew Burchell gebore, 'n welgestelde botanikus en eienaar van die Fulham-plantkwekery wat nege en 'n half akkers grond langsaan die tuine van die Fulham-paleis beslaan het. William het al vroeg in natuurkunde begin belangstel. Hy het sy opleiding as leerling-botanikus in die Koninklike Botaniese Tuin in die Londense stadsdeel Kew ontvang. In [[1803]] is hy as lid van die ''Linnean Society'' verkies. In hierdie tyd het hy verlief geraak op Lucia Green, 'n jong dame uit Fulham. Sy ouers was egter gekant teen hul verlowing.

=== St. Helena ===
Op [[7 Augustus]] [[1805]] het Burchell aan boord van die ''Northumberland'', 'n skip van die Oos-Indiese Kompanjie, na [[St. Helena]] vertrek. Hy was van voorneme om saam met 'n Londense sakevennoot, William Balcombe ([[1779]]-[[1829]]), 'n handelsonderneming op dié Suid-Atlantiese eiland te vestig. Nadat hy een jaar lank by handelsaktiwiteite op St. Helena betrokke was, het hy sy ontevredenheid met sy situasie uitgespreek, en die sakevennootskap is kort daarna ontbind. Drie maande later het hy 'n pos as onderwyser op die eiland aanvaar en is later as amptelike botanis aangestel.

Alhoewel sy verloofde Lucia Green van voorneme was om met hom te trou, het sy tydens haar skeepsreis na St. Helena in [[1807]] op die kaptein van haar skip verlief geraak en Burchell ná haar aankoms op die eiland afgesê. Green het vervolgens met die kaptein getrou, en Burchell was tot sy dood 'n vrygesel.

Op St. Helena het Burchell onder andere kennis gemaak met [[Jan Willem Janssens]], die laaste [[Nederland]]se goewerneur van die [[Kaapkolonie]], en die Duitse natuurkundige [[Hinrich Lichtenstein|Martin Heinrich (Hinrich) Lichtenstein]] wat enkele jare tevore saam met Janssens uitgebreide reise deur die Kaap onderneem het. In [[1810]] het Burchell op aanbeveling van Janssens na [[Kaapstad]] geseil om self [[plant]]- en dierkundige navorsing in Suid-Afrika te doen en sy botaniese versameling uit te brei.

=== Verkenningstogte in Suider-Afrika ===
[[Lêer:Burchell02.jpg|duimnael|regs|In Maart 1812 het Burchell deur die [[Sneeuberge]] tussen [[Middelburg]] en [[Graaff-Reinet]] getrek]]
[[Lêer:Burchell wagon00.jpg|duimnael|regs|Die goed toegeruste ossewa wat Burchell in Kaapstad teen 'n koste van £88 aangeskaf het]]
Stormagtige weer het die aankoms van Burchell se skip in Suid-Afrika met dertien dae vertraag, maar op 26 November 1810 het hy uiteindelik in [[Tafelbaai]] geland. Die aanleer van die Kaaps-Nederlandse omgangstaal was deel van sy voorbereidings. In Junie 1811 het hy met 'n goed toegeruste [[ossewa]] vanuit Kaapstad vertrek vir sy ekspedisie na die binneland. Hy is deur Khoikhoi-gidse vergesel wat tydens sy reis verskeie kere deur ander inheemses vervang is.

Burchell het vyf jaar lank, tot en met 1815, oor 'n afstand van 7&amp;nbsp;000 km deur grotendeels onverkende gebiede van Suid-Afrika gereis en meer as 50&amp;nbsp;000 [[Monster (wetenskap)|monsters]] versamel, waaronder diervelle met skedels. Vyfhonderd tekeninge het tydens sy ekspedisie ontstaan, terwyl hy ook sterre- en weerkundige waarnemings gedokumenteer het.

Burchell het sy ekspedisie later in sy ''Travels in the Interior of Southern Africa'' beskryf, 'n werk wat in twee boekdele in 1822 en 1824 verskyn het. Daar is min twyfel dat hy van voorneme was om 'n derde boekdeel te publiseer aangesien die tweede deel lank voor die voltooiing van sy reis eindig. 'n Fotomeganiese herdruk van sy werk is in 1967 deur ''C. Struik Uitgewers'' in Kaapstad uitgegee.&lt;ref&gt;E.H. Raidt: ''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Derde hersiene en uitgebreide uitgawe. Kaapstad: Nasou Beperk 1991, bl. 169&lt;/ref&gt; In respektiewelik 2010 en 2012 het ''Nabu Press'' en ''Ulan Press''  herdrukte uitgawes vrygestel wat deur ''[[amazon.com]]'' verkoop word.

Op 25 Augustus 1815 het Burchell aan boord van die ''Kate'' vanuit Kaapstadhawe vertrek, met 48 kiste van botaniese en dierkundige monsters, waaronder dié van Burchell se sebra en 'n [[witrenoster]]. Die skip het op sy reis in St. Helena aangedoen. Op 11 November 1815 het Burchell in Fulham aangekom. In die volgende tien jaar het Burchell sy versamelings georden en gedokumenteer. Groot dele daarvan het hy aan die [[Britse Museum]] se Natuurhistoriese afdeling (tans die Natuurhistoriese Museum) geskenk. Ongelukkig is baie van sy monsters beskadig omdat hulle in die museum nie op 'n professionele manier gestoor is nie, tot onsteltenis van Burchell.

'n Dispuut oor dié saak het tussen Burchell en die museum se bestuurders ontstaan wat kwade gevoelens aan albei kante ontlok het. Dr. John Edward Gray ([[1800]]-[[1875]]), die destydse kurator van die Britse Museum se dierkundige versamelings, het ná die dispuut aan Burchell se sebra die [[Latyn]]se naam ''Asinus burchelli'' gegee, welwetende dat ''asinus'' ook die Latynse term vir &quot;domkop&quot; is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oum.ox.ac.uk/learning/pdfs/burchell.pdf |title=''Oxford University Museum of Natural History: William Burchell'' |access-date=20 Junie 2013 |archive-date=15 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215000115/http://www.oum.ox.ac.uk/learning/pdfs/burchell.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die huidige wetenskaplike naam is ''Equus burchelli''.

=== Ekspedisies na Brasilië ===
Burchell het tussen [[1825]] en [[1830]] verdere ekspedisies onderneem, hierdie keer in [[Brasilië]] waar hy weer tienduisende monsters versamel het, waaronder meer as 20&amp;nbsp;000 [[insek]]te en 362 [[voël]]spesies. In Maart 1825 het hy uit Engeland vertrek. Op pad na [[Suid-Amerika]] het hy twee maande lank monsters in [[Portugal]] en op die [[Kanariese Eilande|Kanariese eiland]] [[Tenerife]] versamel. 

Burchell het in Julie 1825 in [[Rio de Janeiro]] aangekom waar hy meer as 'n jaar sou deurbring. Tydens sy verblyf in die stad het hy 'n reeks van aansigte van Rio de Janeiro geteken wat later as voorbeeld vir Robert Burford se panoramiese skildery sou dien. Daarnaas het hy talle sterre- en weerkundige waarnemings gedoen, botaniese, entomologiese en mineralogiese monsters in die omliggende distrikte versamel en 'n besoek aan Minas Gerais gebring. 

Vanuit Rio de Janeiro het Burchell verder suidwaarts na Santos geseil, waar hy drie maande lank monsters versamel het, en verder na Cubatão gereis waar hy twee maande in 'n afgeleë boshut deurgebring het. Sy volgende bestemming was [[São Paulo]] waar hy sewe maande lank sou bly. Vir sy ekspedisie na [[Goiás]] het hy muile en muildrywers gehuur. Burchell was oorspronklik van plan om enkele jare lank monsters in die Brasiliaanse binneland te versamel, maar nadat die nuus hom bereik het dat een van sy ouers ernstig siek was het hy sy ontdekkingsreis verkort. Hy het noordwaarts na Porto Real getrek en in Junie 1829 in [[Pará]] aangekom van waar hy terug na Engeland gevaar het. 

Die enigste verslae oor sy Brasiliaanse ekspedisies kom in twee briewe voor wat hy aan William Hooker geskryf het en wat later deur die ''Linnean Society'' in boekdeel II van ''Botanical Miscellany'' gepubliseer is. Die reisjoernale het egter verlore gegaan, net soos die dagboeke wat Burchell gedurende sy latere reise geskryf het. Sy veldnotaboeke met noukeurige beskrywings van sy plantversameling, waaruit die laaste deel van sy reis gerekonstrueer kan word, word in Kew bewaar.

=== Latere lewe en dood ===
Tydens sy laaste ekspedisies, wat ook 'n groot finansiële las op hom geplaas het, het Burchell uitgeput geraak. In 1830 het hy vir goed na Engeland teruggekeer. Die omvang en betekenis van sy wetenskaplike werk is nie deur al sy tydgenote raakgesien en gewaardeer nie. Burchell het hom in sy latere lewe in toenemende mate aan die openbare lewe onttrek en is as gedesillusioneerde enkeling beskryf. In sy laaste jare het hy bowendien aan 'n siekte gely. In 1863 het Burchell in sy woning in Fulham, Churchfield-huis, selfmoord gepleeg.

== Burchell se versamelings ==
[[Lêer:Burchellia bubalina00.jpg|duimnael|regs|[[Wildegranaat]] (''Burchellia bubalina'')]]
Burchell se omvattende Afrika-versameling het plante, diervelle, geraamtes, insekte, plantsade, bolle en visse ingesluit. Twee jaar ná sy afsterwe het sy suster Anna Burchell die grootste deel van sy versamelings aan wetenskaplike instellings geskenk. Die meeste plantmonsters word sedertdien in die botaniese tuin in Kew bewaar, terwyl sy entomologiese, etnologiese, geologiese en dierkundige versamelings, waaronder baie insekte, voël- en soogdierspesies, aan die nuut geopende Oxfordse Universiteitsmuseum vir Natuurgeskiedenis oorgedra is. 

Burchell het bekend gestaan vir sy omvangryke en breedvoerige beskrywings wat elke versamelde monster vergesel het, met besonderhede oor habitat en gewoontes, asook vir sy talle tekeninge en skilderye van landskapstonele, mense, kleredragte, diere en plante. Die [[Pruise|Pruisiese]] regering het Burchell genader en vir hom 'n aansienlike pensioen in vooruitsig gestel, onder voorwaarde dat hy sy hele versamelings na [[Berlyn]] sou saamneem om daar te werk en te woon. Hy het die aanbod nie aanvaar nie omdat hy van voorneme was om die resultate van sy navorsingsreise in sy eie land te publiseer, 'n plan wat hy nooit verwesenlik het nie.&lt;ref&gt;[http://en.wikisource.org/wiki/Burchell,_William_John_(DNB00) Henry Manners Chichester: ''Dictionary of National Biography, 1895-1900'', boekdeel 7: ''William John Burchell'']&lt;/ref&gt;

== Burchell en die 1820-Setlaars ==
In [[1819]] is Burchell deur 'n gekose komitee van die [[Britse Laerhuis]] ondervra oor die geskiktheid van emigrasie na Suid-Afrika, gegewe sy vlak van kennis en ervaring. Sy ''Hints on emigration to the Cape of Good Hope'' is in dieselfde jaar gepubliseer. So is reeds een jaar later die eerste Britse emigrasieskema van stapel gestuur waarvolgens die [[1820-Setlaars]] hulle met staatsubsidies in die [[Oos-Kaap]] gevestig het.

== Toekennings ==
Die [[Universiteit van Oxford]] het in 1830 'n eredoktersgraad aan Burchell toegeken. Hy is daarnaas met 'n reeks plant- en diername vereer, waaronder die monotipiese plantgenus ''Burchellia R. Br.'', en 'n verskeidenheid benamings soos [[Bontkwagga|Burchell se sebra]] (''Equus burchelli''), [[Burchell se rooivlerkie]], die Engelse benaming vir die [[Gewone vleiloerie]] (''Burchell's coucal''), [[Gevlekte sandpatrys]] (''Pterocles burchelli''),  [[Blinksuikerbos]] (''Protea burchellii'') en ''Echiton burchellii'', 'n trekmierspesie uit die Nuwe Wêreld.

== Werke ==
* W.J. Burchell: ''Hints on emigration to the Cape of Good Hope''. Londen 1819
* W.J. Burchell: ''Travels in the Interior of Southern Africa''. Boekdeel I. Londen: Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown 1822
* W.J. Burchell: ''Travels in the Interior of Southern Africa''. Boekdeel II. Londen: Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown 1824

== Bronnelys ==
* Buchanan, Susan: Burchell's travels. The life, art and journeys of William John Burchell, 1781 - 1863. Kaapsatd: Penguin, 2015. {{ISBN|978-1-77022-755-2}}
* Stewart, Roger en Marion Whitehead: Burchell's African odyssey. Revealing the return journey 1812 - 1815. Kaapstad: Struik, 2022. {{ISBN|978-1-77584-815-8}}

== Sien ook ==
* [[Lys van botaniste volgens outeursafkorting]]
* [[Tuinroete Botaniese Tuin]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
;Digitale weergawes van Wiliam John Burchell se werke
* [https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/100911#/summary ''Biodiversity Heritage Library (BHL): Aflaaibare digitale weergawe van «Travels in the Interior of Southern Africa»'']

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Burchell, William John}}
[[Kategorie:Engelse bioloë]]
[[Kategorie:Engelse kunstenaars]]
[[Kategorie:Engelse ontdekkingsreisigers]]
[[Kategorie:Engelse skrywers]]
[[Kategorie:Botanici]]
[[Kategorie:Dierkundiges]]
[[Kategorie:Geboortes in 1781]]
[[Kategorie:Sterftes in 1863]]</text>
      <sha1>8oudx8l7evwxpjitgcgmdv02bl608qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nieu-Seelandse nasionale krieketspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83439</id>
    <revision>
      <id>2979091</id>
      <parentid>2976686</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52539-36</username>
        <id>215668</id>
      </contributor>
      <origin>2979091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113018" sha1="smgqxfv2cmunotce2wzrnurr57wu2xz" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan]].''
{{Inligtingskas Krieketspan
| naam                  = Nieu-Seeland
| beeld                 = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan.svg
| byskrif               = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan
| bynaam                = ''Black Caps'', ''Kiwis''
| konferensie           = [[Nieu-Seeland Krieket]] (NZC)
| toetskaptein          = [[Tom Latham]]
| edi-kaptein           = [[Michael Bracewell]]
| t20i-kaptein          = [[Mitchell Santner]]
| afrigter              = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rob Walter]]
| toetsstatusjaar       = 1930
| ikr_status            = Volle lid
| ikr_aansluiting       = 1926
| ikr_streek            = [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië]]
| toetsrang             = 5de
| beste_toetsrang       = 1ste (6 Januarie 2021)&lt;ref name=&quot;toetsrang&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1966751 |title=Jamieson takes six as New Zealand scale the rankings summit |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=6 Januarie 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| edi-rang              = 2de
| beste_edi-rang        = 1ste (3 Mei 2021)&lt;ref name=&quot;EDI-rang&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2124391 |title=New Zealand climb to top of the ODI rankings in annual update |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Mei 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| t20i-rang             = 4de
| beste_t20i-rang       = 1ste (4 Mei 2016)&lt;ref name=&quot;top&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1008183.html |title=New Zealand top T20I rankings for first time |date=4 Mei 2016 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| eerste_toets          = t {{Cr-EN}} op [[Lancasterpark]], [[Christchurch]]; 10–13 Januarie 1930
| mees_onlangse_toets   = t {{Cr-WI}} op [[Bay-ovaal]], [[Mount Maunganui]]; 18–22 Desember 2025
| aantal_toetse         = 483
| aantal_toetse_vanjaar = 0
| toetsrekord           = 123/189 (25,47%)&lt;br /&gt;(0 gelykop, 171 onbeslis)
| toetsrekord_vanjaar   = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis)
| wtk_verskynings       = 4/4
| wtk_eerste            = [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]]
| wtk_beste             = '''Kampioen''' (in 2019–2021)
| eerste_edi            = t {{Cr-PK}} op [[Lancasterpark]], [[Christchurch]]; 11 Februarie 1973
| mees_onlangse_edi     = t {{Cr-WI}} op [[Seddonpark]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]; 22 November 2025
| aantal_edis           = 850
| aantal_edis_vanjaar   = 3
| edi-rekord            = 398/401 (46,82%)&lt;br /&gt;(7 gelykop, 44 onbeslis)
| edi-rekord_vanjaar    = 2/1&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wb_verskynings        = 13/13
| wb_eerste             = [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]]
| wb_beste              = Naaswenner (in [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])
| kt_verskynings        = 9/9
| kt_eerste             = [[Kampioenetrofee 1998|1998]]
| kt_beste              = '''Kampioen''' (in [[Kampioenetrofee 2000|2000]])
| eerste_t20i           = t {{Cr-AU}} op [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]]; 17 Februarie 2005
| mees_onlangse_t20i    = t {{Cr-IN}} op [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]; 8 Maart 2026
| aantal_t20is          = 260
| aantal_t20is_vanjaar  = 14
| t20i-rekord           = 132/106 (50,76%)&lt;br /&gt;(10 gelykop, 12 onbeslis)
| t20i-rekord_vanjaar   = 6/7&lt;br /&gt;(0 gelykop, 1 onbeslis)
| wt20-verskynings      = 10/10
| eerste_wt20           = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]]
| beste_wt20            = Naaswenner (in [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])
| h_patroon_la          = 
| h_patroon_b           = _collar
| h_patroon_ra          = 
| h_patroon_broek       = 
| h_linkerarm           = FFFFF6
| h_liggaam             = FFFFF6
| h_regterarm           = FFFFF6
| h_broek               = FFFFF6
| a_patroon_la          = _fig12t
| a_patroon_b           = _nz_odi_2526
| a_patroon_ra          = _fig12t
| a_patroon_broek       = 
| a_linkerarm           = 000000
| a_liggaam             = 000000
| a_regterarm           = 000000
| a_broek               = 000000
| t_patroon_la          = 
| t_patroon_b           = _nz_t20i26
| t_patroon_ra          = 
| t_patroon_broek       = 
| t_linkerarm           = 000000
| t_liggaam             = 26BCB8
| t_regterarm           = 000000
| t_broek               = 000000
}}

Die '''Nieu-Seelandse nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''New Zealand national cricket team''), met die byname ''Black Caps'' (“swart pette”; [[Maori (taal)|Maori]]: ''Pōtae Pango'') of ''Kiwis'', is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nieu-Seeland]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Nieu-Seeland Krieket]] (''NZC'', van Engels: ''New Zealand Cricket'') en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Hulle het hul eerste toets in 1930 teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] in [[Christchurch]], Nieu-Seeland, gespeel en daarmee die wêreld se vyfde toetsland geword. Die span kon eers in die 1955/56-seisoen ’n toets wen, teen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Ask Bearders |url=https://archive.org/details/askbearders0000frin |author=Bill Frindall |year=2009 |publisher=[[BBC]]|isbn=978-1-84607-880-4 |page=[https://archive.org/details/askbearders0000frin/page/163 163]}}&lt;/ref&gt; Hulle het hul eerste [[internasionale eendagwedstryd]] in die 1972/73-seisoen teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] in Christchurch gewen. Nieu-Seeland is tans (Maart 2026) vyfde op die IKR-toetsranglys, tweede op die eendagranglys en tweede op die Twintig20-wêreldranglys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026 |archive-date=17 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Nieu-Seeland het tot dusver twee keer as medegasheer van ’n [[krieketwêreldbeker]]toernooi opgetree (in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]]), in albei gevalle saam met [[Australië]]. Al is Nieu-Seeland telkens een van die gunstelingspanne om beide die [[krieketwêreldbeker]] en die [[T20I-wêreldbeker]] te verower, het dié eer hulle nog nie te beurt geval nie. Hul beste prestasie tot dusver is die eindstryd, wat die Black Caps twee keer gehaal het (in 2015 en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]]), maar hulle is deur onderskeidelik [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] en Engeland in die eindstryd verslaan. Nieu-Seeland het [[Proteas|Suid-Afrika]] in die halfeindstryd van die [[Krieketwêreldbeker 2015]] verslaan, hul eerste oorwinning in ’n wêreldbekerhalfeindstryd en sodoende vir die eerste keer in ’n wêreldbekereindstryd verskyn, maar uiteindelik teen hul [[Tasmansee|trans-Tasmanse]] teenstanders Australië verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/cricket/cricket-world-cup-drama-aplenty-as-new-zealand-enter-first-final-20150324-1m6veq.html |title=Cricket World Cup: Drama aplenty as New Zealand enter first final |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Baum |date=24 Maart 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die volgende krieketwêreldbekertoernooi in 2019 het Nieu-Seeland weer die eindstryd gehaal, maar naelskraap teen Engeland volgens aangetekende grenshoue verloor, nadat beide die wedstryd en die volgende superboulbeurt gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jul/14/new-zealand-v-england-cricket-world-cup-final-2019-live |title=A recap of the most dramatic match in cricket history |publisher=[[The Guardian]] |date=14 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/48983890 |title=England win Cricket World Cup: Ben Stokes stars in dramatic finale against New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=14 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NZH-2019&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=12249489 |title=2019 Cricket World Cup final: England beat Black Caps in greatest ODI in history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=14 Julie 2019 |accessdate=15 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715173614/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=12249489 |archive-date=15 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ESPN-2019&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144530/england-vs-new-zealand-final-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Epic final tied, Super Over tied, England win World Cup on boundary count |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Drie voormalige Nieu-Seelandse spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Fame |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Nieu-Seeland het tydens die [[Kampioenetrofee 2000]] (destyds die Uitkloptrofee genoem) sy eerste internasionale titel ingepalm. In 2021 het die Blacks Caps in die eindstryd van die [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021]] Indië met agt paaltjies verslaan en sodoende hul tweede IKR-titel gewen. Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] het Nieu-Seeland vir die eerste keer die [[T20I-wêreldbeker]]eindstryd gehaal, maar hulle is deur Australië met agt paaltjies verslaan. Nieu-Seeland se volgende eindstrydverskyning was tydens die [[Kampioenetrofee 2025]], maar hulle is deur Indië met vier paaltjies geklop. Daarna het die Black Caps die [[T20I-wêreldbeker 2026]]-eindstryd gehaal, maar teen die verdedigende wêreldkampioen Indië vasgeval.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Nieu-Seeland Krieket}}
Die beheerliggaam van krieket in Nieu-Seeland, Nieu-Seeland Krieket (''NZC'', ''New Zealand Cricket''), is op 27 Desember 1894 as die Nieu-Seeland Krieketraad gestig (''NZCC'', ''New Zealand Cricket Council'') en is die toesighouer van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspanne.&lt;ref name=&quot;Press&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP18941228.2.12 |title=Cricket Conference: Formation of a New Zealand Council |publisher=Press |page=3 |volume=LI |issue=8987 |date=28 Desember 1894 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Sedert 31 Mei 1926 is Nieu-Seeland ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) en mag dus toetskrieket speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket |title=New Zealand Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Nieu-Seeland Krieket bestuur al die Nieu-Seeland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en vir die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is Nieu-Seeland Krieket verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nieu-Seelandse span.

Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nieu-Seeland oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland A is die tweede nasionale span van Nieu-Seeland en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van krieket ===
Soos in ander dele van die wêreld het Britse kolonisasie die spel krieket na Nieu-Seeland gebring, waar dit vinnig gewildheid verwerf het. Die krieketgeskiedenis in Nieu-Seeland begin in 1832 met die eerste bekende reël van ’n wedstryd deur die predikant Henry Williams in Northland.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/cricket-in-nz/why-cricket |title=Why cricket? – New Zealand cricket |publisher=NZ History |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1835 besoek [[Charles Darwin]] met sy [[HMS Beagle|HMS ''Beagle'']] tydens sy beroemde omseiling van die aarde die ''Bay of Islands'' en Darwin sien, hoe bevryde [[Maori|Māori]]-[[Slawerny|slawe]] en die seun van ’n [[sendeling]] in Waimate North krieket speel. Darwin skryf in ''[[The Voyage of the Beagle]]'' soos volg:&lt;ref&gt;{{en}} The Summer Game by D.O &amp; P.W. Neely 1994 bl. 11&lt;/ref&gt;

{{aanhaling|Verskeie jong mans wat deur die sendelinge uit slawerny verlos is, is op die plaas in diens geneem. In die aand het ek ’n partytjie van hulle sien krieket speel.}}

Die eerste bekende krieketwedstryd in Nieu-Seeland het in Desember 1842 in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt; Die koerant ''Wellington Spectator'' berig oor ’n wedstryd op 28 Desember 1842 tussen ’n “rooi”- en ’n “blou”-span van die Wellington-klub. Die koerant ''Examiner'' in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] lewer die eerste bekende, volledige berig oor ’n wedstryd tussen die Surveyors en Nelson in Maart 1844.

Op 16 Maart 1860 is die eerste interprovinsiale wedstryd in Wellington gehou, toe Wellington ’n eendagwedstryd teen die span uit [[Auckland]] met vier paaltjies gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketwellington.co.nz/hidden-menu-items/history-of-cricket-in-wellington |title=History of Cricket in Wellington |publisher=Cricket Wellington |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/WI18600316.2.20 |title=Auckland |journal=Wellington Independent |publisher=Press |page=5 |volume=XV |issue=1413 |date=16 Maart 1860 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/WI18600320.2.11 |title=Cricket Match – Auckland v. Wellington |journal=Wellington Independent |publisher=Press |page=3 |volume=XV |issue=1413 |date=20 Maart 1860 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Kort rukkie later is verdere wedstryde aangebied, wat almal een dag geduur en nie [[Eersterangse krieket|eersterangse status]] geniet het nie. Die eerste eersterangse wedstryd in Nieu-Seeland het op 27–29 Januarie 1864 tussen Otago en Canterbury op die Suid-Dunedin Ontspanningsveld plaasgevind. Dit het drie dae geduur en die boulbeurte het tydens die eerste beurt uit ses aflewerings elk en tydens die tweede beurt uit vier aflewerings elk bestaan. Canterbury het die loot gewen en gekies om eerste te kolf, maar Otago het dié wedstryd met 76 lopies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/1863-64-first-first-class-match-in-new-zealand-526486 |title=1863–64: First First-Class match in New Zealand |publisher=Cricket Country |author=Pradip Dhole |date=22 September 2016 |accessdate=9 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525181721/https://www.cricketcountry.com/articles/1863-64-first-first-class-match-in-new-zealand-526486 |archive-date=25 Mei 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hoewel dit die eerste eersterangse wedstryd in Nieu-Seeland was, het vyf van Otago se spelers reeds oor eersterangse ondervinding beskik, wat hulle by die interkoloniale krieket in die Australiese [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat]] [[Victoria (Australië)|Victoria]] verkry het. Nogtans was dit die 32-jaarige nuweling James Fulton wat die eerste 25 lopies aangeteken het. John Mace, ’n voormalige speler uit Victoria, en MacDonald, gebore in Victoria, het Canterbury aan die einde van die eerste dag op 34 lopies uitgeboul. Op die tweede dag het Otago se span vir 65.1 kolfbeurte gekolf en 74 lopies aangeteken, voordat Mace en MacDonald vier paaltjies elk geneem en Otago laat wen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1860S/1863-64/NZ_LOCAL/OTAGO_CANT_27-29JAN1864.html |title=Otago v Canterbury, 1863/64 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Otago en Canterbury het van 1864 af jaarliks teen mekaar gespeel en hierdie wedstryd is van die 1911/12-seisoen af tydens die Plunket Shield beslis.

[[Lêer:1st Match Canterbury v England Hagley Park Feb 1864.jpg|duimnael|links|Die eerste wedstryd tussen Canterbury en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] op [[Hagley-ovaal|Hagleypark]], [[Christchurch]], in Februarie 1864]]
In 1863/64 het George Parr se “All England”-span, nadat hulle in [[Melbourne]] gespeel het, die eerste geword wat na Nieu-Seeland getoer en die [[Suideiland]] vir vyf wedstryde besoek het. Dié Engelse span het 22 wedstryde teen sterk spanne uit Otago en Canterbury gewen.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt; Tydens hul 1876/77-toer na Australië het James Lillywhite se span tussen Januarie en vroeg Maart 1877 Nieu-Seeland vir agt nieeersterangse wedstryde besoek. Hulle het ses gewen en in twee onbeslis gespeel. Hul daaropvolgende wedstryd ná hul terugkeer na Australië was die eerste toetswedstryd in die krieketgeskiedenis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-australia-1876-77-154313 |title=England in Australia, 1876–77 |publisher=ESPNcricinfo |author=Steven Lynch |date=25 Januarie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tussen 1864 en 1914 het altesaam 22 buitelandse spanne na Nieu-Seeland getoer. Ses spanne was uit [[Engeland]], 15 uit [[Australië]] en een uit [[Fidji]].

=== Die eerste nasionale span ===
[[Lêer:Carisbrook 1910.jpg|duimnael|links|’n Krieketwedstryd tussen die plaaslike Otagospan en die besoekende [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] op Carisbrook in 1910]]
[[Lêer:Plunket Shield.jpg|duimnael|Sedert 1906 ding die Nieu-Seelandse eersterangse spanne om die Plunket Shield mee]]
Op 15–17 Februarie 1894 het die eerste Nieu-Seelandse verteenwoordigende span teen [[Nieu-Suid-Wallis]] op [[Lancasterpark]] in [[Christchurch]] gespeel. Nieu-Suid-Wallis het dié wedstryd met 160 lopies gewen.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/cricket-in-nz/playing-australia |title=New Zealand cricket – Page 5 – Playing Australia |publisher=NZ History |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seelandse Krieketraad]] (nou Nieu-Seeland Krieket, ''New Zealand Cricket'', ''NZC''), is op 27 Desember 1894 gestig.&lt;ref name=&quot;Press&quot; /&gt; Nieu-Suid-Wallis het in 1895/96 teruggekom en die gasheer het die eensame wedstryd met 142 lopies gewen, Nieu-Seeland se eerste oorwinning.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;

Nieu-Seeland het sy eerste twee internasionale wedstryde (maar nie toetse nie) in 1904/05 teen ’n sterbesaaide Australiese span met spelers soos [[Victor Trumper]], [[Warwick Armstrong]] en [[Clem Hill]] gespeel. Reën het Nieu-Seeland van ’n afranseling in die eerste wedstryd beskerm, maar nie in die tweede nie, wat Nieu-Seeland met ’n beurt en 358 lopies verloor het – tot op hede die tweede hoogste nederlaag in Nieu-Seeland se eersterangse geskiedenis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1900S/1904-05/AUS_IN_NZ/AUS_NZ_10-13MAR1905.html |title=Australia in New Zealand, 1904/05 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Oor die daaropvolgende 50 jaar sou die wedersydse ontmoeting met Australië slegs op keurspanne uit die deelstate en die Australia XI beperk wees, omdat die Australiërs hul bure nie as sterk genoeg vir toetskrieket geag het nie.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;

In 1906 is die Plunket Shield deur Lord Plunket geskenk.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt; Dit was Nieu-Seeland se eerste amptelike trofee in krieket en voorheen was dit veral die spanne uit Canterbury, Otago, Auckland, Wellington, Hawke’s Bay, Nelson (tot in 1891) en Taranaki (tot in 1898), wat gereeld wedstryde teen mekaar gereël het. Tot in 1920/21 is die Plunket Shield as ’n uitdagingstoernooi gespeel en sedertdien as ’n nasionale kampioenskap. Aan die begin is die Plunket Shield óf deur Canterbury óf deur Auckland gewen.

=== Tussenoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Blunt, Lowry, Page and Dempster cricket 1931.jpg|duimnael|Roger Blunt, Tom Lowry, Curly Page en Stewie Dempster tydens die eerste Nieu-Seelandse 1931-toer na Engeland]]
[[Lêer:Walter Hadlee and Jack Kerr 1937.jpg|duimnael|Walter Hadlee en Jack Kerr tydens die Nieu-Seelandse 1937-toer na Engeland]]
Die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) was gretig om krieket in die hele [[Britse Ryk]] te bevorder en op 31 Mei 1926 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indiese]] en [[Krieket Wes-Indië|Wes-Indiese]] eweknieë volle lede geword van die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) wat voorheen slegs uit die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) en verteenwoordigers uit [[Krieket Australië|Australië]] en [[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]] bestaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná sy toetrede tot die IKK kon Nieu-Seeland nou amptelike toetswedstryde speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys. In 1927 het Nieu-Seeland vir die eerste keer na [[Engeland]] getoer, maar hulle het nog nie toetswedstryde gespeel, omdat Nieu-Seeland nie as sterk genoeg geag is nie.&lt;ref name=&quot;Playing England&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/cricket-in-nz/playing-england |title=New Zealand cricket – Page 4 – Playing England |publisher=NZ History |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het 26 eersterangse wedstryde gespeel, meestal teen county-spanne. Nieu-Seeland het sewe wedstryde gewen, insluitende dié teen [[Worcestershire]], [[Glamorgan]], [[Somerset]] en [[Derbyshire]].&lt;ref name=&quot;Playing England&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/EP19271031.2.112 |title=Cricket Tourists |publisher=Press |page=11 |volume=CIV |issue=105 |date=31 Oktober 1927 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná hierdie suksesvolle toer is Nieu-Seeland as sterk genoeg vir amptelike toetskrieket beskou.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt;

In 1929/30 het die MKK, wat die opsig oor al die amptelike Engelse oorsese toere gehad het, onder hul kaptein Harold Gilligan as Engelse verteenwoordiger na Nieu-Seeland getoer en vier toetse gespeel, almal het drie dae geduur. Gelyktydig het Freddie Calthorpe ’n ander Engelse span na [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] aangevoer, waarvolgens die Engelse span in Nieu-Seeland nie ’n volstoomspan was nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/155209.html |title=M. C. C. team in the West Indies 1929–30 |publisher=ESPNcricinfo-Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het sy eerste toetswedstryd op Lancasterpark, Christchurch, met agt paaltjies verloor, maar hulle het in die volgende drie onbeslis gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/151737.html |title=M. C. C. team in New Zealand, 1929–30 |publisher=ESPNcricinfo-Wisden |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die tweede toets het Stewie Dempster en John Mills 276 lopies om die eerste paaltjie aangeteken. Dit is steeds die hoogste vennootskap vir Nieu-Seeland teen Engeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/149530.html |title=November 15 down the years – Two legends make their entrance – Tendulkar and Waqar debut |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Aansoek deur die Nieu-Seelandse Krieketraad vir ’n Australiese besoek van twee toetswedstryde vroeg in 1931 is deur die Australiese beheerliggaam van die hand gewys omrede die spelers van ’n uitputtende jaar met twee toetsreekse van vyf toetswedstryde elk moes herstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/NZH19301230.2.68 |title=Tour of cricketers: Request from Dominion |journal=[[The New Zealand Herald]] |publisher=Press |page=7 |volume=LXVII |issue=20759 |date=30 Desember 1930 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1931 het Nieu-Seeland sy eerste toetstoer na Engeland onderneem en drie toetwedstryde gespeel, dit was Nieu-Seeland se eerste amptelike toer in toetskrieket. Hulle het die toetsreeks egter met 0–1 verloor, nadat hulle in twee toetswedstryde onbeslis gespeel en Engeland die tweede toets met ’n beurt en 26 lopies gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-new-zealanders-in-england-1931-154102 |title=The New Zealanders in England, 1931 |publisher=ESPNcricinfo |date=8 April 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1931/32 het Nieu-Seeland vir die eerste keer in ’n twee-toetsreeks teen [[Proteas|Suid-Afrika]] gespeel, maar hulle het die toetsreeks met 0–2 verloor, nadat Nieu-Seeland in die eerste toets met ’n beurt en twaalf lopies en in die tweede toets met agt paaltjies verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-south-african-team-in-australia-and-new-zealand-1931-32-155212 |title=The South African team in Australia and New Zealand 1931–32. |publisher=ESPNcricinfo |author=S. J. Southerton |date=30 November 1932 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná Engeland se berugte [[lyfkrieket-reeks]] in Australië, waar Engeland se aggressiewe boulwerk op die lyf met ’n veld aan die bykant baie kritiek ontlok en wat hulle met ’n reeksoorwinning beklink het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bodyline-148537 |title=Bodyline |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Augustus 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; het hulle onder hul kaptein Douglas Jardine verder na Nieu-Seeland getoer. Hierdie toetsreeks het egter heelwat minder opskudding veroorsaak en ná twee onbesliste toetse met 0–0 geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-m-c-c-team-in-australia-and-new-zealand-1932-33-151778 |title=The M. C. C. team in Australia and New Zealand, 1932–33 |publisher=ESPNcricinfo |author=S. J. Southerton |date=23 Oktober 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Toer na Nieu-Seeland deur die beste Australiese spelers wat nie vir die 1934-toer na Engeland gekeur is nie, is vir die tydperk tussen Februarie en April 1934 gereël, maar dit is afgelas weens ’n misverstand tussen die beheerliggame oor finansiering en die ontrekking van ’n aantal spelers net voor die toer se begin.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/AS19340130.2.158 |title=Cricket: The Australians: Strong side coming over |journal=Auckland Star |publisher=Press |page=14 |volume=LXV |issue=25 |date=30 Januarie 1934 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/NZH19340212.2.81 |title=Tour cancelled |journal=[[The New Zealand Herald]] |publisher=Press |page=8 |volume=LXXI |issue=21723 |date=12 Februarie 1934 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1937 het Nieu-Seeland se tweede besoek in Engeland gevolg, wat op ’n soortgelyke manier as die eerste verloop het, nadat hulle in twee onbesliste toetse gespeel en die tweede toets met 130 lopies verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-new-zealand-team-in-england-1937-155216 |title=The New Zealand team in England 1937 |publisher=ESPNcricinfo |author=Wilfrid Brookes |date=30 November 1937 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit sou egter tot die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]], wat die internasionale krieketbedryf vir sewe jare gekniehalter het, Nieu-Seeland se laaste toetsreeks wees en gedurende die vooroorlogse tydperk was Nieu-Seeland nie in staat om ’n wedstryd teen ’n ander span as Engeland te wen nie. ’n Toetstoer deur Australië, beplan vir Februarie en Maart 1940, waartydens drie toetswedstryde gespeel sou word, is ná die uitbreek van die oorlog afgelas. Vervolgens het die hoop, dat [[Donald Bradman]] ’n sterk Australiese span na Nieu-Seeland sou lei, nie vervul nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/ESD19390708.2.186.31 |title=Australian cricket team: Tour of New Zealand |journal=Evening Star |pages=32 |date=8 Julie 1939 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/AS19390622.2.179 |title=Bradman may lead Australian team on tour of N.Z. |journal=Auckland Star |publisher=Press |pages=23 |issue=23313 |date=22 Junie 1939 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19391130.2.86 |title=Australian tour abandoned: 'Difficulties caused by war' |journal=Press |page=12 |volume=LXXV |issue=22881 |date=30 November 1939 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Martin Donnelly and Merv Wallace 1956.jpg|duimnael|Die twee Nieu-Seelandse krieketspelers Martin Donnelly en Merv Wallace in 1956]]
[[Lêer:John Richard Reid.jpg|duimnael|upright|John R. Reid, ca. 1960]]
In 1945/46 het Nieu-Seeland sy eerste naoorlogse toets op [[Basin Reserve]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], en sy eerste ooit teen Australië gespeel.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt; Dié wedstryd is destyds nie as ’n toets beskou nie, maar is in Maart 1948 deur die [[Internasionale Krieketraad|Internasionale Krieketkonferensie]] (IKK, die huidige Internasionale Krieketraad) terugwerkend as ’n toetswedstryd erken. Die Nieu-Seelandse spelers wat in hierdie wedstryd gespeel het, het die besluit deur die IKR nie verwelkom nie, omdat Nieu-Seeland sy beurte onderskeidelik met 42 en 54 lopies verloor het. Weens die Nieu-Seelandse Krieketraad se onwilligheid om Australiese spelers behoorlike toelae vir toere na Nieu-Seeland te betaal was dit die enigste toets tussen Australië en Nieu-Seeland in die tydperk van 1929 tot 1972.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/beating-up-your-neighbour-298169 |title=Beating up your neighbour |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=16 Junie 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná sy Australiese 1946/47-toer het Engeland Nieu-Seeland vir ’n bykomende toetswedstryd besoek, wat onbeslis geëindig het. Dit was die eerste toets waartydens ’n reserwedag weens reën gebruik moes word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-australia-and-new-zealand-1946-47-152882 |title=M.C.C. team in Australia and New Zealand, 1946–47 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1947 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1949 het Nieu-Seeland waarskynlik een van sy beste spanne nog na Engeland gestuur. Toetse van drie dae het egter daartoe gelei dat al vier toetse onbeslis geëindig het. Die 1949-toer na Engeland word as een van Nieu-Seeland se beste toerprestasies nog beskou. In al die vier toetse is hoë tellings aangeteken, ondanks die feit dat hulle onbeslis geëindig het en Martin Donnelly se 206 lopies op [[Lord’s]] word as een van die beste boulbeurte nog op dié krieketveld beskou en dit is die eerste Nieu-Seelandse tweehonderdtal teen Engeland.&lt;ref name=&quot;Playing England&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/martin-donnelly-36832 |title=Martin Donnelly |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die feit dat al die vier toetse onbeslis geëindig het, het ook beteken dat Nieu-Seeland tydens die toer nie ’n toets verloor het nie. Voorheen het net die legendariese Australiese span onder hul ster Donald Bradman tydens die 1948-As-reeks daarin geslaag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealanders-in-england-1949-155256 |title=New Zealanders in England, 1949 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1950/51 het Engeland Nieu-Seeland vir twee toetswedstryde besoek (nadat hulle in Australië met 4–1 verslaan is), waarvan die eerste onbeslis geëindig en die besoekers die tweede met ses paaltjies gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-australia-and-new-zealand-1950-51-152955 |title=M. C. C. team in Australia and New Zealand, 1950–51 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1951 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1951/52 het Nieu-Seeland sy eerste toetswedstryde teen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] gespeel, maar hulle is in die eerste met vyf paaltjies verslaan, terwyl die tweede onbeslis geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-v-west-indies-1951-52-152983 |title=New Zealand v West Indies 1951–52 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1952/53 het Suid-Afrika, nadat hul Australiese toer met 2–2 onbeslis geëindig het, Nieu-Seeland vir die eerste keer in 20 jaar weer besoek en die toetsreeks ná een onbesliste toets met 1–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africans-in-australia-and-new-zealand-1952-53-152569 |title=South Africans in Australia and New Zealand, 1952–53 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1953 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hul teenbesoek in Suid-Afrika 1953/54 (hul eerste in Suid-Afrika) het ná vyf toetswedstryde met 0–4 geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealanders-in-south-africa-1953-54-155236 |title=New Zealanders in South Africa, 1953–54 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1954 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1954/55 het Nieu-Seeland die laagste beurttelling nog aangeteken, 26 teen Engeland en ook die toetsreeks met 0–2 verloor.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/837473/feature-when-new-zealand-were-all-out-for-26-against-england-in-1955 |title=26 all out |publisher=The Cricket Monthly |author=Nagraj Gollapudi |date=Maart 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mcc-in-australia-and-new-zealand-1954-55-152600 |title=MCC in Australia and New Zealand, 1954–55 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1955 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1955/56 het Nieu-Seeland vir die eerste keer in [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] en in [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gespeel, maar hulle het geen oorwinning aangeteken nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-in-pakistan-and-india-1955-56-152631 |title=New Zealand in Pakistan and India, 1955–56 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1956 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende dieselfde seisoen het Nieu-Seeland sy eerste toetsoorwinning in sy 45ste toetswedstryd, al was dit tuis, oor Wes-Indië met 190 lopies behaal.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155240.html |title=West Indies in New Zealand, 1955–56 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die toetsreeks was egter reeds verlore, nadat Wes-Indië die eerste drie toetswedstryde maklik gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17419/scorecard/62810/new-zealand-vs-west-indies-4th-test-west-indies-tour-of-new-zealand-1955-56 |title=West Indies tour of New Zealand, 1955/56 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-new-zealand-1955-56-155240 |title=West Indies in New Zealand, 1955–56 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1956 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mcgregor-catches-weekes-379513 |title=McGregor catches Weekes |publisher=ESPNcricinfo |author=Don Cameron |date=14 Desember 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit het 45 wedstryde en 26 jaar geneem voordat hulle dié mylpaal bereik het. Nieu-Seeland se 1958-toer na Engeland het met 0–4 geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealanders-in-england-1958-155241 |title=New Zealanders in England, 1958 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1958 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Engelse teenbesoek in 1958/59 het vir Nieu-Seeland nie beter verloop nie, nadat hulle met 1–0 verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-australia-and-new-zealand-1958-59-152700 |title=M.C.C. team in Australia and New Zealand, 1958–59 |publisher=ESPNcricinfo |author=Harry Gee |date=30 November 1959 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die volgende 20 jaar het Nieu-Seeland slegs sewe verdere toetse gewen. Vir die grootste deel van hierdie tydperk het Nieu-Seeland nie ’n eersterangse bouler gehad wat hul aanvalle kon lei nie, hoewel hulle met [[Bert Sutcliffe]] en [[Glenn Turner]] oor twee uitstekende kolwers en met [[John Richard Reid|John R. Reid]] oor ’n goeie veelsydige speler beskik het. Tot in 1970 sou Nieu-Seeland slegs sewe oorwinnings in 95 wedstryde aanteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=1;orderby=start;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Statistics / Statsguru / Test matches |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Reid het Nieu-Seeland tydens ’n toer na [[Suid-Afrika]] in 1961/62 aangevoer, waar die vyf-toetsreeks met 2–2 onbeslis geëindig het. Die oorwinnings in die derde en vyfde toets was die eerste oorsese oorwinnings waarin Nieu-Seeland geslaag het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-in-south-africa-1961-62-155249 |title=New Zealand in South Africa, 1961–62 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1962 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Reid het tydens dié toer 1&amp;nbsp;915 lopies aangeteken, en sodoende ’n nuwe rekord vir die meeste lopies deur ’n besoekende kolwer in Suid-Afrika aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/cricket-mens/page-5 |title=Outstanding Achievements |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |date=23 April 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/john-reid-38248 |title=John Reid |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1962/63 het hulle weer al die drie toetswedstryde tuis teen Engeland verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-australia-and-new-zealand-1962-63-155251 |title=M.C.C. team in Australia and New Zealand, 1962–63 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1963 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Van die middel-1960’s af het Nieu-Seeland daarin geslaag, om die gevestigde toetslande in te haal en in drie opeenvolgende toetsreekse van drie toetse elk tuis onbeslis te speel: in 1963/64 teen Suid-Afrika,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-in-australia-and-new-zealand-1963-64-152832 |title=South Africa in Australia and New Zealand, 1963−64 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1964 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; in 1964/65 teen Pakistan&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-in-australia-and-new-zealand-1964-65-152347 |title=Pakistan in Australia and New Zealand, 1964–65 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1965 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en in 1965/66 teen Engeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-australia-and-new-zealand-1965-66-152371 |title=M.C.C. team in Australia and New Zealand, 1965–66 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1966 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende dieselfde tydperk het Nieu-Seeland in Indië ook in drie onbesliste toetswedstryde gespeel, maar hulle het dié toetsreeks ná ’n nederlaag in die vierde toetswedstryd verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-in-india-and-pakistan-1964-65-153703 |title=New Zealand in India and Pakistan, 1964–65 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1965 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Indiese teenbesoek in 1967/68 het Nieu-Seeland gesukkel en die toetsreeks met 1–3 verloor. Indië het tydens die toer sy eerste oorsese oorwinning nog aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/395436/a-win-by-spin-in-dunedin |title=A win by spin in Dunedin |publisher=The Cricket Monthly |author=Nagraj Gollapudi |date=17 Maart 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1969/70 het Nieu-Seeland eindelik sy eerste toetsreeks tydens sy toer van drie wedstryde na Pakistan met 1–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-in-india-and-pakistan-1969-152438 |title=New Zealand in India and Pakistan, 1969 |publisher=ESPNcricinfo |author=R.T. Brittenden |date=30 November 1970 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná amper 40 jaar en 30 agtereenvolgende toetsreekse sonder ’n oorwinning was dit die eerste toetsreeks wat Nieu-Seeland gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283918.html |title=Most consecutive series without victory |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Die opkoms van EDI-krieket ===
[[Lêer:Cricket test at Basin Reserve, 10-15 February 1978 (24668812080).jpg|duimnael|400px|Indrukke van die toets tussen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en Nieu-Seeland op 10–15 Februarie 1978. Ná 48 probeerslae het Nieu-Seeland daarin geslaag om hul eerste toetsoorwinning oor Engeland aan te teken]]
[[Lêer:Scoreboard - NZ v England, Wellington, February 1978.jpg|duimnael|Telbord – [[Basin Reserve]] in Februarie 1978. Nieu-Seeland se eerste oorwinning oor Engeland]]
[[Lêer:NZ vs India - Basin Reserve, Wellington - February 1981 (16366758770).jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Indië en Nieu-Seeland op Basin Reserve in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], 1981]]
[[Lêer:Lance Cairns - New Zealand v Australia, 17 February 1982, Dunedin (32862783456).jpg|duimnael|Lance Cairns stap van die veld nadat sy paaltjie tydens die wedstryd teen Australië op Carisbrook gekantel het, 1982]]
Op 11 Februarie 1973 het Nieu-Seeland sy eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-wedstryd]] gespeel en Pakistan op Lancasterpark met 22 lopies verslaan.&lt;ref name=&quot;Why cricket&quot; /&gt; Hulle het die toer se toetsreeks egter met 0–1 verloor, waardeur Pakistan met dieselfde uitslag wraak kon neem en ook sy eerste oorsese toetsreeks gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-in-new-zealand-1972-73-152515 |title=Pakistan in New Zealand, 1972–73 |publisher=ESPNcricinfo |author=R.T. Brittenden |date=30 November 1973 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die EDI-krieket het tot meer wedstryde teen Australië gelei en albei spanne ding mee om die Chappell-Hadlee-trofee wat na twee bekende krieketgesinne genoem is: die Australiese Chappells en die Nieu-Seelandse Hadlees. In Maart 1973 het Nieu-Seeland sy eerste toetsoorwinning oor Australië aangeteken, nadat hulle die tweede toets op Lancasterpark met vyf paaltjies gewen het.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt; Die toetsreeks het met 1–1 gelykop geëindig, nadat die eerste toetswedstryd onbeslis geëindig en Australië die derde toets met 297 lopies gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-new-zealand-1973-74-152550 |title=Australia in New Zealand, 1973–74 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1974 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In dieselfde jaar het [[Richard Hadlee]] debuteer en die tempo waarteen Nieu-Seeland toetse gewen het, het dramaties toegeneem. Hadlee was een van die beste snelboulers van sy generasie, en hy het in 86 toetse vir Nieu-Seeland verskyn, voordat hy in 1990 afgetree het. Van hierdie 86 toetse wat Hadlee vir Nieu-Seeland gespeel het, het hulle 22 gewen en 28 verloor. In 1977/78 het Nieu-Seeland sy eerste toets teen Engeland gewen, in die 48ste probeerslag, op Basin Reserve, Wellington, met 72 lopies.&lt;ref name=&quot;Playing England&quot; /&gt; Hadlee het tien paaltjies tydens dié wedstryd geneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://wisden.com/almanack/sir-richard-hadlee-almanack-tribute |title=Richard Hadlee: 'The Most Intelligent Fast Bowler Ever' |publisher=Wisden Almanack |date=3 Julie 2019 |accessdate=18 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718152251/https://wisden.com/almanack/sir-richard-hadlee-almanack-tribute |archive-date=18 Julie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die toetsreeks het ná ’n Engelse oorwinning en ’n onbesliste toets met 1–1 gelykop geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-pakistan-and-new-zealand-1977-78-152151 |title=England in Pakistan and New Zealand, 1977–78 |publisher=ESPNcricinfo |author=Alex Bannister |date=30 November 1978 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1983 het Nieu-Seeland sy eerste wegoorwinning oor Engeland behaal, toe hulle op Headingley, [[Leeds]], met vyf paaltjies geseëvier het. Hulle het die toetsreeks nogtans met 1–3 verloor.&lt;ref name=&quot;Playing England&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-new-zealanders-in-england-1983-155266 |title=The New Zealanders in England, 1983 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1983 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1984 het Nieu-Seeland eindelik sy eerste toetsreeks tuis teen Engeland gewen, nadat hulle die tweede toets in Christchurch met ’n beurt en 132 lopies gewen en die ander twee toetswedstryde onbeslis geëindig het.&lt;ref name=&quot;Playing England&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-v-england-1983-84-152309 |title=New Zealand v England 1983–84 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1984 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1986 het Nieu-Seeland sy eerste toetsreeks in Engeland gewen, nadat hulle die toets op [[Trent Bridge]], [[Nottingham]], met agt paaltjies gewen en die ander twee toetswedstryde onbeslis geëindig het.&lt;ref name=&quot;Playing England&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-new-zealanders-in-england-1986-153074 |title=The New Zealanders in England, 1986 |publisher=ESPNcricinfo |author=Graeme Wright |date=3 April 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Een van Nieu-Seeland se waarskynlik destyds bekendste EDI-wedstryde is die “onderarm”-wedstryd teen Australië op die [[Melbourne-krieketveld]] in 1981. Nieu-Seeland het ses lopies met die laaste aflewering benodig om die wedstryd gelykop te laat eindig, maar die Australiese kaptein [[Greg Chappell]] het vir sy broer [[Trevor Chappell|Trevor]] opdrag gegee om die bal met sy onderarm langs die paaltjie te “boul” om te verhoed dat die Nieu-Seelandse kolwer Brian McKechnie ’n grenshou kon aanteken. Die betrokke Australiese skeidsregters het die skuif as wettig beskou, aangesien dit aan die destydse krieketwette voldoen het. Die nasleep van hierdie voorval het die politieke verhoudinge tussen Australië en Nieu-Seeland laat versuur, verskeie leidende politieke en krieketpersoonlikhede het die voorval as “onsportief” en “teen die gees van krieket” beskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/498574.html |title=Underarm, underarm |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Januarie 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Toe Nieu-Seeland tydens die Driereeks in 1983 weer teen Australië gespeel het, is [[Lance Cairns]] vir sy EDI-kolfwerk geloof. In een wedstryd teen Australië op die Melbourne-krieketveld, een van die wêreld se grootste krieketvelde, het hy ses grenshoue aangeteken. Min aanhangers onthou dat Nieu-Seeland hierdie wedstryd met 149 lopies verloor het. Van Lance se grootste bydrae tot Nieu-Seelandse krieket is egter sy seun [[Chris Cairns]].&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/lance-cairns-36595 |title=Lance Cairns |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 1980’s het Nieu-Seeland ook oor sy beste kolwer nog, [[Martin Crowe (krieketspeler)|Martin Crowe]], en ’n aantal goeie spelers beskik, wat almal in staat was om die een of ander wedstryd te wen en waardevolle bydrae in ’n toetswedstryd te lewer. Die beste voorbeeld van Nieu-Seeland se twee sterspelers (R. Hadlee en M. Crowe) wat ’n verskil in wedstryde gemaak en ander spelers wat goeie bydraes gelewer het, is Nieu-Seeland teen Australië in 1985 in [[Brisbane]]. In Australië se eerste beurt het Hadlee nege paaltjies vir 52 lopies geneem. In Nieu-Seeland se enigste draai by die kolf het M. Crowe 188 lopies en John F. Reid 108 lopies aangeteken. Edgar, Wright, Coney, Jeff Crowe, V. Brown en Hadlee het tussen 17 en 54* lopies aangeteken. In Australië se tweede beurt het Hadlee ses paaltjies vir 71 lopies en Chatfield drie paaltjies vir 75 lopies geneem. Nieu-Seeland het eindelik met ’n beurt en 41 lopies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-australia-1985-86-62087/australia-vs-new-zealand-1st-test-63415/full-scorecard |title=1st Test, Brisbane, Nov 8 – 12 1985, New Zealand tour of Australia |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit was Nieu-Seeland se eerste toetsoorwinning in Australië.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt; Nadat Australië die tweede toets in Sydney gewen het, het Nieu-Seeland die derde in Perth gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink. Dit was Nieu-Seeland se eerste toetsreeksoorwinning in Australië.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-new-zealanders-in-australia-1985-86-155271 |title=The New Zealanders in Australia, 1985–86 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1986 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die daaropvolgende tuisreeks in 1985/86 teen Australië het Nieu-Seeland ná twee onbesliste toetswedstryde en ’n oorwinning in die derde toets met 1–0 gewen en sodoende sy eerste tuisreeksoorwinning oor Australië behaal.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-australians-in-new-zealand-1985-86-153084 |title=The Australians in New Zealand, 1985–86 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1986 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In vergelyking met toetskrieket het eendagkrieket aan Nieu-Seeland ook meer kans gegee om meer gereeld teen die beter spanne van die krieketwêreld mee te ding. In eendagkrieket hoef die kolwer nie honderdtalle aan te teken nie en die bouler hoef nie die teenstander uit te boul om wedstryde te wen nie. Eendagwedstryde kan gewen word deur een kolwer wat ’n vyftigtal en ’n paar ander wat 30’s aanteken, die boulers boul ekonomies en almal doen ’n goeie veldwerk. Dit is die vereistes waaraan Nieu-Seelandse spelers gereeld voldoen en sodoende ’n goeie EDI-rekord teen al die ander spanne ontwikkel het. Op die manier het Nieu-Seeland tydens die eerste twee krieketwêreldbekertoernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]]) in Engeland die halfeindrondte gehaal. Tydens die volgende twee toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]]) was Nieu-Seeland egter minder suksesvol en hulle is reeds in die groepfase uitgeskakel.&lt;ref name=&quot;The World Cup&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/new-zealand-cricket/the-world-cup |title=New Zealand cricket – Page 3 – The World Cup |publisher=NZ History |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Chris Cairns het sy debuut een jaar voor Hadlee se aftrede in 1990 gemaak. Cairns, een van Nieu-Seeland se beste veelsydige spelers, het in die 1990’s die boulaanval met [[Danny Morrison]] aangevoer. [[Stephen Fleming]], Nieu-Seeland se mees produktiewe lopiemaker, het beide die kolfwerk en die span na die 21ste eeu geneem. [[Nathan Astle]] en [[Craig McMillan]] het ook heelwat lopies vir Nieu-Seeland aangeteken, maar albei het vroeër afgetree as verwag is. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] het die medegasheer Nieu-Seeland weer beter gevaar en die halfeindrondte gehaal, waar hulle deur die latere kampioen Pakistan onder hul kaptein [[Imran Khan]] uitgeskakel is; Nieu-Seeland het egter teen al die ander deelnemende spanne gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/benson-hedges-world-cup-1991-92-60924/new-zealand-vs-pakistan-1st-sf-65154/match-report |title=Inzamam-ul-Haq, Javed Miandad the heroes as Pakistan surge into World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=1 Mei 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in [[Indië]], [[Pakistan]] en [[Sri Lanka]] is Nieu-Seeland effens vroeër – in die kwarteindstryd – deur Australië uitgeskakel&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-mark-waugh-s-110-carried-australia-to-victory-over-new-zealand-497322 |title=Amazing grace denies the Kiwis |publisher=ESPNcricinfo |author=Jamie Alter |date=18 Januarie 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] in Engeland was in die halfeindstryd weer Pakistan die laaste teenstander.&lt;ref name=&quot;The World Cup&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-shoaib-akhtar-shatters-the-kiwis-at-old-trafford-281385 |title=Shoaib shatters the Kiwis |publisher=ESPNcricinfo |author=Jamie Alter |date=24 Februarie 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 4 April 1996 het Nieu-Seeland ’n unieke wêreldrekord behaal, nadat die hele span vir hul spanprestasie as speler van die wedstryd aangewys is, nadat hulle Wes-Indië met vier lopies verslaan het. Dit is die eerste keer wat ’n hele span hierdie toekenning ontvang het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.howstat.com/cricket/Statistics/Matches/MatchScorecard_ODI.asp?MatchCode=1153 |title=1995–1996 West Indies v New Zealand – 4th Match – Georgetown, Guyana |publisher=HowStat |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/16203/game/64524/west-indies-vs-new-zealand-4th-odi-new-zealand-tour-of-west-indies-1995-96 |title=4th ODI, New Zealand tour of West Indies at Georgetown, Apr 3 1996 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151262.html |title=Fourth One-Day International – WEST INDIES v NEW ZEALAND |publisher=Wisden 1997 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

[[Daniel Vettori]] het in 1997 sy debuut op 18 jaar gemaak, en toe hy in 2007 by Fleming as kaptein oorgeneem het, is hy reeds as die beste veelsydige draaibouler in die krieketwêreld beskou. Op 26 Augustus 2009 het Daniel Vettori die agtste speler, en tweede linkerhandse bouler (na [[Chaminda Vaas]]) geword om 300 paaltjies te neem en 3&amp;nbsp;000 toetslopies aan te teken, en sodoende dié roemryke klub betree. Vettori het in 2011 besluit om ’n onbeperkte ruskans van krieket se internasionale kortvorme te neem, maar voortgegaan om Nieu-Seeland in toetskrieket te verteenwoordig en vir die [[Krieketwêreldbeker 2015]] na EDI-krieket teruggekeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/daniel-vettori-38710 |title=Daniel Vettori |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Ná die millenniumwending ===
[[Lêer:Lords test match.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Engeland en Nieu-Seeland op [[Lord’s]] in Mei 2004]]
Nieu-Seeland het die nuwe millennium met hul oorwinning tydens die [[Kampioenetrofee 2000]] in [[Kenia]] begin en sodoende sy eerste IKR-toernooi gewen. Hulle het met ’n oorwinning van 64 lopies oor [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] begin, en toe Pakistan met vier paaltjies in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd teen Indië het Chris Cairns ’n onoorwonne 102 lopies in Nieu-Seeland se lopiejaag aangeteken en Nieu-Seeland sodoende die toernooi laat wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/brydon-coverdale-on-david-trist-new-zealand-s-coach-during-their-icc-knockout-triumph-in-2000-1098336 |title=The man behind New Zealand's world title |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=24 Mei 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; [[Shane Bond]] het tussen 2001 en 2007 in 17 toetse vir Nieu-Seeland gespeel, maar hy kon ná ’n besering nie verder speel nie. Wanneer hy fiks was, het hy aan die Nieu-Seelandse boulaanval ’n dimensie besorg wat sedert Hadlee se aftrede nie meer gesien is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/shane-bond-36326 |title=Shane Bond |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in [[Suid-Afrika]], [[Kenia]] en [[Zimbabwe]] het Nieu-Seeland slegs die Super 6 behaal, wat hoofsaaklik te wyte was aan die puntestelsel. Nadat Nieu-Seeland in die groepfase die wedstryd teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Nairobi]] weens veiligheidskwessies verbeur het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/jan/31/cricket.cricketworldcup20031 |title=New Zealand refuse to play in Kenya |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Januarie 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; het die punte uit hierdie wedstryd in die volgende rondte ontbreek, omdat dit na die volgende rondte oorgedra is, en Nieu-Seeland is uit die toernooi geskakel.&lt;ref name=&quot;The World Cup&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/cwc2003/hi/newsid_2850000/newsid_2854800/2854849.stm |title=Kiwi chief slams format |publisher=[[BBC]] |date=16 Maart 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Rondom die beplande 2005-toer na [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] het weer bekommernisse ontstaan. As gevolg van die [[menseregte]]situasie in Zimbabwe is druk op die Nieu-Seelandse span uitgeoefen om die toer nie aan te pak nie. Die spelers was ten gunste van die toer en hulle het die toer eindelik onderneem,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-players-unanimous-in-their-decision-to-tour-211675 |title=New Zealand players unanimous in their decision to tour |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Julie 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; hoewel beide die ministerie van buitelandse sake en die parlement dié toer probeer keer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-asks-for-zimbabwe-ban-from-internationals-212761 |title=New Zealand asks for Zimbabwe ban from internationals |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Julie 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-parliament-votes-to-stop-zimbabwe-tour-214362 |title=NZ Parliament votes to stop Zimbabwe tour |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Julie 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die eerste toets in [[Harare]] het Nieu-Seeland daarin geslaag om Zimbabwe twee keer op dieselfde dag op onderskeidelik 59 en 99 lopies uit te boul. Zimbabwe was slegs die tweede span wat dit teëgekom het, nadat Indië in 1952 in [[Manchester]] ook twee keer op dieselfde dag uitgeboul is. Die toetswedstryd is binne twee dae voltooi en Nieu-Seeland het met ’n beurt en 294 lopies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2005-144150/zimbabwe-vs-new-zealand-1st-test-215253/match-report |title=Hopeless Zimbabwe crushed inside two days – Zimbabwe v New Zealand 1st Test, Harare |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Augustus 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die opkoms van die finansiële sterk [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] (BCCI) het ’n sterk impak op Nieu-Seelandse krieket en sy spelers gehad. Die BCCI het daarin geslaag om ander krieketrade te oortuig om nie spelers te kies wat by die mededingende Indiese T20-Krieketliga aangesluit het nie. Die Nieu-Seelandse krieket het vervolgens die dienste van [[Shane Bond]], [[Lou Vincent]], [[Andre Adams]], [[Hamish Marshall]] en [[Daryl Tuffey]] verloor. Die geld, wat met T20-krieket in Indië verdien kan word, het dalk ook spelers soos [[Craig McMillan]] en [[Scott Styris]] (van toetskrieket) vroeër laat aftree as wat hulle dit andersins sou gedoen het. Ná die ondergang van die Indiese Krieketliga het beide Bond en Tuffey weer vir Nieu-Seeland gespeel. Tydens die EDI-reeks in 2006/07 in Nieu-Seeland het Australië van sy sleutelspelers vir die daaropvolgende [[Krieketwêreldbeker 2007|krieketwêreldbekertoernooi]] laat rus, terwyl ander beseer was. Die gasheer het die EDI-reeks met 3–0 gewen.&lt;ref name=&quot;Playing Australia&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-new-zealand-2006-07-251038/new-zealand-vs-australia-3rd-odi-251496/match-report |title=Stunning McMillan seals whitewash |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=20 Februarie 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens beide die krieketwêreldbeker in Wes-Indië en die nuwe [[T20I-wêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker]] in Suid-Afrika het Nieu-Seeland die halfeindrondte gehaal. Hoewel die Black Caps tydens die volgende vier T20I-wêreldbekertoernooie slegs die Super 8 of Super 10 gehaal het, het hulle tydens die [[Krieketwêreldbeker 2011]] in Indië, Sri Lanka en [[Bangladesj]] weer die halfeindstryd gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-new-zealand-1st-semi-final-433604/match-report |title=Sri Lanka survive jitters to reach World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Maart 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Vettori het in 2011 as toetskaptein bedank en hy is deur die sterkolwer [[Ross Taylor]] opgevolg. Taylor het Nieu-Seeland vir een jaar aangevoer, insluitende ’n naelbyter-oorwinning in ’n toetswedstryd met ’n lae telling teen Australië in [[Hobart]], hul eerste oorwinning oor Australië sedert 1993.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-v-new-zealand-2011-12-567948 |title=Australia v New Zealand, 2011–12 |publisher=ESPNcricinfo |author=Mark Geenty |date=10 Junie 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2012 het Nieu-Seeland weer daarin geslaag om Zimbabwe twee keer op dieselfde dag op onderskeidelik 51 en 143 lopies uit te boul, waardeur die toetswedstryd binne drie dae voltooi is en Nieu-Seeland met ’n beurt en 301 lopies gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-new-zealand-2011-12-520581/new-zealand-vs-zimbabwe-only-test-520591/match-report-3 |title=New Zealand bowl out Zimbabwe twice in a day |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=28 Januarie 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2012/13 is [[Brendon McCullum]] as kaptein benoem en nuwe spelers het as wêreldklasspelers opgekom. McCullum het Nieu-Seeland in reeksoorwinnings in 2013/14 oor beide Wes-Indië&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-tour-of-new-zealand-2013-14-661629/new-zealand-vs-west-indies-3rd-test-661683/match-report-4 |title=New Zealand ease to series victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=22 Desember 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en Indië&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-new-zealand-2013-14-667633/new-zealand-vs-india-2nd-test-667653/match-report |title=India hang on for a draw after McCullum triple |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=18 Februarie 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; asook in 2014/15 oor beide Pakistan&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-united-arab-emirates-2014-15-742601/new-zealand-vs-pakistan-3rd-test-742615/match-report |title=Series tied as New Zealand take emotional win |publisher=ESPNcricinfo |author=Devashish Fuloria |date=30 November 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-new-zealand-test-series-2014-15-749765/new-zealand-vs-sri-lanka-2nd-test-749779/match-report |title=NZ complete turnaround with big win |publisher=ESPNcricinfo |author=Devashish Fuloria |date=7 Januarie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; aangevoer, waarvolgens Nieu-Seeland in die ranglyste vir beide toets en EDI geklim het.&lt;ref name=&quot;top&quot; /&gt; In die reeks teen Indië het McCullum in Wellington 302 lopies aangeteken en sodoende Nieu-Seeland se eerste drievoudige honderdtaller in toetskrieket geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/brendon-mccullum-37737 |title=Brendon McCullum |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Herhaaldelike eindstrydverskynings ===
[[Lêer:Cricket World Cup Final (16351625604).jpg|duimnael|Eindstryd van die [[Krieketwêreldbeker 2015]] tussen Australië en Nieu-Seeland op [[Melbourne-krieketveld]]]]
[[Lêer:Kane Williamson in Cricket World Cup 2019.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse kaptein Kane Williamson tydens die wedstryd teen [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] gedurende die [[Krieketwêreldbeker 2019]]]]
[[Lêer:1st test between BD vs NZ at Sylhet in 2023-24.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Bangladesj en Nieu-Seeland op die Sylhet Internasionale Krieketstadion in November 2023]]
Vroeg in 2015 het die medegasheer Nieu-Seeland onoorwonne die eindstryd van die [[Krieketwêreldbeker 2015|krieketwêreldbekertoernooi]] gehaal, maar hulle is deur die ander medegasheer Australië met sewe paaltjies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/results |title=Results {{!}} Cricket World Cup 2015 – ICC Cricket {{!}} Official Website |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160320065120/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/results |archive-date=20 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan ter viering van die [[Maori (taal)|Māori-taalweek]] onder die naam ''Aotearoa'' in hul eerste wedstryd teen Zimbabwe gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-to-play-as-aotearoa-903551 |title=New Zealand to play as Aotearoa |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In middel-2015 het Nieu-Seeland na Engeland getoer en goed presteer. Die toetsreeks het met 1–1 onbeslis geëindig, terwyl hulle die EDI-reeks met 2–3 verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/andrew-alderson-limited-overs-losses-dampen-new-zealand-s-tour-890971 |title=Limited-overs losses dampen New Zealand's tour |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Alderson |date=24 Junie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tussen Oktober tot November 2015, en weer in Februarie 2016, het Nieu-Seeland in twee toetsreekse teen Australië gespeel, met drie en twee wedstryde onderskeidelik. Met ’n Australiese span wat veranderinge ondergaan het, het Nieu-Seeland glo ’n kans gehad om te wen, veral tuis. Nieu-Seeland het albei reekse egter met 0–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-australia-2015-16-892499/australia-vs-new-zealand-3rd-test-892513/match-report |title=Australia sneak home in tense finish |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=29 November 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-new-zealand-2015-16-914197/new-zealand-vs-australia-2nd-test-914239/match-report |title=Australia claim No. 1, McCullum exits |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=24 Februarie 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/cricket/australia-v-new-zealand-test-series-little-brothers-big-chance-20160211-gmrlqg.html |title=Australia v New Zealand Test series: Little brother's big chance |publisher=The Sydney Morning Herald |date=11 Februarie 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Vir die derde toets in Adelaide het Australië en Nieu-Seeland ooreengekom om van dit die eerste dag/aandtoetswedstryd nog te maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/australia/content/story/892403.html |title=First day-night Test for Adelaide Oval |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=29 Junie 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en [[Wallis]] het Nieu-Seeland vir die tweede agtereenvolgende keer die eindstryd gehaal, nadat hulle in die halfeindstryd Indië met 18 lopies verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/108910/ravindra-jadeja-ms-dhoni-fight-in-vain-as-new-zealand-advance-to-final-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Jadeja, Dhoni fight in vain as New Zealand advance to final |publisher=Cricbuzz |date=10 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het teen die gasheer Engeland te staan gekom en sedert die [[Krieketwêreldbeker 1992]] was dit die eerste keer wat twee spanne in die eindwedstryd ontmoet het wat nog nie ’n titel ingepalm het nie. Die eindstryd teen Engeland op Lord’s word as een van die beste en mees dramatiese krieketwedstryde nog beskryf, en sommige beskou dit as die “beste EDI in die krieketgeskiedenis”.&lt;ref name=&quot;NZH-2019&quot; /&gt; Beide die wedstryd en die nodige Superboulbeurt het in ’n gelykop geëindig en Engeland het die titel ingepalm nadat hulle meer grenshoue aangeteken het as Nieu-Seeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/108952/match-tied-super-over-tied-england-win-wc-on-boundary-count |title=England win World Cup on boundary count after Super Over thriller against New Zealand |publisher=Cricbuzz |author=Akash Sarkar |date=15 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ESPN-2019&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/cricket/47484101 |title=Relive incredible World Cup final with clips and analysis as it happened |publisher=[[BBC]] |date=14 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Nieu-Seelander [[Kane Williamson]] was die kaptein wat die meeste lopies (578) tydens een enkele krieketwêreldbekertoernooi aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/kane-williamson-becomes-captain-with-most-runs-in-a-world-cup/articleshow/70215989.cms |title=Kane Williamson becomes captain with most runs in a World Cup |publisher=Times of India |date=15 Julie 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland is ook die enigste span wat agt keer minstens die halfeindstryd gehaal het sonder om die titel in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/cricket-world-cup-2019-how-black-caps-have-to-overcome-44-years-of-history-to-win-world-cup/2QIWUXLHJTVP52GGDQKHZVWQMA/ |title=Cricket World Cup 2019: How Black Caps have to overcome 44 years of history to win World Cup |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Niall Anderson |date=7 Julie 2019 |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170220/https://www.nzherald.co.nz/sport/cricket-world-cup-2019-how-black-caps-have-to-overcome-44-years-of-history-to-win-world-cup/2QIWUXLHJTVP52GGDQKHZVWQMA/ |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2021 het Nieu-Seeland vir die eerste keer die eerste plek op die IKR-toetsranglys behaal.&lt;ref name=&quot;toetsrang&quot; /&gt; Eweneens het Nieu-Seeland in Mei dieselfde jaar vir die eerste keer die eerste plek op die EDI-ranglys beklee.&lt;ref name=&quot;EDI-rang&quot; /&gt; In Junie 2021 het Nieu-Seeland in die eindstryd van die eerste [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021]] teen Indië te staan gekom en hulle met agt paaltjies verslaan, waarmee die Black Caps hul tweede IKR-titel kon wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2019-2021-1195334/india-vs-new-zealand-final-1249875/match-report |title=Under the radar no more, New Zealand trump India to become Test world champions |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=23 Junie 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Super 12 in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] is Nieu-Seeland deur Pakistan geklop, maar aansluitend het hulle herstel en Indië, Skotland, Namibië en Afghanistan verslaan. Vervolgens het die Nieu-Seelanders hul groep in die tweede plek afgesluit en die halfeindrondte gehaal, waar hulle Engeland met vyf paaltjies verslaan en vir die eerste keer die eindstryd gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/england-vs-new-zealand-1st-semi-final-1273754/match-report |title=Daryl Mitchell, Jimmy Neesham pull off heist as New Zealand storm into final |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=10 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die eindstryd is Nieu-Seeland deur Australië met agt paaltjies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/australia-vs-new-zealand-final-1273756/match-report |title=Marsh, Warner muscle Australia to T20 World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=21 April 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] se Super 12 in Australië het Nieu-Seeland in sy eerste wedstryd die gasheer met 89 lopies verslaan, nadat hulle hul opponent op 111 lopies uitgeboul het. Die daaropvolgende wedstryd teen Afghanistan is weens reën afgelas, waarna die Nieu-Seelanders Sri Lanka en Ierland geklop het, terwyl hulle deur Engeland verslaan is. Vervolgens het hulle hul groep met ’n goeie lopietempo in die eerste plek afgesluit en die halfeindrondte gehaal, waar hulle teen Pakistan met sewe paaltjies verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/new-zealand-vs-pakistan-1st-semi-final-1298177/match-report |title=Near-perfect Pakistan make light work of New Zealand to storm into final |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=9 November 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die tweede [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023]] het Nieu-Seeland slegs in die sesde plek afgesluit.

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]] in Indië het die Nieu-Seelanders Engeland, Nederland, Bangladesj, Afghanistan en Sri Lanka verslaan, maar hulle het ook nederlae gely teen Indië, Australië, Suid-Afrika en Pakistan. Daarmee het hulle, gelyk aan punte met Pakistan en Afghanistan, die halfeindrondte gehaal, maar hulle het teen Indië met 70 lopies verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-new-zealand-1st-semi-final-1384437/match-report |title=India waltz into World Cup final after Shami seven-for and centuries from Iyer and Kohli |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=15 November 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het die Nieu-Seelanders hul wedstryde teen Afghanistan en Wes-Indië verloor, voordat hulle [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] en [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] kon klop, waardeur hulle reeds in die eerste rondte uit die toernooi geskakel is en vir die eerste keer sedert 2014 die halfeindrondte van ’n vername IKR-toernooi nie kon haal nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-uganda-32nd-match-group-c-1415732/match-preview |title=Uganda eye bright finish against knocked-out New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=14 Junie 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Kampioenetrofee 2025]] het die Nieu-Seelanders hul groep ná ’n nederlaag teen Indie tweede afgesluit, waarna hulle in die halfeindstryd met Suid-Afrika afgereken en in die eindstryd weer teen Indie te staan gekom het, maar dié keer met vier paaltjies vasgeval het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/india-vs-new-zealand-final-1466428/match-report |title=Rohit, Rahul, spinners lead India to third Champions Trophy title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Maart 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die derde [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025]] het Nieu-Seeland in die vierde plek afgesluit. Die Black Caps het tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] die Super 8 gehaal en die halfeindstryd weens ’n beter lopietempo teenoor Pakistan s’n bereik, waar hulle Suid-Afrika met nege paaltjies geklop het. In die eindstryd het die Nieu-Seelanders egter teen die medegasheer en verdedigende wêreldkampioen Indië vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/match-report |title=India crush New Zealand for third T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=8 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure en byname ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;margin-left:1em;float:right&quot;
!Tydperk
!Truiverskaffer
!Borg (bors)
!Borg (moue)
|-
|1980–1989
|rowspan=2|[[Adidas]]
| –
| –
|-
|1990
|rowspan=4|[[DB Draught]]
| –
|-
|1991
| –
| –
|-
|1992
|rowspan=4|[[ISC (sportklere)|ISC]]
| –
|-
|1993–1994
|[[Bank of New Zealand]]
|-
|1995–1996
| –
|rowspan=2|[[DB Draught]]
|-
|1997
|rowspan=3|[[Bank of New Zealand]]
|-
|1998
|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|rowspan=2|[[TelstraClear]]
|-
|1999
|[[Asics]]
|-
|2000
|rowspan=4|WStar
|[[TelstraClear]]
| –
|-
|2001–2005
|rowspan=5|[[National Bank of New Zealand]]
|[[TelstraClear]]
|-
|2006–2008
| –
|-
|2009
|rowspan=2|[[Dheeraj &amp; East Coast]]
|-
|2010
|rowspan=5|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|-
|2011–2014
|rowspan=2|[[Ford Motormaatskappy|Ford]]
|-
|2015–2016
|rowspan=4|[[ANZ Bank New Zealand|ANZ]]
|-
|2017
|rowspan=3|[[ANZ Bank New Zealand|ANZ]]
|-
|2018–2024
|-
|2024
|[[Castore]]
|}
[[Lêer:New Zealand cricket team, Shoaib Malik, Dunedin, NZ, 2009.jpg|duimnael|links|Nieu-Seeland in hul helder toetsklere]]
[[Lêer:England vs. New Zealand 2015 (18).jpg|duimnael|links|Nieu-Seeland in hul donker EDI-klere]]
Nieu-Seeland se trui word verskaf deur Canterbury, wat in 2009 by die vorige vervaardiger WStar oorgeneem het. Wanneer hulle toetskrieket speel, toon Nieu-Seeland se wit krieketklere die [[silwervaring]] op die linkerkant van die trui, die naam en kenteken van die borg ANZ op die regterkant asook op die linkermou en die Canterbury-kenteken op die regtermou. Nieu-Seeland se veldwerkers mag ’n swart pet (soortgelyk aan ’n [[bofbalpet]] pleks van die baggypet wat deur ander spanne gebruik word) of ’n wit sonhoed met die Nieu-Seelandse Krieketkenteken in die middel dra. Helms is ook swart geverf (alhoewel dit tot in 1996 wit was met die silwervaringlogo in ’n swart sirkel).

In die korter vorme van krieket vertoon Nieu-Seeland se EDI- en T20I-truie die ANZ-kenteken in die middel met die silwervaring op die linkerkant van die trui, Canterbury se kenteken op die regtermou en die ANZ-embleem op die regterkant. Die EDI-trui bestaan uit ’n swart hemp met blou aksente en swart broeke, terwyl die T20I-trui uit ’n roomkleurige hemp met swart aksente en swart broeke bestaan. Tydens IKR-toernooie in die korter vorme van krieket word ’n veranderde trui-ontwerp gebruik met die borg se kenteken op die mou en ''NEW ZEALAND'' oor die bors.

Nieu-Seeland se EDI-trui tussen die Wêreldkrieketreeks in 1980 en 1988 was roomkleur en bruin. Die 1983/1984-weergawe is deur die Black Caps se ondersteunersgroep ''Beige Brigade'' gewild gemaak, wat die weergawe van hierdie trui aan die algemene publiek saam met ’n “morele kontrak”, wat die verwagtinge van die Beige Brigadier verklaar het, verkoop is; die trui is ook tydens die eerste T20I-wedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland gedra. Tussen 1991 en 1997 is egter grys of silwer (met die een of ander spatsels van swart of wit) gebruik. Tot in 2000 was die EDI-trui geteël met swart aksente.

Vorige uitrusters was Adidas (Wêreldkrieketreekse 1980–1990), ISC (Krieketwêreldbekertoernooie in 1992 en 1996, Wêreldkrieketreekse 1993–1997), Canterbury (1998–1999), Asics (wat al die deelnemende spanne tydens die Krieketwêreldbeker in 1999 toegerus het) en WStar (2000–2009).

Vorige borge was DB Draught (in 1990–1994 op die voorkant, in 1995–1997 op die mou), Bank of New Zealand (in 1993–1994 en in 1997–1999 op die voorkant), Clear Communications, later TelstraClear (in 1997–2000 op die voorkant, in 2001–2005 op die mou), National Bank of New Zealand (in 2000–2014) en Dheeraj and East Coast (in 2009–2010),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://nzcricketmuseum.co.nz/product/poster-nz-odi-shirts/ |title=NZ Cricket Museum Shop – Poster: NZ ODI Shirts |accessdate=8 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908202403/http://nzcricketmuseum.co.nz/product/poster-nz-odi-shirts/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; sedert 2014 is ANZ die huidige borg, weens die herbemarking van die Nasionale Bank as ANZ. In Mei 2017 het Amul die nuwe borg vir die [[Kampioenetrofee 2017|Kampioenetrofee]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www2.nzherald.co.nz/the-country/news/article.cfm?c_id=16&amp;objectid=11857619 |title=Indian dairy giant Amul to sponsor Black Caps – The Country – The Country News |accessdate=8 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908202425/http://www2.nzherald.co.nz/the-country/news/article.cfm?c_id=16&amp;objectid=11857619 |archive-date=8 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Nieu-Seelandse krieketspan het bekend geword as die ''Black Caps'' (“swart pette”) in Januarie 1998, nadat sy eertydse borg, ''Clear Communications'', ’n kompetisie uitgeskryf het om ’n naam vir die span te kies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |author=Ian Anderson |title=It's Clear Black Caps very dull |date=29 Januarie 1998 |publisher=Waikato Times |page=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzc.nz/international/blackcaps |title=Blackcaps |publisher=[[Nieu-Seeland Krieket]] |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is een van talle byname vir Nieu-Seelandse nasionale spanne wat verband hou met die [[All Blacks]]. Die [[Maori (taal)|Maori-vertaling]] is ''Pōtae Pango''.&lt;ref&gt;{{mi}} {{cite web |url=https://maoridictionary.co.nz/word/40345 |title=Pōtae Pango |publisher=te Aka Māori Dictionary |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Ander bynaam vir die span is ''Kiwis'' (“kiwi’s”), die algemene bynaam vir Nieu-Seelanders, ontleen aan die [[Kiwi|gelyknamige voël]], wat die nasionale simbool van Nieu-Seeland is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzealand.com/int/feature/new-zealand-people/ |title=New Zealand People |publisher=Nieu-Seeland |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Nieu-Seeland
|caption=Huidige Nieu-Seelandse krieketstadions wat tydens toetswedstryde gebruik word
|places=
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Lancasterpark|AMI]]&lt;/small&gt;|position=top|lat=-43.541958|long=172.653881}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Hagley-ovaal|Hagleypark]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat=-43.534|long=172.619}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Basin Reserve]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat=-41.300278|long=174.780278}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Bay-ovaal]]&lt;/small&gt;|position=right|lat=-37.652814|long=176.190736}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Carisbrook]]&lt;/small&gt;|position=left|lat=-45.893611|long=170.490556}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Edenparkstadion|Edenpark]]&lt;/small&gt;|position=left|lat=-36.875|long=174.744722}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[McLeanpark]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat=-39.501944|long=176.912778}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Seddonpark|Seddon]]&lt;/small&gt;|position=left|lat=-37.786667|long=175.274167}}
{{location map~|Nieu-Seeland|label=&lt;small&gt;[[Universiteit van Otago-ovaal|Universiteit-ovaal]]&lt;/small&gt;|position=right|lat=-45.865833|long=170.525278}}
}}
Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland.

Van Nieu-Seeland se tradisionele krieketwedstryde op vakansiedae sluit in dié rondom [[Welwillendheidsdag]] op Basin Reserve in Wellington of op Hagleypark in Christchurch.

Die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan het tot dusver nege tuisstadions tydens toetswedstryde gebruik:
{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets
|-
| 1
| [[Lancasterpark]] (Jadestadion, AMI-stadion)
| [[Christchurch]]
| 10 Januarie 1930
|-
| 2
| [[Basin Reserve]] (The Basin)
| [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]
| 24 Januarie 1930
|-
| 3
| [[Edenparkstadion|Edenpark]]
| [[Auckland]]
| 14 Februarie 1930
|-
| 4
| [[Carisbrook]]
| [[Dunedin]]
| 11 Maart 1955
|-
| 5
| [[McLeanpark]]
| [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]]
| 16 Februarie 1979
|-
| 6
| [[Seddonpark]]
| [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]
| 22 Februarie 1991
|-
| 7
| [[Universiteit van Otago-ovaal, Dunedin|Universiteit-ovaal]]
| [[Dunedin]]
| 4 Januarie 2008
|-
| 8
| [[Hagley-ovaal|Hagleypark]]
| [[Christchurch]]
| 26 Desember 2014
|-
| 9
| [[Bay-ovaal]]
| [[Mount Maunganui]]
| 21 November 2019
|}

=== Krieketwêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 1992|Krieketwêreldbeker 2015|T20I-wêreldbeker 2028}}
[[Lêer:Eden Park at Dusk, 2013.jpg|duimnael|EDI-wedstryd tussen Engeland en Nieu-Seeland op Edenpark in Auckland in 2013]]
Die Krieketwêreldbeker 1992 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Australië het 25 wedstryde op elf verskeie plekke gehuisves, terwyl Nieu-Seeland 14 wedstryde op sewe plekke aangebied het. Beide Australië en Nieu-Seeland het hul wedstryde tydens dié toernooi tuis gespeel, terwyl die openingswedstryd tussen albei gashere op die Nieu-Seelandse [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] aangebied is. In ruil daarvoor is die eindstryd tussen Pakistan en Engeland op die Australiese Melbourne-krieketveld aangebied.

23 jaar later het beide Australië en Nieu-Seeland die Krieketwêreldbeker 2015 aangebied. Australië het 26 wedstryde op sewe verskeie plekke gehuisves, terwyl Nieu-Seeland 23 wedstryde op sewe plekke aangebied het. Albei gashere het hul wedstryde tuis gespeel, terwyl hul ontmoeting tydens die groepfase weer op die Nieu-Seelandse Edenparkstadion in Auckland gehou is. Tydens die eindwedstryd op die Australiese Melbourne-krieketveld het die gashere herontmoet.

Saam met Australië sal Nieu-Seeland die T20I-wêreldbeker 2028 aanbied.&lt;ref name=&quot;paki&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Wedywering met Australië ==
Soos in ander sportsoorte (veral [[rugby]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die eerste toetsreeks tussen albei spanne is tydens die Australiese besoek aan Nieu-Seeland in 1945/46 gespeel. In 1981 het die “onderarm”-wedstryd op die Melbourne-krieketveld die sportiewe verhoudinge tussen albei spanne versuur en dit is selfs op die hoogste politieke vlak tussen albei lande bespreek. Australië en Nieu-Seeland is die enigste twee krieketlande wat om twee trofeë meeding: Sedert 1985/86 in toetskrieket om die Trans-Tasman-trofee en sedert 2006/07 in EDI-krieket om die Chappell-Hadlee-trofee. Albei lande het reeds belangrike kriekettoernooie soos die [[Krieketwêreldbeker 1992]] en die [[Krieketwêreldbeker 2015]] saam aangebied. Daarbenewens het hulle in die eindstryde van die Krieketwêreldbeker 2015 en die [[T20I-wêreldbeker 2021]] ontmoet, wat albei deur Australië gewen is. Nieu-Seeland sal saam met Australië die [[T20I-wêreldbeker 2028]] aanbied.&lt;ref name=&quot;paki&quot; /&gt;

== Internasionale toere ==
Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket, onderneem die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Nieu-Seeland toer. Gedurende die plaaslike somer tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die Suidelike Halfrond en gedurende die plaaslike winter onderneem hulle toere deur krieketlande van die Noordelike Halfrond. As deel daarvan ding Nieu-Seeland in toetskrieket sedert 1985/86 met [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] om die [[Trans-Tasman-trofee]], sedert 2023/24 met [[Proteas|Suid-Afrika]] om die [[Tangiwai-skild]] en sedert 2024/25 met [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] om die [[Crowe-Thorpe-trofee]] mee. Daarbenewens ding Nieu-Seeland met Australië in EDI-krieket sedert 2004/05 om die [[Chappell-Hadlee-trofee]] mee.

== Spelers ==
=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Richard Hadlee 2015 (cropped).jpg|duimnael|upright|Richard Hadlee (2015)]]
[[Lêer:Martin Crowe (cropped).jpg|duimnael|upright|Martin Crowe (2011)]]
Drie voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Martin Crowe (krieketspeler)|Martin Crowe]] || [[Kolwer]] || 2015
|-
| [[Richard Hadlee]] || Veelsydig || 2009
|-
| [[Daniel Vettori]] || Veelsydig || 2025
|}

=== Spelerstatistieke ===
Daar het altesaam 293 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 225 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 106 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Nieu-Seeland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nieu-Seelandse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het.

==== Lopies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Lopies
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Kane Williamson]]
| 2010–hede
| align=center | 108
| align=center | '''9&amp;nbsp;461'''
| [[Ross Taylor]]
| 2006–2022
| align=center | 236
| align=center | '''8&amp;nbsp;607'''
| [[Martin Guptill]]
| 2009–2022
| align=center | 122
| align=center | '''3&amp;nbsp;531'''
|-
| [[Ross Taylor]]
| 2007–2022
| align=center | 112
| align=center | '''7&amp;nbsp;683'''
| [[Stephen Fleming]]
| 1994–2007
| align=center | 279
| align=center | '''8&amp;nbsp;007'''
| [[Kane Williamson]]
| 2011–2024
| align=center | {{0}}93
| align=center | '''2&amp;nbsp;575'''
|-
| [[Stephen Fleming]]
| 1994–2008
| align=center | 111
| align=center | '''7&amp;nbsp;172'''
| [[Martin Guptill]]
| 2009–2022
| align=center | 198
| align=center | '''7&amp;nbsp;346'''
| [[Glenn Phillips]]
| 2017–hede
| align=center | {{0}}97
| align=center | '''2&amp;nbsp;286'''
|-
| [[Brendon McCullum]]
| 2004–2016
| align=center | 101
| align=center | '''6&amp;nbsp;453'''
| [[Kane Williamson]]
| 2010–2025
| align=center | 175
| align=center | '''7&amp;nbsp;256'''
| [[Tim Seifert]]
| 2018–hede
| align=center | {{0}}90
| align=center | '''2&amp;nbsp;279'''
|-
| [[Tom Latham]]
| 2014–hede
| align=center | {{0}}91
| align=center | '''6&amp;nbsp;261'''
| [[Nathan Astle]]
| 1995–2007
| align=center | 223
| align=center | '''7&amp;nbsp;090'''
| [[Brendon McCullum]]
| 2005–2015
| align=center | {{0}}71
| align=center | '''2&amp;nbsp;140'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 9 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 9 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 9 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==== Paaltjies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Paaltjies
|-
| [[Richard Hadlee]]
| 1973–1990
| align=center | {{0}}86
| align=center | '''431'''
| [[Daniel Vettori]]
| 1997–2015
| align=center | 291
| align=center | '''297'''
| [[Tim Southee]]
| 2008–2024
| align=center | 126
| align=center | '''164'''
|-
| [[Tim Southee]]
| 2008–2024
| align=center | 107
| align=center | '''391'''
| [[Kyle Mills]]
| 2001–2015
| align=center | 170
| align=center | '''240'''
| [[Ish Sodhi]]
| 2014–hede
| align=center | 140
| align=center | '''162'''
|-
| [[Daniel Vettori]]
| 1997–2014
| align=center | 112
| align=center | '''361'''
| [[Tim Southee]]
| 2008–2023
| align=center | 161
| align=center | '''221'''
| [[Mitchell Santner]]
| 2015–hede
| align=center | 135
| align=center | '''137'''
|-
| [[Trent Boult]]
| 2011–2022
| align=center | {{0}}78
| align=center | '''317'''
| [[Trent Boult]]
| 2012–2023
| align=center | 114
| align=center | '''211'''
| [[Trent Boult]]
| 2013–2024
| align=center | {{0}}61
| align=center | '''{{0}}83'''
|-
| [[Neil Wagner]]
| 2012–2024
| align=center | {{0}}64
| align=center | '''260'''
| [[Chris Harris]]
| 1990–2004
| align=center | 250
| align=center | '''203'''
| [[Lockie Ferguson]]
| 2017–hede
| align=center | {{0}}52
| align=center | '''{{0}}72'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 9 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 9 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo| accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 9 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Spankapteins ===
Tot op hede was 32 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nieu-Seeland tydens ’n toetswedstryd, 26 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.&lt;ref&gt;Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | Toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | EDI&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | T20I&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk
|-
| 1
| Tom Lowry
| 1930–1931
| Bevan Congdon
| 1973–1975
| Stephen Fleming
| 2005–2006
|-
| 2
| Curly Page
| 1932–1937
| Glenn Turner
| 1975–1976
| Daniel Vettori
| 2007–2010
|-
| 3
| Walter Hadlee
| 1946–1951
| Mark Burgess
| 1978–1980
| Brendon McCullum
| 2008–2015
|-
| 4
| Bert Sutcliffe
| 1952–1954
| Geoff Howarth
| 1980–1985
| Ross Taylor
| 2010–2012
|-
| 5
| Merv Wallace
| 1953
| John Wright
| 1983–1990
| Kane Williamson
| 2012–2024
|-
| 6
| Geoff Rabone
| 1953–1955
| Jeremy Coney
| 1984–1987
| Kyle Mills
| 2013
|-
| 7
| Harry Cave
| 1955–1956
| Jeff Crowe
| 1986–1988
| Tim Southee
| 2017–2023
|-
| 8
| John Reid
| 1956–1965
| Martin Crowe
| 1990–1993
| '''Mitchell Santner'''
| 2020–hede
|-
| 9
| Murray Chapple
| 1966
| Andrew Jones
| 1992
| Tom Latham
| 2021–2023
|-
| 10
| Barry Sinclair
| 1966–1968
| Ken Rutherford
| 1993–1995
| Michael Bracewell
| 2024–2025
|-
| 11
| Graham Dowling
| 1968–1972
| Gavin Larsen
| 1994
| Daryl Mitchell
| 2026
|-
| 12
| Bevan Congdon
| 1972–1975
| Lee Germon
| 1995–1997
|-
| 13
| Glenn Turner
| 1976–1977
| Stephen Fleming
| 1997–2007
|-
| 14
| John Parker
| 1976
| Dion Nash
| 1999
|-
| 15
| Mark Burgess
| 1978–1980
| Craig McMillan
| 2001–2002
|-
| 16
| Geoff Howarth
| 1980–1985
| Chris Cairns
| 2002–2003
|-
| 17
| Jeremy Coney
| 1984–1987
| Daniel Vettori
| 2004–2011
|-
| 18
| Jeff Crowe
| 1987–1988
| Brendon McCullum
| 2009–2016
|-
| 19
| John Wright
| 1988–1990
| Ross Taylor
| 2010–2012
|-
| 20
| Martin Crowe
| 1990–1993
| Kane Williamson
| 2012–2023
|-
| 21
| Ian Smith
| 1991
| Kyle Mills
| 2013
|-
| 22
| Ken Rutherford
| 1993–1995
| Tom Latham
| 2017–2023
|-
| 23
| Lee Germon
| 1995–1997
| Tim Southee
| 2018
|-
| 24
| Stephen Fleming
| 1997–2006
| Mitchell Santner
| 2022–2025
|-
| 25
| Dion Nash
| 1999
| Lockie Ferguson
| 2023
|-
| 26
| Daniel Vettori
| 2007–2011
| '''Michael Bracewell'''
| 2025–hede
|-
| 27
| Ross Taylor
| 2011–2016
|-
| 28
| Brendon McCullum
| 2013–2016
|-
| 29
| Kane Williamson
| 2016–2022
|-
| 30
| '''Tom Latham'''
| 2020–hede
|-
| 31
| Tim Southee
| 2022–2024
|-
| 32
| Mitchell Santner
| 2025
|}

== Rekords ==
=== Toetsrekord teen ander lande ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 62 || 8 || 36 || 0 || 18 || 12,90 || 8 Maart 1974
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 19 || 14 || 2 || 0 || 3 || 73,68 || 18 Desember 2001
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 115 || 14 || 54 || 0 || 47 || 12,17 || 10 Februarie 1978
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 65 || 16 || 22 || 0 || 27 || 24,61 || 22 Februarie 1968
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 62 || 14 || 25 || 0 || 23 || 22,58 || 30 Oktober 1969
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 40 || 18 || 11 || 0 || 11 || 45,00 || 4 Maart 1983
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 49 || 7 || 26 || 0 || 16 || 14,28 || 1 Januarie 1962
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 52 || 19 || 13 || 0 || 20 || 36,53 || 9 Maart 1956
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 19 || 13 || 0 || 0 || 6 || 68,42 || 7 November 1992
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''483''' || '''123''' || '''189''' || '''0''' || '''171''' || '''25,47''' || 9 Maart 1956
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 9 Maart 2026.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/westindies/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Wêreldtoetskampioenskap ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || '''Kampioen'''
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Sesde plek
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Vierde plek
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || ''gekwalifiseer''
|}

=== EDI-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Maart 2015
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 142 || 39 || 96 || 0 || 7 || 27,46 || 23 November 1980
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 46 || 34 || 11 || 0 || 1 || 73,91 || 28 April 1990
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 99 || 48 || 44 || 3 || 4 || 48,48 || 13 Januarie 1983
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 April 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 123 || 52 || 63 || 1 || 7 || 42,28 || 14 Junie 1975
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 122 || 57 || 61 || 1 || 3 || 46,72 || 11 Februarie 1973
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 108 || 54 || 44 || 1 || 9 || 50,00 || 9 Junie 1979
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 74 || 27 || 42 || 0 || 5 || 36,48 || 29 Februarie 1992
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 71 || 33 || 31 || 0 || 7 || 46,48 || 6 Februarie 1980
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 38 || 27 || 9 || 1 || 1 || 71,05 || 10 Oktober 1987
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Maart 2003
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-KE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Maart 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Februarie 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-OA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 Junie 1975
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Mei 1999
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Februarie 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 September 2004
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''850''' || '''398''' || '''401''' || '''7''' || '''44''' || '''46,82''' || 11 Februarie 1973
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 9 Maart 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Krieketwêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Kwarteindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Super 6
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Naaswenner
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Halfeindrondte
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}}
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Kampioenetrofeerekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Kwarteindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || '''Kampioen'''
|-
|[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Halfeindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Naaswenner
|-
|[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Naaswenner
|-
|[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}}
|}

=== T20I-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 7 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 22 || 5 || 15 || 1 || 1 || 22,72 || 18 Maart 2016
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 20 || 15 || 4 || 0 || 1 || 75,00 || 3 Februarie 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 31 || 10 || 17 || 1 || 3 || 32,26 || 18 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Junie 2009
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 31 || 11 || 17 || 3 || 0 || 35,48 || 16 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 50 || 23 || 24 || 0 || 3 || 46,00 || 8 Mei 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 29 || 17 || 9 || 2 || 1 || 58,62 || 26 Desember 2006
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 20 || 8 || 12 || 0 || 0 || 40,00 || 21 Oktober 2005
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 25 || 13 || 6 || 3 || 3 || 52,00 || 28 Desember 2008
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Mei 2010
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Februarie 2026
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-KE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Mei 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Junie 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Junie 2009
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-UG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Junie 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 17 Augustus 2023
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''260''' || '''132''' || '''106''' || '''10''' || '''12''' || '''50,76''' || 21 Oktober 2005
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met T20I #3759 op 9 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=5;type=team |title=Records / New Zealand / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== T20I-wêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Super 10
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Eerste rondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer''
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}}
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[All Blacks]], Nieu-Seeland se nasionale rugbyspan
* [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan]]
* [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |authors=Geoffrey Rice, Frances Ryman |title=Cricketing Colonists: The Brittan Brothers in Early Canterbury |year=2015 |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch, Nieu-Seeland |isbn=978-1-927145-68-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=The Making of New Zealand Cricket, 1832–1914 |publisher=Cass |year=2004 |isbn=978-0-7146-5354-9}}
* {{en}} {{cite book |authors=Don Neely, Richard Payne |title=Men in White: The History of New Zealand International Cricket, 1894–1985 |publisher=Moa |year=1986 |isbn=978-0-908570-01-0}}
* {{en}} {{cite book |author=Tom Reese |title=New Zealand Cricket, 1841–1914 |publisher=Simpson &amp; Williams |year=1927 |isbn=1-877145-65-3}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|New Zealand national cricket team|Nieu-Seelandse nasionale krieketspan}}
* {{en}} [https://www.nzc.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Krieket]
* {{en}} [https://beigebrigade.co.nz/ Amptelike webwerf van die ''Beige Brigade'', Nieu-Seeland se aanhangers]
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/new-zealand-5 Nieu-Seeland op ESPNcricinfo]
* {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket Nieu-Seeland by die IKR]

{{Nasionale krieketspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Krieket in Nieu-Seeland]]
[[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Oseanië]]</text>
      <sha1>smgqxfv2cmunotce2wzrnurr57wu2xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Air Mauritius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84840</id>
    <revision>
      <id>2978949</id>
      <parentid>2966088</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2978949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3197" sha1="rbqo33l4i1ha9mxhl7xh3xz1a87yvqj" xml:space="preserve">{{Infobox airline
|airline = Air Mauritius
|image = Air Mauritius A330-200 3B-NBM HKG 2012-7-16.png
|logo_size = 300px
|IATA = MK
|ICAO = MAU
|callsign = AIRMAURITIUS
|parent = Air Mauritius Holdings (51%)
|subsidiary = 
|company_slogan =
|founded = 14 Julie 1967
|commenced = Augustus 1972
|headquarters = [[Port Louis]], [[Mauritius]]
|key_people = Arjoon Suddhoo (Voorsitter)&lt;br /&gt;Andries Viljoen (H.U.B.)
|hubs =[[Sir Seewoosagur Ramgoolam Internasionale Lughawe|Sir Seewoosagur Ramgoolam]]
|frequent_flyer = Kestrelflyer
|lounge = 
|alliance = 
|fleet_size = 13
|destinations = 20 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.airmauritius.com/aboutus.htm |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2014 |archive-date=28 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228024628/http://www.airmauritius.com/aboutus.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|website = http://www.airmauritius.com
}}
Air Mauritius Limited, wat as die [[lugredery]] '''Air Mauritius''' handel dryf, is die vlagdraer van [[Mauritius]]. Die lugredery se hoofkwartier is in die Air Mauritius-sentrum in [[Port Louis]], Mauritius, en sy [[spil (lughawe)|spilpunt]] is die [[Sir Seewoosagur Ramgoolam Internasionale Lughawe]].

Die maatskappy is die vierde grootste lugredery in [[Afrika suid van die Sahara]], en het 'n belangrike plek in die Europese, Afrika- en die Indiese Oseaan-streeksmark. Die redery het die &quot;2011 Indian Ocean Leading Airline&quot;-prys verower, die sewende agtereenvolgende jaar dat dit dié prys ontvang.&lt;ref&gt;{{cite web|title= Air Mauritius wins 2011 Indian Ocean Leading Airline|url= http://www.airmauritius.com/news/NRMKwins2011IndianOceanLeadingAirline.pdf|work= Air Mauritius|date= {{date|2011-9-16}}|archiveurl= https://www.webcitation.org/67tj5poYr?url=http://www.airmauritius.com/news/NRMKwins2011IndianOceanLeadingAirline.pdf|archivedate= 2012-05-24|accessdate= {{date|2012-5-24}}|url-status= live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title= World Travel Awards — Air Mauritius profile|url= http://www.worldtravelawards.com/profile-32-air-mauritius|publisher= World Travel Awards|accessdate= {{date|2011-11-17}}}}&lt;/ref&gt;

Dit verskaf ook 'n verskeidenheid tegniese dienste aan internasionale lugrederye wat Mauritius aandoen.

== Vloot ==
[[Lêer:Air_Mauritius_A340-300.jpg|duimnael|regs|300px|'n Airbus A340-300 van Air Mauritius styg op.]]
Die vloot van Air Mauritius bestaan uit die volgende vliegtuie (Junie 2024)
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Air Mauritius vloot soos op 2 Junie 2024&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.planespotters.net/country/operators/Mauritius |title=argiefkopie |access-date= 2 Junie 2020 |archive-date=22 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522202047/https://www.planespotters.net/country/operators/Mauritius |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
!Model
!Aantal
!Notas
|-
|[[ATR 72]] 
|4 
|3 ATR 72-500 en 1 ATR 72-600
|-
|
|
|
|-
|[[Airbus A330]]
|4
|2 A330ceo en 2 A330neo
|-
|[[Airbus A350 XWB]]
|4
|
|-
|
|
|
|-
|Totaal
|13
|
|}
[[Lêer:Mauritius 25.08.2009 07-51-10.jpg|duimnael|senter|450px|'n Deel van Air Mauritius se [[Airbus]]vloot]].

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Lugvaart-saadjie}}
&lt;br /&gt;
{{en-vertaal|Air Mauritius}}

[[Kategorie:Lugrederye]]
[[Kategorie:Mauritius]]</text>
      <sha1>rbqo33l4i1ha9mxhl7xh3xz1a87yvqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Air Namibia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86074</id>
    <revision>
      <id>2978973</id>
      <parentid>2627618</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T14:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dienste */ Accra</comment>
      <origin>2978973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6105" sha1="0pi3ulkfal1f156cvez5bp5kefkyaw1" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline          = Air Namibia
| image            = &lt;!-- Air Namibia logo.svg --&gt;
| image_size       = 
| alt              = 
| IATA             = SW
| ICAO             = NMB
| callsign         = NAMIBIA
| founded          = [[1978]]
| commenced        =
| ceased           = 11 Februarie [[2021]]
| aoc              =
| bases            = 
| hubs             = Windhoek-[[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]]
| secondary_hubs   = [[Windhoek Eros-lughawe]]
| focus_cities     =
| frequent_flyer   = Reward$
| lounge           = 
| alliance         = 
| subsidiaries     = 
| fleet_size       = 10
| destinations     = 18
| company_slogan   = ''Carrying the spirit of Namibia''
| parent           = Regering van Namibië (100%)
| headquarters     = [[Windhoek]], [[Namibië]]
| key_people       = Theo Mberirua {{small|(wnd. HUB)}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://aviationtribune.com/airlines/africa/air-namibia-appoints-xavier-masule-as-interim-chief-executive-officer/ |title=Air Namibia Appoints Xavier Masule as Interim Chief Executive Officer |publisher=aviationtribune.com |date=16 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001212322/http://aviationtribune.com/airlines/africa/air-namibia-appoints-xavier-masule-as-interim-chief-executive-officer/ |archive-date= 1 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=18 November 2019 }}&lt;/ref&gt;
| num_employees    = 600 (Februarie 2021)&lt;ref name=&quot;aerotelegraph.com&quot;/&gt;
| revenue          = 
| operating_income = 
| net_income       = 
| profit           = 
| assets           = 
| equity           = 
| website          = {{URL|airports.com.na}}
}}

[[Lêer:Air Namibia MD-11 V5-NMD ZRH 2005-6-4.png|duimnael|links|280px|'n Air Namibia ''McDonnell Douglas MD-11'' styg op vanaf [[Zürich Internasionale Lughawe]] in 2005.]]

[[Lêer:Air Namibia A340-300 V5-NME FRA 2013-07-14.png|duimnael|regs|330px|Air Namibia A340-311 V5-NME op Frankfurt-lughawe, 14 Julie 2013]]

'''Air Namibia''' was die vlagdraer en nasionale [[lugredery]] van [[Namibië]]. Dit is in [[1947]] gestig as &quot;South West Air Transport&quot; (SWAT) deur die [[Suid-Afrikaanse]] regering, wat namens die VN na die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n mandaat oor Namibië (Suidwes-Afrika) verkry het. In 1959 is die naam verander na Suidwes Lugdiens na 'n samesmelting met Oryx Aviation. Ná [[Namibië]] se onafhanklikwording in 1990 is die redery herdoop na '''Namib Air'''. Ná nog 'n herorganisasie in 1991 en die verkryging van 40% deur [[Airlink|SA Airlink]] is die huidige naam '''Air Namibia''' in gebruik geneem.

Die lugredery het in April 2017 by die Amerikaanse Departement van Vervoer toestemming verkry om na die Verenigde State te vlieg. In Maart het die lugredery 'n hersertifiseringsaansoek deur die Internasionale Burgerlugvaartorganisasie voltooi ('n ouditproses wat in 2013 begin is), wat die lugredery in staat gestel het om na enige EU-lidstaat te vlieg.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newera.com.na/2017/05/22/air-namibia-granted-right-to-fly-into-us/|title=Air Namibia granted right to fly into US|last=Reporter|first=New Era Staff|date=22 May 2017|website=New Era Newspaper Namibia}}&lt;/ref&gt;

== Finansiële probleme ==
Vanaf 8 Julie 2020 het die Vervoerkommissie van Namibië die redery se geskeduleerde lugdienslisensie opgeskort, met verwysing na finansiële en veiligheidskwessies.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Namibian|first=The|title=Air Namibia air service licence suspended|url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=read&amp;id=92583|access-date=2020-07-08|website=The Namibian|language=en}}&lt;/ref&gt; Die lugredery ontvang in Oktober 2020 kennis van die Belgiese prokureur Anicet Baum, van die maatskappy Challengeair, wat beweer dat Air Namibia insolvent is en nie in staat is om sy skuld aan Challengeair terug te betaal nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-10-07|title=Air Namibia to resist liquidation|url=https://www.namibian.com.na/205238/archive-read/Air-Namibia-to-resist-liquidation|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-15|website=The Namibian}}&lt;/ref&gt;

Op 11 Februarie 2021 het die Namibiese regering die onmiddellike ontbinding en likwidasie van Air Namibia aangekondig, weens oorweldigende skuld en jare se finansiële afhanklikheid van die staat.&lt;ref name=&quot;aerotelegraph.com&quot;&gt;
{{Cite web|last=|first=|date=2021-02-11|title=Air Namibia ist am Ende|trans-title=Air Namibia is finished|url=https://www.aerotelegraph.com/air-namibia-ist-am-ende|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-15|website=aeroTELEGRAPH|language=de-CH}}&lt;/ref&gt; Ten tyde van sluiting het die lugredery nege vliegtuie bedryf en ongeveer 600 personeellede in diens gehad.

== Dienste ==
Air Namibia het geskeduleerde vlugte aangebied na:&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.airnamibia.com/plan-book/routes_schedule/ |title=argiefkopie |access-date=18 Desember 2018 |archive-date= 2 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202134201/http://www.airnamibia.com/plan-book/routes_schedule/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

;Binneland:
* [[Lüderitz]], [[Katima Mulilo-lughawe|Katima Mulilo]], [[Ondangwa-lughawe|Ondangwa]], [[Oranjemund]], [[Rundu-lughawe|Rundu]], [[Walvisbaai-lughawe|Walvisbaai]], [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe|Windhoek]], [[Windhoek Eros-lughawe|Windhoek-Eros]]

;Buiteland:
*[[Accra Internasionale Lughawe|Accra]], [[Koning Shaka Internasionale Lughawe|Durban]], [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]], [[Lughawe Frankfurt|Frankfurt am Main]], [[Sir Seretse Khama Internasionale Lughawe|Gaborone]], [[Robert Gabriel Mugabe Internasionale Lughawe|Harare]], [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg]], [[Murtala Muhammed Internasionale Lughawe|Lagos]], [[Luanda]], [[Kenneth Kaunda Internasionale Lughawe|Lusaka]], [[Victoria-waterval]].

== Vloot ==
Die vloot van Air Namibia vir internasionale bestemmings het in Desember 2019 bestaan uit:
*2x [[Airbus A330]]-200
*4x [[Airbus A319]]-100
*4x [[Embraer ERJ familie|Embraer ERJ-135]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Commonscat|Air Namibia}}

{{en-vertaal|Air Namibia}}

[[Kategorie:Namibiese lugrederye]]</text>
      <sha1>0pi3ulkfal1f156cvez5bp5kefkyaw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lugmagbasis Makhado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87234</id>
    <revision>
      <id>2978969</id>
      <parentid>2978933</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2978969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24872" sha1="5phi55wsafl845ozg6e0d6rn8e282le" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenkingsbrosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|19 Eskader-wapen op Oryx reeksnommer 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.

=== Deelnemers ===
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>5phi55wsafl845ozg6e0d6rn8e282le</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978972</id>
      <parentid>2978969</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T14:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2978972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27575" sha1="7vwz0wqufcgpxnxibiv5243nula7yl0" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenkingsbrosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|19 Eskader-wapen op Oryx reeksnommer 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad van Louis Trichardt-lugskouprogram 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Dit was die vliegprogram van die Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou op 26 Augustus 1995.
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.

=== Deelnemers ===
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>7vwz0wqufcgpxnxibiv5243nula7yl0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978977</id>
      <parentid>2978972</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T14:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2978977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29889" sha1="64i4e1qzjidkfygkgnq1dr0wcv0ns3s" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenkingsbrosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|19 Eskader-wapen op Oryx reeksnommer 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad van Louis Trichardt-lugskouprogram 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Dit was die vliegprogram van die Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou op 26 Augustus 1995.
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.

=== Deelnemers ===
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>64i4e1qzjidkfygkgnq1dr0wcv0ns3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978978</id>
      <parentid>2978977</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T14:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Foto's is bygevoeg.</comment>
      <origin>2978978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31792" sha1="bt1px4zq4yo8skkx91kq97k7whnb4xt" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenkingsbrosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|19 Eskader-wapen op Oryx reeksnommer 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad van Louis Trichardt-lugskouprogram 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Dit was die vliegprogram van die Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou op 26 Augustus 1995.
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>bt1px4zq4yo8skkx91kq97k7whnb4xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978979</id>
      <parentid>2978978</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T14:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Heraktiveringseremonies */</comment>
      <origin>2978979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31792" sha1="n99cmzu6zxzqnlnoihz43l2dv073jhn" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|19 Eskader-wapen op Oryx reeksnommer 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad van Louis Trichardt-lugskouprogram 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Dit was die vliegprogram van die Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou op 26 Augustus 1995.
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>n99cmzu6zxzqnlnoihz43l2dv073jhn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978980</id>
      <parentid>2978979</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Byskrif is geredigeer.</comment>
      <origin>2978980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31778" sha1="grbt6t2l57vmmorv3pszw8je6yjts84" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheids-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad van Louis Trichardt-lugskouprogram 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Dit was die vliegprogram van die Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou op 26 Augustus 1995.
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>grbt6t2l57vmmorv3pszw8je6yjts84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978981</id>
      <parentid>2978980</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Byskrif is geredigeer.</comment>
      <origin>2978981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31777" sha1="i9qf5xwjk985utixvjszg504ir8uw78" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad van Louis Trichardt-lugskouprogram 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Dit was die vliegprogram van die Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou op 26 Augustus 1995.
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>i9qf5xwjk985utixvjszg504ir8uw78</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978982</id>
      <parentid>2978981</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 */</comment>
      <origin>2978982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31711" sha1="ddb9je2akcv0ntgqsobil75f0igvjj8" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vlieg-program van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>ddb9je2akcv0ntgqsobil75f0igvjj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978983</id>
      <parentid>2978982</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 */</comment>
      <origin>2978983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31710" sha1="gppno4pr3zfrjb7g1bod3x3oqr63y8y" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 te Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>gppno4pr3zfrjb7g1bod3x3oqr63y8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978984</id>
      <parentid>2978983</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tema en doelwitte van die lugskou */</comment>
      <origin>2978984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31710" sha1="4voyenrl6tmbtifsvg7buqz36f73ny0" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin is op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>4voyenrl6tmbtifsvg7buqz36f73ny0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978985</id>
      <parentid>2978984</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die statiese uitstallingsgebied */</comment>
      <origin>2978985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31707" sha1="flviksnifp3o66s9fcau6mrxj6lazeb" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbeheerradarantenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Vriend-en-vyand-identiseringstoerusting 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>flviksnifp3o66s9fcau6mrxj6lazeb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978986</id>
      <parentid>2978985</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die statiese uitstallingsgebied */</comment>
      <origin>2978986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31712" sha1="p17cg2schzxuah1zauhq4bmx1year6q" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap-lande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>p17cg2schzxuah1zauhq4bmx1year6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978987</id>
      <parentid>2978986</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap */</comment>
      <origin>2978987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31712" sha1="lmw3sgltx3otrq3pwa5dba2ezv1z8fj" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|60 Eskader Boeing 707 en drie 2 Eskader Cheetahs op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>lmw3sgltx3otrq3pwa5dba2ezv1z8fj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978990</id>
      <parentid>2978987</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Massaverbyvlugte */</comment>
      <origin>2978990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31686" sha1="ifnp0wwj8iz82w56xc9ccu9hxb9d93d" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>ifnp0wwj8iz82w56xc9ccu9hxb9d93d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978991</id>
      <parentid>2978990</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die SALM */</comment>
      <origin>2978991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31698" sha1="01t205w4vzf2eq8qamv1y0ppthh7g63" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707-tenker reeksnommer 1415 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 370 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>01t205w4vzf2eq8qamv1y0ppthh7g63</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978992</id>
      <parentid>2978991</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die SALM */</comment>
      <origin>2978992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31696" sha1="ozqxshk6yu59xfu58locgkq18zma1yh" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook by LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitslallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707 1415 van 60 Eskader op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “Tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>ozqxshk6yu59xfu58locgkq18zma1yh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979047</id>
      <parentid>2978992</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T04:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Geringe teksredigering</comment>
      <origin>2979047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31701" sha1="9xys5fui927uqbrpeno9cacmolf3ily" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook op LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 op Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx-helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitstallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identifiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), 'n Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707 1415 van 60 Eskader op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>9xys5fui927uqbrpeno9cacmolf3ily</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979048</id>
      <parentid>2979047</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T04:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Massaverbyvlugte */</comment>
      <origin>2979048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31705" sha1="qw955zqng0yyovc191zbftky1w35efe" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook op LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 op Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx-helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitstallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identifiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), 'n Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707 1415 van 60 Eskader op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>qw955zqng0yyovc191zbftky1w35efe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979050</id>
      <parentid>2979048</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T04:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers */</comment>
      <origin>2979050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31701" sha1="doo6i02hdjzf7bulgb1drb3h15ngrww" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook op LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 op Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx-helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitstallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identifiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), 'n Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707 1415 van 60 Eskader op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>doo6i02hdjzf7bulgb1drb3h15ngrww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979051</id>
      <parentid>2979050</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon is verwyder.</comment>
      <origin>2979051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31687" sha1="6iocl1tp3xieizyldvc7vmedtgvqeg9" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Vlieggevegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook op LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 op Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx-helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitstallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identifiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), 'n Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707 1415 van 60 Eskader op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>6iocl1tp3xieizyldvc7vmedtgvqeg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979052</id>
      <parentid>2979051</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tuiste van eenhede */</comment>
      <origin>2979052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31687" sha1="pppun72k8qkumoy3r8d9yfpvh1rlq4d" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Makhado
| nativename   = Air Force Base Makhado
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = Geen
| ICAO         = FALM
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]]
| elevation-f  = 3,069
| elevation-m  = 935
| coordinates  ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S
| longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-LP
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Limpopo
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALM
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in Limpopo
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = Yes
| r1-number    = 10/28
| r1-length-f  = 13 189
| r1-length-m  = 4 020
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 10L/28R
| r2-length-f  = 1 640
| r2-length-m  = 500
| r2-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}
'''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is ongeveer 12&amp;nbsp;km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë.  

Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde).

== Tuiste van eenhede ==
* [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader)
* 85 Gevegvliegskool, SALM
* 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag)
* 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste
* 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste

== Geskiedenis ==
Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar ná 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt).

“Makhado” is die naam van die Venda-koning wat in die middel van die 1800’s in daardie streek van die Limpopo-provinsie geregeer het. Die jaar 2004 was ’n belangrike jaar in die geskiedenis van Lugmagbasis Makhado, aangesien dit die 10de herdenking van Suid-Afrika se demokrasie was.
[[Lêer:LMB Makhado 2005-10-08 FALM 285 lias.jpg|duimnael|Die leuse ''Castrum Borealis'' kan ook as “die vesting van die noorde” vertaal word.]]
LMB Louis Trichardt, wat oorspronklik as ’n voorste lugbasis gevestig is, was met Cheetah E-vliegtuie van 5 Eskader toegerus, wat uitgefaseer is met die ingebruikneming van die Cheetah C in 1992. Die aankoms van die opleidingsvlug van die tweesitplek-Cheetahs in 1992 nadat LMB Pietersburg gesluit is, het tot die sentralisering van alle Cheetah-bates by LMB Louis Trichardt aanleiding gegee. Die opleidingsvlug was bekend as die 2 Eskader-opleidingsvlug.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |pages=141 |language=en}}&lt;/ref&gt; Benewens die vegvliegtuie, was 19 Eskader, toegerus met Oryx- medium helikopters, ook op LMB Louis Trichardt gestasioneer.

In 2003 het die direksie van die SALM die status van vegvliegtuigbasis aan Louis Trichardt toegeken en besluit om die BAE Hawk- en SAAB Gripen-vloot by Lugmagbasis Louis Trichardt te stasioneer en die basis as ’n vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig. Gevolglik het die Atlas Oryx-vloot van 19 Eskader na LMB Hoedspruit verhuis om plek vir 85 Gevegvliegskool te maak. Die SALM het aangedui dat die Hawk vanaf Augustus 2005 aan 85 Gevegvliegskool toegeken sal word. Nommer 85 Gevegvliegskool en die nuwe Hawk-vloot is op 19 Oktober 2006 amptelik op die eenheid se nuwe tuiste by LMB Makhado deur die Minister van Verdediging geopen. Verder het die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui dat die SAAB Gripen die Cheetah-vloot van 2 Eskader met ingang Maart 2008 sal begin vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.af.mil.za/Pages/BasesUnits/AFB-Makhado.aspx|title=Air Force Base Makhado|date=3 Oktober 2026|website=Official website of the South African Air Force|access-date=3 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/14/85-combat-flying-school|title=85 Combat Flying School|date=3 October 2026|website=The unofficial website of the SAAF|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zoutnet.co.za/articles/news/4758/2006-10-27/85-combat-flying-school-relocated-to-afb-makhado|title=85 Combat Flying School relocated to AFB Makhado|last=de Swardt|first=Riaan|date=27 October 2006|website=Zoutnet|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== Eenhede op Louis Trichardt en Makhado gebaseer ==

=== 5 Eskader ===
Die Cheetah E-straalvegters is deur 5 Eskader bedryf en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 op Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak (die finale verbyvlug het op hierdie datum plaasgevind). Nommer 5 Eskader is amptelik op 31 Desember 1992 by LMB Louis Trichardt ontbind. Nadat 5 Eskader in Oktober 1992 toegemaak is, is die Cheetah E-straalvegvliegtuie gestoor.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=93 to 95 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Heraktiveringseremonies ====
Oor die heraktivering van 5 Eskader het luitenant-generaal DJ Earp, die destydse Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag, gesê dat die eenheid weer eens op die voorhoede in die verdediging van die Republiek van Suid-Afrika sal wees en ’n betekenisvolle afskrikmiddel sal wees teen diegene wat daarop ingestel is om die vreedsame samelewing in Noord-Transvaal (soos hierdie deel van die Limpopo-provinsie daardie tyd bekend was) te destabiliseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=’n Nuwe Era breek aan vir 5 Eskader |date=25 Maart 1988 |publisher=Suid-Afrikaanse Lugmag |pages=Voorwoord |language=af |trans-title=The Awakening of 5 Squadron}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 867 599x800.jpg|Voorblad van aandenking-brosjure
Lêer:Louis Trichardt 1988-03-25 FALO 868 800x364.jpg|Heraktiveringseremonieprogram
&lt;/gallery&gt;

==== 50ste bestaansjaar ====
Op 21 September 1991 het 5 Eskader sy 50ste bestaansjaar met ’n funksie by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier. Een vliegtuig (die Cheetah E met die reeksnommer 831) is vir die geleentheid spesiaal in goud met ’n groot 50 op die romp agter die voorvlerk geverf. Cheetah E 827 is staties uitgestal en nommer 819 het aan ’n branddemonstrasie deelgeneem. Nege Cheetahs het tydens ’n formasieverbyvlug die syfer 5 gevorm. Drie Cheetahs het deelgeneem aan gevegsmaneuvers waar twee vliegtuie een vliegtuig “aangeval” het.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah – Guardians of the Nation |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit, South Africa |pages=87 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:823 SALM 225 her4 upsize 837x533.jpg|Atlas Cheetah E reeksnommer 823 in standaard laesigskema met Springbokkasteel
Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 in goud met ’n groot 50 op die romp
&lt;/gallery&gt;

=== 2 Eskader ===
Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur die 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is, net soos in die geval van die Mirage IIICZ’s, BZ’s, RZ’s en R2Z’s, van die begin af deur 2 Eskader bedryf. Die eerste twee Cheetah C’s het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig. Nommer 2 Eskader was vanaf Februarie 1993 op Louis Trichardt gebaseer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=41, 42, 44 and 413 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 1995 ====
Enkel- en tweesitplek-Cheetahs is in Augustus 1995 op Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. Hulle het uit onderskeidelik Cheetah C’s  en Cheetah B’s bestaan.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:345 1995-08-25 LT 875 crop dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 345 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 892 crop dust file 600x364.jpg|Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:361 1995-08-25 LT 880 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 361 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:860 1995-08-25 LT 895 ELshd 800x533.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 860 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 873 upsize cr 1229x746.jpg|Atlas Cheetah C reeksnommer 342 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:342 1995-08-00 LT 871 dust ELshd 800x486.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 “Spotty” Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

==== 2010, 2014 en 2016 ====
Die Saab Gripen C is die SALM se jongste vegvliegtuig. Vliegtuie van hierdie tipe is tydens verskillende lugskoue gesien. Gripen C reeksnommer 3914 van 2 Eskader word geïllustreer op 13 Augustus 2010 (die dag voor die lugskou) en op 14 Augustus 2010 by Swartkop tydens die SALM 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou. Gripen C reeksnommer 3915 word op 14 Augustus 2010 uitgebeeld. Saab Gripen C reeksnommer 3920 van 2 Eskader is op 20 September 2014 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling staties uitgestal. Gripen C reeksnommer 3923 is op 7 Mei 2016 tydens ’n lugskou by Swartkop staties deur 2 Eskader vertoon.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:3914 2010-08-14 FASK 0082 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3914 2010-08-13 FASK 0169 crop LR 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3914 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:3915 2010-08-14 FASK 0027 crop 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3915 op 14 Augustus 2010 op Swartkop
Lêer:3920 2014-09-20 FAWK 5528 shd50 600x400.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3920 op 20 September 2014 op Waterkloof
Lêer:3923 2016-05-07 FASK 5386 800x533.jpg|Saab Gripen C reeksnommer 3923 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

=== 19 Eskader ===
Nommer 19 Eskader was van Januarie 1992 tot Desember 2003 op Lugmagbasis Louis Trichardt gestasioneer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=195 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 25 Augustus 1995 was die volgende helikopters van 19 Eskader by Louis Trichardt teenwoordig: Oryx-helikopters 1216, 1220, 1221 en 1223 en Alouette III-helikopters 105 (SALM 75-logo) en 632 (eenheidswapen op neus en romp). Die vier Oryx-helikopters het nie eenheidswapens gehad nie. Vyf van hierdie lugvaartuie word hieronder uitgebeeld. In 1995 is die 75ste bestaansjaar van die SALM gevier, en Louis Trichardt was een van die basisse waar ’n lugskou gehou is. Die dag 25 Augustus was voor die lugskou.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:105 1995-08-25 FALO 301 Ice lev her 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 105 met SALM 75-logo op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:632 1995-08-25 FALO 305 Ice lev 800x486.jpg|Alouette III reeksnommer 632 met twee eenheidswapens op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1216 1995-08-25 FALO 295 Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1216 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1220 1995-08-25 FALO 289 Ice lev 800x486.jpg|Oryx 1220 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:1223 1995-08-25 FALO 299 gebruik Ice lev her 800x486.jpg|Oryx 1223 op 25 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;’n Atlas Oryx-helikopter van 19 Eskader het in September 2000 ook aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en die SALM 80 Internasionale Lugskou deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 286 stof 800x486.jpg|Atlas Oryx reeksnommer 1226 op 7 September 2000 op Lugmagbasis Waterkloof
Lêer:1226 2000-09-07 FAWK 287 her2 486x800.jpg|Eenheid-wapen op Oryx 1226
&lt;/gallery&gt;

=== 85 Gevegvliegskool ===
BAE Hawk-vliegtuie van 85 Gevegvliegskool het aan die 90 Jaar op Goue Vleuels-lugskou by Swartkop, die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by LMB Waterkloof en ’n lugskou by Swartkop deelgeneem.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:200 2010-08-13 FASK shd25 0703 cr 800x533.jpg|Hawk Mk 120 op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:Zuimp 2010-08-14 FASK 0911 shd50 shpmax 1229x819.jpg|Hawk Mk 120 in formasieverbyvlug op 13 Augustus 2010 by Swartkop
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5551 stracr shd50 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:268 2014-09-20 FAWK 5557 LR 800x533.jpg|BAE Hawk Mk 120 reeksnommer 268 AAD 2014
Lêer:269 2016-05-07 FASK 5392 LR 800x533.jpg|BAE Hawk reeksnommer 269 op 7 Mei 2016 op Swartkop
&lt;/gallery&gt;

== Die infrastruktuur van Louis Trichardt in die 1990’s en Makhado in Oktober 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Louis Trichardt-rybaan met walle 21 September 1991
Lêer:800 1995-08-26 LT444c cr LR 600x364.jpg|Louis Trichardt-beheertoring op 26 Augustus 1995
Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Makhado-beheertoring op 8 Oktober 2005
Lêer:2 embank 2005-10-08 FALO 270 LR 600x400.jpg|Makhado-infrastruktuur op 8 Oktober 2005
Lêer:3 apron 2005-10-08 FALO 7247 shd50 1229x819.jpg|Makhado-staanblad op 8 Oktober 2005
Lêer:3 omgewing 2005-10-08 FALO 7774 1229x819.jpg|Natuurlike omgewing van Makhado op 8 Oktober 2005
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Louis Trichardt-lugskou in 1995 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 792 552x800.jpg|Voorblad lugskou-program 26 Augustus 1995
Lêer:Louis Trichardt 1995-08-26 FALO 793 552x800.jpg|Vliegprogram van lugskou 26 Augustus 1995
Lêer:209 1995-08-26 LT 644 crop dust 800x486.jpg|Mirage F1CZ 209 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:229 1995-08-26 LT 693 shd25 1006x611.jpg|Mirage F1AZ 229 op 26 Augustus 1995 op LMB Louis Trichardt
Lêer:800 1995-08-26 LT448 800x533.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 800 die ''Black Widow'' op 26 Augustus 1995
Lêer:817 1995-08-26 LT 643 crop 800x486.jpg|Mirage IIIBZ reeksnommer 817 op 26 Augustus 1995
Lêer:839 1995-08-26 LT 885 600x400.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 by Louis Trichardt
Lêer:858 1995-08-26 LT 888a 600x364.jpg|Atlas Cheetah B reeksnommer 858 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:839 1995-08-26 LT 886a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D reeksnommer 839 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
Lêer:853 1995-08-26 LT 887a 600x364.jpg|Atlas Cheetah D2 reeksnommer 853 op 26 Augustus 1995 op Louis Trichardt
&lt;/gallery&gt;

== Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou 21 Mei 2005 ==
In die week wat op 16 Mei 2005 begin het, is ’n vervoerkonvensie by die [[Polokwane Internasionale Lughawe]] in die Noordelike Provinsie van Suid-Afrika gehou. As deel van die konvensie het ’n burgerlike en militêre lugskou op Saterdag, 21 Mei 2005 plaasgevind. LMB Makhado het statiese uitstallings in een van die chalets gehad. Dit het ’n stertvin, ’n uitskietstoel, foto’s en wapens ingesluit. Daar was ook ’n Cheetah B en twee Cheetah C’s van 2 Eskader.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2j 2005-05-21 FAPB031 LR 800x533.jpg|Mirage-tipe stertvin op 21 Mei 2005 op Polokwane
Lêer:356 2005-05-21 FAPB195 LR 800x533.jpg|Cheetah C’s op 21 Mei 2005 op Polokwane
&lt;/gallery&gt;

== Vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 ==
Lugmagbasis Makhado was op 8 Oktober 2005 die gasheer vir ’n byeenkomslugskou vir vegvliegtuie. Die lugskou het die titel “Fighter Meet 2005 Air Show” gehad. Dit was ’n unieke lugskou en was in daardie stadium een van die mees interessante lugskoue wat in Suid-Afrika gehou is.

=== Tema en doelwitte van die lugskou ===
[[Lêer:1 crowd 2005-10-08 FALO 110 colour EL 1229x819.jpg|duimnael|Vliegtuie en toeskouers op 8 Oktober 2005 op Makhado]]
Dit was hoofsaaklik ’n militêre lugskou. Volgens die programblaadjie was die skou in wese ’n byeenkoms van vegvlieëniers met hulle vegvliegtuie en vegopleidingsvliegtuie van die verlede, hede en die toekoms. (Sien aantekeninge later in die artikel.) Vegvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Mirage IIICZ en Super Mirage F1. Dié van die hede is verteenwoordig deur die Cheetah C en tweesitplek-Cheetahs. Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire. Vegopleidingsvliegtuie van die hede het bestaan uit die Impala Mk I en II, Pilatus PC-7 Mk II en K-8 Karakorum, terwyl toekomstige vegopleidingsvliegtuie teenwoordig was in die vorm van die Hawk Mk 120 LIFT.

Twee doelwitte van die lugskou was om LMB Makhado as die vegvliegtuigsentrum van uitnemendheid te vestig en die romantiek wat met ’n vegvlieënier geassosieer word, te herwin. Baie van die uitstallings het op die vermoëns van vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting) gefokus.

=== Vegvliegtuie ===
Vermoëns wat vertoon is, het nabootsings van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker en drie Cheetah-vegvliegtuie gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug behels. ’n Cheetah C (onderskepper; die vliegtuig wat gespaander het) en die L-39 Albatross (indringer) het ’n spaandering en onderskepping nageboots, met die Cheetah C wat daarna op ’n hoë hoogte deur die klankgrens gebreek het. Twee Cheetah C-vegvliegtuie en ’n Cheetah D2 (vyand) het getoon wat gebeur wanneer twee vliegtuie by gevegsmaneuvers met een vliegtuig betrokke is.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Cheetah-vegvliegtuie op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:351 2005-10-08 FALO 248 crop ELshd 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 351 op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
Lêer:362 2005-10-08 FALO 338 cr shd75 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 362 op 8 Oktober 2005 by Lugmagbasis Makhado
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 189 cr shd25 600x400.jpg|Hierdie foto toon die deltavorm van die Mirage III se vlerk.
Lêer:Zudme 2005-10-08 FALO 190 cr shd25 600x400.jpg|Mirage IIICZ 800 die ''Black Widow'' op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:216 2005-10-08 FALO 380 shd50 600x400.jpg|Super Mirage F1 reeksnommer 216 op 8 Oktober 2005 by Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Die statiese uitstallingsgebied ====
’n Bedekte skuiling is as statiese uitstallingsgebied gebruik. Daar was verskeie vegvliegtuie en hulle verwante stelsels (soos wapens en hulptoerusting). Die vliegtuie het Cheetah C reeksnommer 371, Cheetah B reeksnommer 858 (opgelig om te toon hoe die onderstel werk en met ’n oop luik op die neus) en reeksnommer 861 (in vlagkleure) en Mirage IIICZ reeksnommer 804 (was bestem om ’n hekwag by LMB Makhado te word). Baie interessante en buitengewone statiese uitstallings het missiele asook Cheetah-toerusting ingesluit. Laasgenoemde het die volgende behels: ’n Atar 09K50-enjin op ’n enjininstalleringstrollie, ’n afvuurbeheerradarantenne, ’n afstandmeetradar, deel van ’n neus met ’n wapenbeheer-en-vrystellingsrekenaar en ’n vlieëniersvertooneenheid. Ander hulptoerusting en wapens wat uitgestal is, het ’n filterreguleerder, vriend-en-vyand-identifiseringstoerusting, ’n uitskietstoel, ’n helm met ’n suurstofmasker, ’n kanon en verskillende missiele ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:371 2005-10-08 FALO 174 LR 800x533.jpg|Cheetah C reeksnommer 371 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 176 L 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:858 2005-10-08 FALO 147 EL 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 ELlev 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 ELshd 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 861 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:804 2005-10-08 FALO 173 LR 600x400.jpg|Mirage IIICZ reeksnommer 804 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 Atar 09K50 2005-10-08 FALO 144 shd50 800x533.jpg|Atar 09K50-vegvliegtuigenjin op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 fire control 2005-10-08 FALO 156 EL 400x600.jpg|Afvuurbe-heerradar-antenne op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 PDU 2005-10-08 FALO 161 colour 600x400.jpg|Vlieëniersvertooneenheid op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:1 IFF 2005-10-08 FALO 165 600x400.jpg|Toerusting vriend en vyand te identifiseer 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Vegopleidingsvliegtuie ===

==== ’n Interessante en unieke vliegtuig ====
Wat Suid-Afrika betref, was die K-8 Karakorum van die [[Zimbabwiese Lugmag]] wat op 8 Oktober 2005 aan die vegvliegtuigbyeenkomslugskou deelgeneem het uniek. Voorheen is die K-8 in 1995 gedurende SALM 75-vierings by Lugmagbasis Waterkloof gesien toe twee Zambiese Lugmag-vliegtuie hierdie land besoek het. Die sitplekke in die straalaangedrewe K-8 Karakorum is agter mekaar geplaas. Hierdie opleidings- en ligte aanvalsvliegtuig is oorspronklik gesamentlik deur China en Pakistan (lg. met ’n belang van 25%) ontwikkel, vandaar die naam “Karakorum”, wat afgelei is van die berg wat tussen China en Pakistan geleë is. Die K-8 is deur die Chinese, Pakistanse, Mianmese en Sri Lankaanse lugmagte bestel, en ander Afrika-lande wat die tuig ten tye van die lugskou bedryf het, het Namibië en Egipte ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://migflug.com/aircraft/k-8-karakorum/|title=The K-8 Karakorum: the trainer that taught the world to fly jets|date=13 October 2026|website=MiGFLUG|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/hongdu-k8/?cf-view|title=K-8 Karakorum Light Attack and Jet Trainer Aircraft|date=13 October 2026|website=Airforce Technology|access-date=13 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2104E 2005-10-08 FALO 439 crop shd25 600x400.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2104E Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:2106G 2005-10-08 FALO 075.jpg|K-8 Karakorum reeksnommer 2106G Zimbabwiese Lugmag op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Impalas en BAE Systems Hawk Mk 120 LIFT ====
Die Impala Mk I (en later die Impala Mk II) is sedert die 1960’s deur die SALM gebruik en was sedertdien’n algemene sig by talle Suid-Afrikaanse lugskoue en SALM-opedae. Aangesien die Impala deur die Hawk in SALM-diens vervang sou word, was hierdie lugskou waarskynlik een van die laaste geleenthede waar die publiek ’n SALM-Impala in aksie kon sien. Twee Impala Merk I’s en twee Impala Merk II’s het saam met die tenker en die Cheetahs aan die openings- en sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem. Later het twee Impala Mk I’s en twee Impala Mk II’s ’n skyngrondaanval uitgevoer. Daarbenewens is solovliegvertonings deur ’n Impala Mk I en Mk II gelewer.

Dit was die eerste openbare geleentheid waar ’n BAE Hawk in die merke van 85 Gevegvliegskool vertoon is (die Hawk-vliegtuie en 85 Gevegvliegskool was bestem om na LMB Makhado verskuif te word, waar die toekomstige Saab Gripen-vegvliegtuie ook gebaseer sou word). Die Hawk wat tydens die lugskou vertoon is, was die tweede van 20 vliegtuie wat deur die SALM bedryf sou word.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:545 2005-10-08 FALO 263 ELshd 800x533.jpg|Impala Mk I reeksnommer 545 op 8 Oktober 2005 op Makhado
Lêer:571 2005-10-08 FALO 328 crop shd25 600x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 571 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Impala II 2005-10-08 FALO 397 shd50 cr 600x400.jpg|Impala Mk II van 85 Gevegvliegskool op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:251 2005-10-08 FALO 502 crop LR 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 251 op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:254 2005-10-08 FALO 7776 cr shd50 800x533.jpg|Hawk Mk 120 reeksnommer 254 op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Vegopleidingsvliegtuie van die verlede ====
Vegopleidingsvliegtuie van die verlede is verteenwoordig deur die Tiger Moth, Harvard en Vampire.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zsbgn 2005-10-08 FALO 276 cr 600x400.jpg|De Havilland DH.82 Tiger Moth ZS-BGN op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:Zucxv 2005-10-08 FALO 316 shd25 cr 800x533.jpg|Harvard reeksnommer 7001 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
Lêer:Zudfh 2005-10-08 FALO 311 LR 800x533.jpg|Vampire reeksnommer 277 op 8 Oktober 2005 by Makhado 
&lt;/gallery&gt;

=== Massaverbyvlugte ===
Die lugskou is deur ’n Boeing 707-tenker, drie Cheetahs en vier Impalas geopen. Die Boeing 707 het ook stadig verby gevlieg. Die sluitingsmassaverbyvlug het uit dieselfde vliegtuie bestaan, maar het uit twee groepe vliegtuie bestaan (waarvan een uit ’n gemengde formasie van ’n Mirage IIICZ, ’n Super Mirage F1, ’n Hawk Mk 120 en twee K-8 Karakorums bestaan het; laasgenoemde formasie was ’n ongewone een).

Verskeie vermoëns van vegvliegtuie is vertoon. Dit het die nabootsing van lug-tot-lug-herbunkering deur die tenker, twee Cheetah C-onderskeppers en een Cheetah D gedurende die openings- en die sluitingsmassaverbyvlug ingesluit.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|Openingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 556 EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:1 mass fly final 2005-10-08 FALO 558 colSH EL 600x400.jpg|Sluitingsmassaverbyvlug op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

=== Deelnemers ===
[[Lêer:1 apron 2005-10-08 FALO 001 colour1 EL 1229x819.jpg|duimnael|Militêre vliegtuig en oorlogsveteraanvliegtuie op 8 Oktober op Makhado]]
Deelnemers aan die lugskou het hoofsaaklik uit militêre vliegtuie bestaan, maar daar was ook oorlogsveteraanvliegtuie. Dit het straalvliegtuie soos ’n privaat Aero L-29, ’n Zimbabwiese Lugmag K-8 Karakorum, twee Aero L-29’s van die Sasol Tigers-kunsvliegspan en die Ron Wheeldon Hunter F.58 ingesluit. Hierdie vliegtuie was op ’n vluglyn by Makhado geparkeer.

==== Die SALM ====
Daar was SALM-vliegtuie van verskillende basisse en eenhede. LMB Hoedspruit het Impala Mk I’s en Mk II’s van 85 Gevegvliegskool gestuur. Daar was die Silwer Valke-kunsvliegspan van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met hulle Pilatus PC-7 Mk II’s (en nog ’n PC-7 van Langebaanweg, wat ’n solovertoning gelewer het). LMB Makhado se bydrae was die Cheetah-vegvliegtuie van 2 Eskader. ’n Boeing 707-tenker van 60 Eskader was die enigste LMB Waterkloof-deelnemer. Ander SALM-deelnemers het vliegtuie van die Museumvlug ingesluit (van hulle is in daardie stadium by LMB Hoedspruit en LMB Makhado gehou). Dit het ’n Harvard (solovertoning), 'n Vampire (solovertoning) en die Mirage IIICZ behels.

Die Pilatus PC-7 Mk II-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus wat formasiekunsvliegtoertjies uitgevoer het, het bestaan uit reeksnommers 2023 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 218 EL 600x400.jpg|Vliegtuie van verskillende eenhede op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1415 2005-10-08 FALO 234 LR 600x400.jpg|Boeing 707 1415 van 60 Eskader op 8 Oktober 2005 by Makhado
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 099 shd25 1008x672.jpg|Valk 1 lei Valke nommers 3, 2 en 4.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 118 shd50 1008x672.jpg|Valk 2 vlieg reguit en Valk 3 vlieg onderstebo.
Lêer:1 Falcons 2005-10-08 FALO 122 shd25 1008x672.jpg|Valke 1, 2 en 3 (van links na regs) is besig om in formasie te klim.
Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 8 Oktober 2005 op Lugmagbasis Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Deelname deur die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap ====
Deelnemende lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap het Angola, Botswana, Zambië, Tanzanië, die Demokratiese Republiek die Kongo, Mosambiek, Namibië, Zimbabwe en natuurlik Suid-Afrika ingesluit. Net vliegtuie van die Zimbabwiese Lugmag en die SALM het egter aan die lugskou deelgeneem. Twee K-8 Karakorums van die Zimbabwiese Lugmag se 2 Eskader het aan die vliegvertoning deelgeneem, met een wat ’n solovertoning gelewer het en altwee wat aan die sluitingsmassaverbyvlug deelgeneem het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 087 shd50 1229x819.jpg|Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeen-skaplande se vlae op 8 Oktober 2005
Lêer:1 flag 2005-10-08 FALO 093 colourSHcrop shd50 1200x800.jpg|Die vlae van Lesotho en Namibië op 8 Oktober 2005 op Makhado
&lt;/gallery&gt;

==== Oorlogsveteraanvliegtuie, veteraanvliegtuie en ander burgerlike deelnemers ====
Oorlogsveteraanvliegtuie en veteraanvliegtuie het drie L-29 Delfins ingesluit. Twee van hierdie vliegtuie het formasiekunsvliegtoertjies onder die vaandel van die Sasol Flying Tigers uitgevoer en een is buite die statiese uitstallingsgebied vertoon. Daar was ook ’n Impala Mk I (die Showdown-span), ’n Hunter F.58 (besit deur Ron Wheeldon en geverf in ’n aantreklike “tier”-skema, wat net voor die lugskou voltooi is), ’n Yak 18T (Pharos), ’n L-39 Albatross (Aviation Dimension) en ’n Tiger Moth (besit en gevlieg deur Jeff Earle). Solovliegvertonings is deur die Hunter, die Yak 52, die L-39 Albatross en die Tiger Moth gelewer. Verder was daar die burgerlike wêreldkunsvliegkampioen Glen Dell, wat ’n uitstekende vertoning in sy Extra 300 gelewer het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Zukgb 2005-10-08 FALO 308 shd25 600x400.jpg|Aero L-29 Delfin ZU-KGB op 8 Oktober op LMB Makhado
Lêer:1 Sasol Tigers 2005-10-08 FALO 425 colSH 600x400.jpg|Twee Sasol Tigers L-29’s op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
Lêer:Zuavc 2005-10-08 FALO 341 crop sh2 shd25 600x400.jpg|Hunter F.58 ZU-AVC op 8 Oktober 2005 by LMB Makhado
&lt;/gallery&gt;

== Aantekeninge ==
Van die inligting onder die subopskrif “50ste bestaansjaar” is verkry op bladsy 4 van die aandenkingsbrosjure wat vir die 50ste bestaansjaar van 5 Eskader gepubliseer is en is gegrond op aantekeninge wat die bywerker van hierdie artikel gemaak het.

Die inligting rakende die Polokwane Internasionale Lughawe-lugskou van 21 Mei 2005 is deur observasie en fotografie bekom.

Die gedeelte oor die vegvliegtuigbyeenkomslugskou by Lugmagbasis Makhado op 8 Oktober 2005 is gegrond op aantekeninge, observasie en fotografie, die programblaadjie wat vir die lugskou gepubliseer is, die persverklaring wat vooraf beskikbaar gestel is en ''World Airnews''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Barker |first=Des |date=8 October 2005 |title=Fighter Town RSA Fighter Meet 2005 Air Show |journal=Air Force Base Makhado |pages=2}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2004 |title=Fighter Meet |journal=World Airnews |pages=39}}&lt;/ref&gt;

== Eksterne skakels ==
*[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>pppun72k8qkumoy3r8d9yfpvh1rlq4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramses II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89209</id>
    <revision>
      <id>2979024</id>
      <parentid>2958659</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55352-69</username>
        <id>216236</id>
      </contributor>
      <comment>just a cuple words</comment>
      <origin>2979024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52060" sha1="ei7tjzv6c62z0z8h6fz82x9wruc78fh" xml:space="preserve">{{Inligtingskas farao
| naam = Ramses II
| lewe = Ramses die Grote &lt;br&gt;Ramesses II
| beeld = Ramses II British Museum.jpg
| onderskrif = ’n Standbeeld van Ramses II in die [[Ramesseum]] in [[Thebe, Egipte|Thebe]].
| beeldgrootte = 230px
| funksie = [[Farao]] van die 19de Dinastie
| periode = &amp;nbsp;1279–1213 v.C.
| voorganger = &amp;nbsp;[[Seti I]]
| opvolger = &amp;nbsp;[[Merneptah]]
| vader = &amp;nbsp;Seti I
| oorlede = &amp;nbsp;1213 v.C.
| monumente = &amp;nbsp;Aboe Simbel, Abydos, Luxor, Karnak
| horus = &lt;hiero&gt;E1:D40-P11:t-C10-U6-i-i&lt;/hiero&gt;
| nebty = &lt;hiero&gt;G37:r-F7:t-G20-V31:Aa16-t:THREE&lt;/hiero&gt;
| goldenhorus = &lt;hiero&gt;O29:F23-U6-i-i-N19-Z4&lt;/hiero&gt;
| praenomen = &lt;hiero&gt;ra-wsr-C10-N5*U21:n&lt;/hiero&gt;
| nomen = &lt;hiero&gt;i-mn:n:N36-ra:Z1-F31-S29-M23&lt;/hiero&gt;
}}

'''Ramses II''' ([[Egipties]] ''Rīꜥa-masē-sə'', &quot;[[Ra]] is die  een wat hom verwek het&quot;; omstreeks 1303&amp;nbsp;v.C. - 1213&amp;nbsp;v.C.),&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |year=2004 |title=Ramses |encyclopedia=Webster's New World College Dictionary |publisher=Wiley Publishing |url=http://www.yourdictionary.com/Ramses |access-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124063401/http://www.yourdictionary.com/ramses |archive-date=24 January 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; algemeen bekend as '''Ramses die Grote''', was ’n [[farao]] van [[Antieke Egipte|Egipte]]. Hy was die derde heerser van die [[19de Dinastie van Egipte|19de Dinastie]]. Saam met [[Toetmoses III]] van die [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] word hy dikwels beskou as die grootste, mees gevierde en magtigste farao van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]], wat self die magtigste tydperk van [[antieke Egipte]] was.{{sfnp|Putnam|1990|p=}} Hy word ook wyd erken as een van antieke Egipte se suksesvolste krygsfarao's, met nie minder nie as 15 militêre veldtogte, almal oorwinnings buiten die Slag van Kadesj, wat algemeen as ’n dooiepunt beskou word.&lt;ref&gt;Kulkarni, P., Ji, Z., Xu, Y., Neskovic, M., &amp; Nolan, K. (2023). ''Exploring Semantic Perturbations on Grover''. arXiv preprint arXiv:2302.00509.&lt;/ref&gt;

he was a major gooner and he had 1000s of lives In antieke Griekse bronne word hy '''Osumandúas''' (Ὀσυμανδύας) genoem,&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Diodorus Siculus |title=Diodorus Siculus, Bibliotheca Historica, Boeke I-V, boek 1, hoofstuk 47, afdeling 4 |website=www.perseus.tufts.edu |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0540%3Abook%3D1%3Achapter%3D47%3Asection%3D4 |access-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110506022136/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0540%3Abook%3D1%3Achapter%3D47%3Asection%3D4 |archive-date=6 Mei 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; wat afgelei is van die eerste deel van sy Egiptiese troonnaam: ''Usermaatre Setepenre''. Ramses is ook deur latere farao’s en die Egiptiese volk as die &quot;Groot Voorvader&quot; beskou.

In die vroeë deel van sy bewind het hy gefokus op die bou van stede, tempels en monumente. Nadat hy die stad [[Pi-Ramses]] in die [[Nyl]]delta gestig het, het hy dit as Egipte se nuwe hoofstad aangewys en dit gebruik as die belangrikste basis vir sy veldtogte in [[Sirië]]. Ramses het verskeie militêre ekspedisies in die [[Levant]] gelei, waar hy Egiptiese beheer oor [[Kanaän]] en [[Fenisië]] herbevestig het; hy het ook verskeie veldtogte na [[Nubië]] gelei, wat almal in inskripsies gedenk is. Hy het ’n ongekende 13 of 14 [[Sed-fees]]te gevier, meer as enige ander farao.{{sfnp|O'Connor|Cline|1998|p=16}}

Ramses se ouderdom met sy dood is onseker, maar 90 of 91 jaar word as die waarskynlikste beskou.{{sfnp|von Beckerath|1997|pp=108, 190}}{{sfnp|Brand|2000|pp=302–305}} Ná sy dood is hy in ’n graf ([[KV7]]) in die [[Vallei van die Konings]] begrawe.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Leblanc |first=Christian |title=Gerard |url=http://ourworld.compuserve.com/homepages/Gerard_Flament/ramstomb.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071204180741/http://ourworld.compuserve.com/homepages/Gerard_Flament/ramstomb.htm &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=4 Desember 2007 |access-date=23 April 2008}}&lt;/ref&gt; Sy liggaam is later na die Koninklike Wegsteekplek geskuif, waar dit in 1881 deur argeoloë ontdek is. Ramses se [[mummie]] word tans uitgestal in die Nasionale Museum van die Egiptiese Beskawing in [[Kaïro]].&lt;ref name=Parisse&gt;{{cite news |last=Parisse |first=Emmanuel |date=5 April 2021 |title=22 Ancient Pharaohs Have Been Carried Across Cairo in an Epic 'Golden Parade' |url=https://www.sciencealert.com/22-ancient-pharaohs-have-been-carried-across-cairo-in-an-epic-golden-parade |work=ScienceAlert |access-date=5 April 2021 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327201021/https://www.sciencealert.com/22-ancient-pharaohs-have-been-carried-across-cairo-in-an-epic-golden-parade |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Ramesses II as child.jpg|thumb|links|180px||Ramses II as ’n kind word deur die god Hauron omhels (Egiptiese Museum, Kaïro).]]
==Vroeë lewe==
Ramses II is nie as ’n prins gebore nie. Sy oupa, [[Ramses I]], was ’n visier en militêre offisier tydens die bewind van farao [[Horemheb]], wat Ramses&amp;nbsp;I as sy opvolger aangewys het. Op daardie tydstip was Ramses&amp;nbsp;II sowat 11 jaar oud.&lt;ref&gt;Darnell, J. C., &amp; Manassa, C. (2007). ''Tutankhamun's Armies: Battle and Conquest During Ancient Egypt's Late Eighteenth Dynasty''. John Wiley &amp; Sons.&lt;/ref&gt;

Ná Ramses I se dood het sy seun [[Seti I]] koning geword. Hy het sý seun, Ramses II, op sowat 14 jaar as kroonprins aangewys.{{sfnp|Putnam|1990|p=}}

==Lengte van sy bewind==
Ramses II se troonbestyging is opgeteken as III Sjemoe (Seisoen van die Oes) dag 27, wat volgens die meeste [[Egiptologie|Egiptoloë]] 31 Mei 1279&amp;nbsp;v.C. was.{{sfnp|von Beckerath|1997|pp=108, 190}}{{sfnp|Brand|2000|pp=302–305}}

Die Joodse historikus [[Flavius Josephus|Josephus]] het in sy boek ''Contra Apionem'', wat materiaal uit [[Manetho]] se ''Aegyptiaca'' insluit, aan Ramses&amp;nbsp;II ’n bewind van 66 jaar en 2 maande toegeskryf.&lt;ref&gt;[https://pharaoh.se/josephus-king-list Josephus] © 2011–2023 by Peter Lundström—Some Rights Reserved—V. 4.0.&lt;/ref&gt; Dit word bevestig deur die kalender van Papirus Goerob fragment&amp;nbsp;L, waar Jaar&amp;nbsp;67, I&amp;nbsp;Achet (Seisoen van die Oorstroming) dag&amp;nbsp;18 van Ramses&amp;nbsp;II onmiddellik gevolg word deur Jaar&amp;nbsp;1, II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;19 van [[Merneptah]] (Ramses&amp;nbsp;II se seun), wat beteken dat Ramses&amp;nbsp;II ongeveer 2 maande ná die begin van sy 67ste regeringsjaar gesterf het.&lt;ref&gt;A. H. Gardiner, Ramesside Administrative Documents, (Oxford, 1948), 30, 10, en 14.&lt;/ref&gt;

In 1994 het A.J. Peden voorgestel Ramses&amp;nbsp;II het tussen II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;3 en II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;13 gesterf, gebaseer op die Thebaanse graffiti 854+855, wat ooreenstem met Merneptah se Jaar&amp;nbsp;1, II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;2.&lt;ref&gt;A.J. Peden, A Note on the Accession Date of Merenptah, p. 69.&lt;/ref&gt; Die werkersdorpie Deir el-Medina bevat ’n fragment van ’n nekropolisjoernaal uit die middel van die 20ste Dinastie (P. Turin prov. nr. 8538 recto I, 5; ongepubliseer), wat aandui dat II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;6 ’n vrye feesdag was vir die &quot;Seilvaart van UsimaRe-Setepenre&quot; (vir Ramses&amp;nbsp;II).&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;R. J. Demarée, [https://www.academia.edu/41692064/ANNOUNCEMENT_OF_THE_PASSING_OF_RAMESSES_II Announcement of the Passing of Ramesses II], JEOL 46 (2016), p. 125.&lt;/ref&gt;

Die datum van Ramses&amp;nbsp;II se opgetekende sterfte op II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;6 val presies binne A.J. Peden se geraamde tydlyn vir die koning se dood tussen II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;3 en II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;13. Dit beteken Ramses&amp;nbsp;II is op Jaar&amp;nbsp;67, II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;6 van sy bewind oorlede, ná ’n regeringstydperk van 66 jaar, 2&amp;nbsp;maande en 9&amp;nbsp;dae.

==Militêre veldtogte==
[[Beeld:RamsesIIEgypt.jpg|thumb|180px|links|’n Kopbeeld van Ramses II by [[Aboe Simbel]].]]

Vroeg in sy lewe het Ramses II talle veldtogte onderneem om voorheen beheerde gebiede wat aan die [[Nubiërs]] en [[Hetiete]] verloor is, terug te kry en om Egipte se grense te beveilig. Hy was ook verantwoordelik vir die onderdrukking van sommige Nubiese opstande en het ’n veldtog in [[Libië]] gevoer. Hoewel die Slag van Kadesj dikwels die akademiese siening van Ramses II se militêre bekwaamheid en mag oorheers, het hy nietemin verskeie oorwinnings oor Egipte se vyande behaal. Daar word beraam dat die Egiptiese leër gedurende sy bewind ongeveer 100&amp;nbsp;000 man getel het – ’n formidabele mag, wat hy gebruik het om Egiptiese invloed te versterk.&lt;ref name=&quot;Gabriel6&quot;&gt;{{cite book |last=Gabriel |first=R. |year=2002 |title=The Great Armies of Antiquity |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=9780275978099 |page=6 |url=https://books.google.com/books?id=y1ngxn_xTOIC}}&lt;/ref&gt;

===Stryd teen die Sjardana-seerowers===
In sy tweede regeringsjaar het Ramses II die Sjardana-seerowers beslissend verslaan. Dié rowers het verwoesting aan Egipte se [[Middellandse See]]-kus gesaai deur handelskepe aan te val wat die seeweë na Egipte gebruik het.{{sfnp|Grimal|1992|pp=250–253}} Die Sjardanavolk het waarskynlik van die kus van [[Ionië]], suidwes-[[Anatolië]], of moontlik van die eiland [[Sardinië]] gekom.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gale |first=N. H. |title=On Cooking Pots, Drinking Cups, Loomweights and Ethnicity in Bronze Age Cyprus and Neighbouring Regions |year=2011 |editor1=Karageorghis |editor-first=V. |location=Nicosia |chapter=Source of the Lead Metal used to make a Repair Clamp on a Nuragic Vase recently excavated at Pyla-Kokkinokremos on Cyprus&quot; |editor2=O. Kouka}}&lt;/ref&gt;{{sfnp|O'Connor|Cline|1998|pp=112–113}}&lt;ref name=volke group=&quot;nota&quot;&gt;Reeds in die 1840's het Egiptoloë gedebatteer oor die identiteit van die &quot;noorderlinge uit alle lande&quot; wat die [[Libië|Libiese]] koning Meryre gehelp het in sy aanval teen Merneptah. Sommige geleerdes het geglo dat Meryre se bondgenote net sy bure aan die Libiese kus was, terwyl ander hulle geïdentifiseer het as Indo-Europeërs van noord van die Kaukasus. Dit was Emmanuel de Rougé, een van Maspero se vernaamste voorgangers, wat voorgestel het dat die name die lande van die noordelike Middellandse See weerspieël: die Loekka, Ekwesj, Toersja, Sjekelesj en Sjardana was manne van Lidië, Achaia, Tirsenië (Wes-Italië), [[Sisilië]] en [[Sardinië]]. De Rougé en ander het Meryre se bondgenote beskou as huursoldate, aangesien die Sardiniërs reeds in die vroeë jare van Ramses die Grote as huursoldate gedien het.&lt;/ref&gt;

Ramses het troepe en skepe op strategiese punte langs die kus geplaas en geduldig gewag totdat die rowers aanval. Hy het hulle toe verras in ’n seegeveg en almal in ’n enkele aksie gevange geneem.{{sfnp|Tyldesley|2000|p=53}} ’n [[Stele]] van [[Tanis]] meld dat hulle &quot;in hulle oorlogskepe uit die middel van die see gekom het, en niemand was in staat om hulle te keer nie&quot;. 

Daar was waarskynlik ’n seegeveg naby die monding van die Nyl, aangesien baie Sjardane kort daarna in die farao se lyfwag gesien is. Hulle het uitgestaan met hulle horinghelms wat ’n bal in die middel gehad het, hulle ronde skilde en die groot [[Bronstydperk]]-swaarde waarmee hulle uitgebeeld is in inskripsies oor die Slag van Kadesj.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eclectichistorian.net/Griffzungenschwert |title=The Naue Type II Sword |access-date=30 Mei 2008|url-status=usurped|archive-date=20 Julie 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720183900/http://www.eclectichistorian.net/Griffzungenschwert/}}&lt;/ref&gt;

In dié seegeveg het die farao, saam met die Sjardane, ook die Loekka (moontlik later bekend as die [[Lisië|Lisiërs]]) en die Šqrsšw (Sjekelesj) verslaan.

===Siriese veldtogte===
====Eerste Siriese veldtog====
[[Beeld:Ramses-ii-relief-from-memphis2.png|thumb|200px|'n Reliëf van Ramses II van [[Memfis]] wat hom wys waar hy vyande gevange neem: ’n Nubiër, Libiër en Siriër, omstreeks 1250&amp;nbsp;v.C. (Kaïromuseum).&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Richardson |first1=Dan |title=Cairo and the Pyramids (Rough Guides Snapshot Egypt) |date=2013 |publisher=Rough Guides UK |isbn=978-1-4093-3544-3 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=VgtCeNKcs-IC&amp;pg=PT14 |language=en |access-date=4 Julie 2020 |archive-date=8 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708230914/https://books.google.com/books?id=VgtCeNKcs-IC&amp;pg=PT14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;]]

Die onmiddellike voorgeskiedenis van die Slag van Kadesj was die vroeë veldtogte van Ramses II in [[Kanaän]]. Sy eerste veldtog het waarskynlik in die vierde jaar van sy bewind plaasgevind en is gedenk deur die oprigting van wat later die eerste van die gedenksteles geword het van Nahr el-Kalb, naby die huidige [[Beiroet]]. Die inskripsie is byna heeltemal onleesbaar weens verwering.

In die vierde jaar van sy bewind het hy die Hetitiese [[vasal]]staat Amoerroe tydens sy veldtog in Sirië verower.{{sfnp|Grimal|1992|pp=253 ff}}

====Tweede Siriese veldtog====
Die Slag van Kadesj in sy vyfde regeringsjaar was die hoogtepunt van ’n veldtog wat Ramses in Sirië gevoer het teen die herrese Hetitiese magte van [[Moewatalli II]]. Die farao wou ’n oorwinning by Kadesj behaal, beide om Egipte se grense in Sirië uit te brei en om sy vader, Seti I, se triomfantelike toetrede tot die stad ’n dekade vroeër te herhaal.

Hy het ook sy nuwe hoofstad, Pi-Ramses, gebou. Daar het hy fabrieke opgerig om wapens, strydwaens en skilde te vervaardig, en na bewering is tot 1&amp;nbsp;000 wapens in ’n week, sowat 250 strydwaens in twee weke en 1&amp;nbsp;000 skilde in ’n week en ’n half gemaak. Ná dié voorbereidings het Ramses opgeruk om gebiede in die [[Levant]] aan te val, wat behoort het aan ’n veel groter vyand as enige wat hom voorheen in oorlog in die gesig gestaar het: die [[Hetitiese Ryk]].{{sfnp|Tyldesley|2000|p=68}}

Nadat hy presies ’n maand lank deur Kanaän gevorder het, het Ramses volgens Egiptiese bronne op 1&amp;nbsp;Mei 1274&amp;nbsp;v.C. by Kadesj aangekom.&lt;ref name=datum group=&quot;nota&quot;&gt;Die datum is Gregoriaans, gelykstaande aan 12 Mei in die [[Juliaanse kalender]].&lt;/ref&gt; Hier is Ramses se troepe in ’n Hetitiese hinderlaag gelei en aanvanklik deur die vyand oorweldig. Hulle strydwaens het deur die tweede afdeling van Ramses se magte gebreek en sy kamp aangeval. Met versterkings van ander Egiptiese afdelings wat op die slagveld aangekom het, het die Egiptenare ’n teenaanval geloods en die Hetiete het op die vlug geslaan. Die oorlewende Hetiete het hulle strydwaens agtergelaat en deur die [[Orontes]]rivier geswem om die veiligheid van die stadsmure te bereik.&lt;ref name =&quot;Bryce&quot;&gt;Bryce, Trevor, The Kingdom of the Hittites, Oxford University Press, nuwe uitgawe 2005, {{ISBN|0-19-927908-X}}, p. 233.&lt;/ref&gt;

Hoewel Ramses homself as die oorwinnaar verklaar het – en dit was tegnies waar in terme van die spesifieke slag ­– word algemeen aanvaar dat die Hetiete uiteindelik die oorwinnaars van die algehele veldtog was. Dit is omdat die Egiptenare ná die geveg moes onttrek en die Hetitiese magte tydelik Egiptiese besittings in die streek van [[Damaskus]] binnegeval en beset het.&lt;ref name =&quot;Bryce&quot;/&gt;

====Derde Siriese veldtog====
Egipte se invloedsfeer was nou beperk tot Kanaän, terwyl [[Sirië]] in Hetitiese hande geval het. Kanaänitiese prinse, klaarblyklik aangemoedig deur Egipte se onvermoë om hulle gesag af te dwing en aangehits deur die Hetiete, het in opstand begin kom teen Egipte. Ramses&amp;nbsp;II was nie bereid om dit te aanvaar nie en het voorberei om die Hetitiese opmars met nuwe militêre veldtogte teen te staan. Omdat dié veldtogte op sy monumente aangeteken is met min aanduidings van presiese datums of regeringsjare, is die presiese chronologie van die daaropvolgende veldtogte nie duidelik nie.&lt;ref&gt;Obsomer 2012: 188, binne ’n gedetailleerde bespreking op bl. 173–192.&lt;/ref&gt;

Laat in die sewende jaar van sy bewind (April/Mei 1272&amp;nbsp;v.C.&lt;ref name=&quot;Obsomer 2012: 530&quot;&gt;Obsomer 2012: 530.&lt;/ref&gt;) het Ramses&amp;nbsp;II weer na Sirië teruggekeer. Dié keer was hy suksesvoller teen sy Hetitiese vyande. Tydens die veldtog het hy sy leër in twee magte verdeel. Een mag is gelei deur sy seun, Amoen-her-chepesjef, en het krygers agtervolg tot by die [[Dooie See]], waar hulle Edom-Seïr verower het. Daarna het hulle [[Moab]] ingeneem.

Die ander mag, gelei deur Ramses self, het [[Jerusalem]] en [[Jerigo]] aangeval. Daarna het hy ook Moab binnegegaan en weer by sy seun aangesluit. Die herenigde leër het toe teen Hesbon, [[Damaskus]] en verder tot by Koemidi opgeruk, en uiteindelik die gebied om Damaskus terugverower. Dit het Egipte se voormalige invloedsfeer herstel.{{sfnp|Grimal|1992|p=256}}&lt;ref name=amoen group=&quot;nota&quot;&gt;Kitchen 1982: 67. Obsomer 2012: 189–190 betwyfel die datering van die Moabitiese veldtog tot Jaar 7-8, soos voorgestel deur Kitchen, op grond daarvan dat Amoen-her-chepesjef moontlik te jonk was om so ’n onafhanklike rol te vervul.&lt;/ref&gt;

====Latere Siriese veldtogte====
[[Beeld:Ramses II besieging the Cheta people in Dapur.jpg|thumb|links|320px|Ramses II bestorm die Hetitiese fort Dapoer.]]

Ramses het sy militêre suksesse in sy agtste en negende jaar uitgebrei. Hy het die Hondrivier (Nahr al-Kalb) oorgesteek en noordwaarts in Amoerroe opgeruk. Sy leërs het so ver noord as Dapoer gevorder,{{sfnp|Kitchen|1996|p=26}} waar hy ’n standbeeld van homself laat oprig het. Die Egiptiese farao het hom dus bevind in die noorde van Amoerroe, ver anderkant Kadesj, in Toenip, waar geen Egiptiese soldaat sedert die tyd van [[Toetmoses III]], byna 120 jaar tevore, gesien is nie. Hy het Dapoer beleër voordat hy dit ingeneem en na Egipte teruggekeer het.&lt;ref&gt;Kitchen 1982: 68–70.&lt;/ref&gt; Teen November 1272&amp;nbsp;v.C. was Ramses terug in Egipte, by [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]].&lt;ref name=&quot;Obsomer 2012: 530&quot;/&gt;

Sy oorwinning in die noorde was egter van korte duur. Nadat hy sy mag oor Kanaän herbevestig het, het Ramses sy leër weer noord gelei. Die dun strook grond tussen Amoerroe en Kadesj was nie ’n stabiele besitting nie. Binne ’n jaar het dit weer in Hetitiese hande geval, wat Ramses gedwing het om in sy 10de regeringsjaar weer teen Dapoer op te ruk.

Hy het agterna beweer hy het dié keer eers twee uur ná die begin van die geveg sy borsharnas aangetrek. Ses van Ramses se jong seuns, wat steeds hulle jeugvlegsels gedra het, het ook aan die veldtog deelgeneem. Hy het dorpe in Retjenoe {{sfnp|Kitchen|1996|p=33}} en Toenip ingeneem,{{sfnp|Kitchen|1996|p=47}} en dit is later teen die mure van die [[Ramesseum]] aangeteken.{{sfnp|Kitchen|1996|p=46}}

Dié tweede oorwinning was net so betekenisloos soos die eerste, aangesien geen van die twee magte die ander beslissend in die geveg kon verslaan nie.{{sfnp|Kitchen|1982|p=68}} In sy 18de regeringsjaar het Ramses ’n stele opgerig by Beit Sje’an, op 19 Januarie 1261&amp;nbsp;v.C.&lt;ref&gt;Obsomer 2012: 190–192, 531.&lt;/ref&gt;

===Vredesverdrag met die Hetiete===
[[Beeld:Treaty of Kadesh.jpg|thumb|160px|Die tablet met die vredesverdrag tussen  [[Hattoesili&amp;nbsp;III]] van die Hetiete en Ramses&amp;nbsp;II van Egipte (in die Istanboelse Argeologiese Museums).]]

In jaar 21 van Ramses se bewind het hy ’n vredesverdrag met die Hetiete gesluit, wat onder moderne geleerdes bekend is as die &quot;Verdrag van Kadesj&quot;. Hoewel die verdrag die geskille oor Kanaän besleg het, was die onmiddellike reaksie blykbaar ’n diplomatieke krisis ná [[Hattoesili&amp;nbsp;III]] se troonbestyging as koning van die Hetiete. Hy het aan die bewind gekom deur sy broerskind, [[Moersili&amp;nbsp;III]], tydens die kort en hewige Hetitiese Burgeroorlog te verdryf. Die afgesette koning is aanvanklik na Sirië verban, maar het later probeer om sy mag te herwin en het na Egipte gevlug toe dié pogings ontdek is. Toe Hattoesili sy uitlewering eis, het Ramses ontken dat hy weet waar Moersili is. 

Toe Hattoesili daarop aandring dat Moersili in Egipte was, het Ramses se reaksie daarop gedui dat Hattoesili deur sy eie onderdane mislei is. Dit het ’n diplomatieke krisis ontketen en die twee ryke was op die rand van oorlog. Uiteindelik, in die 21ste jaar van sy bewind (1259&amp;nbsp;v.C.), het Ramses ’n ooreenkoms by Kadesj onderteken om die konflik te beëindig.

Die vredesverdrag is in twee weergawes opgeteken: een in [[Egiptiese hiërogliewe]] en die ander een in [[Hetities]]e [[wigskrif]]. Beide weergawes het behoue gebly. Sulke tweetalige opnames kom algemeen voor in latere verdrae. Die verdrag verskil egter van ander omdat die twee taalweergawes verskillend geformuleer is. Alhoewel die grootste deel van die teks identies is, beweer die Hetitiese weergawe dat die Egiptenare om vrede gesmeek het, terwyl die Egiptiese weergawe die teenoorgestelde stel. Die verdrag is aan die Egiptenare gegee in die vorm van ’n silwerplaat, en dié &quot;sakboek&quot;-weergawe is teruggebring na Egipte en in die tempel van Karnak uitgekerf.

Die verdrag is in jaar&amp;nbsp;21 van Ramses se bewind (omstreeks 1259&amp;nbsp;v.C.) gesluit tussen Rames&amp;nbsp;II en Hattoesili&amp;nbsp;III. Dit bevat 18 artikels wat vir vrede tussen Egipte en Hatti voorsiening maak en verder stel dat hulle onderskeie gode ook vrede eis. Die grense word nie in die verdrag vasgelê nie, maar kan uit ander dokumente afgelei word. 

Ná die sluiting van die vredesverdrag is geen verdere Egiptiese veldtogte in Kanaän opgeteken nie. Die noordelike grens was blykbaar veilig en rustig, en die bewind van die farao het sterk gebly tot met Ramses&amp;nbsp;II se dood en die daaropvolgende agteruitgang van sy dinastie. 

===Nubiese veldtogte===
[[Beeld:Gerf Hussein.jpg|thumb|220px|Deel van die Gerf Hussein-tempel, oorspronklik in Nubië.]]

Ramses II het ook suid van die [[Katarakte van die Nyl#Die ses katarakte|eerste katarak van die Nyl]] op ’n veldtog na [[Nubië]] gegaan. Toe Ramses ongeveer 22 jaar oud was, het twee van sy seuns, Amoen-her-chepesjef en Chaemwaset, hom vergesel op minstens een van die veldtogte. Teen die tyd van Ramses was Nubië al 200 jaar lank ’n kolonie, maar die verowering daarvan is herdenk in versierings van die tempels wat Ramses by Beit el-Wali laat bou het.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oi.uchicago.edu/gallery/pa_egypt_bees_beit_el-wali/ |title=Beit el-Wali |access-date=21 April 2008 |publisher=University of Chicago|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906200351/http://oi.uchicago.edu/gallery/pa_egypt_bees_beit_el-wali/|archive-date=6 September 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Teen die suidelike muur van een van die Beit el-Wali-tempels word Ramses&amp;nbsp;II uitgebeeld waar hy in ’n oorlogstrydwa in die geveg instorm teen stamme suid van Egipte, terwyl sy twee jong seuns agter hom in hul eie oorlogstrydwaens gewys word.

[[Beeld:Wall Painting of Temple of Beit El-Wali (Plaster Cast), which Ramses II Constructed in Nubia - British Museum.jpg|600px|thumb|'n Muurskildering van die tempel van Beit El-Wali wat Ramses II laat bou het (nou in die [[Britse Museum]].|center]]

===Libiese veldtogte===
Gedurende die bewind van Ramses II was die Egiptenare klaarblyklik aktief oor ’n 300&amp;nbsp;km lange strook aan die Middellandse See-kus, minstens tot by Zawjet Oemm El Racham, waar oorblyfsels van ’n fort gevind is wat volgens sy inskripsies op Libiese grond gebou is.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Proceedings of the Seventh International Congress of Egyptologists, Cambridge, 3-9 September 1995 |last=Eyre|first=Christopher|publisher=Peeters |location=Leuven |year=1998|pages=171}}&lt;/ref&gt; Hoewel die presiese gebeure rondom die stigting van die kusforte en {{nowrap|-vestings}} nie duidelik is nie, moes daar ’n mate van politieke en militêre beheer oor die streek gewees het om hulle konstruksie moontlik te maak.

Daar is geen gedetailleerde verslae van Ramses II se grootskaalse militêre aksies teen die Libiërs nie, net algemene rekords van sy oorwinning en onderwerping van hulle. Dit is moontlik dat sommige van die verslae verwys na Ramses se teenwoordigheid tydens sy vader se Libiese veldtogte. Miskien was dit Seti&amp;nbsp;I wat dié beweerde beheer oor die streek verkry en die verdedigingstelsel beplan het.

==Sed-feeste==
{{Hoofartikel|Sed-fees}}
[[Beeld:Bronze Brazier or Oven of Ramesses II.jpg|thumb|220px|Bronsvuurblik van Ramses II vir die brand van [[wierook]].]]
Teen jaar 28 van sy bewind het Ramses&amp;nbsp;II die god [[Amoen]] bo alle ander godhede verkies, soos blyk uit die tekste van twee afsonderlike potskerwe wat by Deir el-Medina ontdek is.&lt;ref name=&quot;t696&quot;&gt;{{cite web | last=Treasure | first=Matthew | title=Four Faces on One Neck: The Tetracephalic Ram as an Iconographic Form in New Kingdom Egypt | website=Academia.edu | date=2021-01-01 | url=https://www.academia.edu/49077937/Four_Faces_on_One_Neck_The_Tetracephalic_Ram_as_an_Iconographic_Form_in_New_Kingdom_Egypt | access-date=2025-01-13}}&lt;/ref&gt;

Volgens tradisie het Ramses in die 30ste jaar van sy bewind ’n jubileum gevier, bekend as die [[Sed-fees]]. Die fees is gehou om die farao se krag te eer en te hernu.&lt;ref name=&quot;GEMHedSed&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=334 |publisher=The Global Egyptian Museum |access-date=7 April 2008 |title=Sed festival|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906154922/http://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=334|archive-date=6 September 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Slegs amper halfpad deur wat ’n 66 jaar lange bewind sou wees, het Ramses reeds byna al sy grootste voorgangers in prestasies oortref. Hy het vrede gebring, Egipte se grense beveilig en talle monumente regoor die ryk opgerig. Sy land was welvarender en magtiger as wat dit in byna ’n eeu was.

Sed-feeste is tradisioneel elke drie jaar ná die 30ste regeringsjaar gehou; Ramses&amp;nbsp;II, wat dit soms elke twee jaar gehou het, het uiteindelik ’n ongeëwenaarde 13 of 14 van dié feeste gevier.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.arabworldbooks.com/egyptomania/sameh_arab_sed_heb.htm |title=Renewal of the kings' Reign : The Sed Heb of Ancient Egypt |access-date=5 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106064130/http://www.arabworldbooks.com/egyptomania/sameh_arab_sed_heb.htm|archive-date=6 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Bouprojekte en monumente==
[[Beeld:Luxor Temple - panoramio (10).jpg|thumb|links|200px|Ramses II, Luxor.]]
Ramses het uitgebreide bouprojekte dwarsoor Egipte en Nubië aangepak, en sy [[cartouche]]s is prominent aangebring in geboue wat hy nie eens laat bou het nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digital.library.upenn.edu/women/edwards/nile/nile-XV.html |title=Chapter XV: Rameses the Great |author=Amelia Ann Blandford Edwards |access-date=23 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123021540/http://digital.library.upenn.edu/women/edwards/nile/nile-XV.html |archive-date=23 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Sy eer is besing op klippe, standbeelde, paleise en tempels, waarvan die [[Ramesseum]] in Wes-[[Thebe, Egipte|Thebe]] die merkwaardigste is, asook in die rotstempels van [[Aboe Simbel]].

[[Beeld:Statua di Ramesse II seduto tra il dio Amon e la dea Mut 10147222g.tif|thumb|160px|Ramses II saam met [[Amoen]] en [[Moet]], Museo Egizio, [[Turyn]], [[Italië]].]]
Hy het geboue laat oprig van die [[Nyl]]delta tot in Nubië op ’n skaal wat geen farao voor hom gedoen het nie.&lt;ref&gt;Wolfhart Westendorf, Das alte Ägypten, 1969&lt;/ref&gt; Hy het ook ’n nuwe hoofstad in die delta gestig, bekend as [[Pi-Ramses]].&lt;ref&gt;Kitchen (1982), p. 119.&lt;/ref&gt;

Sy gedenktempel, vandag bekend as die Ramesseum, was net die begin van die farao se obsessie met geboue oprig. In die derde jaar van sy bewind het Ramses die mees ambisieuse bouprojek sedert die [[Egiptiese piramide|piramides]] begin. Die gesig van Egipte is deur hom verander. In Thebe het die antieke tempels ’n nuwe voorkoms gekry sodat elkeen eer aan Ramses bewys het as ’n simbool van sy goddelike natuur en mag. Ramses het homself laat verewig in klip en het die metodes van klipmesselary verander. Die elegante maar vlak reliëfwerk van vorige farao's kon maklik deur hulle opvolgers uitgevee word, maar Ramses het op diep graveerwerk aangedring sodat dit nie later so maklik verander kon word nie. Dit was ook prominenter in die Egiptiese son en het sy verhouding met die Egiptiese songod [[Ra]] weerspieël.

Ramses het groot monumente laat bou, insluitende die argeologiese kompleks Aboe Simbel en die dodetempel bekend as die Ramesseum. Hy het kuns gebruik as ’n manier om propaganda te maak vir sy oorwinnings oor buitelanders; dié is op talle tempelreliëfs aangebring. Hy het meer kolossale standbeelde van hom laat oprig as enige farao voor hom en het baie bestaande standbeelde oorgeneem deur sy naam in ’n cartouche op hulle te laat aanbring.

===Pi-Ramses===
{{Hoofartikel|Pi-Ramses}}
Ramses II het die hoofstad van sy koninkryk van Thebe in die Nylvallei na ’n nuwe terrein in die oostelike delta verskuif. Sy motiewe is onseker, hoewel hy moontlik nader aan sy gebiede in Kanaän en Sirië wou wees. Die nuwe stad, Pi-Ramses (volle naam: ''Pi-Ramses Aa-nachtoe'', &quot;Domein van Ramses, Groot in Oorwinning&quot;),{{sfnp|Kitchen|2003|p=255}} is oorheers deur enorme tempels en sy uitgestrekte residensiële paleis, volledig met sy eie dieretuin.

In die 10de eeu&amp;nbsp;n.C. het die Bybelse [[Eksegese|eksegeet]] rabbi Saadia Gaon geglo die Bybelse plek Rameses ([[Numeri]] 33:3) moes geïdentifiseer word met Ain Sjams (tans ’n distrik in Kaïro).&lt;ref&gt;Saadia Gaon, ''Judeo-Arabic Translation of Pentateuch'' (''Tafsir''). Red. Yosef Qafih. Mossad Harav Kook: Jerusalem, Israel, 1984, bl. 164 (Numeri 33:3) (in Hebreeus).&lt;/ref&gt; Vir ’n tyd lank, in die vroeë 20ste eeu, is die terrein verkeerdelik as [[Tanis]] geïdentifiseer vanweë die groot hoeveelheid standbeelde en ander materiaal van Pi-Ramses wat daar gevind is. Maar daar word nou erken die oorblyfsels van Pi-Ramses by Tanis is van elders daarheen gebring en dat die werklike Pi-Ramses sowat 30&amp;nbsp;km suid gelê het, naby die moderne Qantir.

===Ramesseum===
{{Hoofartikel|Ramesseum}}
Die dodetempel wat Ramses II aan die westeroewer van die [[Nyl]]rivier en oorkant [[Thebe, Egipte|Thebe]] (die moderne stad [[Luxor]]) laat bou het, staan sedert die 19de eeu bekend as die [[Ramesseum]]. Die Griekse [[historikus]] [[Diodorus Siculus]] was verwonderd oor die reusetempel, waarvan niks meer as ’n paar ruïnes oor is nie.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Siculus |first=Diodorus |author-link=Diodorus Siculus |url=https://archive.org/details/bub_gb_agd-eLVNRMMC |title=The Historical Library of Diodorus the Sicilian |publisher=Printed by W. MʻDowall for J. Davis |year=1814 |page=33 |chapter=11}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-RamsesII-021.jpg|250px|thumb|'n Lugfoto van die oorblyfsels van die Ramesseum.]]
Die tempel lê van noordwes na suidoos en word voorafgegaan deur twee howe. ’n Enorme pilaar het voor die eerste hof gestaan, met die koninklike paleis aan die linkerkant en die reusestandbeeld van die koning aan die agterkant. Slegs fragmente van die basis en bolyf van die standbeeld van die sittende farao op sy troon het oorgebly. Dit was 17&amp;nbsp;m hoog en het meer as 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ton geweeg. Tonele van die farao en sy leër wat oor die Hetitiese magte triomfeer terwyl hulle by Kadesj vlug, word op die pilaar uitgebeeld. Oorblyfsels van die tweede hof sluit ’n deel van die interne fasade van die pilaar en ’n deel van die portiek aan die regterkant in. Tonele van oorlog en die vermeende nederlaag van die Hetiete by Kadesj word teen die mure herhaal. In die boonste register word die fees en eerbewys aan die falliese godheid [[Min (god)|Min]], die god van vrugbaarheid, uitgebeeld.

Aan die oorkant van die hof gee die paar oorblywende pilare ’n idee van die oorspronklike grootsheid.{{sfnp|Skliar|2005|p=}} Verspreide oorblyfsels van die twee standbeelde van die sittende koning kan ook gesien word – een in pienk en die ander in swart graniet – wat eens langs die ingang na die tempel gestaan het. Altesaam 39 van die 48 kolomme in die groot suilesaal staan steeds. Hulle is versier met tonele van die koning voor verskeie godhede.&lt;ref name=&quot;ramesseum-2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.archeo.ens.fr/IMG/pdf/RAMESSEUM-2.pdf |title=The Ramesseum (Egypt), Recent Archaeological Research |access-date=10 April 2008 |author=Guy Lecuyot|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529191601/http://www.archeo.ens.fr/IMG/pdf/RAMESSEUM-2.pdf |archive-date=29 May 2008 }}&lt;/ref&gt; ’n Deel van die plafon, versier met goue sterre op ’n blou agtergrond, is ook bewaar. 

Ramses se kinders verskyn in die optog op die paar oorblywende mure. Die heiligdom het bestaan uit drie opeenvolgende kamers, met agt kolomme. Slegs ’n deel van die eerste kamer, met ’n plafon versier met stertonele, en ’n paar oorblyfsels van die tweede kamer staan nog. Groot stoorkamers, gebou van modderstene, het rondom die tempel gestrek.{{sfnp|Skliar|2005|p=}} 

'n Tempel van [[Seti I]], waarvan niks behalwe die fondamente oorgebly het nie, het eens aan die regterkant van die suilesaal gestaan.&lt;ref name=&quot;ramesseum-2&quot;/&gt;

===Aboe Simbel===
{{Hoofartikel|Aboe Simbel-tempels}}
[[Beeld:Temple d'Abu Simbel - panoramio - youssef alam (2).jpg|thumb|220px|Die fasade van die Groot Tempel by [[Aboe Simbel]].]]

In 1255&amp;nbsp;v.C. het Ramses en sy koningin, [[Nefertari]], na [[Nubië]] gereis om ’n nuwe tempel, [[Aboe Simbel]], in te wy. Daar word gesê dit is ego wat in klip uitgekerf is; die man wat dit gebou het, was nie net van plan om Egipte se grootste farao te word nie, maar ook een van sy gode.{{sfnp|Kitchen|1982|pp=64–65}}

Die tempel by Aboe Simbel is in 1813 deur die Switserse reisiger Johann Ludwig Burckhardt ontdek. ’n Enorme hoop sand het byna die hele fasade en sy kolossale standbeelde bedek, en dit het die ingang nog vier jaar lank versper.

===Nog Nubiese tempels===
Benewens die tempels van Aboe Simbel, het Ramses ander monumente vir homself in Nubië agtergelaat. Sy vroeë veldtogte is uitgebeeld teen die mure van die Tempel van Beit el-Wali. Ander tempels sluit in die Tempel van Derr en Gerf Hussein. Die fondamente van die tempel van Amoen by [[Djebel Barkal]] dateer waarskynlik uit die bewind van Toetmoses&amp;nbsp;III, terwyl die tempel se vorm tydens sy bewind en dié van Ramses&amp;nbsp;II ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite book |title= The Image of the Ordered World in Ancient Nubian Art: The Construction of the Kushite Mind, 800 Bc-300 Ad |last= Török |first= László |publisher= Brill |year= 2001 |pages=48}}&lt;/ref&gt;

===Ander argeologiese ontdekkings===
[[Beeld:Le musée égyptien (Turin) (2866334984).jpg|thumb|links|180px|'n Granietbeeld van Ramses II van Thebe.]]

'n Kolossale standbeeld van Ramses&amp;nbsp;II met ’n gewig van ongeveer 83&amp;nbsp;t dateer van 3&amp;nbsp;200 jaar gelede en is oorspronklik in ses stukke ontdek in ’n tempel naby [[Memphis (Egipte)|Memfis]], Egipte. Dit is in 1955 vervoer, herstel en op Ramsesplein in Kaïro opgerig. In Augustus&amp;nbsp;2006 is die standbeeld verskuif om dit te red van uitlaatgasse wat tot skade daaraan gelei het.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5282414.stm |work=BBC News |title=Giant Ramses statue gets new home |date=25 Augustus 2006 |access-date=5 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720194419/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5282414.stm |archive-date=20 July 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die nuwe ligging is naby die [[Groot Egiptiese Museum]].&lt;ref name=&quot;ColossalHawass&quot;&gt;{{cite web |last=Hawass |first=Zahi |title=The removal of Ramses II Statue |url=http://guardians.net/hawass/news/removal_of_ramses_ii_statue.htm |access-date=17 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312235259/http://guardians.net/hawass/news/removal_of_ramses_ii_statue.htm |archive-date=12 Maart 2007 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In 2018 het ’n groep argeoloë in die woonbuurt Matarija in Kaïro stukke van ’n hokkie met ’n sitplek ontdek wat, gebaseer op sy struktuur en ouderdom, moontlik deur Ramses&amp;nbsp;II gebruik is.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Oktober 2018 |title=Egypt: Prehistoric 'Pharaoh's Seat' Discovered in Egypt – Document – Gale General OneFile |url=https://go.gale.com/ps/i.do?p=ITOF&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA559860686&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=ebsco&amp;asid=38a97973 |access-date=12 Oktober 2022 |publisher=AllAfrica Global Media}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cairo 2018&quot;&gt;{{Cite web |date=25 Oktober 2018 |title=Egyptian archeologists unearth pharaoh's celebration compartment in Cairo |url=https://go.gale.com/ps/i.do?p=ITOF&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA559724763&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=bookmark-ITOF&amp;asid=7c8857fc |access-date=12 Oktober 2022 |agency=Xinhua News Agency}}&lt;/ref&gt; &quot;Die koninklike vertrek bestaan uit vier trappe wat na ’n kubusvormige platform lei, wat vermoedelik die basis van die koning se sitplek was tydens vieringe of openbare byeenkomste,&quot; soos Ramses se inhuldiging en Sed-feeste. Dit kon ook deur ander regeerders van dié tydperk gebruik gewees het, volgens die hoof van die ekspedisie. Die opgrawingspan het ook ’n &quot;versameling [[skarabee|skarabeë]], amulette, kleipotte en blokke met inskripsies in hiërogliewe&quot; gevind.&lt;ref name=&quot;Cairo 2018&quot; /&gt;

In Desember 2019 het ’n Egiptiese argeologiese ekspedisie ’n rooi granietborsbeeld van Ramses II op die dorp Mit Rahina in Giza ontdek. Die borsbeeld toon Ramses met ’n pruik en die simbool &quot;Ka&quot; op sy kop. Dit is 55&amp;nbsp;cm breed, 45&amp;nbsp;cm dik en 105&amp;nbsp;cm lank. Langs die borsbeeld is kalksteenblokke gevind wat Ramses tydens die godsdienstige ritueel [[Sed-fees|Heb-Sed]] uitbeeld.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Red Granite Bust of Ramesses II Unearthed in Giza|work=Archaeology Magazine|url=https://www.archaeology.org/news/8288-191213-egypt-giza-sculptures|access-date=17 September 2020 |date=13 Desember 2019 |archive-date=14 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814231047/https://www.archaeology.org/news/8288-191213-egypt-giza-sculptures |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &quot;Dié ontdekking word beskou as een van die skaarsste argeologiese vondste. Dit is die eerste Ka-standbeeld van graniet wat ooit ontdek is. Die enigste een wat voorheen gevind is, is van hout en behoort aan een van die konings van die [[13de Dinastie van Egipte|13de Dinastie]]. Dit word tans in die Egiptiese Museum op Tahrirplein uitgestal,&quot; het die argeoloog Mostafa Waziri gesê.

In September 2024 is berig dat tydens ’n argeologiese opgrawing van ’n 3&amp;nbsp;200 jaar oue fort aan die Nyl, navorsers ’n goue swaard met Ramses&amp;nbsp;II se handtekening daarop ontdek het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sands |first=Leo |date=2024 |title=Sword with pharaoh's mark found in Egypt, still shimmering 3,000 years later |url=https://www.washingtonpost.com/history/2024/09/19/ancient-egypt-military-sword-archaeology-fort/}}&lt;/ref&gt;

==Dood en begrafnis==
Volgens die Egiptiese kenner [[Manetho]] (3de eeu&amp;nbsp;v.C.) het Ramses 66 jaar en 2 maande regeer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Manetho, with an English translation by W.G. Waddell |last=James|first=Peter|publisher=Alpha Editions |year=2020 |pages=151}}&lt;/ref&gt; Teen die tyd van sy dood, op ongeveer 90-jarige ouderdom, het Ramses aan ernstige tandprobleme gely en is hy geteister deur [[artritis]] en [[aarverkalking]].&lt;ref name=LMD&gt;{{cite web |url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=12146724 |title=La momie de Ramsès II. Contribution scientifique à l'égyptologie |access-date=27 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602062449/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=12146724|archive-date=2 Junie 2010 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Hy het Egipte ryk gemaak uit al die voorrade en buit wat hy van ander ryke versamel het. Hy het baie van sy vroue en kinders oorleef en groot gedenktekens regoor Egipte agtergelaat. Nog nege farao's het die naam Ramses ter ere van hom aangeneem.

===Mummie===
{{Hoofartikel|KV7}}
Ramses II is oorspronklik in grafkelder [[KV7]] in die [[Vallei van die Konings]] begrawe,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rameses II {{!}} Theban Mapping Project |url=https://thebanmappingproject.com/tombs/kv-07-rameses-ii |access-date=19 March 2023 |website=thebanmappingproject.com |language=en |archive-date=19 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319222057/https://thebanmappingproject.com/tombs/kv-07-rameses-ii |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; maar weens strooptogte in die vallei het priesters later sy [[mummie]] na ’n bewaringsplek geskuif en dit weer toegedraai.{{sfnp|Rohl|1995|pp=72-73, 75}} Dit is ná 72 uur weer geskuif na die grafkelder van ’n hoëpriester. Al dié inligting is opgeteken in hiërogliewe op die linne wat sy liggaam bedek.{{sfnp|Rohl|1995|pp=78-79}} Sy mummie is uiteindelik in 1881 in TT320 in ’n gewone houtkis ontdek. Dit is nou in Kaïro se Nasionale Museum van die Egiptiese Beskawing.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NMEC |url=https://nmec.shorthandstories.com/nmec/ |access-date=18 Augustus 2023 |website=nmec.shorthandstories.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Ramses2 (2).jpg|thumb|links|150px|Die mummie van Ramses II.]]
Die farao se mummie toon ’n gekromde neus en sterk kakebeen. Dit is sowat 1,7&amp;nbsp;m lank.{{sfnp|Tyldesley|2000|p=14}} Gaston Maspero, wat die mummie die eerste keer oopgedraai het, skryf: &quot;Aan die slape is daar ’n paar yl hare, maar aan die agterkant van die kop is die hare taamlik dik en vorm dit gladde, reguit lokke van sowat 5&amp;nbsp;cm lank. Dit was wit teen die tyd van sy dood en moontlik rooibruin gedurende sy lewe. Dit is tydens die balseming met henna ligrooi gekleur ... die snor en baard is dun. ... die vel is aardbruin, met swart kolle ... die gesig van die mummie gee ’n redelike idee van die gesig van die lewende koning.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Valley of the Kings |year=2003 |url=https://archive.org/details/valleyofkings0000rome_y6g8 |first=John |last=Romer |publisher=Castle Books |page=[https://archive.org/details/valleyofkings0000rome_y6g8/page/184 184]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Egyptian Archaeology |first=Gaston |last=Maspero |publisher=Putnam |year=1892 |url=https://archive.org/details/egyptianarchaeo00maspgoog |pages=[https://archive.org/details/egyptianarchaeo00maspgoog/page/n104 76]–77}}&lt;/ref&gt;

In 1975 het Maurice Bucaille, ’n Franse dokter, die mummie in die Kaïromuseum ondersoek en gevind dat dit in ’n swak toestand was. Die Franse president [[Valéry Giscard d’Estaing]] het daarin geslaag om die Egiptiese owerhede te oortuig om die mummie na Frankryk te stuur vir behandeling. In September 1976 is dit met volle militêre eerbewys by ’n [[Parys]]e lughawe verwelkom en toe na ’n laboratorium in die Musée de l’Homme geneem.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Clyde H. |last=Farnsworth |date=28 September 1976 |page=5 |title=Paris Mounts Honor Guard For a Mummy |url=https://www.nytimes.com/1976/09/28/archives/paris-mounts-honor-guard-for-a-mummy.html |work=The New York Times |access-date=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101003734/https://www.nytimes.com/1976/09/28/archives/paris-mounts-honor-guard-for-a-mummy.html |archive-date=1 November 2019 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Pain |first=Stephanie |title=Ramesses rides again |url=http://newscientist.com/article/mg18424736.400-ramesses-rides-again.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140815214602/http://www.newscientist.com/article/mg18424736.400-ramesses-rides-again.html |archive-date=15 Augustus 2014 |access-date=13 Desember 2013 |publisher=New Scientist}}&lt;/ref&gt;

Die mummie is in 1976 forensies getoets deur die hoof- forensiese wetenskaplike by die Kriminele Identifikasielaboratorium van Parys. Hy het opgemerk die mummie het effens golwende, rooierige hare gehad; uit dié eienskap, gekombineer met skedelkenmerke, het hy tot die gevolgtrekking gekom Ramses&amp;nbsp;II was &quot;van ’n [[Berbers|Berber-tipe]]&quot; en het volgens hom ’n ligte velkleur gehad.&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Pierre-Fernand |last=Ceccaldi |title=Recherches sur les momies: Ramsès II |year=1987 |journal=Bulletin de l'Académie de Médecine |volume=171 |page=119 |issue=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6445192d/f141.image |title=Bulletin de l'Académie nationale de médecine |website=Gallica |date=6 Januarie 1987|access-date=15 Julie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715153117/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6445192d/f141.image|archive-date=15 Julie 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Latere mikroskopiese inspeksie van die wortels van Ramses se hare het bewys die koning se hare was oorspronklik rooi, wat daarop dui dat hy van ’n familie van rooikoppe afkomstig was.{{sfnp|Tyldesley|2001|p=[https://books.google.com/books?id=hzbRBN6Ugr0C&amp;q=%22red+hair%22 ??]}}{{sfnp|Brier|1994|p=153}} Dit het meer as net kosmetiese betekenis: In antieke Egipte is mense met rooi hare verbind met die god [[Set (god)|Set]], die moordenaar van [[Osiris]]. Verder was die naam van Ramses se vader Seti I, wat beteken &quot;volgeling van Set&quot;.{{sfnp|Brier|1994|pp=200–201}} 

Tydens die ondersoek het wetenskaplike ontledings gevegswonde, ou breuke, artritis en swak sirkulasie aan die lig gebring. Daar word geglo Ramses se artritis het hom krom laat loop gedurende die laaste dekades van sy lewe.{{sfnp|Brier|1998|p=153}} ’n Beduidende gat in die farao se kakebeen is opgespoor. Navorsers het ’n &quot;abses by sy tande waargeneem wat ernstig genoeg was om moontlik tot die dood deur infeksie te lei, alhoewel dit nie met sekerheid bepaal kan word nie&quot;.{{sfnp|Brier|1998|p=153}}

Ná bestraling om swamme en insekte uit te roei, is die mummie in Mei 1977 aan Egipte terugbesorg.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |page=20 |url=https://www.newspapers.com/newspage/383571018/ |work=Los Angeles Times |agency=Associated Press |title='Cleaned-Up' Mummy Flown Home to Egypt |date=11 Mei 1977 |access-date=30 Oktober 2019 |archive-date=30 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030051950/https://www.newspapers.com/newspage/383571018/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In April 2021 is sy mummie saam met dié van 17 ander konings en vier koninginne verskuif van die ou Egiptiese Museum na die nuwe Nasionale Museum van die Egiptiese Beskawing.&lt;ref name=Parisse/&gt;

==In rolprente en die Bybelboek Eksodus==
Hoewel geleerdes oor die algemeen nie die Bybelse uitbeelding van [[Eksodus]] as ’n werklike historiese gebeurtenis erken nie, is verskeie historiese farao's voorgestel as die heerser sonder naam ten tyde van die verhaal, met Ramses II as die gewildste kandidaat. Hy word in dié rol uitgebeeld in die 1944-novelle ''The Tables of the Law'' deur [[Thomas Mann]].

[[Beeld:Yul Brynner in The Ten Commandments film trailer.jpg|thumb|200px|[[Yul Brynner]] in ''The Ten Commandments'' van 1956.]]
Hy is nie ’n hoofkarakter nie, maar verskyn in Joan Grant se ''So Moses Was Born'', ’n eerstepersoonsvertelling deur Nebunefer, die broer van Ramose. Die verhaal skets ’n prentjie van Ramose se lewe vanaf die dood van Seti, deurtrek met magspele, intriges en sluipmoordkomplotte, en beeld sy verhoudings met onder andere [[Moses]] uit.

[[Yul Brynner]] vertolk Ramses II in [[Cecil B. DeMille]] se klassieke fliek ''The Ten Commandments'' (1956). Hier word hy as ’n wraaksugtige tiran en die hoofantagonis van die rolprent uitgebeeld, wat sy vader se voortdurende voorkeur vir Moses bo &quot;die seun van [sy] liggaam&quot; verag.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ray |first=John |title=Ramesses the Great |url=https://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/ramesses_01.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016070535/http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/ramesses_01.shtml |archive-date=16 Oktober 2012 |access-date=30 Mei 2008 |publisher=BBC history}}&lt;/ref&gt;

Die animasieprent ''The Prince of Egypt'' (1998) beeld ook Ramses uit (met die stem van [[Ralph Fiennes]] vir beide dialoog en sang) as Moses se aangenome broer en uiteindelik as die prent se skurk, met feitlik dieselfde motiverings as in die vroeëre 1956-prent. 

[[Joel Edgerton]] het Ramses vertolk in die 2014-rolprent ''Exodus: Gods and Kings''. Sérgio Marone vertolk die rol van Ramses in die Brasiliaanse telenovela van 2015-'16 ''Os Dez Mandamentos'' (''Die Tien Gebooie''). In die 2013-minireeks ''The Bible'' word hy deur Stewart Scudamore vertolk.

==Notas==
{{Reflist|group=nota}}

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

===Bibliografie===
{{refbegin|3}}
*{{cite book |last=Von Beckerath |first=Jürgen |year=1997 |title=Chronologie des Pharaonischen Ägypten |location=Mainz |publisher=Philipp von Zabern}}
*{{cite book |last=Brand |first=Peter J. |title=The Monuments of Seti I: Epigraphic, Historical and Art Historical Analysis |publisher=Brill |location=NV Leiden |year=2000 |isbn=978-90-04-11770-9 |url=https://www.academia.edu/40610263 |access-date= 6 Maart 2025 |archive-date=10 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710071024/https://www.academia.edu/40610263 |url-status=dead }}
*{{cite book |last=Brier |first=Bob |title=Egyptian Mummies: Unravelling the Secrets of an Ancient Art |location=New York |publisher=William Morrow &amp; Co. |year=1994}}
*{{cite book |last=Brier |first=Bob |title=The Encyclopedia of Mummies |publisher=Checkmark Books |year=1998}}
*{{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth |title=Pharaoh Triumphant: The Life and Times of Ramesses II, King of Egypt |url=https://archive.org/details/pharaohtriumphan0000kitc_r6r6 |year=1982 |location=Londen |publisher=Aris &amp; Phillips |isbn=978-0-85668-215-5}}
* {{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth Anderson |year=1996 |title=Ramesside Inscriptions Translated and Annotated: Translations. Volume 2: Ramesses II; Royal Inscriptions |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishers |isbn=978-0-631-18427-0}} Translations and (in the 1999 volume below) notes on all contemporary royal inscriptions naming the king.
*{{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth Anderson |year=2003 |title=On the Reliability of the Old Testament |url=https://archive.org/details/onreliabilityofo00kitc |location=Michigan |publisher=William B. Eerdmans Publishing Company |isbn=978-0-8028-4960-1}}
* {{cite book |editor1-last=O'Connor |editor1-first=David |editor2-last=Cline |editor2-first=Eric |title=Amenhotep III: Perspectives on his reign |publisher=University of Michigan Press |year=1998 |isbn=9780472088331}}
* Obsomer, Claude, ''Ramsès II'', Parys, 2012.
* {{cite book |last=Putnam |first=James |title=An introduction to Egyptology |url=https://archive.org/details/egyptologyintrod0000putn |year=1990}}
*{{cite book |last=Rohl |first=David M. |title=Pharaohs and Kings: A Biblical Quest |edition=illustrated, reprint |publisher=Crown Publishers |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=aeKCAAAAIAAJ |isbn=978-0-517-70315-1 |access-date=30 Maart 2019 |url-status=live |archive-date=14 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314052821/https://books.google.com/books?id=aeKCAAAAIAAJ }}
*{{cite book |last=Skliar |first=Ania |title=Grosse kulturen der welt-Ägypten |year=2005}}
*{{cite book |last=Tyldesley |first=Joyce |year=2000 |title=Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh |url=https://archive.org/details/ramessesegyptsgr0000tyld_o1b9 |location=Londen |publisher=Viking |isbn=9780670884872}}
*{{cite book |last=Tyldesley |first=Joyce |date=26 April 2001 |title=Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh |url=https://books.google.com/books?id=hzbRBN6Ugr0C |location=Londen |publisher=Penguin Books |isbn=9780141949789 |access-date=20 Oktober 2020 }}
{{refend}}

==Skakels==
* [http://www.pbs.org/empires/egypt/newkingdom/ramesses.html Egipte se goue ryk: Ramses II]
* [http://www.aldokkan.com/egypt/ramses.htm Ramses II]
* [http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/ramsesii.html Ramses II by digitalegypt]
* {{Commons-kategorie inlyn|Ramses II}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Rameses II}}

{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Farao's van Egipte]]
[[Kategorie:Geboortes in 1302 v.C.]]
[[Kategorie:Mense in die 13de eeu v.C.]]
[[Kategorie:Sterftes in 1212 v.C.]]</text>
      <sha1>ei7tjzv6c62z0z8h6fz82x9wruc78fh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979025</id>
      <parentid>2979024</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GatoLiteral</username>
        <id>208531</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-55352-69|~2026-55352-69]] ([[User talk:~2026-55352-69|talk]]) to last version by InternetArchiveBot</comment>
      <origin>2979025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52011" sha1="hq6n9jxtcd9g7iow7lni5waj0yut1y3" xml:space="preserve">{{Inligtingskas farao
| naam = Ramses II
| lewe = Ramses die Grote &lt;br&gt;Ramesses II
| beeld = Ramses II British Museum.jpg
| onderskrif = ’n Standbeeld van Ramses II in die [[Ramesseum]] in [[Thebe, Egipte|Thebe]].
| beeldgrootte = 230px
| funksie = [[Farao]] van die 19de Dinastie
| periode = &amp;nbsp;1279–1213 v.C.
| voorganger = &amp;nbsp;[[Seti I]]
| opvolger = &amp;nbsp;[[Merneptah]]
| vader = &amp;nbsp;Seti I
| oorlede = &amp;nbsp;1213 v.C.
| monumente = &amp;nbsp;Aboe Simbel, Abydos, Luxor, Karnak
| horus = &lt;hiero&gt;E1:D40-P11:t-C10-U6-i-i&lt;/hiero&gt;
| nebty = &lt;hiero&gt;G37:r-F7:t-G20-V31:Aa16-t:THREE&lt;/hiero&gt;
| goldenhorus = &lt;hiero&gt;O29:F23-U6-i-i-N19-Z4&lt;/hiero&gt;
| praenomen = &lt;hiero&gt;ra-wsr-C10-N5*U21:n&lt;/hiero&gt;
| nomen = &lt;hiero&gt;i-mn:n:N36-ra:Z1-F31-S29-M23&lt;/hiero&gt;
}}

'''Ramses II''' ([[Egipties]] ''Rīꜥa-masē-sə'', &quot;[[Ra]] is die een wat hom verwek het&quot;; omstreeks 1303&amp;nbsp;v.C. - 1213&amp;nbsp;v.C.),&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |year=2004 |title=Ramses |encyclopedia=Webster's New World College Dictionary |publisher=Wiley Publishing |url=http://www.yourdictionary.com/Ramses |access-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124063401/http://www.yourdictionary.com/ramses |archive-date=24 January 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; algemeen bekend as '''Ramses die Grote''', was ’n [[farao]] van [[Antieke Egipte|Egipte]]. Hy was die derde heerser van die [[19de Dinastie van Egipte|19de Dinastie]]. Saam met [[Toetmoses III]] van die [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]] word hy dikwels beskou as die grootste, mees gevierde en magtigste farao van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]], wat self die magtigste tydperk van [[antieke Egipte]] was.{{sfnp|Putnam|1990|p=}} Hy word ook wyd erken as een van antieke Egipte se suksesvolste krygsfarao's, met nie minder nie as 15 militêre veldtogte, almal oorwinnings buiten die Slag van Kadesj, wat algemeen as ’n dooiepunt beskou word.&lt;ref&gt;Kulkarni, P., Ji, Z., Xu, Y., Neskovic, M., &amp; Nolan, K. (2023). ''Exploring Semantic Perturbations on Grover''. arXiv preprint arXiv:2302.00509.&lt;/ref&gt;

In antieke Griekse bronne word hy '''Osumandúas''' (Ὀσυμανδύας) genoem,&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Diodorus Siculus |title=Diodorus Siculus, Bibliotheca Historica, Boeke I-V, boek 1, hoofstuk 47, afdeling 4 |website=www.perseus.tufts.edu |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0540%3Abook%3D1%3Achapter%3D47%3Asection%3D4 |access-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110506022136/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0540%3Abook%3D1%3Achapter%3D47%3Asection%3D4 |archive-date=6 Mei 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; wat afgelei is van die eerste deel van sy Egiptiese troonnaam: ''Usermaatre Setepenre''. Ramses is ook deur latere farao’s en die Egiptiese volk as die &quot;Groot Voorvader&quot; beskou.

In die vroeë deel van sy bewind het hy gefokus op die bou van stede, tempels en monumente. Nadat hy die stad [[Pi-Ramses]] in die [[Nyl]]delta gestig het, het hy dit as Egipte se nuwe hoofstad aangewys en dit gebruik as die belangrikste basis vir sy veldtogte in [[Sirië]]. Ramses het verskeie militêre ekspedisies in die [[Levant]] gelei, waar hy Egiptiese beheer oor [[Kanaän]] en [[Fenisië]] herbevestig het; hy het ook verskeie veldtogte na [[Nubië]] gelei, wat almal in inskripsies gedenk is. Hy het ’n ongekende 13 of 14 [[Sed-fees]]te gevier, meer as enige ander farao.{{sfnp|O'Connor|Cline|1998|p=16}}

Ramses se ouderdom met sy dood is onseker, maar 90 of 91 jaar word as die waarskynlikste beskou.{{sfnp|von Beckerath|1997|pp=108, 190}}{{sfnp|Brand|2000|pp=302–305}} Ná sy dood is hy in ’n graf ([[KV7]]) in die [[Vallei van die Konings]] begrawe.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Leblanc |first=Christian |title=Gerard |url=http://ourworld.compuserve.com/homepages/Gerard_Flament/ramstomb.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071204180741/http://ourworld.compuserve.com/homepages/Gerard_Flament/ramstomb.htm &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=4 Desember 2007 |access-date=23 April 2008}}&lt;/ref&gt; Sy liggaam is later na die Koninklike Wegsteekplek geskuif, waar dit in 1881 deur argeoloë ontdek is. Ramses se [[mummie]] word tans uitgestal in die Nasionale Museum van die Egiptiese Beskawing in [[Kaïro]].&lt;ref name=Parisse&gt;{{cite news |last=Parisse |first=Emmanuel |date=5 April 2021 |title=22 Ancient Pharaohs Have Been Carried Across Cairo in an Epic 'Golden Parade' |url=https://www.sciencealert.com/22-ancient-pharaohs-have-been-carried-across-cairo-in-an-epic-golden-parade |work=ScienceAlert |access-date=5 April 2021 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327201021/https://www.sciencealert.com/22-ancient-pharaohs-have-been-carried-across-cairo-in-an-epic-golden-parade |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Ramesses II as child.jpg|thumb|links|180px||Ramses II as ’n kind word deur die god Hauron omhels (Egiptiese Museum, Kaïro).]]
==Vroeë lewe==
Ramses II is nie as ’n prins gebore nie. Sy oupa, [[Ramses I]], was ’n visier en militêre offisier tydens die bewind van farao [[Horemheb]], wat Ramses&amp;nbsp;I as sy opvolger aangewys het. Op daardie tydstip was Ramses&amp;nbsp;II sowat 11 jaar oud.&lt;ref&gt;Darnell, J. C., &amp; Manassa, C. (2007). ''Tutankhamun's Armies: Battle and Conquest During Ancient Egypt's Late Eighteenth Dynasty''. John Wiley &amp; Sons.&lt;/ref&gt;

Ná Ramses I se dood het sy seun [[Seti I]] koning geword. Hy het sý seun, Ramses II, op sowat 14 jaar as kroonprins aangewys.{{sfnp|Putnam|1990|p=}}

==Lengte van sy bewind==
Ramses II se troonbestyging is opgeteken as III Sjemoe (Seisoen van die Oes) dag 27, wat volgens die meeste [[Egiptologie|Egiptoloë]] 31 Mei 1279&amp;nbsp;v.C. was.{{sfnp|von Beckerath|1997|pp=108, 190}}{{sfnp|Brand|2000|pp=302–305}}

Die Joodse historikus [[Flavius Josephus|Josephus]] het in sy boek ''Contra Apionem'', wat materiaal uit [[Manetho]] se ''Aegyptiaca'' insluit, aan Ramses&amp;nbsp;II ’n bewind van 66 jaar en 2 maande toegeskryf.&lt;ref&gt;[https://pharaoh.se/josephus-king-list Josephus] © 2011–2023 by Peter Lundström—Some Rights Reserved—V. 4.0.&lt;/ref&gt; Dit word bevestig deur die kalender van Papirus Goerob fragment&amp;nbsp;L, waar Jaar&amp;nbsp;67, I&amp;nbsp;Achet (Seisoen van die Oorstroming) dag&amp;nbsp;18 van Ramses&amp;nbsp;II onmiddellik gevolg word deur Jaar&amp;nbsp;1, II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;19 van [[Merneptah]] (Ramses&amp;nbsp;II se seun), wat beteken dat Ramses&amp;nbsp;II ongeveer 2 maande ná die begin van sy 67ste regeringsjaar gesterf het.&lt;ref&gt;A. H. Gardiner, Ramesside Administrative Documents, (Oxford, 1948), 30, 10, en 14.&lt;/ref&gt;

In 1994 het A.J. Peden voorgestel Ramses&amp;nbsp;II het tussen II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;3 en II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;13 gesterf, gebaseer op die Thebaanse graffiti 854+855, wat ooreenstem met Merneptah se Jaar&amp;nbsp;1, II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;2.&lt;ref&gt;A.J. Peden, A Note on the Accession Date of Merenptah, p. 69.&lt;/ref&gt; Die werkersdorpie Deir el-Medina bevat ’n fragment van ’n nekropolisjoernaal uit die middel van die 20ste Dinastie (P. Turin prov. nr. 8538 recto I, 5; ongepubliseer), wat aandui dat II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;6 ’n vrye feesdag was vir die &quot;Seilvaart van UsimaRe-Setepenre&quot; (vir Ramses&amp;nbsp;II).&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;R. J. Demarée, [https://www.academia.edu/41692064/ANNOUNCEMENT_OF_THE_PASSING_OF_RAMESSES_II Announcement of the Passing of Ramesses II], JEOL 46 (2016), p. 125.&lt;/ref&gt;

Die datum van Ramses&amp;nbsp;II se opgetekende sterfte op II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;6 val presies binne A.J. Peden se geraamde tydlyn vir die koning se dood tussen II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;3 en II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;13. Dit beteken Ramses&amp;nbsp;II is op Jaar&amp;nbsp;67, II&amp;nbsp;Achet dag&amp;nbsp;6 van sy bewind oorlede, ná ’n regeringstydperk van 66 jaar, 2&amp;nbsp;maande en 9&amp;nbsp;dae.

==Militêre veldtogte==
[[Beeld:RamsesIIEgypt.jpg|thumb|180px|links|’n Kopbeeld van Ramses II by [[Aboe Simbel]].]]

Vroeg in sy lewe het Ramses II talle veldtogte onderneem om voorheen beheerde gebiede wat aan die [[Nubiërs]] en [[Hetiete]] verloor is, terug te kry en om Egipte se grense te beveilig. Hy was ook verantwoordelik vir die onderdrukking van sommige Nubiese opstande en het ’n veldtog in [[Libië]] gevoer. Hoewel die Slag van Kadesj dikwels die akademiese siening van Ramses II se militêre bekwaamheid en mag oorheers, het hy nietemin verskeie oorwinnings oor Egipte se vyande behaal. Daar word beraam dat die Egiptiese leër gedurende sy bewind ongeveer 100&amp;nbsp;000 man getel het – ’n formidabele mag, wat hy gebruik het om Egiptiese invloed te versterk.&lt;ref name=&quot;Gabriel6&quot;&gt;{{cite book |last=Gabriel |first=R. |year=2002 |title=The Great Armies of Antiquity |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=9780275978099 |page=6 |url=https://books.google.com/books?id=y1ngxn_xTOIC}}&lt;/ref&gt;

===Stryd teen die Sjardana-seerowers===
In sy tweede regeringsjaar het Ramses II die Sjardana-seerowers beslissend verslaan. Dié rowers het verwoesting aan Egipte se [[Middellandse See]]-kus gesaai deur handelskepe aan te val wat die seeweë na Egipte gebruik het.{{sfnp|Grimal|1992|pp=250–253}} Die Sjardanavolk het waarskynlik van die kus van [[Ionië]], suidwes-[[Anatolië]], of moontlik van die eiland [[Sardinië]] gekom.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gale |first=N. H. |title=On Cooking Pots, Drinking Cups, Loomweights and Ethnicity in Bronze Age Cyprus and Neighbouring Regions |year=2011 |editor1=Karageorghis |editor-first=V. |location=Nicosia |chapter=Source of the Lead Metal used to make a Repair Clamp on a Nuragic Vase recently excavated at Pyla-Kokkinokremos on Cyprus&quot; |editor2=O. Kouka}}&lt;/ref&gt;{{sfnp|O'Connor|Cline|1998|pp=112–113}}&lt;ref name=volke group=&quot;nota&quot;&gt;Reeds in die 1840's het Egiptoloë gedebatteer oor die identiteit van die &quot;noorderlinge uit alle lande&quot; wat die [[Libië|Libiese]] koning Meryre gehelp het in sy aanval teen Merneptah. Sommige geleerdes het geglo dat Meryre se bondgenote net sy bure aan die Libiese kus was, terwyl ander hulle geïdentifiseer het as Indo-Europeërs van noord van die Kaukasus. Dit was Emmanuel de Rougé, een van Maspero se vernaamste voorgangers, wat voorgestel het dat die name die lande van die noordelike Middellandse See weerspieël: die Loekka, Ekwesj, Toersja, Sjekelesj en Sjardana was manne van Lidië, Achaia, Tirsenië (Wes-Italië), [[Sisilië]] en [[Sardinië]]. De Rougé en ander het Meryre se bondgenote beskou as huursoldate, aangesien die Sardiniërs reeds in die vroeë jare van Ramses die Grote as huursoldate gedien het.&lt;/ref&gt;

Ramses het troepe en skepe op strategiese punte langs die kus geplaas en geduldig gewag totdat die rowers aanval. Hy het hulle toe verras in ’n seegeveg en almal in ’n enkele aksie gevange geneem.{{sfnp|Tyldesley|2000|p=53}} ’n [[Stele]] van [[Tanis]] meld dat hulle &quot;in hulle oorlogskepe uit die middel van die see gekom het, en niemand was in staat om hulle te keer nie&quot;. 

Daar was waarskynlik ’n seegeveg naby die monding van die Nyl, aangesien baie Sjardane kort daarna in die farao se lyfwag gesien is. Hulle het uitgestaan met hulle horinghelms wat ’n bal in die middel gehad het, hulle ronde skilde en die groot [[Bronstydperk]]-swaarde waarmee hulle uitgebeeld is in inskripsies oor die Slag van Kadesj.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eclectichistorian.net/Griffzungenschwert |title=The Naue Type II Sword |access-date=30 Mei 2008|url-status=usurped|archive-date=20 Julie 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720183900/http://www.eclectichistorian.net/Griffzungenschwert/}}&lt;/ref&gt;

In dié seegeveg het die farao, saam met die Sjardane, ook die Loekka (moontlik later bekend as die [[Lisië|Lisiërs]]) en die Šqrsšw (Sjekelesj) verslaan.

===Siriese veldtogte===
====Eerste Siriese veldtog====
[[Beeld:Ramses-ii-relief-from-memphis2.png|thumb|200px|'n Reliëf van Ramses II van [[Memfis]] wat hom wys waar hy vyande gevange neem: ’n Nubiër, Libiër en Siriër, omstreeks 1250&amp;nbsp;v.C. (Kaïromuseum).&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Richardson |first1=Dan |title=Cairo and the Pyramids (Rough Guides Snapshot Egypt) |date=2013 |publisher=Rough Guides UK |isbn=978-1-4093-3544-3 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=VgtCeNKcs-IC&amp;pg=PT14 |language=en |access-date=4 Julie 2020 |archive-date=8 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708230914/https://books.google.com/books?id=VgtCeNKcs-IC&amp;pg=PT14 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;]]

Die onmiddellike voorgeskiedenis van die Slag van Kadesj was die vroeë veldtogte van Ramses II in [[Kanaän]]. Sy eerste veldtog het waarskynlik in die vierde jaar van sy bewind plaasgevind en is gedenk deur die oprigting van wat later die eerste van die gedenksteles geword het van Nahr el-Kalb, naby die huidige [[Beiroet]]. Die inskripsie is byna heeltemal onleesbaar weens verwering.

In die vierde jaar van sy bewind het hy die Hetitiese [[vasal]]staat Amoerroe tydens sy veldtog in Sirië verower.{{sfnp|Grimal|1992|pp=253 ff}}

====Tweede Siriese veldtog====
Die Slag van Kadesj in sy vyfde regeringsjaar was die hoogtepunt van ’n veldtog wat Ramses in Sirië gevoer het teen die herrese Hetitiese magte van [[Moewatalli II]]. Die farao wou ’n oorwinning by Kadesj behaal, beide om Egipte se grense in Sirië uit te brei en om sy vader, Seti I, se triomfantelike toetrede tot die stad ’n dekade vroeër te herhaal.

Hy het ook sy nuwe hoofstad, Pi-Ramses, gebou. Daar het hy fabrieke opgerig om wapens, strydwaens en skilde te vervaardig, en na bewering is tot 1&amp;nbsp;000 wapens in ’n week, sowat 250 strydwaens in twee weke en 1&amp;nbsp;000 skilde in ’n week en ’n half gemaak. Ná dié voorbereidings het Ramses opgeruk om gebiede in die [[Levant]] aan te val, wat behoort het aan ’n veel groter vyand as enige wat hom voorheen in oorlog in die gesig gestaar het: die [[Hetitiese Ryk]].{{sfnp|Tyldesley|2000|p=68}}

Nadat hy presies ’n maand lank deur Kanaän gevorder het, het Ramses volgens Egiptiese bronne op 1&amp;nbsp;Mei 1274&amp;nbsp;v.C. by Kadesj aangekom.&lt;ref name=datum group=&quot;nota&quot;&gt;Die datum is Gregoriaans, gelykstaande aan 12 Mei in die [[Juliaanse kalender]].&lt;/ref&gt; Hier is Ramses se troepe in ’n Hetitiese hinderlaag gelei en aanvanklik deur die vyand oorweldig. Hulle strydwaens het deur die tweede afdeling van Ramses se magte gebreek en sy kamp aangeval. Met versterkings van ander Egiptiese afdelings wat op die slagveld aangekom het, het die Egiptenare ’n teenaanval geloods en die Hetiete het op die vlug geslaan. Die oorlewende Hetiete het hulle strydwaens agtergelaat en deur die [[Orontes]]rivier geswem om die veiligheid van die stadsmure te bereik.&lt;ref name =&quot;Bryce&quot;&gt;Bryce, Trevor, The Kingdom of the Hittites, Oxford University Press, nuwe uitgawe 2005, {{ISBN|0-19-927908-X}}, p. 233.&lt;/ref&gt;

Hoewel Ramses homself as die oorwinnaar verklaar het – en dit was tegnies waar in terme van die spesifieke slag ­– word algemeen aanvaar dat die Hetiete uiteindelik die oorwinnaars van die algehele veldtog was. Dit is omdat die Egiptenare ná die geveg moes onttrek en die Hetitiese magte tydelik Egiptiese besittings in die streek van [[Damaskus]] binnegeval en beset het.&lt;ref name =&quot;Bryce&quot;/&gt;

====Derde Siriese veldtog====
Egipte se invloedsfeer was nou beperk tot Kanaän, terwyl [[Sirië]] in Hetitiese hande geval het. Kanaänitiese prinse, klaarblyklik aangemoedig deur Egipte se onvermoë om hulle gesag af te dwing en aangehits deur die Hetiete, het in opstand begin kom teen Egipte. Ramses&amp;nbsp;II was nie bereid om dit te aanvaar nie en het voorberei om die Hetitiese opmars met nuwe militêre veldtogte teen te staan. Omdat dié veldtogte op sy monumente aangeteken is met min aanduidings van presiese datums of regeringsjare, is die presiese chronologie van die daaropvolgende veldtogte nie duidelik nie.&lt;ref&gt;Obsomer 2012: 188, binne ’n gedetailleerde bespreking op bl. 173–192.&lt;/ref&gt;

Laat in die sewende jaar van sy bewind (April/Mei 1272&amp;nbsp;v.C.&lt;ref name=&quot;Obsomer 2012: 530&quot;&gt;Obsomer 2012: 530.&lt;/ref&gt;) het Ramses&amp;nbsp;II weer na Sirië teruggekeer. Dié keer was hy suksesvoller teen sy Hetitiese vyande. Tydens die veldtog het hy sy leër in twee magte verdeel. Een mag is gelei deur sy seun, Amoen-her-chepesjef, en het krygers agtervolg tot by die [[Dooie See]], waar hulle Edom-Seïr verower het. Daarna het hulle [[Moab]] ingeneem.

Die ander mag, gelei deur Ramses self, het [[Jerusalem]] en [[Jerigo]] aangeval. Daarna het hy ook Moab binnegegaan en weer by sy seun aangesluit. Die herenigde leër het toe teen Hesbon, [[Damaskus]] en verder tot by Koemidi opgeruk, en uiteindelik die gebied om Damaskus terugverower. Dit het Egipte se voormalige invloedsfeer herstel.{{sfnp|Grimal|1992|p=256}}&lt;ref name=amoen group=&quot;nota&quot;&gt;Kitchen 1982: 67. Obsomer 2012: 189–190 betwyfel die datering van die Moabitiese veldtog tot Jaar 7-8, soos voorgestel deur Kitchen, op grond daarvan dat Amoen-her-chepesjef moontlik te jonk was om so ’n onafhanklike rol te vervul.&lt;/ref&gt;

====Latere Siriese veldtogte====
[[Beeld:Ramses II besieging the Cheta people in Dapur.jpg|thumb|links|320px|Ramses II bestorm die Hetitiese fort Dapoer.]]

Ramses het sy militêre suksesse in sy agtste en negende jaar uitgebrei. Hy het die Hondrivier (Nahr al-Kalb) oorgesteek en noordwaarts in Amoerroe opgeruk. Sy leërs het so ver noord as Dapoer gevorder,{{sfnp|Kitchen|1996|p=26}} waar hy ’n standbeeld van homself laat oprig het. Die Egiptiese farao het hom dus bevind in die noorde van Amoerroe, ver anderkant Kadesj, in Toenip, waar geen Egiptiese soldaat sedert die tyd van [[Toetmoses III]], byna 120 jaar tevore, gesien is nie. Hy het Dapoer beleër voordat hy dit ingeneem en na Egipte teruggekeer het.&lt;ref&gt;Kitchen 1982: 68–70.&lt;/ref&gt; Teen November 1272&amp;nbsp;v.C. was Ramses terug in Egipte, by [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]].&lt;ref name=&quot;Obsomer 2012: 530&quot;/&gt;

Sy oorwinning in die noorde was egter van korte duur. Nadat hy sy mag oor Kanaän herbevestig het, het Ramses sy leër weer noord gelei. Die dun strook grond tussen Amoerroe en Kadesj was nie ’n stabiele besitting nie. Binne ’n jaar het dit weer in Hetitiese hande geval, wat Ramses gedwing het om in sy 10de regeringsjaar weer teen Dapoer op te ruk.

Hy het agterna beweer hy het dié keer eers twee uur ná die begin van die geveg sy borsharnas aangetrek. Ses van Ramses se jong seuns, wat steeds hulle jeugvlegsels gedra het, het ook aan die veldtog deelgeneem. Hy het dorpe in Retjenoe {{sfnp|Kitchen|1996|p=33}} en Toenip ingeneem,{{sfnp|Kitchen|1996|p=47}} en dit is later teen die mure van die [[Ramesseum]] aangeteken.{{sfnp|Kitchen|1996|p=46}}

Dié tweede oorwinning was net so betekenisloos soos die eerste, aangesien geen van die twee magte die ander beslissend in die geveg kon verslaan nie.{{sfnp|Kitchen|1982|p=68}} In sy 18de regeringsjaar het Ramses ’n stele opgerig by Beit Sje’an, op 19 Januarie 1261&amp;nbsp;v.C.&lt;ref&gt;Obsomer 2012: 190–192, 531.&lt;/ref&gt;

===Vredesverdrag met die Hetiete===
[[Beeld:Treaty of Kadesh.jpg|thumb|160px|Die tablet met die vredesverdrag tussen  [[Hattoesili&amp;nbsp;III]] van die Hetiete en Ramses&amp;nbsp;II van Egipte (in die Istanboelse Argeologiese Museums).]]

In jaar 21 van Ramses se bewind het hy ’n vredesverdrag met die Hetiete gesluit, wat onder moderne geleerdes bekend is as die &quot;Verdrag van Kadesj&quot;. Hoewel die verdrag die geskille oor Kanaän besleg het, was die onmiddellike reaksie blykbaar ’n diplomatieke krisis ná [[Hattoesili&amp;nbsp;III]] se troonbestyging as koning van die Hetiete. Hy het aan die bewind gekom deur sy broerskind, [[Moersili&amp;nbsp;III]], tydens die kort en hewige Hetitiese Burgeroorlog te verdryf. Die afgesette koning is aanvanklik na Sirië verban, maar het later probeer om sy mag te herwin en het na Egipte gevlug toe dié pogings ontdek is. Toe Hattoesili sy uitlewering eis, het Ramses ontken dat hy weet waar Moersili is. 

Toe Hattoesili daarop aandring dat Moersili in Egipte was, het Ramses se reaksie daarop gedui dat Hattoesili deur sy eie onderdane mislei is. Dit het ’n diplomatieke krisis ontketen en die twee ryke was op die rand van oorlog. Uiteindelik, in die 21ste jaar van sy bewind (1259&amp;nbsp;v.C.), het Ramses ’n ooreenkoms by Kadesj onderteken om die konflik te beëindig.

Die vredesverdrag is in twee weergawes opgeteken: een in [[Egiptiese hiërogliewe]] en die ander een in [[Hetities]]e [[wigskrif]]. Beide weergawes het behoue gebly. Sulke tweetalige opnames kom algemeen voor in latere verdrae. Die verdrag verskil egter van ander omdat die twee taalweergawes verskillend geformuleer is. Alhoewel die grootste deel van die teks identies is, beweer die Hetitiese weergawe dat die Egiptenare om vrede gesmeek het, terwyl die Egiptiese weergawe die teenoorgestelde stel. Die verdrag is aan die Egiptenare gegee in die vorm van ’n silwerplaat, en dié &quot;sakboek&quot;-weergawe is teruggebring na Egipte en in die tempel van Karnak uitgekerf.

Die verdrag is in jaar&amp;nbsp;21 van Ramses se bewind (omstreeks 1259&amp;nbsp;v.C.) gesluit tussen Rames&amp;nbsp;II en Hattoesili&amp;nbsp;III. Dit bevat 18 artikels wat vir vrede tussen Egipte en Hatti voorsiening maak en verder stel dat hulle onderskeie gode ook vrede eis. Die grense word nie in die verdrag vasgelê nie, maar kan uit ander dokumente afgelei word. 

Ná die sluiting van die vredesverdrag is geen verdere Egiptiese veldtogte in Kanaän opgeteken nie. Die noordelike grens was blykbaar veilig en rustig, en die bewind van die farao het sterk gebly tot met Ramses&amp;nbsp;II se dood en die daaropvolgende agteruitgang van sy dinastie. 

===Nubiese veldtogte===
[[Beeld:Gerf Hussein.jpg|thumb|220px|Deel van die Gerf Hussein-tempel, oorspronklik in Nubië.]]

Ramses II het ook suid van die [[Katarakte van die Nyl#Die ses katarakte|eerste katarak van die Nyl]] op ’n veldtog na [[Nubië]] gegaan. Toe Ramses ongeveer 22 jaar oud was, het twee van sy seuns, Amoen-her-chepesjef en Chaemwaset, hom vergesel op minstens een van die veldtogte. Teen die tyd van Ramses was Nubië al 200 jaar lank ’n kolonie, maar die verowering daarvan is herdenk in versierings van die tempels wat Ramses by Beit el-Wali laat bou het.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oi.uchicago.edu/gallery/pa_egypt_bees_beit_el-wali/ |title=Beit el-Wali |access-date=21 April 2008 |publisher=University of Chicago|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906200351/http://oi.uchicago.edu/gallery/pa_egypt_bees_beit_el-wali/|archive-date=6 September 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Teen die suidelike muur van een van die Beit el-Wali-tempels word Ramses&amp;nbsp;II uitgebeeld waar hy in ’n oorlogstrydwa in die geveg instorm teen stamme suid van Egipte, terwyl sy twee jong seuns agter hom in hul eie oorlogstrydwaens gewys word.

[[Beeld:Wall Painting of Temple of Beit El-Wali (Plaster Cast), which Ramses II Constructed in Nubia - British Museum.jpg|600px|thumb|'n Muurskildering van die tempel van Beit El-Wali wat Ramses II laat bou het (nou in die [[Britse Museum]].|center]]

===Libiese veldtogte===
Gedurende die bewind van Ramses II was die Egiptenare klaarblyklik aktief oor ’n 300&amp;nbsp;km lange strook aan die Middellandse See-kus, minstens tot by Zawjet Oemm El Racham, waar oorblyfsels van ’n fort gevind is wat volgens sy inskripsies op Libiese grond gebou is.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Proceedings of the Seventh International Congress of Egyptologists, Cambridge, 3-9 September 1995 |last=Eyre|first=Christopher|publisher=Peeters |location=Leuven |year=1998|pages=171}}&lt;/ref&gt; Hoewel die presiese gebeure rondom die stigting van die kusforte en {{nowrap|-vestings}} nie duidelik is nie, moes daar ’n mate van politieke en militêre beheer oor die streek gewees het om hulle konstruksie moontlik te maak.

Daar is geen gedetailleerde verslae van Ramses II se grootskaalse militêre aksies teen die Libiërs nie, net algemene rekords van sy oorwinning en onderwerping van hulle. Dit is moontlik dat sommige van die verslae verwys na Ramses se teenwoordigheid tydens sy vader se Libiese veldtogte. Miskien was dit Seti&amp;nbsp;I wat dié beweerde beheer oor die streek verkry en die verdedigingstelsel beplan het.

==Sed-feeste==
{{Hoofartikel|Sed-fees}}
[[Beeld:Bronze Brazier or Oven of Ramesses II.jpg|thumb|220px|Bronsvuurblik van Ramses II vir die brand van [[wierook]].]]
Teen jaar 28 van sy bewind het Ramses&amp;nbsp;II die god [[Amoen]] bo alle ander godhede verkies, soos blyk uit die tekste van twee afsonderlike potskerwe wat by Deir el-Medina ontdek is.&lt;ref name=&quot;t696&quot;&gt;{{cite web | last=Treasure | first=Matthew | title=Four Faces on One Neck: The Tetracephalic Ram as an Iconographic Form in New Kingdom Egypt | website=Academia.edu | date=2021-01-01 | url=https://www.academia.edu/49077937/Four_Faces_on_One_Neck_The_Tetracephalic_Ram_as_an_Iconographic_Form_in_New_Kingdom_Egypt | access-date=2025-01-13}}&lt;/ref&gt;

Volgens tradisie het Ramses in die 30ste jaar van sy bewind ’n jubileum gevier, bekend as die [[Sed-fees]]. Die fees is gehou om die farao se krag te eer en te hernu.&lt;ref name=&quot;GEMHedSed&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=334 |publisher=The Global Egyptian Museum |access-date=7 April 2008 |title=Sed festival|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906154922/http://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=334|archive-date=6 September 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Slegs amper halfpad deur wat ’n 66 jaar lange bewind sou wees, het Ramses reeds byna al sy grootste voorgangers in prestasies oortref. Hy het vrede gebring, Egipte se grense beveilig en talle monumente regoor die ryk opgerig. Sy land was welvarender en magtiger as wat dit in byna ’n eeu was.

Sed-feeste is tradisioneel elke drie jaar ná die 30ste regeringsjaar gehou; Ramses&amp;nbsp;II, wat dit soms elke twee jaar gehou het, het uiteindelik ’n ongeëwenaarde 13 of 14 van dié feeste gevier.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.arabworldbooks.com/egyptomania/sameh_arab_sed_heb.htm |title=Renewal of the kings' Reign : The Sed Heb of Ancient Egypt |access-date=5 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106064130/http://www.arabworldbooks.com/egyptomania/sameh_arab_sed_heb.htm|archive-date=6 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Bouprojekte en monumente==
[[Beeld:Luxor Temple - panoramio (10).jpg|thumb|links|200px|Ramses II, Luxor.]]
Ramses het uitgebreide bouprojekte dwarsoor Egipte en Nubië aangepak, en sy [[cartouche]]s is prominent aangebring in geboue wat hy nie eens laat bou het nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digital.library.upenn.edu/women/edwards/nile/nile-XV.html |title=Chapter XV: Rameses the Great |author=Amelia Ann Blandford Edwards |access-date=23 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123021540/http://digital.library.upenn.edu/women/edwards/nile/nile-XV.html |archive-date=23 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Sy eer is besing op klippe, standbeelde, paleise en tempels, waarvan die [[Ramesseum]] in Wes-[[Thebe, Egipte|Thebe]] die merkwaardigste is, asook in die rotstempels van [[Aboe Simbel]].

[[Beeld:Statua di Ramesse II seduto tra il dio Amon e la dea Mut 10147222g.tif|thumb|160px|Ramses II saam met [[Amoen]] en [[Moet]], Museo Egizio, [[Turyn]], [[Italië]].]]
Hy het geboue laat oprig van die [[Nyl]]delta tot in Nubië op ’n skaal wat geen farao voor hom gedoen het nie.&lt;ref&gt;Wolfhart Westendorf, Das alte Ägypten, 1969&lt;/ref&gt; Hy het ook ’n nuwe hoofstad in die delta gestig, bekend as [[Pi-Ramses]].&lt;ref&gt;Kitchen (1982), p. 119.&lt;/ref&gt;

Sy gedenktempel, vandag bekend as die Ramesseum, was net die begin van die farao se obsessie met geboue oprig. In die derde jaar van sy bewind het Ramses die mees ambisieuse bouprojek sedert die [[Egiptiese piramide|piramides]] begin. Die gesig van Egipte is deur hom verander. In Thebe het die antieke tempels ’n nuwe voorkoms gekry sodat elkeen eer aan Ramses bewys het as ’n simbool van sy goddelike natuur en mag. Ramses het homself laat verewig in klip en het die metodes van klipmesselary verander. Die elegante maar vlak reliëfwerk van vorige farao's kon maklik deur hulle opvolgers uitgevee word, maar Ramses het op diep graveerwerk aangedring sodat dit nie later so maklik verander kon word nie. Dit was ook prominenter in die Egiptiese son en het sy verhouding met die Egiptiese songod [[Ra]] weerspieël.

Ramses het groot monumente laat bou, insluitende die argeologiese kompleks Aboe Simbel en die dodetempel bekend as die Ramesseum. Hy het kuns gebruik as ’n manier om propaganda te maak vir sy oorwinnings oor buitelanders; dié is op talle tempelreliëfs aangebring. Hy het meer kolossale standbeelde van hom laat oprig as enige farao voor hom en het baie bestaande standbeelde oorgeneem deur sy naam in ’n cartouche op hulle te laat aanbring.

===Pi-Ramses===
{{Hoofartikel|Pi-Ramses}}
Ramses II het die hoofstad van sy koninkryk van Thebe in die Nylvallei na ’n nuwe terrein in die oostelike delta verskuif. Sy motiewe is onseker, hoewel hy moontlik nader aan sy gebiede in Kanaän en Sirië wou wees. Die nuwe stad, Pi-Ramses (volle naam: ''Pi-Ramses Aa-nachtoe'', &quot;Domein van Ramses, Groot in Oorwinning&quot;),{{sfnp|Kitchen|2003|p=255}} is oorheers deur enorme tempels en sy uitgestrekte residensiële paleis, volledig met sy eie dieretuin.

In die 10de eeu&amp;nbsp;n.C. het die Bybelse [[Eksegese|eksegeet]] rabbi Saadia Gaon geglo die Bybelse plek Rameses ([[Numeri]] 33:3) moes geïdentifiseer word met Ain Sjams (tans ’n distrik in Kaïro).&lt;ref&gt;Saadia Gaon, ''Judeo-Arabic Translation of Pentateuch'' (''Tafsir''). Red. Yosef Qafih. Mossad Harav Kook: Jerusalem, Israel, 1984, bl. 164 (Numeri 33:3) (in Hebreeus).&lt;/ref&gt; Vir ’n tyd lank, in die vroeë 20ste eeu, is die terrein verkeerdelik as [[Tanis]] geïdentifiseer vanweë die groot hoeveelheid standbeelde en ander materiaal van Pi-Ramses wat daar gevind is. Maar daar word nou erken die oorblyfsels van Pi-Ramses by Tanis is van elders daarheen gebring en dat die werklike Pi-Ramses sowat 30&amp;nbsp;km suid gelê het, naby die moderne Qantir.

===Ramesseum===
{{Hoofartikel|Ramesseum}}
Die dodetempel wat Ramses II aan die westeroewer van die [[Nyl]]rivier en oorkant [[Thebe, Egipte|Thebe]] (die moderne stad [[Luxor]]) laat bou het, staan sedert die 19de eeu bekend as die [[Ramesseum]]. Die Griekse [[historikus]] [[Diodorus Siculus]] was verwonderd oor die reusetempel, waarvan niks meer as ’n paar ruïnes oor is nie.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Siculus |first=Diodorus |author-link=Diodorus Siculus |url=https://archive.org/details/bub_gb_agd-eLVNRMMC |title=The Historical Library of Diodorus the Sicilian |publisher=Printed by W. MʻDowall for J. Davis |year=1814 |page=33 |chapter=11}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-RamsesII-021.jpg|250px|thumb|'n Lugfoto van die oorblyfsels van die Ramesseum.]]
Die tempel lê van noordwes na suidoos en word voorafgegaan deur twee howe. ’n Enorme pilaar het voor die eerste hof gestaan, met die koninklike paleis aan die linkerkant en die reusestandbeeld van die koning aan die agterkant. Slegs fragmente van die basis en bolyf van die standbeeld van die sittende farao op sy troon het oorgebly. Dit was 17&amp;nbsp;m hoog en het meer as 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ton geweeg. Tonele van die farao en sy leër wat oor die Hetitiese magte triomfeer terwyl hulle by Kadesj vlug, word op die pilaar uitgebeeld. Oorblyfsels van die tweede hof sluit ’n deel van die interne fasade van die pilaar en ’n deel van die portiek aan die regterkant in. Tonele van oorlog en die vermeende nederlaag van die Hetiete by Kadesj word teen die mure herhaal. In die boonste register word die fees en eerbewys aan die falliese godheid [[Min (god)|Min]], die god van vrugbaarheid, uitgebeeld.

Aan die oorkant van die hof gee die paar oorblywende pilare ’n idee van die oorspronklike grootsheid.{{sfnp|Skliar|2005|p=}} Verspreide oorblyfsels van die twee standbeelde van die sittende koning kan ook gesien word – een in pienk en die ander in swart graniet – wat eens langs die ingang na die tempel gestaan het. Altesaam 39 van die 48 kolomme in die groot suilesaal staan steeds. Hulle is versier met tonele van die koning voor verskeie godhede.&lt;ref name=&quot;ramesseum-2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.archeo.ens.fr/IMG/pdf/RAMESSEUM-2.pdf |title=The Ramesseum (Egypt), Recent Archaeological Research |access-date=10 April 2008 |author=Guy Lecuyot|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529191601/http://www.archeo.ens.fr/IMG/pdf/RAMESSEUM-2.pdf |archive-date=29 May 2008 }}&lt;/ref&gt; ’n Deel van die plafon, versier met goue sterre op ’n blou agtergrond, is ook bewaar. 

Ramses se kinders verskyn in die optog op die paar oorblywende mure. Die heiligdom het bestaan uit drie opeenvolgende kamers, met agt kolomme. Slegs ’n deel van die eerste kamer, met ’n plafon versier met stertonele, en ’n paar oorblyfsels van die tweede kamer staan nog. Groot stoorkamers, gebou van modderstene, het rondom die tempel gestrek.{{sfnp|Skliar|2005|p=}} 

'n Tempel van [[Seti I]], waarvan niks behalwe die fondamente oorgebly het nie, het eens aan die regterkant van die suilesaal gestaan.&lt;ref name=&quot;ramesseum-2&quot;/&gt;

===Aboe Simbel===
{{Hoofartikel|Aboe Simbel-tempels}}
[[Beeld:Temple d'Abu Simbel - panoramio - youssef alam (2).jpg|thumb|220px|Die fasade van die Groot Tempel by [[Aboe Simbel]].]]

In 1255&amp;nbsp;v.C. het Ramses en sy koningin, [[Nefertari]], na [[Nubië]] gereis om ’n nuwe tempel, [[Aboe Simbel]], in te wy. Daar word gesê dit is ego wat in klip uitgekerf is; die man wat dit gebou het, was nie net van plan om Egipte se grootste farao te word nie, maar ook een van sy gode.{{sfnp|Kitchen|1982|pp=64–65}}

Die tempel by Aboe Simbel is in 1813 deur die Switserse reisiger Johann Ludwig Burckhardt ontdek. ’n Enorme hoop sand het byna die hele fasade en sy kolossale standbeelde bedek, en dit het die ingang nog vier jaar lank versper.

===Nog Nubiese tempels===
Benewens die tempels van Aboe Simbel, het Ramses ander monumente vir homself in Nubië agtergelaat. Sy vroeë veldtogte is uitgebeeld teen die mure van die Tempel van Beit el-Wali. Ander tempels sluit in die Tempel van Derr en Gerf Hussein. Die fondamente van die tempel van Amoen by [[Djebel Barkal]] dateer waarskynlik uit die bewind van Toetmoses&amp;nbsp;III, terwyl die tempel se vorm tydens sy bewind en dié van Ramses&amp;nbsp;II ontwikkel is.&lt;ref&gt;{{Cite book |title= The Image of the Ordered World in Ancient Nubian Art: The Construction of the Kushite Mind, 800 Bc-300 Ad |last= Török |first= László |publisher= Brill |year= 2001 |pages=48}}&lt;/ref&gt;

===Ander argeologiese ontdekkings===
[[Beeld:Le musée égyptien (Turin) (2866334984).jpg|thumb|links|180px|'n Granietbeeld van Ramses II van Thebe.]]

'n Kolossale standbeeld van Ramses&amp;nbsp;II met ’n gewig van ongeveer 83&amp;nbsp;t dateer van 3&amp;nbsp;200 jaar gelede en is oorspronklik in ses stukke ontdek in ’n tempel naby [[Memphis (Egipte)|Memfis]], Egipte. Dit is in 1955 vervoer, herstel en op Ramsesplein in Kaïro opgerig. In Augustus&amp;nbsp;2006 is die standbeeld verskuif om dit te red van uitlaatgasse wat tot skade daaraan gelei het.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5282414.stm |work=BBC News |title=Giant Ramses statue gets new home |date=25 Augustus 2006 |access-date=5 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720194419/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5282414.stm |archive-date=20 July 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die nuwe ligging is naby die [[Groot Egiptiese Museum]].&lt;ref name=&quot;ColossalHawass&quot;&gt;{{cite web |last=Hawass |first=Zahi |title=The removal of Ramses II Statue |url=http://guardians.net/hawass/news/removal_of_ramses_ii_statue.htm |access-date=17 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312235259/http://guardians.net/hawass/news/removal_of_ramses_ii_statue.htm |archive-date=12 Maart 2007 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In 2018 het ’n groep argeoloë in die woonbuurt Matarija in Kaïro stukke van ’n hokkie met ’n sitplek ontdek wat, gebaseer op sy struktuur en ouderdom, moontlik deur Ramses&amp;nbsp;II gebruik is.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Oktober 2018 |title=Egypt: Prehistoric 'Pharaoh's Seat' Discovered in Egypt – Document – Gale General OneFile |url=https://go.gale.com/ps/i.do?p=ITOF&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA559860686&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=ebsco&amp;asid=38a97973 |access-date=12 Oktober 2022 |publisher=AllAfrica Global Media}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cairo 2018&quot;&gt;{{Cite web |date=25 Oktober 2018 |title=Egyptian archeologists unearth pharaoh's celebration compartment in Cairo |url=https://go.gale.com/ps/i.do?p=ITOF&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA559724763&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=bookmark-ITOF&amp;asid=7c8857fc |access-date=12 Oktober 2022 |agency=Xinhua News Agency}}&lt;/ref&gt; &quot;Die koninklike vertrek bestaan uit vier trappe wat na ’n kubusvormige platform lei, wat vermoedelik die basis van die koning se sitplek was tydens vieringe of openbare byeenkomste,&quot; soos Ramses se inhuldiging en Sed-feeste. Dit kon ook deur ander regeerders van dié tydperk gebruik gewees het, volgens die hoof van die ekspedisie. Die opgrawingspan het ook ’n &quot;versameling [[skarabee|skarabeë]], amulette, kleipotte en blokke met inskripsies in hiërogliewe&quot; gevind.&lt;ref name=&quot;Cairo 2018&quot; /&gt;

In Desember 2019 het ’n Egiptiese argeologiese ekspedisie ’n rooi granietborsbeeld van Ramses II op die dorp Mit Rahina in Giza ontdek. Die borsbeeld toon Ramses met ’n pruik en die simbool &quot;Ka&quot; op sy kop. Dit is 55&amp;nbsp;cm breed, 45&amp;nbsp;cm dik en 105&amp;nbsp;cm lank. Langs die borsbeeld is kalksteenblokke gevind wat Ramses tydens die godsdienstige ritueel [[Sed-fees|Heb-Sed]] uitbeeld.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Red Granite Bust of Ramesses II Unearthed in Giza|work=Archaeology Magazine|url=https://www.archaeology.org/news/8288-191213-egypt-giza-sculptures|access-date=17 September 2020 |date=13 Desember 2019 |archive-date=14 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814231047/https://www.archaeology.org/news/8288-191213-egypt-giza-sculptures |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &quot;Dié ontdekking word beskou as een van die skaarsste argeologiese vondste. Dit is die eerste Ka-standbeeld van graniet wat ooit ontdek is. Die enigste een wat voorheen gevind is, is van hout en behoort aan een van die konings van die [[13de Dinastie van Egipte|13de Dinastie]]. Dit word tans in die Egiptiese Museum op Tahrirplein uitgestal,&quot; het die argeoloog Mostafa Waziri gesê.

In September 2024 is berig dat tydens ’n argeologiese opgrawing van ’n 3&amp;nbsp;200 jaar oue fort aan die Nyl, navorsers ’n goue swaard met Ramses&amp;nbsp;II se handtekening daarop ontdek het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sands |first=Leo |date=2024 |title=Sword with pharaoh's mark found in Egypt, still shimmering 3,000 years later |url=https://www.washingtonpost.com/history/2024/09/19/ancient-egypt-military-sword-archaeology-fort/}}&lt;/ref&gt;

==Dood en begrafnis==
Volgens die Egiptiese kenner [[Manetho]] (3de eeu&amp;nbsp;v.C.) het Ramses 66 jaar en 2 maande regeer.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Manetho, with an English translation by W.G. Waddell |last=James|first=Peter|publisher=Alpha Editions |year=2020 |pages=151}}&lt;/ref&gt; Teen die tyd van sy dood, op ongeveer 90-jarige ouderdom, het Ramses aan ernstige tandprobleme gely en is hy geteister deur [[artritis]] en [[aarverkalking]].&lt;ref name=LMD&gt;{{cite web |url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=12146724 |title=La momie de Ramsès II. Contribution scientifique à l'égyptologie |access-date=27 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602062449/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=12146724|archive-date=2 Junie 2010 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Hy het Egipte ryk gemaak uit al die voorrade en buit wat hy van ander ryke versamel het. Hy het baie van sy vroue en kinders oorleef en groot gedenktekens regoor Egipte agtergelaat. Nog nege farao's het die naam Ramses ter ere van hom aangeneem.

===Mummie===
{{Hoofartikel|KV7}}
Ramses II is oorspronklik in grafkelder [[KV7]] in die [[Vallei van die Konings]] begrawe,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rameses II {{!}} Theban Mapping Project |url=https://thebanmappingproject.com/tombs/kv-07-rameses-ii |access-date=19 March 2023 |website=thebanmappingproject.com |language=en |archive-date=19 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319222057/https://thebanmappingproject.com/tombs/kv-07-rameses-ii |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; maar weens strooptogte in die vallei het priesters later sy [[mummie]] na ’n bewaringsplek geskuif en dit weer toegedraai.{{sfnp|Rohl|1995|pp=72-73, 75}} Dit is ná 72 uur weer geskuif na die grafkelder van ’n hoëpriester. Al dié inligting is opgeteken in hiërogliewe op die linne wat sy liggaam bedek.{{sfnp|Rohl|1995|pp=78-79}} Sy mummie is uiteindelik in 1881 in TT320 in ’n gewone houtkis ontdek. Dit is nou in Kaïro se Nasionale Museum van die Egiptiese Beskawing.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NMEC |url=https://nmec.shorthandstories.com/nmec/ |access-date=18 Augustus 2023 |website=nmec.shorthandstories.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Ramses2 (2).jpg|thumb|links|150px|Die mummie van Ramses II.]]
Die farao se mummie toon ’n gekromde neus en sterk kakebeen. Dit is sowat 1,7&amp;nbsp;m lank.{{sfnp|Tyldesley|2000|p=14}} Gaston Maspero, wat die mummie die eerste keer oopgedraai het, skryf: &quot;Aan die slape is daar ’n paar yl hare, maar aan die agterkant van die kop is die hare taamlik dik en vorm dit gladde, reguit lokke van sowat 5&amp;nbsp;cm lank. Dit was wit teen die tyd van sy dood en moontlik rooibruin gedurende sy lewe. Dit is tydens die balseming met henna ligrooi gekleur ... die snor en baard is dun. ... die vel is aardbruin, met swart kolle ... die gesig van die mummie gee ’n redelike idee van die gesig van die lewende koning.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Valley of the Kings |year=2003 |url=https://archive.org/details/valleyofkings0000rome_y6g8 |first=John |last=Romer |publisher=Castle Books |page=[https://archive.org/details/valleyofkings0000rome_y6g8/page/184 184]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Egyptian Archaeology |first=Gaston |last=Maspero |publisher=Putnam |year=1892 |url=https://archive.org/details/egyptianarchaeo00maspgoog |pages=[https://archive.org/details/egyptianarchaeo00maspgoog/page/n104 76]–77}}&lt;/ref&gt;

In 1975 het Maurice Bucaille, ’n Franse dokter, die mummie in die Kaïromuseum ondersoek en gevind dat dit in ’n swak toestand was. Die Franse president [[Valéry Giscard d’Estaing]] het daarin geslaag om die Egiptiese owerhede te oortuig om die mummie na Frankryk te stuur vir behandeling. In September 1976 is dit met volle militêre eerbewys by ’n [[Parys]]e lughawe verwelkom en toe na ’n laboratorium in die Musée de l’Homme geneem.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Clyde H. |last=Farnsworth |date=28 September 1976 |page=5 |title=Paris Mounts Honor Guard For a Mummy |url=https://www.nytimes.com/1976/09/28/archives/paris-mounts-honor-guard-for-a-mummy.html |work=The New York Times |access-date=31 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101003734/https://www.nytimes.com/1976/09/28/archives/paris-mounts-honor-guard-for-a-mummy.html |archive-date=1 November 2019 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Pain |first=Stephanie |title=Ramesses rides again |url=http://newscientist.com/article/mg18424736.400-ramesses-rides-again.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140815214602/http://www.newscientist.com/article/mg18424736.400-ramesses-rides-again.html |archive-date=15 Augustus 2014 |access-date=13 Desember 2013 |publisher=New Scientist}}&lt;/ref&gt;

Die mummie is in 1976 forensies getoets deur die hoof- forensiese wetenskaplike by die Kriminele Identifikasielaboratorium van Parys. Hy het opgemerk die mummie het effens golwende, rooierige hare gehad; uit dié eienskap, gekombineer met skedelkenmerke, het hy tot die gevolgtrekking gekom Ramses&amp;nbsp;II was &quot;van ’n [[Berbers|Berber-tipe]]&quot; en het volgens hom ’n ligte velkleur gehad.&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Pierre-Fernand |last=Ceccaldi |title=Recherches sur les momies: Ramsès II |year=1987 |journal=Bulletin de l'Académie de Médecine |volume=171 |page=119 |issue=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6445192d/f141.image |title=Bulletin de l'Académie nationale de médecine |website=Gallica |date=6 Januarie 1987|access-date=15 Julie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715153117/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6445192d/f141.image|archive-date=15 Julie 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Latere mikroskopiese inspeksie van die wortels van Ramses se hare het bewys die koning se hare was oorspronklik rooi, wat daarop dui dat hy van ’n familie van rooikoppe afkomstig was.{{sfnp|Tyldesley|2001|p=[https://books.google.com/books?id=hzbRBN6Ugr0C&amp;q=%22red+hair%22 ??]}}{{sfnp|Brier|1994|p=153}} Dit het meer as net kosmetiese betekenis: In antieke Egipte is mense met rooi hare verbind met die god [[Set (god)|Set]], die moordenaar van [[Osiris]]. Verder was die naam van Ramses se vader Seti I, wat beteken &quot;volgeling van Set&quot;.{{sfnp|Brier|1994|pp=200–201}} 

Tydens die ondersoek het wetenskaplike ontledings gevegswonde, ou breuke, artritis en swak sirkulasie aan die lig gebring. Daar word geglo Ramses se artritis het hom krom laat loop gedurende die laaste dekades van sy lewe.{{sfnp|Brier|1998|p=153}} ’n Beduidende gat in die farao se kakebeen is opgespoor. Navorsers het ’n &quot;abses by sy tande waargeneem wat ernstig genoeg was om moontlik tot die dood deur infeksie te lei, alhoewel dit nie met sekerheid bepaal kan word nie&quot;.{{sfnp|Brier|1998|p=153}}

Ná bestraling om swamme en insekte uit te roei, is die mummie in Mei 1977 aan Egipte terugbesorg.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |page=20 |url=https://www.newspapers.com/newspage/383571018/ |work=Los Angeles Times |agency=Associated Press |title='Cleaned-Up' Mummy Flown Home to Egypt |date=11 Mei 1977 |access-date=30 Oktober 2019 |archive-date=30 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030051950/https://www.newspapers.com/newspage/383571018/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In April 2021 is sy mummie saam met dié van 17 ander konings en vier koninginne verskuif van die ou Egiptiese Museum na die nuwe Nasionale Museum van die Egiptiese Beskawing.&lt;ref name=Parisse/&gt;

==In rolprente en die Bybelboek Eksodus==
Hoewel geleerdes oor die algemeen nie die Bybelse uitbeelding van [[Eksodus]] as ’n werklike historiese gebeurtenis erken nie, is verskeie historiese farao's voorgestel as die heerser sonder naam ten tyde van die verhaal, met Ramses II as die gewildste kandidaat. Hy word in dié rol uitgebeeld in die 1944-novelle ''The Tables of the Law'' deur [[Thomas Mann]].

[[Beeld:Yul Brynner in The Ten Commandments film trailer.jpg|thumb|200px|[[Yul Brynner]] in ''The Ten Commandments'' van 1956.]]
Hy is nie ’n hoofkarakter nie, maar verskyn in Joan Grant se ''So Moses Was Born'', ’n eerstepersoonsvertelling deur Nebunefer, die broer van Ramose. Die verhaal skets ’n prentjie van Ramose se lewe vanaf die dood van Seti, deurtrek met magspele, intriges en sluipmoordkomplotte, en beeld sy verhoudings met onder andere [[Moses]] uit.

[[Yul Brynner]] vertolk Ramses II in [[Cecil B. DeMille]] se klassieke fliek ''The Ten Commandments'' (1956). Hier word hy as ’n wraaksugtige tiran en die hoofantagonis van die rolprent uitgebeeld, wat sy vader se voortdurende voorkeur vir Moses bo &quot;die seun van [sy] liggaam&quot; verag.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ray |first=John |title=Ramesses the Great |url=https://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/ramesses_01.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016070535/http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/ramesses_01.shtml |archive-date=16 Oktober 2012 |access-date=30 Mei 2008 |publisher=BBC history}}&lt;/ref&gt;

Die animasieprent ''The Prince of Egypt'' (1998) beeld ook Ramses uit (met die stem van [[Ralph Fiennes]] vir beide dialoog en sang) as Moses se aangenome broer en uiteindelik as die prent se skurk, met feitlik dieselfde motiverings as in die vroeëre 1956-prent. 

[[Joel Edgerton]] het Ramses vertolk in die 2014-rolprent ''Exodus: Gods and Kings''. Sérgio Marone vertolk die rol van Ramses in die Brasiliaanse telenovela van 2015-'16 ''Os Dez Mandamentos'' (''Die Tien Gebooie''). In die 2013-minireeks ''The Bible'' word hy deur Stewart Scudamore vertolk.

==Notas==
{{Reflist|group=nota}}

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

===Bibliografie===
{{refbegin|3}}
*{{cite book |last=Von Beckerath |first=Jürgen |year=1997 |title=Chronologie des Pharaonischen Ägypten |location=Mainz |publisher=Philipp von Zabern}}
*{{cite book |last=Brand |first=Peter J. |title=The Monuments of Seti I: Epigraphic, Historical and Art Historical Analysis |publisher=Brill |location=NV Leiden |year=2000 |isbn=978-90-04-11770-9 |url=https://www.academia.edu/40610263 |access-date= 6 Maart 2025 |archive-date=10 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710071024/https://www.academia.edu/40610263 |url-status=dead }}
*{{cite book |last=Brier |first=Bob |title=Egyptian Mummies: Unravelling the Secrets of an Ancient Art |location=New York |publisher=William Morrow &amp; Co. |year=1994}}
*{{cite book |last=Brier |first=Bob |title=The Encyclopedia of Mummies |publisher=Checkmark Books |year=1998}}
*{{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth |title=Pharaoh Triumphant: The Life and Times of Ramesses II, King of Egypt |url=https://archive.org/details/pharaohtriumphan0000kitc_r6r6 |year=1982 |location=Londen |publisher=Aris &amp; Phillips |isbn=978-0-85668-215-5}}
* {{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth Anderson |year=1996 |title=Ramesside Inscriptions Translated and Annotated: Translations. Volume 2: Ramesses II; Royal Inscriptions |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishers |isbn=978-0-631-18427-0}} Translations and (in the 1999 volume below) notes on all contemporary royal inscriptions naming the king.
*{{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth Anderson |year=2003 |title=On the Reliability of the Old Testament |url=https://archive.org/details/onreliabilityofo00kitc |location=Michigan |publisher=William B. Eerdmans Publishing Company |isbn=978-0-8028-4960-1}}
* {{cite book |editor1-last=O'Connor |editor1-first=David |editor2-last=Cline |editor2-first=Eric |title=Amenhotep III: Perspectives on his reign |publisher=University of Michigan Press |year=1998 |isbn=9780472088331}}
* Obsomer, Claude, ''Ramsès II'', Parys, 2012.
* {{cite book |last=Putnam |first=James |title=An introduction to Egyptology |url=https://archive.org/details/egyptologyintrod0000putn |year=1990}}
*{{cite book |last=Rohl |first=David M. |title=Pharaohs and Kings: A Biblical Quest |edition=illustrated, reprint |publisher=Crown Publishers |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=aeKCAAAAIAAJ |isbn=978-0-517-70315-1 |access-date=30 Maart 2019 |url-status=live |archive-date=14 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314052821/https://books.google.com/books?id=aeKCAAAAIAAJ }}
*{{cite book |last=Skliar |first=Ania |title=Grosse kulturen der welt-Ägypten |year=2005}}
*{{cite book |last=Tyldesley |first=Joyce |year=2000 |title=Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh |url=https://archive.org/details/ramessesegyptsgr0000tyld_o1b9 |location=Londen |publisher=Viking |isbn=9780670884872}}
*{{cite book |last=Tyldesley |first=Joyce |date=26 April 2001 |title=Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh |url=https://books.google.com/books?id=hzbRBN6Ugr0C |location=Londen |publisher=Penguin Books |isbn=9780141949789 |access-date=20 Oktober 2020 }}
{{refend}}

==Skakels==
* [http://www.pbs.org/empires/egypt/newkingdom/ramesses.html Egipte se goue ryk: Ramses II]
* [http://www.aldokkan.com/egypt/ramses.htm Ramses II]
* [http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/ramsesii.html Ramses II by digitalegypt]
* {{Commons-kategorie inlyn|Ramses II}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Rameses II}}

{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Farao's van Egipte]]
[[Kategorie:Geboortes in 1302 v.C.]]
[[Kategorie:Mense in die 13de eeu v.C.]]
[[Kategorie:Sterftes in 1212 v.C.]]</text>
      <sha1>hq6n9jxtcd9g7iow7lni5waj0yut1y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jet Airways</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94218</id>
    <revision>
      <id>2978947</id>
      <parentid>2966444</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Beplande herlewing */</comment>
      <origin>2978947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10290" sha1="r8nyfqe23vchy4zdyk2b9s53ocglddj" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline          = Jet Airways
| image            =
| image_size       = 
| IATA             = 9W
| ICAO             = JAI
| callsign         = JET AIRWAYS
| founded          = [[1 April]] [[1992]]
| commenced        = [[5 Mei]] [[1993]]
| ceased           = [[17 April]] [[2019]]
| aoc              =
| bases            = 
| hubs             = [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe]] (Moembaai)
| secondary_hubs   = Lughawe Brussel&lt;br /&gt;Chennai Internasionale Lughawe (Chennai)&lt;br /&gt;[[Indira Gandhi Internasionale Lughawe]] (Delhi)&lt;br /&gt;Netaji Subhash Chandra Bose Internasionale Lughawe (Kalkutta)
| focus_cities     = Sardar Vallabhbhai Patel Internasionale Lughawe (Ahmedabad)&lt;br /&gt;Kempegowda Internasionale Lughawe (Bangalore)&lt;br /&gt;Cochin Internasionale Lughawe (Kochi)&lt;br /&gt;Chaudhary Charan Singh Internasionale Lughawe (Lucknow)&lt;br /&gt;Rajiv Gandhi Internasionale Lughawe (Hyderabad)
| frequent_flyer   = JetPrivilege
| lounge           = Jet Lounge
| alliance         = Etihad Equity Alliance
| subsidiaries     = Jet Lite
| fleet_size       = 8
| destinations     = 74&lt;ref name=&quot;Network&quot;&gt;{{cite web |title=Jet Airways Network |publisher=Jet Airways |url=http://www.jetairways.com/EN/IN/PressReleases/MasterBrandPlan.aspx |access-date=30 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414060749/http://www.jetairways.com/EN/IN/PressReleases/MasterBrandPlan.aspx |archive-date=14 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
| company_slogan   = ''The Joy of Flying''
| parent           = Tailwinds Limited
| headquarters     = [[Moembaai]], [[Indië]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Airline Membership |work=IATA |url=http://www.iata.org/membership/Pages/airline_members_list.aspx?All=true |access-date=12 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215193003/https://www.iata.org/membership/pages/airline_members_list.aspx%3FAll%3Dtrue |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| key_people       = Naresh Goyal, stigter en voorsitter&lt;br /&gt;Cramer Ball, hoof uitvoerende beampte&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-jet-airways-appoints-cramer-ball-as-new-ceo-389615 |title=Jet Airways Appoints Cramer Ball As New CEO |publisher=NDTV |date=27 Mei 2014 |access-date=1 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305031550/http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-jet-airways-appoints-cramer-ball-as-new-ceo-389615 |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Subodh Karnik, hoofbedryfsbeampte&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jet Airways appoints new Management team |url=http://news.biharprabha.com/2014/07/jet-airways-appoints-new-management-team/ |access-date=27 Julie 2014 |agency=IANS |publisher=news.biharprabha.com |date=25 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220042853/https://news.biharprabha.com/2014/07/jet-airways-appoints-new-management-team/ |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| revenue          = {{Increase}}[[Lêer:Indian Rupee symbol.svg|10px]] 252 miljard (VS$3.2 miljard) (''FJ 2017–18'')&lt;ref name=&quot;Financials1&quot;&gt;{{cite web|title=Audited Financial Year Results for the Financial Year ended 31st March 2018|url=https://www.jetairways.com/doc/InvestorRelations/clause_41_PDF_v2.pdf|publisher=JetAirways|access-date=10 May 2018|archive-date=14 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614221257/https://www.jetairways.com/doc/InvestorRelations/clause_41_PDF_v2.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = 
| net_income       = 
| profit           = {{Decrease}}[[Lêer:Indian Rupee symbol.svg|10px]]–6.3 miljard (VS$−79 miljoen) (''FJ 2017–18'')&lt;ref name=&quot;Financials1&quot;/&gt;
| assets           = 
| equity           = 
| website          = [http://www.jetairways.com jetairways.com]&lt;br /&gt;[http://www.jetkonnect.com jetkonnect.com]
}}

[[Lêer:Jet Airways India.jpg|duimnael|links|'n Nuwe Jet Airways Boeing 777-300ER op 'n toetsvlug]]
[[Lêer:13-08-12-hongkong-by-RalfR-48.jpg|duimnael|links|Jet Airways se Airbus A330-202 VT-JWL in Hongkong]]
'''Jet Airways''' was 'n vername [[Indië|Indiese]] [[lugredery]] gebaseer in [[Moembaai]].

Jet Airways was sedert Oktober 2010 die grootste lugredery in Indië met 'n passasiersmarkaandeel van 22.6%.&lt;ref name=&quot;Rediff.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://dgca.nic.in/reports/pass-ind.htm|title=Lean period air traffic same, domestic traffic up|publisher=Rediff.com|date=19 Oktober 2010|access-date=19 Oktober 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101020203821/http://dgca.nic.in/reports/pass-ind.htm|archivedate=20 Oktober 2010}}&lt;/ref&gt; 

Die redery het vlugte na 74 bestemmings wêreldwyd onderneem. Sy belangrikste sentrum was [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe|Moembaai]], met sekondêre [[spil (lughawe)|spille]] in [[Indira Gandhi Internasionale Lughawe|Delhi]], [[Kalkutta]], [[Chennai]] en [[Bangalore]].&lt;ref name=&quot;Fact sheet&quot;&gt;{{cite web |title=Fact Sheet |publisher=Jet Airways |url=http://www.jetairways.com/EN/AU/AboutUs/FactSheet.aspx |access-date=9 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316230907/http://www.jetairways.com/EN/AU/AboutUs/FactSheet.aspx |archive-date=16 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Bankrotskap ==
Toe sy mededingers, hoofsaaklik [[SpiceJet]] en [[IndiGo]], in die daaropvolgende jare die kaartjiepryse verlaag het, is hy gedwing om dit te volg, wat die algehele prestasie skade berokken het en groot finansiële verliese tot gevolg gehad het. Dit het in Oktober 2017 tot die tweede plek agter IndiGo gedaal, met 'n markaandeel van passasiers van 17,8%.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Thomas, J |url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/IndiGo-topples-Jet-Group-as-No-1-airline/articleshow/15537875.cms |title=IndiGo topples Jet Group as No. 1 airline |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=18 Augustus 2012 |access-date=19 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130015056/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/IndiGo-topples-Jet-Group-as-No-1-airline/articleshow/15537875.cms |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jet Airways inks ties with Group CentrumDirect for forex services |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-inks-ties-with-group-centrumdirect-for-forex-services/articleshow/18063134.cms |work=The Economic Times |access-date=17 Januarie 2013 |date=17 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223010358/https://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-inks-ties-with-group-centrumdirect-for-forex-services/articleshow/18063134.cms |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die afwaartse spiraal het voortgeduur en bankrotskap tot gevolg gehad.

== Beplande herlewing ==
Die maatskappy het sy planne aangekondig om teen vroeg 2022 weer vlugbedrywighede te hervat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/119811-indias-jet-airways-yet-to-secure-aircraft-for-ops-restart|title=India's Jet Airways yet to secure aircraft for ops restart|publisher=ch-aviation|access-date=29 September 2022}}&lt;/ref&gt; Op die 29ste herdenking van sy stigting op 5 Mei 2022 het dit 'n toetsvlug uitgevoer, wat 'n stap is om weer 'n lugoperateurspermit te verkry.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Saurabh Sinha|date=Dec 17, 2021|title='Jet-2 to resume domestic flights next summer with 6 planes' - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/jet-2-to-resume-domestic-flights-next-summer-with-6-planes/articleshow/88345139.cms|access-date=2022-01-04|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt; On 20 May 2022, Jet Airways received its [[air operator's certificate]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/115784-jet-airways-regains-aoc-eyes-ex-russian-aircraft-slots|title=Jet Airways regains AOC, eyes ex-Russian aircraft slots|website=Ch-Aviation|access-date=26 May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 May 2023 |title=Jet Airways looks into abyss as JKC fails to renew its flying permit |work=Business Standard |url=https://www.business-standard.com/companies/news/jet-airways-looks-into-abyss-as-jkc-fails-to-renew-its-flying-permit-123051700499_1.html |access-date=18 July 2023}}&lt;/ref&gt;

Op 15 Mei 2022 het Jet Airways die eerste stel van drie proefvlugte uitgevoer deur van Delhi-Moembaai, Moembaai-Ahmedabad en Ahmedabad-Delhi-roetes te vlieg met die vliegtuig VT-SXE.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jet Airways conducts first set of three proving flights|date=16 May 2022|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-conducts-first-set-of-three-proving-flights/articleshow/91581513.cms?utm_source=contentofinterest&amp;utm_medium=text&amp;utm_campaign=cppst}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=VT-SXE JET AIRWAYS BOEING 737-800|date=16 May 2022|url=https://www.planespotters.net/airframe/boeing-737-800-vt-sxe-jet-airways/elw7j1|access-date=21 Oktober 2022|archive-date=13 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313224440/https://www.planespotters.net/airframe/boeing-737-800-vt-sxe-jet-airways/elw7j1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Jet Airways het die finale bewysvlug op 17 Mei 2022 voltooi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jet Airways Completes Key Test, Awaits Final Flying Permit|date=17 May 2022|url=https://www.ndtv.com/india-news/jet-airways-completes-key-test-awaits-final-flying-permit-2984301}}&lt;/ref&gt;

Teen Augustus 2022 is [[Kempegowda Internasionale Lughawe]] in [[Bangalore]], [[Indira Gandhi Internasionale Lughawe]] in [[Nieu-Delhi]] en [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe]] in [[Moembaai]] as die nuwe [[Spil (lughawe)|spilpunte]] na die herlewing aangewys.&lt;ref name=&quot;revive&quot;&gt;{{cite tweet|user=jetairways|number=1555076979380334592|title=Jet Airways is hiring for its new Bangalore, Delhi and Mumbai hubs.|date=4 August 2022|access-date=4 August 2022}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Commons-kategorie inlyn}}
{{en-vertaal|Jet Airways}}

[[Kategorie:Ekonomie van Indië]]
[[Kategorie:Lugrederye]]</text>
      <sha1>r8nyfqe23vchy4zdyk2b9s53ocglddj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978948</id>
      <parentid>2978947</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Beplande herlewing */</comment>
      <origin>2978948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9906" sha1="n41a80yaqno1sqi8b6dfkt3hb0r5uxk" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline          = Jet Airways
| image            =
| image_size       = 
| IATA             = 9W
| ICAO             = JAI
| callsign         = JET AIRWAYS
| founded          = [[1 April]] [[1992]]
| commenced        = [[5 Mei]] [[1993]]
| ceased           = [[17 April]] [[2019]]
| aoc              =
| bases            = 
| hubs             = [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe]] (Moembaai)
| secondary_hubs   = Lughawe Brussel&lt;br /&gt;Chennai Internasionale Lughawe (Chennai)&lt;br /&gt;[[Indira Gandhi Internasionale Lughawe]] (Delhi)&lt;br /&gt;Netaji Subhash Chandra Bose Internasionale Lughawe (Kalkutta)
| focus_cities     = Sardar Vallabhbhai Patel Internasionale Lughawe (Ahmedabad)&lt;br /&gt;Kempegowda Internasionale Lughawe (Bangalore)&lt;br /&gt;Cochin Internasionale Lughawe (Kochi)&lt;br /&gt;Chaudhary Charan Singh Internasionale Lughawe (Lucknow)&lt;br /&gt;Rajiv Gandhi Internasionale Lughawe (Hyderabad)
| frequent_flyer   = JetPrivilege
| lounge           = Jet Lounge
| alliance         = Etihad Equity Alliance
| subsidiaries     = Jet Lite
| fleet_size       = 8
| destinations     = 74&lt;ref name=&quot;Network&quot;&gt;{{cite web |title=Jet Airways Network |publisher=Jet Airways |url=http://www.jetairways.com/EN/IN/PressReleases/MasterBrandPlan.aspx |access-date=30 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414060749/http://www.jetairways.com/EN/IN/PressReleases/MasterBrandPlan.aspx |archive-date=14 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
| company_slogan   = ''The Joy of Flying''
| parent           = Tailwinds Limited
| headquarters     = [[Moembaai]], [[Indië]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Airline Membership |work=IATA |url=http://www.iata.org/membership/Pages/airline_members_list.aspx?All=true |access-date=12 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215193003/https://www.iata.org/membership/pages/airline_members_list.aspx%3FAll%3Dtrue |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| key_people       = Naresh Goyal, stigter en voorsitter&lt;br /&gt;Cramer Ball, hoof uitvoerende beampte&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-jet-airways-appoints-cramer-ball-as-new-ceo-389615 |title=Jet Airways Appoints Cramer Ball As New CEO |publisher=NDTV |date=27 Mei 2014 |access-date=1 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305031550/http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-jet-airways-appoints-cramer-ball-as-new-ceo-389615 |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Subodh Karnik, hoofbedryfsbeampte&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jet Airways appoints new Management team |url=http://news.biharprabha.com/2014/07/jet-airways-appoints-new-management-team/ |access-date=27 Julie 2014 |agency=IANS |publisher=news.biharprabha.com |date=25 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220042853/https://news.biharprabha.com/2014/07/jet-airways-appoints-new-management-team/ |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| revenue          = {{Increase}}[[Lêer:Indian Rupee symbol.svg|10px]] 252 miljard (VS$3.2 miljard) (''FJ 2017–18'')&lt;ref name=&quot;Financials1&quot;&gt;{{cite web|title=Audited Financial Year Results for the Financial Year ended 31st March 2018|url=https://www.jetairways.com/doc/InvestorRelations/clause_41_PDF_v2.pdf|publisher=JetAirways|access-date=10 May 2018|archive-date=14 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614221257/https://www.jetairways.com/doc/InvestorRelations/clause_41_PDF_v2.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = 
| net_income       = 
| profit           = {{Decrease}}[[Lêer:Indian Rupee symbol.svg|10px]]–6.3 miljard (VS$−79 miljoen) (''FJ 2017–18'')&lt;ref name=&quot;Financials1&quot;/&gt;
| assets           = 
| equity           = 
| website          = [http://www.jetairways.com jetairways.com]&lt;br /&gt;[http://www.jetkonnect.com jetkonnect.com]
}}

[[Lêer:Jet Airways India.jpg|duimnael|links|'n Nuwe Jet Airways Boeing 777-300ER op 'n toetsvlug]]
[[Lêer:13-08-12-hongkong-by-RalfR-48.jpg|duimnael|links|Jet Airways se Airbus A330-202 VT-JWL in Hongkong]]
'''Jet Airways''' was 'n vername [[Indië|Indiese]] [[lugredery]] gebaseer in [[Moembaai]].

Jet Airways was sedert Oktober 2010 die grootste lugredery in Indië met 'n passasiersmarkaandeel van 22.6%.&lt;ref name=&quot;Rediff.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://dgca.nic.in/reports/pass-ind.htm|title=Lean period air traffic same, domestic traffic up|publisher=Rediff.com|date=19 Oktober 2010|access-date=19 Oktober 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101020203821/http://dgca.nic.in/reports/pass-ind.htm|archivedate=20 Oktober 2010}}&lt;/ref&gt; 

Die redery het vlugte na 74 bestemmings wêreldwyd onderneem. Sy belangrikste sentrum was [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe|Moembaai]], met sekondêre [[spil (lughawe)|spille]] in [[Indira Gandhi Internasionale Lughawe|Delhi]], [[Kalkutta]], [[Chennai]] en [[Bangalore]].&lt;ref name=&quot;Fact sheet&quot;&gt;{{cite web |title=Fact Sheet |publisher=Jet Airways |url=http://www.jetairways.com/EN/AU/AboutUs/FactSheet.aspx |access-date=9 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316230907/http://www.jetairways.com/EN/AU/AboutUs/FactSheet.aspx |archive-date=16 Maart 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Bankrotskap ==
Toe sy mededingers, hoofsaaklik [[SpiceJet]] en [[IndiGo]], in die daaropvolgende jare die kaartjiepryse verlaag het, is hy gedwing om dit te volg, wat die algehele prestasie skade berokken het en groot finansiële verliese tot gevolg gehad het. Dit het in Oktober 2017 tot die tweede plek agter IndiGo gedaal, met 'n markaandeel van passasiers van 17,8%.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Thomas, J |url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/IndiGo-topples-Jet-Group-as-No-1-airline/articleshow/15537875.cms |title=IndiGo topples Jet Group as No. 1 airline |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=18 Augustus 2012 |access-date=19 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130015056/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/IndiGo-topples-Jet-Group-as-No-1-airline/articleshow/15537875.cms |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jet Airways inks ties with Group CentrumDirect for forex services |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-inks-ties-with-group-centrumdirect-for-forex-services/articleshow/18063134.cms |work=The Economic Times |access-date=17 Januarie 2013 |date=17 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223010358/https://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-inks-ties-with-group-centrumdirect-for-forex-services/articleshow/18063134.cms |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die afwaartse spiraal het voortgeduur en bankrotskap tot gevolg gehad.

== Beplande herlewing ==
Die maatskappy het sy planne aangekondig om teen vroeg 2022 weer vlugbedrywighede te hervat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/119811-indias-jet-airways-yet-to-secure-aircraft-for-ops-restart|title=India's Jet Airways yet to secure aircraft for ops restart|publisher=ch-aviation|access-date=29 September 2022}}&lt;/ref&gt; Op die 29ste herdenking van sy stigting op 5 Mei 2022 het dit 'n toetsvlug uitgevoer, wat 'n stap is om weer 'n lugoperateurspermit te verkry.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Saurabh Sinha|date=Dec 17, 2021|title='Jet-2 to resume domestic flights next summer with 6 planes' - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/jet-2-to-resume-domestic-flights-next-summer-with-6-planes/articleshow/88345139.cms|access-date=2022-01-04|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

Op 15 Mei 2022 het Jet Airways die eerste stel van drie proefvlugte uitgevoer deur van Delhi-Moembaai, Moembaai-Ahmedabad en Ahmedabad-Delhi-roetes te vlieg met die vliegtuig VT-SXE.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jet Airways conducts first set of three proving flights|date=16 May 2022|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-conducts-first-set-of-three-proving-flights/articleshow/91581513.cms?utm_source=contentofinterest&amp;utm_medium=text&amp;utm_campaign=cppst}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=VT-SXE JET AIRWAYS BOEING 737-800|date=16 May 2022|url=https://www.planespotters.net/airframe/boeing-737-800-vt-sxe-jet-airways/elw7j1|access-date=21 Oktober 2022|archive-date=13 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313224440/https://www.planespotters.net/airframe/boeing-737-800-vt-sxe-jet-airways/elw7j1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Jet Airways het die finale bewysvlug op 17 Mei 2022 voltooi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jet Airways Completes Key Test, Awaits Final Flying Permit|date=17 May 2022|url=https://www.ndtv.com/india-news/jet-airways-completes-key-test-awaits-final-flying-permit-2984301}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/115784-jet-airways-regains-aoc-eyes-ex-russian-aircraft-slots|title=Jet Airways regains AOC, eyes ex-Russian aircraft slots|website=Ch-Aviation|access-date=26 May 2022}}&lt;/ref&gt;

Teen Augustus 2022 is [[Kempegowda Internasionale Lughawe]] in [[Bangalore]], [[Indira Gandhi Internasionale Lughawe]] in [[Nieu-Delhi]] en [[Chhatrapati Shivaji Maharaj Internasionale Lughawe]] in [[Moembaai]] as die nuwe [[Spil (lughawe)|spilpunte]] na die herlewing aangewys.&lt;ref name=&quot;revive&quot;&gt;{{cite tweet|user=jetairways|number=1555076979380334592|title=Jet Airways is hiring for its new Bangalore, Delhi and Mumbai hubs.|date=4 August 2022|access-date=4 August 2022}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Commons-kategorie inlyn}}
{{en-vertaal|Jet Airways}}

[[Kategorie:Ekonomie van Indië]]
[[Kategorie:Lugrederye]]</text>
      <sha1>n41a80yaqno1sqi8b6dfkt3hb0r5uxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montgomery, Alabama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94670</id>
    <revision>
      <id>2978999</id>
      <parentid>2928752</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T16:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snow Lion Fenian</username>
        <id>84806</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2978999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5760" sha1="owszcfkyq6834nxxwnlz2rd2xr5o8n9" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:16pt&quot;&gt;'''Montgomery'''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
[[Lêer:Montgomery,al.png|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Montgomery County Alabama Incorporated and Unincorporated areas Montgomery Highlighted.svg|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Coat of arms of None.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Montgomery, Alabama.svg|senter|90px]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Land]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Verenigde State}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Lêer:Flag of Alabama.svg|20px]] [[Alabama]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Montgomery
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|32|21|N|86|16|W|aansig=inlyn,titel}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[1817]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Geïnkorporeer op'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[3 Desember]] [[1819]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 420,28 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 73 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2020)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 200&amp;nbsp;603
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 475,8/vk km
|-
| &amp;nbsp;- Metropolitaanse gebied
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 385&amp;nbsp;460
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | CST ([[UTC]] -6)
|-
|&amp;nbsp;'''Somertyd'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | CDT (UTC -5)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Steven Reed ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]])
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [https://www.montgomeryal.gov/ ''montgomeryal.gov'']
|}

'''Montgomery''' ([[Engels]]: [mɒntˈɡʌməri]) is die administratiewe hoofstad van die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] deelstaat [[Alabama]] en die setel van die distrik Montgomery [[County (Verenigde State)|County]]. Die stad, wat na die Britse generaal Richard Montgomery (1738–1775) vernoem is en volgens die sensus van 2020 'n bevolking van 200&amp;nbsp;603 gehad het, is in die hartland van die deelstaat aan die Alabamarivier geleë. Die metropolitaanse gebied van Montgomery is die vierde grootste in Alabama met 'n bevolking van 385&amp;nbsp;460 in 2020.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:First White House of the Confederacy, Montgomery, North view 20160713 1.jpg|duimnael|links|Die eerste Withuis van die Gekonfedereerde State]]
Montgomery het 'n belangrike rol in die geskiedenis van Alabama en die Verenigde State gespeel. Nadat dit as 'n grensnedersetting gestig is, het dit tot die sentrum van die sogenaamde Katoenkoninkryk ontwikkel en is later as administratiewe setel van die deelstaat Alabama asook die eerste regeringsetel van die [[Gekonfedereerde State van Amerika|Gekonfedereerde State]] aangewys. Die stad se reputasie as 'n sentrum van tegnologie en vooruitgang is in 1886 en 1887 met die invoering van die elektriese ''Lightning Route''-tremstelsel en in 1910 met die stigting van 'n burgerlike lugvaartskool deur die [[Wright-broers|Gebroeders Wright]] bevestig.

In die onstuimige tydperk van die burgerregtestryd het plaaslike burgers 'n beslissende rol in sommige van die belangrikste gebeurtenisse gespeel, waaronder die busboikot en die Opmars vanuit [[Selma, Alabama|Selma]] op Montgomery. Vandag is Montgomery naas sy rol as belangrike administratiewe sentrum ook 'n spilpunt van tegnologiese vooruitgang in Alabama se florerende nywerheidsbedryf.

== Eksterne skakels ==
* {{CommonsKategorie-inlyn|Montgomery, Alabama|Montgomery}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Montgomery}}
* {{en}} [https://www.montgomeryal.gov/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Montgomery-Alabama|title=Montgomery|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Mei 2026}}

{{Hoofstede van die Verenigde State}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Hoofstede in die Verenigde State]]
[[Kategorie:Nedersettings in Alabama]]</text>
      <sha1>owszcfkyq6834nxxwnlz2rd2xr5o8n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suid-Afrikaanse Grand Prix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101613</id>
    <revision>
      <id>2979004</id>
      <parentid>2718513</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2979004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12290" sha1="6393bkdmrmjuxu2ejbtvoc6quhflon1" xml:space="preserve">[[Lêer:Kyalami 1992 Layout.png|duimnael|350px|Die Kyalami-renbaan in [[Midrand]], [[Gauteng]]]]

Die '''Suid-Afrikaanse Grand Prix''' was 'n motorwedren wat by die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] en voor dit by die [[Prins George-renbaan]] in [[Suid-Afrika]] plaasgevind het. Dit het in [[1967]] verskuif na die Kyalami Grand Prix-renbaan waar dit tot en met die [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|laaste wedren in 1993]] aangebied is.

Die eerste wedren vind in die jaar [[1934]] by die Prince George-renbaan in [[Oos-Londen]] plaas. Die Suid-Afrikaanse Grand Prix was aanvanklik as slegs 'n Grand Prix motorsportgeleentheid aangebied en het nie deel uitgemaak van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap nie. Die Grand Prix is 33 keer gehou en het vanaf [[1962]] 25 keer vir die [[Formule 1]] wêreldkampioenskap getel. As gevolg van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die Grand Prix tydelik gestaak vanaf [[1940]] tot en met [[1959]]. Dit het voorgegaan in [[1960]] tot dit weer in [[1985]] gestaak is weens boikotte deur die buiteland teen die regering se [[apartheid]]sbeleid. Na die einde van apartheid is daar nog twee laaste wedrenne in [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1992]] en [[1993]] gehou maar is weens die groot onkoste nie as winsgewend deur die koördineerders beskou nie. Daar is sedertdien nie weer 'n Suid-Afrikaanse Grand Prix aangebied nie.

In April 2018 het Adrian Scholtz, [[hoof- uitvoerende beampte]] van Motorsport Suid-Afrika, Suid-Afrika se moontlike terugkeer tot die Formule Een Grand Prix-kalender bespreek. Hy het gesê dat die belangrikste struikelblokke die hoë koste vir die aanbieding van dié geleentheid was en die feit dat nie een van Suid-Afrika se renbane aan FIA se vereistes as gasheer van 'n Formule Eenren voldoen het nie, hoewel Kyalami naby kom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/will-south-africa-ever-host-an-f1-grand-prix-again/ |title=Will South Africa ever host an F1 Grand Prix again? |publisher=The South African |date=16 April 2018 |accessdate=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809122839/https://www.thesouthafrican.com/will-south-africa-ever-host-an-f1-grand-prix-again/ |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die moontlikheid van 'n Suid-Afrikaanse Grand Prix in [[Kaapstad]] of [[Durban]] is ook oorweeg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cometocapetown.com/formula-1-in-cape-town/ |title=Formula 1 in Cape Town? |publisher=cometocapetown.com |accessdate=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625021826/http://www.cometocapetown.com/formula-1-in-cape-town/ |archive-date=25 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.capetownmagazine.com/f1 |title=Formula One in Cape Town |publisher=Cape Town Magazine |accessdate=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504123750/https://www.capetownmagazine.com/f1 |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wheels24.co.za/FormulaOne/an-f1-race-in-sa-think-again-20180206 |title=An F1 race in SA? Think again |publisher=Wheels 24 |date=6 Februarie 2018 |accessdate=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124419/https://www.wheels24.co.za/FormulaOne/an-f1-race-in-sa-think-again-20180206 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In vroeg 2023 was 'n ooreenkoms oor 'n terugkeer van die Suid-Afrikaanse Grand Prix vir die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] amper klaar, maar in Junie 2023 het die FIA aangekondig dat die Suid-Afrikaanse Grand Prix nie 'n terugkeer na die F1-kalender sou maak nie weens die Suid-Afrikaanse regering se standpunt oor [[Russies-Oekraïense Oorlog (2022-tans)|Rusland se inval in Oekraïne]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.citizen.co.za/motoring/south-africas-f1-dream-over-due-to-russia-support/ |title=Kyalami Grand Prix officially non-starting over SA's stance on Russia |publisher=[[The Citizen]] |author=Charl Bosch |date=6 Junie 2023 |accessdate=27 November 2024}}&lt;/ref&gt;

In 2025 het Suid-Afrika 'n nuwe bod ingedien vir 'n terugkoms van die Grand Prix met die vroegste moontlike datum 2027.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://f1i.com/news/529339-south-africa-launches-tender-to-bring-formula-1-back-to-africa.html |title=South Africa launches tender to bring Formula 1 back to Africa |publisher=F1i.com |author=Michael Delaney |date=19 Januarie 2025 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 2025 het die FIA beplande opknappings aan die Kyalami-renban om dit aan Formule Een-vereistes te laat voldoen, goedgekeur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.grandprix247.com/formula-1-news/fia-approves-kyalami-upgrades-to-host-formula-1-race-sout-africa-grand-prix-f1 |title=FIA approves Kyalami upgrades to host Formula 1 race |publisher=Grand Prix 247 |date=19 Junie 2025 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Volgens ''Autosport.com'' was daar egter geen ooreenkoms op pad nie en was &quot;vergesog&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/why-a-south-african-f1-return-still-seems-far-fetched/10735936/ |title=Why a South African F1 return still seems far-fetched |publisher=Autosport |author=Filip Cleeren |date=25 Junie 2025 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Daar was ook mededinging deur ander Afrikalande vir 'n Grand Prix, veral deur [[Rwanda]] en [[Nigerië]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cq8k55exqvko |title=Rwanda and South Africa race to bring F1 back to Africa |publisher=[[BBC]] |author=Kelvin Kimathi |date=30 Januarie 2025 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://anewz.tv/world/world-news/11130/nigeria-makes-official-bid-to-host-formula-1-grand-prix/news |title=Nigeria makes official bid to host Formula 1 Grand Prix in Abuja |publisher=AnewZ |author=Ilknur Seydamirova |date=25 Julie 2025 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In Oktober 2026 het Rwanda 'n ooreenkoms aangeknoop, waarvolgens dié land 'n Afrika-Grand van 2030 vir tien jaar kan huisves.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5rmy3v3mn9jo |title=Rwanda to host F1's first race in Africa since 1993 |publisher=[[BBC]] |author=Andrew Benson |date=13 Oktober 2026 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Vorige wenners ==
: '''n Pienk agtergrond dui aan dat die Grand Prix nie deel uitgemaak het van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap nie.''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
! Jaar
! Renjaer
! Vervaardiger
! Plek
|-
! [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1993]]
| {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]]
| {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]
|rowspan=&quot;2&quot;| [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]]
|-
! [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1992]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]]
| {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]
|- style=&quot;background:#ddd;&quot;
! 1991&lt;br /&gt;–&lt;br /&gt;1986
|COLSPAN=4| ''Nie plaasgevind nie''
|-
! [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1985]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]]
| {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]
|rowspan=&quot;19&quot;|[[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]]
|-
! [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1984]]
| {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]]
| {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG
|-
! [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1983]]
| {{vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[BMW]]
|-
! [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1982]]
| {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]]
| {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! [[1981 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1981]]
| {{vlagikoon|ARG}} [[Carlos Reutemann]]
| {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1980]]
| {{vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]]
| {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]]
|-
! [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1979]]
| {{vlagikoon|CAN}} [[Gilles Villeneuve]]
| {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1978]]
| {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1977]]
| {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]]
| {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1976 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1976]]
| {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]]
| {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1975 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1975]]
| {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]]
| {{vlagikoon|IRE}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1974 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1974]]
| {{vlagikoon|ARG}} [[Carlos Reutemann]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1973]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]]
| {{vlagikoon|IRE}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1972 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1972]]
| {{vlagikoon|NZ}} [[Denny Hulme]]
| {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1971]]
| {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]]
| {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1970]]
| {{vlagikoon|AUS}} [[Jack Brabham]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1969]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]]
| {{vlagikoon|VK}} Matra-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1968]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1967]]
| {{vlagikoon|MEX}} Pedro Rodriguez
| {{vlagikoon|VK}} [[Cooper Car Company|Cooper]]-[[Maserati]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! [[1966 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1966]]
| {{vlagikoon|VK}} Mike Spence
| {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]]
| [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]]
|-
! [[1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1965]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]]
| [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]]
|- style=&quot;background:#ddd;&quot;
! 1964
|colspan=4| ''Nie plaasgevind nie''
|-
! [[1963 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1963]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]]
|rowspan=&quot;2&quot;| [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]]
|-
! [[1962 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1962]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Graham Hill]]
| {{vlagikoon|VK}} [[British Racing Motors|BRM]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! 1961
| {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! rowspan=2 | 1960&lt;ref&gt;Die Suid-Afrikaanse Grand Prix het tweekeer in 1960 plaasgevind. [http://www.silhouet.com/motorsport/archive/f1/nc/1960/1960.html Verwysing]&lt;/ref&gt;
| {{vlagikoon|VK}} [[Stirling Moss]]
| [[Porsche]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| {{vlagikoon|BEL}} Paul Frère
| Cooper-Climax
|- style=&quot;background:#ddd;&quot;
! 1959&lt;br /&gt;–&lt;br /&gt;1940
| colspan=4| ''Nie plaasgevind nie''
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! 1939
| {{vlagikoon|ITA}} Luigi Villoresi
| Maserati 6CM
|rowspan=&quot;4&quot;| [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! 1938
| {{vlagikoon|VK}} Buller Meyer
| Riley
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! 1937
| {{vlagikoon|VK}} Pat Fairfield
| English Racing Automobiles
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! 1936
| {{vlagikoon|ITA}} Mario Massacuratti
| Bugatti 35B
|- style=&quot;background:#ddd;&quot;
! 1935
|colspan=4| ''Nie plaasgevind nie''
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! 1934
| {{vlagikoon|VSA}} Whitney Straight
| [[Maserati]] 8CM 3.0L
| [[Prins George-renbaan|Oos-Londen]]
|}

== Verskillende renbane (1934–1993) ==
&lt;gallery&gt;
Lêer:East London 1934.svg|Prins George-renbaan 1934 (24,461&amp;nbsp;km)
Lêer:Prince George Circuit 1936-1939.svg|Prins George-renbaan 1936–1939 (18,619&amp;nbsp;km)
Lêer:Prince George GP Circuit.svg|Prins George-renbaan 1960–1966 (3,920&amp;nbsp;km)
Lêer:Kyalami 1961 - 1988 Layout.png|Kyalami Grand Prix-renbaan 1961–1988 (4,104&amp;nbsp;km)
Lêer:Circuit Kyalami.png|Kyalami Grand Prix-renbaan 1992–1993 (4,261&amp;nbsp;km)
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix| ]]
[[Kategorie:Formule Een Grands Prix]]</text>
      <sha1>6393bkdmrmjuxu2ejbtvoc6quhflon1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>G.A. Watermeyer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116843</id>
    <revision>
      <id>2978996</id>
      <parentid>2943016</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T16:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morne</username>
        <id>672</id>
      </contributor>
      <origin>2978996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24753" sha1="1b6takynna44jrghxutlk7f9wakyu7u" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = G.A. Watermeyer
| bynaam           = 
| beeld            = GA Watermeyer.jpg
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = Godfried Andreas Watermeyer, omstreeks 1968.
| geboortenaam     = Godfried Andreas Watermeyer
| geboortedatum    = {{Geboortedatum|1917|10|15}}
| geboorteplek     = [[Middelburg]]
| dood_datum       = {{Sterfdatum en ouderdom|1917|10|15|1972|6|4}}
| sterfteplek      = [[Johannesburg]]
| ouers            = 
| titel            = 
| nasionaliteit    = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| beroep           = Digter
| ander            = 
| bekend           = 
| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| huweliksmaat     = Letsie Ferreira
| kinders          = Fred
| webblad          = 
| handtekening     = 
}}
'''Godfried Andreas Watermeyer''' ([[15 Oktober]] [[1917]] – [[4 Junie]] [[1972]]) was ’n [[Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]] en baanbreker vir Afrikaans in die reklamebedryf.

== Lewe en werk ==
Godfried&lt;ref&gt;Sommige bronne gee ook sy voornaam as Gottfried aan.&lt;/ref&gt; Andreas Watermeyer is op 15 Oktober 1917 op die plaas Spitskop in die distrik [[Middelburg]] in die Noordoos[[Kaapstad|-Kaap]] gebore. Hy is die oudste seun in ’n gesin van ses, waar sy ouers van die kinders verwag het om talle take op die plaas te verrig. Op twaalfjarige ouderdom word hy ernstig beseer wanneer ’n perd op hom val. Die nagevolge van hierdie ongeluk bly hom vir die res van sy lewe by en hy is soms vir maande bedlêend. Hy word groot op sy geboorteplaas Spitskop en die plaas Lucernvale en gaan tot standerd ses skool aan die regeringskool op hul plaas. Daarna gaan hy in 1932 na die Hoërskool Middelburg, waar hy in 1935 sy studies tydelik moet staak weens sy gesondheid. In 1936 matrikuleer hy egter en slaag al sy vakke in die eerste klas. Hy aanvaar dan in 1937 ’n betrekking in die Departement van Lande in [[Transvaal Museum|Transvaal]], vanwaar hy spesiale korrespondent word vir ''[[Die Transvaler]]'' in die Vaalharts-nedersetting. Hy word uit hierdie posisie ontslaan wanneer hy in ''Die Transvaler'' ’n skerp aanval doen op sy eie Departement weens hulle optrede teen die deur droogte geteisterde boere van die streek. Uit noodsaak keer hy terug na sy geboortestreek en beklee vir die volgende paar jaar ’n klerikale betrekking in die Padkantoor op Middelburg in die Kaap. In 1940 studeer hy aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] nadat hy vir hierdie doel £200 by [[Elisabeth Eybers]] leen. Weens swak gesondheid en ’n gebrek aan geld moet hy egter sy studies tydelik staak, al slaag hy al die vakke in sy eerste jaar. Tussen 1941 en 1948 woon en werk hy in [[Johannesburg]]. Hy ontmoet die aktrise Letsie Ferreira, oorspronklik van [[Willowmore]], in November 1942 en hulle is in Maart 1943 getroud. Tydens die oorlogjare word ’n seun, Fred, uit die huwelik gebore.

As gevolg van sy siekte en oorlogviktimisasie sukkel hy om ’n vaste betrekking te behou en is hy by tye van sy vrou afhanklik as broodwinner. Hy verloor byvoorbeeld sy betrekking by die Rand Club wanneer sy opvattinge oor die [[Tweede Wêreldoorlog]] bots met die destydse beleid van [[Jan Smuts]] se regering en is hierna vir ten minste twee weke werkloos. As boekhouer werk hy tot 1948 by ’n [[Engelse]] vervoerfirma. Na die verskyning van “''Sekel en simbaal''” in 1948 studeer Watermeyer met die steun van vriende en organisasies soos die [[Reddingsdaadbond]] en Helpmekaarfonds van 1949 af voltyds aan ’n B.A.-graad aan die Universiteitskollege van die [[Oranje-Vrystaat]]. In 1949 kry hy die Kanseliersmedalje vir tweetaligheid van die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Nadat hy die B.A.-graad verwerf het, keer hy terug na Johannesburg. Die gesin huur ’n woonstel, maar kan slegs een bekostig wat só klein is dat dit slegs plek het vir sy vrou en seun, sodat hy by ander mense in ’n solderkamer moet slaap. Hy werk eers as dosent by ’n korrespondensiekollege en later as vertaler by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]].

In die middel vyftigerjare tree hy toe tot die reklamewese wanneer hy vir Nic Tredoux opvolg as Afrikaanse kopiehoof by Grant Advertising. Dit is die begin van ’n baie suksesvolle loopbaan in die reklamewese, met sy taalvindingrykheid en uitnemende tweetaligheid wat in hierdie beroep tot hulle reg kom. Hy trap diep spore in reklame en doen veral baanbrekerswerk om [[Afrikaans]] te help vestig as reklametaal. Die gesin koop eers ’n huis in [[Linden]] en vandaar bly hulle in Northcliff, in ’n Spaanse villa in Bryanston en eindelik in ’n uiters luukse woning teen die hang van [[Aasvoëlkop]]. In die laat sestigerjare word hy direkteur van die groot reklamemaatskappy LPE-Leo Burnett. Op 4 Junie 1972 is Watermeyer aan ’n [[hartaanval]] in sy woning teen [[Aasvoëlkop]], [[Johannesburg]], oorlede. Hy is na ’n roudiens in die [[NG gemeente Aasvoëlkop]] (deesdae Aan-die-Berg) veras en sy as is in die [[Sneeuberge]] in die distrik Middelburg gestrooi.

== Skryfwerk ==
Hy begin reeds dig wanneer hy nog op hoërskool is en vanaf 1936 verskyn daar enkele verse van hom in ''Die Huisgenoot'' en ''Die Brandwag'' en later publiseer hy ook in ''Standpunte'' en ''Helikon''. Wanneer van sy verse in 1946 in die versamelbundel “''Stiebeuel''” opgeneem word, gee dit aanleiding tot ’n ontmoeting in September 1947 met [[D.J. Opperman]]. Hy stuur nou gereeld verse aan Opperman vir kritiek, asook die manuskrip van wat later sy debuutbundel “''Sekel en simbaal''” sou word en Opperman speel ’n groot rol daarin om hierdie bundel te redigeer.&lt;ref name=&quot;kern&quot;&gt;Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963&lt;/ref&gt; “'''''Sekel en simbaal'''''”&lt;ref&gt;Grové, A.P. “Standpunte” Jaargang 4, no.2, 1949&lt;/ref&gt; word met groot opwinding en lofuitinge begroet en hy word allerweë op grond van hierdie bundel beskou as die sterkste debutant sedert Opperman.&lt;ref&gt;Opperman, D.J. “Standpunte” Jaargang 3, no. 3, 1948&lt;/ref&gt; Die titel van die bundel dui op die teenpole tussen die landelike (die sekel) en die stedelike&lt;ref&gt;Van Heerden, Ernst “Rekenskap” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe Tweede druk 1971&lt;/ref&gt; (verteenwoordig deur die skel klank van die simbaal), maar kan ook gesien word as die tekens van die oes aan die een kant en aan die ander kant die danksegging en feesviering na die oes. Die sekel is ook simbool van ’n afmaaiende mag, positief as instrument waardeur die boer sy kos verkry, maar negatief wanneer deur wellus moord gepleeg word en as simbool van die [[Kommunisme]] en die stad se vernietigingsgeweld. Die simbaal is ook simbool van feesviering en harde vreugdeklank, met die dieperliggende verwysing na die onderliggende tema van die bundel met sy Bybelse verwysing dat sonder die liefde die mens ’n luidende simbaal geword het. Deur die bundel word die liefde dan ook afgespeel teen die dooddruk daarvan, soos gevind in gedigte soos “''Dood van die wildegans''”, “''Bitter hart''”, “''Ballade op die dronkparty''”, “''Aan ’n gestorwe beminde''”, en in party van die stadsgedigte. Die bundel word in vier ongetitelde afdelings verdeel, waarin die verse in die eerste drie afdelings onderskeidelik die landelike, die erotiese en die stedelike behandel. Die landelike gedigte is vol lewenskrag, beweging en kleur, soos te sien in die openingsgedig “''Reën in die voorwinter''”, wat die huis, huislike geluk, plaasdiere en die voorspoed en vreugde in die plaaswerk as oorvloedige gawes aan die mens besing. Die verhalende “''Oestyd''” sluit aan by die tradisionele ballade en beskryf die seun se vordering as sekelsnyer deur die loop van die dag se oes. Die ritme van die gedig slaag daarin om die snyers se beweging te suggereer. “''Hings''” is geskryf in vryer versvorm, waar die afwisseling van kort en lang reëls by die beweging en passie van die perd aansluit. In teenstelling met hierdie verse is die stemming in “''Dood van die wildegans''”, waar die wildegans se smart oor die dood van sy maat slegs deur sy eie dood tot ’n einde kom. Die vyf verse in die tweede afdeling het liefde en hartstog as tema, waarin die vrou hoofsaaklik negatief gesien word, onder andere as verleier en verraaier. “''Aan ’n gestorwe beminde''” kontrasteer die man en die aarde as die gestorwene se minnaars. “''Vreemde vrou''” stel die vrou voor as verleidelike en erotiese figuur, maar eindelik vreemde wese wat nie ware intimiteit duld nie, terwyl “''Dansende vrou''” deur herhalings en afwisseling in lengte van die versreëls ’n polsende ritme bereik. “''Ballade op die dronkparty''” is ’n hoogtepunt in hierdie afdeling, wat die liggaamlike hartstog en die najaag van seksuele plesier op ’n dronkparty uitbeeld. Wanneer hierdie strewes onsuksesvol is, volg ’n oorgawe aan drank en ’n besinning oor die aard van die liefde, gevolg deur die treffende slot met sy “naverdriet” en disillusie oor die gebeure. Die stadsgedigte in die derde afdeling bereik nie dieselfde hoogtepunte nie. Die beste gedig hier is “''Graafmasjien''”, waar hierdie deur die mens ontwerpte masjien progressief ontwikkel tot monsteragtige draak wat met sy happende kake ’n beeld van bedreiging vir die mens word. Hierdie beeld word verder versterk deur die sinspeling in die tweede strofe op die Trojaanse houtperd, wat ’n hele stad en beskawing laat ineenstort het. In “''Gedagtes van die beseerde arbeider''” (eers by die tweede druk ingesluit) spreek die arbeider deurgaans sy vrou aan. Dit is duidelik dat hy in ’n inrigting opgeneem is vir behandeling en herstel en dat die gesin in erge armoede verkeer, maar ten spyte van die haglike omstandighede hoop hy steeds op beter dae, waarvoor hy steeds bereid is om hard te werk. “''Stadsbestaan''” word treffend beskryf as “smorende verdriet”, waar die uitsiglose bestaan en die drome na ’n verbygegane landelike bestaan beskryf word, terwyl “''Klerk van God''” die “smartbalanse” van die lewe bereken deur die drifte van die mens op te teken as “syfer van verdriet”. Hierdie bundel bevat as die laaste afdeling die bekende gedig “''Ballade van die bloeddorstige jagter''” wat weereens die landelike verteenwoordig. Die gedig neem in ’n groot mate die vorm aan van ’n hofsitting waarin die verskillende diere voor die kraai as regter afsonderlik of by wyse van ’n koor van hulle lyding onder die mens vertel of hulle eie optrede regverdig. Die onverantwoordelike doodmaak deur die mens word veroordeel en die dier word inderdaad mensliker as die jagter en die jagter dierliker as die diere. Die Nederlandse komponis [[Henk Badings]] toonset hierdie gedig as ’n kantate en dit ontvang in 1971 die gesogte Radio Televisione Italiane-prys. In 1948 ken die Afrikaanse Letterkundige Vereniging ’n eerste prys aan hom toe, hoofsaaklik op grond van “''Sekel en simbaal''”. Die tweede druk van hierdie bundel in 1952 word met twee gedigte (die mooi “''Miedry''” en “''Gedagtes van die beseerde arbeider''”) vermeerder, terwyl van die bestaande gedigte grondig verwerk en hersien en hoofsaaklik verbeter word.

Watermeyer bereik nooit weer die hoogtes van sy debuut nie. In 1949 verower hy beide die eerste en tweede prys in die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie se poësiewedstryd. Die private uitgawe&lt;ref&gt;Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 20 Maart/April 1958&lt;/ref&gt; “'''''Die Republiek van duisend jaar'''''”&lt;ref name=&quot;kern&quot;/&gt; bevat volks-nasionalistiese verse waaruit die politieke en godsdienstig-ideologiese denke onderliggend aan die apartheidsbeleid duidelik blyk, met dikwels vae beeldspraak en teenstellings van die sentrale argumente.&lt;!-- Die  gebruik van paarsgewys-rymende verse, oorvloedige alliterasie en vele geweldwoorde veroorsaak ’n dreuning in die gedig wat later steurend inwerk en die inhoud nog verder verdoesel.--&gt; Die bundel word in elf afdelings verdeel, waarin verskillende aspekte van die Afrikaner se bestaan as volk behandel word, met veral die Afrikaner se verstedeliking wat ’n negatiewe impak gehad het op sy menswaardigheid. Die bundel begin by die droom van ’n eie volk en land wat die voorouers begeer het en wat met die regering van [[Paul Kruger]] vir die eerste keer ’n werklikheid geword het. Die visioen van ’n ideale staat word beskryf, waarin die magte wat daaraan afbreuk doen gekasty word. Die bundel eindig dan met die visie van die toekoms, waar die [[Afrikaner]]volk in ’n republiek van duisend jaar as rigtervolk in [[Afrika]] gesien word. “''Skeppingswette van apartheid''” is ’n afsonderlike afdeling en verheerlik die rassistiese denkwyse onderliggend aan apartheid. Hierdie&lt;!-- chauvinistiese en retoriese--&gt; bundel word in letterkundige kringe negatief beoordeel. Die bundel is egter ’n interessante digterlike dokumentering van die maatskaplike denke wat apartheid tot ideologie en as basis vir ’n land se politieke bestel verhef het. Baie van die verse in hierdie bundel is soortgelyk aan versetverse uit die struggle-tydperk, met die stryd om vryheid van die Afrikaner wat soortgelyk is aan die emosies en geykte eise en beelde wat die vryheidstryd van die swart volkere ontketen het. In ''Die Burger'' van 30 Mei 1956 publiseer Watermeyer ’n geleentheidsgedig by [[D.F. Malherbe]] se vyf-en-sewentigste verjaardag waarin hy van dieselfde geswolle styl gebruik maak.

“'''''Taalfeeskwatryne'''''”&lt;ref&gt;Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 38-39, Desember 1961-Februarie 1962&lt;/ref&gt; bevat verse geskryf vir die Taalfees by die [[Voortrekkermonument]] in 1959, weereens met die kuns wat ondergeskik gestel is aan die nasionalistiese en retoriese boodskap. Hierdie is geleentheidspoësie wat in opdrag van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (F.A.K.) geskryf is. In ''Standpunte'' van Desember 1961 tot Februarie 1962 maak Rob Antonissen hierdie bundel in ’n resensie van een sin af: “Prostitusie van die stafrym”.&lt;!-- Die gedigte mis die spontaneïteit van ware inspirasie en gee die indruk dat dit resepmatig geskryf is en selde nuwe insigte bring, terwyl dit oor die algemeen ook die kompakte afsluiting van die kwatrynvorm mis.--&gt;

Sy laaste bundel&lt;ref&gt;Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 66, Augustus 1966&lt;/ref&gt; “'''''Bitter brood'''''”&lt;ref&gt;Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966&lt;/ref&gt; bevat gedigte wat hy oor die voorafgaande twintig jaar (1945–1965) geskryf het, sommige selfs voor sy debuut&lt;!--, en daar is nie sprake van ’n noemenswaardige vernuwing in sy digkuns nie. Die gedigte staan egter nie in die diens van die eensydige volks-nasionalistiese propaganda wat sy vorige twee bundels gekenmerk het nie en bevat ’n paar knap gedigte--&gt;. Relatief nuut in sy digkuns is die liefdesgedigte in die afdeling “''Klein siklus''”, veral aangesien dit uit eggenootlike perspektief geskryf word, waar die eggenoot nie meer deur die huweliksverhouding bevredig word nie en ’n ander liefde soek. “''Nors bul van die Namib''” beeld die eensaamheid van hierdie majestueuse dier in apokaliptiese beelde uit, waarby “''Mistieke wildsbokke''” met sy magiese atmosfeer aansluit. “''Kobaltbom''” gee uiting aan die verwoesting van die bom, waardeur die proses van die verwoesting van die natuur en die inkrimping van die leeu se lewensspasie tot die hok in die dieretuin omgekeer word. Treffende satire word gevind in die gedig “''Kronieke van ’n reklameman''”, waarin die eksesse en gebrek van waardes van die reklamebedryf aan die kaak gestel word.

Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Uit ons digkuns''”, “''Afrikaanse verse''”, “''Junior verseboek''”, “''Digterstemme''”, “''Die junior digbundel''”, “''Afrikaanse ballades''”, “''Digters en digkuns''”, “''Nuwe klein verseboek''”, “''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte''”, “''Faune''”, “''Die dye trek die dye aan''”, “''Miskien sal ek die wingerd prys''”, “''Woordpaljas''”, “''My Afrikaanse verseboek''”, “''Die goue vreugde''”, “''Voorspraak''” en “''Goudaar''”. Hy publiseer sedert 1936 gereeld gedigte in tydskrifte, insluitende ''Standpunte'', en skryf ook die skoolliedere van die Laer Gedenkskool Danie Theron in [[Carletonville]] en die Hoërskool Dr. E.G. Jansen in [[Boksburg]].

Die private uitgawe “'''''Atlantis or The crying of the waters'''''” bevat Engelse gedigte oor ’n toekomsryk na afloop van die vernietiging van die wêreld. Hy begin die bundel skryf nadat hy ’n beskrywing van Plato oor die verlore kontinent [[Atlantis (eiland)|Atlantis]] lees en daarna ’n besondere visie kry oor ’n groot sondvloed wat die voormalige koloniale heersers [[Engeland]], [[Nederland]], [[België]], [[Frankryk]] en [[Portugal]] sou oorstroom en vernietig. Die visie begin met ’n openbaring van die geheime rondom die ondergang van die legendariese Atlantis, waaruit parallelle getrek word met die eietydse samelewing. Daar is 21 gedigte in die bundel, met sommige wat uit ’n groot aantal onderdele bestaan. Dit open met ’n opdraggedig aan die digter se vrou, gevolg deur vier gedigte waarin die visie uit antieke tye hom aan die digter openbaar en hom die opdrag gee om dit neer te skryf. Dit is eindelik ’n geestelike boodskap, met ’n visie van ’n komende Messias wat weer op aarde sal wandel. Daarna volg vier afdelings, drie waarvan uit gedigreekse  bestaan. Die eerste afdeling is “''Atlantis''”, waarin hierdie vrederyk in sy glorie beskryf word, gevolg deur die koms van wellus en gierigheid wat die ryk se vrede versteur en dit in sonde dompel. Met die sondvloed uit Bybelse tye word Atlantis oorstroom en sink dit na die bodem van die see. “''The rape of the atom''” is ’n alleenstaande gedig wat die tweede afdeling vorm. Hierin word die destruktiewe mag van die atoombom beskryf. Dit is die simbool van haat en sonde waardeur die aarde sy toekomstige ondergang sal beleef. Die gedigreeks “''The destiny of England and the Low Lands lying to the west''” is die derde afdeling. Hierin word die vernietiging voorspel van die Britse Eilande en die laerliggende Europese lande deur ’n volgende sondvloed. Die laaste afdeling is “''The great awakening''”, waarin die herstel van die idilliese ryk van Atlantis en die duisendjarige vrederyk in die vooruitsig gestel word. Die bundel word egter nie baie goed ontvang nie, al skryf Elisabeth Eybers in die inleiding tot die bundel met bewondering van sy vermoë om in twee tale uiting aan sy diepste gevoelens te gee.

Sy driehoekliefdesnovelle “'''''Waar die vuurpyle vlam'''''” word in 1956 in die tydskrif ''Die Lewe'' gepubliseer. Hierin trou Douw Bezuidenhout met sy universiteitsliefde, Myrna. Sy is net soos hy ’n talentvolle diskusgooier wat genoeg talent het om [[Olimpiese Spele]] toe te gaan. Douw vereis egter van haar om haar atletiekloopbaan prys te gee, plaas toe te kom en ’n erfgenaam in die lewe te bring. Jacques Villiers is Myrna se afrigter en spoedig ontstaan daar ’n verhouding tussen hulle. Hierdie novelle word in 2000 verwerk deurdat Estelle Marais dieselfde verhaal uit Myrna se perspektief en Peet Venter die verhaal uit Jacques se gesigspunt vertel. Al drie se verhale word gebundel in &lt;ref&gt;Coetser, Johan “Beeld” 26 Junie 2000&lt;/ref&gt;“'''''In kringe'''''”.&lt;!-- Dit is ’n interessante eksperiment wat eindelik nie volkome geslaagd is nie, veral omdat die ander skrywers nie oor Watermeyer se subtiliteit beskik nie.--&gt; Belangwekkend is sy essay oor “''Afrikaans in die weegskaal''” wat in Oktober 1953 in ''Helikon'' verskyn, waarin hy die gevare uitlig wat Afrikaans in ’n Engels-geörienteerde wêreld bedreig.

== Publikasies ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Publikasies
|-
|1948
|Sekel en simbaal
|-
|1954
|Atlantis or The crying of the waters
|-
|1957
|Die Republiek van duisend jaar
|-
|1961
|Taalfeeskwatryne
|-
|1965
|Bitter brood
|-
|1999
|In kringe (saam met Estelle Marais en Peet Venter)
|}

== Bronnelys ==

=== Boeke ===
* Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene  uitgawe Tweede druk 1964
* Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963
* Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966
* APB-Komitee vir Skoolboeke “Die junior digbundel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde  druk 1963
* Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe  1952
* Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960
* Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk  1971
* Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad  Tweede druk 1984
* Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. “D.J. Opperman: ’n Biografie” Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1986
* Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998
* Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Nienaber, P.J. (samesteller) “Digters en digkuns” Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers  Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene  uitgawe 1969
* Olivier, Fanie “G.A. Watermeyer (1917–1972)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2”J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Opperman, D.J. “G.A. Watermeyer (geb. 1917)” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960
* Opperman, D.J. “Wiggelstok” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1959
* Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human &amp; Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde  druk 1993
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Van Rensburg, F.I.J. “Die smal baan” Tafelberg-Uitgewers Kaapstad Tweede uitgawe 1971

=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem “Watermeyer: aardse taal, humor” “Die Burger” 3 November 1994
* Kannemeyer, J.C. “‘Sekel en simbaal’ was die hoogtepunt” “Boekewêreld” 1 Julie 1998

=== Internet ===
* Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=wate040
* Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1993/06/17/2/4.html
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Julie 2012: www.litnet.co.za
* Odendaal, Pieter Versindaba: http://versindaba.co.za/2012/06/07/pieter-odendaal-watermeyer-se-republiek-en-die-vreugde-van-teksvervorming/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023084850/http://versindaba.co.za/2012/06/07/pieter-odendaal-watermeyer-se-republiek-en-die-vreugde-van-teksvervorming/ |date=23 Oktober 2016 }}
* Wendag: http://www.wendag.com/forum/pages.php?pageid=8 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805214936/http://www.wendag.com/forum/pages.php?pageid=8 |date= 5 Augustus 2016 }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Watermeyer, G.A.}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1917]]
[[Kategorie:Sterftes in 1972]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaners]]</text>
      <sha1>1b6takynna44jrghxutlk7f9wakyu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liezl van der Merwe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140385</id>
    <revision>
      <id>2978994</id>
      <parentid>2904177</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rueko Studio</username>
        <id>187614</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2978994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1684" sha1="pyrtn1cepw6qdnc1usb2521fwyfnkxh" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Liezl van der Merwe
| beeld           = HON LL VAN DER MERWE - 09 OCTOBER 2026.jpg
| beeldonderskrif = 
| orde            = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
| termynaanvang   = 7 Mei 2012
| termyneinde     = 
| vise            = 
| voorganger      = 
| opvolger        = 
| geboortedatum   = &lt;!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --&gt;
| geboortejaar    = 1980
| geboortemaand   = 10
| geboortedag     = 5
| geboorteplek    = 
| sterftedatum    = 
| sterfteplek     = 
| party           = [[Inkatha-Vryheidsparty]]
| orde2           = 
| termynaanvang2  = 
| termyneinde2    = 
| vise2           = 
| voorganger2     = 
| opvolger2       = 
| orde3           = 
| termynaanvang3  = 
| termyneinde3    = 
| vise3           = 
| voorganger3     = 
| opvolger3       = 
| eggenoot        = 
| kinders         = 
| alma_mater      = 
| religie         = 
| handtekening    = 
}}

'''Liezl van der Merwe''' (gebore 5 Oktober 1980) is 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[Inkatha-Vryheidsparty]]. Sy is in Mei 2012 ingehuldig.&lt;ref&gt;[https://www.gov.za/news/media-statements/new-members-parliament-sworn-09-may-2012 New Members of Parliament sworn in]&lt;/ref&gt;
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Huidige LP's van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Van der Merwe, Liezl}}

[[Kategorie:Politici van die Inkatha-Vryheidsparty]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geboortes in 1980]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Alumni van Paarl-gimnasium]]</text>
      <sha1>pyrtn1cepw6qdnc1usb2521fwyfnkxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RJ Mitte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212916</id>
    <revision>
      <id>2978946</id>
      <parentid>2978836</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>+Afsterwe  gedeeltelik vertaal vanaf enwiki</comment>
      <origin>2978946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4378" sha1="l1j995t8k8ntybzkz5orc8bvzfunoyc" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = RJ Mitte
| Beeld                     = RJ Mitte April 2015.jpg
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Roy Frank Mitte III
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1992|8|21}}
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{SDEO|mf=y|2026|10|12|1992|8|21}}
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur en vervaardiger
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 2666409
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''RJ Mitte''' (gebore 21 Augustus 1992 – 12 Oktober 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger en gestremtheidsaktivis. Hy was  bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Recall'' (2017) en ''Triumph'', en in die televisiereekse ''[[Breaking Bad]]'' (2008) en ''Switched at Birth'' (2011).

== Afsterwe ==
[[Beeld:RJ Mitte by Gage Skidmore 3.jpg|duimnael|Mitte by [[Rose City Comic Con]] in 2024|275x275px]]

Mitte is op 12 Oktober 2026 op 34-jarige ouderdom in sy huis in [[Brownsville, Texas]] oorlede. Noodpersoneel het om 12:50 nm. 'n oproep ontvang en by sy woning aangekom,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; waar plaaslike owerhede hom om 13:32 dood verklaar het.&lt;ref name=&quot;nbcn&quot; /&gt; Sy verteenwoordiger het gesê dat Mitte deur [[selfmoord]] gesterf het.&lt;ref name=&quot;ppl&quot; /&gt;

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2013: ''House of Last Things''
* 2015: ''Dixieland''
* 2016: ''Who's Driving Doug''
* 2017: ''The Recall''
* 2018: ''Adi Shankar's Gods and Secrets''
* 2018: ''Time Share''
* 2018: ''All the Little Things We Kill''
* 2018: ''Motionless''
* ''Triumph''
* ''Standing Up for Sunny''
* ''Somebody Like You''
* ''Background''

=== Televisiereekse ===
* 1960: ''Paralympic Games''
* 2008: ''[[Breaking Bad]]''
* 2011: ''Switched at Birth''
* 2012: ''The Last Leg''
* 2013: ''Talking Bad''
* 2015: ''The Adventures of Ravi''
* 2016: ''On Hiatus with Monty Geer''

=== Televisierolprente ===
* 2008: ''Creating Celebrity''

=== Video's ===
* 2013: ''Courage in a Time of Fear: A Practical Guide to Ending Bullying''
* 2014: ''Nikki Lorenzo: Work That Charm''
* 2014: ''Megan Clancy Interview-RJ Mitte''

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=October 12, 2026 |title=Breaking Bad Star RJ Mitte, Disability Advocate Who Played Walter White's Son, Dies at 34 |url=https://people.com/breaking-bad-actor-rj-mitte-dies-at-34-12170791 |access-date=October 12, 2026 |work=[[People (magazine)|People]]|last1=Blanchet|first1=Brenton|last2=Mandell|first2=Sean|last3=Bacher|first3=Danielle}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcn&quot;&gt;{{Cite web |date=October 12, 2026 |title=RJ Mitte, actor best known for playing Walter White Jr. on 'Breaking Bad,' dies at 34 |url=https://www.nbcnews.com/news/obituaries/rj-mitte-walter-white-jr-breaking-bad-dies-34-rcna603081 |access-date=October 13, 2026 |website=[[NBC News]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261012211934/https://www.nbcnews.com/news/obituaries/rj-mitte-walter-white-jr-breaking-bad-dies-34-rcna603081 |archive-date=October 12, 2026 |url-status=live|last1=Helsel|first1=Phil|last2=Gandhi|first2=Insiya|last3=Arcodia|first3=Juliette}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ppl&quot;&gt;{{Cite web |last1=Hurtado |first1=Yamillah |last2=Mandell |first2=Sean |date=October 12, 2026 |title=Breaking Bad Actor and Disability Activist RJ Mitte's Death at 34 Confirmed as Suicide: Rep |url=https://people.com/breaking-bad-rj-mitte-cause-of-death-confirmed-suicide-rep-12171018 |website=[[People (magazine)|People]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20261013085736/https://people.com/breaking-bad-rj-mitte-cause-of-death-confirmed-suicide-rep-12171018 |archive-date=October 13, 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

}}

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|2666409|RJ Mitte}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Mitte, Rj}}
[[Kategorie:Geboortes in 1992]]
[[Kategorie:Sterftes in 2026]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>l1j995t8k8ntybzkz5orc8bvzfunoyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Presidente van Brasilië</title>
    <ns>10</ns>
    <id>219432</id>
    <revision>
      <id>2978968</id>
      <parentid>2978851</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <origin>2978968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1886" sha1="5za16x99298dgbapxjz5dbuwlgxqa2x" xml:space="preserve">{{Navbox
|name   = Presidente van Brasilië
|imageleftstyle = background:#ddf
|title  = [[President van Brasilië|Presidente van Brasilië]]
|listclass = hlist
|state  = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}

|group1 = Ou Republiek&lt;br /&gt;(1889–1930)
|list1  =
* [[Deodoro da Fonseca]]
* [[Floriano Peixoto]]
* [[Prudente de Morais]]
* [[Campos Sales]]
* [[Rodrigues Alves]]
* [[Afonso Pena]]
* [[Nilo Peçanha]]
* [[Hermes da Fonseca]]
* [[Venceslau Brás]]
* [[Delfim Moreira]]
* [[Epitácio Pessoa]]
* [[Arthur Bernardes]]
* [[Washington Luís]]
* [[Júlio Prestes]]

|group2 = Vargas-era&lt;br /&gt;(1930–1945)
|list2  =
* [[Brasiliaanse Militêre Junta van 1930|Militêre Junta]] ([[Augusto Fragoso]] • [[Isaías de Noronha]] • [[João de Deus Mena Barreto (1874–1933)|Mena Barreto]])
* [[Getúlio Vargas]]
* [[José Linhares]]

|group3 = Republiek van 46&lt;br /&gt;(1946–1964)
|list3  =
* [[Eurico Gaspar Dutra]]
* [[Getúlio Vargas]]
* [[Café Filho]]
* [[Carlos Luz]]
* [[Nereu Ramos]]
* [[Juscelino Kubitschek]]
* [[Jânio Quadros]]
* [[Ranieri Mazzilli]]
* [[João Goulart]]

|group4 = Militêre Regime&lt;br /&gt;(1964–1985)
|list4  =
* [[Ranieri Mazzilli]]
* [[Humberto de Alencar Castelo Branco|Humberto Castello Branco]]
* [[Artur da Costa e Silva]]
* [[Brasiliaanse Militêre Junta van 1969|Militêre Junta]] ([[Augusto Hamann Rademaker Grünewald|Augusto Rademaker]] • [[Aurélio de Lira Tavares]] • [[Márcio Melo]])
* [[Emílio Garrastazu Médici]]
* [[Ernesto Geisel]]
* [[João Figueiredo]]

|group5 = Nuwe Republiek&lt;br /&gt;(1985–)
|list5  =
* [[Tancredo Neves]]
* [[José Sarney]]
* [[Fernando Collor de Mello]]
* [[Itamar Franco]]
* [[Fernando Henrique Cardoso]]
* [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
* [[Dilma Rousseff]]
* [[Michel Temer]]
* [[Jair Bolsonaro]]
* [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Politieke reekssjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5za16x99298dgbapxjz5dbuwlgxqa2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Will Rogers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240450</id>
    <revision>
      <id>2979069</id>
      <parentid>2978702</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Rooi word blou.</comment>
      <origin>2979069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="1r6bc2z2efhqd24lipo3pb8ij5ikszx" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers
| Beeld                     = Will Rogers 1922.jpg
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = William Penn Adair Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1879|11|4}}
| Geboorteplek              = Oologah, [[Oklahoma|OK]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1879|11|4|1935|8|15}}
| Sterfplek                 = Utqiagvik, [[Alaska|AK]], Verenigde State 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = [[Will Rogers jr.]]
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur, komediant en joernalis
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0737259
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Will Rogers''' (4 November 1879 – 15 Augustus 1935) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, komediant en joernalis. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''A Connecticut Yankee'' (1931), ''Doctor Bull'' (1933), ''Judge Priest'' (1934), en ''Steamboat Round the Bend'' (1935).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1916: ''Roaring Camp''
* 1918: ''Laughing Bill Hyde''
* 1919: ''Almost a Husband''
* 1919: ''Jubilo''
* 1920: ''Cupid the Cowpuncher''
* 1920: ''Honest Hutch''
* 1920: ''Jes' Call Me Jim''
* 1920: ''The Strange Boarder''
* 1920: ''Water, Water, Everywhere''
* 1920: ''Guile of Women''
* 1921: ''Boys Will Be Boys''
* 1921: ''A Poor Relation''
* 1921: ''An Unwilling Hero''
* 1921: ''Doubling for Romeo''
* 1922: ''The Headless Horseman''
* 1922: ''One Glorious Day''
* 1927: ''A Texas Steer''
* 1927: ''Tiptoes''
* 1929: ''They Had to See Paris''
* 1930: ''Lightnin'''
* 1930: ''So This Is London''
* 1931: ''A Connecticut Yankee''
* 1931: ''Ambassador Bill''
* 1931: ''Young as You Feel''
* 1932: ''Business and Pleasure''
* 1932: ''Down to Earth''
* 1932: ''Too Busy to Work''
* 1933: ''Doctor Bull''
* 1933: ''Mr. Skitch''
* 1933: ''State Fair''
* 1934: ''Judge Priest''
* 1934: ''David Harum''
* 1934: ''Handy Andy''
* 1934: ''Stand Up and Cheer!''
* 1935: ''Steamboat Round the Bend''
* 1935: ''The County Chairman''
* 1935: ''Doubting Thomas''
* 1935: ''In Old Kentucky''
* 1935: ''Life Begins at 40''
* 1957: ''The Golden Age of Comedy''

=== Video's ===
* 2000: ''Jeff Foxworthy's Comedy Classics''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0737259|Will Rogers}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will}}
[[Kategorie:Amerikaanse joernaliste]]
[[Kategorie:Amerikaanse komediante]]
[[Kategorie:Geboortes in 1879]]
[[Kategorie:Sterftes in 1935]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>1r6bc2z2efhqd24lipo3pb8ij5ikszx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Will Rogers jr.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240451</id>
    <revision>
      <id>2979057</id>
      <parentid>2946169</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52972-98</username>
        <id>215525</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Geboort Manhattan, New York, NY, VS; sterf Tubac, AZ, VS.</comment>
      <origin>2979057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1977" sha1="bk0q9rwpahoyw37zojnohj49f9942iy" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona|AZ]], Verenigde State 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 2
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

=== Televisierolprente ===
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>bk0q9rwpahoyw37zojnohj49f9942iy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979058</id>
      <parentid>2979057</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Ai!</comment>
      <origin>2979058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1974" sha1="p3bptyqoourobvl3yn0c0jxzheigjbu" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona]], Verenigde State 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 2
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

=== Televisierolprente ===
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>p3bptyqoourobvl3yn0c0jxzheigjbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979059</id>
      <parentid>2979058</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2979059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="fjgpzay3iilvv3aaibjeae2n2v1al5r" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = {{Vlagland|Verenigde State}}
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona]], Verenigde State 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 2
| Beroep                    = [[Akteur]]
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = 
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[akteur]]. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

=== Televisierolprente ===
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>fjgpzay3iilvv3aaibjeae2n2v1al5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979062</id>
      <parentid>2979059</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Kabouterbot se fout: Hy was meer as net 'n akteur!</comment>
      <origin>2979062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="luplxtjakptkm3lytcixk6pa9votn6k" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = {{Vlagland|Verenigde State}}
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona]], Verenigde State 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 2
| Beroep                    = [[Akteur]]
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = 
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[akteur]], politikus, skrywer en koerantuitgewer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982).

== Rolprente ==
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

== Televisierolprente ==
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>luplxtjakptkm3lytcixk6pa9votn6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979065</id>
      <parentid>2979062</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>+foto</comment>
      <origin>2979065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1885" sha1="35fs5m7e2akddedfu0dpoucy8ye0wsn" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = WILL ROGERS Jr. in The Boy from Oklahoma 1954 Edit.jpg
| Beeldonderskrif           = Will Rogers jr. in &quot;The Boy from Oklahoma&quot; (1954)
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = {{Vlagland|Verenigde State}}
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona]], Verenigde State 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 2
| Beroep                    = [[Akteur]], politikus, skrywer
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = 
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[akteur]], politikus, skrywer en koerantuitgewer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982).

== Rolprente ==
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

== Televisierolprente ==
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>35fs5m7e2akddedfu0dpoucy8ye0wsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979070</id>
      <parentid>2979065</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="bf28vuh3i2r527d1eg3ulqsxdkfks7c" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = WILL ROGERS Jr. in The Boy from Oklahoma 1954 Edit.jpg
| Beeldonderskrif           = Will Rogers jr. in &quot;The Boy from Oklahoma&quot; (1954)
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = {{Vlagland|Verenigde State}}
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona]], Verenigde State 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 2
| Beroep                    = [[Akteur]], politikus, skrywer
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = 
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[akteur]], politikus, skrywer en koerantuitgewer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982). Die akteur [[Will Rogers]] was sy pa.

== Rolprente ==
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

== Televisierolprente ==
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>bf28vuh3i2r527d1eg3ulqsxdkfks7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979081</id>
      <parentid>2979070</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2979081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1982" sha1="i1lnqqk716dqjiga35u88wqka8obten" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Will Rogers jr.
| Beeld                     = WILL ROGERS Jr. in The Boy from Oklahoma 1954 Edit.jpg
| Beeldonderskrif           = Will Rogers jr. in &quot;The Boy from Oklahoma&quot; (1954)
| Geboortenaam              = William Vann Rogers
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1911|10|20}}
| Geboorteplek              = [[Manhattan]], [[New York]], [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = {{Vlagland|Verenigde State}}
| Sterfdatum                = {{Sterfdatum en ouderdom|1911|10|20|1993|7|9}}
| Sterfplek                 = Tubac, [[Arizona]], Verenigde State 
| Lewensmaat                = 
| Ouers                     = [[Will Rogers]] snr. (vader)
| Kinders                   = 2
| Beroep                    = [[Akteur]], politikus, skrywer
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0736688
| Toekennings               = 
}}

'''Will Rogers jr.''' (20 Oktober 1911 – 9 Julie 1993) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[akteur]], politikus, skrywer en koerantuitgewer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Story of Will Rogers'' (1952), ''The Eddie Cantor Story'' (1953), ''Wild Heritage'' (1958), en ''The American Adventure'' (1982). Die akteur [[Will Rogers]] was sy pa.

== Rolprente ==
* 1921: ''The Jack Rider''
* 1921: ''The Vengeance Trail''
* 1952: ''The Story of Will Rogers''
* 1953: ''The Eddie Cantor Story''
* 1954: ''The Boy from Oklahoma''
* 1958: ''Wild Heritage''
* 1982: ''The American Adventure''

== Televisierolprente ==
* 1955: ''Scattergood Baines''
* 2000: ''Swiss Family Robinson: Lost in the Jungle''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0736688|Will Rogers jr.}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rogers, Will jr.}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1993]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]</text>
      <sha1>i1lnqqk716dqjiga35u88wqka8obten</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Renamed user 5a9689f3816986718c5adde1ade42b1e</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291796</id>
    <revision>
      <id>2979086</id>
      <parentid>2126307</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M7</username>
        <id>2139</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>M7 het bladsy [[Gebruikerbespreking:LittleLess]] na [[Gebruikerbespreking:Renamed user 5a9689f3816986718c5adde1ade42b1e]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/LittleLess|LittleLess]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Renamed user 5a9689f3816986718c5adde1ade42b1e|Renamed user 5a9689f3816986718c5adde1ade42b1e]]&quot;</comment>
      <origin>2126307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4947" sha1="jguc0uhqidem1qukxhok51xp3ywgibg" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt; 
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.  
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br/&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 19:29, 16 Februarie 2020 (UTC)</text>
      <sha1>jguc0uhqidem1qukxhok51xp3ywgibg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tiger I-tenk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296464</id>
    <revision>
      <id>2978959</id>
      <parentid>2957518</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Skakel</comment>
      <origin>2978959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79832" sha1="izj1edlxovd22253z9j9f1md4ny3pom" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wapen
| name               = ''Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E''
| image              = [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-16, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).2.jpg|280px]]
| image_size         = 
| alt                = 
| caption            = 'n Tiger I in die noorde van Frankryk, Maart 1944
| origin             = {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| type               = Swaartenk
| is_artillery       = 
| is_vehicle         = Ja
| service            = 1942–1945
| used_by            = 
| wars               = [[Tweede Wêreldoorlog]]
| designer           = [[Erwin Aders]]&lt;br /&gt;[[Henschel &amp; Son]]
| design_date        = 1938–1941
| manufacturer       = [[Henschel &amp; Son]]
| unit_cost          = 250&amp;nbsp;800 RM{{sfn|Zetterling|2000|p=61}}&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Sonder wapens, optiese toerusting, of radio. 399&amp;nbsp;800 Ryksmark veggereed.&lt;/ref&gt;
| production_date    = 1942–1944
| number             = 1&amp;nbsp;347&lt;ref group=nota&gt;Die algemene aantal wat gebruik word is 1&amp;nbsp;350, die ''World War II'' tydskrif vermeld die syfer van 1&amp;nbsp;355 in hulle Januarie 1994-uitgawe (p.16). Jentz vermeld die getal van 1&amp;nbsp;347, insluitende die prototipe, dit is die resultaat van die deeglikste ondersoek van die primêre bronne ooit gedoen.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=11–13}}
| variants           =
| spec_label         = RfRuK VK 4501H Ausf.E, Blatt: G-330
| weight             = 54&amp;nbsp;t{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=177}}&lt;br /&gt;57&amp;nbsp;t (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=179}} (gevegsmassa)&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;
| length             = 6,316&amp;nbsp;m&lt;br /&gt;8,45&amp;nbsp;m kanonloop vorentoe
| part_length        = 
| width              = 3,56&amp;nbsp;m
| height             = 3,0&amp;nbsp;m
| diameter           = 
| crew               = 5 (bevelvoerder, kanonnier, laaier, drywer, radio-operateur)
| passengers         =
| cartridge          = 
| cartridge_weight   = 
| caliber            = 
| barrels            = 
| action             = 
| rate               =
| velocity           = 
| range              = 
| max_range          = 
| feed               = 
| sights             = 
| breech             = 
| recoil             = 
| carriage           = 
| elevation          = 
| traverse           = 
| armour             = 25–120&amp;nbsp;mm{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}}{{sfn|Hart|2007|p=17}}
| primary_armament   = 1× 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 [[Kaliber (artillerie)|L/56]]&lt;br /&gt;92 pantserdeurdringing- en hoëplofkragprojektiele
| secondary_armament = 2× 7,92&amp;nbsp;mm MG 34&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;500 patrone&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;800 patrone (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=182}}
| engine             = Maybach HL230 P45 V-12
| engine_power       = 700 PS (690 pk, 515 kW)
| pw_ratio           = 13 PS (9,5 kW) / ton
| payload_capacity   = 
| transmission       = 
| suspension         = Wringstaaf
| clearance          = 0,47&amp;nbsp;m
| fuel_capacity      = 540 liter
| vehicle_range      = Pad: 195&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;Veld: 110&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| speed              = Maksimum, pad: 45&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 181}}&lt;br /&gt;volgehou, pad: 40&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;veld: 20–25&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| guidance           =
| steering           = 
}}

Die '''Tiger I''' is 'n [[Nazi-Duitsland|Duitse]] [[tenk|swaartenk]] wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen het op die front in [[Noord-Afrika]] asook Europa, gewoonlik in onafhanklike swaartenkbataljons. Die tenk se amptelik naam is: ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Tiger&amp;nbsp;Ausf. E'', verkort tot ''Tiger''. Die Tiger I is die Duitse weermag se eerste pantsergevegsvoertuig wat toegerus was met die 8,8 cm KwK 36-kanon wat ontwikkel is van die [[8,8 cm Flak 18/36/37/41|8,8 cm Flak 36]]-lugafweerkanon. Vanaf Augustus 1942 tot Augustus 1944 is daar altesaam 1&amp;nbsp;347 van die tenks gebou.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Trewhitt|first1=Philip A.|title=Armored Fighting Vehicles|url=https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew|date=1999|publisher=Barnes &amp; Noble|isbn=0-7607-1260-3|pages=[https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew/page/26 26]}}&lt;/ref&gt; Na Augustus 1944 is die [[Tiger II-tenk|Tiger II]] bo die Tiger I verkies.

Die Tiger I se ontwerp is as buitengewoon vir sy tyd beskou,{{sfn|Bishop|2002|p=9}} tog was dit oorontwerp,{{sfn|Tucker-Jones|2012|p=7}} omrede duur materiaal gebruik is en produksie arbeidsintensief was. Die Tiger se swakheid was die [[rusperband]]e wat gereeld gebreek het en sy togafstand was beperk weens sy hoë brandstofverbruik. Die tenk was duur om te onderhou, maar meganies betroubaar.&lt;ref name=Drabkin-2006-43&gt;[[#Reference-Drabkin|Drabkin &amp; Sheremet 2006:43]]&lt;/ref&gt; Dit was moeilik om die tenk te vervoer en dit is gou tot stilstand gedwing wanneer ys, modder en sneeu tussen die oorvleulende, tussengelaagde ''Schachtellaufwerk''-patroon padwiele gekom het. Soms was die blokkasie van so 'n aard dat die wiele glad nie wou beweeg nie. Hierdie was 'n probleem wat veral op die oos-front in Oos-Europa ondervind is, gedurende die ''rasputitsa''-seisoen en tydperke van uiterste koue.

Die bynaam van ''Tiger'' is deur [[Ferdinand Porsche]] geskep en die romeinse syfer is eers bygevoeg nadat die Tiger II in produksie gekom het. Die aanvanklike naam was ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausführung&amp;nbsp;H'', letterlik ''Pantser Gevegsvoertuig'' ''VI&amp;nbsp;weergawe&amp;nbsp;H'', afgekort tot ''PzKpfw&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausf.&amp;nbsp;H'' waar die 'H' [[Henschel &amp; Son]] voorstel, wat die ontwerper en vervaardiger was. Dit is in Maart 1943 herklassifiseer as ''PzKpfw VI Ausf. E'' met voorraadverwysing ''Sd.Kfz.&amp;nbsp;181''.

Wêreldwyd is daar tans slegs sewe Tiger I-tenks oor in museums en privaatversamelings. ''Tiger 131'', wat tydens die Noord-Afrika offensief verower is, behoort aan die Bovington Tenkmuseum en is die enigste werkende model.

== Ontwerpgeskiedenis ==
=== Eerste ontwerp ===
In Januarie 1937 het die Duitse Leërwapenagentskap ''Waffenamt'' 'n versoek aan [[Henschel &amp; Son]] gerig om 'n deurbraakvoertuig ''Durchbruchwagen'' in die 30-33 ton klas te ontwerp.&lt;ref&gt;White, B. T. ''German Tanks and Armoured Vehicles, 1914–1945''. p. 69-70&lt;/ref&gt; Slegs een prototipe se romp is ontwikkel en nooit met 'n skiettoring toegerus nie. Die ''Durchbruchwagen I'' se ontwerp het baie ooreenkomste met die ''Panzer III'' getoon, die skiettoring kom ooreen met die vroeëre ''Panzer IV C'' se skiettoring met die 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon en kortloop.

Nog voordat die ''Durchbruchwagen I'' egter voltooi kon word, het die ''Waffenamt'' 'n versoek aan Henschel gerig om 'n 30 ton ''Durchbruchwagen'' te ontwikkel met dikker pantser. Die ''Durchbruchwagen II'' het oor pantser van 50&amp;nbsp;mm aan die voorkant beskik en sou toegerus word met die ''Panzer IV'' se skiettoring met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon, ook met 'n kortloop. Die totale massa sou 36 ton wees. Slegs een romp is ooit gebou en weereens was dit nie met 'n skiettoring toegerus nie. Verdere ontwikkeling van die ''Durchbruchwagen'' is gestaak in 1938 ten gunste van die groter en beter gepantserde ''VK 30.01 (H)'' en ''VK 36.01 (H)''-ontwerpe. ''VK'' beteken ''Vollketten'' in Duits, volrusperband.&lt;ref group=nota&gt;''VK'' van die Duitse ''Vollketten'' beteken &quot;volle rusperband&quot;; ''H'' vir Henschel&lt;/ref&gt; Beide die ''Durchbruchwagen'' I en II prototipes was gebruik as toetsvoertuie tot in 1941.

=== Verbeterde ontwerp ===
Die VK 30.01 (H) mediumtenk- en die VK 36.01 (H) swaartenkontwerpe is die pioniers vir die komplekse ''Schachtellaufwerk'' rusperbandonderstel van wringstaafgeveerde, oorvleulendgelaagde vere vir gebruik op die hoofwiele van die tenks. Hierdie konsep was reeds gebruik op die Duitse halfrusperbandvoertuie soos die ''Sd.Kfz. 7''. Die VK 30.01 (H) is ontwerp om met 'n Krupp-skiettoring toegerus te word waarin 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 infanterie-ondersteuningskanon met 'n lae [[trompsnelheid]], 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/40 veeldoelige teentenkkanon of 'n 10,5&amp;nbsp;cm L/28 veldkanon gemonteer is. Die totale massa mag nie meer as 33 ton gewees het nie. Die pantser aan die voorkant was 50&amp;nbsp;mm en 30&amp;nbsp;mm aan die kante. Vier prototipes is gebou vir evaluering. Twee is later toegerus met die ''12,8 cm Selbstfahrlafette L/61'' kanon en het bekend gestaan as die ''Sturer Emil''-selfaangedrewe kanon.

Die VK 36.01 (H) ontwerp was vir 'n tenk van 40 ton met 100&amp;nbsp;mm pantser aan die voorkant, 80&amp;nbsp;mm aan die kante van die skiettoring en 60&amp;nbsp;mm aan die kante van die romp. Dit moes toegerus word met 'n Krupp-skiettoring wat of met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/43 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 of 'n 12,8&amp;nbsp;cm L/28 kanon toegerus is. Dit lyk amper soos die Panzer IV C se skiettoring. Aanvanklik is daar een prototipe van die romp gebou en later nog vyf meer. Die rompe is egter nooit toegerus met die skiettorings nie en dié was gebruik vir die sg. Atlantiese Muur. Die VK 36.01 (H) projek is later gestaak ten gunste van die VK 45.01 projek.

=== Verdere verwikkelinge ===
Die Duitse magte het die Franse ''SOMUA S35'' kavallerietenk en ''Char B1'' swaartenk en die Britse [[Matilda II]] infanterietenks teëgekom gedurende die Slag van Frankryk in Junie 1940 en dié ondervinding het hulle oortuig dat die Duitse Leër beter bewapende en gepantserde tenks benodig.{{sfn|Green|Brown|2008|pp=12–13}}

Op 26 Mei 1941 is Henschel en Ferdinand Porsche versoek om ontwerpe vir 'n 45 ton swaartenk in te dien, wat teen Junie 1942 vir diens gereed moes wees.{{sfn|Green|Brown|2008|p=13}} Porsche het aan 'n verbeterde weergawe van die hul VK 30.01 (P) ''Leopard''-tenk prototipe gewerk en Henschel aan 'n verbeterde weergawe van hul VK 36.01 (H) ontwerp. Henschel het twee prototipes gebou: die  VK 45.01 (H) H1 met 'n 8,8&amp;nbsp;cm L/56 kanon en die VK 45.01 (H) H2 met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 kanon.

=== Finale ontwerp ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-05, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|160px|Die skiettoring word in Henschel se fabriek geïnstalleer]]
Op 22 Junie 1941 het Duitsland [[Operasie Barbarossa]] geloods en die [[Sowjetunie]] binnegeval. Die Duitsers was egter geskok toe hulle die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet T-34 mediumtenk]] en die KV-1 swaartenk teëgekom het,{{sfn|Green|Brown|2008|p=14}} en volgens die Henschel-ontwerper Erwin Aders &quot;was daar groot konsternasie toe daar ontdek word dat die Sowjettenks beter was as enige iets waaroor die Duitse Leër beskik het&quot;.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. &quot;Design features&quot;}}

Tenks met 'n massa van 45 ton en 8,8&amp;nbsp;cm kaliber kanonne is toe bestel. Die afleweringsdatum was 20 April 1942, die 53ste verjaarsdag van [[Hitler]]. Die ontwerp het egter nie voorsiening gemaak vir skuinspantserplate soos die [[Panther-tenk]] nie, 'n innovasie van die Sowjetleër op hul T-34 tenk.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-278-0873-24, Russland, Panzersoldat (Oberleutnant Knauth -).jpg|duimnael|130px|Een van eerste Tigers met 'n hoë luik]]

Beide Porsche en Henschel se ontwerpe het gebruik gemaak van die [[Krupp]]-ontwerpte skiettoring. Die prototipe is aan Hitler gedemonstreer by Rastenburg. Henschel se ontwerp is aanvaar omrede die Porsche VK 4501 (P) prototipe se ontwerp 'n petrol-elektriese hibriedkrageenheid gebruik het wat groot hoeveelhede [[koper]] benodig het om die skiettoring aan te dryf. Koper was egter 'n strategiese materiaal waartoe Duitsland beperkte toegang gehad het.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=6}} Produksie van die ''Panzerkampfwagen VI Ausf.'' het in Augustus 1942 begin. Porsche het 'n bestelling vir sy tenks verwag en het 100 onderstelle gebou. Nadat die kontrak aan Henschel toegeken is, was Porsche se onderstelle gebruik vir 'n skiettoringlosetipe tenkvernietiger, 91 omgeskakel na die ''Panzerjäger'' Tiger (P) vroeg in 1943.

Die Tiger was nog in sy prototipe fase toe dit dringend in diens gestel is en daarom is groot en klein veranderinge aangebring deur die produksieloop. Die grootste verandering was die herontwerpte skiettoring met 'n laer luik. Om koste te verminder is die onderwatervermoë en buitelugfiltreerstelsel geskrap.

== Ontwerp ==
Die Tiger se ontwerpbeginsels het verskil van die filosofie wat tot op daardie stadium vir Duitse tenks gegeld het. Sy voorgangers het gestreef na 'n balans tussen beweegbaarheid, pantser en slaankrag en het soms teen vyandelike tenks te staan gekom wat oor beter slaankrag beskik het.

Die Tiger, alhoewel groot, was nie stadiger as die beste van sy opponente nie. Tog, met 'n dooie massa van 50 ton, het die onderstel, ratkaste en ander soortgelyke items hulle boonste ontwerplimiet bereik en falings was aan die orde van die dag indien instandhouding nie gereeld gedoen is nie.

Alhoewel die algemene ontwerp en uitleg min of meer dieselfde was as die vorige mediumtenk, die Panzer IV, was die Tiger twee keer so swaar. Dit was as gevolg van sy aansienlik-dikker pantser, die groter hoofkanon, groter brandstoftenks en ook meer stoorplek vir ammunisie, 'n groter enjin en stewiggeboude onderstel en transmissiestelsel.

=== Pantser ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-10, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|Die Tiger I se pantser was tot 120&amp;nbsp;mm dik op die skiettoringmantel]]

Die Tiger I se pantser op die voorste romp was 100&amp;nbsp;mm dik, die voorkant van die skiettoring was 100&amp;nbsp;mm dik en die basis van die skiettoring was 120&amp;nbsp;mm dik.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot;&gt;{{cite web |author=Fabio Prado |url=http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |title=Pzkpfw Vi Tiger I |publisher=Armorsite |access-date=30 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025032107/http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die kantplate was 60&amp;nbsp;mm dik en die bokant van die romp was 80&amp;nbsp;mm dik terwyl die skiettoring se kante en agterkant ook 80&amp;nbsp;mm dik was. Die bokant en onderkant was 25&amp;nbsp;mm dik en vanaf Maart 1944 is die skiettoring se dak dikker gemaak tot 40&amp;nbsp;mm.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}} Die pantserplate was hoofsaaklik plat met 'n legkaarttipe konstruksie. Die pantser was van martensiet-(termo)verharde staal en die lasplekke was van 'n hoë kwaliteit, hulle het oorvleuel en is gesweis eerder as om met klinknaels gelas te word.

=== Kanon ===
Die 56-kaliber lang 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 is vir die Tiger gekies. 'n Kombinasie van die projektiel se plat trajek as gevolg van sy hoë [[trompsnelheid]] en die presisie ''Turmzielfernrohr'' TZF 9b visier van Leitz (die 9b is later vervang met die mono TZF 9C) maak die kanon uiters akkuraat. Met toetse gedurende die oorlog deur die Britte het hulle 'n teiken van 410&amp;nbsp;mm x 460&amp;nbsp;mm vyf keer agtereenvolgens getref op 'n afstand van 1 100&amp;nbsp;m.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. Design features}} In vergelyking met die ander Duitse tenkkanonne het die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter deurdringingsvermoë gehad as die 7,5 cm KwK 40 van die Sturmgeschütz III en Panzer IV maar was ondergeskik aan die 7,5 cm KwK 42 van die Panther-tenk{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=61}} tot op 'n afstand van 2&amp;nbsp;500 meter. Verder as 2&amp;nbsp;500 meter was die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter in deurdringingsvermoë en akkuraatheid.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-J14931, Bei Belgorod, Panzer VI (Tiger I), Aufmunitionieren.jpg|duimnael|Ammunisie word gelaai]]
Die ammunisie vir die Tiger het elektriese slagdoppe gebruik. Vier tipes ammunisie was bruikbaar maar nie altyd geredelik beskikbaar nie; die PzGr 40 het [[wolfram]] benodig, wat skaars was gedurende die oorlog.

* ''PzGr.'' 39 (pantserbreek-ballistiese-dopgeskut)
* ''PzGr.'' 40 (pantserdeurdringing, soliede projektiel)
* ''Hl. Gr.'' 39 (hoë plofkrag teentenk)
* ''sch. Sprgr. Patr.'' L/4.5 (brandbom skrapnel)

=== Enjin en aandrywing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2936-27, Russland, Panzer VI (Tiger I), Wartung.jpg|duimnael|upright|Bemanning werk aan die enjin deur 'n luik agterop die tenk]]
Die enjin is aan die agterkant van die tenk en weerskante daarvan is twee afsonderlike kompartemente wat die brandstoftenk en die verkoeler huisves. Die Duitsers het nog nie 'n aanvaarbare [[dieselenjin]] ontwikkel nie en moes dus 'n petrolenjin gebruik. Die eerste enjin wat gebruik is, was die 21,35 liter 12-silinder Mayback HL210 P45 enjin wat 485&amp;nbsp;kW kon lewer teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm. Alhoewel dit 'n goeie enjin was, was dit nie kragtig genoeg vir die Tiger nie. Van die 251ste Tiger wat uitgerol is, is die enjin vervang met die opgegradeerde Maybach HL230 P45 van 23,095 liter, wat 521&amp;nbsp;kW teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm kon lewer.{{sfn|Green|Brown|2008|p=41}} Die groot verskil tussen die twee enjins is dat die HL210 se silinderblok van [[aluminium]] gemaak is en die H230 s'n van gietyster. Die voordeel van gietysterblokke is dat groter silinders gebruik kan word, met gepaardgaande groter verplasing, wat die kraglewering verhoog het tot 521&amp;nbsp;kW. Die ontwerp van die enjin was in V-vorm met twee silinderbanke teen 60 grade. 'n Traagheidaansitter (soos gebruik in 'n vliegtuig) was gemonteer regs agter en met die enjin verbind via 'n ketting en ratte deur 'n luik in die romp se agterkant. Die enjin kon deur 'n luik aan die bokant van die romp uitgehaal word. In vergelyking met ander V12-petrolenjins wat gebruik is vir tenks, was die HL 230 amper vier liter kleiner in verplasing as die Rolls Royce Meteor V12 AFV-enjin soos gebruik deur die Britte. Die Meteor was self ontwikkel uit die [[Rolls-Royce Merlin]] maar afgeskaal na  448&amp;nbsp;kW uitset. Die Amerikaanse Ford GAA V8 met 18 liter verplasing is ontwikkel uit Ford se eerste V12 vir vegvliegtuie wat afgekeur is deur die [[Amerikaanse Vloot]] en Leër. Die oorspronklike V12 het 27 liter verplaas soos die Meteor.

Die enjin het die twee dryfratte aangedryf deur 'n aandrywingstelsel met die ratkas wat laag voor in romp was; die gevolg was dat die dryfratte relatief laag was. Die elf ton Krupp-ontwerpte skiettoring was toegerus met 'n hidrouliese motor wat se pomp meganies aangedryf was vanaf die enjin. Dit het die skiettoring een minuut geneem om een keer in die rondte te draai.

'n Verdere nuutjie was die Maybach-Olvar hidrouliesbeheerde halfoutomatiese voorkiesratkas. Die swaar massa van die tenk het 'n nuwe stuurstelsel vereis. Die Duitse maatskappy Argus Motoren, waar Hermann Klaue die skyfrem ontwerp het&lt;ref&gt;[https://www.google.com/patents/US2323052 Disk brake for use in motor cars, airplanes, and the like] US Patent 2323052 A&lt;/ref&gt; wat in 1940 op die [[Arado Ar 96]] geïnstalleer is, het 55&amp;nbsp;cm skyfremme vir die Tiger ontwerp.&lt;ref&gt;[http://www.alanhamby.com/transmission.shtml Transmission &amp; Steering], Tiger I Information Center.&lt;/ref&gt; Klaue het in sy patentaansoek erken dat hy slegs bestaande tegnologie verbeter het, wat teruggevoer kan word na Britse ontwerpe vanaf 1904.

Die koppelaar-en-remstelsel, tipies gebruik op ligter voertuie, is behou vir gebruik in noodgevalle alleen. Normaalweg het die stuurstelsel bestaan uit 'n dubbel-ewenaar soos Henschel se ontwikkeling van die Britse Merritt-Brown stelsel{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}} wat vir die eerste keer gebruik is in die Churchill-tenk. Die voertuig het oor 'n agtgangratkas beskik en die stuurstelsel bied twee vaste draaisirkels vir elke rat, dus het die Tiger-I oor sestien verskillende draaisirkels beskik. In eerste rat was die minimum draaisirkel 3,44 m. In neutraal kon die ruspers in teenoorgestelde rigting beweeg word, dus kon die Tiger op een plek in die rondte draai.{{sfn|Green|Brown|2008|p=46}} Die Tiger het oor 'n stuurwiel beskik en nie soos die gebruik was vir tenks 'n stuurstang of twee hefbome aan die kante nie. Dit het die bestuur van die tenk vergemaklik, en was 'n nuwigheid vir sy tyd.{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}

=== Veerstelsel ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-28, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|Prentjie van die Tiger I se  ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde wiele gedurende produksie]]
Daar was sestien wringstawe in die veerstelsel met agt arms aan elke kant. Om plek te bespaar het die swaaiarms vorentoe gewys aan die een kant en agtertoe aan die ander kant. Daar was drie padwiele (een was dubbel, die naaste aan die rusper se middelpunt) op elke arm, in die ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde patroon, soortgelyk aan die Duitse Weermag se halfrusper militêre voertuie van voor die Tweede Wêreldoorlog. Die Tiger I was die eerste Duitse gepantserde militêre voertuig wat in massa vervaardig is wat die padwieluitleg gebruik het. Die wiele met 'n diameter van 800&amp;nbsp;mm het verseker dat die massa van die tenk eweredig oor die rusper versprei is, maar het meer instandhouding genoodsaak.[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-310-0899-15, Italien, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|Wiel en rusper in modderige toestande]]

Om een van die binneste wiele te verwyder om die soliede rubberband om die wiel te vervang het beteken dat tot nege ander wiele eers verwyder moes word. Die reënseisoen, wat herfs voorafgegaan het en die ''rasputitsa'' (modderseisoen) gebring het op die Oosfront, het tot gevolg gehad dat al die voertuie wat die ''Schachtellaufwerk''-wiele gebruik het, se wiele vol modder aangepak het of vasgevries het nadat dit vol sneeu gepak is. Daar kan aanvaar word dat die Duitse ingenieurs, gebaseer op hulle ondervinding met die voertuie met halfrusperbande, aangeneem het die ''Schachtellaufwerk-''ontwerp beter vermoë, langer wiel- en rusperlewe, beter beweegbaarheid wanneer van die wiele verlore is of beskadig word en die ekstra beskerming wat benodig was teen vyandelike vuur sou hê. Hulle het gemeen hierdie eienskappe sou vergoed vir die instandhoudingskompleksiteit van die stelsel, wat vererger is wanneer modder en ys teëgekom is. Hierdie beginsel was, op verskeie maniere, oorgedra na die Panther-tenk en die nie-tussengelaagde wielontwerp van die Tiger II-tenk. Later is 'n nuwe 800&amp;nbsp;mm staalwiel ontwerp, wat baie soos die Tiger II se wiel gelyk het ontwikkel met 'n veerstaalband in stede van rubber en soos die Tiger II s'n het dit oorvleuel maar was nie tussengelaag nie.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1972-064-61, Kassel, Verladen eines Panzer VI &quot;Tiger I&quot;.jpg|duimnael|regs|'n Tiger word by die Henschelfabriek op 'n spesiale spoorwa gelaai. Die buitenste wiele is afgehaal en die tenk toegerus met 'n nouer ruspersband om dit nouer te maak sodat dit per spoor vervoer kan word]]

Om die buitengewone massa van die tenk te ondersteun was die rusperbande 725&amp;nbsp;mm wyd. Om egter per spoor vervoer te kon word, waar daar breedtebeperkings was, kon die buitenste padwiele verwyder word van 'n flens{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=35}} op elke as,(16 in totaal), en nouer 520&amp;nbsp;mm wye vervoerrusperbande (''Verladeketten'') geïnstalleer word.{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=36}}{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}{{sfn|Wilbeck|2004|p= }} Die vervanging van 'n band met wielverwydering het 30 minute geneem aan elke kant van 'n tenk.{{sfn|Anderson|2013|p=69}} Tog was tenks gereeld per spoor vervoer met hulle breër rusperbande, die treinoperateurs het geweet waar daar nie smal tonnels of ander versperrings op die roete was wat die vervoer van abnormale breë vragte sou verhoed het nie, ten spyte daarvan dat hierdie praktyk streng verbode was.{{sfn|Anderson|2013|p=71}}

=== Waterdeurwaadstelsels ===
Die Tiger tenk se gevegsmassa was 56 ton, wat te swaar was vir meeste van die kleiner [[brûe]] wat 'n beperking van 35 ton gehad het. Om dié probleem te omseil is die tenks toegerus met deurwaadstelsels om deur 4,6&amp;nbsp;m water te kon gaan.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=bridges&amp;f=false |publisher=Voyageur Press |pages=20 |language=en |date=15 February 2008}}&lt;/ref&gt; Dit het ongewone meganismes vir ventilasie en verkoeling benodig wanneer die tenk onderwater was. Die stelsel het 30 minute geneem om opgestel te word, dit het vereis dat die kanon en die skiettoring in die vorentoe posisie gesluit moes word en 'n groot snorkel is uitgelig op die agterkant van die tenk. 'n Opblaasbare ronde ring het die skiettoringring verseël. Die twee agterste kompartemente, wat elk 'n brandstoftenk, verkoeler en waaier bevat het, kon onder water gaan. Slegs die eerste 495 eenhede is met hierdie diepdeurwaadstelsel toegerus&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot;&gt;{{cite web |last1=Forty |first1=George |title=Tiger Tank Battalions in World War II |url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=snorkel&amp;f=false |publisher=Zenith Imprint |pages=51 |language=en}}&lt;/ref&gt; en latere modelle kon slegs water tot twee meter diep deurwaad. Maar die koste verbonde aan die stelsel teenoor die praktiese beperkings het tot gevolg gehad dat die stelsel later vanaf Augustus 1943 nie meer geïnstalleer is nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot; /&gt;

=== Kajuit ===
Die uitleg van die kajuit was tipies soos vir Duitse tenks. Die voorkant van die kajuit was oop met die drywer en radio-operateur wat voor weerskante van die ratkas gesit het. Agter hulle was die skiettoring se vloer omring met panele om 'n gelyk aanlopende vlak te verseker. Dit het die laaier gehelp om die ammunisie maklik te bekom; dit was hoofsaaklik bokant die rusperbande gestoor. Daar was drie bemanningslede in die kajuit, die laaier regs van die kanon en hy het agtertoe gekyk, die kanonnier links van die kanon en die tenkbevelvoerder agter hom. Daar was ook 'n opvoubare stoel aan die regterkant vir die laaier. Die skiettoring se vloer was rond met 157&amp;nbsp;cm kopruimte. Van die eerste weergawes se skiettorings het oor twee skietpoorte vir pistole beskik, een is later vervang met 'n ontsnapluik vir die laaier en die ander een is later verwyder.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg88&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=pistol%20port%20tanks&amp;f=false |website=Google Books |publisher=Voyageur Press |accessdate=1 Januarie 2019 |pages=88 |language=en |date=15 Februarie 2008}}&lt;/ref&gt;

Die Geallieerdes het met na-oorlogse toetsing gevind dat die tenk ongerieflik en spartaans was. Dit was in teenstelling met die Duite bemannings wat die tenk ruim en gerieflik gevind het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA107&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;source=gbs_toc_r&amp;cad=3#v=onepage&amp;q=Tiger%201%20snorkel&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|page=108}}&lt;/ref&gt;

=== Koste ===
Die grootste probleem van die Tiger was dat sy produksie aansienlike hulpbronne in terme van manure en materiaal geverg het, wat gelei het tot 'n hoë eenheidskoste. Die Tiger I het twee keer soveel as die Panzer IV en vier keer soveel as die StuG III aanvalkanon gekos.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm Panzer Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108093434/http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm |date= 8 Januarie 2018 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt; Deels as gevolg van hul hoë koste is slegs 1&amp;nbsp;347 Tiger I en 492 Tiger II-tenks vervaardig.{{sfn|Jentz|1996|p=288}} Die Geallieerdes se naaste ekwivalent was die Amerikaanse [[M26 Pershing]]-tenk waarvan ongeveer 200 gedurende die oorlog in Europa ontplooi is{{sfn|Hunnicutt|1971}} en die Russiese IS-2-tenk waarvan ongeveer 3&amp;nbsp;800 geproduseer is.

Uit 'n tegniese oogpunt beskou was die Tiger I die meerdere van sy tydgenote{{sfn|Zaloga|2015|p=204}}, en ten spyte van die lae aantal geproduseer, tekorte aan opgeleide bemanning en die tenk se hoë brandstofverbruik in tye toe Duitsland tekorte ondervind het, het die Tiger tenks (I en II) 'n groot impak op die oorlog gehad. Hulle was verantwoordelik daarvoor dat ten minste 10 300 vyandelike tenks en 11 380 teentenkkanonne en artillerie-items gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig is. Dit was gedoen met die verlies van 1 725 Tiger tenks wat tenks insluit wat verlore gegaan het vir strategiese redes bv. gebreek, agtergelaat ens.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Askey |first1=Nigel |title=Operation Barbarossa : the complete organisational and statistical analysis, and military simulation |publisher=IngramSparks Publishing |isbn=978-0-648-22192-0 |pages=103}}&lt;/ref&gt;

== Produksiegeskiedenis ==
Die produksie van die Tiger I het in Augustus 1942 begin in die fabriek van ''[[Henschel &amp; Son|Henschel und Sohn]]'' in [[Kassel]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/factory1.shtml|title=The Henschel Tiger Factory|website=alanbamby.com|accessdate=November 12, 2018}}&lt;/ref&gt; aanvanklik teen 'n tempo van 25 eenhede per maand en die piek word bereik in April 1944 toe 104 eenhede per maand uitgerol word. 'n Dokument bestaan wat bevestig dat die eerste Tiger I op 4 Augustus voltooi is. Daar is 1&amp;nbsp;355 eenhede voltooi toe produksie gestaak is. Teen 1 Julie 1944 was daar reeds 671 Tiger I tenks in diens gestel.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=13}} Dit het tweekeer solank geneem om 'n Tiger I te bou as enige ander Duitse tenk tydens die oorlog. Toe die Tiger II tenk in produksie getree het in Januarie 1944 is daar begin om die Tiger I uit te faseer.

[[Japan]] het in 1943 verskillende Duitse tenks gekoop om te bestudeer. Slegs een Tiger I was blykbaar gekoop tesame met 'n Panther en twee Panzer III's, slegs die Panzer III's is uiteindelik afgelewer.{{sfn|Zaloga|2007|p=17}} Die onafgelewerde Tiger is aan die Duitse Weermag geleen deur die Japannese regering.

=== Modifikasies ===
Daar was baie modifikasies aan die tenks aangebring gedurende hul produksietyd, die meeste het ten doel gehad om die voertuig, sy vuurkrag en beskerming te verbeter. Die ontwerp is ook later vereenvoudig deels om koste te bespaar as gevolg van 'n skaarste aan roumateriale. In 1942 is ses veranderinge aangebring, die ''Vorpanzer'', voorste pantserskild, wat verwyder is van die voorproduksiemodelle in April. Gedurende Mei is modderskerms aan die kante vasgebout en verwyderbare modderskerms was ten volle geïntegreer in September. Daar is ook begin om rookgranaatlanseerders te installeer vanaf Augustus 1942, drie aan elke kant. Deur die jare is soortgelyke modifikasies aangebring, in laat 1943 is die tenks bedek met 'n laag ''Zimmerit'', 'n laag nie-magnetiese verf wat voorkom het dat myne aan die tenk kon vaskleef.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E Sd. Kfz. 181] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703171026/http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm |date= 3 Julie 2009 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Crawford 2000, p. 41.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=12}} As gevolg van die lae produksietempo van die tenks, het die integrering van die modifikasies soms tot maande geneem.

Die humoristiese en ietwat pittige handleiding van die tenk, die ''Tigerfibel'', was die eerste van sy soort soos gebruik in die Duitse Weermag. Die sukses van die onortodokse handleiding het tot gevolg gehad dat die styl deur ander nageboots is.

Inligting oor produksie van die Tiger I tenk het die ore van die Geallieerdes teen September 1943 bereik. Die weerstandgroep van die priester Heinrich Maier, wat later tereggestel is, het dokumentasie aan die ''American Office of Strategic Services'' gestuur. Met sketse, wat die ligging van die vervaardigingsaanleg aandui, kon bomwerpers van die Geallieerdes presisie-aanvalle op die aanleg loods.&lt;ref&gt;Peter Broucek &quot;Die österreichische Identität im Widerstand 1938–1945&quot; (2008), p 163.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Peter Pirker &quot;Suberversion deutscher Herrschaft. Der britische Geheimdienst SOE und Österreich&quot; (2012), p 252.&lt;/ref&gt;

=== Variante ===
Daar is 'n paar variante van die Tiger I gebou. Een was die ''Sturmtiger'' (Aanvalstier), 'n swaargepantserde, selfaangedrewe voertuig toegerus met vuurpylaangedrewe [[mortier]]e.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|title=Sturmmörser: 38&amp;nbsp;cm Rocket Projector on Tiger E Chassis – Catalog of Enemy Ordnance|website=www.lonesentry.com|language=en|access-date=2018-09-03|archive-date=2018-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822041157/http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Daar is ook 'n tenkherwinningsweergawe gebou van die Porsche Tiger I genaamd die ''BergeTiger'' en ook een Porsche Tiger I was uitgereik aan die 653ste Swaartenkvernietigingsbattaljon, wat toegerus was met die Ferdinand/Elefant-tenk. 'n Mynveërweergawe is ook in Italië gebou, die kanon was onder andere verwyder, in 'n poging om deur mynvelde te breek. Hulle was soms verwar met die ''BergeTiger''. Daar was drie van die voertuie gebou. Hulle het 'n klein lading plofstof aan 'n klein hefboom gehang wat oor die mynveld laat val is, die tenk rol terug en laat die lading ontplof om die mynveld &quot;skoon te maak&quot;. Daar is geen bewyse dat enige van hul in 'n gevegsrol gebruik is nie.

'n Ander weergawe was die ''Fahrschulpanzer'' VI Tiger-tenk wat gebruik is vir dryweropleiding van Tiger-tenkbemannings. Hierdie tenks se enjins is gemodifiseer om of saamgepersde ''Towngas'' (Stadtgas-stelsel) of houtgas (Holzgas-stelsel) te gebruik. Dit was as gevolg van die skaarste van brandstof. Dit was 'n mengsel van tenks met skiettorings en tenks sonder skiettorings. Hulle is ook nooit in 'n gevegsrol gebruik nie.

=== Naamgewing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-34, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Tigers in aanbou. Die romp rus op die setapparaat (1944)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-21, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Monteerband: die voertuig word toegerus met die nouer vervoer rusperbande (1943)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-35, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Produksielyn met Tigers in aanbou (1944)]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: middle;&quot;
! Titel !! Verwysing !! Datum
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Prototipes
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 45.01
| Henschel
| 28 Julie 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI ''Ausf.'' H1 (VK 4501)
| ''Wa Prüf'' 6&lt;ref&gt;''Waffenamt Prüfwesen'' 6 – Panzer and Motorized Equipment Branch of the ''Heereswaffenamt'' (Army Weapons Department)&lt;/ref&gt;
| 21 Oktober 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 4501 (H)
| ''Wa J Rue'' (''WuG'' 6)&lt;ref&gt;''Wa J Ru-WuG 6—Panzerkraftwagen und Zugkraftwagenabteilung'' – Tanks and Tractors Branch of ''Amtsgruppe fur Industrielle Rustung—Waffen und Gerat'', the Group for Weapons and Equipment Manufacture&lt;/ref&gt;
| 5 Januarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger H1 (VK 4501 – ''Aufbau fur'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.Krupp-Turm'')
| ''Wa Prüf'' 6
| Februarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|''Pz.Kpfw.'' VI (VK 4501/H ''Ausf.'' H1 (Tiger))
| ''Wa Prüf'' 6
| 2 Maart 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' &quot;Tiger&quot; H
| Wa J Rue (WuG 6)
| 20 Junie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Pz.Kpfw. VI&lt;br /&gt;VK 4501 (H)&lt;br /&gt;Tiger (H) Krupp-''Turm mit'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.'' L/56 ''fur Ausf.'' H1
| ''Wa Prüf'' 6
| 1 Julie 1942
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Produksie
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H (''Sd.Kfz.'' 182)
| ''KStN'' 1150d&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1150d |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 9 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309073404/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 15 Augustus 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger I
| ''Wa Prüf'' 6
| 15 Oktober 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI H ''Ausf.'' H1 (Tiger H1)
| –
| 1 Desember 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H ''Ausf.'' H1&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/21+ (Tenkhandleiding)
| Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' Tiger (8,8&amp;nbsp;cm L/56) (''Sd.Kfz.'' 181)
| ''KStN'' 1176e&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1176e |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215612/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 5 Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E (Sd.Kfz. 181)&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/22 (Tenkhandleiding)
| 7 September 1944
|}
Hitler se opdrag van 27 Februarie 1944 het weggedoen met die titel ''Panzerkampfwagen VI'' ten gunste van ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E, wat amptelik die titel tot die einde van die oorlog was.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot; /&gt; Vir algemene gebruik was dit verkort tot ''Tiger''.

== Gevegsgeskiedenis ==
=== Kanon en pantser ===
'n Verslag deur die Duitse Leërwapenagentskap (''Waffenamt'') gee die berekende waarskynlikheid van 'n voltreffer (pantser word deurdring) op afstande waarmee teenstanders betroubaar uit diens gestel word tot op 'n hoek van 30 grade met die inkomende projektiel.

Volgens die ''Waffenamt'' se verslag kan die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon die Amerikaanse M4 Sherman die ewenaaromhulsel vanaf 2&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;m deurdring, dit kon egter glad nie die skuins, voorste pantser van die Sherman vanaf enige afstand deurdring nie. Die Sherman se 75&amp;nbsp;mm kanon kon ook glad nie die Tiger se pantser aan die voorkant op enige afstand deurdring nie, en kon slegs die pantser aan die bokant van die sye deurdring op 'n afstand van 100&amp;nbsp;m of minder. Die Sherman se opgegradeerde 76&amp;nbsp;mm kanon mag die voorkant van die Tiger se pantser deurdring vanaf 600&amp;nbsp;m, die neus van 400&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 700&amp;nbsp;m.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2935-24, Russland, Treffer an Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|Duitse soldate inspekteer 'n treffer wat nie die tenk se pantser deurdring het nie.]]
Die Amerikaanse M3 90&amp;nbsp;mm kanon, normaalweg gebruik as 'n statiese antitenk- en lugafweerkanon, en later gemonteer op die M36 tenkvernietiger en nog later die M36 Pershing, kon die voorkant van die Tiger deurdring vanaf 1000&amp;nbsp;m met standaardammunisie en vanaf 2000&amp;nbsp;m met hoëspoedpantserdeurdring-ammunisie&lt;ref name=&quot;freeweb1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |title=USA Guns 90&amp;nbsp;mm calibre |publisher=Gva.freeweb.hu |accessdate=2010-04-30 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100117182005/http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |archivedate=17 January 2010 }}&lt;/ref&gt;(HVAP).&lt;ref group=nota&gt;High-velocity armor-piercing&lt;/ref&gt;

Toetse gedoen deur die Sowjetunie in Mei 1943 het getoon dat die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 kanon die T-34/76 se skiettoring se voorkant vanaf 1500&amp;nbsp;m en die romp ook vanaf 1500&amp;nbsp;m kan deurdring. 'n Voltreffer op die bestuurder se luik het dit binnetoe laat inplof en in stukke opgebreek.{{sfn|Baryatinsky|2008|pp=29–30}}{{sfn|Kolomiets|2013|p=92}}&lt;ref group=nota&gt;Die data wat gebruik is, is afkomstig van die Sowjet Militêre Intelligensie Diens. Tydens Operasie Tskra het die Russe daarin geslaag om 'n werkende Tiger I tenk te verower by die meer [[Ladogameer]] wat hulle in staat gestel het om data in oor die tenks se tegniese en operasionele vermoë in te samel. In 'n toets het hulle die 8,8 cm kanon op 'n T-34 se romp afgevuur, die data wat verkry is het gelei tot verskeie verbeteringe aan die T-34 en die ontwikkeling van die IS II tenk. Deur die IS II se pantser dikker te maak en dit met 'n 122&amp;nbsp;mm kanon toe te rus, het dit gedugte tenk geword mee kragte te meet.&lt;/ref&gt; Volgens die WaPrüf 1 verslag kon die Sowjet T-34 se boonste pantservoorkant en skiettoring deurdring word tussen 100 en 1400&amp;nbsp;m terwyl hulle geskat het dat die T-34 se 85&amp;nbsp;mm kanon die voorkant van 'n Tiger I op 200 tot 500&amp;nbsp;m{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} kon deurdring, maar Sowjettoetse het bewys dat die 85&amp;nbsp;mm die Tiger I kon binnedring vanaf 1000&amp;nbsp;m{{sfn|WWII Ballistics: Armor and Gunnery|Rexford|Livingston|publisher=Overmach press}} Die 120&amp;nbsp;mm pantser van die romp van die Sowjet IS II, model 1943, kan tussen 100 en 300&amp;nbsp;m deurdring word by die bestuurder se voorste plaat.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Die IS II se 122&amp;nbsp;mm kanon kan die Tiger se voorste pantser tussen 1500 tot 2500&amp;nbsp;m deurdring.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Volgens Steven Zaloga kan die Tiger en die IS II mekaar uitwis in normale gevegstoestande onder 1000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=12}} Op langer afstande speel die vaardigheid van die bemanning en die gevegsomstandighede 'n groot rol.{{sfn|Zaloga|1994|p=13}}

Die Britse ''Churchill IV''-tenk was kwesbaar teen die Tiger I op afstande van 1100 tot 1700&amp;nbsp;m, sy sterkpunt was die neus; die skiettoring sy swakpunt. Volgens 'n STT dokument, dateer April 1944, was die beraming dat die Britse 17-pond kanon soos gebruik op die [[Sherman Firefly]] met sy normale pantserbreek-ballistiese-dopgeskut ([[APCBC]])&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;''Armour-piercing capped ballistic cap'' - moontlik ''Pantserbreek-dop balistiese-dop'' in Afrikaans.&lt;/ref&gt; ammunisie, die skiettoring en die bestuurder se sigplaat van die Tiger I-tenk sal deurdring vanaf 1700&amp;nbsp;m.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}}

Wanneer hulle teikens genader het, is die bemanning van Tiger I-tenks aangeraai om die romp in die 10:30 of 13:30 posisie op die horlosie relatief tot die teiken te keer, 'n posisie waarna as ''Mahlzeit Stellung'' verwys is.&lt;ref group=nota&gt;Die maaltydposisie op 'n horlosie verwys na 10:30 vir ontbyt of 13:30 vir middagete.&lt;/ref&gt; Dit sou verseker dat die voorste pantser tot die ekwivalent van 180&amp;nbsp;mm en die sye tot 140&amp;nbsp;mm dikker word, wat beteken dat geen Geallieerde kanon tot 152&amp;nbsp;mm die Tiger uit aksie kon stel nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |title=''Tigerfibel'' p84-85 |access-date=18 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052523/http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=83}} Omrede die Tiger se pantser regop was en nie teen 'n helling nie, was dit maklik om die aanbevole posisie te verkry. Die ''Panzer IV'' en ''Panther''-tenks was ligter as die Tiger wat veroorsaak het dat die Tiger se sypantser die bemanning beter beskerm het teen aanvalle van die flanke af. Die Tiger was ook aan die agterkant en sykante immuun teen Sowjet teentenkkanonvuur. Die groter kaliber 8,8&amp;nbsp;cm kanon van die Tiger het ook verseker dat teikens meer uitmekaar geruk word met 'n kragtiger ontploffing as die 7,5 cm KwK 42 kanon van die ander twee tenks. Dus was die Tiger 'n beter tenk om ondersteuning aan die Infanterie te bied en fortifikasies te vernietig. Volgens die Duitse tenkbevelvoerder, Otto Carius, het die tenk ook 'n belangrike rol gespeel om teentenkkanonne te vernietig:

{{cquote|Die vernietiging van teentenkkanonne was meestal beskou as niks spesiaal deur leke en soldate van ander takke nie. Slegs die vernietiging van ander tenks word as 'n sukses beskou. Maar aan die ander kant, die belangrikheid van 'n teentenkkanon was tweemaal soveel werd vir ervare tenkbemannings. Hulle was 'n groot gevaar vir die tenks. Die teentenkkanon word opgestel vir 'n lokvalsituasie, goed [[Kamoeflering|gekamoefleer]] en strategies opgestel op die terrein. Hulle was moeilik om geïdentifiseer te word en was ook moeilik om raak te skiet as gevolg van hulle lae hoogte. Gewoonlik was die swaartenks onbewus van dié kanonne totdat hulle die eerste skoot geskiet het. Gewoonlik is ons onmiddellik getref as die kanonbemannings ervare was; ons loop ons gewoonlik vas in 'n muur van kanonne. Dit was dan die beste om so kalm as moontlik te bly en die vyand te vernietig voor hulle die tweede skoot kon vuur.|author=Otto Carius (translated by Robert J. Edwards) |title=''Tigers in the Mud''{{sfn|Carius|2003|p=118}} }}

=== Eerste aksie ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-554-0872-35, Tunesien, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|'n Tiger I word ontplooi om die ''Afrika Korps'' in [[Tunisië]] te versterk, Januarie 1943]]
Hitler was gretig om die nuwe, kragtige wapen te gebruik en het beveel dat die voertuig in diens gestel moes word maande voor die beplande tyd.{{sfn|Guderian|1952|p=280}} 'n Afdeling van vier Tiger-tenks was in aksie op 23 September 1943 naby [[Leningrad]].{{sfn|Showalter|2013|p=48}} Omrede die gebied moerasagtige en bebos was, is hulle beweging hoofsaaklik gebruik op paaie en spore, wat verdediging deur die Sowjet-magte vergemaklik het. Baie van die eerste modelle het probleme onderving met hul transmissies omrede dit probleme ondervind het met die swaar massa van die tenk wanner die tenk te hard bestuur is. Dit het die bestuurders 'n tydjie geneem om te leer hoe om die tenk binne sy vermoë te bestuur en sodoende die enjin en transmissie te spaar, tog het vele gebreek. Dit belangrikste gebeure van die aksie was dat een van die Tigers vasgeval het in die moerasagtige grond en net so gelos is. Die Sowjet-magte het die tenk net so ongeskonde in die hande gekry en hulle in staat gestel om sy ontwerp te bestudeer en teenmaatreëls teen die tenk op stel.{{sfn|Glantz|2005|p=201}}&lt;ref name=&quot;Speer&quot;&gt;{{cite book|last1=Speer|first1=Albert|title=Inside the Third Reich|date=1995|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|location=London|isbn=978-1-84212-735-3|pages=335–336}}&lt;/ref&gt;

Die 503de Swaarpantserbataljon was ontplooi op die Don-front by [[Stalingrad]] in die herfs van 1942 maar arriveer te laat om deel te neem aan Operasie Winter Storm, die poging om die vasgekeerde Duitse troepe in Stalingrad te bevry. Die bataljon was daarna betrokke in swaar, verdedigende aksie in [[Rostof aan die Don]] en aangrensende gebiede gedurende Januarie en Februarie 1943.

In die Noord-Afrika-veldtog het die Tiger I-tenk vir die eerste keer aksie gesien gedurende die [[Tunisië]]-veldtog op 1 Desember 1942, oos van Tebourba. Hier het drie Tigers 'n olyfboord aangeval 5&amp;nbsp;km wes van Djedeida.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die digte olyfboord het sigbaarheid belemmer en vyandelike tenks kon eers op kortafstand gewaar word. Die Tigers was getref deur skote van 'n aantal M3 Lee-tenks op 'n afstand van 80 tot 100&amp;nbsp;m. Twee van die Amerikaanse tenks was uit diens gestel in die aksie. Dit het bewys dat die Tiger baie goeie beskerming bied aan sy bemanning teen vyandelike vuur, dit het die bemanning se vertroue aansienlik laat styg in die tenk.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die eerste verlies van 'n Tiger deur 'n Geallieerde kanon het op 20 Januarie 1943 naby [[Robaa]],{{sfn|Schneider|2004|p=43}} plaasgevind toe 'n battery kanonne van die Britse 72ste Antitenk Regiment 'n Tiger uitgewis het met 'n 6-pond (57&amp;nbsp;mm) teen-tenk kanon. Sewe Tigers was uit diens gestel deur myne gedurende die aanval op Béja gedurende Operasie Ochsenkopf teen die einde van Februarie.{{sfn|Schneider|2004|p=44}}

=== Verder aksie ===
In Julie 1943 het twee swaartenkbataljons (503de en 505de) deelgenaam aan Operasie Caitadel wat die Slag van [[Koersk (stad)|Koersk]] tot gevolg gehad het. Die 505de bataljon het op die noordelike flank en die 503de bataljon het op die suidelike flank van die Koersk-uitloper diens gedoen, die doelwit was om die uitloper af te sny en sodoende te omsingel. Die Duitse magte kon egter nie daarin slaag nie en hulle moes 'n verdedigende rol aanneem. Die ontrekking uit Koersk het tot gevolg gehad dat vele gebreekte Tigers net so daar gelos was omrede die bataljonne nie die nodige instandhoudingwerk of herstelwerk kon doen nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2 Pg48-50&quot;&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=reliability&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|pages=47–50}}&lt;/ref&gt;

Op 11 April 1945 het 'n Tiger I-tenk drie Sherman M4 tenks en 'n pantser kar vernietig terwyl hulle op 'n pad vorentoe beweeg het.{{sfn|Schneider|2005}} Op 12 April 1945 het 'n Tiger I-tenk (F02) twee [[Comet (tenk)|Comet-tenks]] vernietig, een halfruspervoertuig en een verkennings motor.{{sfn|Schneider|2005}} Hierdie Tiger I was egter op sy beurt deur 'n Comet-tenk van die 3de Koninklike Tenkregiment vernietig die volgende dag sonder die hulp van infanterie.{{sfn|Schneider|2005}}

=== Beweegbaarheid en betroubaarheid ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-024-3536-28, Russland, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|'n Tiger ondergaan herstelwerk aan sy enjin]]
Die tenk se massa het sy vermoë om brûe oor te steek aansienlik beperk. Om die rede is die tenk gebou met waterdigte luike en 'n snorkel om dit toe te laat om deur water van 4&amp;nbsp;m te kan waad. Sy massa het dit ook riskant gemaak om deur geboue te ry omrede kelders mag ingee onder die massa en die tenk daarin val. Nog 'n swakpunt was die stadige spoed waarmee die hidrolies aangedrewe skiettoring in die rondte kon draai. As gevolg van betroubaarheidsprobleme met die ''Maybach HL 210 TRM P45'' enjin, wat in die eerste 250 Tigers installeer is, kon die tenk nie teen sy maksimum vermoë werk nie.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/maybach.shtml|title=The Maybach Engine|work=The Tiger I Information Center}}&lt;/ref&gt; Die Maybach-enjin se maksimum omwentelinge was 3&amp;nbsp;000 opm die bemannings was ingelig in die handleiding dat hulle nie 2&amp;nbsp;600 opm mag oorskry het nie. Hierdie beperking was op gehef toe die Maybach HL 230 enjin beskikbaar geraak het.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot; /&gt; Die skiettoring kon met die hand gedraai word maar die opsie is slegs gebruik wanneer klein veranderinge gedoen moes word.{{sfn|Carruthers|2013}}

Die eerste Tigers kon 'n topspoed van 45&amp;nbsp;km/h behaal oor geskikte terrein. Dit was egter nie aanbeveel vir normale operasies nie en was verbied gedurende opleiding. 'n Reëlaar was later geïnstalleer om die enjin se omwentelinge tot 2&amp;nbsp;600 opm te beperk en die tenk se spoed tot ongeveer 38&amp;nbsp;km/h. Die Tiger se bemannings het verslag gedoen dat die tenk se kruip spoed ongeveer 10&amp;nbsp;km/h is.&lt;ref&gt;Lochmann and Rubbel p 22&lt;/ref&gt; Daarteenoor het medium tenks van die tyd, soos die Sherman of T-34, 'n gemiddelde topspoed van 45&amp;nbsp;km/h gehad. Dus was die Tiger se topspoed nie sleg nie as in aanmerking geneem word dat sy massa tweekeer dié van die twee tenks was nie.{{sfn|Carruthers|2013}} Met sy wye rusperbande, 'n idee geleen van die Sowjet se T-34, het die Tiger minder druk op die grond uitgeoefen as ander kleiner tenks soos byvoorbeeld die M4 Sherman.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2926-11A, Russland, Abschleppen eines Tiger I.jpg|duimnael|Tiger I op sleeptou deur twee Sd.Kfz. 9]]
Tiger I-tenks het groot instandhouding vereis. Dit het twee of soms drie standaard Duitse Sd.Kfz. 9 ''Famo'' swaar halfrusperband sleepvoertuie geneem om dit te sleep. Tigerbemannings het soms ander Tigers versoek om hulle te sleep, maar dit was nie aanbeveel nie omrede die tweede tenk kon oorverhit en die enjin breek. Die wipstuk waarmee die tenk gesleep kan word is laag geïnstalleer wat sleeptou bemoeilik het oor ruwe terrein. Wanneer die tenk gesleep word het die rusperband opgehoop op die agterste tandrat wat die tenk geïmobilsieer het. Wanneer die rusperband opgehoop het, het dit twee Tigers geneem om die tenk te trek. Die opgehoopte rusperband was ook 'n probleem op sigself, dit was soms onmoontlik om die band uit mekaar te haal omrede die boute in die band nie uit gehaal kan word nie. Die rusperband moes dan met 'n klein plofstoflading uit mekaar geskiet word.

Gedurende die tweede helfte van 1943 was die gemiddelde betroubaarheidsindeks soortgelyk soos die van die Panther-tenk, naamlik 36%, in vergelyking van die 48% van die Panxer IV en 65% van die StuG III.{{sfn|Zaloga|2015|p=202}} Vanaf Mei 1944 tot Maart 1945 was die betroubaarheid van die Tiger dieselfde as die van die Panzer IV. Met 'n gemiddeld van 70% was die Tiger se operasionele betroubaarheid op die Wesfront beter as die 62% van die Panthers. Op die Oosfront was die Tiger se betroubaarheid 65% teenoor die 71% van die Panzer IV en 65% van die Panther.{{sfn|Fletcher|2011|p=139}}{{sfn|Jentz|1996|p=202,230}}

=== Taktiese ontplooiing ===
Die Tiger-tenks was gebruik in verskeie swaartenk bataljons (schwere Panzer-Abteilung) onder bevel van die leër. Die bataljons was ontplooi in kritiese sektore waar hulle moes sorg vir 'n deurbraak of gebruik is vir teenaanvalle. 'n Paar voorkeur divisies soos die ''Grossdeutschland'', ''1ste SS Leibstandarte Adolf Hitler'', ''2de SS Das Reich'' en ''3de SS Totenkopf Panzergrenadier Divisie'' by [[Koersk (stad)|Koersk]] het 'n Tiger-afdeling in hulle tenkregiment gehad. Die ''Grossdeutschland'' Divisie se Tiger-kompanie is vergroot tot 'n bataljon, bekend as die ''III Pantser Bataljon van die Pantserregiment Grossdeutschland''. Die ''3de SS Totenkopf'' het sy Tiger I-kompanie regdeur die oorlog behou. Die ''1ste SS'' en ''2de SS'' se kompanies is weggeneem en met die ''101ste SS Tiger Bataljon'' geïntegreer, wat deel van die 1ste SS Pantser Korps was.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}}

Die Tiger is oorspronklik ontwerp as 'n aanvallende, deurbraak wapen maar teen die tyd dat dit in diens gestel is, het die militêre situasie drasties verander en dit was meestal in 'n verdedigingsrol gebruik: as 'n antitenk en infanterie ondersteuning wapen.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}} Takties het dit ook beteken dat die Tiger-eenhede aanhoudend moes rondbeweeg om deurbrake te bewerkstellig, wat buitengewone meganiese slytasie tot gevolg gehad het. Die gevolg was dat daar feitlik nooit 'n oomblik was waar enige bataljon teen volle sterkte in aksie gegaan het nie.

Teen die Sowjetunie en Weste Geallieerdes se produksie nommers was 'n vernietig verhouding van 10:1 nie goed genoeg nie. Die nommer moet gemeet word aan die geleentheidskoste van die duur Tiger-tenk. Elke Tiger kos viermaal die koste van een ''Sturmgeschütz III''-kanon.

== Geallieerdes se reaksie ==
=== Britse reaksie ===
Die Britte het die geleidelike verbetering van die Duitse pantsergevegsvoertuie en wapens sedert 1940 dopgehou en besef dat hulle oor kragtiger antitenkwapens sal moet beskik. Werk aan die 76,2&amp;nbsp;mm kaliber OF 17-ponder het reeds begin in laat 1940 en in 1942 was 100 eenhede van die eerste produksieloop na Noord-Afrika gehaas om die dreigement van die nuwe Tiger I-tenk die hoof te bied. Daar was nog nie 'n kanonwa vir die kanon ontwerp nie en hulle is gemonteer op die 25-pond kanon se waens, dit het bekend gestaan as die ''Pheasant''.

Daar was 'n jaagtog om kruiser-tenks,&lt;ref group=nota&gt;Kruiser-tenk:konsep tussen die wêreld-oorloë waar die tenks ligter pantser dra om sy spoed te verbeter vs. infanterie-tenks wat swaar gepantser was&lt;/ref&gt; gewapen met die 17-pond kanon in diens gestel te kry. Die ''A30 Challenger'' was reeds by die prototipestadium in 1942&lt;ref&gt;[http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx The 17 Pounder Anti-Tank Gun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004041316/http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx |date=4 Oktober 2008 }} David Boyd, wwiiequipment.com&lt;/ref&gt; maar relatief lig gepantser, die voorkant was slegs 64&amp;nbsp;mm dik en slegs 200 is bestel. Die bemanning het van die tenk gehou omrede dit so vinnig was. Die ''Sherman Firefly'', toegerus met die 17-pond kanon was 'n groot sukses alhoewel dit veronderstel was om slegs 'n tydelike oplossing te wees. Die Firefly was suksesvol teen die Tiger, in een skermutseling het 'n enkele Firefly drie Tigers vernietig met vyf skote in twaalf minute.{{sfn|Hart|2007|p=65}} Daar was oor die 2 000 Firefly's gebou gedurende die oorlog. Vyf verskillende ontwerpe wat toegerus was met die 17-pond kanon het die lig gesien gedurende die oorlog: die ''A30 Challenger'', ''A34 Comet'' (wat die ''OQF 77&amp;nbsp;mm'' variant gebruik het), die ''Sherman Firefly'', die 17-pond ''SP Achilles'' (tenkvernietiger) en die 17-pond ''SP Archer'' (selfaangedrewe kanon) terwyl die ''A41 [[Centurion (tenk)|Centurion tenk]]'' op die punt was om in diens gestel te word toe die oorlog beëindig is. In 1944 het die Britte 'n ''APDS''&lt;ref group=nota&gt;Armour-piercing discarding sabot. Afrikaans: pantserbreek skei-klomp. Dit is wanneer 'n dunner projektiel gedra word deur dele wat wegval sodra die projektiel die loop van die wapen verlaat&lt;/ref&gt; projektiel bekendgestel wat sy deurdringvermoë aansienlik verhoog het.

=== Sowjetreaksie ===
[[Lêer:Zhukov at the Tiger tank.jpg|duimnael|links|Maarskalk [[Georgy Zhukov]] inspekteer 'n Tiger deur die [[Rooi Leër]] gebuit in 1943]]
Die Sowjetunie se reaksie op die verskyning van die Tiger I-tenk was deur die produksie van die 57&amp;nbsp;mm ZiS-2 antitenkkanon te hervat, wat in 1941 gestaak was ten gunste van goedkoper en meer funksionele alternatiewe byvoorbeeld die ZiS-3. Die ZiS-2 se vermoë het die basiese behoefte toe vir antitenkkanonne ver oorskry. Die ZiS-2 het beter pantserdeurdringing gehad as die 76&amp;nbsp;mm F-34 antitenkkanon soos gebruik deur die meeste Sowjettenks of as die ZiS-3 76&amp;nbsp;mm kanon, maar dit was nog nie goed genoeg om die Tiger I uit aksie te stel nie. 'n Klein aantal T-34 tenks was toegerus met die tenkweergawe van die ZiS-2, die ZiS-4, maar dit kon nie 'n aanvaarbare hoëplofkragprojektiel vuur nie, wat dit onaanvaarbaar gemaak het as 'n antitenkkanon.

Praktiese toetse uitgevoer met die nuwe 85&amp;nbsp;mm D-5T, ontwerp as 'n lugafweerkanon, was terleurstellend. Verskeie verowerde Tiger I-tenks is verskeep na Chelyabinsk, waar die D-5T uit verskeie hoeke op hulle gevuur het. Die D-5T kon slegs die Tiger se pantser deurdring wanneer dit self binne trefafstand van die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon was.{{sfn|Zaloga|1994|pages=6–7}} Tog was dit nog gebruik vir die SU-85 selfaangedrewekanon wat op die onderstel van die T-34 gebou is vanaf Augustus 1943. Daar was ook begin met die produksie van die KV swaartenk wat toegerus is met die 85&amp;nbsp;mm D-5T in 'n skiettoring van die IS-85. Daar was ook 'n kort produksieloop van 148 KV-85 tenks wat vanaf September 1943 na die front gestuur is, die produksie is voltooi aan die einde van Desember 1943.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Boldyrev|first1=Eugeni|title=KV-85 Heavy Tank|url=http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|website=The Russian Battlefield|accessdate=20 October 2014|archive-date=31 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331234928/http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Vroeg in 1944 het die T-34/85 tenk verskyn, dit is die standaard T-34 wat met die SU-85 toegerus is met die voordeel dat die kanon beweegbaar is in die skiettoring. Die T-34/85 se slaankrag was net so goed as die swaarder IS-85 tenk maar in 'n meer koste effektiewe pakket wat 'n herhaling was van die omstandighede wat gelei het tot die afname van KV-1 produksie. Die IS was daarna herbewapen met die 122&amp;nbsp;mm D-25T, wat met BR–471 pantserdeurdring projektiele die Tiger se pantser kon deurdring vanaf 1,200&amp;nbsp;m,&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Potapov |first1=Valeri |title=Development History of the JS-1/JS-2 |url=http://www.battlefield.ru/is2_1.html |website=The Russian Battlefield |accessdate=21 January 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050907211847/http://www.battlefield.ru/is2_1.html |archivedate=7 September 2005 }}&lt;/ref&gt; en kon met die verbeterde BR–471B APHEBC projektiele dit doen verder as 2,000&amp;nbsp;m.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |title=Specification and Armor Penetration |access-date=20 Julie 2020 |archive-date=14 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214024155/http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Die Br-471B projektiel was reeds bestel vroeg in 1945, maar was te laat beskikbaar om gebruik te kon word in Europa. David R. Higgins, ''King Tiger Vs IS-2: Operation Solstice''. 1945 p. 26&lt;/ref&gt; Die verouderde SU-85 was vervang met die SU-100, wat toegerus is met die D-10 tenkkanon en kon 149&amp;nbsp;mm vertikale pantser deurdring op 1,000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=225}}

In Mei 1943 het die Rooi Leër die SU-152 uitgerol wat in 1944 vervang is met die ISU-152. Hierdie selfaangedrewe kanonne was toegerus met die groot 152&amp;nbsp;mm houwitser-kanon. Die SU-152 was ontwerp in 'n naby ondersteuningsrol vir gebruik teen Duitse fortifikasies eerder as vir gebruik teen pantser, tog het dit saam met die latere ISU-152 die bynaam ''beast killer'' gekry vir sy rare vermoë om Duitse swaartenks te vernietig. Die 152&amp;nbsp;mm pantserdeurdringprojektiele het meer as 45&amp;nbsp;kg geweeg en kon 'n Tiger se pantser reg van voor vanaf 1000&amp;nbsp;m deurdring. Sy hoëplofkragprojektiele was ook kragtig genoeg om groot skade aan 'n tenk aan te rig, soms het dit tot die skiettoring afgeruk. Maar as gevolg van die grootte en massa van die ammunisie het beide wapens 'n lae vuurtempo gehad en kon slegs twintig projektiele dra.

=== Amerikaanse reaksie ===
[[Lêer:TigerITankTunis.jpg|duimnael|Tiger 712 verower deur Amerikaanse magte in [[Tunis]], 1943]]
Die Amerikaners het gehuiwer om hul 76&amp;nbsp;mm M1 kanon te gebruik, al was hul wel beskikbaar, omrede daar is reeds in 1944 vasgestel is dat die 75&amp;nbsp;mm M3 kanon opgewasse was om die Duitse bedreiging die hoof te bied.{{sfn|Zaloga|2003|p=13}} Hulle besluit was gebaseer op die feit dat hulle verwag het dat hulle minder Tigers sou teëkom en dat die antitenk kanonne (soos in Tunisië en [[Sisilië]]) eerder die tenks moet vernietig as ander tenks.{{sfn|Zaloga|2003|p=14}}

== Gebruikers van die tenk ==
* {{vlagland|Duitsland}} – Die hoofgebruiker
* {{vlagland|Hongarye}} – Duitsland het in 1944 dertien tenks aan die &lt;ref&gt;Kliment, C. K. and Bernád, D. (2007). ''Maďarská armáda 1919–1945'' (N.B.- Die bron meld dat daar miskien 15 tenks afgelewer was maar slegs dertien word in die Hongaarse Leër se bronne weerspieël.)&lt;/ref&gt; die Eerste Hongaarse Leër gegee wat onder Duitse bevel op die Oos-front geveg het. 'n Gebrek aan herstelfasiliteite het egter veroorsaak dat die meeste tenks gou buite aksie en vernietig was. Drie beskadigde Tigers is na Duitsland teruggestuur.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mujzer|first=Péter|date=2018|title=A 2. páncéloshadosztály hadműveletei Galíciában, 1944-ben II. rész|url=http://real.mtak.hu/74650|journal=Haditechnika|volume=52|issue=3|pages=2–6|doi=10.23713/HT.52.1.01}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagland|Frankryk}} – Hulle het gebuite Tigers in die [[Saint-Nazaire]]-uitloper en die Geallieerde offensief in Duitsland gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |title=argiefkopie |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=24 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724054942/http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Tigertenks in bewaring ==
=== Tiger 131 ===
[[Lêer:Tiger 131 (7527948486).jpg|duimnael|links|''Tiger 131'' te Bovington Tenkmuseum, Verenigde Koningkryk]]
'n Tiger I-tenk met rompnommer 131, wat deel was van die 504de Duitse Swaartenkbataljon, is verower op 'n heuwel genaam Djebel Djaffa in Tunisië. 'n Treffer deur die 6-ponder kanon van 'n Churchill-tenk het die loop van die Tiger getref, afgewyk en die skiettoring se ring getref wat dit staties gelaat het en ook die tenkbevelvoerder gewond het. Die bemanning het die tenk verlaat en dit was oorgeneem deur die Geallieerdes.&lt;ref group=nota&gt;Die bewaringsmense het die skade aan die loop veroorsaak deur die treffer net so gelaat en dit nie met verf bedek nie. Dit kan besigtig word te Bovington Tenkmuseum&lt;/ref&gt; Nadat die tenk herstel is, is dit na Engeland gestuur vir 'n deeglike ondersoek.

Die Tiger 131 was amptelik oorhandig aan Bovington Tenkmuseum deur die Britse ''Ministry of Supply'' op 25 September 1951. In Junie 1990 was die tenk verwyder uit die uitstalling area en is daar begin met sy restorasie. Dié werk was uitgevoer deur die museum en die Leër se herstel afdeling. Die hele tenk was feitlik uitmekaar gehaal. Die Maybach HK230 enjin van die museum se Tiger II-tenk was geïnstalleer in die Tiger I. Die Tiger I se oorspronklike Maybach HL210 was uitmekaar gehaal vir permanente uitstalling.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |title=The Tiger Tank Restoration project – &quot;Our Tiger&quot; Journal |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=13 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030413035746/http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ook was 'n moderne, permanente vuurblusstelsel in die tenk se enjin aangebring. Dit is die enigste twee veranderinge wat aangebring is aan die Tiger 131. Die Tiger was teruggebring na die museum in Desember 2003; dit was nou in 'n perfek werkende toestand. Hierdie tenk was gebruik in die rolprent ''Fury'' in 2014, die eerste keer wat 'n ten volle werkende Tiger I tenk in 'n rolprent gebruik is sedert die Tweede Wêreldoorlog.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-24987676|title=BBC News – 'Last' WW2 Tiger tank to be used in Brad Pitt film|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== Ander tenks ===
Omrede daar slegs 1300 Tiger I-tenks vervaardig is gedurende die Tweede Wêreldoorlog, het min van hulle die oorlog en die na-oorloge metaalherwinnngsprojekte oorleef. Groot gedeeltes van Tiger I's is gevind maar 'n volledige voertuig ontwyk pantser-entoesiaste en tenkversamelaars nog steeds. Behalwe die Tiger 131 het slegs ses ander Tigers die oorlog oorleef. Die ses tenks word uitgestal (soos in April 2018) en kan besoek word by:
* ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk. Die tenk word binnenshuis uitgestal en is in 'n goeie toestand. Dit is in die middel van 1944 gebou en het staal oorvleuelende wiele wat van die Tiger II oorgedra is en is ook toegerus met nouer vervoer rusperbande. Hierdie tenk was deel van die 2de Kompanie van die SS Swaar Pantser Bataljon 102 wat in die Cauville omgewing geveg het. Die tenk was ontruim en net so gelos nadat dit meganiese probleme ontwikkel het. Dit was later as die ''Colmar'' deur die Vrye Franse in die 6de ''Cuirassier Regiment'' indiens gestel en het al die pad terug Duitsland toe aan gevegte deelgeneem.

* Vimoutiers in Normandië. Hierdie tenk was ook net so gelos nadat dit beskadig en deur die bemanning uit aksie gestel is in Augustus 1944. Dit word tans in 'n buitenmuurse fasiliteit ten toon gestel maar is in 'n slegte toestand weens die lang tyd in oop weerstoestande. Die tenk het ook 'n paar verlore onderdele soos die luike en beide uitlaatpype.

* Kubinka Tenkmuseum in Moskou. Hierdie tenk is in 'n goeie toestand en word binnenshuis ten toon gestel. Die enigste verlore onderdele is die buitenste ry van vier padwiele.

* Militêre-Historiese museum te Lenino-Snegiri, Rusland. Die tenk staan buite en is in 'n slegte toestand. Dit was voorheen gebruik as 'n teiken en is beskadig in die proses. Van die skade is stukkende aandrywing en baie gate in die romp.

* Fort Benning, [[Georgia]], VSA. Die tenk is Tiger 712, rompnommer 250031 en is deur die 501ste Swaar Pantser Bataljon gebruik. Dit vorm nou deel van die Verenigde State se Leër Pantser en Kavallerie Museum in Fort Benning, Georgia. Die tenk is in 'n goeie toestand en word nou binnenshuis uitgestal nadat dit eers buite gestaan het. Die linkerkant van die skiettoring en 'n gedeelte van die boonste romp was oopgesny, blykbaar as deel van 'n ondersoek tydens die Tweede Wêreldoorlog; die plekke is nou bedek met vals metaalplate.

* Duitse Pantser Museum in Munster, [[Nedersakse]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |title=Deutsches Panzermuseum Munster: Die schwerste Katze aller Zeiten |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=12 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312040908/http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hierdie tenk was deur mnr. Hoebig van Duitsland aanmekaar gesit met onderdele wat hy by die Trun-skrootwerf in Normandië&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-Un-char-Tigre-Allemand-reconstruit-avec-des-pieces-de-la-poche-de-Falaise-Chambois_40772-2173893------61001-aud_actu.Htm|title=Un char Tigre Allemand reconstruit avec des pièces de la poche de Falaise-Chambois|work=Ouest-France.fr}}&lt;/ref&gt; en ander onderdele wat hy in Koerland, [[Letland]] gekry het.

=== Galery ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
TigerI Saumur.jpg|Tiger ''Colmar'' in die ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk
Vimoutiers (Orne-France) - Char Tigre allemand.jpg|Die Vimoutiers Tiger-tenk in Vimoutiers in Normandië, Frankryk
Pz.Kpfw. Vl Ausf.H in Snegiri.JPG|Ergbeskadigde Tiger op uitstalling in die Lenino-Snegiri Militêr-historiese Museum, Rusland
Lêer:Pz.Kpfw VI in the Kubinka Museum.jpg|In Kubinka Tenkmuseum, Rusland
&lt;/gallery&gt;

== Vergelykbare tenks uit die era ==
Vergelykbare tenks uit die era is die:
* Sowjet ''IS Stalin''
* Verenigde State se [[M26 Pershing]].

== Nota's, verwysings en bronne ==

=== Notas ===
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

=== Verwysings ===
{{Verwysings|3}}

=== Bibliografie ===
{{refbegin}}
* {{cite book | first = Thomas | last = Anderson | title = Tiger | url = https://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | year = 2013 | publisher = Osprey Publishing | isbn = 978-1-78096-201-6 | ref = harv | access-date = 30 Julie 2020 | archive-date = 19 Oktober 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141019162216/http://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | url-status = dead }}
* {{cite book | last = Agte | first = Patrick | year = 2006 | title = Michael Wittmann and the Waffen SS Tiger Commanders of the Leibstandarte in WWII, Vol. 1 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg | isbn = 978-0-8117-3334-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Baryatinsky | first = Mikhail | title = The T-34 in Combat | year = 2008 | publisher = Jauza, Moscow | isbn = 978-5-699-26709-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | year = 2001 | title = World War II Ballistics – Armor and Gunnery | location = Albany, N.Y. | publisher = Overmatch Press. | oclc = 71143143 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Bishop | first = Chris | title = The Encyclopedia of Weapons of World War II | url = https://archive.org/details/encyclopediaofwe0000unse_h0e2 | year = 2002 | publisher = Metrobooks | location = London | chapter = 1 |isbn = 1-58663-762-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carius | first = Otto | year = 2003 | translator-last= Edwards | translator-first=Robert J. | title = Tigers in the Mud – The Combat Career of German Panzer Commander Otto Carius | url = https://archive.org/details/tigersinmudcomba0000cari | publisher = Stackpole Books | isbn = 978-0-8117-2911-6 | ref = harv }}
* {{cite book |last = Carruthers | first = Bob | title = German Tanks at War |url = https://archive.org/details/germantanksatwar0000carr | publisher = Cassell | location = London | year = 2000 | isbn = 978-0-304-35394-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carruthers | first = Bob | year = 2013 | title = Tiger I in Combat | publisher = Coda Books Ltd. | url = https://books.google.com/?id=xppl3sDQWtkC&amp;pg=PT59&amp;dq=slow+traverse+of+the+hydraulically-operated#v=onepage&amp;q=slow%20traverse%20of%20the%20hydraulically-operated&amp;f=false | isbn = 978-1-78159-129-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Drabkin | first1 = Artem | last2 = Sheremet | first2 = Oleg | year = 2006 | title = T-34 in action. | url = https://archive.org/details/t34inaction0000drab | location = Barnsley (S-Y) | publisher = Pen &amp; Sword Military | isbn = 1-84415-243-X | ref = harv }}
* {{cite book
 | last=Fletcher | first=David | year=2011 |title=Tiger Tank: Owners' Workshop Manual | url=https://archive.org/details/tigertankpanzerk0000unse | publisher=Haynes Publishing | isbn=978-0-7603-4078-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Forty | first=George | year=2004 |title=Villers Bocage. Battle Zone Normandy | publisher=Sutton Publishing | isbn=0-7509-3012-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Glantz| first=David |authorlink=David Glantz |year=2005 |title=Colossus Reborn : the Red Army at War : 1941–1943 |location=Lawrence, KS |publisher=University of Kansas Press |isbn=0-7006-1353-6 |ref=harv }}
* {{cite book | last1 = Green | first1 = Michael | last2 = Brown | first2 = James D. | title = Tiger Tanks at War | url = https://archive.org/details/tigertanksatwar0000gree | location = St. Paul, MN | publisher = Zenith Press | year = 2008 | isbn = 978-0-7603-3112-5 | ref = harv }}
* {{cite book |last=Guderian |first=Heinz |authorlink=Heinz Guderian |title=Panzer Leader |location=New York |publisher=Da Capo Press |year=1952 |edition=Reissue edition, 2001 | ref = harv}}
* {{cite book | last = Hart | first = Stephen | year = 2007 | title = Sherman Firefly vs Tiger: Normandy 1944 | url = https://archive.org/details/shermanfireflyvs0000hart | publisher = Osprey Publishing | location = Reading | isbn = 1-84603-150-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Hunnicutt |first = Richard Pearce | year = 1971 | title = Pershing: A History of the Medium Tank T20 Series | location = Navato, CA | publisher = Presidio Press | isbn = 0-9821907-0-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Thomas | year = 1996 | title = Panzertruppen 2: The Complete Guide to the Creation &amp; Combat Employment of Germany's Tank Force 1943–1945 | url = https://archive.org/details/panzertruppencom0000unse | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-0080-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Jentz | first1 = Tom | year = 1993 | last2 = Doyle | first2=Hillary | others = illustrated by Sarson, Peter | title = Tiger 1 Heavy Tank 1942–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-85532-337-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 1997 | author2 = Doyle, Hillary | title = Germany's Tiger Tanks: Tiger I &amp; II : Combat Tactics | publisher = Schiffer Publishing | isbn = 978-0-7643-0225-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 2000 | last2 = Doyle | first2=Hillary | title = Germany's Tiger tanks D.W. to Tiger 1 | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-1038-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Kolomiets | first=Maxim | url=https://books.google.com/?id=vS_CAgAAQBAJ&amp;lpg=PA90&amp;dq=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%20%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0%20%D0%A2%2034%20%D1%81%20%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8%201500%20%D0%BC.&amp;pg=PA92#v=onepage&amp;q&amp;f=true | script-title=ru:&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге | trans-title=&quot;Tiger Tierra del Arc&quot; | publisher=KM Strategy | date=2013 | isbn=978-5-699-65932-6 | language=Russian | ref=harv | title=&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге }}
* {{cite book | last1 = Lochmann | first1 = Franz-Wilhelm | authorlink = | year = 2000 | first2 = Alfred |last2=Rubbel| title = Combat History of German Tiger Tank Battalion 503 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg, PA, USA | isbn = 978-0-8117-3484-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Perrett | first = Bryan | authorlink = | year = 1999 | author2 = | title = Panzerkampfwagen IV medium tank : 1936–1945 | url = https://archive.org/details/panzerkampfwagen0000brya | publisher = Osprey | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 978-1-85532-843-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2004 | title = Tigers in Combat I | url = https://archive.org/details/tigersincombati0000schn | publisher = Stackpole Books | edition=2nd | orig-year=First published 2000 by J.J. Fedorowicz Publishing; Winnipeg | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3171-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2005 | title = Tigers in Combat II | url = https://archive.org/details/tigersincombat0000schn | publisher = Stackpole Books; originally published 1998 by J.J. Fedorowicz; Winnipeg, Canada | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3203-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Showalter | first=Dennis E | year=2013 | title=Armor and Blood : the Battle of Kursk, the turning point of World War II | url=https://archive.org/details/armorbloodbattle0000show | location=New York, NY | publisher=Random House | ref = harv }}
* {{cite book| id = Spielberger &amp; Doyle (2002) | author= Spielberger, Walter &amp; Doyle, Hilary |year=2007 |title=Tigers I and II and their variants |location=Pennsylvania |publisher=Schiffer Publishing Ltd |isbn=978-0-7643-2780-3}}
* {{cite book | last=Tucker-Jones | first=Anthony | title=Tiger I and Tiger II|year=2012|publisher=Pen &amp; Sword Military | location=Barnsley | chapter=Introduction | isbn=978-1-78159-030-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Wilbeck | first = Christopher | year = 2004 | title = Sledgehammers: Strengths and Flaws of Tiger Tank Battalions in World War II | url = https://archive.org/details/sledgehammersstr0000wilb | publisher = The Aberjona Press | location = Bedford, Pa. | isbn = 978-0-9717650-2-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | title = IS-2 Heavy Tank 1944–73 | date= 1994 | publisher = Osprey | isbn= 978-1-85532-396-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2003 | title = M4 (76&amp;nbsp;mm) Medium Tank 1943–65 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-542-2 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2005 | title = US Anti-Tank Artillery 1941–45 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-690-9 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2007 | title = Japanese Tanks 1939–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-84603-091-8 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2015 | title = Armored Champion: The Top Tanks of World War II |location = Mechanicsburg, PA | publisher = Stackpole Books |isbn = 978-0-8117-1437-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zetterling | first = Niklas | year = 2000 | title = Kursk 1943: a statistical analysis | publisher = Frank Cass | location = London | isbn = 978-0-7146-5052-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | title = WWII Ballistics: Armor and Gunnery | date = 2001 | publisher = Overmatch Press | ref = harv }}
{{refend}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Panzerkampfwagen VI}}

{{en-vertaal|Tiger I}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Tenks]]
[[Kategorie:Nazi-Duitsland]]
[[Kategorie:Duitse weermag]]</text>
      <sha1>izj1edlxovd22253z9j9f1md4ny3pom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978960</id>
      <parentid>2978959</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verbeterde ontwerp */ Skakel</comment>
      <origin>2978960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79857" sha1="51pw08i2uezi9drnc2axp3bs2m97q8u" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wapen
| name               = ''Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E''
| image              = [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-16, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).2.jpg|280px]]
| image_size         = 
| alt                = 
| caption            = 'n Tiger I in die noorde van Frankryk, Maart 1944
| origin             = {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| type               = Swaartenk
| is_artillery       = 
| is_vehicle         = Ja
| service            = 1942–1945
| used_by            = 
| wars               = [[Tweede Wêreldoorlog]]
| designer           = [[Erwin Aders]]&lt;br /&gt;[[Henschel &amp; Son]]
| design_date        = 1938–1941
| manufacturer       = [[Henschel &amp; Son]]
| unit_cost          = 250&amp;nbsp;800 RM{{sfn|Zetterling|2000|p=61}}&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Sonder wapens, optiese toerusting, of radio. 399&amp;nbsp;800 Ryksmark veggereed.&lt;/ref&gt;
| production_date    = 1942–1944
| number             = 1&amp;nbsp;347&lt;ref group=nota&gt;Die algemene aantal wat gebruik word is 1&amp;nbsp;350, die ''World War II'' tydskrif vermeld die syfer van 1&amp;nbsp;355 in hulle Januarie 1994-uitgawe (p.16). Jentz vermeld die getal van 1&amp;nbsp;347, insluitende die prototipe, dit is die resultaat van die deeglikste ondersoek van die primêre bronne ooit gedoen.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=11–13}}
| variants           =
| spec_label         = RfRuK VK 4501H Ausf.E, Blatt: G-330
| weight             = 54&amp;nbsp;t{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=177}}&lt;br /&gt;57&amp;nbsp;t (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=179}} (gevegsmassa)&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;
| length             = 6,316&amp;nbsp;m&lt;br /&gt;8,45&amp;nbsp;m kanonloop vorentoe
| part_length        = 
| width              = 3,56&amp;nbsp;m
| height             = 3,0&amp;nbsp;m
| diameter           = 
| crew               = 5 (bevelvoerder, kanonnier, laaier, drywer, radio-operateur)
| passengers         =
| cartridge          = 
| cartridge_weight   = 
| caliber            = 
| barrels            = 
| action             = 
| rate               =
| velocity           = 
| range              = 
| max_range          = 
| feed               = 
| sights             = 
| breech             = 
| recoil             = 
| carriage           = 
| elevation          = 
| traverse           = 
| armour             = 25–120&amp;nbsp;mm{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}}{{sfn|Hart|2007|p=17}}
| primary_armament   = 1× 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 [[Kaliber (artillerie)|L/56]]&lt;br /&gt;92 pantserdeurdringing- en hoëplofkragprojektiele
| secondary_armament = 2× 7,92&amp;nbsp;mm MG 34&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;500 patrone&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;800 patrone (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=182}}
| engine             = Maybach HL230 P45 V-12
| engine_power       = 700 PS (690 pk, 515 kW)
| pw_ratio           = 13 PS (9,5 kW) / ton
| payload_capacity   = 
| transmission       = 
| suspension         = Wringstaaf
| clearance          = 0,47&amp;nbsp;m
| fuel_capacity      = 540 liter
| vehicle_range      = Pad: 195&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;Veld: 110&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| speed              = Maksimum, pad: 45&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 181}}&lt;br /&gt;volgehou, pad: 40&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;veld: 20–25&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| guidance           =
| steering           = 
}}

Die '''Tiger I''' is 'n [[Nazi-Duitsland|Duitse]] [[tenk|swaartenk]] wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen het op die front in [[Noord-Afrika]] asook Europa, gewoonlik in onafhanklike swaartenkbataljons. Die tenk se amptelik naam is: ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Tiger&amp;nbsp;Ausf. E'', verkort tot ''Tiger''. Die Tiger I is die Duitse weermag se eerste pantsergevegsvoertuig wat toegerus was met die 8,8 cm KwK 36-kanon wat ontwikkel is van die [[8,8 cm Flak 18/36/37/41|8,8 cm Flak 36]]-lugafweerkanon. Vanaf Augustus 1942 tot Augustus 1944 is daar altesaam 1&amp;nbsp;347 van die tenks gebou.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Trewhitt|first1=Philip A.|title=Armored Fighting Vehicles|url=https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew|date=1999|publisher=Barnes &amp; Noble|isbn=0-7607-1260-3|pages=[https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew/page/26 26]}}&lt;/ref&gt; Na Augustus 1944 is die [[Tiger II-tenk|Tiger II]] bo die Tiger I verkies.

Die Tiger I se ontwerp is as buitengewoon vir sy tyd beskou,{{sfn|Bishop|2002|p=9}} tog was dit oorontwerp,{{sfn|Tucker-Jones|2012|p=7}} omrede duur materiaal gebruik is en produksie arbeidsintensief was. Die Tiger se swakheid was die [[rusperband]]e wat gereeld gebreek het en sy togafstand was beperk weens sy hoë brandstofverbruik. Die tenk was duur om te onderhou, maar meganies betroubaar.&lt;ref name=Drabkin-2006-43&gt;[[#Reference-Drabkin|Drabkin &amp; Sheremet 2006:43]]&lt;/ref&gt; Dit was moeilik om die tenk te vervoer en dit is gou tot stilstand gedwing wanneer ys, modder en sneeu tussen die oorvleulende, tussengelaagde ''Schachtellaufwerk''-patroon padwiele gekom het. Soms was die blokkasie van so 'n aard dat die wiele glad nie wou beweeg nie. Hierdie was 'n probleem wat veral op die oos-front in Oos-Europa ondervind is, gedurende die ''rasputitsa''-seisoen en tydperke van uiterste koue.

Die bynaam van ''Tiger'' is deur [[Ferdinand Porsche]] geskep en die romeinse syfer is eers bygevoeg nadat die Tiger II in produksie gekom het. Die aanvanklike naam was ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausführung&amp;nbsp;H'', letterlik ''Pantser Gevegsvoertuig'' ''VI&amp;nbsp;weergawe&amp;nbsp;H'', afgekort tot ''PzKpfw&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausf.&amp;nbsp;H'' waar die 'H' [[Henschel &amp; Son]] voorstel, wat die ontwerper en vervaardiger was. Dit is in Maart 1943 herklassifiseer as ''PzKpfw VI Ausf. E'' met voorraadverwysing ''Sd.Kfz.&amp;nbsp;181''.

Wêreldwyd is daar tans slegs sewe Tiger I-tenks oor in museums en privaatversamelings. ''Tiger 131'', wat tydens die Noord-Afrika offensief verower is, behoort aan die Bovington Tenkmuseum en is die enigste werkende model.

== Ontwerpgeskiedenis ==
=== Eerste ontwerp ===
In Januarie 1937 het die Duitse Leërwapenagentskap ''Waffenamt'' 'n versoek aan [[Henschel &amp; Son]] gerig om 'n deurbraakvoertuig ''Durchbruchwagen'' in die 30-33 ton klas te ontwerp.&lt;ref&gt;White, B. T. ''German Tanks and Armoured Vehicles, 1914–1945''. p. 69-70&lt;/ref&gt; Slegs een prototipe se romp is ontwikkel en nooit met 'n skiettoring toegerus nie. Die ''Durchbruchwagen I'' se ontwerp het baie ooreenkomste met die ''Panzer III'' getoon, die skiettoring kom ooreen met die vroeëre ''Panzer IV C'' se skiettoring met die 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon en kortloop.

Nog voordat die ''Durchbruchwagen I'' egter voltooi kon word, het die ''Waffenamt'' 'n versoek aan Henschel gerig om 'n 30 ton ''Durchbruchwagen'' te ontwikkel met dikker pantser. Die ''Durchbruchwagen II'' het oor pantser van 50&amp;nbsp;mm aan die voorkant beskik en sou toegerus word met die ''Panzer IV'' se skiettoring met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon, ook met 'n kortloop. Die totale massa sou 36 ton wees. Slegs een romp is ooit gebou en weereens was dit nie met 'n skiettoring toegerus nie. Verdere ontwikkeling van die ''Durchbruchwagen'' is gestaak in 1938 ten gunste van die groter en beter gepantserde ''VK 30.01 (H)'' en ''VK 36.01 (H)''-ontwerpe. ''VK'' beteken ''Vollketten'' in Duits, volrusperband.&lt;ref group=nota&gt;''VK'' van die Duitse ''Vollketten'' beteken &quot;volle rusperband&quot;; ''H'' vir Henschel&lt;/ref&gt; Beide die ''Durchbruchwagen'' I en II prototipes was gebruik as toetsvoertuie tot in 1941.

=== Verbeterde ontwerp ===
Die VK 30.01 (H) mediumtenk- en die VK 36.01 (H) swaartenkontwerpe is die pioniers vir die komplekse ''Schachtellaufwerk'' rusperbandonderstel van wringstaafgeveerde, oorvleulendgelaagde vere vir gebruik op die hoofwiele van die tenks. Hierdie konsep was reeds gebruik op die Duitse halfrusperbandvoertuie soos die ''Sd.Kfz. 7''. Die VK 30.01 (H) is ontwerp om met 'n Krupp-skiettoring toegerus te word waarin 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 infanterie-ondersteuningskanon met 'n lae [[trompsnelheid]], 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/40 veeldoelige teentenkkanon of 'n 10,5&amp;nbsp;cm [[Kaliber (artillerie)|L/28]] veldkanon gemonteer is. Die totale massa mag nie meer as 33 ton gewees het nie. Die pantser aan die voorkant was 50&amp;nbsp;mm en 30&amp;nbsp;mm aan die kante. Vier prototipes is gebou vir evaluering. Twee is later toegerus met die ''12,8 cm Selbstfahrlafette L/61'' kanon en het bekend gestaan as die ''Sturer Emil''-selfaangedrewe kanon.

Die VK 36.01 (H) ontwerp was vir 'n tenk van 40 ton met 100&amp;nbsp;mm pantser aan die voorkant, 80&amp;nbsp;mm aan die kante van die skiettoring en 60&amp;nbsp;mm aan die kante van die romp. Dit moes toegerus word met 'n Krupp-skiettoring wat of met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/43 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 of 'n 12,8&amp;nbsp;cm L/28 kanon toegerus is. Dit lyk amper soos die Panzer IV C se skiettoring. Aanvanklik is daar een prototipe van die romp gebou en later nog vyf meer. Die rompe is egter nooit toegerus met die skiettorings nie en dié was gebruik vir die sg. Atlantiese Muur. Die VK 36.01 (H) projek is later gestaak ten gunste van die VK 45.01 projek.

=== Verdere verwikkelinge ===
Die Duitse magte het die Franse ''SOMUA S35'' kavallerietenk en ''Char B1'' swaartenk en die Britse [[Matilda II]] infanterietenks teëgekom gedurende die Slag van Frankryk in Junie 1940 en dié ondervinding het hulle oortuig dat die Duitse Leër beter bewapende en gepantserde tenks benodig.{{sfn|Green|Brown|2008|pp=12–13}}

Op 26 Mei 1941 is Henschel en Ferdinand Porsche versoek om ontwerpe vir 'n 45 ton swaartenk in te dien, wat teen Junie 1942 vir diens gereed moes wees.{{sfn|Green|Brown|2008|p=13}} Porsche het aan 'n verbeterde weergawe van die hul VK 30.01 (P) ''Leopard''-tenk prototipe gewerk en Henschel aan 'n verbeterde weergawe van hul VK 36.01 (H) ontwerp. Henschel het twee prototipes gebou: die  VK 45.01 (H) H1 met 'n 8,8&amp;nbsp;cm L/56 kanon en die VK 45.01 (H) H2 met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 kanon.

=== Finale ontwerp ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-05, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|160px|Die skiettoring word in Henschel se fabriek geïnstalleer]]
Op 22 Junie 1941 het Duitsland [[Operasie Barbarossa]] geloods en die [[Sowjetunie]] binnegeval. Die Duitsers was egter geskok toe hulle die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet T-34 mediumtenk]] en die KV-1 swaartenk teëgekom het,{{sfn|Green|Brown|2008|p=14}} en volgens die Henschel-ontwerper Erwin Aders &quot;was daar groot konsternasie toe daar ontdek word dat die Sowjettenks beter was as enige iets waaroor die Duitse Leër beskik het&quot;.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. &quot;Design features&quot;}}

Tenks met 'n massa van 45 ton en 8,8&amp;nbsp;cm kaliber kanonne is toe bestel. Die afleweringsdatum was 20 April 1942, die 53ste verjaarsdag van [[Hitler]]. Die ontwerp het egter nie voorsiening gemaak vir skuinspantserplate soos die [[Panther-tenk]] nie, 'n innovasie van die Sowjetleër op hul T-34 tenk.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-278-0873-24, Russland, Panzersoldat (Oberleutnant Knauth -).jpg|duimnael|130px|Een van eerste Tigers met 'n hoë luik]]

Beide Porsche en Henschel se ontwerpe het gebruik gemaak van die [[Krupp]]-ontwerpte skiettoring. Die prototipe is aan Hitler gedemonstreer by Rastenburg. Henschel se ontwerp is aanvaar omrede die Porsche VK 4501 (P) prototipe se ontwerp 'n petrol-elektriese hibriedkrageenheid gebruik het wat groot hoeveelhede [[koper]] benodig het om die skiettoring aan te dryf. Koper was egter 'n strategiese materiaal waartoe Duitsland beperkte toegang gehad het.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=6}} Produksie van die ''Panzerkampfwagen VI Ausf.'' het in Augustus 1942 begin. Porsche het 'n bestelling vir sy tenks verwag en het 100 onderstelle gebou. Nadat die kontrak aan Henschel toegeken is, was Porsche se onderstelle gebruik vir 'n skiettoringlosetipe tenkvernietiger, 91 omgeskakel na die ''Panzerjäger'' Tiger (P) vroeg in 1943.

Die Tiger was nog in sy prototipe fase toe dit dringend in diens gestel is en daarom is groot en klein veranderinge aangebring deur die produksieloop. Die grootste verandering was die herontwerpte skiettoring met 'n laer luik. Om koste te verminder is die onderwatervermoë en buitelugfiltreerstelsel geskrap.

== Ontwerp ==
Die Tiger se ontwerpbeginsels het verskil van die filosofie wat tot op daardie stadium vir Duitse tenks gegeld het. Sy voorgangers het gestreef na 'n balans tussen beweegbaarheid, pantser en slaankrag en het soms teen vyandelike tenks te staan gekom wat oor beter slaankrag beskik het.

Die Tiger, alhoewel groot, was nie stadiger as die beste van sy opponente nie. Tog, met 'n dooie massa van 50 ton, het die onderstel, ratkaste en ander soortgelyke items hulle boonste ontwerplimiet bereik en falings was aan die orde van die dag indien instandhouding nie gereeld gedoen is nie.

Alhoewel die algemene ontwerp en uitleg min of meer dieselfde was as die vorige mediumtenk, die Panzer IV, was die Tiger twee keer so swaar. Dit was as gevolg van sy aansienlik-dikker pantser, die groter hoofkanon, groter brandstoftenks en ook meer stoorplek vir ammunisie, 'n groter enjin en stewiggeboude onderstel en transmissiestelsel.

=== Pantser ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-10, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|Die Tiger I se pantser was tot 120&amp;nbsp;mm dik op die skiettoringmantel]]

Die Tiger I se pantser op die voorste romp was 100&amp;nbsp;mm dik, die voorkant van die skiettoring was 100&amp;nbsp;mm dik en die basis van die skiettoring was 120&amp;nbsp;mm dik.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot;&gt;{{cite web |author=Fabio Prado |url=http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |title=Pzkpfw Vi Tiger I |publisher=Armorsite |access-date=30 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025032107/http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die kantplate was 60&amp;nbsp;mm dik en die bokant van die romp was 80&amp;nbsp;mm dik terwyl die skiettoring se kante en agterkant ook 80&amp;nbsp;mm dik was. Die bokant en onderkant was 25&amp;nbsp;mm dik en vanaf Maart 1944 is die skiettoring se dak dikker gemaak tot 40&amp;nbsp;mm.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}} Die pantserplate was hoofsaaklik plat met 'n legkaarttipe konstruksie. Die pantser was van martensiet-(termo)verharde staal en die lasplekke was van 'n hoë kwaliteit, hulle het oorvleuel en is gesweis eerder as om met klinknaels gelas te word.

=== Kanon ===
Die 56-kaliber lang 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 is vir die Tiger gekies. 'n Kombinasie van die projektiel se plat trajek as gevolg van sy hoë [[trompsnelheid]] en die presisie ''Turmzielfernrohr'' TZF 9b visier van Leitz (die 9b is later vervang met die mono TZF 9C) maak die kanon uiters akkuraat. Met toetse gedurende die oorlog deur die Britte het hulle 'n teiken van 410&amp;nbsp;mm x 460&amp;nbsp;mm vyf keer agtereenvolgens getref op 'n afstand van 1 100&amp;nbsp;m.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. Design features}} In vergelyking met die ander Duitse tenkkanonne het die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter deurdringingsvermoë gehad as die 7,5 cm KwK 40 van die Sturmgeschütz III en Panzer IV maar was ondergeskik aan die 7,5 cm KwK 42 van die Panther-tenk{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=61}} tot op 'n afstand van 2&amp;nbsp;500 meter. Verder as 2&amp;nbsp;500 meter was die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter in deurdringingsvermoë en akkuraatheid.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-J14931, Bei Belgorod, Panzer VI (Tiger I), Aufmunitionieren.jpg|duimnael|Ammunisie word gelaai]]
Die ammunisie vir die Tiger het elektriese slagdoppe gebruik. Vier tipes ammunisie was bruikbaar maar nie altyd geredelik beskikbaar nie; die PzGr 40 het [[wolfram]] benodig, wat skaars was gedurende die oorlog.

* ''PzGr.'' 39 (pantserbreek-ballistiese-dopgeskut)
* ''PzGr.'' 40 (pantserdeurdringing, soliede projektiel)
* ''Hl. Gr.'' 39 (hoë plofkrag teentenk)
* ''sch. Sprgr. Patr.'' L/4.5 (brandbom skrapnel)

=== Enjin en aandrywing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2936-27, Russland, Panzer VI (Tiger I), Wartung.jpg|duimnael|upright|Bemanning werk aan die enjin deur 'n luik agterop die tenk]]
Die enjin is aan die agterkant van die tenk en weerskante daarvan is twee afsonderlike kompartemente wat die brandstoftenk en die verkoeler huisves. Die Duitsers het nog nie 'n aanvaarbare [[dieselenjin]] ontwikkel nie en moes dus 'n petrolenjin gebruik. Die eerste enjin wat gebruik is, was die 21,35 liter 12-silinder Mayback HL210 P45 enjin wat 485&amp;nbsp;kW kon lewer teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm. Alhoewel dit 'n goeie enjin was, was dit nie kragtig genoeg vir die Tiger nie. Van die 251ste Tiger wat uitgerol is, is die enjin vervang met die opgegradeerde Maybach HL230 P45 van 23,095 liter, wat 521&amp;nbsp;kW teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm kon lewer.{{sfn|Green|Brown|2008|p=41}} Die groot verskil tussen die twee enjins is dat die HL210 se silinderblok van [[aluminium]] gemaak is en die H230 s'n van gietyster. Die voordeel van gietysterblokke is dat groter silinders gebruik kan word, met gepaardgaande groter verplasing, wat die kraglewering verhoog het tot 521&amp;nbsp;kW. Die ontwerp van die enjin was in V-vorm met twee silinderbanke teen 60 grade. 'n Traagheidaansitter (soos gebruik in 'n vliegtuig) was gemonteer regs agter en met die enjin verbind via 'n ketting en ratte deur 'n luik in die romp se agterkant. Die enjin kon deur 'n luik aan die bokant van die romp uitgehaal word. In vergelyking met ander V12-petrolenjins wat gebruik is vir tenks, was die HL 230 amper vier liter kleiner in verplasing as die Rolls Royce Meteor V12 AFV-enjin soos gebruik deur die Britte. Die Meteor was self ontwikkel uit die [[Rolls-Royce Merlin]] maar afgeskaal na  448&amp;nbsp;kW uitset. Die Amerikaanse Ford GAA V8 met 18 liter verplasing is ontwikkel uit Ford se eerste V12 vir vegvliegtuie wat afgekeur is deur die [[Amerikaanse Vloot]] en Leër. Die oorspronklike V12 het 27 liter verplaas soos die Meteor.

Die enjin het die twee dryfratte aangedryf deur 'n aandrywingstelsel met die ratkas wat laag voor in romp was; die gevolg was dat die dryfratte relatief laag was. Die elf ton Krupp-ontwerpte skiettoring was toegerus met 'n hidrouliese motor wat se pomp meganies aangedryf was vanaf die enjin. Dit het die skiettoring een minuut geneem om een keer in die rondte te draai.

'n Verdere nuutjie was die Maybach-Olvar hidrouliesbeheerde halfoutomatiese voorkiesratkas. Die swaar massa van die tenk het 'n nuwe stuurstelsel vereis. Die Duitse maatskappy Argus Motoren, waar Hermann Klaue die skyfrem ontwerp het&lt;ref&gt;[https://www.google.com/patents/US2323052 Disk brake for use in motor cars, airplanes, and the like] US Patent 2323052 A&lt;/ref&gt; wat in 1940 op die [[Arado Ar 96]] geïnstalleer is, het 55&amp;nbsp;cm skyfremme vir die Tiger ontwerp.&lt;ref&gt;[http://www.alanhamby.com/transmission.shtml Transmission &amp; Steering], Tiger I Information Center.&lt;/ref&gt; Klaue het in sy patentaansoek erken dat hy slegs bestaande tegnologie verbeter het, wat teruggevoer kan word na Britse ontwerpe vanaf 1904.

Die koppelaar-en-remstelsel, tipies gebruik op ligter voertuie, is behou vir gebruik in noodgevalle alleen. Normaalweg het die stuurstelsel bestaan uit 'n dubbel-ewenaar soos Henschel se ontwikkeling van die Britse Merritt-Brown stelsel{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}} wat vir die eerste keer gebruik is in die Churchill-tenk. Die voertuig het oor 'n agtgangratkas beskik en die stuurstelsel bied twee vaste draaisirkels vir elke rat, dus het die Tiger-I oor sestien verskillende draaisirkels beskik. In eerste rat was die minimum draaisirkel 3,44 m. In neutraal kon die ruspers in teenoorgestelde rigting beweeg word, dus kon die Tiger op een plek in die rondte draai.{{sfn|Green|Brown|2008|p=46}} Die Tiger het oor 'n stuurwiel beskik en nie soos die gebruik was vir tenks 'n stuurstang of twee hefbome aan die kante nie. Dit het die bestuur van die tenk vergemaklik, en was 'n nuwigheid vir sy tyd.{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}

=== Veerstelsel ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-28, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|Prentjie van die Tiger I se  ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde wiele gedurende produksie]]
Daar was sestien wringstawe in die veerstelsel met agt arms aan elke kant. Om plek te bespaar het die swaaiarms vorentoe gewys aan die een kant en agtertoe aan die ander kant. Daar was drie padwiele (een was dubbel, die naaste aan die rusper se middelpunt) op elke arm, in die ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde patroon, soortgelyk aan die Duitse Weermag se halfrusper militêre voertuie van voor die Tweede Wêreldoorlog. Die Tiger I was die eerste Duitse gepantserde militêre voertuig wat in massa vervaardig is wat die padwieluitleg gebruik het. Die wiele met 'n diameter van 800&amp;nbsp;mm het verseker dat die massa van die tenk eweredig oor die rusper versprei is, maar het meer instandhouding genoodsaak.[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-310-0899-15, Italien, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|Wiel en rusper in modderige toestande]]

Om een van die binneste wiele te verwyder om die soliede rubberband om die wiel te vervang het beteken dat tot nege ander wiele eers verwyder moes word. Die reënseisoen, wat herfs voorafgegaan het en die ''rasputitsa'' (modderseisoen) gebring het op die Oosfront, het tot gevolg gehad dat al die voertuie wat die ''Schachtellaufwerk''-wiele gebruik het, se wiele vol modder aangepak het of vasgevries het nadat dit vol sneeu gepak is. Daar kan aanvaar word dat die Duitse ingenieurs, gebaseer op hulle ondervinding met die voertuie met halfrusperbande, aangeneem het die ''Schachtellaufwerk-''ontwerp beter vermoë, langer wiel- en rusperlewe, beter beweegbaarheid wanneer van die wiele verlore is of beskadig word en die ekstra beskerming wat benodig was teen vyandelike vuur sou hê. Hulle het gemeen hierdie eienskappe sou vergoed vir die instandhoudingskompleksiteit van die stelsel, wat vererger is wanneer modder en ys teëgekom is. Hierdie beginsel was, op verskeie maniere, oorgedra na die Panther-tenk en die nie-tussengelaagde wielontwerp van die Tiger II-tenk. Later is 'n nuwe 800&amp;nbsp;mm staalwiel ontwerp, wat baie soos die Tiger II se wiel gelyk het ontwikkel met 'n veerstaalband in stede van rubber en soos die Tiger II s'n het dit oorvleuel maar was nie tussengelaag nie.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1972-064-61, Kassel, Verladen eines Panzer VI &quot;Tiger I&quot;.jpg|duimnael|regs|'n Tiger word by die Henschelfabriek op 'n spesiale spoorwa gelaai. Die buitenste wiele is afgehaal en die tenk toegerus met 'n nouer ruspersband om dit nouer te maak sodat dit per spoor vervoer kan word]]

Om die buitengewone massa van die tenk te ondersteun was die rusperbande 725&amp;nbsp;mm wyd. Om egter per spoor vervoer te kon word, waar daar breedtebeperkings was, kon die buitenste padwiele verwyder word van 'n flens{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=35}} op elke as,(16 in totaal), en nouer 520&amp;nbsp;mm wye vervoerrusperbande (''Verladeketten'') geïnstalleer word.{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=36}}{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}{{sfn|Wilbeck|2004|p= }} Die vervanging van 'n band met wielverwydering het 30 minute geneem aan elke kant van 'n tenk.{{sfn|Anderson|2013|p=69}} Tog was tenks gereeld per spoor vervoer met hulle breër rusperbande, die treinoperateurs het geweet waar daar nie smal tonnels of ander versperrings op die roete was wat die vervoer van abnormale breë vragte sou verhoed het nie, ten spyte daarvan dat hierdie praktyk streng verbode was.{{sfn|Anderson|2013|p=71}}

=== Waterdeurwaadstelsels ===
Die Tiger tenk se gevegsmassa was 56 ton, wat te swaar was vir meeste van die kleiner [[brûe]] wat 'n beperking van 35 ton gehad het. Om dié probleem te omseil is die tenks toegerus met deurwaadstelsels om deur 4,6&amp;nbsp;m water te kon gaan.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=bridges&amp;f=false |publisher=Voyageur Press |pages=20 |language=en |date=15 February 2008}}&lt;/ref&gt; Dit het ongewone meganismes vir ventilasie en verkoeling benodig wanneer die tenk onderwater was. Die stelsel het 30 minute geneem om opgestel te word, dit het vereis dat die kanon en die skiettoring in die vorentoe posisie gesluit moes word en 'n groot snorkel is uitgelig op die agterkant van die tenk. 'n Opblaasbare ronde ring het die skiettoringring verseël. Die twee agterste kompartemente, wat elk 'n brandstoftenk, verkoeler en waaier bevat het, kon onder water gaan. Slegs die eerste 495 eenhede is met hierdie diepdeurwaadstelsel toegerus&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot;&gt;{{cite web |last1=Forty |first1=George |title=Tiger Tank Battalions in World War II |url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=snorkel&amp;f=false |publisher=Zenith Imprint |pages=51 |language=en}}&lt;/ref&gt; en latere modelle kon slegs water tot twee meter diep deurwaad. Maar die koste verbonde aan die stelsel teenoor die praktiese beperkings het tot gevolg gehad dat die stelsel later vanaf Augustus 1943 nie meer geïnstalleer is nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot; /&gt;

=== Kajuit ===
Die uitleg van die kajuit was tipies soos vir Duitse tenks. Die voorkant van die kajuit was oop met die drywer en radio-operateur wat voor weerskante van die ratkas gesit het. Agter hulle was die skiettoring se vloer omring met panele om 'n gelyk aanlopende vlak te verseker. Dit het die laaier gehelp om die ammunisie maklik te bekom; dit was hoofsaaklik bokant die rusperbande gestoor. Daar was drie bemanningslede in die kajuit, die laaier regs van die kanon en hy het agtertoe gekyk, die kanonnier links van die kanon en die tenkbevelvoerder agter hom. Daar was ook 'n opvoubare stoel aan die regterkant vir die laaier. Die skiettoring se vloer was rond met 157&amp;nbsp;cm kopruimte. Van die eerste weergawes se skiettorings het oor twee skietpoorte vir pistole beskik, een is later vervang met 'n ontsnapluik vir die laaier en die ander een is later verwyder.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg88&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=pistol%20port%20tanks&amp;f=false |website=Google Books |publisher=Voyageur Press |accessdate=1 Januarie 2019 |pages=88 |language=en |date=15 Februarie 2008}}&lt;/ref&gt;

Die Geallieerdes het met na-oorlogse toetsing gevind dat die tenk ongerieflik en spartaans was. Dit was in teenstelling met die Duite bemannings wat die tenk ruim en gerieflik gevind het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA107&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;source=gbs_toc_r&amp;cad=3#v=onepage&amp;q=Tiger%201%20snorkel&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|page=108}}&lt;/ref&gt;

=== Koste ===
Die grootste probleem van die Tiger was dat sy produksie aansienlike hulpbronne in terme van manure en materiaal geverg het, wat gelei het tot 'n hoë eenheidskoste. Die Tiger I het twee keer soveel as die Panzer IV en vier keer soveel as die StuG III aanvalkanon gekos.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm Panzer Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108093434/http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm |date= 8 Januarie 2018 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt; Deels as gevolg van hul hoë koste is slegs 1&amp;nbsp;347 Tiger I en 492 Tiger II-tenks vervaardig.{{sfn|Jentz|1996|p=288}} Die Geallieerdes se naaste ekwivalent was die Amerikaanse [[M26 Pershing]]-tenk waarvan ongeveer 200 gedurende die oorlog in Europa ontplooi is{{sfn|Hunnicutt|1971}} en die Russiese IS-2-tenk waarvan ongeveer 3&amp;nbsp;800 geproduseer is.

Uit 'n tegniese oogpunt beskou was die Tiger I die meerdere van sy tydgenote{{sfn|Zaloga|2015|p=204}}, en ten spyte van die lae aantal geproduseer, tekorte aan opgeleide bemanning en die tenk se hoë brandstofverbruik in tye toe Duitsland tekorte ondervind het, het die Tiger tenks (I en II) 'n groot impak op die oorlog gehad. Hulle was verantwoordelik daarvoor dat ten minste 10 300 vyandelike tenks en 11 380 teentenkkanonne en artillerie-items gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig is. Dit was gedoen met die verlies van 1 725 Tiger tenks wat tenks insluit wat verlore gegaan het vir strategiese redes bv. gebreek, agtergelaat ens.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Askey |first1=Nigel |title=Operation Barbarossa : the complete organisational and statistical analysis, and military simulation |publisher=IngramSparks Publishing |isbn=978-0-648-22192-0 |pages=103}}&lt;/ref&gt;

== Produksiegeskiedenis ==
Die produksie van die Tiger I het in Augustus 1942 begin in die fabriek van ''[[Henschel &amp; Son|Henschel und Sohn]]'' in [[Kassel]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/factory1.shtml|title=The Henschel Tiger Factory|website=alanbamby.com|accessdate=November 12, 2018}}&lt;/ref&gt; aanvanklik teen 'n tempo van 25 eenhede per maand en die piek word bereik in April 1944 toe 104 eenhede per maand uitgerol word. 'n Dokument bestaan wat bevestig dat die eerste Tiger I op 4 Augustus voltooi is. Daar is 1&amp;nbsp;355 eenhede voltooi toe produksie gestaak is. Teen 1 Julie 1944 was daar reeds 671 Tiger I tenks in diens gestel.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=13}} Dit het tweekeer solank geneem om 'n Tiger I te bou as enige ander Duitse tenk tydens die oorlog. Toe die Tiger II tenk in produksie getree het in Januarie 1944 is daar begin om die Tiger I uit te faseer.

[[Japan]] het in 1943 verskillende Duitse tenks gekoop om te bestudeer. Slegs een Tiger I was blykbaar gekoop tesame met 'n Panther en twee Panzer III's, slegs die Panzer III's is uiteindelik afgelewer.{{sfn|Zaloga|2007|p=17}} Die onafgelewerde Tiger is aan die Duitse Weermag geleen deur die Japannese regering.

=== Modifikasies ===
Daar was baie modifikasies aan die tenks aangebring gedurende hul produksietyd, die meeste het ten doel gehad om die voertuig, sy vuurkrag en beskerming te verbeter. Die ontwerp is ook later vereenvoudig deels om koste te bespaar as gevolg van 'n skaarste aan roumateriale. In 1942 is ses veranderinge aangebring, die ''Vorpanzer'', voorste pantserskild, wat verwyder is van die voorproduksiemodelle in April. Gedurende Mei is modderskerms aan die kante vasgebout en verwyderbare modderskerms was ten volle geïntegreer in September. Daar is ook begin om rookgranaatlanseerders te installeer vanaf Augustus 1942, drie aan elke kant. Deur die jare is soortgelyke modifikasies aangebring, in laat 1943 is die tenks bedek met 'n laag ''Zimmerit'', 'n laag nie-magnetiese verf wat voorkom het dat myne aan die tenk kon vaskleef.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E Sd. Kfz. 181] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703171026/http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm |date= 3 Julie 2009 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Crawford 2000, p. 41.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=12}} As gevolg van die lae produksietempo van die tenks, het die integrering van die modifikasies soms tot maande geneem.

Die humoristiese en ietwat pittige handleiding van die tenk, die ''Tigerfibel'', was die eerste van sy soort soos gebruik in die Duitse Weermag. Die sukses van die onortodokse handleiding het tot gevolg gehad dat die styl deur ander nageboots is.

Inligting oor produksie van die Tiger I tenk het die ore van die Geallieerdes teen September 1943 bereik. Die weerstandgroep van die priester Heinrich Maier, wat later tereggestel is, het dokumentasie aan die ''American Office of Strategic Services'' gestuur. Met sketse, wat die ligging van die vervaardigingsaanleg aandui, kon bomwerpers van die Geallieerdes presisie-aanvalle op die aanleg loods.&lt;ref&gt;Peter Broucek &quot;Die österreichische Identität im Widerstand 1938–1945&quot; (2008), p 163.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Peter Pirker &quot;Suberversion deutscher Herrschaft. Der britische Geheimdienst SOE und Österreich&quot; (2012), p 252.&lt;/ref&gt;

=== Variante ===
Daar is 'n paar variante van die Tiger I gebou. Een was die ''Sturmtiger'' (Aanvalstier), 'n swaargepantserde, selfaangedrewe voertuig toegerus met vuurpylaangedrewe [[mortier]]e.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|title=Sturmmörser: 38&amp;nbsp;cm Rocket Projector on Tiger E Chassis – Catalog of Enemy Ordnance|website=www.lonesentry.com|language=en|access-date=2018-09-03|archive-date=2018-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822041157/http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Daar is ook 'n tenkherwinningsweergawe gebou van die Porsche Tiger I genaamd die ''BergeTiger'' en ook een Porsche Tiger I was uitgereik aan die 653ste Swaartenkvernietigingsbattaljon, wat toegerus was met die Ferdinand/Elefant-tenk. 'n Mynveërweergawe is ook in Italië gebou, die kanon was onder andere verwyder, in 'n poging om deur mynvelde te breek. Hulle was soms verwar met die ''BergeTiger''. Daar was drie van die voertuie gebou. Hulle het 'n klein lading plofstof aan 'n klein hefboom gehang wat oor die mynveld laat val is, die tenk rol terug en laat die lading ontplof om die mynveld &quot;skoon te maak&quot;. Daar is geen bewyse dat enige van hul in 'n gevegsrol gebruik is nie.

'n Ander weergawe was die ''Fahrschulpanzer'' VI Tiger-tenk wat gebruik is vir dryweropleiding van Tiger-tenkbemannings. Hierdie tenks se enjins is gemodifiseer om of saamgepersde ''Towngas'' (Stadtgas-stelsel) of houtgas (Holzgas-stelsel) te gebruik. Dit was as gevolg van die skaarste van brandstof. Dit was 'n mengsel van tenks met skiettorings en tenks sonder skiettorings. Hulle is ook nooit in 'n gevegsrol gebruik nie.

=== Naamgewing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-34, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Tigers in aanbou. Die romp rus op die setapparaat (1944)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-21, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Monteerband: die voertuig word toegerus met die nouer vervoer rusperbande (1943)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-35, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Produksielyn met Tigers in aanbou (1944)]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: middle;&quot;
! Titel !! Verwysing !! Datum
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Prototipes
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 45.01
| Henschel
| 28 Julie 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI ''Ausf.'' H1 (VK 4501)
| ''Wa Prüf'' 6&lt;ref&gt;''Waffenamt Prüfwesen'' 6 – Panzer and Motorized Equipment Branch of the ''Heereswaffenamt'' (Army Weapons Department)&lt;/ref&gt;
| 21 Oktober 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 4501 (H)
| ''Wa J Rue'' (''WuG'' 6)&lt;ref&gt;''Wa J Ru-WuG 6—Panzerkraftwagen und Zugkraftwagenabteilung'' – Tanks and Tractors Branch of ''Amtsgruppe fur Industrielle Rustung—Waffen und Gerat'', the Group for Weapons and Equipment Manufacture&lt;/ref&gt;
| 5 Januarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger H1 (VK 4501 – ''Aufbau fur'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.Krupp-Turm'')
| ''Wa Prüf'' 6
| Februarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|''Pz.Kpfw.'' VI (VK 4501/H ''Ausf.'' H1 (Tiger))
| ''Wa Prüf'' 6
| 2 Maart 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' &quot;Tiger&quot; H
| Wa J Rue (WuG 6)
| 20 Junie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Pz.Kpfw. VI&lt;br /&gt;VK 4501 (H)&lt;br /&gt;Tiger (H) Krupp-''Turm mit'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.'' L/56 ''fur Ausf.'' H1
| ''Wa Prüf'' 6
| 1 Julie 1942
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Produksie
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H (''Sd.Kfz.'' 182)
| ''KStN'' 1150d&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1150d |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 9 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309073404/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 15 Augustus 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger I
| ''Wa Prüf'' 6
| 15 Oktober 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI H ''Ausf.'' H1 (Tiger H1)
| –
| 1 Desember 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H ''Ausf.'' H1&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/21+ (Tenkhandleiding)
| Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' Tiger (8,8&amp;nbsp;cm L/56) (''Sd.Kfz.'' 181)
| ''KStN'' 1176e&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1176e |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215612/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 5 Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E (Sd.Kfz. 181)&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/22 (Tenkhandleiding)
| 7 September 1944
|}
Hitler se opdrag van 27 Februarie 1944 het weggedoen met die titel ''Panzerkampfwagen VI'' ten gunste van ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E, wat amptelik die titel tot die einde van die oorlog was.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot; /&gt; Vir algemene gebruik was dit verkort tot ''Tiger''.

== Gevegsgeskiedenis ==
=== Kanon en pantser ===
'n Verslag deur die Duitse Leërwapenagentskap (''Waffenamt'') gee die berekende waarskynlikheid van 'n voltreffer (pantser word deurdring) op afstande waarmee teenstanders betroubaar uit diens gestel word tot op 'n hoek van 30 grade met die inkomende projektiel.

Volgens die ''Waffenamt'' se verslag kan die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon die Amerikaanse M4 Sherman die ewenaaromhulsel vanaf 2&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;m deurdring, dit kon egter glad nie die skuins, voorste pantser van die Sherman vanaf enige afstand deurdring nie. Die Sherman se 75&amp;nbsp;mm kanon kon ook glad nie die Tiger se pantser aan die voorkant op enige afstand deurdring nie, en kon slegs die pantser aan die bokant van die sye deurdring op 'n afstand van 100&amp;nbsp;m of minder. Die Sherman se opgegradeerde 76&amp;nbsp;mm kanon mag die voorkant van die Tiger se pantser deurdring vanaf 600&amp;nbsp;m, die neus van 400&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 700&amp;nbsp;m.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2935-24, Russland, Treffer an Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|Duitse soldate inspekteer 'n treffer wat nie die tenk se pantser deurdring het nie.]]
Die Amerikaanse M3 90&amp;nbsp;mm kanon, normaalweg gebruik as 'n statiese antitenk- en lugafweerkanon, en later gemonteer op die M36 tenkvernietiger en nog later die M36 Pershing, kon die voorkant van die Tiger deurdring vanaf 1000&amp;nbsp;m met standaardammunisie en vanaf 2000&amp;nbsp;m met hoëspoedpantserdeurdring-ammunisie&lt;ref name=&quot;freeweb1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |title=USA Guns 90&amp;nbsp;mm calibre |publisher=Gva.freeweb.hu |accessdate=2010-04-30 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100117182005/http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |archivedate=17 January 2010 }}&lt;/ref&gt;(HVAP).&lt;ref group=nota&gt;High-velocity armor-piercing&lt;/ref&gt;

Toetse gedoen deur die Sowjetunie in Mei 1943 het getoon dat die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 kanon die T-34/76 se skiettoring se voorkant vanaf 1500&amp;nbsp;m en die romp ook vanaf 1500&amp;nbsp;m kan deurdring. 'n Voltreffer op die bestuurder se luik het dit binnetoe laat inplof en in stukke opgebreek.{{sfn|Baryatinsky|2008|pp=29–30}}{{sfn|Kolomiets|2013|p=92}}&lt;ref group=nota&gt;Die data wat gebruik is, is afkomstig van die Sowjet Militêre Intelligensie Diens. Tydens Operasie Tskra het die Russe daarin geslaag om 'n werkende Tiger I tenk te verower by die meer [[Ladogameer]] wat hulle in staat gestel het om data in oor die tenks se tegniese en operasionele vermoë in te samel. In 'n toets het hulle die 8,8 cm kanon op 'n T-34 se romp afgevuur, die data wat verkry is het gelei tot verskeie verbeteringe aan die T-34 en die ontwikkeling van die IS II tenk. Deur die IS II se pantser dikker te maak en dit met 'n 122&amp;nbsp;mm kanon toe te rus, het dit gedugte tenk geword mee kragte te meet.&lt;/ref&gt; Volgens die WaPrüf 1 verslag kon die Sowjet T-34 se boonste pantservoorkant en skiettoring deurdring word tussen 100 en 1400&amp;nbsp;m terwyl hulle geskat het dat die T-34 se 85&amp;nbsp;mm kanon die voorkant van 'n Tiger I op 200 tot 500&amp;nbsp;m{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} kon deurdring, maar Sowjettoetse het bewys dat die 85&amp;nbsp;mm die Tiger I kon binnedring vanaf 1000&amp;nbsp;m{{sfn|WWII Ballistics: Armor and Gunnery|Rexford|Livingston|publisher=Overmach press}} Die 120&amp;nbsp;mm pantser van die romp van die Sowjet IS II, model 1943, kan tussen 100 en 300&amp;nbsp;m deurdring word by die bestuurder se voorste plaat.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Die IS II se 122&amp;nbsp;mm kanon kan die Tiger se voorste pantser tussen 1500 tot 2500&amp;nbsp;m deurdring.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Volgens Steven Zaloga kan die Tiger en die IS II mekaar uitwis in normale gevegstoestande onder 1000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=12}} Op langer afstande speel die vaardigheid van die bemanning en die gevegsomstandighede 'n groot rol.{{sfn|Zaloga|1994|p=13}}

Die Britse ''Churchill IV''-tenk was kwesbaar teen die Tiger I op afstande van 1100 tot 1700&amp;nbsp;m, sy sterkpunt was die neus; die skiettoring sy swakpunt. Volgens 'n STT dokument, dateer April 1944, was die beraming dat die Britse 17-pond kanon soos gebruik op die [[Sherman Firefly]] met sy normale pantserbreek-ballistiese-dopgeskut ([[APCBC]])&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;''Armour-piercing capped ballistic cap'' - moontlik ''Pantserbreek-dop balistiese-dop'' in Afrikaans.&lt;/ref&gt; ammunisie, die skiettoring en die bestuurder se sigplaat van die Tiger I-tenk sal deurdring vanaf 1700&amp;nbsp;m.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}}

Wanneer hulle teikens genader het, is die bemanning van Tiger I-tenks aangeraai om die romp in die 10:30 of 13:30 posisie op die horlosie relatief tot die teiken te keer, 'n posisie waarna as ''Mahlzeit Stellung'' verwys is.&lt;ref group=nota&gt;Die maaltydposisie op 'n horlosie verwys na 10:30 vir ontbyt of 13:30 vir middagete.&lt;/ref&gt; Dit sou verseker dat die voorste pantser tot die ekwivalent van 180&amp;nbsp;mm en die sye tot 140&amp;nbsp;mm dikker word, wat beteken dat geen Geallieerde kanon tot 152&amp;nbsp;mm die Tiger uit aksie kon stel nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |title=''Tigerfibel'' p84-85 |access-date=18 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052523/http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=83}} Omrede die Tiger se pantser regop was en nie teen 'n helling nie, was dit maklik om die aanbevole posisie te verkry. Die ''Panzer IV'' en ''Panther''-tenks was ligter as die Tiger wat veroorsaak het dat die Tiger se sypantser die bemanning beter beskerm het teen aanvalle van die flanke af. Die Tiger was ook aan die agterkant en sykante immuun teen Sowjet teentenkkanonvuur. Die groter kaliber 8,8&amp;nbsp;cm kanon van die Tiger het ook verseker dat teikens meer uitmekaar geruk word met 'n kragtiger ontploffing as die 7,5 cm KwK 42 kanon van die ander twee tenks. Dus was die Tiger 'n beter tenk om ondersteuning aan die Infanterie te bied en fortifikasies te vernietig. Volgens die Duitse tenkbevelvoerder, Otto Carius, het die tenk ook 'n belangrike rol gespeel om teentenkkanonne te vernietig:

{{cquote|Die vernietiging van teentenkkanonne was meestal beskou as niks spesiaal deur leke en soldate van ander takke nie. Slegs die vernietiging van ander tenks word as 'n sukses beskou. Maar aan die ander kant, die belangrikheid van 'n teentenkkanon was tweemaal soveel werd vir ervare tenkbemannings. Hulle was 'n groot gevaar vir die tenks. Die teentenkkanon word opgestel vir 'n lokvalsituasie, goed [[Kamoeflering|gekamoefleer]] en strategies opgestel op die terrein. Hulle was moeilik om geïdentifiseer te word en was ook moeilik om raak te skiet as gevolg van hulle lae hoogte. Gewoonlik was die swaartenks onbewus van dié kanonne totdat hulle die eerste skoot geskiet het. Gewoonlik is ons onmiddellik getref as die kanonbemannings ervare was; ons loop ons gewoonlik vas in 'n muur van kanonne. Dit was dan die beste om so kalm as moontlik te bly en die vyand te vernietig voor hulle die tweede skoot kon vuur.|author=Otto Carius (translated by Robert J. Edwards) |title=''Tigers in the Mud''{{sfn|Carius|2003|p=118}} }}

=== Eerste aksie ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-554-0872-35, Tunesien, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|'n Tiger I word ontplooi om die ''Afrika Korps'' in [[Tunisië]] te versterk, Januarie 1943]]
Hitler was gretig om die nuwe, kragtige wapen te gebruik en het beveel dat die voertuig in diens gestel moes word maande voor die beplande tyd.{{sfn|Guderian|1952|p=280}} 'n Afdeling van vier Tiger-tenks was in aksie op 23 September 1943 naby [[Leningrad]].{{sfn|Showalter|2013|p=48}} Omrede die gebied moerasagtige en bebos was, is hulle beweging hoofsaaklik gebruik op paaie en spore, wat verdediging deur die Sowjet-magte vergemaklik het. Baie van die eerste modelle het probleme onderving met hul transmissies omrede dit probleme ondervind het met die swaar massa van die tenk wanner die tenk te hard bestuur is. Dit het die bestuurders 'n tydjie geneem om te leer hoe om die tenk binne sy vermoë te bestuur en sodoende die enjin en transmissie te spaar, tog het vele gebreek. Dit belangrikste gebeure van die aksie was dat een van die Tigers vasgeval het in die moerasagtige grond en net so gelos is. Die Sowjet-magte het die tenk net so ongeskonde in die hande gekry en hulle in staat gestel om sy ontwerp te bestudeer en teenmaatreëls teen die tenk op stel.{{sfn|Glantz|2005|p=201}}&lt;ref name=&quot;Speer&quot;&gt;{{cite book|last1=Speer|first1=Albert|title=Inside the Third Reich|date=1995|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|location=London|isbn=978-1-84212-735-3|pages=335–336}}&lt;/ref&gt;

Die 503de Swaarpantserbataljon was ontplooi op die Don-front by [[Stalingrad]] in die herfs van 1942 maar arriveer te laat om deel te neem aan Operasie Winter Storm, die poging om die vasgekeerde Duitse troepe in Stalingrad te bevry. Die bataljon was daarna betrokke in swaar, verdedigende aksie in [[Rostof aan die Don]] en aangrensende gebiede gedurende Januarie en Februarie 1943.

In die Noord-Afrika-veldtog het die Tiger I-tenk vir die eerste keer aksie gesien gedurende die [[Tunisië]]-veldtog op 1 Desember 1942, oos van Tebourba. Hier het drie Tigers 'n olyfboord aangeval 5&amp;nbsp;km wes van Djedeida.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die digte olyfboord het sigbaarheid belemmer en vyandelike tenks kon eers op kortafstand gewaar word. Die Tigers was getref deur skote van 'n aantal M3 Lee-tenks op 'n afstand van 80 tot 100&amp;nbsp;m. Twee van die Amerikaanse tenks was uit diens gestel in die aksie. Dit het bewys dat die Tiger baie goeie beskerming bied aan sy bemanning teen vyandelike vuur, dit het die bemanning se vertroue aansienlik laat styg in die tenk.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die eerste verlies van 'n Tiger deur 'n Geallieerde kanon het op 20 Januarie 1943 naby [[Robaa]],{{sfn|Schneider|2004|p=43}} plaasgevind toe 'n battery kanonne van die Britse 72ste Antitenk Regiment 'n Tiger uitgewis het met 'n 6-pond (57&amp;nbsp;mm) teen-tenk kanon. Sewe Tigers was uit diens gestel deur myne gedurende die aanval op Béja gedurende Operasie Ochsenkopf teen die einde van Februarie.{{sfn|Schneider|2004|p=44}}

=== Verder aksie ===
In Julie 1943 het twee swaartenkbataljons (503de en 505de) deelgenaam aan Operasie Caitadel wat die Slag van [[Koersk (stad)|Koersk]] tot gevolg gehad het. Die 505de bataljon het op die noordelike flank en die 503de bataljon het op die suidelike flank van die Koersk-uitloper diens gedoen, die doelwit was om die uitloper af te sny en sodoende te omsingel. Die Duitse magte kon egter nie daarin slaag nie en hulle moes 'n verdedigende rol aanneem. Die ontrekking uit Koersk het tot gevolg gehad dat vele gebreekte Tigers net so daar gelos was omrede die bataljonne nie die nodige instandhoudingwerk of herstelwerk kon doen nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2 Pg48-50&quot;&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=reliability&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|pages=47–50}}&lt;/ref&gt;

Op 11 April 1945 het 'n Tiger I-tenk drie Sherman M4 tenks en 'n pantser kar vernietig terwyl hulle op 'n pad vorentoe beweeg het.{{sfn|Schneider|2005}} Op 12 April 1945 het 'n Tiger I-tenk (F02) twee [[Comet (tenk)|Comet-tenks]] vernietig, een halfruspervoertuig en een verkennings motor.{{sfn|Schneider|2005}} Hierdie Tiger I was egter op sy beurt deur 'n Comet-tenk van die 3de Koninklike Tenkregiment vernietig die volgende dag sonder die hulp van infanterie.{{sfn|Schneider|2005}}

=== Beweegbaarheid en betroubaarheid ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-024-3536-28, Russland, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|'n Tiger ondergaan herstelwerk aan sy enjin]]
Die tenk se massa het sy vermoë om brûe oor te steek aansienlik beperk. Om die rede is die tenk gebou met waterdigte luike en 'n snorkel om dit toe te laat om deur water van 4&amp;nbsp;m te kan waad. Sy massa het dit ook riskant gemaak om deur geboue te ry omrede kelders mag ingee onder die massa en die tenk daarin val. Nog 'n swakpunt was die stadige spoed waarmee die hidrolies aangedrewe skiettoring in die rondte kon draai. As gevolg van betroubaarheidsprobleme met die ''Maybach HL 210 TRM P45'' enjin, wat in die eerste 250 Tigers installeer is, kon die tenk nie teen sy maksimum vermoë werk nie.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/maybach.shtml|title=The Maybach Engine|work=The Tiger I Information Center}}&lt;/ref&gt; Die Maybach-enjin se maksimum omwentelinge was 3&amp;nbsp;000 opm die bemannings was ingelig in die handleiding dat hulle nie 2&amp;nbsp;600 opm mag oorskry het nie. Hierdie beperking was op gehef toe die Maybach HL 230 enjin beskikbaar geraak het.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot; /&gt; Die skiettoring kon met die hand gedraai word maar die opsie is slegs gebruik wanneer klein veranderinge gedoen moes word.{{sfn|Carruthers|2013}}

Die eerste Tigers kon 'n topspoed van 45&amp;nbsp;km/h behaal oor geskikte terrein. Dit was egter nie aanbeveel vir normale operasies nie en was verbied gedurende opleiding. 'n Reëlaar was later geïnstalleer om die enjin se omwentelinge tot 2&amp;nbsp;600 opm te beperk en die tenk se spoed tot ongeveer 38&amp;nbsp;km/h. Die Tiger se bemannings het verslag gedoen dat die tenk se kruip spoed ongeveer 10&amp;nbsp;km/h is.&lt;ref&gt;Lochmann and Rubbel p 22&lt;/ref&gt; Daarteenoor het medium tenks van die tyd, soos die Sherman of T-34, 'n gemiddelde topspoed van 45&amp;nbsp;km/h gehad. Dus was die Tiger se topspoed nie sleg nie as in aanmerking geneem word dat sy massa tweekeer dié van die twee tenks was nie.{{sfn|Carruthers|2013}} Met sy wye rusperbande, 'n idee geleen van die Sowjet se T-34, het die Tiger minder druk op die grond uitgeoefen as ander kleiner tenks soos byvoorbeeld die M4 Sherman.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2926-11A, Russland, Abschleppen eines Tiger I.jpg|duimnael|Tiger I op sleeptou deur twee Sd.Kfz. 9]]
Tiger I-tenks het groot instandhouding vereis. Dit het twee of soms drie standaard Duitse Sd.Kfz. 9 ''Famo'' swaar halfrusperband sleepvoertuie geneem om dit te sleep. Tigerbemannings het soms ander Tigers versoek om hulle te sleep, maar dit was nie aanbeveel nie omrede die tweede tenk kon oorverhit en die enjin breek. Die wipstuk waarmee die tenk gesleep kan word is laag geïnstalleer wat sleeptou bemoeilik het oor ruwe terrein. Wanneer die tenk gesleep word het die rusperband opgehoop op die agterste tandrat wat die tenk geïmobilsieer het. Wanneer die rusperband opgehoop het, het dit twee Tigers geneem om die tenk te trek. Die opgehoopte rusperband was ook 'n probleem op sigself, dit was soms onmoontlik om die band uit mekaar te haal omrede die boute in die band nie uit gehaal kan word nie. Die rusperband moes dan met 'n klein plofstoflading uit mekaar geskiet word.

Gedurende die tweede helfte van 1943 was die gemiddelde betroubaarheidsindeks soortgelyk soos die van die Panther-tenk, naamlik 36%, in vergelyking van die 48% van die Panxer IV en 65% van die StuG III.{{sfn|Zaloga|2015|p=202}} Vanaf Mei 1944 tot Maart 1945 was die betroubaarheid van die Tiger dieselfde as die van die Panzer IV. Met 'n gemiddeld van 70% was die Tiger se operasionele betroubaarheid op die Wesfront beter as die 62% van die Panthers. Op die Oosfront was die Tiger se betroubaarheid 65% teenoor die 71% van die Panzer IV en 65% van die Panther.{{sfn|Fletcher|2011|p=139}}{{sfn|Jentz|1996|p=202,230}}

=== Taktiese ontplooiing ===
Die Tiger-tenks was gebruik in verskeie swaartenk bataljons (schwere Panzer-Abteilung) onder bevel van die leër. Die bataljons was ontplooi in kritiese sektore waar hulle moes sorg vir 'n deurbraak of gebruik is vir teenaanvalle. 'n Paar voorkeur divisies soos die ''Grossdeutschland'', ''1ste SS Leibstandarte Adolf Hitler'', ''2de SS Das Reich'' en ''3de SS Totenkopf Panzergrenadier Divisie'' by [[Koersk (stad)|Koersk]] het 'n Tiger-afdeling in hulle tenkregiment gehad. Die ''Grossdeutschland'' Divisie se Tiger-kompanie is vergroot tot 'n bataljon, bekend as die ''III Pantser Bataljon van die Pantserregiment Grossdeutschland''. Die ''3de SS Totenkopf'' het sy Tiger I-kompanie regdeur die oorlog behou. Die ''1ste SS'' en ''2de SS'' se kompanies is weggeneem en met die ''101ste SS Tiger Bataljon'' geïntegreer, wat deel van die 1ste SS Pantser Korps was.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}}

Die Tiger is oorspronklik ontwerp as 'n aanvallende, deurbraak wapen maar teen die tyd dat dit in diens gestel is, het die militêre situasie drasties verander en dit was meestal in 'n verdedigingsrol gebruik: as 'n antitenk en infanterie ondersteuning wapen.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}} Takties het dit ook beteken dat die Tiger-eenhede aanhoudend moes rondbeweeg om deurbrake te bewerkstellig, wat buitengewone meganiese slytasie tot gevolg gehad het. Die gevolg was dat daar feitlik nooit 'n oomblik was waar enige bataljon teen volle sterkte in aksie gegaan het nie.

Teen die Sowjetunie en Weste Geallieerdes se produksie nommers was 'n vernietig verhouding van 10:1 nie goed genoeg nie. Die nommer moet gemeet word aan die geleentheidskoste van die duur Tiger-tenk. Elke Tiger kos viermaal die koste van een ''Sturmgeschütz III''-kanon.

== Geallieerdes se reaksie ==
=== Britse reaksie ===
Die Britte het die geleidelike verbetering van die Duitse pantsergevegsvoertuie en wapens sedert 1940 dopgehou en besef dat hulle oor kragtiger antitenkwapens sal moet beskik. Werk aan die 76,2&amp;nbsp;mm kaliber OF 17-ponder het reeds begin in laat 1940 en in 1942 was 100 eenhede van die eerste produksieloop na Noord-Afrika gehaas om die dreigement van die nuwe Tiger I-tenk die hoof te bied. Daar was nog nie 'n kanonwa vir die kanon ontwerp nie en hulle is gemonteer op die 25-pond kanon se waens, dit het bekend gestaan as die ''Pheasant''.

Daar was 'n jaagtog om kruiser-tenks,&lt;ref group=nota&gt;Kruiser-tenk:konsep tussen die wêreld-oorloë waar die tenks ligter pantser dra om sy spoed te verbeter vs. infanterie-tenks wat swaar gepantser was&lt;/ref&gt; gewapen met die 17-pond kanon in diens gestel te kry. Die ''A30 Challenger'' was reeds by die prototipestadium in 1942&lt;ref&gt;[http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx The 17 Pounder Anti-Tank Gun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004041316/http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx |date=4 Oktober 2008 }} David Boyd, wwiiequipment.com&lt;/ref&gt; maar relatief lig gepantser, die voorkant was slegs 64&amp;nbsp;mm dik en slegs 200 is bestel. Die bemanning het van die tenk gehou omrede dit so vinnig was. Die ''Sherman Firefly'', toegerus met die 17-pond kanon was 'n groot sukses alhoewel dit veronderstel was om slegs 'n tydelike oplossing te wees. Die Firefly was suksesvol teen die Tiger, in een skermutseling het 'n enkele Firefly drie Tigers vernietig met vyf skote in twaalf minute.{{sfn|Hart|2007|p=65}} Daar was oor die 2 000 Firefly's gebou gedurende die oorlog. Vyf verskillende ontwerpe wat toegerus was met die 17-pond kanon het die lig gesien gedurende die oorlog: die ''A30 Challenger'', ''A34 Comet'' (wat die ''OQF 77&amp;nbsp;mm'' variant gebruik het), die ''Sherman Firefly'', die 17-pond ''SP Achilles'' (tenkvernietiger) en die 17-pond ''SP Archer'' (selfaangedrewe kanon) terwyl die ''A41 [[Centurion (tenk)|Centurion tenk]]'' op die punt was om in diens gestel te word toe die oorlog beëindig is. In 1944 het die Britte 'n ''APDS''&lt;ref group=nota&gt;Armour-piercing discarding sabot. Afrikaans: pantserbreek skei-klomp. Dit is wanneer 'n dunner projektiel gedra word deur dele wat wegval sodra die projektiel die loop van die wapen verlaat&lt;/ref&gt; projektiel bekendgestel wat sy deurdringvermoë aansienlik verhoog het.

=== Sowjetreaksie ===
[[Lêer:Zhukov at the Tiger tank.jpg|duimnael|links|Maarskalk [[Georgy Zhukov]] inspekteer 'n Tiger deur die [[Rooi Leër]] gebuit in 1943]]
Die Sowjetunie se reaksie op die verskyning van die Tiger I-tenk was deur die produksie van die 57&amp;nbsp;mm ZiS-2 antitenkkanon te hervat, wat in 1941 gestaak was ten gunste van goedkoper en meer funksionele alternatiewe byvoorbeeld die ZiS-3. Die ZiS-2 se vermoë het die basiese behoefte toe vir antitenkkanonne ver oorskry. Die ZiS-2 het beter pantserdeurdringing gehad as die 76&amp;nbsp;mm F-34 antitenkkanon soos gebruik deur die meeste Sowjettenks of as die ZiS-3 76&amp;nbsp;mm kanon, maar dit was nog nie goed genoeg om die Tiger I uit aksie te stel nie. 'n Klein aantal T-34 tenks was toegerus met die tenkweergawe van die ZiS-2, die ZiS-4, maar dit kon nie 'n aanvaarbare hoëplofkragprojektiel vuur nie, wat dit onaanvaarbaar gemaak het as 'n antitenkkanon.

Praktiese toetse uitgevoer met die nuwe 85&amp;nbsp;mm D-5T, ontwerp as 'n lugafweerkanon, was terleurstellend. Verskeie verowerde Tiger I-tenks is verskeep na Chelyabinsk, waar die D-5T uit verskeie hoeke op hulle gevuur het. Die D-5T kon slegs die Tiger se pantser deurdring wanneer dit self binne trefafstand van die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon was.{{sfn|Zaloga|1994|pages=6–7}} Tog was dit nog gebruik vir die SU-85 selfaangedrewekanon wat op die onderstel van die T-34 gebou is vanaf Augustus 1943. Daar was ook begin met die produksie van die KV swaartenk wat toegerus is met die 85&amp;nbsp;mm D-5T in 'n skiettoring van die IS-85. Daar was ook 'n kort produksieloop van 148 KV-85 tenks wat vanaf September 1943 na die front gestuur is, die produksie is voltooi aan die einde van Desember 1943.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Boldyrev|first1=Eugeni|title=KV-85 Heavy Tank|url=http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|website=The Russian Battlefield|accessdate=20 October 2014|archive-date=31 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331234928/http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Vroeg in 1944 het die T-34/85 tenk verskyn, dit is die standaard T-34 wat met die SU-85 toegerus is met die voordeel dat die kanon beweegbaar is in die skiettoring. Die T-34/85 se slaankrag was net so goed as die swaarder IS-85 tenk maar in 'n meer koste effektiewe pakket wat 'n herhaling was van die omstandighede wat gelei het tot die afname van KV-1 produksie. Die IS was daarna herbewapen met die 122&amp;nbsp;mm D-25T, wat met BR–471 pantserdeurdring projektiele die Tiger se pantser kon deurdring vanaf 1,200&amp;nbsp;m,&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Potapov |first1=Valeri |title=Development History of the JS-1/JS-2 |url=http://www.battlefield.ru/is2_1.html |website=The Russian Battlefield |accessdate=21 January 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050907211847/http://www.battlefield.ru/is2_1.html |archivedate=7 September 2005 }}&lt;/ref&gt; en kon met die verbeterde BR–471B APHEBC projektiele dit doen verder as 2,000&amp;nbsp;m.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |title=Specification and Armor Penetration |access-date=20 Julie 2020 |archive-date=14 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214024155/http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Die Br-471B projektiel was reeds bestel vroeg in 1945, maar was te laat beskikbaar om gebruik te kon word in Europa. David R. Higgins, ''King Tiger Vs IS-2: Operation Solstice''. 1945 p. 26&lt;/ref&gt; Die verouderde SU-85 was vervang met die SU-100, wat toegerus is met die D-10 tenkkanon en kon 149&amp;nbsp;mm vertikale pantser deurdring op 1,000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=225}}

In Mei 1943 het die Rooi Leër die SU-152 uitgerol wat in 1944 vervang is met die ISU-152. Hierdie selfaangedrewe kanonne was toegerus met die groot 152&amp;nbsp;mm houwitser-kanon. Die SU-152 was ontwerp in 'n naby ondersteuningsrol vir gebruik teen Duitse fortifikasies eerder as vir gebruik teen pantser, tog het dit saam met die latere ISU-152 die bynaam ''beast killer'' gekry vir sy rare vermoë om Duitse swaartenks te vernietig. Die 152&amp;nbsp;mm pantserdeurdringprojektiele het meer as 45&amp;nbsp;kg geweeg en kon 'n Tiger se pantser reg van voor vanaf 1000&amp;nbsp;m deurdring. Sy hoëplofkragprojektiele was ook kragtig genoeg om groot skade aan 'n tenk aan te rig, soms het dit tot die skiettoring afgeruk. Maar as gevolg van die grootte en massa van die ammunisie het beide wapens 'n lae vuurtempo gehad en kon slegs twintig projektiele dra.

=== Amerikaanse reaksie ===
[[Lêer:TigerITankTunis.jpg|duimnael|Tiger 712 verower deur Amerikaanse magte in [[Tunis]], 1943]]
Die Amerikaners het gehuiwer om hul 76&amp;nbsp;mm M1 kanon te gebruik, al was hul wel beskikbaar, omrede daar is reeds in 1944 vasgestel is dat die 75&amp;nbsp;mm M3 kanon opgewasse was om die Duitse bedreiging die hoof te bied.{{sfn|Zaloga|2003|p=13}} Hulle besluit was gebaseer op die feit dat hulle verwag het dat hulle minder Tigers sou teëkom en dat die antitenk kanonne (soos in Tunisië en [[Sisilië]]) eerder die tenks moet vernietig as ander tenks.{{sfn|Zaloga|2003|p=14}}

== Gebruikers van die tenk ==
* {{vlagland|Duitsland}} – Die hoofgebruiker
* {{vlagland|Hongarye}} – Duitsland het in 1944 dertien tenks aan die &lt;ref&gt;Kliment, C. K. and Bernád, D. (2007). ''Maďarská armáda 1919–1945'' (N.B.- Die bron meld dat daar miskien 15 tenks afgelewer was maar slegs dertien word in die Hongaarse Leër se bronne weerspieël.)&lt;/ref&gt; die Eerste Hongaarse Leër gegee wat onder Duitse bevel op die Oos-front geveg het. 'n Gebrek aan herstelfasiliteite het egter veroorsaak dat die meeste tenks gou buite aksie en vernietig was. Drie beskadigde Tigers is na Duitsland teruggestuur.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mujzer|first=Péter|date=2018|title=A 2. páncéloshadosztály hadműveletei Galíciában, 1944-ben II. rész|url=http://real.mtak.hu/74650|journal=Haditechnika|volume=52|issue=3|pages=2–6|doi=10.23713/HT.52.1.01}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagland|Frankryk}} – Hulle het gebuite Tigers in die [[Saint-Nazaire]]-uitloper en die Geallieerde offensief in Duitsland gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |title=argiefkopie |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=24 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724054942/http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Tigertenks in bewaring ==
=== Tiger 131 ===
[[Lêer:Tiger 131 (7527948486).jpg|duimnael|links|''Tiger 131'' te Bovington Tenkmuseum, Verenigde Koningkryk]]
'n Tiger I-tenk met rompnommer 131, wat deel was van die 504de Duitse Swaartenkbataljon, is verower op 'n heuwel genaam Djebel Djaffa in Tunisië. 'n Treffer deur die 6-ponder kanon van 'n Churchill-tenk het die loop van die Tiger getref, afgewyk en die skiettoring se ring getref wat dit staties gelaat het en ook die tenkbevelvoerder gewond het. Die bemanning het die tenk verlaat en dit was oorgeneem deur die Geallieerdes.&lt;ref group=nota&gt;Die bewaringsmense het die skade aan die loop veroorsaak deur die treffer net so gelaat en dit nie met verf bedek nie. Dit kan besigtig word te Bovington Tenkmuseum&lt;/ref&gt; Nadat die tenk herstel is, is dit na Engeland gestuur vir 'n deeglike ondersoek.

Die Tiger 131 was amptelik oorhandig aan Bovington Tenkmuseum deur die Britse ''Ministry of Supply'' op 25 September 1951. In Junie 1990 was die tenk verwyder uit die uitstalling area en is daar begin met sy restorasie. Dié werk was uitgevoer deur die museum en die Leër se herstel afdeling. Die hele tenk was feitlik uitmekaar gehaal. Die Maybach HK230 enjin van die museum se Tiger II-tenk was geïnstalleer in die Tiger I. Die Tiger I se oorspronklike Maybach HL210 was uitmekaar gehaal vir permanente uitstalling.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |title=The Tiger Tank Restoration project – &quot;Our Tiger&quot; Journal |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=13 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030413035746/http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ook was 'n moderne, permanente vuurblusstelsel in die tenk se enjin aangebring. Dit is die enigste twee veranderinge wat aangebring is aan die Tiger 131. Die Tiger was teruggebring na die museum in Desember 2003; dit was nou in 'n perfek werkende toestand. Hierdie tenk was gebruik in die rolprent ''Fury'' in 2014, die eerste keer wat 'n ten volle werkende Tiger I tenk in 'n rolprent gebruik is sedert die Tweede Wêreldoorlog.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-24987676|title=BBC News – 'Last' WW2 Tiger tank to be used in Brad Pitt film|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== Ander tenks ===
Omrede daar slegs 1300 Tiger I-tenks vervaardig is gedurende die Tweede Wêreldoorlog, het min van hulle die oorlog en die na-oorloge metaalherwinnngsprojekte oorleef. Groot gedeeltes van Tiger I's is gevind maar 'n volledige voertuig ontwyk pantser-entoesiaste en tenkversamelaars nog steeds. Behalwe die Tiger 131 het slegs ses ander Tigers die oorlog oorleef. Die ses tenks word uitgestal (soos in April 2018) en kan besoek word by:
* ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk. Die tenk word binnenshuis uitgestal en is in 'n goeie toestand. Dit is in die middel van 1944 gebou en het staal oorvleuelende wiele wat van die Tiger II oorgedra is en is ook toegerus met nouer vervoer rusperbande. Hierdie tenk was deel van die 2de Kompanie van die SS Swaar Pantser Bataljon 102 wat in die Cauville omgewing geveg het. Die tenk was ontruim en net so gelos nadat dit meganiese probleme ontwikkel het. Dit was later as die ''Colmar'' deur die Vrye Franse in die 6de ''Cuirassier Regiment'' indiens gestel en het al die pad terug Duitsland toe aan gevegte deelgeneem.

* Vimoutiers in Normandië. Hierdie tenk was ook net so gelos nadat dit beskadig en deur die bemanning uit aksie gestel is in Augustus 1944. Dit word tans in 'n buitenmuurse fasiliteit ten toon gestel maar is in 'n slegte toestand weens die lang tyd in oop weerstoestande. Die tenk het ook 'n paar verlore onderdele soos die luike en beide uitlaatpype.

* Kubinka Tenkmuseum in Moskou. Hierdie tenk is in 'n goeie toestand en word binnenshuis ten toon gestel. Die enigste verlore onderdele is die buitenste ry van vier padwiele.

* Militêre-Historiese museum te Lenino-Snegiri, Rusland. Die tenk staan buite en is in 'n slegte toestand. Dit was voorheen gebruik as 'n teiken en is beskadig in die proses. Van die skade is stukkende aandrywing en baie gate in die romp.

* Fort Benning, [[Georgia]], VSA. Die tenk is Tiger 712, rompnommer 250031 en is deur die 501ste Swaar Pantser Bataljon gebruik. Dit vorm nou deel van die Verenigde State se Leër Pantser en Kavallerie Museum in Fort Benning, Georgia. Die tenk is in 'n goeie toestand en word nou binnenshuis uitgestal nadat dit eers buite gestaan het. Die linkerkant van die skiettoring en 'n gedeelte van die boonste romp was oopgesny, blykbaar as deel van 'n ondersoek tydens die Tweede Wêreldoorlog; die plekke is nou bedek met vals metaalplate.

* Duitse Pantser Museum in Munster, [[Nedersakse]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |title=Deutsches Panzermuseum Munster: Die schwerste Katze aller Zeiten |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=12 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312040908/http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hierdie tenk was deur mnr. Hoebig van Duitsland aanmekaar gesit met onderdele wat hy by die Trun-skrootwerf in Normandië&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-Un-char-Tigre-Allemand-reconstruit-avec-des-pieces-de-la-poche-de-Falaise-Chambois_40772-2173893------61001-aud_actu.Htm|title=Un char Tigre Allemand reconstruit avec des pièces de la poche de Falaise-Chambois|work=Ouest-France.fr}}&lt;/ref&gt; en ander onderdele wat hy in Koerland, [[Letland]] gekry het.

=== Galery ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
TigerI Saumur.jpg|Tiger ''Colmar'' in die ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk
Vimoutiers (Orne-France) - Char Tigre allemand.jpg|Die Vimoutiers Tiger-tenk in Vimoutiers in Normandië, Frankryk
Pz.Kpfw. Vl Ausf.H in Snegiri.JPG|Ergbeskadigde Tiger op uitstalling in die Lenino-Snegiri Militêr-historiese Museum, Rusland
Lêer:Pz.Kpfw VI in the Kubinka Museum.jpg|In Kubinka Tenkmuseum, Rusland
&lt;/gallery&gt;

== Vergelykbare tenks uit die era ==
Vergelykbare tenks uit die era is die:
* Sowjet ''IS Stalin''
* Verenigde State se [[M26 Pershing]].

== Nota's, verwysings en bronne ==

=== Notas ===
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

=== Verwysings ===
{{Verwysings|3}}

=== Bibliografie ===
{{refbegin}}
* {{cite book | first = Thomas | last = Anderson | title = Tiger | url = https://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | year = 2013 | publisher = Osprey Publishing | isbn = 978-1-78096-201-6 | ref = harv | access-date = 30 Julie 2020 | archive-date = 19 Oktober 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141019162216/http://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | url-status = dead }}
* {{cite book | last = Agte | first = Patrick | year = 2006 | title = Michael Wittmann and the Waffen SS Tiger Commanders of the Leibstandarte in WWII, Vol. 1 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg | isbn = 978-0-8117-3334-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Baryatinsky | first = Mikhail | title = The T-34 in Combat | year = 2008 | publisher = Jauza, Moscow | isbn = 978-5-699-26709-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | year = 2001 | title = World War II Ballistics – Armor and Gunnery | location = Albany, N.Y. | publisher = Overmatch Press. | oclc = 71143143 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Bishop | first = Chris | title = The Encyclopedia of Weapons of World War II | url = https://archive.org/details/encyclopediaofwe0000unse_h0e2 | year = 2002 | publisher = Metrobooks | location = London | chapter = 1 |isbn = 1-58663-762-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carius | first = Otto | year = 2003 | translator-last= Edwards | translator-first=Robert J. | title = Tigers in the Mud – The Combat Career of German Panzer Commander Otto Carius | url = https://archive.org/details/tigersinmudcomba0000cari | publisher = Stackpole Books | isbn = 978-0-8117-2911-6 | ref = harv }}
* {{cite book |last = Carruthers | first = Bob | title = German Tanks at War |url = https://archive.org/details/germantanksatwar0000carr | publisher = Cassell | location = London | year = 2000 | isbn = 978-0-304-35394-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carruthers | first = Bob | year = 2013 | title = Tiger I in Combat | publisher = Coda Books Ltd. | url = https://books.google.com/?id=xppl3sDQWtkC&amp;pg=PT59&amp;dq=slow+traverse+of+the+hydraulically-operated#v=onepage&amp;q=slow%20traverse%20of%20the%20hydraulically-operated&amp;f=false | isbn = 978-1-78159-129-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Drabkin | first1 = Artem | last2 = Sheremet | first2 = Oleg | year = 2006 | title = T-34 in action. | url = https://archive.org/details/t34inaction0000drab | location = Barnsley (S-Y) | publisher = Pen &amp; Sword Military | isbn = 1-84415-243-X | ref = harv }}
* {{cite book
 | last=Fletcher | first=David | year=2011 |title=Tiger Tank: Owners' Workshop Manual | url=https://archive.org/details/tigertankpanzerk0000unse | publisher=Haynes Publishing | isbn=978-0-7603-4078-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Forty | first=George | year=2004 |title=Villers Bocage. Battle Zone Normandy | publisher=Sutton Publishing | isbn=0-7509-3012-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Glantz| first=David |authorlink=David Glantz |year=2005 |title=Colossus Reborn : the Red Army at War : 1941–1943 |location=Lawrence, KS |publisher=University of Kansas Press |isbn=0-7006-1353-6 |ref=harv }}
* {{cite book | last1 = Green | first1 = Michael | last2 = Brown | first2 = James D. | title = Tiger Tanks at War | url = https://archive.org/details/tigertanksatwar0000gree | location = St. Paul, MN | publisher = Zenith Press | year = 2008 | isbn = 978-0-7603-3112-5 | ref = harv }}
* {{cite book |last=Guderian |first=Heinz |authorlink=Heinz Guderian |title=Panzer Leader |location=New York |publisher=Da Capo Press |year=1952 |edition=Reissue edition, 2001 | ref = harv}}
* {{cite book | last = Hart | first = Stephen | year = 2007 | title = Sherman Firefly vs Tiger: Normandy 1944 | url = https://archive.org/details/shermanfireflyvs0000hart | publisher = Osprey Publishing | location = Reading | isbn = 1-84603-150-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Hunnicutt |first = Richard Pearce | year = 1971 | title = Pershing: A History of the Medium Tank T20 Series | location = Navato, CA | publisher = Presidio Press | isbn = 0-9821907-0-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Thomas | year = 1996 | title = Panzertruppen 2: The Complete Guide to the Creation &amp; Combat Employment of Germany's Tank Force 1943–1945 | url = https://archive.org/details/panzertruppencom0000unse | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-0080-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Jentz | first1 = Tom | year = 1993 | last2 = Doyle | first2=Hillary | others = illustrated by Sarson, Peter | title = Tiger 1 Heavy Tank 1942–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-85532-337-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 1997 | author2 = Doyle, Hillary | title = Germany's Tiger Tanks: Tiger I &amp; II : Combat Tactics | publisher = Schiffer Publishing | isbn = 978-0-7643-0225-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 2000 | last2 = Doyle | first2=Hillary | title = Germany's Tiger tanks D.W. to Tiger 1 | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-1038-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Kolomiets | first=Maxim | url=https://books.google.com/?id=vS_CAgAAQBAJ&amp;lpg=PA90&amp;dq=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%20%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0%20%D0%A2%2034%20%D1%81%20%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8%201500%20%D0%BC.&amp;pg=PA92#v=onepage&amp;q&amp;f=true | script-title=ru:&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге | trans-title=&quot;Tiger Tierra del Arc&quot; | publisher=KM Strategy | date=2013 | isbn=978-5-699-65932-6 | language=Russian | ref=harv | title=&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге }}
* {{cite book | last1 = Lochmann | first1 = Franz-Wilhelm | authorlink = | year = 2000 | first2 = Alfred |last2=Rubbel| title = Combat History of German Tiger Tank Battalion 503 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg, PA, USA | isbn = 978-0-8117-3484-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Perrett | first = Bryan | authorlink = | year = 1999 | author2 = | title = Panzerkampfwagen IV medium tank : 1936–1945 | url = https://archive.org/details/panzerkampfwagen0000brya | publisher = Osprey | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 978-1-85532-843-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2004 | title = Tigers in Combat I | url = https://archive.org/details/tigersincombati0000schn | publisher = Stackpole Books | edition=2nd | orig-year=First published 2000 by J.J. Fedorowicz Publishing; Winnipeg | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3171-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2005 | title = Tigers in Combat II | url = https://archive.org/details/tigersincombat0000schn | publisher = Stackpole Books; originally published 1998 by J.J. Fedorowicz; Winnipeg, Canada | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3203-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Showalter | first=Dennis E | year=2013 | title=Armor and Blood : the Battle of Kursk, the turning point of World War II | url=https://archive.org/details/armorbloodbattle0000show | location=New York, NY | publisher=Random House | ref = harv }}
* {{cite book| id = Spielberger &amp; Doyle (2002) | author= Spielberger, Walter &amp; Doyle, Hilary |year=2007 |title=Tigers I and II and their variants |location=Pennsylvania |publisher=Schiffer Publishing Ltd |isbn=978-0-7643-2780-3}}
* {{cite book | last=Tucker-Jones | first=Anthony | title=Tiger I and Tiger II|year=2012|publisher=Pen &amp; Sword Military | location=Barnsley | chapter=Introduction | isbn=978-1-78159-030-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Wilbeck | first = Christopher | year = 2004 | title = Sledgehammers: Strengths and Flaws of Tiger Tank Battalions in World War II | url = https://archive.org/details/sledgehammersstr0000wilb | publisher = The Aberjona Press | location = Bedford, Pa. | isbn = 978-0-9717650-2-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | title = IS-2 Heavy Tank 1944–73 | date= 1994 | publisher = Osprey | isbn= 978-1-85532-396-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2003 | title = M4 (76&amp;nbsp;mm) Medium Tank 1943–65 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-542-2 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2005 | title = US Anti-Tank Artillery 1941–45 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-690-9 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2007 | title = Japanese Tanks 1939–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-84603-091-8 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2015 | title = Armored Champion: The Top Tanks of World War II |location = Mechanicsburg, PA | publisher = Stackpole Books |isbn = 978-0-8117-1437-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zetterling | first = Niklas | year = 2000 | title = Kursk 1943: a statistical analysis | publisher = Frank Cass | location = London | isbn = 978-0-7146-5052-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | title = WWII Ballistics: Armor and Gunnery | date = 2001 | publisher = Overmatch Press | ref = harv }}
{{refend}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Panzerkampfwagen VI}}

{{en-vertaal|Tiger I}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Tenks]]
[[Kategorie:Nazi-Duitsland]]
[[Kategorie:Duitse weermag]]</text>
      <sha1>51pw08i2uezi9drnc2axp3bs2m97q8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978961</id>
      <parentid>2978960</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verbeterde ontwerp */ Ai!</comment>
      <origin>2978961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79857" sha1="il6et5zevqpluhhm0g35wazidyadhg4" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wapen
| name               = ''Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E''
| image              = [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-16, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).2.jpg|280px]]
| image_size         = 
| alt                = 
| caption            = 'n Tiger I in die noorde van Frankryk, Maart 1944
| origin             = {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| type               = Swaartenk
| is_artillery       = 
| is_vehicle         = Ja
| service            = 1942–1945
| used_by            = 
| wars               = [[Tweede Wêreldoorlog]]
| designer           = [[Erwin Aders]]&lt;br /&gt;[[Henschel &amp; Son]]
| design_date        = 1938–1941
| manufacturer       = [[Henschel &amp; Son]]
| unit_cost          = 250&amp;nbsp;800 RM{{sfn|Zetterling|2000|p=61}}&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Sonder wapens, optiese toerusting, of radio. 399&amp;nbsp;800 Ryksmark veggereed.&lt;/ref&gt;
| production_date    = 1942–1944
| number             = 1&amp;nbsp;347&lt;ref group=nota&gt;Die algemene aantal wat gebruik word is 1&amp;nbsp;350, die ''World War II'' tydskrif vermeld die syfer van 1&amp;nbsp;355 in hulle Januarie 1994-uitgawe (p.16). Jentz vermeld die getal van 1&amp;nbsp;347, insluitende die prototipe, dit is die resultaat van die deeglikste ondersoek van die primêre bronne ooit gedoen.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=11–13}}
| variants           =
| spec_label         = RfRuK VK 4501H Ausf.E, Blatt: G-330
| weight             = 54&amp;nbsp;t{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=177}}&lt;br /&gt;57&amp;nbsp;t (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=179}} (gevegsmassa)&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;
| length             = 6,316&amp;nbsp;m&lt;br /&gt;8,45&amp;nbsp;m kanonloop vorentoe
| part_length        = 
| width              = 3,56&amp;nbsp;m
| height             = 3,0&amp;nbsp;m
| diameter           = 
| crew               = 5 (bevelvoerder, kanonnier, laaier, drywer, radio-operateur)
| passengers         =
| cartridge          = 
| cartridge_weight   = 
| caliber            = 
| barrels            = 
| action             = 
| rate               =
| velocity           = 
| range              = 
| max_range          = 
| feed               = 
| sights             = 
| breech             = 
| recoil             = 
| carriage           = 
| elevation          = 
| traverse           = 
| armour             = 25–120&amp;nbsp;mm{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}}{{sfn|Hart|2007|p=17}}
| primary_armament   = 1× 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 [[Kaliber (artillerie)|L/56]]&lt;br /&gt;92 pantserdeurdringing- en hoëplofkragprojektiele
| secondary_armament = 2× 7,92&amp;nbsp;mm MG 34&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;500 patrone&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;800 patrone (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=182}}
| engine             = Maybach HL230 P45 V-12
| engine_power       = 700 PS (690 pk, 515 kW)
| pw_ratio           = 13 PS (9,5 kW) / ton
| payload_capacity   = 
| transmission       = 
| suspension         = Wringstaaf
| clearance          = 0,47&amp;nbsp;m
| fuel_capacity      = 540 liter
| vehicle_range      = Pad: 195&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;Veld: 110&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| speed              = Maksimum, pad: 45&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 181}}&lt;br /&gt;volgehou, pad: 40&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;veld: 20–25&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| guidance           =
| steering           = 
}}

Die '''Tiger I''' is 'n [[Nazi-Duitsland|Duitse]] [[tenk|swaartenk]] wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen het op die front in [[Noord-Afrika]] asook Europa, gewoonlik in onafhanklike swaartenkbataljons. Die tenk se amptelik naam is: ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Tiger&amp;nbsp;Ausf. E'', verkort tot ''Tiger''. Die Tiger I is die Duitse weermag se eerste pantsergevegsvoertuig wat toegerus was met die 8,8 cm KwK 36-kanon wat ontwikkel is van die [[8,8 cm Flak 18/36/37/41|8,8 cm Flak 36]]-lugafweerkanon. Vanaf Augustus 1942 tot Augustus 1944 is daar altesaam 1&amp;nbsp;347 van die tenks gebou.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Trewhitt|first1=Philip A.|title=Armored Fighting Vehicles|url=https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew|date=1999|publisher=Barnes &amp; Noble|isbn=0-7607-1260-3|pages=[https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew/page/26 26]}}&lt;/ref&gt; Na Augustus 1944 is die [[Tiger II-tenk|Tiger II]] bo die Tiger I verkies.

Die Tiger I se ontwerp is as buitengewoon vir sy tyd beskou,{{sfn|Bishop|2002|p=9}} tog was dit oorontwerp,{{sfn|Tucker-Jones|2012|p=7}} omrede duur materiaal gebruik is en produksie arbeidsintensief was. Die Tiger se swakheid was die [[rusperband]]e wat gereeld gebreek het en sy togafstand was beperk weens sy hoë brandstofverbruik. Die tenk was duur om te onderhou, maar meganies betroubaar.&lt;ref name=Drabkin-2006-43&gt;[[#Reference-Drabkin|Drabkin &amp; Sheremet 2006:43]]&lt;/ref&gt; Dit was moeilik om die tenk te vervoer en dit is gou tot stilstand gedwing wanneer ys, modder en sneeu tussen die oorvleulende, tussengelaagde ''Schachtellaufwerk''-patroon padwiele gekom het. Soms was die blokkasie van so 'n aard dat die wiele glad nie wou beweeg nie. Hierdie was 'n probleem wat veral op die oos-front in Oos-Europa ondervind is, gedurende die ''rasputitsa''-seisoen en tydperke van uiterste koue.

Die bynaam van ''Tiger'' is deur [[Ferdinand Porsche]] geskep en die romeinse syfer is eers bygevoeg nadat die Tiger II in produksie gekom het. Die aanvanklike naam was ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausführung&amp;nbsp;H'', letterlik ''Pantser Gevegsvoertuig'' ''VI&amp;nbsp;weergawe&amp;nbsp;H'', afgekort tot ''PzKpfw&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausf.&amp;nbsp;H'' waar die 'H' [[Henschel &amp; Son]] voorstel, wat die ontwerper en vervaardiger was. Dit is in Maart 1943 herklassifiseer as ''PzKpfw VI Ausf. E'' met voorraadverwysing ''Sd.Kfz.&amp;nbsp;181''.

Wêreldwyd is daar tans slegs sewe Tiger I-tenks oor in museums en privaatversamelings. ''Tiger 131'', wat tydens die Noord-Afrika offensief verower is, behoort aan die Bovington Tenkmuseum en is die enigste werkende model.

== Ontwerpgeskiedenis ==
=== Eerste ontwerp ===
In Januarie 1937 het die Duitse Leërwapenagentskap ''Waffenamt'' 'n versoek aan [[Henschel &amp; Son]] gerig om 'n deurbraakvoertuig ''Durchbruchwagen'' in die 30-33 ton klas te ontwerp.&lt;ref&gt;White, B. T. ''German Tanks and Armoured Vehicles, 1914–1945''. p. 69-70&lt;/ref&gt; Slegs een prototipe se romp is ontwikkel en nooit met 'n skiettoring toegerus nie. Die ''Durchbruchwagen I'' se ontwerp het baie ooreenkomste met die ''Panzer III'' getoon, die skiettoring kom ooreen met die vroeëre ''Panzer IV C'' se skiettoring met die 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon en kortloop.

Nog voordat die ''Durchbruchwagen I'' egter voltooi kon word, het die ''Waffenamt'' 'n versoek aan Henschel gerig om 'n 30 ton ''Durchbruchwagen'' te ontwikkel met dikker pantser. Die ''Durchbruchwagen II'' het oor pantser van 50&amp;nbsp;mm aan die voorkant beskik en sou toegerus word met die ''Panzer IV'' se skiettoring met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon, ook met 'n kortloop. Die totale massa sou 36 ton wees. Slegs een romp is ooit gebou en weereens was dit nie met 'n skiettoring toegerus nie. Verdere ontwikkeling van die ''Durchbruchwagen'' is gestaak in 1938 ten gunste van die groter en beter gepantserde ''VK 30.01 (H)'' en ''VK 36.01 (H)''-ontwerpe. ''VK'' beteken ''Vollketten'' in Duits, volrusperband.&lt;ref group=nota&gt;''VK'' van die Duitse ''Vollketten'' beteken &quot;volle rusperband&quot;; ''H'' vir Henschel&lt;/ref&gt; Beide die ''Durchbruchwagen'' I en II prototipes was gebruik as toetsvoertuie tot in 1941.

=== Verbeterde ontwerp ===
Die VK 30.01 (H) mediumtenk- en die VK 36.01 (H) swaartenkontwerpe is die pioniers vir die komplekse ''Schachtellaufwerk'' rusperbandonderstel van wringstaafgeveerde, oorvleulendgelaagde vere vir gebruik op die hoofwiele van die tenks. Hierdie konsep was reeds gebruik op die Duitse halfrusperbandvoertuie soos die ''Sd.Kfz. 7''. Die VK 30.01 (H) is ontwerp om met 'n Krupp-skiettoring toegerus te word waarin 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 infanterie-ondersteuningskanon met 'n lae [[trompsnelheid]], 'n 7,5&amp;nbsp;cm [[Kaliber (artillerie)|L/40]] veeldoelige teentenkkanon of 'n 10,5&amp;nbsp;cm L/28 veldkanon gemonteer is. Die totale massa mag nie meer as 33 ton gewees het nie. Die pantser aan die voorkant was 50&amp;nbsp;mm en 30&amp;nbsp;mm aan die kante. Vier prototipes is gebou vir evaluering. Twee is later toegerus met die ''12,8 cm Selbstfahrlafette L/61'' kanon en het bekend gestaan as die ''Sturer Emil''-selfaangedrewe kanon.

Die VK 36.01 (H) ontwerp was vir 'n tenk van 40 ton met 100&amp;nbsp;mm pantser aan die voorkant, 80&amp;nbsp;mm aan die kante van die skiettoring en 60&amp;nbsp;mm aan die kante van die romp. Dit moes toegerus word met 'n Krupp-skiettoring wat of met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/43 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 of 'n 12,8&amp;nbsp;cm L/28 kanon toegerus is. Dit lyk amper soos die Panzer IV C se skiettoring. Aanvanklik is daar een prototipe van die romp gebou en later nog vyf meer. Die rompe is egter nooit toegerus met die skiettorings nie en dié was gebruik vir die sg. Atlantiese Muur. Die VK 36.01 (H) projek is later gestaak ten gunste van die VK 45.01 projek.

=== Verdere verwikkelinge ===
Die Duitse magte het die Franse ''SOMUA S35'' kavallerietenk en ''Char B1'' swaartenk en die Britse [[Matilda II]] infanterietenks teëgekom gedurende die Slag van Frankryk in Junie 1940 en dié ondervinding het hulle oortuig dat die Duitse Leër beter bewapende en gepantserde tenks benodig.{{sfn|Green|Brown|2008|pp=12–13}}

Op 26 Mei 1941 is Henschel en Ferdinand Porsche versoek om ontwerpe vir 'n 45 ton swaartenk in te dien, wat teen Junie 1942 vir diens gereed moes wees.{{sfn|Green|Brown|2008|p=13}} Porsche het aan 'n verbeterde weergawe van die hul VK 30.01 (P) ''Leopard''-tenk prototipe gewerk en Henschel aan 'n verbeterde weergawe van hul VK 36.01 (H) ontwerp. Henschel het twee prototipes gebou: die  VK 45.01 (H) H1 met 'n 8,8&amp;nbsp;cm L/56 kanon en die VK 45.01 (H) H2 met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 kanon.

=== Finale ontwerp ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-05, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|160px|Die skiettoring word in Henschel se fabriek geïnstalleer]]
Op 22 Junie 1941 het Duitsland [[Operasie Barbarossa]] geloods en die [[Sowjetunie]] binnegeval. Die Duitsers was egter geskok toe hulle die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet T-34 mediumtenk]] en die KV-1 swaartenk teëgekom het,{{sfn|Green|Brown|2008|p=14}} en volgens die Henschel-ontwerper Erwin Aders &quot;was daar groot konsternasie toe daar ontdek word dat die Sowjettenks beter was as enige iets waaroor die Duitse Leër beskik het&quot;.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. &quot;Design features&quot;}}

Tenks met 'n massa van 45 ton en 8,8&amp;nbsp;cm kaliber kanonne is toe bestel. Die afleweringsdatum was 20 April 1942, die 53ste verjaarsdag van [[Hitler]]. Die ontwerp het egter nie voorsiening gemaak vir skuinspantserplate soos die [[Panther-tenk]] nie, 'n innovasie van die Sowjetleër op hul T-34 tenk.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-278-0873-24, Russland, Panzersoldat (Oberleutnant Knauth -).jpg|duimnael|130px|Een van eerste Tigers met 'n hoë luik]]

Beide Porsche en Henschel se ontwerpe het gebruik gemaak van die [[Krupp]]-ontwerpte skiettoring. Die prototipe is aan Hitler gedemonstreer by Rastenburg. Henschel se ontwerp is aanvaar omrede die Porsche VK 4501 (P) prototipe se ontwerp 'n petrol-elektriese hibriedkrageenheid gebruik het wat groot hoeveelhede [[koper]] benodig het om die skiettoring aan te dryf. Koper was egter 'n strategiese materiaal waartoe Duitsland beperkte toegang gehad het.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=6}} Produksie van die ''Panzerkampfwagen VI Ausf.'' het in Augustus 1942 begin. Porsche het 'n bestelling vir sy tenks verwag en het 100 onderstelle gebou. Nadat die kontrak aan Henschel toegeken is, was Porsche se onderstelle gebruik vir 'n skiettoringlosetipe tenkvernietiger, 91 omgeskakel na die ''Panzerjäger'' Tiger (P) vroeg in 1943.

Die Tiger was nog in sy prototipe fase toe dit dringend in diens gestel is en daarom is groot en klein veranderinge aangebring deur die produksieloop. Die grootste verandering was die herontwerpte skiettoring met 'n laer luik. Om koste te verminder is die onderwatervermoë en buitelugfiltreerstelsel geskrap.

== Ontwerp ==
Die Tiger se ontwerpbeginsels het verskil van die filosofie wat tot op daardie stadium vir Duitse tenks gegeld het. Sy voorgangers het gestreef na 'n balans tussen beweegbaarheid, pantser en slaankrag en het soms teen vyandelike tenks te staan gekom wat oor beter slaankrag beskik het.

Die Tiger, alhoewel groot, was nie stadiger as die beste van sy opponente nie. Tog, met 'n dooie massa van 50 ton, het die onderstel, ratkaste en ander soortgelyke items hulle boonste ontwerplimiet bereik en falings was aan die orde van die dag indien instandhouding nie gereeld gedoen is nie.

Alhoewel die algemene ontwerp en uitleg min of meer dieselfde was as die vorige mediumtenk, die Panzer IV, was die Tiger twee keer so swaar. Dit was as gevolg van sy aansienlik-dikker pantser, die groter hoofkanon, groter brandstoftenks en ook meer stoorplek vir ammunisie, 'n groter enjin en stewiggeboude onderstel en transmissiestelsel.

=== Pantser ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-10, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|Die Tiger I se pantser was tot 120&amp;nbsp;mm dik op die skiettoringmantel]]

Die Tiger I se pantser op die voorste romp was 100&amp;nbsp;mm dik, die voorkant van die skiettoring was 100&amp;nbsp;mm dik en die basis van die skiettoring was 120&amp;nbsp;mm dik.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot;&gt;{{cite web |author=Fabio Prado |url=http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |title=Pzkpfw Vi Tiger I |publisher=Armorsite |access-date=30 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025032107/http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die kantplate was 60&amp;nbsp;mm dik en die bokant van die romp was 80&amp;nbsp;mm dik terwyl die skiettoring se kante en agterkant ook 80&amp;nbsp;mm dik was. Die bokant en onderkant was 25&amp;nbsp;mm dik en vanaf Maart 1944 is die skiettoring se dak dikker gemaak tot 40&amp;nbsp;mm.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}} Die pantserplate was hoofsaaklik plat met 'n legkaarttipe konstruksie. Die pantser was van martensiet-(termo)verharde staal en die lasplekke was van 'n hoë kwaliteit, hulle het oorvleuel en is gesweis eerder as om met klinknaels gelas te word.

=== Kanon ===
Die 56-kaliber lang 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 is vir die Tiger gekies. 'n Kombinasie van die projektiel se plat trajek as gevolg van sy hoë [[trompsnelheid]] en die presisie ''Turmzielfernrohr'' TZF 9b visier van Leitz (die 9b is later vervang met die mono TZF 9C) maak die kanon uiters akkuraat. Met toetse gedurende die oorlog deur die Britte het hulle 'n teiken van 410&amp;nbsp;mm x 460&amp;nbsp;mm vyf keer agtereenvolgens getref op 'n afstand van 1 100&amp;nbsp;m.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. Design features}} In vergelyking met die ander Duitse tenkkanonne het die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter deurdringingsvermoë gehad as die 7,5 cm KwK 40 van die Sturmgeschütz III en Panzer IV maar was ondergeskik aan die 7,5 cm KwK 42 van die Panther-tenk{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=61}} tot op 'n afstand van 2&amp;nbsp;500 meter. Verder as 2&amp;nbsp;500 meter was die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter in deurdringingsvermoë en akkuraatheid.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-J14931, Bei Belgorod, Panzer VI (Tiger I), Aufmunitionieren.jpg|duimnael|Ammunisie word gelaai]]
Die ammunisie vir die Tiger het elektriese slagdoppe gebruik. Vier tipes ammunisie was bruikbaar maar nie altyd geredelik beskikbaar nie; die PzGr 40 het [[wolfram]] benodig, wat skaars was gedurende die oorlog.

* ''PzGr.'' 39 (pantserbreek-ballistiese-dopgeskut)
* ''PzGr.'' 40 (pantserdeurdringing, soliede projektiel)
* ''Hl. Gr.'' 39 (hoë plofkrag teentenk)
* ''sch. Sprgr. Patr.'' L/4.5 (brandbom skrapnel)

=== Enjin en aandrywing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2936-27, Russland, Panzer VI (Tiger I), Wartung.jpg|duimnael|upright|Bemanning werk aan die enjin deur 'n luik agterop die tenk]]
Die enjin is aan die agterkant van die tenk en weerskante daarvan is twee afsonderlike kompartemente wat die brandstoftenk en die verkoeler huisves. Die Duitsers het nog nie 'n aanvaarbare [[dieselenjin]] ontwikkel nie en moes dus 'n petrolenjin gebruik. Die eerste enjin wat gebruik is, was die 21,35 liter 12-silinder Mayback HL210 P45 enjin wat 485&amp;nbsp;kW kon lewer teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm. Alhoewel dit 'n goeie enjin was, was dit nie kragtig genoeg vir die Tiger nie. Van die 251ste Tiger wat uitgerol is, is die enjin vervang met die opgegradeerde Maybach HL230 P45 van 23,095 liter, wat 521&amp;nbsp;kW teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm kon lewer.{{sfn|Green|Brown|2008|p=41}} Die groot verskil tussen die twee enjins is dat die HL210 se silinderblok van [[aluminium]] gemaak is en die H230 s'n van gietyster. Die voordeel van gietysterblokke is dat groter silinders gebruik kan word, met gepaardgaande groter verplasing, wat die kraglewering verhoog het tot 521&amp;nbsp;kW. Die ontwerp van die enjin was in V-vorm met twee silinderbanke teen 60 grade. 'n Traagheidaansitter (soos gebruik in 'n vliegtuig) was gemonteer regs agter en met die enjin verbind via 'n ketting en ratte deur 'n luik in die romp se agterkant. Die enjin kon deur 'n luik aan die bokant van die romp uitgehaal word. In vergelyking met ander V12-petrolenjins wat gebruik is vir tenks, was die HL 230 amper vier liter kleiner in verplasing as die Rolls Royce Meteor V12 AFV-enjin soos gebruik deur die Britte. Die Meteor was self ontwikkel uit die [[Rolls-Royce Merlin]] maar afgeskaal na  448&amp;nbsp;kW uitset. Die Amerikaanse Ford GAA V8 met 18 liter verplasing is ontwikkel uit Ford se eerste V12 vir vegvliegtuie wat afgekeur is deur die [[Amerikaanse Vloot]] en Leër. Die oorspronklike V12 het 27 liter verplaas soos die Meteor.

Die enjin het die twee dryfratte aangedryf deur 'n aandrywingstelsel met die ratkas wat laag voor in romp was; die gevolg was dat die dryfratte relatief laag was. Die elf ton Krupp-ontwerpte skiettoring was toegerus met 'n hidrouliese motor wat se pomp meganies aangedryf was vanaf die enjin. Dit het die skiettoring een minuut geneem om een keer in die rondte te draai.

'n Verdere nuutjie was die Maybach-Olvar hidrouliesbeheerde halfoutomatiese voorkiesratkas. Die swaar massa van die tenk het 'n nuwe stuurstelsel vereis. Die Duitse maatskappy Argus Motoren, waar Hermann Klaue die skyfrem ontwerp het&lt;ref&gt;[https://www.google.com/patents/US2323052 Disk brake for use in motor cars, airplanes, and the like] US Patent 2323052 A&lt;/ref&gt; wat in 1940 op die [[Arado Ar 96]] geïnstalleer is, het 55&amp;nbsp;cm skyfremme vir die Tiger ontwerp.&lt;ref&gt;[http://www.alanhamby.com/transmission.shtml Transmission &amp; Steering], Tiger I Information Center.&lt;/ref&gt; Klaue het in sy patentaansoek erken dat hy slegs bestaande tegnologie verbeter het, wat teruggevoer kan word na Britse ontwerpe vanaf 1904.

Die koppelaar-en-remstelsel, tipies gebruik op ligter voertuie, is behou vir gebruik in noodgevalle alleen. Normaalweg het die stuurstelsel bestaan uit 'n dubbel-ewenaar soos Henschel se ontwikkeling van die Britse Merritt-Brown stelsel{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}} wat vir die eerste keer gebruik is in die Churchill-tenk. Die voertuig het oor 'n agtgangratkas beskik en die stuurstelsel bied twee vaste draaisirkels vir elke rat, dus het die Tiger-I oor sestien verskillende draaisirkels beskik. In eerste rat was die minimum draaisirkel 3,44 m. In neutraal kon die ruspers in teenoorgestelde rigting beweeg word, dus kon die Tiger op een plek in die rondte draai.{{sfn|Green|Brown|2008|p=46}} Die Tiger het oor 'n stuurwiel beskik en nie soos die gebruik was vir tenks 'n stuurstang of twee hefbome aan die kante nie. Dit het die bestuur van die tenk vergemaklik, en was 'n nuwigheid vir sy tyd.{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}

=== Veerstelsel ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-28, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|Prentjie van die Tiger I se  ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde wiele gedurende produksie]]
Daar was sestien wringstawe in die veerstelsel met agt arms aan elke kant. Om plek te bespaar het die swaaiarms vorentoe gewys aan die een kant en agtertoe aan die ander kant. Daar was drie padwiele (een was dubbel, die naaste aan die rusper se middelpunt) op elke arm, in die ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde patroon, soortgelyk aan die Duitse Weermag se halfrusper militêre voertuie van voor die Tweede Wêreldoorlog. Die Tiger I was die eerste Duitse gepantserde militêre voertuig wat in massa vervaardig is wat die padwieluitleg gebruik het. Die wiele met 'n diameter van 800&amp;nbsp;mm het verseker dat die massa van die tenk eweredig oor die rusper versprei is, maar het meer instandhouding genoodsaak.[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-310-0899-15, Italien, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|Wiel en rusper in modderige toestande]]

Om een van die binneste wiele te verwyder om die soliede rubberband om die wiel te vervang het beteken dat tot nege ander wiele eers verwyder moes word. Die reënseisoen, wat herfs voorafgegaan het en die ''rasputitsa'' (modderseisoen) gebring het op die Oosfront, het tot gevolg gehad dat al die voertuie wat die ''Schachtellaufwerk''-wiele gebruik het, se wiele vol modder aangepak het of vasgevries het nadat dit vol sneeu gepak is. Daar kan aanvaar word dat die Duitse ingenieurs, gebaseer op hulle ondervinding met die voertuie met halfrusperbande, aangeneem het die ''Schachtellaufwerk-''ontwerp beter vermoë, langer wiel- en rusperlewe, beter beweegbaarheid wanneer van die wiele verlore is of beskadig word en die ekstra beskerming wat benodig was teen vyandelike vuur sou hê. Hulle het gemeen hierdie eienskappe sou vergoed vir die instandhoudingskompleksiteit van die stelsel, wat vererger is wanneer modder en ys teëgekom is. Hierdie beginsel was, op verskeie maniere, oorgedra na die Panther-tenk en die nie-tussengelaagde wielontwerp van die Tiger II-tenk. Later is 'n nuwe 800&amp;nbsp;mm staalwiel ontwerp, wat baie soos die Tiger II se wiel gelyk het ontwikkel met 'n veerstaalband in stede van rubber en soos die Tiger II s'n het dit oorvleuel maar was nie tussengelaag nie.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1972-064-61, Kassel, Verladen eines Panzer VI &quot;Tiger I&quot;.jpg|duimnael|regs|'n Tiger word by die Henschelfabriek op 'n spesiale spoorwa gelaai. Die buitenste wiele is afgehaal en die tenk toegerus met 'n nouer ruspersband om dit nouer te maak sodat dit per spoor vervoer kan word]]

Om die buitengewone massa van die tenk te ondersteun was die rusperbande 725&amp;nbsp;mm wyd. Om egter per spoor vervoer te kon word, waar daar breedtebeperkings was, kon die buitenste padwiele verwyder word van 'n flens{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=35}} op elke as,(16 in totaal), en nouer 520&amp;nbsp;mm wye vervoerrusperbande (''Verladeketten'') geïnstalleer word.{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=36}}{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}{{sfn|Wilbeck|2004|p= }} Die vervanging van 'n band met wielverwydering het 30 minute geneem aan elke kant van 'n tenk.{{sfn|Anderson|2013|p=69}} Tog was tenks gereeld per spoor vervoer met hulle breër rusperbande, die treinoperateurs het geweet waar daar nie smal tonnels of ander versperrings op die roete was wat die vervoer van abnormale breë vragte sou verhoed het nie, ten spyte daarvan dat hierdie praktyk streng verbode was.{{sfn|Anderson|2013|p=71}}

=== Waterdeurwaadstelsels ===
Die Tiger tenk se gevegsmassa was 56 ton, wat te swaar was vir meeste van die kleiner [[brûe]] wat 'n beperking van 35 ton gehad het. Om dié probleem te omseil is die tenks toegerus met deurwaadstelsels om deur 4,6&amp;nbsp;m water te kon gaan.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=bridges&amp;f=false |publisher=Voyageur Press |pages=20 |language=en |date=15 February 2008}}&lt;/ref&gt; Dit het ongewone meganismes vir ventilasie en verkoeling benodig wanneer die tenk onderwater was. Die stelsel het 30 minute geneem om opgestel te word, dit het vereis dat die kanon en die skiettoring in die vorentoe posisie gesluit moes word en 'n groot snorkel is uitgelig op die agterkant van die tenk. 'n Opblaasbare ronde ring het die skiettoringring verseël. Die twee agterste kompartemente, wat elk 'n brandstoftenk, verkoeler en waaier bevat het, kon onder water gaan. Slegs die eerste 495 eenhede is met hierdie diepdeurwaadstelsel toegerus&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot;&gt;{{cite web |last1=Forty |first1=George |title=Tiger Tank Battalions in World War II |url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=snorkel&amp;f=false |publisher=Zenith Imprint |pages=51 |language=en}}&lt;/ref&gt; en latere modelle kon slegs water tot twee meter diep deurwaad. Maar die koste verbonde aan die stelsel teenoor die praktiese beperkings het tot gevolg gehad dat die stelsel later vanaf Augustus 1943 nie meer geïnstalleer is nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot; /&gt;

=== Kajuit ===
Die uitleg van die kajuit was tipies soos vir Duitse tenks. Die voorkant van die kajuit was oop met die drywer en radio-operateur wat voor weerskante van die ratkas gesit het. Agter hulle was die skiettoring se vloer omring met panele om 'n gelyk aanlopende vlak te verseker. Dit het die laaier gehelp om die ammunisie maklik te bekom; dit was hoofsaaklik bokant die rusperbande gestoor. Daar was drie bemanningslede in die kajuit, die laaier regs van die kanon en hy het agtertoe gekyk, die kanonnier links van die kanon en die tenkbevelvoerder agter hom. Daar was ook 'n opvoubare stoel aan die regterkant vir die laaier. Die skiettoring se vloer was rond met 157&amp;nbsp;cm kopruimte. Van die eerste weergawes se skiettorings het oor twee skietpoorte vir pistole beskik, een is later vervang met 'n ontsnapluik vir die laaier en die ander een is later verwyder.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg88&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=pistol%20port%20tanks&amp;f=false |website=Google Books |publisher=Voyageur Press |accessdate=1 Januarie 2019 |pages=88 |language=en |date=15 Februarie 2008}}&lt;/ref&gt;

Die Geallieerdes het met na-oorlogse toetsing gevind dat die tenk ongerieflik en spartaans was. Dit was in teenstelling met die Duite bemannings wat die tenk ruim en gerieflik gevind het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA107&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;source=gbs_toc_r&amp;cad=3#v=onepage&amp;q=Tiger%201%20snorkel&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|page=108}}&lt;/ref&gt;

=== Koste ===
Die grootste probleem van die Tiger was dat sy produksie aansienlike hulpbronne in terme van manure en materiaal geverg het, wat gelei het tot 'n hoë eenheidskoste. Die Tiger I het twee keer soveel as die Panzer IV en vier keer soveel as die StuG III aanvalkanon gekos.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm Panzer Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108093434/http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm |date= 8 Januarie 2018 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt; Deels as gevolg van hul hoë koste is slegs 1&amp;nbsp;347 Tiger I en 492 Tiger II-tenks vervaardig.{{sfn|Jentz|1996|p=288}} Die Geallieerdes se naaste ekwivalent was die Amerikaanse [[M26 Pershing]]-tenk waarvan ongeveer 200 gedurende die oorlog in Europa ontplooi is{{sfn|Hunnicutt|1971}} en die Russiese IS-2-tenk waarvan ongeveer 3&amp;nbsp;800 geproduseer is.

Uit 'n tegniese oogpunt beskou was die Tiger I die meerdere van sy tydgenote{{sfn|Zaloga|2015|p=204}}, en ten spyte van die lae aantal geproduseer, tekorte aan opgeleide bemanning en die tenk se hoë brandstofverbruik in tye toe Duitsland tekorte ondervind het, het die Tiger tenks (I en II) 'n groot impak op die oorlog gehad. Hulle was verantwoordelik daarvoor dat ten minste 10 300 vyandelike tenks en 11 380 teentenkkanonne en artillerie-items gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig is. Dit was gedoen met die verlies van 1 725 Tiger tenks wat tenks insluit wat verlore gegaan het vir strategiese redes bv. gebreek, agtergelaat ens.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Askey |first1=Nigel |title=Operation Barbarossa : the complete organisational and statistical analysis, and military simulation |publisher=IngramSparks Publishing |isbn=978-0-648-22192-0 |pages=103}}&lt;/ref&gt;

== Produksiegeskiedenis ==
Die produksie van die Tiger I het in Augustus 1942 begin in die fabriek van ''[[Henschel &amp; Son|Henschel und Sohn]]'' in [[Kassel]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/factory1.shtml|title=The Henschel Tiger Factory|website=alanbamby.com|accessdate=November 12, 2018}}&lt;/ref&gt; aanvanklik teen 'n tempo van 25 eenhede per maand en die piek word bereik in April 1944 toe 104 eenhede per maand uitgerol word. 'n Dokument bestaan wat bevestig dat die eerste Tiger I op 4 Augustus voltooi is. Daar is 1&amp;nbsp;355 eenhede voltooi toe produksie gestaak is. Teen 1 Julie 1944 was daar reeds 671 Tiger I tenks in diens gestel.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=13}} Dit het tweekeer solank geneem om 'n Tiger I te bou as enige ander Duitse tenk tydens die oorlog. Toe die Tiger II tenk in produksie getree het in Januarie 1944 is daar begin om die Tiger I uit te faseer.

[[Japan]] het in 1943 verskillende Duitse tenks gekoop om te bestudeer. Slegs een Tiger I was blykbaar gekoop tesame met 'n Panther en twee Panzer III's, slegs die Panzer III's is uiteindelik afgelewer.{{sfn|Zaloga|2007|p=17}} Die onafgelewerde Tiger is aan die Duitse Weermag geleen deur die Japannese regering.

=== Modifikasies ===
Daar was baie modifikasies aan die tenks aangebring gedurende hul produksietyd, die meeste het ten doel gehad om die voertuig, sy vuurkrag en beskerming te verbeter. Die ontwerp is ook later vereenvoudig deels om koste te bespaar as gevolg van 'n skaarste aan roumateriale. In 1942 is ses veranderinge aangebring, die ''Vorpanzer'', voorste pantserskild, wat verwyder is van die voorproduksiemodelle in April. Gedurende Mei is modderskerms aan die kante vasgebout en verwyderbare modderskerms was ten volle geïntegreer in September. Daar is ook begin om rookgranaatlanseerders te installeer vanaf Augustus 1942, drie aan elke kant. Deur die jare is soortgelyke modifikasies aangebring, in laat 1943 is die tenks bedek met 'n laag ''Zimmerit'', 'n laag nie-magnetiese verf wat voorkom het dat myne aan die tenk kon vaskleef.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E Sd. Kfz. 181] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703171026/http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm |date= 3 Julie 2009 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Crawford 2000, p. 41.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=12}} As gevolg van die lae produksietempo van die tenks, het die integrering van die modifikasies soms tot maande geneem.

Die humoristiese en ietwat pittige handleiding van die tenk, die ''Tigerfibel'', was die eerste van sy soort soos gebruik in die Duitse Weermag. Die sukses van die onortodokse handleiding het tot gevolg gehad dat die styl deur ander nageboots is.

Inligting oor produksie van die Tiger I tenk het die ore van die Geallieerdes teen September 1943 bereik. Die weerstandgroep van die priester Heinrich Maier, wat later tereggestel is, het dokumentasie aan die ''American Office of Strategic Services'' gestuur. Met sketse, wat die ligging van die vervaardigingsaanleg aandui, kon bomwerpers van die Geallieerdes presisie-aanvalle op die aanleg loods.&lt;ref&gt;Peter Broucek &quot;Die österreichische Identität im Widerstand 1938–1945&quot; (2008), p 163.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Peter Pirker &quot;Suberversion deutscher Herrschaft. Der britische Geheimdienst SOE und Österreich&quot; (2012), p 252.&lt;/ref&gt;

=== Variante ===
Daar is 'n paar variante van die Tiger I gebou. Een was die ''Sturmtiger'' (Aanvalstier), 'n swaargepantserde, selfaangedrewe voertuig toegerus met vuurpylaangedrewe [[mortier]]e.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|title=Sturmmörser: 38&amp;nbsp;cm Rocket Projector on Tiger E Chassis – Catalog of Enemy Ordnance|website=www.lonesentry.com|language=en|access-date=2018-09-03|archive-date=2018-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822041157/http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Daar is ook 'n tenkherwinningsweergawe gebou van die Porsche Tiger I genaamd die ''BergeTiger'' en ook een Porsche Tiger I was uitgereik aan die 653ste Swaartenkvernietigingsbattaljon, wat toegerus was met die Ferdinand/Elefant-tenk. 'n Mynveërweergawe is ook in Italië gebou, die kanon was onder andere verwyder, in 'n poging om deur mynvelde te breek. Hulle was soms verwar met die ''BergeTiger''. Daar was drie van die voertuie gebou. Hulle het 'n klein lading plofstof aan 'n klein hefboom gehang wat oor die mynveld laat val is, die tenk rol terug en laat die lading ontplof om die mynveld &quot;skoon te maak&quot;. Daar is geen bewyse dat enige van hul in 'n gevegsrol gebruik is nie.

'n Ander weergawe was die ''Fahrschulpanzer'' VI Tiger-tenk wat gebruik is vir dryweropleiding van Tiger-tenkbemannings. Hierdie tenks se enjins is gemodifiseer om of saamgepersde ''Towngas'' (Stadtgas-stelsel) of houtgas (Holzgas-stelsel) te gebruik. Dit was as gevolg van die skaarste van brandstof. Dit was 'n mengsel van tenks met skiettorings en tenks sonder skiettorings. Hulle is ook nooit in 'n gevegsrol gebruik nie.

=== Naamgewing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-34, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Tigers in aanbou. Die romp rus op die setapparaat (1944)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-21, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Monteerband: die voertuig word toegerus met die nouer vervoer rusperbande (1943)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-35, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Produksielyn met Tigers in aanbou (1944)]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: middle;&quot;
! Titel !! Verwysing !! Datum
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Prototipes
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 45.01
| Henschel
| 28 Julie 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI ''Ausf.'' H1 (VK 4501)
| ''Wa Prüf'' 6&lt;ref&gt;''Waffenamt Prüfwesen'' 6 – Panzer and Motorized Equipment Branch of the ''Heereswaffenamt'' (Army Weapons Department)&lt;/ref&gt;
| 21 Oktober 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 4501 (H)
| ''Wa J Rue'' (''WuG'' 6)&lt;ref&gt;''Wa J Ru-WuG 6—Panzerkraftwagen und Zugkraftwagenabteilung'' – Tanks and Tractors Branch of ''Amtsgruppe fur Industrielle Rustung—Waffen und Gerat'', the Group for Weapons and Equipment Manufacture&lt;/ref&gt;
| 5 Januarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger H1 (VK 4501 – ''Aufbau fur'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.Krupp-Turm'')
| ''Wa Prüf'' 6
| Februarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|''Pz.Kpfw.'' VI (VK 4501/H ''Ausf.'' H1 (Tiger))
| ''Wa Prüf'' 6
| 2 Maart 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' &quot;Tiger&quot; H
| Wa J Rue (WuG 6)
| 20 Junie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Pz.Kpfw. VI&lt;br /&gt;VK 4501 (H)&lt;br /&gt;Tiger (H) Krupp-''Turm mit'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.'' L/56 ''fur Ausf.'' H1
| ''Wa Prüf'' 6
| 1 Julie 1942
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Produksie
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H (''Sd.Kfz.'' 182)
| ''KStN'' 1150d&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1150d |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 9 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309073404/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 15 Augustus 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger I
| ''Wa Prüf'' 6
| 15 Oktober 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI H ''Ausf.'' H1 (Tiger H1)
| –
| 1 Desember 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H ''Ausf.'' H1&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/21+ (Tenkhandleiding)
| Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' Tiger (8,8&amp;nbsp;cm L/56) (''Sd.Kfz.'' 181)
| ''KStN'' 1176e&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1176e |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215612/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 5 Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E (Sd.Kfz. 181)&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/22 (Tenkhandleiding)
| 7 September 1944
|}
Hitler se opdrag van 27 Februarie 1944 het weggedoen met die titel ''Panzerkampfwagen VI'' ten gunste van ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E, wat amptelik die titel tot die einde van die oorlog was.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot; /&gt; Vir algemene gebruik was dit verkort tot ''Tiger''.

== Gevegsgeskiedenis ==
=== Kanon en pantser ===
'n Verslag deur die Duitse Leërwapenagentskap (''Waffenamt'') gee die berekende waarskynlikheid van 'n voltreffer (pantser word deurdring) op afstande waarmee teenstanders betroubaar uit diens gestel word tot op 'n hoek van 30 grade met die inkomende projektiel.

Volgens die ''Waffenamt'' se verslag kan die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon die Amerikaanse M4 Sherman die ewenaaromhulsel vanaf 2&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;m deurdring, dit kon egter glad nie die skuins, voorste pantser van die Sherman vanaf enige afstand deurdring nie. Die Sherman se 75&amp;nbsp;mm kanon kon ook glad nie die Tiger se pantser aan die voorkant op enige afstand deurdring nie, en kon slegs die pantser aan die bokant van die sye deurdring op 'n afstand van 100&amp;nbsp;m of minder. Die Sherman se opgegradeerde 76&amp;nbsp;mm kanon mag die voorkant van die Tiger se pantser deurdring vanaf 600&amp;nbsp;m, die neus van 400&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 700&amp;nbsp;m.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2935-24, Russland, Treffer an Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|Duitse soldate inspekteer 'n treffer wat nie die tenk se pantser deurdring het nie.]]
Die Amerikaanse M3 90&amp;nbsp;mm kanon, normaalweg gebruik as 'n statiese antitenk- en lugafweerkanon, en later gemonteer op die M36 tenkvernietiger en nog later die M36 Pershing, kon die voorkant van die Tiger deurdring vanaf 1000&amp;nbsp;m met standaardammunisie en vanaf 2000&amp;nbsp;m met hoëspoedpantserdeurdring-ammunisie&lt;ref name=&quot;freeweb1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |title=USA Guns 90&amp;nbsp;mm calibre |publisher=Gva.freeweb.hu |accessdate=2010-04-30 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100117182005/http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |archivedate=17 January 2010 }}&lt;/ref&gt;(HVAP).&lt;ref group=nota&gt;High-velocity armor-piercing&lt;/ref&gt;

Toetse gedoen deur die Sowjetunie in Mei 1943 het getoon dat die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 kanon die T-34/76 se skiettoring se voorkant vanaf 1500&amp;nbsp;m en die romp ook vanaf 1500&amp;nbsp;m kan deurdring. 'n Voltreffer op die bestuurder se luik het dit binnetoe laat inplof en in stukke opgebreek.{{sfn|Baryatinsky|2008|pp=29–30}}{{sfn|Kolomiets|2013|p=92}}&lt;ref group=nota&gt;Die data wat gebruik is, is afkomstig van die Sowjet Militêre Intelligensie Diens. Tydens Operasie Tskra het die Russe daarin geslaag om 'n werkende Tiger I tenk te verower by die meer [[Ladogameer]] wat hulle in staat gestel het om data in oor die tenks se tegniese en operasionele vermoë in te samel. In 'n toets het hulle die 8,8 cm kanon op 'n T-34 se romp afgevuur, die data wat verkry is het gelei tot verskeie verbeteringe aan die T-34 en die ontwikkeling van die IS II tenk. Deur die IS II se pantser dikker te maak en dit met 'n 122&amp;nbsp;mm kanon toe te rus, het dit gedugte tenk geword mee kragte te meet.&lt;/ref&gt; Volgens die WaPrüf 1 verslag kon die Sowjet T-34 se boonste pantservoorkant en skiettoring deurdring word tussen 100 en 1400&amp;nbsp;m terwyl hulle geskat het dat die T-34 se 85&amp;nbsp;mm kanon die voorkant van 'n Tiger I op 200 tot 500&amp;nbsp;m{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} kon deurdring, maar Sowjettoetse het bewys dat die 85&amp;nbsp;mm die Tiger I kon binnedring vanaf 1000&amp;nbsp;m{{sfn|WWII Ballistics: Armor and Gunnery|Rexford|Livingston|publisher=Overmach press}} Die 120&amp;nbsp;mm pantser van die romp van die Sowjet IS II, model 1943, kan tussen 100 en 300&amp;nbsp;m deurdring word by die bestuurder se voorste plaat.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Die IS II se 122&amp;nbsp;mm kanon kan die Tiger se voorste pantser tussen 1500 tot 2500&amp;nbsp;m deurdring.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Volgens Steven Zaloga kan die Tiger en die IS II mekaar uitwis in normale gevegstoestande onder 1000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=12}} Op langer afstande speel die vaardigheid van die bemanning en die gevegsomstandighede 'n groot rol.{{sfn|Zaloga|1994|p=13}}

Die Britse ''Churchill IV''-tenk was kwesbaar teen die Tiger I op afstande van 1100 tot 1700&amp;nbsp;m, sy sterkpunt was die neus; die skiettoring sy swakpunt. Volgens 'n STT dokument, dateer April 1944, was die beraming dat die Britse 17-pond kanon soos gebruik op die [[Sherman Firefly]] met sy normale pantserbreek-ballistiese-dopgeskut ([[APCBC]])&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;''Armour-piercing capped ballistic cap'' - moontlik ''Pantserbreek-dop balistiese-dop'' in Afrikaans.&lt;/ref&gt; ammunisie, die skiettoring en die bestuurder se sigplaat van die Tiger I-tenk sal deurdring vanaf 1700&amp;nbsp;m.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}}

Wanneer hulle teikens genader het, is die bemanning van Tiger I-tenks aangeraai om die romp in die 10:30 of 13:30 posisie op die horlosie relatief tot die teiken te keer, 'n posisie waarna as ''Mahlzeit Stellung'' verwys is.&lt;ref group=nota&gt;Die maaltydposisie op 'n horlosie verwys na 10:30 vir ontbyt of 13:30 vir middagete.&lt;/ref&gt; Dit sou verseker dat die voorste pantser tot die ekwivalent van 180&amp;nbsp;mm en die sye tot 140&amp;nbsp;mm dikker word, wat beteken dat geen Geallieerde kanon tot 152&amp;nbsp;mm die Tiger uit aksie kon stel nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |title=''Tigerfibel'' p84-85 |access-date=18 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052523/http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=83}} Omrede die Tiger se pantser regop was en nie teen 'n helling nie, was dit maklik om die aanbevole posisie te verkry. Die ''Panzer IV'' en ''Panther''-tenks was ligter as die Tiger wat veroorsaak het dat die Tiger se sypantser die bemanning beter beskerm het teen aanvalle van die flanke af. Die Tiger was ook aan die agterkant en sykante immuun teen Sowjet teentenkkanonvuur. Die groter kaliber 8,8&amp;nbsp;cm kanon van die Tiger het ook verseker dat teikens meer uitmekaar geruk word met 'n kragtiger ontploffing as die 7,5 cm KwK 42 kanon van die ander twee tenks. Dus was die Tiger 'n beter tenk om ondersteuning aan die Infanterie te bied en fortifikasies te vernietig. Volgens die Duitse tenkbevelvoerder, Otto Carius, het die tenk ook 'n belangrike rol gespeel om teentenkkanonne te vernietig:

{{cquote|Die vernietiging van teentenkkanonne was meestal beskou as niks spesiaal deur leke en soldate van ander takke nie. Slegs die vernietiging van ander tenks word as 'n sukses beskou. Maar aan die ander kant, die belangrikheid van 'n teentenkkanon was tweemaal soveel werd vir ervare tenkbemannings. Hulle was 'n groot gevaar vir die tenks. Die teentenkkanon word opgestel vir 'n lokvalsituasie, goed [[Kamoeflering|gekamoefleer]] en strategies opgestel op die terrein. Hulle was moeilik om geïdentifiseer te word en was ook moeilik om raak te skiet as gevolg van hulle lae hoogte. Gewoonlik was die swaartenks onbewus van dié kanonne totdat hulle die eerste skoot geskiet het. Gewoonlik is ons onmiddellik getref as die kanonbemannings ervare was; ons loop ons gewoonlik vas in 'n muur van kanonne. Dit was dan die beste om so kalm as moontlik te bly en die vyand te vernietig voor hulle die tweede skoot kon vuur.|author=Otto Carius (translated by Robert J. Edwards) |title=''Tigers in the Mud''{{sfn|Carius|2003|p=118}} }}

=== Eerste aksie ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-554-0872-35, Tunesien, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|'n Tiger I word ontplooi om die ''Afrika Korps'' in [[Tunisië]] te versterk, Januarie 1943]]
Hitler was gretig om die nuwe, kragtige wapen te gebruik en het beveel dat die voertuig in diens gestel moes word maande voor die beplande tyd.{{sfn|Guderian|1952|p=280}} 'n Afdeling van vier Tiger-tenks was in aksie op 23 September 1943 naby [[Leningrad]].{{sfn|Showalter|2013|p=48}} Omrede die gebied moerasagtige en bebos was, is hulle beweging hoofsaaklik gebruik op paaie en spore, wat verdediging deur die Sowjet-magte vergemaklik het. Baie van die eerste modelle het probleme onderving met hul transmissies omrede dit probleme ondervind het met die swaar massa van die tenk wanner die tenk te hard bestuur is. Dit het die bestuurders 'n tydjie geneem om te leer hoe om die tenk binne sy vermoë te bestuur en sodoende die enjin en transmissie te spaar, tog het vele gebreek. Dit belangrikste gebeure van die aksie was dat een van die Tigers vasgeval het in die moerasagtige grond en net so gelos is. Die Sowjet-magte het die tenk net so ongeskonde in die hande gekry en hulle in staat gestel om sy ontwerp te bestudeer en teenmaatreëls teen die tenk op stel.{{sfn|Glantz|2005|p=201}}&lt;ref name=&quot;Speer&quot;&gt;{{cite book|last1=Speer|first1=Albert|title=Inside the Third Reich|date=1995|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|location=London|isbn=978-1-84212-735-3|pages=335–336}}&lt;/ref&gt;

Die 503de Swaarpantserbataljon was ontplooi op die Don-front by [[Stalingrad]] in die herfs van 1942 maar arriveer te laat om deel te neem aan Operasie Winter Storm, die poging om die vasgekeerde Duitse troepe in Stalingrad te bevry. Die bataljon was daarna betrokke in swaar, verdedigende aksie in [[Rostof aan die Don]] en aangrensende gebiede gedurende Januarie en Februarie 1943.

In die Noord-Afrika-veldtog het die Tiger I-tenk vir die eerste keer aksie gesien gedurende die [[Tunisië]]-veldtog op 1 Desember 1942, oos van Tebourba. Hier het drie Tigers 'n olyfboord aangeval 5&amp;nbsp;km wes van Djedeida.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die digte olyfboord het sigbaarheid belemmer en vyandelike tenks kon eers op kortafstand gewaar word. Die Tigers was getref deur skote van 'n aantal M3 Lee-tenks op 'n afstand van 80 tot 100&amp;nbsp;m. Twee van die Amerikaanse tenks was uit diens gestel in die aksie. Dit het bewys dat die Tiger baie goeie beskerming bied aan sy bemanning teen vyandelike vuur, dit het die bemanning se vertroue aansienlik laat styg in die tenk.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die eerste verlies van 'n Tiger deur 'n Geallieerde kanon het op 20 Januarie 1943 naby [[Robaa]],{{sfn|Schneider|2004|p=43}} plaasgevind toe 'n battery kanonne van die Britse 72ste Antitenk Regiment 'n Tiger uitgewis het met 'n 6-pond (57&amp;nbsp;mm) teen-tenk kanon. Sewe Tigers was uit diens gestel deur myne gedurende die aanval op Béja gedurende Operasie Ochsenkopf teen die einde van Februarie.{{sfn|Schneider|2004|p=44}}

=== Verder aksie ===
In Julie 1943 het twee swaartenkbataljons (503de en 505de) deelgenaam aan Operasie Caitadel wat die Slag van [[Koersk (stad)|Koersk]] tot gevolg gehad het. Die 505de bataljon het op die noordelike flank en die 503de bataljon het op die suidelike flank van die Koersk-uitloper diens gedoen, die doelwit was om die uitloper af te sny en sodoende te omsingel. Die Duitse magte kon egter nie daarin slaag nie en hulle moes 'n verdedigende rol aanneem. Die ontrekking uit Koersk het tot gevolg gehad dat vele gebreekte Tigers net so daar gelos was omrede die bataljonne nie die nodige instandhoudingwerk of herstelwerk kon doen nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2 Pg48-50&quot;&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=reliability&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|pages=47–50}}&lt;/ref&gt;

Op 11 April 1945 het 'n Tiger I-tenk drie Sherman M4 tenks en 'n pantser kar vernietig terwyl hulle op 'n pad vorentoe beweeg het.{{sfn|Schneider|2005}} Op 12 April 1945 het 'n Tiger I-tenk (F02) twee [[Comet (tenk)|Comet-tenks]] vernietig, een halfruspervoertuig en een verkennings motor.{{sfn|Schneider|2005}} Hierdie Tiger I was egter op sy beurt deur 'n Comet-tenk van die 3de Koninklike Tenkregiment vernietig die volgende dag sonder die hulp van infanterie.{{sfn|Schneider|2005}}

=== Beweegbaarheid en betroubaarheid ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-024-3536-28, Russland, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|'n Tiger ondergaan herstelwerk aan sy enjin]]
Die tenk se massa het sy vermoë om brûe oor te steek aansienlik beperk. Om die rede is die tenk gebou met waterdigte luike en 'n snorkel om dit toe te laat om deur water van 4&amp;nbsp;m te kan waad. Sy massa het dit ook riskant gemaak om deur geboue te ry omrede kelders mag ingee onder die massa en die tenk daarin val. Nog 'n swakpunt was die stadige spoed waarmee die hidrolies aangedrewe skiettoring in die rondte kon draai. As gevolg van betroubaarheidsprobleme met die ''Maybach HL 210 TRM P45'' enjin, wat in die eerste 250 Tigers installeer is, kon die tenk nie teen sy maksimum vermoë werk nie.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/maybach.shtml|title=The Maybach Engine|work=The Tiger I Information Center}}&lt;/ref&gt; Die Maybach-enjin se maksimum omwentelinge was 3&amp;nbsp;000 opm die bemannings was ingelig in die handleiding dat hulle nie 2&amp;nbsp;600 opm mag oorskry het nie. Hierdie beperking was op gehef toe die Maybach HL 230 enjin beskikbaar geraak het.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot; /&gt; Die skiettoring kon met die hand gedraai word maar die opsie is slegs gebruik wanneer klein veranderinge gedoen moes word.{{sfn|Carruthers|2013}}

Die eerste Tigers kon 'n topspoed van 45&amp;nbsp;km/h behaal oor geskikte terrein. Dit was egter nie aanbeveel vir normale operasies nie en was verbied gedurende opleiding. 'n Reëlaar was later geïnstalleer om die enjin se omwentelinge tot 2&amp;nbsp;600 opm te beperk en die tenk se spoed tot ongeveer 38&amp;nbsp;km/h. Die Tiger se bemannings het verslag gedoen dat die tenk se kruip spoed ongeveer 10&amp;nbsp;km/h is.&lt;ref&gt;Lochmann and Rubbel p 22&lt;/ref&gt; Daarteenoor het medium tenks van die tyd, soos die Sherman of T-34, 'n gemiddelde topspoed van 45&amp;nbsp;km/h gehad. Dus was die Tiger se topspoed nie sleg nie as in aanmerking geneem word dat sy massa tweekeer dié van die twee tenks was nie.{{sfn|Carruthers|2013}} Met sy wye rusperbande, 'n idee geleen van die Sowjet se T-34, het die Tiger minder druk op die grond uitgeoefen as ander kleiner tenks soos byvoorbeeld die M4 Sherman.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2926-11A, Russland, Abschleppen eines Tiger I.jpg|duimnael|Tiger I op sleeptou deur twee Sd.Kfz. 9]]
Tiger I-tenks het groot instandhouding vereis. Dit het twee of soms drie standaard Duitse Sd.Kfz. 9 ''Famo'' swaar halfrusperband sleepvoertuie geneem om dit te sleep. Tigerbemannings het soms ander Tigers versoek om hulle te sleep, maar dit was nie aanbeveel nie omrede die tweede tenk kon oorverhit en die enjin breek. Die wipstuk waarmee die tenk gesleep kan word is laag geïnstalleer wat sleeptou bemoeilik het oor ruwe terrein. Wanneer die tenk gesleep word het die rusperband opgehoop op die agterste tandrat wat die tenk geïmobilsieer het. Wanneer die rusperband opgehoop het, het dit twee Tigers geneem om die tenk te trek. Die opgehoopte rusperband was ook 'n probleem op sigself, dit was soms onmoontlik om die band uit mekaar te haal omrede die boute in die band nie uit gehaal kan word nie. Die rusperband moes dan met 'n klein plofstoflading uit mekaar geskiet word.

Gedurende die tweede helfte van 1943 was die gemiddelde betroubaarheidsindeks soortgelyk soos die van die Panther-tenk, naamlik 36%, in vergelyking van die 48% van die Panxer IV en 65% van die StuG III.{{sfn|Zaloga|2015|p=202}} Vanaf Mei 1944 tot Maart 1945 was die betroubaarheid van die Tiger dieselfde as die van die Panzer IV. Met 'n gemiddeld van 70% was die Tiger se operasionele betroubaarheid op die Wesfront beter as die 62% van die Panthers. Op die Oosfront was die Tiger se betroubaarheid 65% teenoor die 71% van die Panzer IV en 65% van die Panther.{{sfn|Fletcher|2011|p=139}}{{sfn|Jentz|1996|p=202,230}}

=== Taktiese ontplooiing ===
Die Tiger-tenks was gebruik in verskeie swaartenk bataljons (schwere Panzer-Abteilung) onder bevel van die leër. Die bataljons was ontplooi in kritiese sektore waar hulle moes sorg vir 'n deurbraak of gebruik is vir teenaanvalle. 'n Paar voorkeur divisies soos die ''Grossdeutschland'', ''1ste SS Leibstandarte Adolf Hitler'', ''2de SS Das Reich'' en ''3de SS Totenkopf Panzergrenadier Divisie'' by [[Koersk (stad)|Koersk]] het 'n Tiger-afdeling in hulle tenkregiment gehad. Die ''Grossdeutschland'' Divisie se Tiger-kompanie is vergroot tot 'n bataljon, bekend as die ''III Pantser Bataljon van die Pantserregiment Grossdeutschland''. Die ''3de SS Totenkopf'' het sy Tiger I-kompanie regdeur die oorlog behou. Die ''1ste SS'' en ''2de SS'' se kompanies is weggeneem en met die ''101ste SS Tiger Bataljon'' geïntegreer, wat deel van die 1ste SS Pantser Korps was.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}}

Die Tiger is oorspronklik ontwerp as 'n aanvallende, deurbraak wapen maar teen die tyd dat dit in diens gestel is, het die militêre situasie drasties verander en dit was meestal in 'n verdedigingsrol gebruik: as 'n antitenk en infanterie ondersteuning wapen.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}} Takties het dit ook beteken dat die Tiger-eenhede aanhoudend moes rondbeweeg om deurbrake te bewerkstellig, wat buitengewone meganiese slytasie tot gevolg gehad het. Die gevolg was dat daar feitlik nooit 'n oomblik was waar enige bataljon teen volle sterkte in aksie gegaan het nie.

Teen die Sowjetunie en Weste Geallieerdes se produksie nommers was 'n vernietig verhouding van 10:1 nie goed genoeg nie. Die nommer moet gemeet word aan die geleentheidskoste van die duur Tiger-tenk. Elke Tiger kos viermaal die koste van een ''Sturmgeschütz III''-kanon.

== Geallieerdes se reaksie ==
=== Britse reaksie ===
Die Britte het die geleidelike verbetering van die Duitse pantsergevegsvoertuie en wapens sedert 1940 dopgehou en besef dat hulle oor kragtiger antitenkwapens sal moet beskik. Werk aan die 76,2&amp;nbsp;mm kaliber OF 17-ponder het reeds begin in laat 1940 en in 1942 was 100 eenhede van die eerste produksieloop na Noord-Afrika gehaas om die dreigement van die nuwe Tiger I-tenk die hoof te bied. Daar was nog nie 'n kanonwa vir die kanon ontwerp nie en hulle is gemonteer op die 25-pond kanon se waens, dit het bekend gestaan as die ''Pheasant''.

Daar was 'n jaagtog om kruiser-tenks,&lt;ref group=nota&gt;Kruiser-tenk:konsep tussen die wêreld-oorloë waar die tenks ligter pantser dra om sy spoed te verbeter vs. infanterie-tenks wat swaar gepantser was&lt;/ref&gt; gewapen met die 17-pond kanon in diens gestel te kry. Die ''A30 Challenger'' was reeds by die prototipestadium in 1942&lt;ref&gt;[http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx The 17 Pounder Anti-Tank Gun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004041316/http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx |date=4 Oktober 2008 }} David Boyd, wwiiequipment.com&lt;/ref&gt; maar relatief lig gepantser, die voorkant was slegs 64&amp;nbsp;mm dik en slegs 200 is bestel. Die bemanning het van die tenk gehou omrede dit so vinnig was. Die ''Sherman Firefly'', toegerus met die 17-pond kanon was 'n groot sukses alhoewel dit veronderstel was om slegs 'n tydelike oplossing te wees. Die Firefly was suksesvol teen die Tiger, in een skermutseling het 'n enkele Firefly drie Tigers vernietig met vyf skote in twaalf minute.{{sfn|Hart|2007|p=65}} Daar was oor die 2 000 Firefly's gebou gedurende die oorlog. Vyf verskillende ontwerpe wat toegerus was met die 17-pond kanon het die lig gesien gedurende die oorlog: die ''A30 Challenger'', ''A34 Comet'' (wat die ''OQF 77&amp;nbsp;mm'' variant gebruik het), die ''Sherman Firefly'', die 17-pond ''SP Achilles'' (tenkvernietiger) en die 17-pond ''SP Archer'' (selfaangedrewe kanon) terwyl die ''A41 [[Centurion (tenk)|Centurion tenk]]'' op die punt was om in diens gestel te word toe die oorlog beëindig is. In 1944 het die Britte 'n ''APDS''&lt;ref group=nota&gt;Armour-piercing discarding sabot. Afrikaans: pantserbreek skei-klomp. Dit is wanneer 'n dunner projektiel gedra word deur dele wat wegval sodra die projektiel die loop van die wapen verlaat&lt;/ref&gt; projektiel bekendgestel wat sy deurdringvermoë aansienlik verhoog het.

=== Sowjetreaksie ===
[[Lêer:Zhukov at the Tiger tank.jpg|duimnael|links|Maarskalk [[Georgy Zhukov]] inspekteer 'n Tiger deur die [[Rooi Leër]] gebuit in 1943]]
Die Sowjetunie se reaksie op die verskyning van die Tiger I-tenk was deur die produksie van die 57&amp;nbsp;mm ZiS-2 antitenkkanon te hervat, wat in 1941 gestaak was ten gunste van goedkoper en meer funksionele alternatiewe byvoorbeeld die ZiS-3. Die ZiS-2 se vermoë het die basiese behoefte toe vir antitenkkanonne ver oorskry. Die ZiS-2 het beter pantserdeurdringing gehad as die 76&amp;nbsp;mm F-34 antitenkkanon soos gebruik deur die meeste Sowjettenks of as die ZiS-3 76&amp;nbsp;mm kanon, maar dit was nog nie goed genoeg om die Tiger I uit aksie te stel nie. 'n Klein aantal T-34 tenks was toegerus met die tenkweergawe van die ZiS-2, die ZiS-4, maar dit kon nie 'n aanvaarbare hoëplofkragprojektiel vuur nie, wat dit onaanvaarbaar gemaak het as 'n antitenkkanon.

Praktiese toetse uitgevoer met die nuwe 85&amp;nbsp;mm D-5T, ontwerp as 'n lugafweerkanon, was terleurstellend. Verskeie verowerde Tiger I-tenks is verskeep na Chelyabinsk, waar die D-5T uit verskeie hoeke op hulle gevuur het. Die D-5T kon slegs die Tiger se pantser deurdring wanneer dit self binne trefafstand van die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon was.{{sfn|Zaloga|1994|pages=6–7}} Tog was dit nog gebruik vir die SU-85 selfaangedrewekanon wat op die onderstel van die T-34 gebou is vanaf Augustus 1943. Daar was ook begin met die produksie van die KV swaartenk wat toegerus is met die 85&amp;nbsp;mm D-5T in 'n skiettoring van die IS-85. Daar was ook 'n kort produksieloop van 148 KV-85 tenks wat vanaf September 1943 na die front gestuur is, die produksie is voltooi aan die einde van Desember 1943.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Boldyrev|first1=Eugeni|title=KV-85 Heavy Tank|url=http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|website=The Russian Battlefield|accessdate=20 October 2014|archive-date=31 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331234928/http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Vroeg in 1944 het die T-34/85 tenk verskyn, dit is die standaard T-34 wat met die SU-85 toegerus is met die voordeel dat die kanon beweegbaar is in die skiettoring. Die T-34/85 se slaankrag was net so goed as die swaarder IS-85 tenk maar in 'n meer koste effektiewe pakket wat 'n herhaling was van die omstandighede wat gelei het tot die afname van KV-1 produksie. Die IS was daarna herbewapen met die 122&amp;nbsp;mm D-25T, wat met BR–471 pantserdeurdring projektiele die Tiger se pantser kon deurdring vanaf 1,200&amp;nbsp;m,&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Potapov |first1=Valeri |title=Development History of the JS-1/JS-2 |url=http://www.battlefield.ru/is2_1.html |website=The Russian Battlefield |accessdate=21 January 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050907211847/http://www.battlefield.ru/is2_1.html |archivedate=7 September 2005 }}&lt;/ref&gt; en kon met die verbeterde BR–471B APHEBC projektiele dit doen verder as 2,000&amp;nbsp;m.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |title=Specification and Armor Penetration |access-date=20 Julie 2020 |archive-date=14 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214024155/http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Die Br-471B projektiel was reeds bestel vroeg in 1945, maar was te laat beskikbaar om gebruik te kon word in Europa. David R. Higgins, ''King Tiger Vs IS-2: Operation Solstice''. 1945 p. 26&lt;/ref&gt; Die verouderde SU-85 was vervang met die SU-100, wat toegerus is met die D-10 tenkkanon en kon 149&amp;nbsp;mm vertikale pantser deurdring op 1,000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=225}}

In Mei 1943 het die Rooi Leër die SU-152 uitgerol wat in 1944 vervang is met die ISU-152. Hierdie selfaangedrewe kanonne was toegerus met die groot 152&amp;nbsp;mm houwitser-kanon. Die SU-152 was ontwerp in 'n naby ondersteuningsrol vir gebruik teen Duitse fortifikasies eerder as vir gebruik teen pantser, tog het dit saam met die latere ISU-152 die bynaam ''beast killer'' gekry vir sy rare vermoë om Duitse swaartenks te vernietig. Die 152&amp;nbsp;mm pantserdeurdringprojektiele het meer as 45&amp;nbsp;kg geweeg en kon 'n Tiger se pantser reg van voor vanaf 1000&amp;nbsp;m deurdring. Sy hoëplofkragprojektiele was ook kragtig genoeg om groot skade aan 'n tenk aan te rig, soms het dit tot die skiettoring afgeruk. Maar as gevolg van die grootte en massa van die ammunisie het beide wapens 'n lae vuurtempo gehad en kon slegs twintig projektiele dra.

=== Amerikaanse reaksie ===
[[Lêer:TigerITankTunis.jpg|duimnael|Tiger 712 verower deur Amerikaanse magte in [[Tunis]], 1943]]
Die Amerikaners het gehuiwer om hul 76&amp;nbsp;mm M1 kanon te gebruik, al was hul wel beskikbaar, omrede daar is reeds in 1944 vasgestel is dat die 75&amp;nbsp;mm M3 kanon opgewasse was om die Duitse bedreiging die hoof te bied.{{sfn|Zaloga|2003|p=13}} Hulle besluit was gebaseer op die feit dat hulle verwag het dat hulle minder Tigers sou teëkom en dat die antitenk kanonne (soos in Tunisië en [[Sisilië]]) eerder die tenks moet vernietig as ander tenks.{{sfn|Zaloga|2003|p=14}}

== Gebruikers van die tenk ==
* {{vlagland|Duitsland}} – Die hoofgebruiker
* {{vlagland|Hongarye}} – Duitsland het in 1944 dertien tenks aan die &lt;ref&gt;Kliment, C. K. and Bernád, D. (2007). ''Maďarská armáda 1919–1945'' (N.B.- Die bron meld dat daar miskien 15 tenks afgelewer was maar slegs dertien word in die Hongaarse Leër se bronne weerspieël.)&lt;/ref&gt; die Eerste Hongaarse Leër gegee wat onder Duitse bevel op die Oos-front geveg het. 'n Gebrek aan herstelfasiliteite het egter veroorsaak dat die meeste tenks gou buite aksie en vernietig was. Drie beskadigde Tigers is na Duitsland teruggestuur.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mujzer|first=Péter|date=2018|title=A 2. páncéloshadosztály hadműveletei Galíciában, 1944-ben II. rész|url=http://real.mtak.hu/74650|journal=Haditechnika|volume=52|issue=3|pages=2–6|doi=10.23713/HT.52.1.01}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagland|Frankryk}} – Hulle het gebuite Tigers in die [[Saint-Nazaire]]-uitloper en die Geallieerde offensief in Duitsland gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |title=argiefkopie |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=24 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724054942/http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Tigertenks in bewaring ==
=== Tiger 131 ===
[[Lêer:Tiger 131 (7527948486).jpg|duimnael|links|''Tiger 131'' te Bovington Tenkmuseum, Verenigde Koningkryk]]
'n Tiger I-tenk met rompnommer 131, wat deel was van die 504de Duitse Swaartenkbataljon, is verower op 'n heuwel genaam Djebel Djaffa in Tunisië. 'n Treffer deur die 6-ponder kanon van 'n Churchill-tenk het die loop van die Tiger getref, afgewyk en die skiettoring se ring getref wat dit staties gelaat het en ook die tenkbevelvoerder gewond het. Die bemanning het die tenk verlaat en dit was oorgeneem deur die Geallieerdes.&lt;ref group=nota&gt;Die bewaringsmense het die skade aan die loop veroorsaak deur die treffer net so gelaat en dit nie met verf bedek nie. Dit kan besigtig word te Bovington Tenkmuseum&lt;/ref&gt; Nadat die tenk herstel is, is dit na Engeland gestuur vir 'n deeglike ondersoek.

Die Tiger 131 was amptelik oorhandig aan Bovington Tenkmuseum deur die Britse ''Ministry of Supply'' op 25 September 1951. In Junie 1990 was die tenk verwyder uit die uitstalling area en is daar begin met sy restorasie. Dié werk was uitgevoer deur die museum en die Leër se herstel afdeling. Die hele tenk was feitlik uitmekaar gehaal. Die Maybach HK230 enjin van die museum se Tiger II-tenk was geïnstalleer in die Tiger I. Die Tiger I se oorspronklike Maybach HL210 was uitmekaar gehaal vir permanente uitstalling.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |title=The Tiger Tank Restoration project – &quot;Our Tiger&quot; Journal |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=13 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030413035746/http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ook was 'n moderne, permanente vuurblusstelsel in die tenk se enjin aangebring. Dit is die enigste twee veranderinge wat aangebring is aan die Tiger 131. Die Tiger was teruggebring na die museum in Desember 2003; dit was nou in 'n perfek werkende toestand. Hierdie tenk was gebruik in die rolprent ''Fury'' in 2014, die eerste keer wat 'n ten volle werkende Tiger I tenk in 'n rolprent gebruik is sedert die Tweede Wêreldoorlog.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-24987676|title=BBC News – 'Last' WW2 Tiger tank to be used in Brad Pitt film|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== Ander tenks ===
Omrede daar slegs 1300 Tiger I-tenks vervaardig is gedurende die Tweede Wêreldoorlog, het min van hulle die oorlog en die na-oorloge metaalherwinnngsprojekte oorleef. Groot gedeeltes van Tiger I's is gevind maar 'n volledige voertuig ontwyk pantser-entoesiaste en tenkversamelaars nog steeds. Behalwe die Tiger 131 het slegs ses ander Tigers die oorlog oorleef. Die ses tenks word uitgestal (soos in April 2018) en kan besoek word by:
* ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk. Die tenk word binnenshuis uitgestal en is in 'n goeie toestand. Dit is in die middel van 1944 gebou en het staal oorvleuelende wiele wat van die Tiger II oorgedra is en is ook toegerus met nouer vervoer rusperbande. Hierdie tenk was deel van die 2de Kompanie van die SS Swaar Pantser Bataljon 102 wat in die Cauville omgewing geveg het. Die tenk was ontruim en net so gelos nadat dit meganiese probleme ontwikkel het. Dit was later as die ''Colmar'' deur die Vrye Franse in die 6de ''Cuirassier Regiment'' indiens gestel en het al die pad terug Duitsland toe aan gevegte deelgeneem.

* Vimoutiers in Normandië. Hierdie tenk was ook net so gelos nadat dit beskadig en deur die bemanning uit aksie gestel is in Augustus 1944. Dit word tans in 'n buitenmuurse fasiliteit ten toon gestel maar is in 'n slegte toestand weens die lang tyd in oop weerstoestande. Die tenk het ook 'n paar verlore onderdele soos die luike en beide uitlaatpype.

* Kubinka Tenkmuseum in Moskou. Hierdie tenk is in 'n goeie toestand en word binnenshuis ten toon gestel. Die enigste verlore onderdele is die buitenste ry van vier padwiele.

* Militêre-Historiese museum te Lenino-Snegiri, Rusland. Die tenk staan buite en is in 'n slegte toestand. Dit was voorheen gebruik as 'n teiken en is beskadig in die proses. Van die skade is stukkende aandrywing en baie gate in die romp.

* Fort Benning, [[Georgia]], VSA. Die tenk is Tiger 712, rompnommer 250031 en is deur die 501ste Swaar Pantser Bataljon gebruik. Dit vorm nou deel van die Verenigde State se Leër Pantser en Kavallerie Museum in Fort Benning, Georgia. Die tenk is in 'n goeie toestand en word nou binnenshuis uitgestal nadat dit eers buite gestaan het. Die linkerkant van die skiettoring en 'n gedeelte van die boonste romp was oopgesny, blykbaar as deel van 'n ondersoek tydens die Tweede Wêreldoorlog; die plekke is nou bedek met vals metaalplate.

* Duitse Pantser Museum in Munster, [[Nedersakse]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |title=Deutsches Panzermuseum Munster: Die schwerste Katze aller Zeiten |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=12 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312040908/http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hierdie tenk was deur mnr. Hoebig van Duitsland aanmekaar gesit met onderdele wat hy by die Trun-skrootwerf in Normandië&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-Un-char-Tigre-Allemand-reconstruit-avec-des-pieces-de-la-poche-de-Falaise-Chambois_40772-2173893------61001-aud_actu.Htm|title=Un char Tigre Allemand reconstruit avec des pièces de la poche de Falaise-Chambois|work=Ouest-France.fr}}&lt;/ref&gt; en ander onderdele wat hy in Koerland, [[Letland]] gekry het.

=== Galery ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
TigerI Saumur.jpg|Tiger ''Colmar'' in die ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk
Vimoutiers (Orne-France) - Char Tigre allemand.jpg|Die Vimoutiers Tiger-tenk in Vimoutiers in Normandië, Frankryk
Pz.Kpfw. Vl Ausf.H in Snegiri.JPG|Ergbeskadigde Tiger op uitstalling in die Lenino-Snegiri Militêr-historiese Museum, Rusland
Lêer:Pz.Kpfw VI in the Kubinka Museum.jpg|In Kubinka Tenkmuseum, Rusland
&lt;/gallery&gt;

== Vergelykbare tenks uit die era ==
Vergelykbare tenks uit die era is die:
* Sowjet ''IS Stalin''
* Verenigde State se [[M26 Pershing]].

== Nota's, verwysings en bronne ==

=== Notas ===
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

=== Verwysings ===
{{Verwysings|3}}

=== Bibliografie ===
{{refbegin}}
* {{cite book | first = Thomas | last = Anderson | title = Tiger | url = https://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | year = 2013 | publisher = Osprey Publishing | isbn = 978-1-78096-201-6 | ref = harv | access-date = 30 Julie 2020 | archive-date = 19 Oktober 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141019162216/http://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | url-status = dead }}
* {{cite book | last = Agte | first = Patrick | year = 2006 | title = Michael Wittmann and the Waffen SS Tiger Commanders of the Leibstandarte in WWII, Vol. 1 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg | isbn = 978-0-8117-3334-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Baryatinsky | first = Mikhail | title = The T-34 in Combat | year = 2008 | publisher = Jauza, Moscow | isbn = 978-5-699-26709-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | year = 2001 | title = World War II Ballistics – Armor and Gunnery | location = Albany, N.Y. | publisher = Overmatch Press. | oclc = 71143143 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Bishop | first = Chris | title = The Encyclopedia of Weapons of World War II | url = https://archive.org/details/encyclopediaofwe0000unse_h0e2 | year = 2002 | publisher = Metrobooks | location = London | chapter = 1 |isbn = 1-58663-762-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carius | first = Otto | year = 2003 | translator-last= Edwards | translator-first=Robert J. | title = Tigers in the Mud – The Combat Career of German Panzer Commander Otto Carius | url = https://archive.org/details/tigersinmudcomba0000cari | publisher = Stackpole Books | isbn = 978-0-8117-2911-6 | ref = harv }}
* {{cite book |last = Carruthers | first = Bob | title = German Tanks at War |url = https://archive.org/details/germantanksatwar0000carr | publisher = Cassell | location = London | year = 2000 | isbn = 978-0-304-35394-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carruthers | first = Bob | year = 2013 | title = Tiger I in Combat | publisher = Coda Books Ltd. | url = https://books.google.com/?id=xppl3sDQWtkC&amp;pg=PT59&amp;dq=slow+traverse+of+the+hydraulically-operated#v=onepage&amp;q=slow%20traverse%20of%20the%20hydraulically-operated&amp;f=false | isbn = 978-1-78159-129-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Drabkin | first1 = Artem | last2 = Sheremet | first2 = Oleg | year = 2006 | title = T-34 in action. | url = https://archive.org/details/t34inaction0000drab | location = Barnsley (S-Y) | publisher = Pen &amp; Sword Military | isbn = 1-84415-243-X | ref = harv }}
* {{cite book
 | last=Fletcher | first=David | year=2011 |title=Tiger Tank: Owners' Workshop Manual | url=https://archive.org/details/tigertankpanzerk0000unse | publisher=Haynes Publishing | isbn=978-0-7603-4078-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Forty | first=George | year=2004 |title=Villers Bocage. Battle Zone Normandy | publisher=Sutton Publishing | isbn=0-7509-3012-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Glantz| first=David |authorlink=David Glantz |year=2005 |title=Colossus Reborn : the Red Army at War : 1941–1943 |location=Lawrence, KS |publisher=University of Kansas Press |isbn=0-7006-1353-6 |ref=harv }}
* {{cite book | last1 = Green | first1 = Michael | last2 = Brown | first2 = James D. | title = Tiger Tanks at War | url = https://archive.org/details/tigertanksatwar0000gree | location = St. Paul, MN | publisher = Zenith Press | year = 2008 | isbn = 978-0-7603-3112-5 | ref = harv }}
* {{cite book |last=Guderian |first=Heinz |authorlink=Heinz Guderian |title=Panzer Leader |location=New York |publisher=Da Capo Press |year=1952 |edition=Reissue edition, 2001 | ref = harv}}
* {{cite book | last = Hart | first = Stephen | year = 2007 | title = Sherman Firefly vs Tiger: Normandy 1944 | url = https://archive.org/details/shermanfireflyvs0000hart | publisher = Osprey Publishing | location = Reading | isbn = 1-84603-150-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Hunnicutt |first = Richard Pearce | year = 1971 | title = Pershing: A History of the Medium Tank T20 Series | location = Navato, CA | publisher = Presidio Press | isbn = 0-9821907-0-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Thomas | year = 1996 | title = Panzertruppen 2: The Complete Guide to the Creation &amp; Combat Employment of Germany's Tank Force 1943–1945 | url = https://archive.org/details/panzertruppencom0000unse | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-0080-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Jentz | first1 = Tom | year = 1993 | last2 = Doyle | first2=Hillary | others = illustrated by Sarson, Peter | title = Tiger 1 Heavy Tank 1942–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-85532-337-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 1997 | author2 = Doyle, Hillary | title = Germany's Tiger Tanks: Tiger I &amp; II : Combat Tactics | publisher = Schiffer Publishing | isbn = 978-0-7643-0225-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 2000 | last2 = Doyle | first2=Hillary | title = Germany's Tiger tanks D.W. to Tiger 1 | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-1038-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Kolomiets | first=Maxim | url=https://books.google.com/?id=vS_CAgAAQBAJ&amp;lpg=PA90&amp;dq=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%20%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0%20%D0%A2%2034%20%D1%81%20%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8%201500%20%D0%BC.&amp;pg=PA92#v=onepage&amp;q&amp;f=true | script-title=ru:&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге | trans-title=&quot;Tiger Tierra del Arc&quot; | publisher=KM Strategy | date=2013 | isbn=978-5-699-65932-6 | language=Russian | ref=harv | title=&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге }}
* {{cite book | last1 = Lochmann | first1 = Franz-Wilhelm | authorlink = | year = 2000 | first2 = Alfred |last2=Rubbel| title = Combat History of German Tiger Tank Battalion 503 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg, PA, USA | isbn = 978-0-8117-3484-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Perrett | first = Bryan | authorlink = | year = 1999 | author2 = | title = Panzerkampfwagen IV medium tank : 1936–1945 | url = https://archive.org/details/panzerkampfwagen0000brya | publisher = Osprey | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 978-1-85532-843-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2004 | title = Tigers in Combat I | url = https://archive.org/details/tigersincombati0000schn | publisher = Stackpole Books | edition=2nd | orig-year=First published 2000 by J.J. Fedorowicz Publishing; Winnipeg | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3171-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2005 | title = Tigers in Combat II | url = https://archive.org/details/tigersincombat0000schn | publisher = Stackpole Books; originally published 1998 by J.J. Fedorowicz; Winnipeg, Canada | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3203-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Showalter | first=Dennis E | year=2013 | title=Armor and Blood : the Battle of Kursk, the turning point of World War II | url=https://archive.org/details/armorbloodbattle0000show | location=New York, NY | publisher=Random House | ref = harv }}
* {{cite book| id = Spielberger &amp; Doyle (2002) | author= Spielberger, Walter &amp; Doyle, Hilary |year=2007 |title=Tigers I and II and their variants |location=Pennsylvania |publisher=Schiffer Publishing Ltd |isbn=978-0-7643-2780-3}}
* {{cite book | last=Tucker-Jones | first=Anthony | title=Tiger I and Tiger II|year=2012|publisher=Pen &amp; Sword Military | location=Barnsley | chapter=Introduction | isbn=978-1-78159-030-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Wilbeck | first = Christopher | year = 2004 | title = Sledgehammers: Strengths and Flaws of Tiger Tank Battalions in World War II | url = https://archive.org/details/sledgehammersstr0000wilb | publisher = The Aberjona Press | location = Bedford, Pa. | isbn = 978-0-9717650-2-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | title = IS-2 Heavy Tank 1944–73 | date= 1994 | publisher = Osprey | isbn= 978-1-85532-396-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2003 | title = M4 (76&amp;nbsp;mm) Medium Tank 1943–65 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-542-2 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2005 | title = US Anti-Tank Artillery 1941–45 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-690-9 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2007 | title = Japanese Tanks 1939–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-84603-091-8 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2015 | title = Armored Champion: The Top Tanks of World War II |location = Mechanicsburg, PA | publisher = Stackpole Books |isbn = 978-0-8117-1437-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zetterling | first = Niklas | year = 2000 | title = Kursk 1943: a statistical analysis | publisher = Frank Cass | location = London | isbn = 978-0-7146-5052-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | title = WWII Ballistics: Armor and Gunnery | date = 2001 | publisher = Overmatch Press | ref = harv }}
{{refend}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Panzerkampfwagen VI}}

{{en-vertaal|Tiger I}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Tenks]]
[[Kategorie:Nazi-Duitsland]]
[[Kategorie:Duitse weermag]]</text>
      <sha1>il6et5zevqpluhhm0g35wazidyadhg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978962</id>
      <parentid>2978961</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verbeterde ontwerp */ Ouderdom!!!</comment>
      <origin>2978962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79857" sha1="pwke86qqln4ahe9tji2cqmpgzzhpbqj" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wapen
| name               = ''Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E''
| image              = [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-16, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).2.jpg|280px]]
| image_size         = 
| alt                = 
| caption            = 'n Tiger I in die noorde van Frankryk, Maart 1944
| origin             = {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| type               = Swaartenk
| is_artillery       = 
| is_vehicle         = Ja
| service            = 1942–1945
| used_by            = 
| wars               = [[Tweede Wêreldoorlog]]
| designer           = [[Erwin Aders]]&lt;br /&gt;[[Henschel &amp; Son]]
| design_date        = 1938–1941
| manufacturer       = [[Henschel &amp; Son]]
| unit_cost          = 250&amp;nbsp;800 RM{{sfn|Zetterling|2000|p=61}}&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Sonder wapens, optiese toerusting, of radio. 399&amp;nbsp;800 Ryksmark veggereed.&lt;/ref&gt;
| production_date    = 1942–1944
| number             = 1&amp;nbsp;347&lt;ref group=nota&gt;Die algemene aantal wat gebruik word is 1&amp;nbsp;350, die ''World War II'' tydskrif vermeld die syfer van 1&amp;nbsp;355 in hulle Januarie 1994-uitgawe (p.16). Jentz vermeld die getal van 1&amp;nbsp;347, insluitende die prototipe, dit is die resultaat van die deeglikste ondersoek van die primêre bronne ooit gedoen.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=11–13}}
| variants           =
| spec_label         = RfRuK VK 4501H Ausf.E, Blatt: G-330
| weight             = 54&amp;nbsp;t{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=177}}&lt;br /&gt;57&amp;nbsp;t (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=179}} (gevegsmassa)&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;
| length             = 6,316&amp;nbsp;m&lt;br /&gt;8,45&amp;nbsp;m kanonloop vorentoe
| part_length        = 
| width              = 3,56&amp;nbsp;m
| height             = 3,0&amp;nbsp;m
| diameter           = 
| crew               = 5 (bevelvoerder, kanonnier, laaier, drywer, radio-operateur)
| passengers         =
| cartridge          = 
| cartridge_weight   = 
| caliber            = 
| barrels            = 
| action             = 
| rate               =
| velocity           = 
| range              = 
| max_range          = 
| feed               = 
| sights             = 
| breech             = 
| recoil             = 
| carriage           = 
| elevation          = 
| traverse           = 
| armour             = 25–120&amp;nbsp;mm{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}}{{sfn|Hart|2007|p=17}}
| primary_armament   = 1× 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 [[Kaliber (artillerie)|L/56]]&lt;br /&gt;92 pantserdeurdringing- en hoëplofkragprojektiele
| secondary_armament = 2× 7,92&amp;nbsp;mm MG 34&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;500 patrone&lt;br /&gt;4&amp;nbsp;800 patrone (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=182}}
| engine             = Maybach HL230 P45 V-12
| engine_power       = 700 PS (690 pk, 515 kW)
| pw_ratio           = 13 PS (9,5 kW) / ton
| payload_capacity   = 
| transmission       = 
| suspension         = Wringstaaf
| clearance          = 0,47&amp;nbsp;m
| fuel_capacity      = 540 liter
| vehicle_range      = Pad: 195&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;Veld: 110&amp;nbsp;km{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| speed              = Maksimum, pad: 45&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 181}}&lt;br /&gt;volgehou, pad: 40&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}&lt;br /&gt;veld: 20–25&amp;nbsp;km/h{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}
| guidance           =
| steering           = 
}}

Die '''Tiger I''' is 'n [[Nazi-Duitsland|Duitse]] [[tenk|swaartenk]] wat in die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen het op die front in [[Noord-Afrika]] asook Europa, gewoonlik in onafhanklike swaartenkbataljons. Die tenk se amptelik naam is: ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Tiger&amp;nbsp;Ausf. E'', verkort tot ''Tiger''. Die Tiger I is die Duitse weermag se eerste pantsergevegsvoertuig wat toegerus was met die 8,8 cm KwK 36-kanon wat ontwikkel is van die [[8,8 cm Flak 18/36/37/41|8,8 cm Flak 36]]-lugafweerkanon. Vanaf Augustus 1942 tot Augustus 1944 is daar altesaam 1&amp;nbsp;347 van die tenks gebou.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Trewhitt|first1=Philip A.|title=Armored Fighting Vehicles|url=https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew|date=1999|publisher=Barnes &amp; Noble|isbn=0-7607-1260-3|pages=[https://archive.org/details/armoredfightingv0000trew/page/26 26]}}&lt;/ref&gt; Na Augustus 1944 is die [[Tiger II-tenk|Tiger II]] bo die Tiger I verkies.

Die Tiger I se ontwerp is as buitengewoon vir sy tyd beskou,{{sfn|Bishop|2002|p=9}} tog was dit oorontwerp,{{sfn|Tucker-Jones|2012|p=7}} omrede duur materiaal gebruik is en produksie arbeidsintensief was. Die Tiger se swakheid was die [[rusperband]]e wat gereeld gebreek het en sy togafstand was beperk weens sy hoë brandstofverbruik. Die tenk was duur om te onderhou, maar meganies betroubaar.&lt;ref name=Drabkin-2006-43&gt;[[#Reference-Drabkin|Drabkin &amp; Sheremet 2006:43]]&lt;/ref&gt; Dit was moeilik om die tenk te vervoer en dit is gou tot stilstand gedwing wanneer ys, modder en sneeu tussen die oorvleulende, tussengelaagde ''Schachtellaufwerk''-patroon padwiele gekom het. Soms was die blokkasie van so 'n aard dat die wiele glad nie wou beweeg nie. Hierdie was 'n probleem wat veral op die oos-front in Oos-Europa ondervind is, gedurende die ''rasputitsa''-seisoen en tydperke van uiterste koue.

Die bynaam van ''Tiger'' is deur [[Ferdinand Porsche]] geskep en die romeinse syfer is eers bygevoeg nadat die Tiger II in produksie gekom het. Die aanvanklike naam was ''Panzerkampfwagen&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausführung&amp;nbsp;H'', letterlik ''Pantser Gevegsvoertuig'' ''VI&amp;nbsp;weergawe&amp;nbsp;H'', afgekort tot ''PzKpfw&amp;nbsp;VI&amp;nbsp;Ausf.&amp;nbsp;H'' waar die 'H' [[Henschel &amp; Son]] voorstel, wat die ontwerper en vervaardiger was. Dit is in Maart 1943 herklassifiseer as ''PzKpfw VI Ausf. E'' met voorraadverwysing ''Sd.Kfz.&amp;nbsp;181''.

Wêreldwyd is daar tans slegs sewe Tiger I-tenks oor in museums en privaatversamelings. ''Tiger 131'', wat tydens die Noord-Afrika offensief verower is, behoort aan die Bovington Tenkmuseum en is die enigste werkende model.

== Ontwerpgeskiedenis ==
=== Eerste ontwerp ===
In Januarie 1937 het die Duitse Leërwapenagentskap ''Waffenamt'' 'n versoek aan [[Henschel &amp; Son]] gerig om 'n deurbraakvoertuig ''Durchbruchwagen'' in die 30-33 ton klas te ontwerp.&lt;ref&gt;White, B. T. ''German Tanks and Armoured Vehicles, 1914–1945''. p. 69-70&lt;/ref&gt; Slegs een prototipe se romp is ontwikkel en nooit met 'n skiettoring toegerus nie. Die ''Durchbruchwagen I'' se ontwerp het baie ooreenkomste met die ''Panzer III'' getoon, die skiettoring kom ooreen met die vroeëre ''Panzer IV C'' se skiettoring met die 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon en kortloop.

Nog voordat die ''Durchbruchwagen I'' egter voltooi kon word, het die ''Waffenamt'' 'n versoek aan Henschel gerig om 'n 30 ton ''Durchbruchwagen'' te ontwikkel met dikker pantser. Die ''Durchbruchwagen II'' het oor pantser van 50&amp;nbsp;mm aan die voorkant beskik en sou toegerus word met die ''Panzer IV'' se skiettoring met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24-kanon, ook met 'n kortloop. Die totale massa sou 36 ton wees. Slegs een romp is ooit gebou en weereens was dit nie met 'n skiettoring toegerus nie. Verdere ontwikkeling van die ''Durchbruchwagen'' is gestaak in 1938 ten gunste van die groter en beter gepantserde ''VK 30.01 (H)'' en ''VK 36.01 (H)''-ontwerpe. ''VK'' beteken ''Vollketten'' in Duits, volrusperband.&lt;ref group=nota&gt;''VK'' van die Duitse ''Vollketten'' beteken &quot;volle rusperband&quot;; ''H'' vir Henschel&lt;/ref&gt; Beide die ''Durchbruchwagen'' I en II prototipes was gebruik as toetsvoertuie tot in 1941.

=== Verbeterde ontwerp ===
Die VK 30.01 (H) mediumtenk- en die VK 36.01 (H) swaartenkontwerpe is die pioniers vir die komplekse ''Schachtellaufwerk'' rusperbandonderstel van wringstaafgeveerde, oorvleulendgelaagde vere vir gebruik op die hoofwiele van die tenks. Hierdie konsep was reeds gebruik op die Duitse halfrusperbandvoertuie soos die ''Sd.Kfz. 7''. Die VK 30.01 (H) is ontwerp om met 'n Krupp-skiettoring toegerus te word waarin 'n 7,5&amp;nbsp;cm [[Kaliber (artillerie)|L/24]] infanterie-ondersteuningskanon met 'n lae [[trompsnelheid]], 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/40 veeldoelige teentenkkanon of 'n 10,5&amp;nbsp;cm L/28 veldkanon gemonteer is. Die totale massa mag nie meer as 33 ton gewees het nie. Die pantser aan die voorkant was 50&amp;nbsp;mm en 30&amp;nbsp;mm aan die kante. Vier prototipes is gebou vir evaluering. Twee is later toegerus met die ''12,8 cm Selbstfahrlafette L/61'' kanon en het bekend gestaan as die ''Sturer Emil''-selfaangedrewe kanon.

Die VK 36.01 (H) ontwerp was vir 'n tenk van 40 ton met 100&amp;nbsp;mm pantser aan die voorkant, 80&amp;nbsp;mm aan die kante van die skiettoring en 60&amp;nbsp;mm aan die kante van die romp. Dit moes toegerus word met 'n Krupp-skiettoring wat of met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/24 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/43 of 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 of 'n 12,8&amp;nbsp;cm L/28 kanon toegerus is. Dit lyk amper soos die Panzer IV C se skiettoring. Aanvanklik is daar een prototipe van die romp gebou en later nog vyf meer. Die rompe is egter nooit toegerus met die skiettorings nie en dié was gebruik vir die sg. Atlantiese Muur. Die VK 36.01 (H) projek is later gestaak ten gunste van die VK 45.01 projek.

=== Verdere verwikkelinge ===
Die Duitse magte het die Franse ''SOMUA S35'' kavallerietenk en ''Char B1'' swaartenk en die Britse [[Matilda II]] infanterietenks teëgekom gedurende die Slag van Frankryk in Junie 1940 en dié ondervinding het hulle oortuig dat die Duitse Leër beter bewapende en gepantserde tenks benodig.{{sfn|Green|Brown|2008|pp=12–13}}

Op 26 Mei 1941 is Henschel en Ferdinand Porsche versoek om ontwerpe vir 'n 45 ton swaartenk in te dien, wat teen Junie 1942 vir diens gereed moes wees.{{sfn|Green|Brown|2008|p=13}} Porsche het aan 'n verbeterde weergawe van die hul VK 30.01 (P) ''Leopard''-tenk prototipe gewerk en Henschel aan 'n verbeterde weergawe van hul VK 36.01 (H) ontwerp. Henschel het twee prototipes gebou: die  VK 45.01 (H) H1 met 'n 8,8&amp;nbsp;cm L/56 kanon en die VK 45.01 (H) H2 met 'n 7,5&amp;nbsp;cm L/70 kanon.

=== Finale ontwerp ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-05, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|160px|Die skiettoring word in Henschel se fabriek geïnstalleer]]
Op 22 Junie 1941 het Duitsland [[Operasie Barbarossa]] geloods en die [[Sowjetunie]] binnegeval. Die Duitsers was egter geskok toe hulle die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet T-34 mediumtenk]] en die KV-1 swaartenk teëgekom het,{{sfn|Green|Brown|2008|p=14}} en volgens die Henschel-ontwerper Erwin Aders &quot;was daar groot konsternasie toe daar ontdek word dat die Sowjettenks beter was as enige iets waaroor die Duitse Leër beskik het&quot;.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. &quot;Design features&quot;}}

Tenks met 'n massa van 45 ton en 8,8&amp;nbsp;cm kaliber kanonne is toe bestel. Die afleweringsdatum was 20 April 1942, die 53ste verjaarsdag van [[Hitler]]. Die ontwerp het egter nie voorsiening gemaak vir skuinspantserplate soos die [[Panther-tenk]] nie, 'n innovasie van die Sowjetleër op hul T-34 tenk.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-278-0873-24, Russland, Panzersoldat (Oberleutnant Knauth -).jpg|duimnael|130px|Een van eerste Tigers met 'n hoë luik]]

Beide Porsche en Henschel se ontwerpe het gebruik gemaak van die [[Krupp]]-ontwerpte skiettoring. Die prototipe is aan Hitler gedemonstreer by Rastenburg. Henschel se ontwerp is aanvaar omrede die Porsche VK 4501 (P) prototipe se ontwerp 'n petrol-elektriese hibriedkrageenheid gebruik het wat groot hoeveelhede [[koper]] benodig het om die skiettoring aan te dryf. Koper was egter 'n strategiese materiaal waartoe Duitsland beperkte toegang gehad het.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=6}} Produksie van die ''Panzerkampfwagen VI Ausf.'' het in Augustus 1942 begin. Porsche het 'n bestelling vir sy tenks verwag en het 100 onderstelle gebou. Nadat die kontrak aan Henschel toegeken is, was Porsche se onderstelle gebruik vir 'n skiettoringlosetipe tenkvernietiger, 91 omgeskakel na die ''Panzerjäger'' Tiger (P) vroeg in 1943.

Die Tiger was nog in sy prototipe fase toe dit dringend in diens gestel is en daarom is groot en klein veranderinge aangebring deur die produksieloop. Die grootste verandering was die herontwerpte skiettoring met 'n laer luik. Om koste te verminder is die onderwatervermoë en buitelugfiltreerstelsel geskrap.

== Ontwerp ==
Die Tiger se ontwerpbeginsels het verskil van die filosofie wat tot op daardie stadium vir Duitse tenks gegeld het. Sy voorgangers het gestreef na 'n balans tussen beweegbaarheid, pantser en slaankrag en het soms teen vyandelike tenks te staan gekom wat oor beter slaankrag beskik het.

Die Tiger, alhoewel groot, was nie stadiger as die beste van sy opponente nie. Tog, met 'n dooie massa van 50 ton, het die onderstel, ratkaste en ander soortgelyke items hulle boonste ontwerplimiet bereik en falings was aan die orde van die dag indien instandhouding nie gereeld gedoen is nie.

Alhoewel die algemene ontwerp en uitleg min of meer dieselfde was as die vorige mediumtenk, die Panzer IV, was die Tiger twee keer so swaar. Dit was as gevolg van sy aansienlik-dikker pantser, die groter hoofkanon, groter brandstoftenks en ook meer stoorplek vir ammunisie, 'n groter enjin en stewiggeboude onderstel en transmissiestelsel.

=== Pantser ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-10, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|Die Tiger I se pantser was tot 120&amp;nbsp;mm dik op die skiettoringmantel]]

Die Tiger I se pantser op die voorste romp was 100&amp;nbsp;mm dik, die voorkant van die skiettoring was 100&amp;nbsp;mm dik en die basis van die skiettoring was 120&amp;nbsp;mm dik.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot;&gt;{{cite web |author=Fabio Prado |url=http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |title=Pzkpfw Vi Tiger I |publisher=Armorsite |access-date=30 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025032107/http://id3486.securedata.net/fprado/armorsite/tiger1.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die kantplate was 60&amp;nbsp;mm dik en die bokant van die romp was 80&amp;nbsp;mm dik terwyl die skiettoring se kante en agterkant ook 80&amp;nbsp;mm dik was. Die bokant en onderkant was 25&amp;nbsp;mm dik en vanaf Maart 1944 is die skiettoring se dak dikker gemaak tot 40&amp;nbsp;mm.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}} Die pantserplate was hoofsaaklik plat met 'n legkaarttipe konstruksie. Die pantser was van martensiet-(termo)verharde staal en die lasplekke was van 'n hoë kwaliteit, hulle het oorvleuel en is gesweis eerder as om met klinknaels gelas te word.

=== Kanon ===
Die 56-kaliber lang 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 is vir die Tiger gekies. 'n Kombinasie van die projektiel se plat trajek as gevolg van sy hoë [[trompsnelheid]] en die presisie ''Turmzielfernrohr'' TZF 9b visier van Leitz (die 9b is later vervang met die mono TZF 9C) maak die kanon uiters akkuraat. Met toetse gedurende die oorlog deur die Britte het hulle 'n teiken van 410&amp;nbsp;mm x 460&amp;nbsp;mm vyf keer agtereenvolgens getref op 'n afstand van 1 100&amp;nbsp;m.{{sfn|Carruthers|2013|loc=chapt. Design features}} In vergelyking met die ander Duitse tenkkanonne het die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter deurdringingsvermoë gehad as die 7,5 cm KwK 40 van die Sturmgeschütz III en Panzer IV maar was ondergeskik aan die 7,5 cm KwK 42 van die Panther-tenk{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=61}} tot op 'n afstand van 2&amp;nbsp;500 meter. Verder as 2&amp;nbsp;500 meter was die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 beter in deurdringingsvermoë en akkuraatheid.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-J14931, Bei Belgorod, Panzer VI (Tiger I), Aufmunitionieren.jpg|duimnael|Ammunisie word gelaai]]
Die ammunisie vir die Tiger het elektriese slagdoppe gebruik. Vier tipes ammunisie was bruikbaar maar nie altyd geredelik beskikbaar nie; die PzGr 40 het [[wolfram]] benodig, wat skaars was gedurende die oorlog.

* ''PzGr.'' 39 (pantserbreek-ballistiese-dopgeskut)
* ''PzGr.'' 40 (pantserdeurdringing, soliede projektiel)
* ''Hl. Gr.'' 39 (hoë plofkrag teentenk)
* ''sch. Sprgr. Patr.'' L/4.5 (brandbom skrapnel)

=== Enjin en aandrywing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2936-27, Russland, Panzer VI (Tiger I), Wartung.jpg|duimnael|upright|Bemanning werk aan die enjin deur 'n luik agterop die tenk]]
Die enjin is aan die agterkant van die tenk en weerskante daarvan is twee afsonderlike kompartemente wat die brandstoftenk en die verkoeler huisves. Die Duitsers het nog nie 'n aanvaarbare [[dieselenjin]] ontwikkel nie en moes dus 'n petrolenjin gebruik. Die eerste enjin wat gebruik is, was die 21,35 liter 12-silinder Mayback HL210 P45 enjin wat 485&amp;nbsp;kW kon lewer teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm. Alhoewel dit 'n goeie enjin was, was dit nie kragtig genoeg vir die Tiger nie. Van die 251ste Tiger wat uitgerol is, is die enjin vervang met die opgegradeerde Maybach HL230 P45 van 23,095 liter, wat 521&amp;nbsp;kW teen 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;opm kon lewer.{{sfn|Green|Brown|2008|p=41}} Die groot verskil tussen die twee enjins is dat die HL210 se silinderblok van [[aluminium]] gemaak is en die H230 s'n van gietyster. Die voordeel van gietysterblokke is dat groter silinders gebruik kan word, met gepaardgaande groter verplasing, wat die kraglewering verhoog het tot 521&amp;nbsp;kW. Die ontwerp van die enjin was in V-vorm met twee silinderbanke teen 60 grade. 'n Traagheidaansitter (soos gebruik in 'n vliegtuig) was gemonteer regs agter en met die enjin verbind via 'n ketting en ratte deur 'n luik in die romp se agterkant. Die enjin kon deur 'n luik aan die bokant van die romp uitgehaal word. In vergelyking met ander V12-petrolenjins wat gebruik is vir tenks, was die HL 230 amper vier liter kleiner in verplasing as die Rolls Royce Meteor V12 AFV-enjin soos gebruik deur die Britte. Die Meteor was self ontwikkel uit die [[Rolls-Royce Merlin]] maar afgeskaal na  448&amp;nbsp;kW uitset. Die Amerikaanse Ford GAA V8 met 18 liter verplasing is ontwikkel uit Ford se eerste V12 vir vegvliegtuie wat afgekeur is deur die [[Amerikaanse Vloot]] en Leër. Die oorspronklike V12 het 27 liter verplaas soos die Meteor.

Die enjin het die twee dryfratte aangedryf deur 'n aandrywingstelsel met die ratkas wat laag voor in romp was; die gevolg was dat die dryfratte relatief laag was. Die elf ton Krupp-ontwerpte skiettoring was toegerus met 'n hidrouliese motor wat se pomp meganies aangedryf was vanaf die enjin. Dit het die skiettoring een minuut geneem om een keer in die rondte te draai.

'n Verdere nuutjie was die Maybach-Olvar hidrouliesbeheerde halfoutomatiese voorkiesratkas. Die swaar massa van die tenk het 'n nuwe stuurstelsel vereis. Die Duitse maatskappy Argus Motoren, waar Hermann Klaue die skyfrem ontwerp het&lt;ref&gt;[https://www.google.com/patents/US2323052 Disk brake for use in motor cars, airplanes, and the like] US Patent 2323052 A&lt;/ref&gt; wat in 1940 op die [[Arado Ar 96]] geïnstalleer is, het 55&amp;nbsp;cm skyfremme vir die Tiger ontwerp.&lt;ref&gt;[http://www.alanhamby.com/transmission.shtml Transmission &amp; Steering], Tiger I Information Center.&lt;/ref&gt; Klaue het in sy patentaansoek erken dat hy slegs bestaande tegnologie verbeter het, wat teruggevoer kan word na Britse ontwerpe vanaf 1904.

Die koppelaar-en-remstelsel, tipies gebruik op ligter voertuie, is behou vir gebruik in noodgevalle alleen. Normaalweg het die stuurstelsel bestaan uit 'n dubbel-ewenaar soos Henschel se ontwikkeling van die Britse Merritt-Brown stelsel{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}} wat vir die eerste keer gebruik is in die Churchill-tenk. Die voertuig het oor 'n agtgangratkas beskik en die stuurstelsel bied twee vaste draaisirkels vir elke rat, dus het die Tiger-I oor sestien verskillende draaisirkels beskik. In eerste rat was die minimum draaisirkel 3,44 m. In neutraal kon die ruspers in teenoorgestelde rigting beweeg word, dus kon die Tiger op een plek in die rondte draai.{{sfn|Green|Brown|2008|p=46}} Die Tiger het oor 'n stuurwiel beskik en nie soos die gebruik was vir tenks 'n stuurstang of twee hefbome aan die kante nie. Dit het die bestuur van die tenk vergemaklik, en was 'n nuwigheid vir sy tyd.{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}

=== Veerstelsel ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-28, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|links|Prentjie van die Tiger I se  ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde wiele gedurende produksie]]
Daar was sestien wringstawe in die veerstelsel met agt arms aan elke kant. Om plek te bespaar het die swaaiarms vorentoe gewys aan die een kant en agtertoe aan die ander kant. Daar was drie padwiele (een was dubbel, die naaste aan die rusper se middelpunt) op elke arm, in die ''Schachtellaufwerk'' oorvleuelende en tussengelaagde patroon, soortgelyk aan die Duitse Weermag se halfrusper militêre voertuie van voor die Tweede Wêreldoorlog. Die Tiger I was die eerste Duitse gepantserde militêre voertuig wat in massa vervaardig is wat die padwieluitleg gebruik het. Die wiele met 'n diameter van 800&amp;nbsp;mm het verseker dat die massa van die tenk eweredig oor die rusper versprei is, maar het meer instandhouding genoodsaak.[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-310-0899-15, Italien, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|Wiel en rusper in modderige toestande]]

Om een van die binneste wiele te verwyder om die soliede rubberband om die wiel te vervang het beteken dat tot nege ander wiele eers verwyder moes word. Die reënseisoen, wat herfs voorafgegaan het en die ''rasputitsa'' (modderseisoen) gebring het op die Oosfront, het tot gevolg gehad dat al die voertuie wat die ''Schachtellaufwerk''-wiele gebruik het, se wiele vol modder aangepak het of vasgevries het nadat dit vol sneeu gepak is. Daar kan aanvaar word dat die Duitse ingenieurs, gebaseer op hulle ondervinding met die voertuie met halfrusperbande, aangeneem het die ''Schachtellaufwerk-''ontwerp beter vermoë, langer wiel- en rusperlewe, beter beweegbaarheid wanneer van die wiele verlore is of beskadig word en die ekstra beskerming wat benodig was teen vyandelike vuur sou hê. Hulle het gemeen hierdie eienskappe sou vergoed vir die instandhoudingskompleksiteit van die stelsel, wat vererger is wanneer modder en ys teëgekom is. Hierdie beginsel was, op verskeie maniere, oorgedra na die Panther-tenk en die nie-tussengelaagde wielontwerp van die Tiger II-tenk. Later is 'n nuwe 800&amp;nbsp;mm staalwiel ontwerp, wat baie soos die Tiger II se wiel gelyk het ontwikkel met 'n veerstaalband in stede van rubber en soos die Tiger II s'n het dit oorvleuel maar was nie tussengelaag nie.
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1972-064-61, Kassel, Verladen eines Panzer VI &quot;Tiger I&quot;.jpg|duimnael|regs|'n Tiger word by die Henschelfabriek op 'n spesiale spoorwa gelaai. Die buitenste wiele is afgehaal en die tenk toegerus met 'n nouer ruspersband om dit nouer te maak sodat dit per spoor vervoer kan word]]

Om die buitengewone massa van die tenk te ondersteun was die rusperbande 725&amp;nbsp;mm wyd. Om egter per spoor vervoer te kon word, waar daar breedtebeperkings was, kon die buitenste padwiele verwyder word van 'n flens{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=35}} op elke as,(16 in totaal), en nouer 520&amp;nbsp;mm wye vervoerrusperbande (''Verladeketten'') geïnstalleer word.{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=36}}{{sfn|Green|Brown|2008|p=44}}{{sfn|Wilbeck|2004|p= }} Die vervanging van 'n band met wielverwydering het 30 minute geneem aan elke kant van 'n tenk.{{sfn|Anderson|2013|p=69}} Tog was tenks gereeld per spoor vervoer met hulle breër rusperbande, die treinoperateurs het geweet waar daar nie smal tonnels of ander versperrings op die roete was wat die vervoer van abnormale breë vragte sou verhoed het nie, ten spyte daarvan dat hierdie praktyk streng verbode was.{{sfn|Anderson|2013|p=71}}

=== Waterdeurwaadstelsels ===
Die Tiger tenk se gevegsmassa was 56 ton, wat te swaar was vir meeste van die kleiner [[brûe]] wat 'n beperking van 35 ton gehad het. Om dié probleem te omseil is die tenks toegerus met deurwaadstelsels om deur 4,6&amp;nbsp;m water te kon gaan.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=bridges&amp;f=false |publisher=Voyageur Press |pages=20 |language=en |date=15 February 2008}}&lt;/ref&gt; Dit het ongewone meganismes vir ventilasie en verkoeling benodig wanneer die tenk onderwater was. Die stelsel het 30 minute geneem om opgestel te word, dit het vereis dat die kanon en die skiettoring in die vorentoe posisie gesluit moes word en 'n groot snorkel is uitgelig op die agterkant van die tenk. 'n Opblaasbare ronde ring het die skiettoringring verseël. Die twee agterste kompartemente, wat elk 'n brandstoftenk, verkoeler en waaier bevat het, kon onder water gaan. Slegs die eerste 495 eenhede is met hierdie diepdeurwaadstelsel toegerus&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot;&gt;{{cite web |last1=Forty |first1=George |title=Tiger Tank Battalions in World War II |url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=snorkel&amp;f=false |publisher=Zenith Imprint |pages=51 |language=en}}&lt;/ref&gt; en latere modelle kon slegs water tot twee meter diep deurwaad. Maar die koste verbonde aan die stelsel teenoor die praktiese beperkings het tot gevolg gehad dat die stelsel later vanaf Augustus 1943 nie meer geïnstalleer is nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg20&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2&quot; /&gt;

=== Kajuit ===
Die uitleg van die kajuit was tipies soos vir Duitse tenks. Die voorkant van die kajuit was oop met die drywer en radio-operateur wat voor weerskante van die ratkas gesit het. Agter hulle was die skiettoring se vloer omring met panele om 'n gelyk aanlopende vlak te verseker. Dit het die laaier gehelp om die ammunisie maklik te bekom; dit was hoofsaaklik bokant die rusperbande gestoor. Daar was drie bemanningslede in die kajuit, die laaier regs van die kanon en hy het agtertoe gekyk, die kanonnier links van die kanon en die tenkbevelvoerder agter hom. Daar was ook 'n opvoubare stoel aan die regterkant vir die laaier. Die skiettoring se vloer was rond met 157&amp;nbsp;cm kopruimte. Van die eerste weergawes se skiettorings het oor twee skietpoorte vir pistole beskik, een is later vervang met 'n ontsnapluik vir die laaier en die ander een is later verwyder.&lt;ref name=&quot;Tiger Tanks at War Pg88&quot;&gt;{{cite web |last1=Green |first1=Michael |last2=Brown |first2=James D. |title=Tiger Tanks at War |url=https://books.google.com/books?id=S1gbrYELbT4C&amp;pg=PA88&amp;lpg=PA88&amp;dq=pistol+port+tanks&amp;source=bl&amp;ots=189uETVgc5&amp;sig=jSOFCPmR5ulmNOA41CNqG7KrAR4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjKhdPnlcvfAhWQJDQIHcb6Ans4ChDoATABegQICBAB#v=onepage&amp;q=pistol%20port%20tanks&amp;f=false |website=Google Books |publisher=Voyageur Press |accessdate=1 Januarie 2019 |pages=88 |language=en |date=15 Februarie 2008}}&lt;/ref&gt;

Die Geallieerdes het met na-oorlogse toetsing gevind dat die tenk ongerieflik en spartaans was. Dit was in teenstelling met die Duite bemannings wat die tenk ruim en gerieflik gevind het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA107&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;source=gbs_toc_r&amp;cad=3#v=onepage&amp;q=Tiger%201%20snorkel&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|page=108}}&lt;/ref&gt;

=== Koste ===
Die grootste probleem van die Tiger was dat sy produksie aansienlike hulpbronne in terme van manure en materiaal geverg het, wat gelei het tot 'n hoë eenheidskoste. Die Tiger I het twee keer soveel as die Panzer IV en vier keer soveel as die StuG III aanvalkanon gekos.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm Panzer Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108093434/http://www.achtungpanzer.com/panzer-statistics.htm |date= 8 Januarie 2018 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt; Deels as gevolg van hul hoë koste is slegs 1&amp;nbsp;347 Tiger I en 492 Tiger II-tenks vervaardig.{{sfn|Jentz|1996|p=288}} Die Geallieerdes se naaste ekwivalent was die Amerikaanse [[M26 Pershing]]-tenk waarvan ongeveer 200 gedurende die oorlog in Europa ontplooi is{{sfn|Hunnicutt|1971}} en die Russiese IS-2-tenk waarvan ongeveer 3&amp;nbsp;800 geproduseer is.

Uit 'n tegniese oogpunt beskou was die Tiger I die meerdere van sy tydgenote{{sfn|Zaloga|2015|p=204}}, en ten spyte van die lae aantal geproduseer, tekorte aan opgeleide bemanning en die tenk se hoë brandstofverbruik in tye toe Duitsland tekorte ondervind het, het die Tiger tenks (I en II) 'n groot impak op die oorlog gehad. Hulle was verantwoordelik daarvoor dat ten minste 10 300 vyandelike tenks en 11 380 teentenkkanonne en artillerie-items gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig is. Dit was gedoen met die verlies van 1 725 Tiger tenks wat tenks insluit wat verlore gegaan het vir strategiese redes bv. gebreek, agtergelaat ens.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Askey |first1=Nigel |title=Operation Barbarossa : the complete organisational and statistical analysis, and military simulation |publisher=IngramSparks Publishing |isbn=978-0-648-22192-0 |pages=103}}&lt;/ref&gt;

== Produksiegeskiedenis ==
Die produksie van die Tiger I het in Augustus 1942 begin in die fabriek van ''[[Henschel &amp; Son|Henschel und Sohn]]'' in [[Kassel]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/factory1.shtml|title=The Henschel Tiger Factory|website=alanbamby.com|accessdate=November 12, 2018}}&lt;/ref&gt; aanvanklik teen 'n tempo van 25 eenhede per maand en die piek word bereik in April 1944 toe 104 eenhede per maand uitgerol word. 'n Dokument bestaan wat bevestig dat die eerste Tiger I op 4 Augustus voltooi is. Daar is 1&amp;nbsp;355 eenhede voltooi toe produksie gestaak is. Teen 1 Julie 1944 was daar reeds 671 Tiger I tenks in diens gestel.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=13}} Dit het tweekeer solank geneem om 'n Tiger I te bou as enige ander Duitse tenk tydens die oorlog. Toe die Tiger II tenk in produksie getree het in Januarie 1944 is daar begin om die Tiger I uit te faseer.

[[Japan]] het in 1943 verskillende Duitse tenks gekoop om te bestudeer. Slegs een Tiger I was blykbaar gekoop tesame met 'n Panther en twee Panzer III's, slegs die Panzer III's is uiteindelik afgelewer.{{sfn|Zaloga|2007|p=17}} Die onafgelewerde Tiger is aan die Duitse Weermag geleen deur die Japannese regering.

=== Modifikasies ===
Daar was baie modifikasies aan die tenks aangebring gedurende hul produksietyd, die meeste het ten doel gehad om die voertuig, sy vuurkrag en beskerming te verbeter. Die ontwerp is ook later vereenvoudig deels om koste te bespaar as gevolg van 'n skaarste aan roumateriale. In 1942 is ses veranderinge aangebring, die ''Vorpanzer'', voorste pantserskild, wat verwyder is van die voorproduksiemodelle in April. Gedurende Mei is modderskerms aan die kante vasgebout en verwyderbare modderskerms was ten volle geïntegreer in September. Daar is ook begin om rookgranaatlanseerders te installeer vanaf Augustus 1942, drie aan elke kant. Deur die jare is soortgelyke modifikasies aangebring, in laat 1943 is die tenks bedek met 'n laag ''Zimmerit'', 'n laag nie-magnetiese verf wat voorkom het dat myne aan die tenk kon vaskleef.&lt;ref&gt;[http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E Sd. Kfz. 181] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703171026/http://www.achtungpanzer.com/panzerkampfwagen-vi-tiger-ausf-e-sd-kfz-181.htm |date= 3 Julie 2009 }} ''achtungpanzer.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Crawford 2000, p. 41.&lt;/ref&gt;{{sfn|Jentz|Doyle|1993|p=12}} As gevolg van die lae produksietempo van die tenks, het die integrering van die modifikasies soms tot maande geneem.

Die humoristiese en ietwat pittige handleiding van die tenk, die ''Tigerfibel'', was die eerste van sy soort soos gebruik in die Duitse Weermag. Die sukses van die onortodokse handleiding het tot gevolg gehad dat die styl deur ander nageboots is.

Inligting oor produksie van die Tiger I tenk het die ore van die Geallieerdes teen September 1943 bereik. Die weerstandgroep van die priester Heinrich Maier, wat later tereggestel is, het dokumentasie aan die ''American Office of Strategic Services'' gestuur. Met sketse, wat die ligging van die vervaardigingsaanleg aandui, kon bomwerpers van die Geallieerdes presisie-aanvalle op die aanleg loods.&lt;ref&gt;Peter Broucek &quot;Die österreichische Identität im Widerstand 1938–1945&quot; (2008), p 163.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Peter Pirker &quot;Suberversion deutscher Herrschaft. Der britische Geheimdienst SOE und Österreich&quot; (2012), p 252.&lt;/ref&gt;

=== Variante ===
Daar is 'n paar variante van die Tiger I gebou. Een was die ''Sturmtiger'' (Aanvalstier), 'n swaargepantserde, selfaangedrewe voertuig toegerus met vuurpylaangedrewe [[mortier]]e.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|title=Sturmmörser: 38&amp;nbsp;cm Rocket Projector on Tiger E Chassis – Catalog of Enemy Ordnance|website=www.lonesentry.com|language=en|access-date=2018-09-03|archive-date=2018-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822041157/http://www.lonesentry.com/ordnance/sturmmorser-38-cm-rocket-tiger-chassis.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Daar is ook 'n tenkherwinningsweergawe gebou van die Porsche Tiger I genaamd die ''BergeTiger'' en ook een Porsche Tiger I was uitgereik aan die 653ste Swaartenkvernietigingsbattaljon, wat toegerus was met die Ferdinand/Elefant-tenk. 'n Mynveërweergawe is ook in Italië gebou, die kanon was onder andere verwyder, in 'n poging om deur mynvelde te breek. Hulle was soms verwar met die ''BergeTiger''. Daar was drie van die voertuie gebou. Hulle het 'n klein lading plofstof aan 'n klein hefboom gehang wat oor die mynveld laat val is, die tenk rol terug en laat die lading ontplof om die mynveld &quot;skoon te maak&quot;. Daar is geen bewyse dat enige van hul in 'n gevegsrol gebruik is nie.

'n Ander weergawe was die ''Fahrschulpanzer'' VI Tiger-tenk wat gebruik is vir dryweropleiding van Tiger-tenkbemannings. Hierdie tenks se enjins is gemodifiseer om of saamgepersde ''Towngas'' (Stadtgas-stelsel) of houtgas (Holzgas-stelsel) te gebruik. Dit was as gevolg van die skaarste van brandstof. Dit was 'n mengsel van tenks met skiettorings en tenks sonder skiettorings. Hulle is ook nooit in 'n gevegsrol gebruik nie.

=== Naamgewing ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-34, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Tigers in aanbou. Die romp rus op die setapparaat (1944)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-21, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Monteerband: die voertuig word toegerus met die nouer vervoer rusperbande (1943)]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-635-3965-35, Panzerfabrik in Deutschland.jpg|duimnael|Produksielyn met Tigers in aanbou (1944)]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: middle;&quot;
! Titel !! Verwysing !! Datum
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Prototipes
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 45.01
| Henschel
| 28 Julie 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI ''Ausf.'' H1 (VK 4501)
| ''Wa Prüf'' 6&lt;ref&gt;''Waffenamt Prüfwesen'' 6 – Panzer and Motorized Equipment Branch of the ''Heereswaffenamt'' (Army Weapons Department)&lt;/ref&gt;
| 21 Oktober 1941
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| VK 4501 (H)
| ''Wa J Rue'' (''WuG'' 6)&lt;ref&gt;''Wa J Ru-WuG 6—Panzerkraftwagen und Zugkraftwagenabteilung'' – Tanks and Tractors Branch of ''Amtsgruppe fur Industrielle Rustung—Waffen und Gerat'', the Group for Weapons and Equipment Manufacture&lt;/ref&gt;
| 5 Januarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger H1 (VK 4501 – ''Aufbau fur'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.Krupp-Turm'')
| ''Wa Prüf'' 6
| Februarie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|''Pz.Kpfw.'' VI (VK 4501/H ''Ausf.'' H1 (Tiger))
| ''Wa Prüf'' 6
| 2 Maart 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' &quot;Tiger&quot; H
| Wa J Rue (WuG 6)
| 20 Junie 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Pz.Kpfw. VI&lt;br /&gt;VK 4501 (H)&lt;br /&gt;Tiger (H) Krupp-''Turm mit'' 8,8&amp;nbsp;cm ''Kw.K.'' L/56 ''fur Ausf.'' H1
| ''Wa Prüf'' 6
| 1 Julie 1942
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; | Produksie
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H (''Sd.Kfz.'' 182)
| ''KStN'' 1150d&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1150d |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 9 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309073404/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1150d_15.8.1942.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 15 Augustus 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Tiger I
| ''Wa Prüf'' 6
| 15 Oktober 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' VI H ''Ausf.'' H1 (Tiger H1)
| –
| 1 Desember 1942
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' VI H ''Ausf.'' H1&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/21+ (Tenkhandleiding)
| Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Pz.Kpfw.'' Tiger (8,8&amp;nbsp;cm L/56) (''Sd.Kfz.'' 181)
| ''KStN'' 1176e&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |title=Table of Organisation, KStN 1176e |access-date=17 Julie 2020 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215612/http://downloads.sturmpanzer.net/KStN/KStN_1176e_1.11.1943.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 5 Maart 1943
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E (Sd.Kfz. 181)&lt;br /&gt;''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E
| D656/22 (Tenkhandleiding)
| 7 September 1944
|}
Hitler se opdrag van 27 Februarie 1944 het weggedoen met die titel ''Panzerkampfwagen VI'' ten gunste van ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf.'' E, wat amptelik die titel tot die einde van die oorlog was.&lt;ref name=&quot;id3486.securedata.net&quot; /&gt; Vir algemene gebruik was dit verkort tot ''Tiger''.

== Gevegsgeskiedenis ==
=== Kanon en pantser ===
'n Verslag deur die Duitse Leërwapenagentskap (''Waffenamt'') gee die berekende waarskynlikheid van 'n voltreffer (pantser word deurdring) op afstande waarmee teenstanders betroubaar uit diens gestel word tot op 'n hoek van 30 grade met die inkomende projektiel.

Volgens die ''Waffenamt'' se verslag kan die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon die Amerikaanse M4 Sherman die ewenaaromhulsel vanaf 2&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;m deurdring, dit kon egter glad nie die skuins, voorste pantser van die Sherman vanaf enige afstand deurdring nie. Die Sherman se 75&amp;nbsp;mm kanon kon ook glad nie die Tiger se pantser aan die voorkant op enige afstand deurdring nie, en kon slegs die pantser aan die bokant van die sye deurdring op 'n afstand van 100&amp;nbsp;m of minder. Die Sherman se opgegradeerde 76&amp;nbsp;mm kanon mag die voorkant van die Tiger se pantser deurdring vanaf 600&amp;nbsp;m, die neus van 400&amp;nbsp;m en die voorkant van die skiettoring vanaf 700&amp;nbsp;m.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2935-24, Russland, Treffer an Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|Duitse soldate inspekteer 'n treffer wat nie die tenk se pantser deurdring het nie.]]
Die Amerikaanse M3 90&amp;nbsp;mm kanon, normaalweg gebruik as 'n statiese antitenk- en lugafweerkanon, en later gemonteer op die M36 tenkvernietiger en nog later die M36 Pershing, kon die voorkant van die Tiger deurdring vanaf 1000&amp;nbsp;m met standaardammunisie en vanaf 2000&amp;nbsp;m met hoëspoedpantserdeurdring-ammunisie&lt;ref name=&quot;freeweb1&quot;&gt;{{cite web|url=http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |title=USA Guns 90&amp;nbsp;mm calibre |publisher=Gva.freeweb.hu |accessdate=2010-04-30 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100117182005/http://gva.freeweb.hu/weapons/usa_guns7.html |archivedate=17 January 2010 }}&lt;/ref&gt;(HVAP).&lt;ref group=nota&gt;High-velocity armor-piercing&lt;/ref&gt;

Toetse gedoen deur die Sowjetunie in Mei 1943 het getoon dat die 8,8&amp;nbsp;cm KwK 36 kanon die T-34/76 se skiettoring se voorkant vanaf 1500&amp;nbsp;m en die romp ook vanaf 1500&amp;nbsp;m kan deurdring. 'n Voltreffer op die bestuurder se luik het dit binnetoe laat inplof en in stukke opgebreek.{{sfn|Baryatinsky|2008|pp=29–30}}{{sfn|Kolomiets|2013|p=92}}&lt;ref group=nota&gt;Die data wat gebruik is, is afkomstig van die Sowjet Militêre Intelligensie Diens. Tydens Operasie Tskra het die Russe daarin geslaag om 'n werkende Tiger I tenk te verower by die meer [[Ladogameer]] wat hulle in staat gestel het om data in oor die tenks se tegniese en operasionele vermoë in te samel. In 'n toets het hulle die 8,8 cm kanon op 'n T-34 se romp afgevuur, die data wat verkry is het gelei tot verskeie verbeteringe aan die T-34 en die ontwikkeling van die IS II tenk. Deur die IS II se pantser dikker te maak en dit met 'n 122&amp;nbsp;mm kanon toe te rus, het dit gedugte tenk geword mee kragte te meet.&lt;/ref&gt; Volgens die WaPrüf 1 verslag kon die Sowjet T-34 se boonste pantservoorkant en skiettoring deurdring word tussen 100 en 1400&amp;nbsp;m terwyl hulle geskat het dat die T-34 se 85&amp;nbsp;mm kanon die voorkant van 'n Tiger I op 200 tot 500&amp;nbsp;m{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} kon deurdring, maar Sowjettoetse het bewys dat die 85&amp;nbsp;mm die Tiger I kon binnedring vanaf 1000&amp;nbsp;m{{sfn|WWII Ballistics: Armor and Gunnery|Rexford|Livingston|publisher=Overmach press}} Die 120&amp;nbsp;mm pantser van die romp van die Sowjet IS II, model 1943, kan tussen 100 en 300&amp;nbsp;m deurdring word by die bestuurder se voorste plaat.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Die IS II se 122&amp;nbsp;mm kanon kan die Tiger se voorste pantser tussen 1500 tot 2500&amp;nbsp;m deurdring.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}} Volgens Steven Zaloga kan die Tiger en die IS II mekaar uitwis in normale gevegstoestande onder 1000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=12}} Op langer afstande speel die vaardigheid van die bemanning en die gevegsomstandighede 'n groot rol.{{sfn|Zaloga|1994|p=13}}

Die Britse ''Churchill IV''-tenk was kwesbaar teen die Tiger I op afstande van 1100 tot 1700&amp;nbsp;m, sy sterkpunt was die neus; die skiettoring sy swakpunt. Volgens 'n STT dokument, dateer April 1944, was die beraming dat die Britse 17-pond kanon soos gebruik op die [[Sherman Firefly]] met sy normale pantserbreek-ballistiese-dopgeskut ([[APCBC]])&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;''Armour-piercing capped ballistic cap'' - moontlik ''Pantserbreek-dop balistiese-dop'' in Afrikaans.&lt;/ref&gt; ammunisie, die skiettoring en die bestuurder se sigplaat van die Tiger I-tenk sal deurdring vanaf 1700&amp;nbsp;m.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=19–20}}

Wanneer hulle teikens genader het, is die bemanning van Tiger I-tenks aangeraai om die romp in die 10:30 of 13:30 posisie op die horlosie relatief tot die teiken te keer, 'n posisie waarna as ''Mahlzeit Stellung'' verwys is.&lt;ref group=nota&gt;Die maaltydposisie op 'n horlosie verwys na 10:30 vir ontbyt of 13:30 vir middagete.&lt;/ref&gt; Dit sou verseker dat die voorste pantser tot die ekwivalent van 180&amp;nbsp;mm en die sye tot 140&amp;nbsp;mm dikker word, wat beteken dat geen Geallieerde kanon tot 152&amp;nbsp;mm die Tiger uit aksie kon stel nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |title=''Tigerfibel'' p84-85 |access-date=18 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052523/http://s14.directupload.net/images/141103/qo72ng3d.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Bird|Livingston|2001|p=83}} Omrede die Tiger se pantser regop was en nie teen 'n helling nie, was dit maklik om die aanbevole posisie te verkry. Die ''Panzer IV'' en ''Panther''-tenks was ligter as die Tiger wat veroorsaak het dat die Tiger se sypantser die bemanning beter beskerm het teen aanvalle van die flanke af. Die Tiger was ook aan die agterkant en sykante immuun teen Sowjet teentenkkanonvuur. Die groter kaliber 8,8&amp;nbsp;cm kanon van die Tiger het ook verseker dat teikens meer uitmekaar geruk word met 'n kragtiger ontploffing as die 7,5 cm KwK 42 kanon van die ander twee tenks. Dus was die Tiger 'n beter tenk om ondersteuning aan die Infanterie te bied en fortifikasies te vernietig. Volgens die Duitse tenkbevelvoerder, Otto Carius, het die tenk ook 'n belangrike rol gespeel om teentenkkanonne te vernietig:

{{cquote|Die vernietiging van teentenkkanonne was meestal beskou as niks spesiaal deur leke en soldate van ander takke nie. Slegs die vernietiging van ander tenks word as 'n sukses beskou. Maar aan die ander kant, die belangrikheid van 'n teentenkkanon was tweemaal soveel werd vir ervare tenkbemannings. Hulle was 'n groot gevaar vir die tenks. Die teentenkkanon word opgestel vir 'n lokvalsituasie, goed [[Kamoeflering|gekamoefleer]] en strategies opgestel op die terrein. Hulle was moeilik om geïdentifiseer te word en was ook moeilik om raak te skiet as gevolg van hulle lae hoogte. Gewoonlik was die swaartenks onbewus van dié kanonne totdat hulle die eerste skoot geskiet het. Gewoonlik is ons onmiddellik getref as die kanonbemannings ervare was; ons loop ons gewoonlik vas in 'n muur van kanonne. Dit was dan die beste om so kalm as moontlik te bly en die vyand te vernietig voor hulle die tweede skoot kon vuur.|author=Otto Carius (translated by Robert J. Edwards) |title=''Tigers in the Mud''{{sfn|Carius|2003|p=118}} }}

=== Eerste aksie ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-554-0872-35, Tunesien, Panzer VI (Tiger I).jpg|duimnael|links|'n Tiger I word ontplooi om die ''Afrika Korps'' in [[Tunisië]] te versterk, Januarie 1943]]
Hitler was gretig om die nuwe, kragtige wapen te gebruik en het beveel dat die voertuig in diens gestel moes word maande voor die beplande tyd.{{sfn|Guderian|1952|p=280}} 'n Afdeling van vier Tiger-tenks was in aksie op 23 September 1943 naby [[Leningrad]].{{sfn|Showalter|2013|p=48}} Omrede die gebied moerasagtige en bebos was, is hulle beweging hoofsaaklik gebruik op paaie en spore, wat verdediging deur die Sowjet-magte vergemaklik het. Baie van die eerste modelle het probleme onderving met hul transmissies omrede dit probleme ondervind het met die swaar massa van die tenk wanner die tenk te hard bestuur is. Dit het die bestuurders 'n tydjie geneem om te leer hoe om die tenk binne sy vermoë te bestuur en sodoende die enjin en transmissie te spaar, tog het vele gebreek. Dit belangrikste gebeure van die aksie was dat een van die Tigers vasgeval het in die moerasagtige grond en net so gelos is. Die Sowjet-magte het die tenk net so ongeskonde in die hande gekry en hulle in staat gestel om sy ontwerp te bestudeer en teenmaatreëls teen die tenk op stel.{{sfn|Glantz|2005|p=201}}&lt;ref name=&quot;Speer&quot;&gt;{{cite book|last1=Speer|first1=Albert|title=Inside the Third Reich|date=1995|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|location=London|isbn=978-1-84212-735-3|pages=335–336}}&lt;/ref&gt;

Die 503de Swaarpantserbataljon was ontplooi op die Don-front by [[Stalingrad]] in die herfs van 1942 maar arriveer te laat om deel te neem aan Operasie Winter Storm, die poging om die vasgekeerde Duitse troepe in Stalingrad te bevry. Die bataljon was daarna betrokke in swaar, verdedigende aksie in [[Rostof aan die Don]] en aangrensende gebiede gedurende Januarie en Februarie 1943.

In die Noord-Afrika-veldtog het die Tiger I-tenk vir die eerste keer aksie gesien gedurende die [[Tunisië]]-veldtog op 1 Desember 1942, oos van Tebourba. Hier het drie Tigers 'n olyfboord aangeval 5&amp;nbsp;km wes van Djedeida.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die digte olyfboord het sigbaarheid belemmer en vyandelike tenks kon eers op kortafstand gewaar word. Die Tigers was getref deur skote van 'n aantal M3 Lee-tenks op 'n afstand van 80 tot 100&amp;nbsp;m. Twee van die Amerikaanse tenks was uit diens gestel in die aksie. Dit het bewys dat die Tiger baie goeie beskerming bied aan sy bemanning teen vyandelike vuur, dit het die bemanning se vertroue aansienlik laat styg in die tenk.{{sfn|Jentz|1996|p=13}} Die eerste verlies van 'n Tiger deur 'n Geallieerde kanon het op 20 Januarie 1943 naby [[Robaa]],{{sfn|Schneider|2004|p=43}} plaasgevind toe 'n battery kanonne van die Britse 72ste Antitenk Regiment 'n Tiger uitgewis het met 'n 6-pond (57&amp;nbsp;mm) teen-tenk kanon. Sewe Tigers was uit diens gestel deur myne gedurende die aanval op Béja gedurende Operasie Ochsenkopf teen die einde van Februarie.{{sfn|Schneider|2004|p=44}}

=== Verder aksie ===
In Julie 1943 het twee swaartenkbataljons (503de en 505de) deelgenaam aan Operasie Caitadel wat die Slag van [[Koersk (stad)|Koersk]] tot gevolg gehad het. Die 505de bataljon het op die noordelike flank en die 503de bataljon het op die suidelike flank van die Koersk-uitloper diens gedoen, die doelwit was om die uitloper af te sny en sodoende te omsingel. Die Duitse magte kon egter nie daarin slaag nie en hulle moes 'n verdedigende rol aanneem. Die ontrekking uit Koersk het tot gevolg gehad dat vele gebreekte Tigers net so daar gelos was omrede die bataljonne nie die nodige instandhoudingwerk of herstelwerk kon doen nie.&lt;ref name=&quot;Tiger Tank Battalions in WW2 Pg48-50&quot;&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=LsxJHQFbPSgC&amp;pg=PA51&amp;dq=Tiger+1+snorkel&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiF7eTXi8ngAhUFG3wKHYMHA-MQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=reliability&amp;f=false|title=Tiger Tank Battalions in World War II|last=Forty|first=George|year=2009|publisher=Zenith Imprint|pages=47–50}}&lt;/ref&gt;

Op 11 April 1945 het 'n Tiger I-tenk drie Sherman M4 tenks en 'n pantser kar vernietig terwyl hulle op 'n pad vorentoe beweeg het.{{sfn|Schneider|2005}} Op 12 April 1945 het 'n Tiger I-tenk (F02) twee [[Comet (tenk)|Comet-tenks]] vernietig, een halfruspervoertuig en een verkennings motor.{{sfn|Schneider|2005}} Hierdie Tiger I was egter op sy beurt deur 'n Comet-tenk van die 3de Koninklike Tenkregiment vernietig die volgende dag sonder die hulp van infanterie.{{sfn|Schneider|2005}}

=== Beweegbaarheid en betroubaarheid ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-024-3536-28, Russland, Panzer VI (Tiger I), Reparatur.jpg|duimnael|'n Tiger ondergaan herstelwerk aan sy enjin]]
Die tenk se massa het sy vermoë om brûe oor te steek aansienlik beperk. Om die rede is die tenk gebou met waterdigte luike en 'n snorkel om dit toe te laat om deur water van 4&amp;nbsp;m te kan waad. Sy massa het dit ook riskant gemaak om deur geboue te ry omrede kelders mag ingee onder die massa en die tenk daarin val. Nog 'n swakpunt was die stadige spoed waarmee die hidrolies aangedrewe skiettoring in die rondte kon draai. As gevolg van betroubaarheidsprobleme met die ''Maybach HL 210 TRM P45'' enjin, wat in die eerste 250 Tigers installeer is, kon die tenk nie teen sy maksimum vermoë werk nie.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alanhamby.com/maybach.shtml|title=The Maybach Engine|work=The Tiger I Information Center}}&lt;/ref&gt; Die Maybach-enjin se maksimum omwentelinge was 3&amp;nbsp;000 opm die bemannings was ingelig in die handleiding dat hulle nie 2&amp;nbsp;600 opm mag oorskry het nie. Hierdie beperking was op gehef toe die Maybach HL 230 enjin beskikbaar geraak het.&lt;ref name=&quot;alanhamby.com&quot; /&gt; Die skiettoring kon met die hand gedraai word maar die opsie is slegs gebruik wanneer klein veranderinge gedoen moes word.{{sfn|Carruthers|2013}}

Die eerste Tigers kon 'n topspoed van 45&amp;nbsp;km/h behaal oor geskikte terrein. Dit was egter nie aanbeveel vir normale operasies nie en was verbied gedurende opleiding. 'n Reëlaar was later geïnstalleer om die enjin se omwentelinge tot 2&amp;nbsp;600 opm te beperk en die tenk se spoed tot ongeveer 38&amp;nbsp;km/h. Die Tiger se bemannings het verslag gedoen dat die tenk se kruip spoed ongeveer 10&amp;nbsp;km/h is.&lt;ref&gt;Lochmann and Rubbel p 22&lt;/ref&gt; Daarteenoor het medium tenks van die tyd, soos die Sherman of T-34, 'n gemiddelde topspoed van 45&amp;nbsp;km/h gehad. Dus was die Tiger se topspoed nie sleg nie as in aanmerking geneem word dat sy massa tweekeer dié van die twee tenks was nie.{{sfn|Carruthers|2013}} Met sy wye rusperbande, 'n idee geleen van die Sowjet se T-34, het die Tiger minder druk op die grond uitgeoefen as ander kleiner tenks soos byvoorbeeld die M4 Sherman.

[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-022-2926-11A, Russland, Abschleppen eines Tiger I.jpg|duimnael|Tiger I op sleeptou deur twee Sd.Kfz. 9]]
Tiger I-tenks het groot instandhouding vereis. Dit het twee of soms drie standaard Duitse Sd.Kfz. 9 ''Famo'' swaar halfrusperband sleepvoertuie geneem om dit te sleep. Tigerbemannings het soms ander Tigers versoek om hulle te sleep, maar dit was nie aanbeveel nie omrede die tweede tenk kon oorverhit en die enjin breek. Die wipstuk waarmee die tenk gesleep kan word is laag geïnstalleer wat sleeptou bemoeilik het oor ruwe terrein. Wanneer die tenk gesleep word het die rusperband opgehoop op die agterste tandrat wat die tenk geïmobilsieer het. Wanneer die rusperband opgehoop het, het dit twee Tigers geneem om die tenk te trek. Die opgehoopte rusperband was ook 'n probleem op sigself, dit was soms onmoontlik om die band uit mekaar te haal omrede die boute in die band nie uit gehaal kan word nie. Die rusperband moes dan met 'n klein plofstoflading uit mekaar geskiet word.

Gedurende die tweede helfte van 1943 was die gemiddelde betroubaarheidsindeks soortgelyk soos die van die Panther-tenk, naamlik 36%, in vergelyking van die 48% van die Panxer IV en 65% van die StuG III.{{sfn|Zaloga|2015|p=202}} Vanaf Mei 1944 tot Maart 1945 was die betroubaarheid van die Tiger dieselfde as die van die Panzer IV. Met 'n gemiddeld van 70% was die Tiger se operasionele betroubaarheid op die Wesfront beter as die 62% van die Panthers. Op die Oosfront was die Tiger se betroubaarheid 65% teenoor die 71% van die Panzer IV en 65% van die Panther.{{sfn|Fletcher|2011|p=139}}{{sfn|Jentz|1996|p=202,230}}

=== Taktiese ontplooiing ===
Die Tiger-tenks was gebruik in verskeie swaartenk bataljons (schwere Panzer-Abteilung) onder bevel van die leër. Die bataljons was ontplooi in kritiese sektore waar hulle moes sorg vir 'n deurbraak of gebruik is vir teenaanvalle. 'n Paar voorkeur divisies soos die ''Grossdeutschland'', ''1ste SS Leibstandarte Adolf Hitler'', ''2de SS Das Reich'' en ''3de SS Totenkopf Panzergrenadier Divisie'' by [[Koersk (stad)|Koersk]] het 'n Tiger-afdeling in hulle tenkregiment gehad. Die ''Grossdeutschland'' Divisie se Tiger-kompanie is vergroot tot 'n bataljon, bekend as die ''III Pantser Bataljon van die Pantserregiment Grossdeutschland''. Die ''3de SS Totenkopf'' het sy Tiger I-kompanie regdeur die oorlog behou. Die ''1ste SS'' en ''2de SS'' se kompanies is weggeneem en met die ''101ste SS Tiger Bataljon'' geïntegreer, wat deel van die 1ste SS Pantser Korps was.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}}

Die Tiger is oorspronklik ontwerp as 'n aanvallende, deurbraak wapen maar teen die tyd dat dit in diens gestel is, het die militêre situasie drasties verander en dit was meestal in 'n verdedigingsrol gebruik: as 'n antitenk en infanterie ondersteuning wapen.{{sfn|Wilbeck|2004|pp=25, 99}} Takties het dit ook beteken dat die Tiger-eenhede aanhoudend moes rondbeweeg om deurbrake te bewerkstellig, wat buitengewone meganiese slytasie tot gevolg gehad het. Die gevolg was dat daar feitlik nooit 'n oomblik was waar enige bataljon teen volle sterkte in aksie gegaan het nie.

Teen die Sowjetunie en Weste Geallieerdes se produksie nommers was 'n vernietig verhouding van 10:1 nie goed genoeg nie. Die nommer moet gemeet word aan die geleentheidskoste van die duur Tiger-tenk. Elke Tiger kos viermaal die koste van een ''Sturmgeschütz III''-kanon.

== Geallieerdes se reaksie ==
=== Britse reaksie ===
Die Britte het die geleidelike verbetering van die Duitse pantsergevegsvoertuie en wapens sedert 1940 dopgehou en besef dat hulle oor kragtiger antitenkwapens sal moet beskik. Werk aan die 76,2&amp;nbsp;mm kaliber OF 17-ponder het reeds begin in laat 1940 en in 1942 was 100 eenhede van die eerste produksieloop na Noord-Afrika gehaas om die dreigement van die nuwe Tiger I-tenk die hoof te bied. Daar was nog nie 'n kanonwa vir die kanon ontwerp nie en hulle is gemonteer op die 25-pond kanon se waens, dit het bekend gestaan as die ''Pheasant''.

Daar was 'n jaagtog om kruiser-tenks,&lt;ref group=nota&gt;Kruiser-tenk:konsep tussen die wêreld-oorloë waar die tenks ligter pantser dra om sy spoed te verbeter vs. infanterie-tenks wat swaar gepantser was&lt;/ref&gt; gewapen met die 17-pond kanon in diens gestel te kry. Die ''A30 Challenger'' was reeds by die prototipestadium in 1942&lt;ref&gt;[http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx The 17 Pounder Anti-Tank Gun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004041316/http://www.wwiiequipment.com/17pounder.aspx |date=4 Oktober 2008 }} David Boyd, wwiiequipment.com&lt;/ref&gt; maar relatief lig gepantser, die voorkant was slegs 64&amp;nbsp;mm dik en slegs 200 is bestel. Die bemanning het van die tenk gehou omrede dit so vinnig was. Die ''Sherman Firefly'', toegerus met die 17-pond kanon was 'n groot sukses alhoewel dit veronderstel was om slegs 'n tydelike oplossing te wees. Die Firefly was suksesvol teen die Tiger, in een skermutseling het 'n enkele Firefly drie Tigers vernietig met vyf skote in twaalf minute.{{sfn|Hart|2007|p=65}} Daar was oor die 2 000 Firefly's gebou gedurende die oorlog. Vyf verskillende ontwerpe wat toegerus was met die 17-pond kanon het die lig gesien gedurende die oorlog: die ''A30 Challenger'', ''A34 Comet'' (wat die ''OQF 77&amp;nbsp;mm'' variant gebruik het), die ''Sherman Firefly'', die 17-pond ''SP Achilles'' (tenkvernietiger) en die 17-pond ''SP Archer'' (selfaangedrewe kanon) terwyl die ''A41 [[Centurion (tenk)|Centurion tenk]]'' op die punt was om in diens gestel te word toe die oorlog beëindig is. In 1944 het die Britte 'n ''APDS''&lt;ref group=nota&gt;Armour-piercing discarding sabot. Afrikaans: pantserbreek skei-klomp. Dit is wanneer 'n dunner projektiel gedra word deur dele wat wegval sodra die projektiel die loop van die wapen verlaat&lt;/ref&gt; projektiel bekendgestel wat sy deurdringvermoë aansienlik verhoog het.

=== Sowjetreaksie ===
[[Lêer:Zhukov at the Tiger tank.jpg|duimnael|links|Maarskalk [[Georgy Zhukov]] inspekteer 'n Tiger deur die [[Rooi Leër]] gebuit in 1943]]
Die Sowjetunie se reaksie op die verskyning van die Tiger I-tenk was deur die produksie van die 57&amp;nbsp;mm ZiS-2 antitenkkanon te hervat, wat in 1941 gestaak was ten gunste van goedkoper en meer funksionele alternatiewe byvoorbeeld die ZiS-3. Die ZiS-2 se vermoë het die basiese behoefte toe vir antitenkkanonne ver oorskry. Die ZiS-2 het beter pantserdeurdringing gehad as die 76&amp;nbsp;mm F-34 antitenkkanon soos gebruik deur die meeste Sowjettenks of as die ZiS-3 76&amp;nbsp;mm kanon, maar dit was nog nie goed genoeg om die Tiger I uit aksie te stel nie. 'n Klein aantal T-34 tenks was toegerus met die tenkweergawe van die ZiS-2, die ZiS-4, maar dit kon nie 'n aanvaarbare hoëplofkragprojektiel vuur nie, wat dit onaanvaarbaar gemaak het as 'n antitenkkanon.

Praktiese toetse uitgevoer met die nuwe 85&amp;nbsp;mm D-5T, ontwerp as 'n lugafweerkanon, was terleurstellend. Verskeie verowerde Tiger I-tenks is verskeep na Chelyabinsk, waar die D-5T uit verskeie hoeke op hulle gevuur het. Die D-5T kon slegs die Tiger se pantser deurdring wanneer dit self binne trefafstand van die Tiger se 88&amp;nbsp;mm kanon was.{{sfn|Zaloga|1994|pages=6–7}} Tog was dit nog gebruik vir die SU-85 selfaangedrewekanon wat op die onderstel van die T-34 gebou is vanaf Augustus 1943. Daar was ook begin met die produksie van die KV swaartenk wat toegerus is met die 85&amp;nbsp;mm D-5T in 'n skiettoring van die IS-85. Daar was ook 'n kort produksieloop van 148 KV-85 tenks wat vanaf September 1943 na die front gestuur is, die produksie is voltooi aan die einde van Desember 1943.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Boldyrev|first1=Eugeni|title=KV-85 Heavy Tank|url=http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|website=The Russian Battlefield|accessdate=20 October 2014|archive-date=31 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331234928/http://english.battlefield.ru/tanks/10-heavy-tanks/25-kv-85.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Vroeg in 1944 het die T-34/85 tenk verskyn, dit is die standaard T-34 wat met die SU-85 toegerus is met die voordeel dat die kanon beweegbaar is in die skiettoring. Die T-34/85 se slaankrag was net so goed as die swaarder IS-85 tenk maar in 'n meer koste effektiewe pakket wat 'n herhaling was van die omstandighede wat gelei het tot die afname van KV-1 produksie. Die IS was daarna herbewapen met die 122&amp;nbsp;mm D-25T, wat met BR–471 pantserdeurdring projektiele die Tiger se pantser kon deurdring vanaf 1,200&amp;nbsp;m,&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Potapov |first1=Valeri |title=Development History of the JS-1/JS-2 |url=http://www.battlefield.ru/is2_1.html |website=The Russian Battlefield |accessdate=21 January 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050907211847/http://www.battlefield.ru/is2_1.html |archivedate=7 September 2005 }}&lt;/ref&gt; en kon met die verbeterde BR–471B APHEBC projektiele dit doen verder as 2,000&amp;nbsp;m.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |title=Specification and Armor Penetration |access-date=20 Julie 2020 |archive-date=14 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214024155/http://english.battlefield.ru/tank-armament/79-specification-and-armor-penetration.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Die Br-471B projektiel was reeds bestel vroeg in 1945, maar was te laat beskikbaar om gebruik te kon word in Europa. David R. Higgins, ''King Tiger Vs IS-2: Operation Solstice''. 1945 p. 26&lt;/ref&gt; Die verouderde SU-85 was vervang met die SU-100, wat toegerus is met die D-10 tenkkanon en kon 149&amp;nbsp;mm vertikale pantser deurdring op 1,000&amp;nbsp;m.{{sfn|Zaloga|1994|p=225}}

In Mei 1943 het die Rooi Leër die SU-152 uitgerol wat in 1944 vervang is met die ISU-152. Hierdie selfaangedrewe kanonne was toegerus met die groot 152&amp;nbsp;mm houwitser-kanon. Die SU-152 was ontwerp in 'n naby ondersteuningsrol vir gebruik teen Duitse fortifikasies eerder as vir gebruik teen pantser, tog het dit saam met die latere ISU-152 die bynaam ''beast killer'' gekry vir sy rare vermoë om Duitse swaartenks te vernietig. Die 152&amp;nbsp;mm pantserdeurdringprojektiele het meer as 45&amp;nbsp;kg geweeg en kon 'n Tiger se pantser reg van voor vanaf 1000&amp;nbsp;m deurdring. Sy hoëplofkragprojektiele was ook kragtig genoeg om groot skade aan 'n tenk aan te rig, soms het dit tot die skiettoring afgeruk. Maar as gevolg van die grootte en massa van die ammunisie het beide wapens 'n lae vuurtempo gehad en kon slegs twintig projektiele dra.

=== Amerikaanse reaksie ===
[[Lêer:TigerITankTunis.jpg|duimnael|Tiger 712 verower deur Amerikaanse magte in [[Tunis]], 1943]]
Die Amerikaners het gehuiwer om hul 76&amp;nbsp;mm M1 kanon te gebruik, al was hul wel beskikbaar, omrede daar is reeds in 1944 vasgestel is dat die 75&amp;nbsp;mm M3 kanon opgewasse was om die Duitse bedreiging die hoof te bied.{{sfn|Zaloga|2003|p=13}} Hulle besluit was gebaseer op die feit dat hulle verwag het dat hulle minder Tigers sou teëkom en dat die antitenk kanonne (soos in Tunisië en [[Sisilië]]) eerder die tenks moet vernietig as ander tenks.{{sfn|Zaloga|2003|p=14}}

== Gebruikers van die tenk ==
* {{vlagland|Duitsland}} – Die hoofgebruiker
* {{vlagland|Hongarye}} – Duitsland het in 1944 dertien tenks aan die &lt;ref&gt;Kliment, C. K. and Bernád, D. (2007). ''Maďarská armáda 1919–1945'' (N.B.- Die bron meld dat daar miskien 15 tenks afgelewer was maar slegs dertien word in die Hongaarse Leër se bronne weerspieël.)&lt;/ref&gt; die Eerste Hongaarse Leër gegee wat onder Duitse bevel op die Oos-front geveg het. 'n Gebrek aan herstelfasiliteite het egter veroorsaak dat die meeste tenks gou buite aksie en vernietig was. Drie beskadigde Tigers is na Duitsland teruggestuur.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mujzer|first=Péter|date=2018|title=A 2. páncéloshadosztály hadműveletei Galíciában, 1944-ben II. rész|url=http://real.mtak.hu/74650|journal=Haditechnika|volume=52|issue=3|pages=2–6|doi=10.23713/HT.52.1.01}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagland|Frankryk}} – Hulle het gebuite Tigers in die [[Saint-Nazaire]]-uitloper en die Geallieerde offensief in Duitsland gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |title=argiefkopie |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=24 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724054942/http://www.chars-francais.net/2015/index.php/engins-blindes/chars?task=view&amp;id=52 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Tigertenks in bewaring ==
=== Tiger 131 ===
[[Lêer:Tiger 131 (7527948486).jpg|duimnael|links|''Tiger 131'' te Bovington Tenkmuseum, Verenigde Koningkryk]]
'n Tiger I-tenk met rompnommer 131, wat deel was van die 504de Duitse Swaartenkbataljon, is verower op 'n heuwel genaam Djebel Djaffa in Tunisië. 'n Treffer deur die 6-ponder kanon van 'n Churchill-tenk het die loop van die Tiger getref, afgewyk en die skiettoring se ring getref wat dit staties gelaat het en ook die tenkbevelvoerder gewond het. Die bemanning het die tenk verlaat en dit was oorgeneem deur die Geallieerdes.&lt;ref group=nota&gt;Die bewaringsmense het die skade aan die loop veroorsaak deur die treffer net so gelaat en dit nie met verf bedek nie. Dit kan besigtig word te Bovington Tenkmuseum&lt;/ref&gt; Nadat die tenk herstel is, is dit na Engeland gestuur vir 'n deeglike ondersoek.

Die Tiger 131 was amptelik oorhandig aan Bovington Tenkmuseum deur die Britse ''Ministry of Supply'' op 25 September 1951. In Junie 1990 was die tenk verwyder uit die uitstalling area en is daar begin met sy restorasie. Dié werk was uitgevoer deur die museum en die Leër se herstel afdeling. Die hele tenk was feitlik uitmekaar gehaal. Die Maybach HK230 enjin van die museum se Tiger II-tenk was geïnstalleer in die Tiger I. Die Tiger I se oorspronklike Maybach HL210 was uitmekaar gehaal vir permanente uitstalling.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |title=The Tiger Tank Restoration project – &quot;Our Tiger&quot; Journal |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=13 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030413035746/http://www.tiger-tank.com/secure/journal41.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ook was 'n moderne, permanente vuurblusstelsel in die tenk se enjin aangebring. Dit is die enigste twee veranderinge wat aangebring is aan die Tiger 131. Die Tiger was teruggebring na die museum in Desember 2003; dit was nou in 'n perfek werkende toestand. Hierdie tenk was gebruik in die rolprent ''Fury'' in 2014, die eerste keer wat 'n ten volle werkende Tiger I tenk in 'n rolprent gebruik is sedert die Tweede Wêreldoorlog.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-24987676|title=BBC News – 'Last' WW2 Tiger tank to be used in Brad Pitt film|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== Ander tenks ===
Omrede daar slegs 1300 Tiger I-tenks vervaardig is gedurende die Tweede Wêreldoorlog, het min van hulle die oorlog en die na-oorloge metaalherwinnngsprojekte oorleef. Groot gedeeltes van Tiger I's is gevind maar 'n volledige voertuig ontwyk pantser-entoesiaste en tenkversamelaars nog steeds. Behalwe die Tiger 131 het slegs ses ander Tigers die oorlog oorleef. Die ses tenks word uitgestal (soos in April 2018) en kan besoek word by:
* ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk. Die tenk word binnenshuis uitgestal en is in 'n goeie toestand. Dit is in die middel van 1944 gebou en het staal oorvleuelende wiele wat van die Tiger II oorgedra is en is ook toegerus met nouer vervoer rusperbande. Hierdie tenk was deel van die 2de Kompanie van die SS Swaar Pantser Bataljon 102 wat in die Cauville omgewing geveg het. Die tenk was ontruim en net so gelos nadat dit meganiese probleme ontwikkel het. Dit was later as die ''Colmar'' deur die Vrye Franse in die 6de ''Cuirassier Regiment'' indiens gestel en het al die pad terug Duitsland toe aan gevegte deelgeneem.

* Vimoutiers in Normandië. Hierdie tenk was ook net so gelos nadat dit beskadig en deur die bemanning uit aksie gestel is in Augustus 1944. Dit word tans in 'n buitenmuurse fasiliteit ten toon gestel maar is in 'n slegte toestand weens die lang tyd in oop weerstoestande. Die tenk het ook 'n paar verlore onderdele soos die luike en beide uitlaatpype.

* Kubinka Tenkmuseum in Moskou. Hierdie tenk is in 'n goeie toestand en word binnenshuis ten toon gestel. Die enigste verlore onderdele is die buitenste ry van vier padwiele.

* Militêre-Historiese museum te Lenino-Snegiri, Rusland. Die tenk staan buite en is in 'n slegte toestand. Dit was voorheen gebruik as 'n teiken en is beskadig in die proses. Van die skade is stukkende aandrywing en baie gate in die romp.

* Fort Benning, [[Georgia]], VSA. Die tenk is Tiger 712, rompnommer 250031 en is deur die 501ste Swaar Pantser Bataljon gebruik. Dit vorm nou deel van die Verenigde State se Leër Pantser en Kavallerie Museum in Fort Benning, Georgia. Die tenk is in 'n goeie toestand en word nou binnenshuis uitgestal nadat dit eers buite gestaan het. Die linkerkant van die skiettoring en 'n gedeelte van die boonste romp was oopgesny, blykbaar as deel van 'n ondersoek tydens die Tweede Wêreldoorlog; die plekke is nou bedek met vals metaalplate.

* Duitse Pantser Museum in Munster, [[Nedersakse]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |title=Deutsches Panzermuseum Munster: Die schwerste Katze aller Zeiten |access-date=23 Julie 2020 |archive-date=12 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312040908/http://www.panzermuseum-munster.de/home/aktuelles/detail/article/die-schwerste-katze-aller-zeiten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hierdie tenk was deur mnr. Hoebig van Duitsland aanmekaar gesit met onderdele wat hy by die Trun-skrootwerf in Normandië&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-Un-char-Tigre-Allemand-reconstruit-avec-des-pieces-de-la-poche-de-Falaise-Chambois_40772-2173893------61001-aud_actu.Htm|title=Un char Tigre Allemand reconstruit avec des pièces de la poche de Falaise-Chambois|work=Ouest-France.fr}}&lt;/ref&gt; en ander onderdele wat hy in Koerland, [[Letland]] gekry het.

=== Galery ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
TigerI Saumur.jpg|Tiger ''Colmar'' in die ''Musée des Blindés'' in Saumur, Frankryk
Vimoutiers (Orne-France) - Char Tigre allemand.jpg|Die Vimoutiers Tiger-tenk in Vimoutiers in Normandië, Frankryk
Pz.Kpfw. Vl Ausf.H in Snegiri.JPG|Ergbeskadigde Tiger op uitstalling in die Lenino-Snegiri Militêr-historiese Museum, Rusland
Lêer:Pz.Kpfw VI in the Kubinka Museum.jpg|In Kubinka Tenkmuseum, Rusland
&lt;/gallery&gt;

== Vergelykbare tenks uit die era ==
Vergelykbare tenks uit die era is die:
* Sowjet ''IS Stalin''
* Verenigde State se [[M26 Pershing]].

== Nota's, verwysings en bronne ==

=== Notas ===
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

=== Verwysings ===
{{Verwysings|3}}

=== Bibliografie ===
{{refbegin}}
* {{cite book | first = Thomas | last = Anderson | title = Tiger | url = https://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | year = 2013 | publisher = Osprey Publishing | isbn = 978-1-78096-201-6 | ref = harv | access-date = 30 Julie 2020 | archive-date = 19 Oktober 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141019162216/http://books.google.com/books?id=fJidAwAAQBAJ&amp;pg=PA55 | url-status = dead }}
* {{cite book | last = Agte | first = Patrick | year = 2006 | title = Michael Wittmann and the Waffen SS Tiger Commanders of the Leibstandarte in WWII, Vol. 1 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg | isbn = 978-0-8117-3334-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Baryatinsky | first = Mikhail | title = The T-34 in Combat | year = 2008 | publisher = Jauza, Moscow | isbn = 978-5-699-26709-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | year = 2001 | title = World War II Ballistics – Armor and Gunnery | location = Albany, N.Y. | publisher = Overmatch Press. | oclc = 71143143 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Bishop | first = Chris | title = The Encyclopedia of Weapons of World War II | url = https://archive.org/details/encyclopediaofwe0000unse_h0e2 | year = 2002 | publisher = Metrobooks | location = London | chapter = 1 |isbn = 1-58663-762-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carius | first = Otto | year = 2003 | translator-last= Edwards | translator-first=Robert J. | title = Tigers in the Mud – The Combat Career of German Panzer Commander Otto Carius | url = https://archive.org/details/tigersinmudcomba0000cari | publisher = Stackpole Books | isbn = 978-0-8117-2911-6 | ref = harv }}
* {{cite book |last = Carruthers | first = Bob | title = German Tanks at War |url = https://archive.org/details/germantanksatwar0000carr | publisher = Cassell | location = London | year = 2000 | isbn = 978-0-304-35394-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Carruthers | first = Bob | year = 2013 | title = Tiger I in Combat | publisher = Coda Books Ltd. | url = https://books.google.com/?id=xppl3sDQWtkC&amp;pg=PT59&amp;dq=slow+traverse+of+the+hydraulically-operated#v=onepage&amp;q=slow%20traverse%20of%20the%20hydraulically-operated&amp;f=false | isbn = 978-1-78159-129-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Drabkin | first1 = Artem | last2 = Sheremet | first2 = Oleg | year = 2006 | title = T-34 in action. | url = https://archive.org/details/t34inaction0000drab | location = Barnsley (S-Y) | publisher = Pen &amp; Sword Military | isbn = 1-84415-243-X | ref = harv }}
* {{cite book
 | last=Fletcher | first=David | year=2011 |title=Tiger Tank: Owners' Workshop Manual | url=https://archive.org/details/tigertankpanzerk0000unse | publisher=Haynes Publishing | isbn=978-0-7603-4078-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Forty | first=George | year=2004 |title=Villers Bocage. Battle Zone Normandy | publisher=Sutton Publishing | isbn=0-7509-3012-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Glantz| first=David |authorlink=David Glantz |year=2005 |title=Colossus Reborn : the Red Army at War : 1941–1943 |location=Lawrence, KS |publisher=University of Kansas Press |isbn=0-7006-1353-6 |ref=harv }}
* {{cite book | last1 = Green | first1 = Michael | last2 = Brown | first2 = James D. | title = Tiger Tanks at War | url = https://archive.org/details/tigertanksatwar0000gree | location = St. Paul, MN | publisher = Zenith Press | year = 2008 | isbn = 978-0-7603-3112-5 | ref = harv }}
* {{cite book |last=Guderian |first=Heinz |authorlink=Heinz Guderian |title=Panzer Leader |location=New York |publisher=Da Capo Press |year=1952 |edition=Reissue edition, 2001 | ref = harv}}
* {{cite book | last = Hart | first = Stephen | year = 2007 | title = Sherman Firefly vs Tiger: Normandy 1944 | url = https://archive.org/details/shermanfireflyvs0000hart | publisher = Osprey Publishing | location = Reading | isbn = 1-84603-150-8 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Hunnicutt |first = Richard Pearce | year = 1971 | title = Pershing: A History of the Medium Tank T20 Series | location = Navato, CA | publisher = Presidio Press | isbn = 0-9821907-0-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Thomas | year = 1996 | title = Panzertruppen 2: The Complete Guide to the Creation &amp; Combat Employment of Germany's Tank Force 1943–1945 | url = https://archive.org/details/panzertruppencom0000unse | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-0080-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Jentz | first1 = Tom | year = 1993 | last2 = Doyle | first2=Hillary | others = illustrated by Sarson, Peter | title = Tiger 1 Heavy Tank 1942–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-85532-337-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 1997 | author2 = Doyle, Hillary | title = Germany's Tiger Tanks: Tiger I &amp; II : Combat Tactics | publisher = Schiffer Publishing | isbn = 978-0-7643-0225-1 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Jentz | first = Tom | year = 2000 | last2 = Doyle | first2=Hillary | title = Germany's Tiger tanks D.W. to Tiger 1 | publisher = Schiffer | isbn = 978-0-7643-1038-6 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Kolomiets | first=Maxim | url=https://books.google.com/?id=vS_CAgAAQBAJ&amp;lpg=PA90&amp;dq=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%20%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0%20%D0%A2%2034%20%D1%81%20%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8%201500%20%D0%BC.&amp;pg=PA92#v=onepage&amp;q&amp;f=true | script-title=ru:&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге | trans-title=&quot;Tiger Tierra del Arc&quot; | publisher=KM Strategy | date=2013 | isbn=978-5-699-65932-6 | language=Russian | ref=harv | title=&quot;Тигры&quot; на Огненной Дуге }}
* {{cite book | last1 = Lochmann | first1 = Franz-Wilhelm | authorlink = | year = 2000 | first2 = Alfred |last2=Rubbel| title = Combat History of German Tiger Tank Battalion 503 | publisher = Stackpole Books | location = Mechanicsburg, PA, USA | isbn = 978-0-8117-3484-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Perrett | first = Bryan | authorlink = | year = 1999 | author2 = | title = Panzerkampfwagen IV medium tank : 1936–1945 | url = https://archive.org/details/panzerkampfwagen0000brya | publisher = Osprey | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 978-1-85532-843-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2004 | title = Tigers in Combat I | url = https://archive.org/details/tigersincombati0000schn | publisher = Stackpole Books | edition=2nd | orig-year=First published 2000 by J.J. Fedorowicz Publishing; Winnipeg | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3171-5 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Schneider | first = Wolfgang | year = 2005 | title = Tigers in Combat II | url = https://archive.org/details/tigersincombat0000schn | publisher = Stackpole Books; originally published 1998 by J.J. Fedorowicz; Winnipeg, Canada | location = Mechanicsburg, PA | isbn = 0-8117-3203-7 | ref = harv }}
* {{cite book | last=Showalter | first=Dennis E | year=2013 | title=Armor and Blood : the Battle of Kursk, the turning point of World War II | url=https://archive.org/details/armorbloodbattle0000show | location=New York, NY | publisher=Random House | ref = harv }}
* {{cite book| id = Spielberger &amp; Doyle (2002) | author= Spielberger, Walter &amp; Doyle, Hilary |year=2007 |title=Tigers I and II and their variants |location=Pennsylvania |publisher=Schiffer Publishing Ltd |isbn=978-0-7643-2780-3}}
* {{cite book | last=Tucker-Jones | first=Anthony | title=Tiger I and Tiger II|year=2012|publisher=Pen &amp; Sword Military | location=Barnsley | chapter=Introduction | isbn=978-1-78159-030-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Wilbeck | first = Christopher | year = 2004 | title = Sledgehammers: Strengths and Flaws of Tiger Tank Battalions in World War II | url = https://archive.org/details/sledgehammersstr0000wilb | publisher = The Aberjona Press | location = Bedford, Pa. | isbn = 978-0-9717650-2-3 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | title = IS-2 Heavy Tank 1944–73 | date= 1994 | publisher = Osprey | isbn= 978-1-85532-396-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2003 | title = M4 (76&amp;nbsp;mm) Medium Tank 1943–65 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-542-2 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2005 | title = US Anti-Tank Artillery 1941–45 | publisher = Osprey | isbn = 1-84176-690-9 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2007 | title = Japanese Tanks 1939–45 | publisher = Osprey | isbn = 978-1-84603-091-8 |series=New Vanguard | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zaloga | first = Steven | year = 2015 | title = Armored Champion: The Top Tanks of World War II |location = Mechanicsburg, PA | publisher = Stackpole Books |isbn = 978-0-8117-1437-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Zetterling | first = Niklas | year = 2000 | title = Kursk 1943: a statistical analysis | publisher = Frank Cass | location = London | isbn = 978-0-7146-5052-4 | ref = harv }}
* {{cite book | last1 = Bird | first1 = Lorrin Rexford | last2 = Livingston | first2 = Robert D. | title = WWII Ballistics: Armor and Gunnery | date = 2001 | publisher = Overmatch Press | ref = harv }}
{{refend}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Panzerkampfwagen VI}}

{{en-vertaal|Tiger I}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Tenks]]
[[Kategorie:Nazi-Duitsland]]
[[Kategorie:Duitse weermag]]</text>
      <sha1>pwke86qqln4ahe9tji2cqmpgzzhpbqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mejuffrou Groot Internasionaal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303553</id>
    <revision>
      <id>2978997</id>
      <parentid>2894895</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T16:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ddjingjing</username>
        <id>145081</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vorige wenners */</comment>
      <origin>2978997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16649" sha1="57t96384ots18bv0sq7tk46ge8t82pb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas4
| titlestyle   = 
| title    = Mejuffrou Groot Internasionaal
| subheaderstyle = background-color:#CDAD00;
| subheader= {{en}} Miss Grand International
| subheader2 = 
| image1    = 
| image2    = 
| headerstyle  = background:Goldenrod;
| labelstyle   = background:#EEE685;
| datastyle    =
| header2  = Algemene inligting
| label3   = Sinonieme
| data3    = MGI
| label4   = Tipe
| data4    = Beperkte aanspreeklikheidsmaatskappy
| label5   = Leuse
| data5    = {{en}} Stop the wars and violence
| header6  = Geskiedenis
| label7   = Gestig
| data7    = {{start date and age|2013|11|06}}
| label8   = Stigter
| data8    = {{vlagikoon|Thailand}} Nawat Itsaragrisil
| header9  = Bestuur
| label10  = President
| data10   = {{vlagikoon|Thailand}} Nawat Itsaragrisil
| label11  = Visepresident
| data11   = {{vlagikoon|Thailand}} Teresa Chaivisut
| label12  = Miss Grand international
| data12   = {{vlagikoon|Indië}} Rachel Gupta ''&lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;''
| label13  = Operasionele gebied
| data13   = Wêreldwyd
| label14  = Hoofkantoor
| data14   = {{vlagikoon|Thailand}} [[Bangkok]], [[Thailand]]
| label16  = Lede
| data16   = Meer as 70 lande
| header17 = Verwante organisasie
| label18  = Eienaar
| data18   = Miss Grand International Co, Ltd.
| label19  = Sub-organisasie
| data19   = Miss Grand Thailand
| header20 = Aanlynmedia
| label21  = Amptelike webwerf
| data21   = {{url|http://www.missgrandinternational.com/|MissGrandInternational.com}}
| belowstyle     = 
| below    = [[File:2023 Facebook icon.svg|25px|link=https://www.facebook.com/MISSGRANDINTERNATIONAL]]&amp;nbsp;[[File:Instagram logo 2022.svg|25px|link=https://www.instagram.com/missgrandinternational/]]&amp;nbsp;[[File:X logo 2023.svg|25px|link=https://twitter.com/MissGrandInter]]&amp;nbsp;[[File:YouTube full-color icon (2024).svg|25px|link=https://www.youtube.com/user/missgrandinter]]&lt;/br&gt;[[File:Gnome globe current event.svg|25px]] ''[[Mejuffrou Groot Internasionaal 2020]]''
}}
'''Mejuffrou Groot Internasionaal''' (Engels: ''Miss Grand International''), gewoonlik as '''MGI''' geskryf, is die titel van die wenner van 'n internasionale skoonheidskompetisie vir ongetroude [[Vrou|dames]], Dit is die eerste keer in 2013 in [[Thailand]] gehou. Die funksie van die Mej. Groot Internasionaal-wenner is om die leuse van die kompetisie, &quot;Stop die oorloë en geweld&quot;, uit te leef deur bewustheid te skep. 

Die eerste Mej. Groot Internasionaal was Janelee Chaparro van [[Puerto Rico]]. Mej. Groot Internasionaal-wenners is ook verantwoordelik vir bemarkings- en gemeenskapswerk.&lt;ref name=&quot;tayang&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/185963-miss-grand-international-primer-2017-elizabeth-clenci-stop-the-war-advocacy |title=Miss Grand International: A Pageant for Peace |author=Voltaire E. Tayag |date=21 Oktober 2017 |access-date=11 November 2019 |work=The Rappler |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715010955/https://www.rappler.com/life-and-style/specials/185963-miss-grand-international-primer-2017-elizabeth-clenci-stop-the-war-advocacy |archive-date=15 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;villano&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rappler.com/life-and-style/1019-lifestyle/243115-things-to-know-about-miss-grand-international-pageant |title=What you need to know about the Miss Grand International pageant |author=Alexa Villano |work=The Rappler |date=23 Oktober 2019 |access-date=11 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024003443/https://www.rappler.com/life-and-style/1019-lifestyle/243115-things-to-know-about-miss-grand-international-pageant |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die huidige Mej. Groot Internasionaal is op Saterdag 4 Desember 2021 in [[Bangkok]], Thailand gekroon. '''Nguyễn Thúc Thùy Tiên''' van Viëtnam het tydens die 9de Mej. Groot Internasionaal-kompetisie met die kroon weggestap. ''Andrea Aguilera'' van [[Ecuador]] is aangewys as eerste prinses en ''Lorena Rodrigues'' van [[Brasilië]] as tweede prinses.&lt;ref name=abena/&gt;

In 2019 het Belindé Schreuder (23), van [[Centurion]] in die [[Gauteng]]provinsie, [[Suid-Afrika]] verteenwoordig en deurgedring tot die top-20. Deelnemers van 60 lande het aan die kompetisie deelgeneem.&lt;ref name=channel24&gt;{{cite web |url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/belinde-bella-schreuder-returns-home-after-miss-grand-international-journey-comes-to-an-end-in-venezuela-20191030 |title=Belindé Bella Schreuder returns home after Miss Grand International journey comes to an end in Venezuela |date=30 Oktober 2019 |access-date=30 Mei 2020 |author=Graye Morkel |publisher=Channel24.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105054841/https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/belinde-bella-schreuder-returns-home-after-miss-grand-international-journey-comes-to-an-end-in-venezuela-20191030 |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Vorige wenners ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! Jaar
! Mej. Groot Internasionaal
! Land
! Gasheerplek
! Deelnemers
|-
| align=&quot;center&quot;|2013
| Janelee Chaparro&lt;ref name=tayang/&gt;
| [[Beeld:Flag of Puerto Rico.svg|23px]] [[Puerto Rico]]
| IMPACT Muang Thong Thani, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|71
|-
| align=&quot;center&quot;|2014
|Lees García&lt;ref name=leesg&gt;{{cite web |url=https://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba/ |title=Miss Grand International Lees Garcia is in Juba |author=Hot in Juba |date=2014 |access-date=12 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927070901/http://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba |archive-date=27 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lees&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=rqfdBdjS09Y |title=Lees Garcia - Miss Grand International 2014 Inside The Refugee Camp |author=Miss Grand International |date=23 Mei 2015 |access-date=11 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410063428/https://www.youtube.com/watch?v=rqfdBdjS09Y |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{CUB}}
| Indoor Stadium Huamark, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|85
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| 2015
|&lt;s&gt;Anea Garcia&lt;/s&gt;&lt;ref name=anea&gt;{{cite web |url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/sexual-assault-allegations-engulf-miss-grand-international-as-claire-parker-adopts-crown-20160401-gnvkz3.html |title=Sexual assault allegations engulf Miss Grand International as Claire Parker adopts crown |date=2 Maart 2016 |access-date=11 November 2019 |author=Jenna Clarke |work=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111164238/https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/sexual-assault-allegations-engulf-miss-grand-international-as-claire-parker-adopts-crown-20160401-gnvkz3.html?js-chunk-not-found-refresh=true |archive-date=11 November'' 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{DOM}}
| rowspan=&quot;2&quot;|Indoor Stadium Huamark, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|78
|-
| Claire Elizabeth Parker&lt;ref name=anea/&gt;
| {{AUS}}
|-
| align=&quot;center&quot;| 2016
|Ariska Putri Pertiwi&lt;ref name=tayang/&gt;&lt;ref name=brazil&gt;{{cite web |url=http://www.concursonacionaldebeleza.com.br/internacionais/2017/4/21/conhea-detalhes-sobre-o-miss-grand-international-2017 |title=Conheça os detalhes sobre o Miss Grand International 2017! |author=Concurso Nacionalde Beleza |date=21 April 2017 |access-date=27 April 2018 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071430/http://www.concursonacionaldebeleza.com.br/internacionais/2017/4/21/conhea-detalhes-sobre-o-miss-grand-international-2017 |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{vlagland|Indonesië}}
| Westgate Las Vegas, [[Las Vegas]], [[VSA]]
| align=&quot;center&quot;|76
|-
| align=&quot;center&quot;| 2017
|María José Lora&lt;ref name=winner&gt;{{cite web |url=https://www.globalbeauties.com/news/2017/10/25/miss-grand-international-2017-is-miss-xxx |title=Miss Grand International 2017 is Miss Peru! |author=Global Beauties |date=25 Oktober 2017 |access-date=27 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071430/https://www.globalbeauties.com/news/2017/10/25/miss-grand-international-2017-is-miss-xxx |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{vlagland|Peru}}
| Vinpearl Convention Center, Phu Quoc, [[Viëtnam]]&lt;ref name=press&gt;{{cite web |url=https://www.globalbeauties.com/news/2017/5/24/miss-grand-international-2017-in-vietnam-official-press-conference |title=Miss Grand International 2017 in Vietnam – Official Press Conference |author=Global Beauties |date=24 Mei 2017 |access-date=27 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071431/https://www.globalbeauties.com/news/2017/5/24/miss-grand-international-2017-in-vietnam-official-press-conference |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|77
|-
| align=&quot;center&quot;| 2018
|Clara Sosa&lt;ref name=clara&gt;{{cite web |url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/215210-miss-grand-international-2018-winner-clara-sosa-faints-on-stage |title=Miss Grand International 2018 Clara Sosa faints on stage after winning title |author=Rappler.com |date=26 Oktober 2018 |access-date=12 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123064856/https://www.rappler.com/life-and-style/specials/215210-miss-grand-international-2018-winner-clara-sosa-faints-on-stage |archive-date=23 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=india&gt;{{cite book|url=https://books.google.co.th/books?id=JdqZDwAAQBAJ&amp;pg=PA28&amp;lpg=PA28&amp;dq=Miss+Grand+International+Asia+America&amp;source=bl&amp;ots=fgthRK-HAX&amp;sig=ACfU3U2wXTs1b7TR9mFWrQAjk0Hp6E0zPw&amp;hl=th&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwif36TflePlAhXbiHAKHXv1At84ChDoATAPegQICRAB#v=onepage&amp;q=Miss%20Grand%20International%20Asia%20America&amp;f=false|title=Current Affairs Capsule October 2018|page=28|volume=October 2018|year=2018|author=Testbook.com|publisher=Testbook.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{PAR}}
| The ONE Entertainment Park, [[Yangon]], [[Mianmar]]
| align=&quot;center&quot;|75
|-
| align=&quot;center&quot;| 2019
|Valentina Figuera&lt;ref name=metro&gt;{{cite web |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2019/10/28/valentina-figuera-conquista-miss-grand-international-tierra.html |title=Valentina Figuera conquista Miss Grand International en su tierra |author=Metro Puerto Rico |date=28 Oktober 2019 |access-date=30 Oktober 2019 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105070631/https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2019/10/28/valentina-figuera-conquista-miss-grand-international-tierra.html |archive-date=5 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{vlagland|Venezuela}}
| Poliedro de Caracas, [[Caracas]], [[Venezuela]]
| align=&quot;center&quot;|60
|-
| align=&quot;center&quot;| 2020
| Abena Appiah&lt;ref name=abena&gt;{{cite web|url=https://conandaily.com/2021/03/27/usas-abena-appiah-crowned-miss-grand-international-2020-in-bangkok-thailand/|title=USA’s Abena Appiah crowned Miss Grand International 2020 in Bangkok, Thailand|date=27 Maart 2021|accessdate=28 Maart 2021|language=en|work=Conan Daily|archivedate=27 Maart 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210327233004/https://conandaily.com/2021/03/27/usas-abena-appiah-crowned-miss-grand-international-2020-in-bangkok-thailand/}}&lt;/ref&gt;
| {{USA}}
| Show DC Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mots.go.th/News-view.php?nid=13210|title=รมว.พิพัฒน์ เป็นประธานงานแถลงข่าวการประกวด Miss Grand International 2020|date=15 February 2021|accessdate=20 February 2021|language=th|author=Ministry of Tourism and Sports of Thailand|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220172031/https://www.mots.go.th/News-view.php?nid=13210}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|63
|-
| align=&quot;center&quot;| 2021
| Nguyễn Thúc Thùy Tiên
| {{VNM}}
| Show DC Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|59
|-
| align=&quot;center&quot;| 2022
| [[Isabella Menin]]
| {{BRA}}
| Sentul International Convention Center, [[Djakarta]], [[Indonesië]]
| align=&quot;center&quot;|68
|-
| align=&quot;center&quot;| 2023
| Luciana Fuster
| {{vlagland|Peru}}
| Phú Thọ Indoor Stadium, [[Ho Chi Minh-stad]], [[Viëtnam]]
| align=&quot;center&quot;|69
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| 2024
| &lt;s&gt;Rachel Gupta&lt;/s&gt;
| {{IND}}
| rowspan=&quot;2&quot;| MGI Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|68
|-
| Christine Juliane Opiaza&lt;ref&gt;{{cite news |last=Deveza |first=Reyma |title='This is my golden moment': CJ Opiaza in tears at Miss Grand International coronation |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/6/3/-this-is-my-golden-moment-cj-opiaza-in-tears-at-miss-grand-international-coronation-1626 |work=[[ABS-CBN]] |date=June 3, 2025 |access-date=June 3, 2025}}&lt;/ref&gt;
| {{vlagland|PHI}}
|-
| align=&quot;center&quot;| 2025
| Emma Tiglao&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-10-18 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |access-date=2025-10-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{vlagland|PHI}}
| MGI Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|77
|-
| align=&quot;center&quot;| 2026
| [[Jihan Dimack]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson|title=Tanzania’s Jihan Dimack wins Miss Grand International 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/10/11/tanzanias-jihan-dimack-wins-miss-grand-international-2026 |access-date=2026-10-12 |website=[[Daily Tribune (Philippines)|Daily Tribune]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{vlagland|TAN}}
| MGI Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|77
|}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
File:Rachel Gupta MGI24.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2024'''}}{{Middel|Rachel Gupta&lt;br/&gt;[[Indië]]}}
File:Luciana Fuster 2023.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2023'''}}{{Middel|Luciana Fuster&lt;br/&gt;[[Peru]]}}
File:Isabella Menin.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2022'''&lt;br/&gt;[[Isabella Menin]]&lt;br/&gt;[[Brasilië]]}} 
File:Nguyễn Thúc Thùy Tiên 2021.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2021'''&lt;br/&gt;Nguyễn Thúc Thùy Tiên&lt;br/&gt;[[Viëtnam]]}} 
File:Abena Akuaba Appiah.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2020'''&lt;br/&gt;Abena Appiah&lt;br/&gt;[[VSA|Verenigde State]]}}
File:Valentina Figuera Morales.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2019'''&lt;br/&gt;Valentina Figuera&lt;br/&gt;[[Venezuela]]}}
File:Clara Sosa on FarangDay.jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2018'''}}{{Middel|Clara Sosa&lt;br/&gt;[[Paraguay]]}}
File:Miss Grand International 2017 visited Embassy of Peru in Bangkok 01 (cropped).jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2017'''}}{{Middel|María José Lora&lt;br/&gt;[[Peru]]}}
File:Ariska Putri Pertiwi in Ministry of Tourism and Creative Economy of The Republic of Indonesia Press Conference (1) (cropped).jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2016'''}}{{Middel|Ariska Putri Pertiwi&lt;br/&gt;[[Indonesië]]}}
File:Claire Parker.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2015'''}}{{Middel|Claire Elizabeth Parker&lt;br/&gt;[[Australië]]}}
File:Daryanne Lees.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2014'''}}{{Middel|Lees Garcia&lt;br/&gt;[[Kuba]]}}
File:Janelee Chaparro.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2013'''}}{{Middel|Janelee Chaparro&lt;br/&gt;[[Puerto Rico]]}}
&lt;/gallery&gt;

== Verteenwoordigers van Suid-Afrika ==
* 2015: Lenie Pieterse
* 2016: Caitlin Harty
* 2017: Yajna Debideen
* 2018: Misha Christi
* 2019: Belindé Schreuder (Top 20)&lt;ref name=channel24/&gt;
* 2020: Anrónet Roelofsz&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.angelopedia.com/news/Miss-Grand-South-Africa-2020-Anronet-Roelofsz-Crowning-Winner-Delegate-South-Africa/51694|title=Anrónet Roelofsz crowned Miss Grand South Africa 2020|date={{date|2020-08-30}}|accessdate={{date|2020-09-11}}|language=en|author=Ana Walia|website=Angelopedia.com|archivedate={{date|2020-09-10}}|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200910210823/https://www.angelopedia.com/news/Miss-Grand-South-Africa-2020-Anronet-Roelofsz-Crowning-Winner-Delegate-South-Africa/51694|url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verteenwoordigers van Namibië ==
* 2013: Grace Montace Diaz Khakhane
* 2014: Maila Kalipi
* 2015: Unongo Kutako

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.missgrandinternational.com Mej. Groot Internasionaal se amptelike webtuiste]
* {{Commonskat-inlyn|Miss Grand International|Mejuffrou Groot Internasionaal}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Lyste van skoonheidskompetisies]]</text>
      <sha1>57t96384ots18bv0sq7tk46ge8t82pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978998</id>
      <parentid>2978997</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T16:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ddjingjing</username>
        <id>145081</id>
      </contributor>
      <origin>2978998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16800" sha1="h02u43fu7e7t3sctcayhv9wk403ast0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas4
| titlestyle   = 
| title    = Mejuffrou Groot Internasionaal
| subheaderstyle = background-color:#CDAD00;
| subheader= {{en}} Miss Grand International
| subheader2 = 
| image1    = 
| image2    = 
| headerstyle  = background:Goldenrod;
| labelstyle   = background:#EEE685;
| datastyle    =
| header2  = Algemene inligting
| label3   = Sinonieme
| data3    = MGI
| label4   = Tipe
| data4    = Beperkte aanspreeklikheidsmaatskappy
| label5   = Leuse
| data5    = {{en}} Stop the wars and violence
| header6  = Geskiedenis
| label7   = Gestig
| data7    = {{start date and age|2013|11|06}}
| label8   = Stigter
| data8    = {{vlagikoon|Thailand}} Nawat Itsaragrisil
| header9  = Bestuur
| label10  = President
| data10   = {{vlagikoon|Thailand}} Nawat Itsaragrisil
| label11  = Visepresident
| data11   = {{vlagikoon|Thailand}} Teresa Chaivisut
| label12  = Miss Grand international
| data12   = {{vlagikoon|Tanzanië}} [[Jihan Dimack]] ''&lt;small&gt;(2026)&lt;/small&gt;''
| label13  = Operasionele gebied
| data13   = Wêreldwyd
| label14  = Hoofkantoor
| data14   = {{vlagikoon|Thailand}} [[Bangkok]], [[Thailand]]
| label16  = Lede
| data16   = Meer as 70 lande
| header17 = Verwante organisasie
| label18  = Eienaar
| data18   = Miss Grand International Co, Ltd.
| label19  = Sub-organisasie
| data19   = Miss Grand Thailand
| header20 = Aanlynmedia
| label21  = Amptelike webwerf
| data21   = {{url|http://www.missgrandinternational.com/|MissGrandInternational.com}}
| belowstyle     = 
| below    = [[File:2023 Facebook icon.svg|25px|link=https://www.facebook.com/MISSGRANDINTERNATIONAL]]&amp;nbsp;[[File:Instagram logo 2022.svg|25px|link=https://www.instagram.com/missgrandinternational/]]&amp;nbsp;[[File:X logo 2023.svg|25px|link=https://twitter.com/MissGrandInter]]&amp;nbsp;[[File:YouTube full-color icon (2024).svg|25px|link=https://www.youtube.com/user/missgrandinter]]&lt;/br&gt;[[File:Gnome globe current event.svg|25px]] ''[[Mejuffrou Groot Internasionaal 2020]]''
}}
'''Mejuffrou Groot Internasionaal''' (Engels: ''Miss Grand International''), gewoonlik as '''MGI''' geskryf, is die titel van die wenner van 'n internasionale skoonheidskompetisie vir ongetroude [[Vrou|dames]], Dit is die eerste keer in 2013 in [[Thailand]] gehou. Die funksie van die Mej. Groot Internasionaal-wenner is om die leuse van die kompetisie, &quot;Stop die oorloë en geweld&quot;, uit te leef deur bewustheid te skep. 

Die eerste Mej. Groot Internasionaal was Janelee Chaparro van [[Puerto Rico]]. Mej. Groot Internasionaal-wenners is ook verantwoordelik vir bemarkings- en gemeenskapswerk.&lt;ref name=&quot;tayang&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/185963-miss-grand-international-primer-2017-elizabeth-clenci-stop-the-war-advocacy |title=Miss Grand International: A Pageant for Peace |author=Voltaire E. Tayag |date=21 Oktober 2017 |access-date=11 November 2019 |work=The Rappler |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715010955/https://www.rappler.com/life-and-style/specials/185963-miss-grand-international-primer-2017-elizabeth-clenci-stop-the-war-advocacy |archive-date=15 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;villano&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rappler.com/life-and-style/1019-lifestyle/243115-things-to-know-about-miss-grand-international-pageant |title=What you need to know about the Miss Grand International pageant |author=Alexa Villano |work=The Rappler |date=23 Oktober 2019 |access-date=11 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024003443/https://www.rappler.com/life-and-style/1019-lifestyle/243115-things-to-know-about-miss-grand-international-pageant |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die huidige Mej. Groot Internasionaal is op Saterdag 4 Desember 2021 in [[Bangkok]], Thailand gekroon. '''Nguyễn Thúc Thùy Tiên''' van Viëtnam het tydens die 9de Mej. Groot Internasionaal-kompetisie met die kroon weggestap. ''Andrea Aguilera'' van [[Ecuador]] is aangewys as eerste prinses en ''Lorena Rodrigues'' van [[Brasilië]] as tweede prinses.&lt;ref name=abena/&gt;

In 2019 het Belindé Schreuder (23), van [[Centurion]] in die [[Gauteng]]provinsie, [[Suid-Afrika]] verteenwoordig en deurgedring tot die top-20. Deelnemers van 60 lande het aan die kompetisie deelgeneem.&lt;ref name=channel24&gt;{{cite web |url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/belinde-bella-schreuder-returns-home-after-miss-grand-international-journey-comes-to-an-end-in-venezuela-20191030 |title=Belindé Bella Schreuder returns home after Miss Grand International journey comes to an end in Venezuela |date=30 Oktober 2019 |access-date=30 Mei 2020 |author=Graye Morkel |publisher=Channel24.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105054841/https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/belinde-bella-schreuder-returns-home-after-miss-grand-international-journey-comes-to-an-end-in-venezuela-20191030 |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Vorige wenners ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! Jaar
! Mej. Groot Internasionaal
! Land
! Gasheerplek
! Deelnemers
|-
| align=&quot;center&quot;|2013
| Janelee Chaparro&lt;ref name=tayang/&gt;
| [[Beeld:Flag of Puerto Rico.svg|23px]] [[Puerto Rico]]
| IMPACT Muang Thong Thani, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|71
|-
| align=&quot;center&quot;|2014
|Lees García&lt;ref name=leesg&gt;{{cite web |url=https://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba/ |title=Miss Grand International Lees Garcia is in Juba |author=Hot in Juba |date=2014 |access-date=12 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927070901/http://hotinjuba.com/miss-grand-international-daryanne-lees-garcia-is-in-juba |archive-date=27 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lees&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=rqfdBdjS09Y |title=Lees Garcia - Miss Grand International 2014 Inside The Refugee Camp |author=Miss Grand International |date=23 Mei 2015 |access-date=11 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410063428/https://www.youtube.com/watch?v=rqfdBdjS09Y |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{CUB}}
| Indoor Stadium Huamark, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|85
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| 2015
|&lt;s&gt;Anea Garcia&lt;/s&gt;&lt;ref name=anea&gt;{{cite web |url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/sexual-assault-allegations-engulf-miss-grand-international-as-claire-parker-adopts-crown-20160401-gnvkz3.html |title=Sexual assault allegations engulf Miss Grand International as Claire Parker adopts crown |date=2 Maart 2016 |access-date=11 November 2019 |author=Jenna Clarke |work=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111164238/https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/sexual-assault-allegations-engulf-miss-grand-international-as-claire-parker-adopts-crown-20160401-gnvkz3.html?js-chunk-not-found-refresh=true |archive-date=11 November'' 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{DOM}}
| rowspan=&quot;2&quot;|Indoor Stadium Huamark, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|78
|-
| Claire Elizabeth Parker&lt;ref name=anea/&gt;
| {{AUS}}
|-
| align=&quot;center&quot;| 2016
|Ariska Putri Pertiwi&lt;ref name=tayang/&gt;&lt;ref name=brazil&gt;{{cite web |url=http://www.concursonacionaldebeleza.com.br/internacionais/2017/4/21/conhea-detalhes-sobre-o-miss-grand-international-2017 |title=Conheça os detalhes sobre o Miss Grand International 2017! |author=Concurso Nacionalde Beleza |date=21 April 2017 |access-date=27 April 2018 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071430/http://www.concursonacionaldebeleza.com.br/internacionais/2017/4/21/conhea-detalhes-sobre-o-miss-grand-international-2017 |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{vlagland|Indonesië}}
| Westgate Las Vegas, [[Las Vegas]], [[VSA]]
| align=&quot;center&quot;|76
|-
| align=&quot;center&quot;| 2017
|María José Lora&lt;ref name=winner&gt;{{cite web |url=https://www.globalbeauties.com/news/2017/10/25/miss-grand-international-2017-is-miss-xxx |title=Miss Grand International 2017 is Miss Peru! |author=Global Beauties |date=25 Oktober 2017 |access-date=27 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071430/https://www.globalbeauties.com/news/2017/10/25/miss-grand-international-2017-is-miss-xxx |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{vlagland|Peru}}
| Vinpearl Convention Center, Phu Quoc, [[Viëtnam]]&lt;ref name=press&gt;{{cite web |url=https://www.globalbeauties.com/news/2017/5/24/miss-grand-international-2017-in-vietnam-official-press-conference |title=Miss Grand International 2017 in Vietnam – Official Press Conference |author=Global Beauties |date=24 Mei 2017 |access-date=27 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071431/https://www.globalbeauties.com/news/2017/5/24/miss-grand-international-2017-in-vietnam-official-press-conference |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|77
|-
| align=&quot;center&quot;| 2018
|Clara Sosa&lt;ref name=clara&gt;{{cite web |url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/215210-miss-grand-international-2018-winner-clara-sosa-faints-on-stage |title=Miss Grand International 2018 Clara Sosa faints on stage after winning title |author=Rappler.com |date=26 Oktober 2018 |access-date=12 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123064856/https://www.rappler.com/life-and-style/specials/215210-miss-grand-international-2018-winner-clara-sosa-faints-on-stage |archive-date=23 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=india&gt;{{cite book|url=https://books.google.co.th/books?id=JdqZDwAAQBAJ&amp;pg=PA28&amp;lpg=PA28&amp;dq=Miss+Grand+International+Asia+America&amp;source=bl&amp;ots=fgthRK-HAX&amp;sig=ACfU3U2wXTs1b7TR9mFWrQAjk0Hp6E0zPw&amp;hl=th&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwif36TflePlAhXbiHAKHXv1At84ChDoATAPegQICRAB#v=onepage&amp;q=Miss%20Grand%20International%20Asia%20America&amp;f=false|title=Current Affairs Capsule October 2018|page=28|volume=October 2018|year=2018|author=Testbook.com|publisher=Testbook.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{PAR}}
| The ONE Entertainment Park, [[Yangon]], [[Mianmar]]
| align=&quot;center&quot;|75
|-
| align=&quot;center&quot;| 2019
|Valentina Figuera&lt;ref name=metro&gt;{{cite web |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2019/10/28/valentina-figuera-conquista-miss-grand-international-tierra.html |title=Valentina Figuera conquista Miss Grand International en su tierra |author=Metro Puerto Rico |date=28 Oktober 2019 |access-date=30 Oktober 2019 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105070631/https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2019/10/28/valentina-figuera-conquista-miss-grand-international-tierra.html |archive-date=5 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|{{vlagland|Venezuela}}
| Poliedro de Caracas, [[Caracas]], [[Venezuela]]
| align=&quot;center&quot;|60
|-
| align=&quot;center&quot;| 2020
| Abena Appiah&lt;ref name=abena&gt;{{cite web|url=https://conandaily.com/2021/03/27/usas-abena-appiah-crowned-miss-grand-international-2020-in-bangkok-thailand/|title=USA’s Abena Appiah crowned Miss Grand International 2020 in Bangkok, Thailand|date=27 Maart 2021|accessdate=28 Maart 2021|language=en|work=Conan Daily|archivedate=27 Maart 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210327233004/https://conandaily.com/2021/03/27/usas-abena-appiah-crowned-miss-grand-international-2020-in-bangkok-thailand/}}&lt;/ref&gt;
| {{USA}}
| Show DC Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mots.go.th/News-view.php?nid=13210|title=รมว.พิพัฒน์ เป็นประธานงานแถลงข่าวการประกวด Miss Grand International 2020|date=15 February 2021|accessdate=20 February 2021|language=th|author=Ministry of Tourism and Sports of Thailand|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220172031/https://www.mots.go.th/News-view.php?nid=13210}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|63
|-
| align=&quot;center&quot;| 2021
| Nguyễn Thúc Thùy Tiên
| {{VNM}}
| Show DC Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|59
|-
| align=&quot;center&quot;| 2022
| [[Isabella Menin]]
| {{BRA}}
| Sentul International Convention Center, [[Djakarta]], [[Indonesië]]
| align=&quot;center&quot;|68
|-
| align=&quot;center&quot;| 2023
| Luciana Fuster
| {{vlagland|Peru}}
| Phú Thọ Indoor Stadium, [[Ho Chi Minh-stad]], [[Viëtnam]]
| align=&quot;center&quot;|69
|-
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;| 2024
| &lt;s&gt;Rachel Gupta&lt;/s&gt;
| {{IND}}
| rowspan=&quot;2&quot;| MGI Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|68
|-
| Christine Juliane Opiaza&lt;ref&gt;{{cite news |last=Deveza |first=Reyma |title='This is my golden moment': CJ Opiaza in tears at Miss Grand International coronation |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/6/3/-this-is-my-golden-moment-cj-opiaza-in-tears-at-miss-grand-international-coronation-1626 |work=[[ABS-CBN]] |date=June 3, 2025 |access-date=June 3, 2025}}&lt;/ref&gt;
| {{vlagland|PHI}}
|-
| align=&quot;center&quot;| 2025
| Emma Tiglao&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-10-18 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |access-date=2025-10-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{vlagland|PHI}}
| MGI Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|77
|-
| align=&quot;center&quot;| 2026
| [[Jihan Dimack]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson|title=Tanzania’s Jihan Dimack wins Miss Grand International 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/10/11/tanzanias-jihan-dimack-wins-miss-grand-international-2026 |access-date=2026-10-12 |website=[[Daily Tribune (Philippines)|Daily Tribune]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{vlagland|TAN}}
| MGI Hall, [[Bangkok]], [[Thailand]]
| align=&quot;center&quot;|77
|}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
File:Emma Mary Tiglao.jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2025'''}}{{Middel|Emma Tiglao&lt;br/&gt;[[Filippyne]]}}
File:CJ Opiaza during Miss Iligan 2025.jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2024'''}}{{Middel|Christine Juliane Opiaza&lt;br/&gt;[[Filippyne]]}}
File:Luciana Fuster 2023.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2023'''}}{{Middel|Luciana Fuster&lt;br/&gt;[[Peru]]}}
File:Isabella Menin.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2022'''&lt;br/&gt;[[Isabella Menin]]&lt;br/&gt;[[Brasilië]]}} 
File:Nguyễn Thúc Thùy Tiên 2021.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2021'''&lt;br/&gt;Nguyễn Thúc Thùy Tiên&lt;br/&gt;[[Viëtnam]]}} 
File:Abena Akuaba Appiah.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2020'''&lt;br/&gt;Abena Appiah&lt;br/&gt;[[VSA|Verenigde State]]}}
File:Valentina Figuera Morales.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2019'''&lt;br/&gt;Valentina Figuera&lt;br/&gt;[[Venezuela]]}}
File:Clara Sosa on FarangDay.jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2018'''}}{{Middel|Clara Sosa&lt;br/&gt;[[Paraguay]]}}
File:Miss Grand International 2017 visited Embassy of Peru in Bangkok 01 (cropped).jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2017'''}}{{Middel|María José Lora&lt;br/&gt;[[Peru]]}}
File:Ariska Putri Pertiwi in Ministry of Tourism and Creative Economy of The Republic of Indonesia Press Conference (1) (cropped).jpg|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2016'''}}{{Middel|Ariska Putri Pertiwi&lt;br/&gt;[[Indonesië]]}}
File:Claire Parker.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2015'''}}{{Middel|Claire Elizabeth Parker&lt;br/&gt;[[Australië]]}}
File:Daryanne Lees.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2014'''}}{{Middel|Lees Garcia&lt;br/&gt;[[Kuba]]}}
File:Janelee Chaparro.png|{{Middel|'''Mej. Groot Internasionaal 2013'''}}{{Middel|Janelee Chaparro&lt;br/&gt;[[Puerto Rico]]}}
&lt;/gallery&gt;

== Verteenwoordigers van Suid-Afrika ==
* 2015: Lenie Pieterse
* 2016: Caitlin Harty
* 2017: Yajna Debideen
* 2018: Misha Christi
* 2019: Belindé Schreuder (Top 20)&lt;ref name=channel24/&gt;
* 2020: Anrónet Roelofsz&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.angelopedia.com/news/Miss-Grand-South-Africa-2020-Anronet-Roelofsz-Crowning-Winner-Delegate-South-Africa/51694|title=Anrónet Roelofsz crowned Miss Grand South Africa 2020|date={{date|2020-08-30}}|accessdate={{date|2020-09-11}}|language=en|author=Ana Walia|website=Angelopedia.com|archivedate={{date|2020-09-10}}|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200910210823/https://www.angelopedia.com/news/Miss-Grand-South-Africa-2020-Anronet-Roelofsz-Crowning-Winner-Delegate-South-Africa/51694|url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verteenwoordigers van Namibië ==
* 2013: Grace Montace Diaz Khakhane
* 2014: Maila Kalipi
* 2015: Unongo Kutako

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.missgrandinternational.com Mej. Groot Internasionaal se amptelike webtuiste]
* {{Commonskat-inlyn|Miss Grand International|Mejuffrou Groot Internasionaal}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Lyste van skoonheidskompetisies]]</text>
      <sha1>h02u43fu7e7t3sctcayhv9wk403ast0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tiger II-tenk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310898</id>
    <revision>
      <id>2978963</id>
      <parentid>2892905</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Skakel</comment>
      <origin>2978963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5162" sha1="0rt008b9h6rbd2u1zc3gju503u1bhvy" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wapen
| name               = 
| image              = [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-680-8282A-06, Budapest, Panzer VI (Tiger II, Königstiger).jpg|300px|]]
| image_size         = 300
| alt                = 
| caption            = Tiger II-tenk op 'n geplavleide straat in [[Budapest]], Oktober 1944
| origin             = {{vlagland|Nazi-Duitsland}}
| type               = Swaartenk
| is_artillery       = 
| is_vehicle         = Ja
| service            = 1944–1945
| used_by            = 
| wars               = [[Tweede Wêreldoorlog]]
| designer           =  
| design_date        = 1943
| manufacturer       = [[Henschel &amp; Son]] / [[Krupp]] (skiettoring)
| unit_cost          = 800,000 Ryksmark ($300,000 VSD) in 1944–45&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tanks-encyclopedia.com/ww2/nazi_germany/Panzer-VI_Konigstiger.php|title=Panzer VI Ausf.B Königstiger (1944)|website=www.tanks-encyclopedia.com|language=en-US|access-date=2018-11-12}}&lt;/ref&gt;
| production_date    =  
| number             = 492&lt;ref name=&quot;Jentz96-288&quot;&gt;Jentz 1996, p. 288.&lt;/ref&gt;
| variants           =
| spec_label         = 
| weight             = 68.5 metrieke [[ton]] met eerste skiettoring&lt;br /&gt;69.8 metrieke ton met latere skiettoring
| length             = 7.38 m (romp)&lt;br /&gt;10.286 m met kanon vorentoe
| part_length        = 
| width              = 3,577 m
| height             = 3,09 m
| diameter           = 
| crew               = 5 (drywer, kanonnier, laaier, bevelvoerder, drywer)
| passengers         =
| cartridge          = 
| cartridge_weight   = 
| caliber            = 
| barrels            = 
| action             = 
| rate               =
| velocity           = 
| range              = 
| max_range          = 
| feed               = 
| sights             = 
| breech             = 
| recoil             = 
| carriage           = 
| elevation          = 
| traverse           = 
| armour             = 25–185 mm
| primary_armament   = 1× enkelstuk 8.8 cm KwK 43 [[Kaliber (artillerie)|L/71]] (Eerste modelle)&lt;br /&gt;1x 2-stuk 8.8 cm KwK 43 L/71. (Serien turm)&lt;br/&gt;Produksiemodelle het 86 projektiele gedra
| secondary_armament = 2× 7.92 mm MG 34 masjiengewere met 5,850 rondtes
| engine             = Petrol aangedrewe V-12 Maybach HL 230 P30
| engine_power       = 515 kW
| pw_ratio           = 
| payload_capacity   = 
| transmission       = Maybach OLVAR EG 40 12 16 B (8 ratte vorentoe en 4 tru)
| suspension         = Torsiestawe
| clearance          = 495 tot 510 mm
| fuel_capacity      = 860 liters
| vehicle_range      = 170 km
| speed              = Maks. 41.7 km/h
| guidance           =
| steering           =
}}
Die '''Tiger II''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] swaartenk van die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die finale amptelike Duitse naam van die tenk was ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf''. B,&lt;ref group=nota&gt;''Panzerkampfwagen'' – abbr: ''Pz.'' of ''Pz.Kfw.'' (Afrikaans: &quot;pantser gevegs voertuig&quot;)&lt;br /&gt; ''Ausführung'' – abbr: ''Ausf.'' (Afrikaans: variant).&lt;br /&gt; Die volle titles ''Panzerkampfwagen'' Tiger ''Ausf''. B en ''Panzerbefehlswagen'' Tiger ''Ausf''. B (vir die bevelvoerder weergawe) was gebruik vir opleiding en instanhoudings handleidings asook in die organisasie en toerusting tabelle. (Jentz and Doyle 1997)&lt;br /&gt; Also sometimes referred to as &quot;Pz. VI ''Ausf'' B&quot;, not to be confused with &quot;Pz. VI ''Ausf'' E”, which was the [[Tiger I-tenk]].&lt;/ref&gt; soms verkort tot ''Tiger B''.&lt;ref name=&quot;J&amp;D16&quot;&gt;Jentz and Doyle 1993, p. 16.&lt;/ref&gt; Die krygslogistieke naam was ''Sd.Kfz.'' 182.&lt;ref name=&quot;J&amp;D16&quot;/&gt; Dit was ook informeel bekend as ''Königstiger''&lt;ref name=&quot;J&amp;D16&quot;/&gt; (die Duitse naam van die Bengaalse tier), soms vertaal as ''Koninklike Tier'', of soms verkeerdelik vertaal as ''Koning Tier'' deur die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] soldate.&lt;ref&gt;Buckley 2004, p. 119.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tank Spotter's Guide, Bovington 2011 p. 63&lt;/ref&gt;

Die Tiger II was die opvolger van die [[Tiger I-tenk|Tiger I]] en het die Tiger I se dik pantser met die skuins pantser van die [[Panther-tenk]] mediumtenk gekombineer. Die Tiger II het amper 70 ton geweeg en was beskerm met 100 tot 185 mm pantser aan die voorkant.&lt;ref name=&quot;J&amp;Darmor&quot;&gt;Jentz and Doyle 1993, pp. 12, 15.&lt;/ref&gt; Dit was toegerus met die lang loop  8.8 cm KwK 43 L/71 teentenkkanon.&lt;ref group=nota&gt;''Kampfwagenkanone'' – abbr: ''KwK'' (Afrikaans: &quot;gevegsvoertuigkanon&quot;)&lt;/ref&gt; Die onderstel is ook gebruik as basis vir die ''Jagdtiger'' skiettoringlose teentenkvoertuig.&lt;ref name=&quot;Schneider19&quot;&gt;Schneider 1990, p. 18.&lt;/ref&gt;

Die Tiger II was uitgereik aan die swaartenkbataljons van die Duitse Leër en die [[Waffen-SS]]. Dit was die keer op 11 Junie 1944 vir oorlogvoering deur die 503de Swaarpantserbataljon gebruik gedurende die Geallieerdes se inval van [[Normandië]].&lt;ref&gt;Jentz and Doyle 1993, p. 37.&lt;/ref&gt; Aan die Oosfront was die 501ste Swaarpantserbataljon die eerste eenheid wat met die Tiger II toegerus is. Hulle het op 1 September 1944 oor 25 Tiger II-tenks beskik.&lt;ref&gt;Jentz and Doyle 1993, p. 40.&lt;/ref&gt;

== Notas ==
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{en-vertaal|Tiger II}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Tenks]]</text>
      <sha1>0rt008b9h6rbd2u1zc3gju503u1bhvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferroseen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>375038</id>
    <revision>
      <id>2979037</id>
      <parentid>2969999</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T02:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17583" sha1="pypo1cq14pnc2alnfsa25zdkflcxbpw" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Naam=Ferroseen
|IUPACNaam=Ferroseen{{R|IUSTC}}
|SistematieseNaam=
|AnderName=Disiklopentadienielyster&lt;br/&gt;Bis(η{{Sup|5}}-siklopentadieniel)yster
|struktuur=Ferrocene-from-xtal-3D-balls.png
|struktuur2=Ferrocene 3d model 2.png
|CASNo=102-54-5
|formule={{chem|C|10|H|10|Fe}}
|MolereMassa=186,04&amp;nbsp;g•mol{{Sup|-1}}
|Voorkoms= ligte oranje poeier
|Reuk= kamferagtig
|Kookpunt=249&amp;nbsp;°C
|Smeltpunt=172,5&amp;nbsp;°C
|Digtheid=1,107&amp;nbsp;g•cm{{Sup|-3}} (teen 0&amp;nbsp;°C)
|Viskositeit=
|Brekingsindeks=
|Oplosbaarheid=Onoplosbaar in water, oplosbaar in die meeste organiese oplosmiddels
}}
[[Lêer:Photo of Ferrocene (powdered).JPG|duimnael|links|Gepoederde ferroseen]]
'''Ferroseen''' is 'n [[Organometaalchemie|organometaalverbinding]] met die formule Fe(C{{Sub|5}}H{{Sub|5}}){{Sub|2}}. Die molekule bestaan uit twee siklopentadienielringe wat aan weerskante van 'n sentrale [[yster]]atoom gebind is. 

Dit is 'n oranje vaste stof met 'n kamferagtige reuk met 'n [[sublimasie]]temperature bo kamertemperatuur en is oplosbaar in die meeste organiese oplosmiddels. Dit is opmerklik vanweë sy stabiliteit: dit word nie beïnvloed deur lug, water, sterk basisse nie, en kan tot 400&amp;nbsp;°C verhit word sonder om te ontbind. In oksiderende toestande kan dit omkeerbaar met sterk [[Suur|sure]] reageer om die ferroseenium[[katioon]] [Fe(C{{Sub|5}}H{{Sub|5}}){{Sub|2}}]{{Sup|+}}.{{R|werner2012}}

Die vinnige groei van [[organometaalchemie]] word dikwels toegeskryf aan die opwinding wat voortspruit uit die ontdekking van ferroseen en sy vele analoë ([[metaloseen|metalosene]]).

== Geskiedenis ==
=== Ontdekking ===
Ferroseen is al drie keer per ongeluk ontdek. Die eerste bekende sintese is in die laat 1940's deur onbekende navorsers van die Union Carbide maatskappy, wat warm siklopentadiene-damp deur 'n ysterpyp probeer voer het. Die damp het met die pypwand gereageer en 'n &quot;geel slyk&quot; geskep wat die pyp verstop het. Jare later is 'n monster van die slyk wat gered is geanaliseer deur E. Brimm en daar is gevind dat dit uit ferroseen bestaan.{{R|werner2012|Pauson2001}}

Die tweede keer was omstreeks 1950, toe navorsers van British Oxygen gepoog het om [[amien]]e uit [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]] en [[stikstof]] te sintetiseer in 'n wysiging van die [[Haber-proses]]. Toe hulle siklopentadieen met stikstof teen 300&amp;nbsp;°C onder atmosferiese druk probeer te laat reageer, was hulle teleurgesteld om te sien dat die koolwaterstof met 'n ysterbron reageer wat ferroseen gelewer het. Alhoewel hulle ook die merkwaardige stabiliteit daarvan waargeneem het het hulle die waarneming opsy gesit en dit eers gepubliseer nadat Peter Pauson sy bevindings in 1951 gerapporteer het.{{R|werner2012|miller|laszloRmon}}

In 1951 het Peter L. Pauson en Thomas J. Kealy aan die Duquesne Universiteit probeer om fulvaleen [(C{{Sub|5}}H{{Sub|4}}){{Sub|2}}] deur oksidatiewe dimerisering van siklopentadieen (C{{Sub|5}}H{{Sub|6}}) voor te berei. Daartoe het hulle die [[Grignard-reagens|Grignard-verbinding]] siklopentadienielmagnesiumbromied in [[diëtieleter]] met ysterchloried as 'n oksideermiddel gereageer.{{R|werner2012}} In plaas van die verwagte fulvaleen, het hulle egter 'n ligte oranje poeier van &quot;merkwaardige stabiliteit&quot; met die formule C{{Sub|10}}H{{Sub|10}}Fe verkry.{{R|Pauson2001|pauson}}
[[Lêer:Kealy and Pauson synthesis of ferrocene v2.jpg|duimnael|links|700px|Kealy en Pauson se Grignard-sintese van ferroseen. Die alternatiewe reaksie van dihidrofulvaleen om fulvaleen te vorm kom nie voor nie.]]
{{clear|left}}
=== Bepaling van die struktuur ===
[[Lêer:Ferrocene kealy.svg|duimnael|Pauson en Kealy se oorspronklike, verkeerde begrip van ferroseen se molekulêre struktuur.{{R|pauson}}]]
Pauson en Kealy het vermoed dat die verbinding twee siklopentadienielgroepe het, elk met 'n enkele [[kovalente binding]] van die versadigde koolstofatoom tot die ysteratoom.{{R|werner2012}} Die struktuur strook egter nie met die bestaande bindingsmodelle nie en kan nie die onverwagte stabiliteit van die verbinding verklaar nie, en chemici het gesukkel om die regte struktuur te vind.{{R|laszloRmon|federman}}

Die struktuur is in 1952 deur drie navorsingsgroepe afgelei en onafhanklik gerapporteer:{{R|werner2008}}

* Woodward en Wilkinson het dit afgelei deur op te let dat ferroseen reaksies ondergaan wat tipies is vir [[aromatiese verbinding]]s soos [[benseen]].{{R|wilk52}}
* [[Ernst Otto Fischer|E. Fischer]] lei die struktuur af (wat hy 'n &quot;dubbele kegel&quot; genoem het) en sintetiseer ook ander metallosene soos nikkeloseen en kobaltoseen.{{R|fischer|fischer2|okuda}}
* Eiland en Pepinsky het die struktuur bevestig deur middel van [[X-straalkristallografie]] en later deur [[Kernmagnetiese resonansie]].{{R|laszloRmon|eiland52|dunitz53|dunitz56}}

=== Begrip van die struktuur ===
Die &quot;toebroodjie&quot;-struktuur van ferroseen was skokkend nuut en het nuwe teorie vereis om te verduidelik. Toepassing van [[Molekulêre orbitaal|molekulêre orbitale teorie]] met die aanname van 'n Fe{{Sup|2+}}-sentrum tussen twee siklopentadienied-anione (C{{Sub|5}}H{{Sub|5}}){{Sup|−}} het gelei tot die suksesvolle Dewar-Chatt–Duncanson-model, wat die korrekte voorspelling van die meetkunde van die molekule moontlik gemaak het, asook die merkwaardige stabiliteit daarvan verduidelik.{{R|mingos|mehr}}

=== Impak ===
Ferroseen was nie die eerste bekende organometaalverbinding nie. Zeise se sout [[Kalium|K]]&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Platinum|Pt]][[Chloor|Cl]]{{Sub|3}}([[Koolstof|C]]{{Sub|2}}[[Waterstof|H]]{{Sub|4}})]·H{{Sub|2}}[[Suurstof|O]] is in 1831 gerapporteer,{{R|zeise|hunt}} Mond se ontdekking van Ni(CO){{Sub|4}} het in 1888 plaasgevind,{{R|leigh}} en organo[[litium]]verbindings is in die dertigerjare ontwikkel.{{R|eisch2002}} Daar kan egter geargumenteer word dat dit die ontdekking van ferroseen is wat organometaalchemie as 'n aparte vakgebied van chemie begin het. Dit het ook gelei tot 'n ontploffing van belangstelling in verbindings van [[Oorgangsmetaal|d-blokmetale]] met koolwaterstowwe.

Die ontdekking is so belangrik geag dat [[Geoffrey Wilkinson|Wilkinson]] en [[Ernst Otto Fischer|Fischer]] die [[Nobelprys vir Chemie]] in 1973 gedeel het &quot;vir hul baanbrekerswerk wat onafhanklik van mekaar uitgevoer is ten opsigte van die chemie van die organometaalverbindings – die sogenaamde toebroodjieverbindings&quot;.{{R|Nobel}}

== Toepassings van ferroseen en sy afgeleides ==
Ferroseen en die talle afgeleides daarvan is nie op groot skaal van toepassing nie, maar het baie gebruike wat die ongewone struktuur benut:
* As ligandsteier: Ferroseenafgeleides word gebruik as [[ligand]]e vir [[Katalisator|oorgangsmetaal-gekataliseerde]] reaksies. Sommige van hulle het industriële toepassings gevind in die sintese van [[Geneesmiddel|farmaseutiese]] en [[landbou]]chemikalieë. 

* Brandstofbymiddels: Ferroseen en van sy afgeleides is as brandstofbymiddels gebruik. Hulle is veiliger as die tetraetiellood wat voorheen gebruik is.{{R|additives}}

* Farmaseutiese middels: Ferroseenderivate is ondersoek as medisyne{{R|Van Staveren}} vir die behandeling van [[malaria]]{{R|BiotNosten2011|Roux}} en [[kanker]].{{R|Ornelas|Babin}}

* Vuurpylbrandstof: Ferroseen en verwante derivate word gebruik as kragtige brandstofsnelheidskatalisators in saamgestelde dryfmiddels met ammoniumperchloraat.{{R|Burn}}

== Verwysings ==
{{verwysings|30em|verwysings=
&lt;ref name=&quot;additives&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.osd.org.tr/14.pdf |title=Application of fuel additives |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505193757/http://www.osd.org.tr/14.pdf |archive-date=5 Mei 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Babin&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Babin | first1 = V. N.  | year = 2014 | title = Ferrocenes as potential anticancer drugs. Facts and hypotheses | journal = Russ. Chem. Bull. | volume = 63 | issue = 11| pages = 2405–2422 | doi = 10.1007/s11172-014-0756-7 | s2cid = 94618726 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BiotNosten2011&quot;&gt;{{cite journal |last1=Biot |first1=C. |last2=Nosten |first2=F. |last3=Fraisse |first3=L. |last4=Ter-Minassian |first4=D. |last5=Khalife |first5=J. |last6=Dive |first6=D. |title=The antimalarial ferroquine: from bench to clinic |journal=Parasite |volume=18 |issue=3 |year=2011 |pages=207–214 |issn=1252-607X |doi=10.1051/parasite/2011183207 |pmid=21894260 |pmc=3671469 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Burn&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.rocketmotorparts.com/index.aspx?pageid=1577809&amp;prodid=15759228 |title=Ferrocene Burn Rate Catalyst |website=www.rocketmotorparts.com |access-date=16 Julie 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dunitz53&quot;&gt;{{cite journal |last1=Dunitz |first1= J. D. |last2= Orgel |first2= L. E. |title=Bis-Cyclopentadienyl&amp;nbsp;– A Molecular Sandwich |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1953-01-17_171_4342/page/121 |journal=Nature |year=1953 |volume=171 |pages= 121–122 |doi = 10.1038/171121a0 |issue=4342|bibcode = 1953Natur.171..121D |s2cid= 4263761 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dunitz56&quot;&gt;{{cite journal |first1= J. |last1= Dunitz |first2= L. |last2= Orgel |first3= A. |last3= Rich |title = The crystal structure of ferrocene |journal = Acta Crystallographica |year = 1956 |volume = 9 |pages = 373–375 |doi = 10.1107/S0365110X56001091 |issue = 4|doi-access = free |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;eiland52&quot;&gt;{{Cite journal |first1=Philip Frank |last1= Eiland |first2= Ray |last2= Pepinsky |year= 1952 |title= X-ray Examination of Iron Biscyclopentadienyl |journal=J. Am. Chem. Soc. |volume= 74 |issue= 19 |page= 4971 |doi= 10.1021/ja01139a527 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;eisch2002&quot;&gt;{{cite journal |last1=Eisch |first1=John J. |title=Henry Gilman: American Pioneer in the Rise of Organometallic Chemistry in Modern Science and Technology |journal=Organometallics |volume=21 |issue=25 |year=2002 |pages=5439–5463 |issn=0276-7333 |doi=10.1021/om0109408 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;federman&quot;&gt;{{Cite journal |first1= Alberto |last1= Federman Neto |first2=Alessandra Caramori |last2= Pelegrino |first3=Vitor André |last3= Darin |year= 2004 |title= Ferrocene: 50 Years of Transition Metal Organometallic Chemistry — From Organic and Inorganic to Supramolecular Chemistry (Abstract) |journal= Trends in Organometallic Chemistry |volume= 4 |pages= 147–169 |url= http://www.researchtrends.net/tia/abstract.asp?in=0&amp;vn=4&amp;tid=9&amp;aid=870&amp;pub=2002&amp;type=3 |publisher=Research Trends |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fischer&quot;&gt;{{Cite journal |last1= Fischer |first1=E. O. |last2= Pfab |first2= W. |title= Zur Kristallstruktur der Di-Cyclopentadienyl-Verbindungen des zweiwertigen Eisens, Kobalts und Nickels |trans-title=Oor die kristalstruktuur van die bis-siklopentadienielverbindings van tweewaardige yster, kobalt en nikkel |journal= Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie  |language= de |year= 1952 |volume= 7 |issue= 6 |pages= 377–339 |doi= 10.1002/zaac.19532740603}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fischer2&quot;&gt;{{cite journal |last1= Fischer |first1=E. O. |last2= Pfab |first2= W. |title = Zur Kristallstruktur der Di-Cyclopentadienyl-Verbindungen des zweiwertigen Eisens, Kobalts und Nickels |trans-title=Oor die kristalstruktuur van die bis-siklopentadienielverbindings van tweewaardige yster, kobalt en nikkel |journal = Zeitschrift für Naturforschung B |language= de |year = 1952 |volume = 7 |issue = 7|pages = 377–379 |doi =10.1515/znb-1952-0701|doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hunt&quot;&gt;{{cite journal |last= Hunt |first= L.B. |year= 1984 |title= The First Organometallic Compounds: William Christopher Zeise and his Platinum Complexes |journal= Platinum Metals Review |volume= 28 |issue= 2 |pages= 76–83 |url= http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v28-i2-076-083.pdf |language= en |access-date= 16 Julie 2021 |archive-date= 24 September 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150924074325/http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v28-i2-076-083.pdf |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IUSTC&quot;&gt;{{cite book |author=[[IUSTC]] |date=2014 |title=Nomenclature of Organic Chemistry: IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 |publisher=The Royal Society of Chemistry |pages=1041 |doi=10.1039/9781849733069 |isbn=978-0-85404-182-4 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;laszloRmon&quot;&gt;{{cite journal |first1= Pierre |last1= Laszlo |first2= Roald |last2=Hoffmann |title = Ferrocene: Ironclad History or Rashomon Tale? |journal = Angewandte Chemie International Edition |year = 2000 |volume = 39 |pages = 123–124 |url = http://ccc.chem.pitt.edu/wipf/Courses/1140_05_files/ferrocene.pdf |doi = 10.1002/(SICI)1521-3773(20000103)39:1&lt;123::AID-ANIE123&gt;3.0.CO;2-Z |pmid=10649350 |issue = 1 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;leigh&quot;&gt;{{cite book |editor1-last= Leigh |editor1-first=G.J. |editor2-last= Winterton |editor2-first= N. |year= 2002 |title= Modern Coordination Chemistry: The Legacy of Joseph Chatt |location= Cambridge, UK |publisher= RSC Publishing |pages= 101–10 |isbn= 978-0-85404-469-6 |url=https://books.google.co.za/books?id=VoBxtPb5zCcC |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mehr&quot;&gt;{{cite book |author1= Mehrotra, R.C. |author2= Singh, A. |year= 2007 |title= Organometallic Chemistry: A Unified Approach |edition= 2de |location= New Delhi |publisher= New Age International |pages= 261–67 |isbn= 978-81-224-1258-1 |url=https://books.google.com/books?id=NSQy3mFKRM8C&amp;pg=PAPA262 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;miller&quot;&gt;{{cite journal| last1=Miller |first1= S. A. |last2=Tebboth |first2= J. A. |last3= Tremaine |first3= J. F. |journal=Journal of the Chemical Society |year=1952 |pages= 632–635 |title=114. Dicyclopentadienyliron |doi=10.1039/JR9520000632 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mingos&quot;&gt;{{cite journal |last= Mingos |first=D.M.P. |year= 2001 |title= A Historical Perspective on Dewar's Landmark Contribution to Organometallic Chemistry |url= https://archive.org/details/sim_journal-of-organometallic-chemistry_2001-10-15_635_1-2/page/1 |journal=Journal of Organometallic Chemistry |volume= 635 |issue= 1–2 |pages= 1–8 |doi= 10.1016/S0022-328X(01)01155-X |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nobel&quot;&gt;{{Cite web |url= http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1973/ |title= The Nobel Prize in Chemistry 1973 |publisher=Nobel Foundation |access-date=16 Julie 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;okuda&quot;&gt;{{Cite journal |last=Okuda |first=Jun |date=28 Desember 2016 |title=Ferrocene - 65 Years After |journal=European Journal of Inorganic Chemistry |volume=2017 |issue=2 |pages=217–219 |doi=10.1002/ejic.201601323 |issn=1434-1948 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ornelas&quot;&gt;{{Cite journal |last=Ornelas |first=Catia |s2cid=56521492|title=Application of ferrocene and its derivatives in cancer research |journal=New Journal of Chemistry |volume=35 |issue=10 |pages=1973 |doi=10.1039/c1nj20172g |year=2011 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pauson&quot;&gt;{{cite journal |first1 = T. J. |last1 = Kealy |first2 = P. L. |last2 = Pauson |title = A New Type of Organo-Iron Compound |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1951-12-15_168_4285/page/1039 |journal = Nature |year = 1951 |volume = 168 |pages = 1039–1040 |doi = 10.1038/1681039b0 |issue = 4285 |bibcode = 1951Natur.168.1039K |s2cid = 4181383 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Pauson2001&quot;&gt;{{cite journal |title = Ferrocene&amp;mdash;how it all began |first = Peter L. |last = Pauson |journal = Journal of Organometallic Chemistry |volume = 637–639 |year = 2001 |pages = 3–6 |doi = 10.1016/S0022-328X(01)01126-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Roux&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Roux | first1 = C. | last2 = Biot | first2 = C. | year = 2012 | title = Ferrocene-based antimalarials | journal = Future Med. Chem. | volume = 4 | issue = 6| pages = 783–797 | doi = 10.4155/fmc.12.26 | pmid = 22530641 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Van Staveren&quot;&gt;{{cite journal |first1=Dave R. |last1=Van Staveren |first2=Nils |last2=Metzler-Nolte |title=Bioorganometallic Chemistry of Ferrocene |journal=Chemical Reviews |date= 2004 |volume=104 |issue=12 |pages=5931–5986 |doi=10.1021/cr0101510 |pmid=15584693 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;werner2008&quot;&gt;{{cite book |last= Werner |first=H. |year= 2008 |location= New York |title= Landmarks in Organo-Transition Metal Chemistry: A Personal View |publisher= Springer Science |pages= 161–63 |isbn= 978-0-387-09847-0 |url=https://books.google.com/books?id=dP4LTfaPzAMC |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;werner2012&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Werner | first1 = H | year = 2012 | title = At Least 60 Years of Ferrocene: The Discovery and Rediscovery of the Sandwich Complexes | journal =Angew. Chem. Int. Ed. | volume = 51 | issue = 25| pages = 6052–6058 | doi = 10.1002/anie.201201598 | pmid = 22573490 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;wilk52&quot;&gt;{{cite journal |first1= G. |last1=Wilkinson |first2=M.|last2= Rosenblum |first3=M. C.|last3= Whiting|first4= R. B. |last4=Woodward |title = The structure of iron ''bis''-cyclopentadienyl |journal = J. Am. Chem. Soc. |year = 1952 |volume = 74 |issue= 8 |pages = 2125–2126 |doi = 10.1021/ja01128a527 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;zeise&quot;&gt;{{cite journal |last1= Zeise |first1=W.C. |year= 1831 |title= Von der Wirkung zwischen Platinchlorid und Alkohol, und von den dabei entstehenden neuen Substanzen |trans-title=Oor die effek tussen platinumchloried en alkohol, en oor die nuwe stowwe wat in die proses ontstaan |journal=Annalen der Physik |language= de |volume= 97 |issue= 4 |pages= 497–541 |doi= 10.1002/andp.18310970402|bibcode = 1831AnP....97..497Z |url=https://zenodo.org/record/1423546}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Verbindings van yster]]
[[Kategorie:Organometaalverbindings]]</text>
      <sha1>pypo1cq14pnc2alnfsa25zdkflcxbpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979038</id>
      <parentid>2979037</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T02:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17585" sha1="6h5rmw0mvkinfq754py4z3vqyabdczu" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Naam=Ferroseen
|IUPACNaam=Ferroseen{{R|IUSTC}}
|SistematieseNaam=
|AnderName=Disiklopentadienielyster&lt;br/&gt;Bis(η{{Sup|5}}-siklopentadieniel)yster
|struktuur=Ferrocene-from-xtal-3D-balls.png
|struktuur2=Ferrocene 3d model 2.png
|CASNo=102-54-5
|formule={{chem|C|10|H|10|Fe}}
|MolereMassa=186,04&amp;nbsp;g•mol{{Sup|-1}}
|Voorkoms= ligte oranje poeier
|Reuk= kamferagtig
|Kookpunt=249&amp;nbsp;°C
|Smeltpunt=172,5&amp;nbsp;°C
|Digtheid=1,107&amp;nbsp;g•cm{{Sup|-3}} (teen 0&amp;nbsp;°C)
|Viskositeit=
|Brekingsindeks=
|Oplosbaarheid=Onoplosbaar in water, oplosbaar in die meeste organiese oplosmiddels
}}
[[Lêer:Photo of Ferrocene (powdered).JPG|duimnael|links|Gepoederde ferroseen]]
'''Ferroseen''' is 'n [[Organometaalchemie|organometaalverbinding]] met die formule Fe(C{{Sub|5}}H{{Sub|5}}){{Sub|2}}. Die molekule bestaan uit twee siklopentadienielringe wat aan weerskante van 'n sentrale [[yster]]atoom gebind is. 

Dit is 'n oranje vaste stof met 'n kamferagtige reuk met 'n [[sublimasie]]temperature bo kamertemperatuur en is oplosbaar in die meeste organiese oplosmiddels. Dit is opmerklik vanweë sy stabiliteit: dit word nie beïnvloed deur lug, water, sterk basisse nie, en kan tot 400&amp;nbsp;°C verhit word sonder om te ontbind. In oksiderende toestande kan dit omkeerbaar met sterk [[Suur|sure]] reageer om die ferroseenium[[katioon]] [Fe(C{{Sub|5}}H{{Sub|5}}){{Sub|2}}]{{Sup|+}}.{{R|werner2012}}

Die vinnige groei van [[organometaalchemie]] word dikwels toegeskryf aan die opwinding wat voortspruit uit die ontdekking van ferroseen en sy vele analoë ([[metalloseen|metallosene]]).

== Geskiedenis ==
=== Ontdekking ===
Ferroseen is al drie keer per ongeluk ontdek. Die eerste bekende sintese is in die laat 1940's deur onbekende navorsers van die Union Carbide maatskappy, wat warm siklopentadiene-damp deur 'n ysterpyp probeer voer het. Die damp het met die pypwand gereageer en 'n &quot;geel slyk&quot; geskep wat die pyp verstop het. Jare later is 'n monster van die slyk wat gered is geanaliseer deur E. Brimm en daar is gevind dat dit uit ferroseen bestaan.{{R|werner2012|Pauson2001}}

Die tweede keer was omstreeks 1950, toe navorsers van British Oxygen gepoog het om [[amien]]e uit [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]] en [[stikstof]] te sintetiseer in 'n wysiging van die [[Haber-proses]]. Toe hulle siklopentadieen met stikstof teen 300&amp;nbsp;°C onder atmosferiese druk probeer te laat reageer, was hulle teleurgesteld om te sien dat die koolwaterstof met 'n ysterbron reageer wat ferroseen gelewer het. Alhoewel hulle ook die merkwaardige stabiliteit daarvan waargeneem het het hulle die waarneming opsy gesit en dit eers gepubliseer nadat Peter Pauson sy bevindings in 1951 gerapporteer het.{{R|werner2012|miller|laszloRmon}}

In 1951 het Peter L. Pauson en Thomas J. Kealy aan die Duquesne Universiteit probeer om fulvaleen [(C{{Sub|5}}H{{Sub|4}}){{Sub|2}}] deur oksidatiewe dimerisering van siklopentadieen (C{{Sub|5}}H{{Sub|6}}) voor te berei. Daartoe het hulle die [[Grignard-reagens|Grignard-verbinding]] siklopentadienielmagnesiumbromied in [[diëtieleter]] met ysterchloried as 'n oksideermiddel gereageer.{{R|werner2012}} In plaas van die verwagte fulvaleen, het hulle egter 'n ligte oranje poeier van &quot;merkwaardige stabiliteit&quot; met die formule C{{Sub|10}}H{{Sub|10}}Fe verkry.{{R|Pauson2001|pauson}}
[[Lêer:Kealy and Pauson synthesis of ferrocene v2.jpg|duimnael|links|700px|Kealy en Pauson se Grignard-sintese van ferroseen. Die alternatiewe reaksie van dihidrofulvaleen om fulvaleen te vorm kom nie voor nie.]]
{{clear|left}}
=== Bepaling van die struktuur ===
[[Lêer:Ferrocene kealy.svg|duimnael|Pauson en Kealy se oorspronklike, verkeerde begrip van ferroseen se molekulêre struktuur.{{R|pauson}}]]
Pauson en Kealy het vermoed dat die verbinding twee siklopentadienielgroepe het, elk met 'n enkele [[kovalente binding]] van die versadigde koolstofatoom tot die ysteratoom.{{R|werner2012}} Die struktuur strook egter nie met die bestaande bindingsmodelle nie en kan nie die onverwagte stabiliteit van die verbinding verklaar nie, en chemici het gesukkel om die regte struktuur te vind.{{R|laszloRmon|federman}}

Die struktuur is in 1952 deur drie navorsingsgroepe afgelei en onafhanklik gerapporteer:{{R|werner2008}}

* Woodward en Wilkinson het dit afgelei deur op te let dat ferroseen reaksies ondergaan wat tipies is vir [[aromatiese verbinding]]s soos [[benseen]].{{R|wilk52}}
* [[Ernst Otto Fischer|E. Fischer]] lei die struktuur af (wat hy 'n &quot;dubbele kegel&quot; genoem het) en sintetiseer ook ander metallosene soos nikkeloseen en kobaltoseen.{{R|fischer|fischer2|okuda}}
* Eiland en Pepinsky het die struktuur bevestig deur middel van [[X-straalkristallografie]] en later deur [[Kernmagnetiese resonansie]].{{R|laszloRmon|eiland52|dunitz53|dunitz56}}

=== Begrip van die struktuur ===
Die &quot;toebroodjie&quot;-struktuur van ferroseen was skokkend nuut en het nuwe teorie vereis om te verduidelik. Toepassing van [[Molekulêre orbitaal|molekulêre orbitale teorie]] met die aanname van 'n Fe{{Sup|2+}}-sentrum tussen twee siklopentadienied-anione (C{{Sub|5}}H{{Sub|5}}){{Sup|−}} het gelei tot die suksesvolle Dewar-Chatt–Duncanson-model, wat die korrekte voorspelling van die meetkunde van die molekule moontlik gemaak het, asook die merkwaardige stabiliteit daarvan verduidelik.{{R|mingos|mehr}}

=== Impak ===
Ferroseen was nie die eerste bekende organometaalverbinding nie. Zeise se sout [[Kalium|K]]&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[Platinum|Pt]][[Chloor|Cl]]{{Sub|3}}([[Koolstof|C]]{{Sub|2}}[[Waterstof|H]]{{Sub|4}})]·H{{Sub|2}}[[Suurstof|O]] is in 1831 gerapporteer,{{R|zeise|hunt}} Mond se ontdekking van Ni(CO){{Sub|4}} het in 1888 plaasgevind,{{R|leigh}} en organo[[litium]]verbindings is in die dertigerjare ontwikkel.{{R|eisch2002}} Daar kan egter geargumenteer word dat dit die ontdekking van ferroseen is wat organometaalchemie as 'n aparte vakgebied van chemie begin het. Dit het ook gelei tot 'n ontploffing van belangstelling in verbindings van [[Oorgangsmetaal|d-blokmetale]] met koolwaterstowwe.

Die ontdekking is so belangrik geag dat [[Geoffrey Wilkinson|Wilkinson]] en [[Ernst Otto Fischer|Fischer]] die [[Nobelprys vir Chemie]] in 1973 gedeel het &quot;vir hul baanbrekerswerk wat onafhanklik van mekaar uitgevoer is ten opsigte van die chemie van die organometaalverbindings – die sogenaamde toebroodjieverbindings&quot;.{{R|Nobel}}

== Toepassings van ferroseen en sy afgeleides ==
Ferroseen en die talle afgeleides daarvan is nie op groot skaal van toepassing nie, maar het baie gebruike wat die ongewone struktuur benut:
* As ligandsteier: Ferroseenafgeleides word gebruik as [[ligand]]e vir [[Katalisator|oorgangsmetaal-gekataliseerde]] reaksies. Sommige van hulle het industriële toepassings gevind in die sintese van [[Geneesmiddel|farmaseutiese]] en [[landbou]]chemikalieë. 

* Brandstofbymiddels: Ferroseen en van sy afgeleides is as brandstofbymiddels gebruik. Hulle is veiliger as die tetraetiellood wat voorheen gebruik is.{{R|additives}}

* Farmaseutiese middels: Ferroseenderivate is ondersoek as medisyne{{R|Van Staveren}} vir die behandeling van [[malaria]]{{R|BiotNosten2011|Roux}} en [[kanker]].{{R|Ornelas|Babin}}

* Vuurpylbrandstof: Ferroseen en verwante derivate word gebruik as kragtige brandstofsnelheidskatalisators in saamgestelde dryfmiddels met ammoniumperchloraat.{{R|Burn}}

== Verwysings ==
{{verwysings|30em|verwysings=
&lt;ref name=&quot;additives&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.osd.org.tr/14.pdf |title=Application of fuel additives |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505193757/http://www.osd.org.tr/14.pdf |archive-date=5 Mei 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Babin&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Babin | first1 = V. N.  | year = 2014 | title = Ferrocenes as potential anticancer drugs. Facts and hypotheses | journal = Russ. Chem. Bull. | volume = 63 | issue = 11| pages = 2405–2422 | doi = 10.1007/s11172-014-0756-7 | s2cid = 94618726 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BiotNosten2011&quot;&gt;{{cite journal |last1=Biot |first1=C. |last2=Nosten |first2=F. |last3=Fraisse |first3=L. |last4=Ter-Minassian |first4=D. |last5=Khalife |first5=J. |last6=Dive |first6=D. |title=The antimalarial ferroquine: from bench to clinic |journal=Parasite |volume=18 |issue=3 |year=2011 |pages=207–214 |issn=1252-607X |doi=10.1051/parasite/2011183207 |pmid=21894260 |pmc=3671469 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Burn&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.rocketmotorparts.com/index.aspx?pageid=1577809&amp;prodid=15759228 |title=Ferrocene Burn Rate Catalyst |website=www.rocketmotorparts.com |access-date=16 Julie 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dunitz53&quot;&gt;{{cite journal |last1=Dunitz |first1= J. D. |last2= Orgel |first2= L. E. |title=Bis-Cyclopentadienyl&amp;nbsp;– A Molecular Sandwich |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1953-01-17_171_4342/page/121 |journal=Nature |year=1953 |volume=171 |pages= 121–122 |doi = 10.1038/171121a0 |issue=4342|bibcode = 1953Natur.171..121D |s2cid= 4263761 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dunitz56&quot;&gt;{{cite journal |first1= J. |last1= Dunitz |first2= L. |last2= Orgel |first3= A. |last3= Rich |title = The crystal structure of ferrocene |journal = Acta Crystallographica |year = 1956 |volume = 9 |pages = 373–375 |doi = 10.1107/S0365110X56001091 |issue = 4|doi-access = free |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;eiland52&quot;&gt;{{Cite journal |first1=Philip Frank |last1= Eiland |first2= Ray |last2= Pepinsky |year= 1952 |title= X-ray Examination of Iron Biscyclopentadienyl |journal=J. Am. Chem. Soc. |volume= 74 |issue= 19 |page= 4971 |doi= 10.1021/ja01139a527 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;eisch2002&quot;&gt;{{cite journal |last1=Eisch |first1=John J. |title=Henry Gilman: American Pioneer in the Rise of Organometallic Chemistry in Modern Science and Technology |journal=Organometallics |volume=21 |issue=25 |year=2002 |pages=5439–5463 |issn=0276-7333 |doi=10.1021/om0109408 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;federman&quot;&gt;{{Cite journal |first1= Alberto |last1= Federman Neto |first2=Alessandra Caramori |last2= Pelegrino |first3=Vitor André |last3= Darin |year= 2004 |title= Ferrocene: 50 Years of Transition Metal Organometallic Chemistry — From Organic and Inorganic to Supramolecular Chemistry (Abstract) |journal= Trends in Organometallic Chemistry |volume= 4 |pages= 147–169 |url= http://www.researchtrends.net/tia/abstract.asp?in=0&amp;vn=4&amp;tid=9&amp;aid=870&amp;pub=2002&amp;type=3 |publisher=Research Trends |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fischer&quot;&gt;{{Cite journal |last1= Fischer |first1=E. O. |last2= Pfab |first2= W. |title= Zur Kristallstruktur der Di-Cyclopentadienyl-Verbindungen des zweiwertigen Eisens, Kobalts und Nickels |trans-title=Oor die kristalstruktuur van die bis-siklopentadienielverbindings van tweewaardige yster, kobalt en nikkel |journal= Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie  |language= de |year= 1952 |volume= 7 |issue= 6 |pages= 377–339 |doi= 10.1002/zaac.19532740603}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fischer2&quot;&gt;{{cite journal |last1= Fischer |first1=E. O. |last2= Pfab |first2= W. |title = Zur Kristallstruktur der Di-Cyclopentadienyl-Verbindungen des zweiwertigen Eisens, Kobalts und Nickels |trans-title=Oor die kristalstruktuur van die bis-siklopentadienielverbindings van tweewaardige yster, kobalt en nikkel |journal = Zeitschrift für Naturforschung B |language= de |year = 1952 |volume = 7 |issue = 7|pages = 377–379 |doi =10.1515/znb-1952-0701|doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hunt&quot;&gt;{{cite journal |last= Hunt |first= L.B. |year= 1984 |title= The First Organometallic Compounds: William Christopher Zeise and his Platinum Complexes |journal= Platinum Metals Review |volume= 28 |issue= 2 |pages= 76–83 |url= http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v28-i2-076-083.pdf |language= en |access-date= 16 Julie 2021 |archive-date= 24 September 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150924074325/http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v28-i2-076-083.pdf |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;IUSTC&quot;&gt;{{cite book |author=[[IUSTC]] |date=2014 |title=Nomenclature of Organic Chemistry: IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 |publisher=The Royal Society of Chemistry |pages=1041 |doi=10.1039/9781849733069 |isbn=978-0-85404-182-4 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;laszloRmon&quot;&gt;{{cite journal |first1= Pierre |last1= Laszlo |first2= Roald |last2=Hoffmann |title = Ferrocene: Ironclad History or Rashomon Tale? |journal = Angewandte Chemie International Edition |year = 2000 |volume = 39 |pages = 123–124 |url = http://ccc.chem.pitt.edu/wipf/Courses/1140_05_files/ferrocene.pdf |doi = 10.1002/(SICI)1521-3773(20000103)39:1&lt;123::AID-ANIE123&gt;3.0.CO;2-Z |pmid=10649350 |issue = 1 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;leigh&quot;&gt;{{cite book |editor1-last= Leigh |editor1-first=G.J. |editor2-last= Winterton |editor2-first= N. |year= 2002 |title= Modern Coordination Chemistry: The Legacy of Joseph Chatt |location= Cambridge, UK |publisher= RSC Publishing |pages= 101–10 |isbn= 978-0-85404-469-6 |url=https://books.google.co.za/books?id=VoBxtPb5zCcC |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mehr&quot;&gt;{{cite book |author1= Mehrotra, R.C. |author2= Singh, A. |year= 2007 |title= Organometallic Chemistry: A Unified Approach |edition= 2de |location= New Delhi |publisher= New Age International |pages= 261–67 |isbn= 978-81-224-1258-1 |url=https://books.google.com/books?id=NSQy3mFKRM8C&amp;pg=PAPA262 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;miller&quot;&gt;{{cite journal| last1=Miller |first1= S. A. |last2=Tebboth |first2= J. A. |last3= Tremaine |first3= J. F. |journal=Journal of the Chemical Society |year=1952 |pages= 632–635 |title=114. Dicyclopentadienyliron |doi=10.1039/JR9520000632 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mingos&quot;&gt;{{cite journal |last= Mingos |first=D.M.P. |year= 2001 |title= A Historical Perspective on Dewar's Landmark Contribution to Organometallic Chemistry |url= https://archive.org/details/sim_journal-of-organometallic-chemistry_2001-10-15_635_1-2/page/1 |journal=Journal of Organometallic Chemistry |volume= 635 |issue= 1–2 |pages= 1–8 |doi= 10.1016/S0022-328X(01)01155-X |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nobel&quot;&gt;{{Cite web |url= http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1973/ |title= The Nobel Prize in Chemistry 1973 |publisher=Nobel Foundation |access-date=16 Julie 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;okuda&quot;&gt;{{Cite journal |last=Okuda |first=Jun |date=28 Desember 2016 |title=Ferrocene - 65 Years After |journal=European Journal of Inorganic Chemistry |volume=2017 |issue=2 |pages=217–219 |doi=10.1002/ejic.201601323 |issn=1434-1948 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ornelas&quot;&gt;{{Cite journal |last=Ornelas |first=Catia |s2cid=56521492|title=Application of ferrocene and its derivatives in cancer research |journal=New Journal of Chemistry |volume=35 |issue=10 |pages=1973 |doi=10.1039/c1nj20172g |year=2011 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pauson&quot;&gt;{{cite journal |first1 = T. J. |last1 = Kealy |first2 = P. L. |last2 = Pauson |title = A New Type of Organo-Iron Compound |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1951-12-15_168_4285/page/1039 |journal = Nature |year = 1951 |volume = 168 |pages = 1039–1040 |doi = 10.1038/1681039b0 |issue = 4285 |bibcode = 1951Natur.168.1039K |s2cid = 4181383 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Pauson2001&quot;&gt;{{cite journal |title = Ferrocene&amp;mdash;how it all began |first = Peter L. |last = Pauson |journal = Journal of Organometallic Chemistry |volume = 637–639 |year = 2001 |pages = 3–6 |doi = 10.1016/S0022-328X(01)01126-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Roux&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Roux | first1 = C. | last2 = Biot | first2 = C. | year = 2012 | title = Ferrocene-based antimalarials | journal = Future Med. Chem. | volume = 4 | issue = 6| pages = 783–797 | doi = 10.4155/fmc.12.26 | pmid = 22530641 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Van Staveren&quot;&gt;{{cite journal |first1=Dave R. |last1=Van Staveren |first2=Nils |last2=Metzler-Nolte |title=Bioorganometallic Chemistry of Ferrocene |journal=Chemical Reviews |date= 2004 |volume=104 |issue=12 |pages=5931–5986 |doi=10.1021/cr0101510 |pmid=15584693 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;werner2008&quot;&gt;{{cite book |last= Werner |first=H. |year= 2008 |location= New York |title= Landmarks in Organo-Transition Metal Chemistry: A Personal View |publisher= Springer Science |pages= 161–63 |isbn= 978-0-387-09847-0 |url=https://books.google.com/books?id=dP4LTfaPzAMC |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;werner2012&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Werner | first1 = H | year = 2012 | title = At Least 60 Years of Ferrocene: The Discovery and Rediscovery of the Sandwich Complexes | journal =Angew. Chem. Int. Ed. | volume = 51 | issue = 25| pages = 6052–6058 | doi = 10.1002/anie.201201598 | pmid = 22573490 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;wilk52&quot;&gt;{{cite journal |first1= G. |last1=Wilkinson |first2=M.|last2= Rosenblum |first3=M. C.|last3= Whiting|first4= R. B. |last4=Woodward |title = The structure of iron ''bis''-cyclopentadienyl |journal = J. Am. Chem. Soc. |year = 1952 |volume = 74 |issue= 8 |pages = 2125–2126 |doi = 10.1021/ja01128a527 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;zeise&quot;&gt;{{cite journal |last1= Zeise |first1=W.C. |year= 1831 |title= Von der Wirkung zwischen Platinchlorid und Alkohol, und von den dabei entstehenden neuen Substanzen |trans-title=Oor die effek tussen platinumchloried en alkohol, en oor die nuwe stowwe wat in die proses ontstaan |journal=Annalen der Physik |language= de |volume= 97 |issue= 4 |pages= 497–541 |doi= 10.1002/andp.18310970402|bibcode = 1831AnP....97..497Z |url=https://zenodo.org/record/1423546}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Verbindings van yster]]
[[Kategorie:Organometaalverbindings]]</text>
      <sha1>6h5rmw0mvkinfq754py4z3vqyabdczu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kim Cloete</title>
    <ns>0</ns>
    <id>394346</id>
    <revision>
      <id>2979107</id>
      <parentid>2847554</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2979107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6134" sha1="rsqh5nco3y6tjk4ns04dgc86kjv3dqn" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Kim Cloete
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum en ouderdom|df=yes|1979|8|25}}
| Geboorteplek              = [[Bonteheuwel]], [[Kaapstad]]
| Nasionaliteit             = [[Suid-Afrika]]ner
| Sterftedatum              = 
| Sterfteplek               = 
| Beroep                    = Aktrise, sakevrou
| Eggenoot                  = Rowan Cloete
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = {{Amptelike URL}}
| imdb                      = 3615698
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}
'''Kim Cloete''' (gebore 25 Augustus [[1979]]), is 'n Suid-Afrikaanse [[aktrise]], televisie-aanbieder, [[sangeres]], danseres, seremoniemeester en sakevrou.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://briefly.co.za/63309-kim-cloete-bio-age-children-married-divorce-tv-shows-pictures-car-profile.html|title=Interesting facts about Kim Cloete that will shock you|last=Wambugu|first=Kissa|date=2020-06-01|website=Briefly|language=en|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt; Sy is veral bekend vir die rolle in die televisiereekse ''Binnelanders'', ''Isidingo'' en ''Wild at Heart''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ghanadmission.com/za/kim-cloete/|title=Kim Cloete Bio|date=2021-05-17|website=SA Online Portal|language=en-US|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;

== Persoonlike lewe ==
Cloete is op 25 Augustus 1979 in [[Bonteheuwel]], Kaapstad, Suid-Afrika gebore.&lt;ref name=&quot;Kim&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thenation.co.za/bio/kim-cloete-biography/|title=Kim Cloete biography - The Nation|last=Nkosi|first=Joseph|last2=MA|language=en-US|access-date=2021-11-18|archive-date=2021-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118142345/https://thenation.co.za/bio/kim-cloete-biography/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy is getroud met Rowan Cloete, 'n sakeman.&lt;ref name=&quot;Kim&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cliffcentral.com/kellman-podcasts/kellman-the-big-interview-with-kim-cloete/|title=#Kellman - The Big Interview with Kim Cloete|date=2015-06-25|website=CliffCentral|language=en-US|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;

== Loopbaan ==
Sy het as televisie-aanbieder vir [[SABC3]], M-Net, [[kykNET]], Craz-e en e.tv gewerk. Van 2008 tot 2009 het sy die SABC3- daggeselsprogram ''LunchBox'' aangebied.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afternoonexpress.co.za/guests/loukmaan-adams-and-kim-cloete/263|title=Loukmaan Adams and Kim Cloete|website=afternoonexpress|archive-date=2021-11-18|access-date=2021-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118142345/https://afternoonexpress.co.za/guests/loukmaan-adams-and-kim-cloete/263|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Buiten dit het sy ook gewerk as die aanbieder vir die kykNET-programme ''Zing!'' en ''Ontbytsake''. In dieselfde jaar het sy die rol van &quot;Billie&quot; in die derde seisoen van die M-Net-dramareeks ''Jacob's Cross'' vertolk.&lt;ref name=&quot;Kim&quot;/&gt; Daarna het sy die rol &quot;Neema&quot; in die derde seisoen van die ITV UK-reeks ''Wild at Heart'' vertolk. In 2011 bied sy die [[SABC2]]-verskeidenheidkomedieprogram ''Kleur TV'' aan.&lt;ref name=&quot;TVSA&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=8726&amp;sr=1|title=Kim Cloete: TVSA|website=www.tvsa.co.za|access-date=2021-11-18}} {{Dooie skakel|date=Oktober 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Cloete is ook 'n suksesvolle sakevrou wat saam met haar man die produksiemaatskappy, ''Long Island TV'', bestuur. Onder die vaandel het hulle die programme soos ''Stook!'', ’n mediaresensieprogram wat sedert 2004 op DStv se Afrikaanse musiekkanaal MK uitgesaai word. Buiten die produksiemaatskappy besit sy luukse selfsorgwoonstelle in Melrose-Noord en Rosebank.&lt;ref name=&quot;Kim&quot;/&gt; In 2010 het sy by die SABC2-sitkom ''Rasdien'' aangesluit met die rol &quot;Alice&quot;. In 2014 het sy in die vierde seisoen van die SABC2-drama ''90 Pleinstraat'' verskyn met die rol &quot;Charmaine&quot;. Sy het in 2015 by die gereelde rolverdeling van die elfde seisoen van kykNET-sepie ''[[Binnelanders]]'' aangesluit en die rol &quot;Bronwyn&quot; vertolk. Sy het voortgegaan om die rol vir drie aaneenlopende seisoene tot die dertiende seisoen te vertolk en daarna haar rol ook in die sestiende seisoen hervat.&lt;ref name=&quot;TVSA&quot;/&gt;

In 2016 het sy die rol &quot;Sulleen&quot; in die kykNET-polisie-prosedurereeks ''Die Byl'' vertolk. In 2018 het sy in die kykNET-geselsprogram verskyn met die rol &quot;Gas-deelnemer&quot;. In dieselfde jaar het sy in die eerste twee seisoene die rol &quot;Anne Matthews&quot; in 'n ander kykNET-drama, ''Fynskrif,'' vertolk.&lt;ref name=&quot;Kim&quot;/&gt; In 2019 het sy in drie reekse opgetree: seisoene 3 en 4 van die kykNET-komedie ''Hotel'' met die rol &quot;Patricia&quot;, kykNET-bonatuurlike ''Die Spreeus'' met die rol &quot;Cindy&quot; en tweede seisoen van die telenovela ''[[Arendsvlei]]'' met die rol &quot;Olivia Wolfe&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news24.com/channel/tv/news/kim-cloete-on-her-character-in-arendsvlei-she-has-unfinished-business-with-hamilton-20200409-2|title=Kim Cloete on her character in Arendsvlei: 'She has unfinished business with Hamilton'|last=Engelbrecht|first=Leandra|website=Channel|language=en|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt; In 2021 het sy die rol &quot;Lana Bridgett&quot; in die reeks ''Afgrond'' vertolk. Sy het intussen ook in die derde seisoen van die reeks ''Spoorloos'' verskyn met die rol “Aneen”.&lt;ref name=&quot;TVSA&quot;/&gt;

Benewens televisie en rolprent het sy in teatertoneelstukke opgetree, soos '' 'n Midsomersnagdroom'', ''Dit Voel Leeg'', ''[[Vaselinetjie]]'', ''Die smeltkroes'', en ''Broers in Bloed''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.artistconnection.co.za/controller/artist/110|title=Artist Connection: Kim Cloete|website=www.artistconnection.co.za|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakel ==
* [https://www.imdb.com/name/nm3615698/ IMDb]

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Cloete, Kim}}
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]</text>
      <sha1>rsqh5nco3y6tjk4ns04dgc86kjv3dqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sonsel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402345</id>
    <revision>
      <id>2979066</id>
      <parentid>2659359</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sonselle met gegradeerde bandgapings */ Verwyder doping.</comment>
      <origin>2979066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15244" sha1="4o742tmqfuyuaci2fuuynvpglzso4bx" xml:space="preserve">[[Lêer:Solar cell.png|duimnael|'n Sonsel]]
'n '''Sonsel''' is 'n toestel wat [[sonkrag]] in [[fotovoltaïese energie]] omsit en daardeur [[elektrisiteit]] opwek.

== Die beginsel ==
[[Lêer:Bandgap_in_semiconductor-af.svg|duimnael|links|150px|Die bandgaping]]

'n Sonsel is in beginsel net 'n [[fotodiode]] wat aan sonlig blootgestel word.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.elprocus.com/photodiode-working-principle-applications/|publisher=elprocuus|title=What is a Photodiode : Working Principle &amp; Its Characteristics|accessdate=15 Julie 2023}}&lt;/ref&gt; In sy eenvoudigste vorm is dit net twee lagies halfgeleiermateriaal met 'n ander, teenoorgestelde [[dotering]] op mekaar, waarvan die een p-tipe, en die ander n-tipe is.

===Absorpsie en rekombinasie===
Indien die sonlig se [[foton]]e op 'n [[halfgeleier]] val kan hul sonkrag gestoor word indien 'n elektron uit die volle valensband na die leë geleidingsband spring. Dit is net moontlik as die foton wat geabsorbeer word meer energie ([[Konstante van Planck|E=hν]]) besit as nodig is om die halfgeleier se bandgaping te oortref. Blou lig lewer meer energie (~3eV) as infrarooi (&lt;1eV) en die bandgaping verskil van halfgeleier tot halfgeleier. Silikon het 1,1eV, en CdS 2,4eV.

By absorpsie ontstaan 'n elektron-holtepaar. Daar is 'n vrye elektron e{{sup|-}} in die geleidingsband en 'n oop elektrontoestand in die valensband wat as 'n positief gelaaide holte h{{sup|+}} beskou kan word. Na gelang van hulle mobiliteit in die materiaal kan hulle meer of minder snel beweeg, maar gewoonlik gebeur iets anders: die twee rekombineer weer.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://resources.system-analysis.cadence.com/blog/msa2022-the-types-of-recombination-in-semiconductors|publisher=Cadence|titel=The Types of Recombination in Semiconductors|accessdate=15 Julie 2023}}&lt;/ref&gt; Die opheffing is van korte duur. Die elektron val terug in die holte en die gestoorde energie word as warmte vrygestel.

===Die uitputtingslaag===
[[Lêer:APD3_Energy-band_diagram.svg|duimnael|300px|Die energiediagram van 'n (hetero)fotodiode. Links die p-tipe deel; regs die n-tipe en die uitputtingslaag daartussen]]
In 'n fotodiode word dit verhinder deurdat op die aansluiting, die grensvlak van die twee lae, 'n ''uitputtingslaag'' ontstaan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.physics-and-radio-electronics.com/electronic-devices-and-circuits/semiconductor-diodes/depletion-region.html |accessdate=15 Julie 2023|title=Depletion region |publisher=Physics and Radio-electronics}}&lt;/ref&gt; In die p-tipe materiaal is daar baie meer holtes as elektrone en in die n-tipe laag is dit andersom. In die uitputtingslaag is daar baie min ladingdraers omdat hulle met mekaar rekombineer. Indien naby die uitputtingslaag 'n foton geabsorbeer word sal die ontstane holte h{{sup|+}} na die p-tipe materiaal beweeg en die elektron e{{sup|-}} na die n-tipe gebied waar hulle veilig is: Die aansluiting veroorsaak ''ladingskeiding''; h{{sup|+}} en e{{sup|-}} kan nie meer rekombineer nie. Dit beteken dat die een laag positief gelaai word en die ander negatief. Indien die twee lae uitwendig deur 'n geleidende draad verbind word ontstaan 'n elektriese stroom wat vir elektrisiteit gebruik kan word.

Die twee lae kan van dieselfde halfgeleier gemaak word, byvoorbeeld [[silikon]] wat met [[boor (element)|boor]] gedoteer is (p-tipe) en silikon wat met [[fosfor]] gedoteer is (n-tipe). Maar die twee lae kan ook twee verskillende halfgeleiers wees. In die afbeelding is dit p-tipe indiumfosfied links en n-tipe indiumgalliumarsenied. Die bandgapings is egter effens anders, wat beteken dat die foton se benodigde energie om geabsorbeer te word ook effens verskil.

===Termalisasie en heteroaansluitings===
Indien die foton se energie groter is as die bandgaping s'n sal die energieoorskot vinnig verlore gaan. Die elektron val vinnig terug na die geleidingsband se bodem en die holte styg na die valensband se top. Die oorskot word dan as warmte vrygestel. Hierdie termalisasie is 'n groot beperking van die metode wat die energieopbrengs beperk.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Hamid Heidarzadeh, Ali Rostami, Mahboubeh Dolatyari |title=Management of losses (thermalization-transmission) in the Si-QDs inside 3C–SiC to design an ultra-high-efficiency solar cell |journal=Materials Science in Semiconductor Processing |volume=109 |year=2020 |pages=104936 |doi=10.1016/j.mssp.2020.104936}}&lt;/ref&gt; Dit sou ideaal wees om iedere kleur foton na sy eie sonsel te stuur waarin die bandgaping met sy energie ooreenstem. Dit kan benader word deur meer lae met ander bandgapings te gebruik maar dit maak die vervaardiging baie ingewikkeld en duur. Daar is egter teen 2023 baie navorsing op hierdie gebied, wat toon dat kombinasies van selle met die [[perovskiet]]-struktuur op 'n [[silikon]]&lt;nowiki&gt;sel&lt;/nowiki&gt; tot 31% opbrengs kan lewer en goedkoop vervaardig kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Silvia Mariotti |title=Interface engineering for high-performance, triple-halide perovskite–silicon tandem solar cells. |journal=Science |volume=381 |pages=63-69 |year=2023|doi=10.1126/science.adf5872}}&lt;/ref&gt;

===Die bandgaping as kompromie===
[[Lêer:ShockleyQueisserFullCurve (DE).svg|duimnael|Shockley en Queisser se limiet]]
Sonselle wat tans bemark word het net een [[bandgaping]] en hierdie keuse is 'n kompromie. As die bandgaping groot is verkry mens 'n hoë spanning V maar min stroom I, omdat die meeste fotone nie absorbeer word nie, maar slegs dié wat ryk aan energie is (soos blou, violet). As die bandgaping klein is, word die meeste fotone geabsorbeer (tot rooi of infrarooi) en is die stroom I groot, maar baie energie gaan deur termalisasie verlore en die gelewerde spanning V is klein. Omdat die gelewerde energie V*I is, is die keuse van die materiaal en sy bandgaping altyd 'n kompromie. Shockley en Queisser het bereken dat die doeltreffendheid van 'n toestel met slegs een bandgaping daarom nooit groter as 33% kan wees nie.

===Direkte en indirekte bandgapings===
[[Lêer:Bandgap.svg|duimnael|links|Skematies: direkte (links) en indirekte bandgaping (regs)]]
Vir silikon wat in 2023 die mees gebruikte halfgeleier is, is die doeltreffendheid tot ~22% beperk. Ten dele is dit ook die gevolg van die feit dat Si se bandgaping ''indirek'' is.&lt;ref&gt;{{citeweb| url= https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/semiconductors/direct.php|accessdate=15 Julie 2023|title=Direct and Indirect Band Gap Semiconductors |publisher=University of Cambridge}}&lt;/ref&gt; Die kleinste verskil in energie tussen die valensband en die geleidingsband manifesteer by [[golffunksie]]s wat nie in dieselfde rigting in die kristal beweeg nie. Dit beteken dat hulle k-vektor, oftewel die momentumvektor, nie ooreenstem nie. Die wet op die behoud van [[momentum]] vereis dat wanneer 'n elektron van die een na die ander spring, daar ook 'n [[fonon]] met 'n k-vektor wat daarvoor kompenseer, uitgestraal moet word. Dit beteken meer energieverlies as vibrasies en dus as hitte. Daar is halfgeleiers met 'n direkte bandgaping soos CuGaInSe, asook die [[perovskiet]]e wat hierdie probleem nie ondervind nie. Die maksimum van die valensband en die minimum van die geleidingsband het dieselfde k-vektor, gewoonlik k=0, wat as die punt Γ aangedui word.

===Sonselle met gegradeerde bandgapings===
'n Manier om die kompromie en sy teoretiese limiet van 33% te verbreek, is om meer as een halfgeleier op mekaar te stapel, elk met hul eie bandgaping. Of alternatiewelik om 'n materiaal met 'n gegradeerde bandgaping te skep. In 'n sekere sin kan 'n mens so 'n toestel vergelyk met 'n sif wat fotone na gelang van hul kleur selekteer en elkeen daarvan absorbeer in 'n materiaal wat oor hul toepaslike bandgaping beskik.

Die vroegste werk wat hierdie funksionaliteit teoreties beskryf het, is reeds deur Tauc in 1957 gepubliseer. Sy werk het die belangstelling vir navorsing in die fotovoltaïese gemeenskap gestimuleer. Dit is teoreties bewys dat gegradueerde sonselkonfigurasies in staat is om 'n doeltreffendheid van ~38% onder AM1.5 te bereik in vergelyking met die 23% van 'n enkele bandgaping onder hierdie omstandighede. In die 1970's is die eerste toestelle met geleidelike dotering van p-tipe [[galliumarsenied]] (GaAs) met aluminium gerapporteer ('n p-tipe gradering van p-{{ch2|Ga_{1-x}Al_{x}As}}/n-{{ch2|GaAs}}).&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Ojo, A.A., Cranton, W.M., Dharmadasa, I.M.|year=2019|title= Photovoltaic Solar Cells: Materials, Concepts and Devices. In: Next Generation Multilayer Graded Bandgap Solar Cells |publisher= Springer|doi=10.1007/978-3-319-96667-0_2}}&lt;/ref&gt; Hierdie stelsels is moontlik omdat daar [[mengkristal]]le van AlAs en GaAs gevorm kan word.

Ongelukkig was sulke stelsels te duur om van ekonomiese betekenis te wees, maar onlangse ontwikkeling in perovskiet-selle het weer die hoop laat opvlam dat hulle haalbaar kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Potential of Multijunction Perovskite Solar Cells |authors= Maximilian T. Hörantner, Tomas Leijtens, Mark E. Ziffer, Giles E. Eperon, M. Greyson Christoforo, Michael D. McGehee, Henry J. Snaith |journal= ACS Energy Lett. |year=2017|volume=2|issue=10|pages=2506–2513|doi=10.1021/acsenergylett.7b00647}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
[[Lêer:CellPVeff(rev210104).png|duimnael|Vooruitgang in doeltreffendheid]]
Die fotovoltaïese sonsel het in die 1950s ontstaan. Chapi, Fuller en Pearson van Bell Labs ontwikkel die eerste silikonsel in 1954. Die opbrengs is aanvanklik laag, eers net 4%, maar is later verbeter tot 11%. Aanvanklik is daar veral belangstelling vir aanwending in [[ruimtevaart]]. In 1958 ontwikkel Mandelkorn 'n n-op-p silikonsel wat beter weerstand bied teen kosmiese straling en in dieselfde jaar gebuik die Amerikaanse Vanguard I-[[satelliet]] die eerste sonselle, met 'n vermoë van minder as 1 Watt. Later die jaar volg Explorer III, Vanguard II en die Russiese [[Spoetnik 3]]. Sonselle het daarmee die belangrikste energiebron in die ruimtevaart geword en bly dit steeds in 2024. Kommersialisering op terra firma het egter lank agterweë gebly. In die 1960's het navorsing veral op verhoging van die doeltreffendheid en op die stralingskade&lt;!--verduidelik asb--&gt; gemik, hoewel daar ook toepassings op moeilik toeganklike plekke ontstaan. Japan installeer in 1963 'n paneel van 242 Watt op 'n vuurtoring, die grootste paneel destyds. Die koste was egter 'n probleem. Elliot Berman slaag in die 1970's daarin om die prys van $100 per Watt tot $20 per Watt af te skaal.&lt;ref name=&quot;DOE&quot;&gt;{{cite web|url=https://www1.eere.energy.gov/solar/pdfs/solar_timeline.pdf|titel=The history of Solar|publisher=Department of Energy (DOE)}}&lt;/ref&gt;

In die 1970's het die [[oliekrisis]] aan die ontwikkeling van toepassings hier op aarde 'n hupstoot gegee. Daar word instellings gestig wat hulle met die ontwikkeling van sonselle besig hou, soos die Institute of Energy Conversion van die Universiteit van Delaware (1972) of wat eers die Solar Energy Research Institute (1977) heet, en tans die National Renewable Energy Laboratory (1991) in Golden, Colorado.&lt;ref name=&quot;DOE&quot;/&gt;

In die jare 1980 styg die produksie van sonselle: in 1982 was dit 9,3 MW wêreldwyd, in 1983 21,3 MW, in 1999 was dit 1000 MW (1 GW).&lt;ref name=&quot;DOE&quot;/&gt; Die ontwikkeling van beter selle met hoër doeltreffendheid het ook bestendig voortgegaan. Veral in die 2010's het die koste van deur sonsel opgewekte elektrisiteit sterk afgeneem.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nrel.gov/news/program/2021/documenting-a-decade-of-cost-declines-for-pv-systems.html|accessdate=15 Julie 2023|publisher=NREL|title=Documenting a Decade of Cost Declines for PV Systems}}&lt;/ref&gt;

Teen 2021 het sonsel-energie, saam met [[windenergie]], die laagste volhoubare energiekoste (''levelized cost of energy'') in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pv-magazine.com/2021/11/05/utility-scale-solar-reaches-lcoe-of-0-028-0-041-kwh-in-the-us-lazard-finds/#:~:text=According%20to%20the%20investment%20bank,as%20in%20last%20year's%20report.|accessdate=15 Julie 2023 |publisher=PV Magazine |title=Utility scale solar reaches LCOE of $0.028-$0.041/kWh in the US, Lazard finds}}&lt;/ref&gt;

==Aanwending==
Die koste van silikon-sonselle het in die 2010's baie afgeneem en derhalwe het hul aanwending wêreldwyd geweldig toegeneem. Per kWh-gelewerde energie is sonkrag die goedkoopste energie, maar dit is 'n bedrieglike vergelyking omdat die son (en die wind) ''wisselvallig'' is. Relatief tot energiebehoefte is daar soms 'n tekort en soms 'n oorskot. Dit het die tegnologie se aanwending beperk. Die oplossing daarvoor is die storing van elektriese energie. Die opheffing-tegnologie is in 2023 nog sterk in ontwikkeling maar daar is reeds besighede soos GoSolr in [[Suid-Afrika]] wat kombinasies van sonselle en [[litiumioonbattery|litiumbatterye]] aanbied. Dit is 'n goeie manier om van [[beurtkrag]] onafhanklik te word.&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.gosolr.co.za/products|publisher=GoSolr|title=We have everything under the sun}}&lt;/ref&gt; 

'n Ander vraagstuk is die oppervlakte wat sonselle opeis. Die eenvoudigste oplossing is om hulle op dakke te plaas. Dit verminder die verliese wat deur transmissie optree. In droë gebiede soos die [[Karoo]] is die grond goedkoop, maar dit is dikwels weer ver van die gebruikers. In gebiede met meer reën is daar minder sonkrag en die grond word vir landbou gebruik. Daar is egter ook oplossings vir hierdie liggingprobleem.

===Drywende sonselle===
[[Lêer:Floating_solar_cell.jpg|duimnael|Drywende sonselle word getoets]]
Sonselle kan op 'n drywende vlot geplaas word, byvoorbeeld op mere of damme. In [[Singapoer]] word dit selfs ter see gedoen.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mmwPUkxec30 video]&lt;/ref&gt; Daar is verskeie voordele:
#Die selle bly koel en dit verhoog hulle doeltreffendheid
#Die oppervlakte is gratis
#Die sonselle onderdruk verdamping
#Op 'n [[hidroëlektrisiteit|hidroëlektriese dam]] kan die energie maklik gestoor word en is die netwerk reeds aanwesig&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mKXjrK-_vh0 Voorbeeld in [[Portugal]]]&lt;/ref&gt;
#Die selle kan redelik maklik roteer word om hulle op die son te rig.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=NxWiI4htLTs Proteb]&lt;/ref&gt;

===Agrivoltaïese opwekking===
[[Lêer:Agrivoltaics_pilot_plant_at_Heggelbach_Farm_in_Germany_04.webm|duimnael|Agrivoltaïese opwekking in [[Duitsland]]]]
Sonselle verskaf skaduwee en in gebiede waar die sonkrag baie groot is, kan dit 'n voordeel wees omdat dit die [[gewas (landbou)|gewas]] teen uitdroging beskerm. Daar is navorsing om landbou en opwekking van fotovoltaïese energie sodoende te kombineer. Dit kan met gewasse gedoen word, maar daar is ook plekke waar skaapherders hulle vee onder en tussen die sonselle laat wei.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=u7dAF3zl4LU Reuters (video)]&lt;/ref&gt;

==Sonpanele==
{{hoofartikel|Sonpaneel}}
Om sonkrag in te samel word sonselle op sonpanele gemonteer en elektries gekoppel. Die sonpanele word dan op dakke, in landerye wat aan sonkragplase behoort of op flotasietoestelle geplaas. Die koste en die eindresultaat van die installasie hang net soveel af van hoe en waar dit gedoen word as van die keuse van sonkragmateriaal.

==Kyk ook==
*[[Perovskietsonsel]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Energie]]
[[Kategorie:Energie-omsetting]]</text>
      <sha1>4o742tmqfuyuaci2fuuynvpglzso4bx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979067</id>
      <parentid>2979066</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */ Skakel</comment>
      <origin>2979067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15248" sha1="8el2ggqfjkjz7mar7ik7czetmb8cr7a" xml:space="preserve">[[Lêer:Solar cell.png|duimnael|'n Sonsel]]
'n '''Sonsel''' is 'n toestel wat [[sonkrag]] in [[fotovoltaïese energie]] omsit en daardeur [[elektrisiteit]] opwek.

== Die beginsel ==
[[Lêer:Bandgap_in_semiconductor-af.svg|duimnael|links|150px|Die bandgaping]]

'n Sonsel is in beginsel net 'n [[fotodiode]] wat aan sonlig blootgestel word.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.elprocus.com/photodiode-working-principle-applications/|publisher=elprocuus|title=What is a Photodiode : Working Principle &amp; Its Characteristics|accessdate=15 Julie 2023}}&lt;/ref&gt; In sy eenvoudigste vorm is dit net twee lagies halfgeleiermateriaal met 'n ander, teenoorgestelde [[dotering]] op mekaar, waarvan die een p-tipe, en die ander n-tipe is.

===Absorpsie en rekombinasie===
Indien die sonlig se [[foton]]e op 'n [[halfgeleier]] val kan hul sonkrag gestoor word indien 'n elektron uit die volle valensband na die leë geleidingsband spring. Dit is net moontlik as die foton wat geabsorbeer word meer energie ([[Konstante van Planck|E=hν]]) besit as nodig is om die halfgeleier se bandgaping te oortref. Blou lig lewer meer energie (~3eV) as infrarooi (&lt;1eV) en die bandgaping verskil van halfgeleier tot halfgeleier. Silikon het 1,1eV, en CdS 2,4eV.

By absorpsie ontstaan 'n elektron-holtepaar. Daar is 'n vrye elektron e{{sup|-}} in die geleidingsband en 'n oop elektrontoestand in die valensband wat as 'n positief gelaaide holte h{{sup|+}} beskou kan word. Na gelang van hulle mobiliteit in die materiaal kan hulle meer of minder snel beweeg, maar gewoonlik gebeur iets anders: die twee rekombineer weer.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://resources.system-analysis.cadence.com/blog/msa2022-the-types-of-recombination-in-semiconductors|publisher=Cadence|titel=The Types of Recombination in Semiconductors|accessdate=15 Julie 2023}}&lt;/ref&gt; Die opheffing is van korte duur. Die elektron val terug in die holte en die gestoorde energie word as warmte vrygestel.

===Die uitputtingslaag===
[[Lêer:APD3_Energy-band_diagram.svg|duimnael|300px|Die energiediagram van 'n (hetero)fotodiode. Links die p-tipe deel; regs die n-tipe en die uitputtingslaag daartussen]]
In 'n fotodiode word dit verhinder deurdat op die aansluiting, die grensvlak van die twee lae, 'n ''uitputtingslaag'' ontstaan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.physics-and-radio-electronics.com/electronic-devices-and-circuits/semiconductor-diodes/depletion-region.html |accessdate=15 Julie 2023|title=Depletion region |publisher=Physics and Radio-electronics}}&lt;/ref&gt; In die p-tipe materiaal is daar baie meer holtes as elektrone en in die n-tipe laag is dit andersom. In die uitputtingslaag is daar baie min ladingdraers omdat hulle met mekaar rekombineer. Indien naby die uitputtingslaag 'n foton geabsorbeer word sal die ontstane holte h{{sup|+}} na die p-tipe materiaal beweeg en die elektron e{{sup|-}} na die n-tipe gebied waar hulle veilig is: Die aansluiting veroorsaak ''ladingskeiding''; h{{sup|+}} en e{{sup|-}} kan nie meer rekombineer nie. Dit beteken dat die een laag positief gelaai word en die ander negatief. Indien die twee lae uitwendig deur 'n geleidende draad verbind word ontstaan 'n elektriese stroom wat vir elektrisiteit gebruik kan word.

Die twee lae kan van dieselfde halfgeleier gemaak word, byvoorbeeld [[silikon]] wat met [[boor (element)|boor]] gedoteer is (p-tipe) en silikon wat met [[fosfor]] gedoteer is (n-tipe). Maar die twee lae kan ook twee verskillende halfgeleiers wees. In die afbeelding is dit p-tipe indiumfosfied links en n-tipe indiumgalliumarsenied. Die bandgapings is egter effens anders, wat beteken dat die foton se benodigde energie om geabsorbeer te word ook effens verskil.

===Termalisasie en heteroaansluitings===
Indien die foton se energie groter is as die bandgaping s'n sal die energieoorskot vinnig verlore gaan. Die elektron val vinnig terug na die geleidingsband se bodem en die holte styg na die valensband se top. Die oorskot word dan as warmte vrygestel. Hierdie termalisasie is 'n groot beperking van die metode wat die energieopbrengs beperk.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Hamid Heidarzadeh, Ali Rostami, Mahboubeh Dolatyari |title=Management of losses (thermalization-transmission) in the Si-QDs inside 3C–SiC to design an ultra-high-efficiency solar cell |journal=Materials Science in Semiconductor Processing |volume=109 |year=2020 |pages=104936 |doi=10.1016/j.mssp.2020.104936}}&lt;/ref&gt; Dit sou ideaal wees om iedere kleur foton na sy eie sonsel te stuur waarin die bandgaping met sy energie ooreenstem. Dit kan benader word deur meer lae met ander bandgapings te gebruik maar dit maak die vervaardiging baie ingewikkeld en duur. Daar is egter teen 2023 baie navorsing op hierdie gebied, wat toon dat kombinasies van selle met die [[perovskiet]]-struktuur op 'n [[silikon]]&lt;nowiki&gt;sel&lt;/nowiki&gt; tot 31% opbrengs kan lewer en goedkoop vervaardig kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Silvia Mariotti |title=Interface engineering for high-performance, triple-halide perovskite–silicon tandem solar cells. |journal=Science |volume=381 |pages=63-69 |year=2023|doi=10.1126/science.adf5872}}&lt;/ref&gt;

===Die bandgaping as kompromie===
[[Lêer:ShockleyQueisserFullCurve (DE).svg|duimnael|Shockley en Queisser se limiet]]
Sonselle wat tans bemark word het net een [[bandgaping]] en hierdie keuse is 'n kompromie. As die bandgaping groot is verkry mens 'n hoë spanning V maar min stroom I, omdat die meeste fotone nie absorbeer word nie, maar slegs dié wat ryk aan energie is (soos blou, violet). As die bandgaping klein is, word die meeste fotone geabsorbeer (tot rooi of infrarooi) en is die stroom I groot, maar baie energie gaan deur termalisasie verlore en die gelewerde spanning V is klein. Omdat die gelewerde energie V*I is, is die keuse van die materiaal en sy bandgaping altyd 'n kompromie. Shockley en Queisser het bereken dat die doeltreffendheid van 'n toestel met slegs een bandgaping daarom nooit groter as 33% kan wees nie.

===Direkte en indirekte bandgapings===
[[Lêer:Bandgap.svg|duimnael|links|Skematies: direkte (links) en indirekte bandgaping (regs)]]
Vir silikon wat in 2023 die mees gebruikte halfgeleier is, is die doeltreffendheid tot ~22% beperk. Ten dele is dit ook die gevolg van die feit dat Si se bandgaping ''indirek'' is.&lt;ref&gt;{{citeweb| url= https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/semiconductors/direct.php|accessdate=15 Julie 2023|title=Direct and Indirect Band Gap Semiconductors |publisher=University of Cambridge}}&lt;/ref&gt; Die kleinste verskil in energie tussen die valensband en die geleidingsband manifesteer by [[golffunksie]]s wat nie in dieselfde rigting in die kristal beweeg nie. Dit beteken dat hulle k-vektor, oftewel die momentumvektor, nie ooreenstem nie. Die wet op die behoud van [[momentum]] vereis dat wanneer 'n elektron van die een na die ander spring, daar ook 'n [[fonon]] met 'n k-vektor wat daarvoor kompenseer, uitgestraal moet word. Dit beteken meer energieverlies as vibrasies en dus as hitte. Daar is halfgeleiers met 'n direkte bandgaping soos CuGaInSe, asook die [[perovskiet]]e wat hierdie probleem nie ondervind nie. Die maksimum van die valensband en die minimum van die geleidingsband het dieselfde k-vektor, gewoonlik k=0, wat as die punt Γ aangedui word.

===Sonselle met gegradeerde bandgapings===
'n Manier om die kompromie en sy teoretiese limiet van 33% te verbreek, is om meer as een halfgeleier op mekaar te stapel, elk met hul eie bandgaping. Of alternatiewelik om 'n materiaal met 'n gegradeerde bandgaping te skep. In 'n sekere sin kan 'n mens so 'n toestel vergelyk met 'n sif wat fotone na gelang van hul kleur selekteer en elkeen daarvan absorbeer in 'n materiaal wat oor hul toepaslike bandgaping beskik.

Die vroegste werk wat hierdie funksionaliteit teoreties beskryf het, is reeds deur Tauc in 1957 gepubliseer. Sy werk het die belangstelling vir navorsing in die fotovoltaïese gemeenskap gestimuleer. Dit is teoreties bewys dat gegradueerde sonselkonfigurasies in staat is om 'n doeltreffendheid van ~38% onder AM1.5 te bereik in vergelyking met die 23% van 'n enkele bandgaping onder hierdie omstandighede. In die 1970's is die eerste toestelle met geleidelike dotering van p-tipe [[galliumarsenied]] (GaAs) met aluminium gerapporteer ('n p-tipe gradering van p-{{ch2|Ga_{1-x}Al_{x}As}}/n-{{ch2|GaAs}}).&lt;ref&gt;{{cite book|authors=Ojo, A.A., Cranton, W.M., Dharmadasa, I.M.|year=2019|title= Photovoltaic Solar Cells: Materials, Concepts and Devices. In: Next Generation Multilayer Graded Bandgap Solar Cells |publisher= Springer|doi=10.1007/978-3-319-96667-0_2}}&lt;/ref&gt; Hierdie stelsels is moontlik omdat daar [[mengkristal]]le van AlAs en GaAs gevorm kan word.

Ongelukkig was sulke stelsels te duur om van ekonomiese betekenis te wees, maar onlangse ontwikkeling in perovskiet-selle het weer die hoop laat opvlam dat hulle haalbaar kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Potential of Multijunction Perovskite Solar Cells |authors= Maximilian T. Hörantner, Tomas Leijtens, Mark E. Ziffer, Giles E. Eperon, M. Greyson Christoforo, Michael D. McGehee, Henry J. Snaith |journal= ACS Energy Lett. |year=2017|volume=2|issue=10|pages=2506–2513|doi=10.1021/acsenergylett.7b00647}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
[[Lêer:CellPVeff(rev210104).png|duimnael|Vooruitgang in doeltreffendheid]]
Die fotovoltaïese sonsel het in die 1950s ontstaan. Chapi, Fuller en Pearson van Bell Labs ontwikkel die eerste silikonsel in 1954. Die opbrengs is aanvanklik laag, eers net 4%, maar is later verbeter tot 11%. Aanvanklik is daar veral belangstelling vir aanwending in [[ruimtevaart]]. In 1958 ontwikkel Mandelkorn 'n n-op-p silikonsel wat beter weerstand bied teen kosmiese straling en in dieselfde jaar gebuik die Amerikaanse [[Vanguard 1]]-[[satelliet]] die eerste sonselle, met 'n vermoë van minder as 1 Watt. Later die jaar volg Explorer III, Vanguard II en die Russiese [[Spoetnik 3]]. Sonselle het daarmee die belangrikste energiebron in die ruimtevaart geword en bly dit steeds in 2024. Kommersialisering op terra firma het egter lank agterweë gebly. In die 1960's het navorsing veral op verhoging van die doeltreffendheid en op die stralingskade&lt;!--verduidelik asb--&gt; gemik, hoewel daar ook toepassings op moeilik toeganklike plekke ontstaan. Japan installeer in 1963 'n paneel van 242 Watt op 'n vuurtoring, die grootste paneel destyds. Die koste was egter 'n probleem. Elliot Berman slaag in die 1970's daarin om die prys van $100 per Watt tot $20 per Watt af te skaal.&lt;ref name=&quot;DOE&quot;&gt;{{cite web|url=https://www1.eere.energy.gov/solar/pdfs/solar_timeline.pdf|titel=The history of Solar|publisher=Department of Energy (DOE)}}&lt;/ref&gt;

In die 1970's het die [[oliekrisis]] aan die ontwikkeling van toepassings hier op aarde 'n hupstoot gegee. Daar word instellings gestig wat hulle met die ontwikkeling van sonselle besig hou, soos die Institute of Energy Conversion van die Universiteit van Delaware (1972) of wat eers die Solar Energy Research Institute (1977) heet, en tans die National Renewable Energy Laboratory (1991) in Golden, Colorado.&lt;ref name=&quot;DOE&quot;/&gt;

In die jare 1980 styg die produksie van sonselle: in 1982 was dit 9,3 MW wêreldwyd, in 1983 21,3 MW, in 1999 was dit 1000 MW (1 GW).&lt;ref name=&quot;DOE&quot;/&gt; Die ontwikkeling van beter selle met hoër doeltreffendheid het ook bestendig voortgegaan. Veral in die 2010's het die koste van deur sonsel opgewekte elektrisiteit sterk afgeneem.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nrel.gov/news/program/2021/documenting-a-decade-of-cost-declines-for-pv-systems.html|accessdate=15 Julie 2023|publisher=NREL|title=Documenting a Decade of Cost Declines for PV Systems}}&lt;/ref&gt;

Teen 2021 het sonsel-energie, saam met [[windenergie]], die laagste volhoubare energiekoste (''levelized cost of energy'') in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pv-magazine.com/2021/11/05/utility-scale-solar-reaches-lcoe-of-0-028-0-041-kwh-in-the-us-lazard-finds/#:~:text=According%20to%20the%20investment%20bank,as%20in%20last%20year's%20report.|accessdate=15 Julie 2023 |publisher=PV Magazine |title=Utility scale solar reaches LCOE of $0.028-$0.041/kWh in the US, Lazard finds}}&lt;/ref&gt;

==Aanwending==
Die koste van silikon-sonselle het in die 2010's baie afgeneem en derhalwe het hul aanwending wêreldwyd geweldig toegeneem. Per kWh-gelewerde energie is sonkrag die goedkoopste energie, maar dit is 'n bedrieglike vergelyking omdat die son (en die wind) ''wisselvallig'' is. Relatief tot energiebehoefte is daar soms 'n tekort en soms 'n oorskot. Dit het die tegnologie se aanwending beperk. Die oplossing daarvoor is die storing van elektriese energie. Die opheffing-tegnologie is in 2023 nog sterk in ontwikkeling maar daar is reeds besighede soos GoSolr in [[Suid-Afrika]] wat kombinasies van sonselle en [[litiumioonbattery|litiumbatterye]] aanbied. Dit is 'n goeie manier om van [[beurtkrag]] onafhanklik te word.&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.gosolr.co.za/products|publisher=GoSolr|title=We have everything under the sun}}&lt;/ref&gt; 

'n Ander vraagstuk is die oppervlakte wat sonselle opeis. Die eenvoudigste oplossing is om hulle op dakke te plaas. Dit verminder die verliese wat deur transmissie optree. In droë gebiede soos die [[Karoo]] is die grond goedkoop, maar dit is dikwels weer ver van die gebruikers. In gebiede met meer reën is daar minder sonkrag en die grond word vir landbou gebruik. Daar is egter ook oplossings vir hierdie liggingprobleem.

===Drywende sonselle===
[[Lêer:Floating_solar_cell.jpg|duimnael|Drywende sonselle word getoets]]
Sonselle kan op 'n drywende vlot geplaas word, byvoorbeeld op mere of damme. In [[Singapoer]] word dit selfs ter see gedoen.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mmwPUkxec30 video]&lt;/ref&gt; Daar is verskeie voordele:
#Die selle bly koel en dit verhoog hulle doeltreffendheid
#Die oppervlakte is gratis
#Die sonselle onderdruk verdamping
#Op 'n [[hidroëlektrisiteit|hidroëlektriese dam]] kan die energie maklik gestoor word en is die netwerk reeds aanwesig&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mKXjrK-_vh0 Voorbeeld in [[Portugal]]]&lt;/ref&gt;
#Die selle kan redelik maklik roteer word om hulle op die son te rig.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=NxWiI4htLTs Proteb]&lt;/ref&gt;

===Agrivoltaïese opwekking===
[[Lêer:Agrivoltaics_pilot_plant_at_Heggelbach_Farm_in_Germany_04.webm|duimnael|Agrivoltaïese opwekking in [[Duitsland]]]]
Sonselle verskaf skaduwee en in gebiede waar die sonkrag baie groot is, kan dit 'n voordeel wees omdat dit die [[gewas (landbou)|gewas]] teen uitdroging beskerm. Daar is navorsing om landbou en opwekking van fotovoltaïese energie sodoende te kombineer. Dit kan met gewasse gedoen word, maar daar is ook plekke waar skaapherders hulle vee onder en tussen die sonselle laat wei.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=u7dAF3zl4LU Reuters (video)]&lt;/ref&gt;

==Sonpanele==
{{hoofartikel|Sonpaneel}}
Om sonkrag in te samel word sonselle op sonpanele gemonteer en elektries gekoppel. Die sonpanele word dan op dakke, in landerye wat aan sonkragplase behoort of op flotasietoestelle geplaas. Die koste en die eindresultaat van die installasie hang net soveel af van hoe en waar dit gedoen word as van die keuse van sonkragmateriaal.

==Kyk ook==
*[[Perovskietsonsel]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Energie]]
[[Kategorie:Energie-omsetting]]</text>
      <sha1>8el2ggqfjkjz7mar7ik7czetmb8cr7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Staatskoerant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402399</id>
    <revision>
      <id>2979078</id>
      <parentid>2876890</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2979078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1942" sha1="87vjh0uscawzxc36wu88nw8gc5rh86a" xml:space="preserve">Die '''Staatskoerant'''  is in teorie die amptelike blad wat deur die sentrale regering gebruik word om die algemene publiek oor sy aktiwiteite in te lig.

== Onderwerpe ==
In  die koerant verskyn die soort kennisgewings wat volgens wetgewing daarin moet verskyn. Dit behels onderwerpe soos proklamasies, regulasies, wetsontwerpe, wysigingswette, boedeltransaksies, titels van ongewensde publikasies, kennisgewings insake naamveranderings, verlore polisse en ander dokumente, terugtrekking van vuurwapenlisensies, registrasies en deregistrasies van maatskappye en handelsmerke, hoë aanstellings in die staatsdiens, grondonteiening, vervoerpermitte, dranklisensies, geregtelike verkopings, verlening van burgerskap, die verklaring van geboue of items tot nasionale gedenkwaardigheid en skoolkwartale. Wette word na ondertekening deur die Staatspresident gewoonlik in 'n '''Buitengewone Staatskoerant''' gepubliseer en tree eers vanaf die datum van publikasie in werking.

== Uitgewer ==
Die Staatskoerant word deur die Departement van Binnelandse Sake uitgegee en versprei deur die [[Staatsdrukker]].

== Geskiedenis ==
Die voorloper van die huidige Staatskoerant was die Kaapsche Courant, Afrikaansche Berigter of de Verzamelaar en is vanaf 1826 uitgegee. In die eerste Staatskoerant na die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] op 31 Mei 1910 is die amptelike aanstelling bekend gemaak van die [[goewerneur-generaal van Suid-Afrika]], die Britse [[Hoëkommissaris]] in Unie, die regters, ministers, prokureur-generaal en die administrateurs van die destydse vier provinsies. Op 31 Mei 1961 was daar ‘n Buitengewone Staatskoerant met die amptelike aankondiging van die stigting van die [[Republiek van Suid-Afrika]].

== Bibliografie ==
* gpwonline.co.za
* [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|0-625-00321-7}}
* www.greengazette.co.za

{{Normdata}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse koerante]]</text>
      <sha1>87vjh0uscawzxc36wu88nw8gc5rh86a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wolfram(VI)oksied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402535</id>
    <revision>
      <id>2979003</id>
      <parentid>2891989</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T17:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verwysings */</comment>
      <origin>2979003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5119" sha1="aeos80s3ym8g3aqfv3ichl2o02y9xk1" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|struktuur=TungstenOxideSmall.jpg
|struktuur2=Kristallstruktur Wolfram(VI)-oxid.png
|IUPACNaam= Wolfram(VI)oksied
|teks=
|CASNo=1314-35-8&lt;ref name=&quot;erez&quot;&gt;{{cite web|publisher=|title=Safety data sheet|url=https://ereztech.com/product/tungsten-vi-oxide-1314-35-8/|accessdate=18 Julie 2023}}&lt;/ref&gt;
|formule= {{chem|W|O|3}}
|Voorkoms= Geel vastestof
|Reuk=
|MolereMassa=231,85 [g/mol]&lt;ref name=&quot;erez&quot;/&gt;
|Digtheid= 7,16&amp;nbsp;g/cm{{Sup|3}}&lt;ref name=&quot;AM&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.americanelements.com/tungsten-vi-oxide-1314-35-8|accessdate=18 Julie 2023|publisher=American elements|title=Tungsten(VI) Oxide}}&lt;/ref&gt;
|Smeltpunt = 1473 °C&lt;ref name=&quot;erez&quot;/&gt;
|Kookpunt = 1837 °C&lt;ref name=&quot;erez&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid = onoplosbaar
|Strukturbericht=D0₉
|LD50=
|Flitspunt= 
|Ruimtegroep=
}}

'''Wolfram(VI)oksied''' of '''wolframtrioksied''' is een van die oksiede van [[wolfram]]. Dit het 'n formule {{chem|W|O|3}} en is 'n baie onoplosbare, termies stabiele bron van wolfram vir die verwerking in glas, optiese en keramiese toepassings.&lt;ref name=&quot;AM&quot;/&gt; Dit kan in sterk basis opgelos word en [[wolframaat]] vorm.

Dit is 'n geel poeier wat ook as pigment gebruik word. {{chem|W|O|3}} is stabiel in waterige oplossings. Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n indirekte [[bandgaping]] van 2,7-2,8 eV. Dit absorbeer lig tot ongeveer 500 nm in golflengte. Sy mobiliteit vir h{{sup|+}}-gate is ongeveer 150 nm, wat taamlik gunstig is. &lt;ref&gt;{{cite book|authors=Hilmar Guzmán, M. Amin Farkhondehfal, Kristine Rodulfo Tolod, Simelys Hernández, Nunzio Russo|title=
Chapter 11 - Photo/electrocatalytic hydrogen exploitation for CO2 reduction toward solar fuels production, in: Solar Hydrogen Production|editors= Francesco Calise, Massimo Dentice D’Accadia, Massimo Santarelli, Andrea Lanzini, Domenico Ferrero|publisher=Academic Press|year=2019|pages=365-418|
ISBN=9780128148532|doi=10.1016/B978-0-12-814853-2.00011-4|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128148532000114}}&lt;/ref&gt;

==Struktuur==

Die oksied het 'n struktuur wat van die kubiese {{chem|Re|O|3}}- struktuur is afgelei en aan die perovskiet-struktuur verwant is. Wolfram is in 'n oktaëdriese omringing en die oktaëders deel hoeke met mekaar. Afhanklik van die temperatuur ondergaan die struktuur 'n reeks oorgange:&lt;ref name=&quot;Thum&quot;&gt;{{cite journal|authors=Thummavichai Kunyapat, Wang Nannan, Xu Fang, Rance Graham, Xia Yongda and Zhu Yanqiu|year=2018|title=In situ investigations of the phase change behaviour of tungsten oxide nanostructures|journal=R. Soc. open sci|volume=5|pages=171932-171932|doi=10.1098/rsos.171932}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Temperatuur!!Fase!!Simmetrie
|-
|tot -43 °C||ε-{{chem|W|O|3}}||Monoklinies II
|-
|van -43 °C tot 17 °C||δ-{{chem|W|O|3}}||Triklinies
|-
|van 17 °C tot 330 °C||γ-{{chem|W|O|3}}||Monoklinies I
|-
|van 330 °C tot 740 °C||β-{{chem|W|O|3}}||Ortorombies
|-
|bo 740 °C||α-{{chem|W|O|3}}||Tetragonaal
|}

==Substoigiometriese vorms==
{{chem|W|O|3}} is die oksied met wolfram in sy hoogste [[oksidasietoestand]], maar daar is ook laer substoigiometriese oksiede soos {{chem|W|O|2,72}} of {{chem|W|18|O|49}}. Sy struktuur het ook oktaëders wat rande deel, maar dit volg min of meer dieselfde reeks fase-oorgange. Hierde substoigiometriese vorm is 'n gemengdevalensieverbinding en kan in die vorm van nanodraadjies vervaardig word met baie interessant eienskappe.&lt;ref name=&quot;Thum&quot;/&gt;

==Slimvensters==
Wolfram(VI)oksied is veral bekend as 'n materiaal wat [[elektrochromie]]se eienskappe vertoon en wat toepassing vind in 'slimvensters', vensters wat se kleur en deursigtigheid elektronies verander kan word. Hierdie eienskap is die gevolg van die feit dat {{chem|W|O|3}} [[interkalasie (chemie)|interkalasie]] kan ondergaan onder invloed van 'n aangelegde [[elektrochemie]]se spanning. Die stof verander hierdeur van sy 'verbleekte' stoigiometriese vorm in 'n gekleurde interkalaat met gemengde [[oksidasietoestand]]e, 'n sg. [[gemengdevalensieverbinding]]:&lt;ref&gt;{{cite journal|authors=Gies, M., Michel, F., Lupó, C.|title=Electrochromic switching of tungsten oxide films grown by reactive ion-beam sputter deposition|journal= J Mater Sci|volume= 56|pages=615–628|year=2021|doi=10.1007/s10853-020-05321-y}}&lt;/ref&gt;

:&lt;math&gt;[WO_3 + xM^+ +xe^-]_{verbleekt} \leftrightarrows [M_xWO_3]_{gekleurd}&lt;/math&gt;

Die geïnterkaleerde ione {{chem|M|+}} is gewoonlik {{chem|H|+}}, {{chem|Li|+}} of {{chem|Na|+}}. 
Die kleur is 'n gevolg van die teenwoordigheid van gemengde valensies {{chem|W|5+}} en {{chem|W|6+}} of -anders gesien- die teenwoordigheid van talle elektrone in die geleidingsband wat die stof tot 'n ontaarde [[halfgeleier]] maak.

Die elektrochromiese reaksie is omkeerbaar dus kan die optiese absorpsie-eienskappe soos 'n mens wil verander word. Hierdie eienskappe stel 'n mens in staat om 'n venster slim te laat reageer op die omstandighede buite, byvoorbeeld om die huis bedags teen baie helder sonlig te beskerm maar soggens en saans die lig toe te laat. 

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Oksiede}}
[[Kategorie:Verbindings van wolfram|oksied]]
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>aeos80s3ym8g3aqfv3ichl2o02y9xk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MrBeast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>403045</id>
    <revision>
      <id>2979102</id>
      <parentid>2967704</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DavidsKenan</username>
        <id>212091</id>
      </contributor>
      <origin>2979102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8079" sha1="fbhhtxw29sre9aicobpi9ve1i3kutx5" xml:space="preserve">{{Gaan taal na}}
[[Lêer:MrBeast in 2026 (cropped 4).png|duimnael|MrBeast]]

'''James Stephen Donaldson''', ook bekend as '''MrBeast''', is 'n Amerikaanse [[YouTuber]] en [[filantroop]]. Hy word erken as die pionier van 'n genre van [[YouTube]]-video's wat fokus op dure stunts en uitdagings.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/10/25/20924718/mrbeast-youtube-stunts-challenges-money-philanthropy-creators-morgz|title=MrBeast changed YouTube and launched an entire genre of expensive stunt content|last=Alexander|first=Julia|date=October 25, 2019|website=The Verge|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218170709/https://www.theverge.com/2019/10/25/20924718/mrbeast-youtube-stunts-challenges-money-philanthropy-creators-morgz|archive-date=December 18, 2019|access-date=March 14, 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Met meer as 203 miljoen intekenaars vanaf Oktober 2023,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.benzinga.com/general/entertainment/23/05/32205699/mrbeast-just-hit-150m-subscribers-on-youtube-heres-how-much-he-makes|title=MrBeast Just Hit 150M Subscribers On YouTube: Here's How Much He Makes|last=Gairola|first=Ananya|date=May 4, 2023|website=benzinga.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506190431/https://www.benzinga.com/general/entertainment/23/05/32205699/mrbeast-just-hit-150m-subscribers-on-youtube-heres-how-much-he-makes|archive-date=May 6, 2023|access-date=May 6, 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; is hy die mees ingetekende individuele gebruiker op die platform en die tweede mees ingetekende kanaal oor die algemeen.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.insider.com/mrbeast-100-million-youtube-subscribers-reaction-livestream-2022-7|title=YouTube star MrBeast just became the 2nd person in the world to reach 100 million subscribers and livestreamed the moment he found out|date=July 29, 2022|website=Insider|language=en-gb|access-date=July 29, 2022}}&lt;/ref&gt;

Donaldson het in 'n middelklas-huishouding in Greenville, [[Noord-Carolina]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], grootgeword.&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite book|last1=Sullivan|first1=Dan|title=10x Is Easier Than 2x: How World-Class Entrepreneurs Achieve More by Doing Less|last2=Hardy|first2=Benjamin|date=May 9, 2023|publisher=Hay House Publishing|isbn=9781401969967|pages=75–76}}&lt;/ref&gt; Hy het vroeg in 2012, op die ouderdom van 13, begin om video's na YouTube te plaas onder die naam MrBeast6000.&lt;ref name=&quot;NightMedia2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.businesswire.com/news/home/20190123005544/en/Night-Media-Signs-Top-Influencer-%E2%80%9CMrBeast%E2%80%9D|title=Night Media Signs Top Influencer, 'MrBeast'|date=January 23, 2019|website=Business Wire|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526074211/https://www.businesswire.com/news/home/20190123005544/en/Night-Media-Signs-Top-Influencer-%E2%80%9CMrBeast%E2%80%9D|archive-date=May 26, 2019|access-date=May 26, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sy vroeë inhoud het gewissel van &quot;Let's Plays&quot; tot video's waarin die rykdom van ander YouTubers beraam is.&lt;ref name=&quot;Newsweek2&quot;&gt;{{Cite news|last=Asarch|first=Steven|date=April 2, 2019|title=How YouTuber MrBeast Pulled Off a Real-life Battle Royale in three Weeks|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|url-status=live|access-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109164325/https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|archive-date=November 9, 2019}}&lt;/ref&gt; Hy het baie vinnig gewild geword in 2017 nadat sy video van &quot;I counted to 100,000&quot; tienduisende kykers binne 'n paar dae bereik het. Hy het sedertdien toenemend gewild geword met die meeste van sy video's wat tienmiljoen kykers bereik het.&lt;ref name=&quot;Newsweek4&quot;&gt;{{Cite news|last=Asarch|first=Steven|date=April 2, 2019|title=How YouTuber MrBeast Pulled Off a Real-life Battle Royale in three Weeks|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|url-status=live|access-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109164325/https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|archive-date=November 9, 2019}}&lt;/ref&gt; 

Met verloop van tyd het sy inhoudstyl uitgebrei om uitdagings- en donasievideo's in te sluit wat met duisende dollars beloon is, asook video's met moeilike take, oorlewing-uitdagings en oorspronklike vlogs.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/mrbeast-youtube-jimmy-donaldson-net-worth-life-career-challenges-teamtrees-2019-11|title=How 22-year-old YouTube star MrBeast found success through elaborate stunts and giveaways|last=Harris|first=Paige Leskin, Margot|date=June 16, 2019|website=Business Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225224118/https://www.businessinsider.com/mrbeast-youtube-jimmy-donaldson-net-worth-life-career-challenges-teamtrees-2019-11|archive-date=December 25, 2020|access-date=January 5, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nadat sy kanaal sukses behaal het, het Donaldson van sy kinderdae-vriende aangestel om die handelsmerk saam met hom te bestuur. Vanaf 2022 bestaan die MrBeast-span uit 30 mense, insluitend Donaldson self.&lt;ref name=&quot;:132&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.distractify.com/p/mrbeast-crew|title=YouTuber MrBeast Reached 30 Million Subscribers With a Little Help From His Friends|last=Cacich|first=Allison|date=March 25, 2020|website=Distractify|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115024401/https://www.distractify.com/p/mrbeast-crew|archive-date=January 15, 2021|access-date=November 11, 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Behalwe MrBeast bestuur Donaldson ook die YouTube-kanale Beast Reacts, MrBeast Gaming, MrBeast 2 en die filantropie-kanaal Beast Philanthropy.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tubefilter.com/2020/05/15/mrbeast-launches-new-gaming-channel/|title=MrBeast Just Launched A Gaming Channel. Now He's Looking To Hire An Editor.|date=May 15, 2020|website=Tubefilter|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111175805/https://www.tubefilter.com/2020/05/15/mrbeast-launches-new-gaming-channel/|archive-date=January 11, 2021|access-date=January 5, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UC4-79UOlP48-QNGgCko5p2g|title=MrBeast Shorts - YouTube|date=November 5, 2022|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105184855/https://www.youtube.com/channel/UC4-79UOlP48-QNGgCko5p2g|archive-date=November 5, 2022|access-date=November 11, 2022}}&lt;/ref&gt; Hy het voorheen ook MrBeast 3 bestuur, maar dit is nou onaktief.&lt;ref name=&quot;:152&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZzvDDvaYti8Dd8bLEiSoyQ/about|title=MrBeast 3 - YouTube|website=YouTube.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111173256/https://www.youtube.com/channel/UCZzvDDvaYti8Dd8bLEiSoyQ/about|archive-date=November 11, 2022|access-date=November 11, 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy was een van die 10 besbetaalde YouTubers van 2020 en het na raming 'n netto waarde van VS$500 miljoen.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thetab.com/uk/2020/12/23/youtube-rich-list-the-10-highest-paid-youtubers-of-2020-187398|title=Introducing the YouTube rich list: The top 10 highest-paid YouTubers of 2020|last=Schifano|first=Izzy|date=December 23, 2020|website=The Tab|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224205451/https://thetab.com/uk/2020/12/23/youtube-rich-list-the-10-highest-paid-youtubers-of-2020-187398|archive-date=December 24, 2020|access-date=January 5, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/chloesorvino/2022/11/30/could-mrbeast-be-the-first-youtuber-billionaire/|title=Could MrBeast Be The First YouTuber Billionaire?|last=Sorvino|first=Chloe|date=2022-11-30|website=[[Forbes]]|access-date=2023-06-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Geboortes in 1998]]
[[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]]</text>
      <sha1>fbhhtxw29sre9aicobpi9ve1i3kutx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>King Von</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404634</id>
    <revision>
      <id>2979108</id>
      <parentid>2970201</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2979108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47891" sha1="437f7vyka52kfr0s71u3lqm3okmsosn" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| name              = King Von
| image             = King Von.png
| caption           = Foto van King Von
| birth_name        = Dayvon Daquan Bennett
| alias             = {{Flatlist|
Grandson&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dailyrapfacts.com/18295/king-von-nickname-grandson-in-jail/|title=King Von’s got his nickname &quot;Grandson&quot; in jail|website=dailyrapfacts.com|access-date=May 6, 2023|date= May 5, 2022}}&lt;/ref&gt; V-Roy&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hiphopoverload.com/king-vons-family-reveals-they-trademarked-his-name-and-all-his-nick-names/|title=King Von's Family Reveals They Trademarked His Name and All His Nick Names|website=hiphopoverload.com|access-date=June 11, 2023|date=March 26, 2021|archive-date=11 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611143039/https://www.hiphopoverload.com/king-vons-family-reveals-they-trademarked-his-name-and-all-his-nick-names/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}
| birth_date        = {{Birth date|1994|8|9}}
| birth_place       = [[Chicago]], [[Illinois]], V.S.&lt;ref name=&quot;king-von-mn0003831585&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/king-von-mn0003831585/biography|title=King Von Biography|website=AllMusic|date=April 19, 2019|access-date=February 28, 2023}}&lt;/ref&gt;
| death_date        = {{Death date and age|1994|8|9|2020|11|6|df=yes}}
| death_place       = [[Atlanta]], Georgia, V.S.
{{Infobox person
| child = yes
| death_cause       = Skietwonde
| children          = 3
}}
| occupation        = {{Hlist|[[Kletsrym|Kletsrymer]]|liedjieskrywer}}
| years_active      = 2018–2020
| background        = Drill rapper
| genre             = {{Flatlist|
*[[Hip-hop]]
* Drill musiek&lt;ref name=&quot;king-von-mn0003831585&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.stereogum.com/2104833/king-von-the-art-of-storytelling/columns/status-aint-hood/|title=King Von &amp; The Art Of Storytelling|website=[[Chicago Reader]]|date=November 4, 2020|access-date=February 28, 2023}}&lt;/ref&gt;
* Trap musiek
* gangsta rap
}}
| label             = Only the Family&lt;br/&gt;Empire
| website           = {{URL|https://kingvonofficial.com/}}
}}

'''Dayvon Daquan Bennett'''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mugshots.com/US-States/Georgia/Fulton-County-GA/Dayvon-Daquan-Bennett.177451002.html|title=Mugshot 177451002 – Dayvon Daquan Bennett Arrest – Fulton County, GA|date=May 18, 2019|website=Mugshots.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019023546/https://mugshots.com/US-States/Georgia/Fulton-County-GA/Dayvon-Daquan-Bennett.177451002.html|archive-date=October 19, 2020|access-date=November 8, 2020}}&lt;/ref&gt; (9 Augustus 1994 – 6 November 2020), professioneel bekend as '''King Von''', was 'n Amerikaanse gangsta-rapper van [[Chicago]], Illinois. Hy was by Lil Durk se platemaatskappy ''Only the Family'' en ''Empire Distribution'' onder kontrak. Gedurende Bennett se lewe was hy betrokke by verskeie moorde en beweerde misdade wat verband hou met die Chicago-bendetoneel. Bennett het lof gekry vir enkelsnitte &quot;Crazy Story&quot; en &quot;Took Her to the O&quot;, wat die vier-en-veertigste posisie van die Billboard Hot 100 bereik het, en vir die ateljee-album ''Welcome to O'Block'' (2020), wat vyfde was op die ''Billboard 200.''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/2020-11-21/#|title=Billboard 200, 21 November 2020|date=November 21, 2020|website=Billboard|access-date=January 27, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe ==
Bennett is op 9 Augustus 1994 in Chicago, Illinois, gebore.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.123203677.html|title=Dayvon Bennett Mugshot 123203677 – Vonita Bennett Arrest – Cook County, IL|date=November 21, 2015|website=Mugshots.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232950/https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.123203677.html|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt; Hy het ses halfbroers en susters van sy pa, Walter E. Bennett, gehad en drie broers en susters van sy ma, Taesha. Hy is meestal deur sy ma grootgemaak; sy verhouding met sy pa was inkonsekwent weens sy pa se opsluitings. Toe Von 11 jaar oud was, is sy pa deur 'n ongesiene gewapende man vermoor. Von sou later in verskeie liedjies hulde bring aan hom.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thenetline.com/the-truth-about-king-von-parents-and-his-kids/|title=The truth about King Von's parents and his kids|date=January 29, 2021|website=thenetline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227151340/https://thenetline.com/the-truth-about-king-von-parents-and-his-kids/|archive-date=February 27, 2021|access-date=March 4, 2021}}&lt;/ref&gt; Op 16-jarige ouderdom is Von vir die eerste keer tronk toe gestuur. In 2014 is hy aangekla van een aanklag van eerstegraadse moord en twee aanklagte van poging tot moord in verband met 'n skietery wat een dood en twee ander gewond het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|title=Second Man Charged with May Shooting That Killed Man, Wounded Two Others|date=July 24, 2014|website=[[CBS News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123183557/https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|archive-date=23 Januarie 2021|access-date=August 2, 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nadat hy van alle aanklagte vrygespreek is, het Von op sy musiekloopbaan begin fokus en met Lil Durk saamgewerk. Voor sy arrestasie vir die aanklagte het hy die South Suburban College in Suid-Holland, Illinois, bygewoon. Hy het sy GED verdien terwyl hy in jeugdetensie was. Gedurende hierdie tyd het hy by die Black Disciples straatbende aangesluit.

== Loopbaan ==
Nadat mede-rapper Lil Durk King Von by sy Only the Family-etiket onderteken het, het Von sy enkelsnit &quot;Crazy Story&quot; op 6 Desember 2018 vrygestel&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://music.apple.com/ai/album/crazy-story-single/1445596490|title=Crazy Story – Single by King Von|date=December 6, 2018|via=[[Apple Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124204552/https://music.apple.com/ai/album/crazy-story-single/1445596490|archive-date=January 24, 2021|access-date=November 8, 2020}}&lt;/ref&gt; en dit het sy wegbreek-enkelsnit geword. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pitchfork.com/levels/king-von-crazy-story-new-song-listen/|title=The Ones: King Von's &quot;Crazy Story&quot;|date=February 6, 2019|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232942/https://pitchfork.com/levels/king-von-crazy-story-new-song-listen/|archive-date=November 7, 2019|access-date=November 7, 2019}}&lt;/ref&gt; Op Valentynsdag 2019 het Von se vriendin, die rapper Asian Doll, 'n musiekvideo vir haar snit oor die kunstenaar, &quot;Grandson&quot;, vrygestel waarin Von verskyn het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sohh.com/watch-gucci-mane-protege-asian-doll-celebrates-v-day-w-new-grandson-video/|title=Watch: Gucci Mane Protégé Asian Doll Celebrates V-Day W/ New GRANDSON Video|last=Langhorne|first=Cyrus|date=February 14, 2019|website=[[SOHH]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110192559/https://www.sohh.com/watch-gucci-mane-protege-asian-doll-celebrates-v-day-w-new-grandson-video/|archive-date=November 10, 2020|access-date=November 10, 2020}}&lt;/ref&gt; In Mei 2019 is &quot;Crazy Story 2.0&quot; met Lil Durk vrygestel, en 'n daaropvolgende musiekvideo is later op 20 Mei 2021 vrygestel en het 'n hoogtepunt bereik op nommer vier op die Bubbling Under Hot 100-lys.&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/lil-durk|title=Lil Durk Crazy Story 2.0 Chart History|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 17, 2019|archive-date=November 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119090654/https://www.billboard.com/music/lil-durk|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hypebeast.com/2019/5/king-von-crazy-story-2-0-lil-durk-music-video-stream|title=King Von &amp; Lil Durk Showcase the OTF Movement for ''Crazy Story 2.0'' Video|website=Hypebeast|date=May 20, 2019|access-date=October 18, 2019|archive-date=June 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618033458/https://hypebeast.com/2019/5/king-von-crazy-story-2-0-lil-durk-music-video-stream|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Op 13 September 2019 is 'n derde weergawe van die enkelsnit genaamd &quot;Crazy Story, Pt. 3&quot; vrygestel. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-returns-with-crazy-story-pt-3-new-song.1984488.html|title=OTF's King Von Returns With &quot;Crazy Story Pt. 3&quot;|date=September 14, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232938/https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-returns-with-crazy-story-pt-3-new-song.1984488.html|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt; Op 9 Julie 2019 het Lil Durk en King Von hul samewerkende enkelsnit &quot;Like That&quot; vrygestel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thefader.com/2019/07/09/lil-durk-new-album-love-songs-4-the-streets-2-listen-2019|title=Lil Durk announces new album, drops single ''Like That'' feat. King Von|website=The Fader|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030100027/http://www.thefader.com/2019/07/09/lil-durk-new-album-love-songs-4-the-streets-2-listen-2019|archive-date=October 30, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt;

=== Grandson, Vol. 1 ===
Op 2 September 2019 het Von sy enkelsnit &quot;What It's Like&quot; vrygestel, soos die enkelsnitvoorloper van sy eerste mixtape-album in September 2019 aangekondig het&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-details-the-reality-of-the-streets-on-what-its-like-new-song.1984368.html|title=OTF's King Von Details The Reality Of The Streets On ''What It's Like''|date=September 4, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20190906042040/https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-details-the-reality-of-the-streets-on-what-its-like-new-song.1984368.html|archive-date=September 6, 2019|access-date=November 7, 2019}}&lt;/ref&gt; Die mixtape is 'n paar weke later op 19 September 2019 vrygestel, dit bestaan uit 13 'n snitte mixtape, en dit word ''Grandson, Vol. 1'', wat uitgevoer word deur Chopsquad DJ, bevat drie kenmerke daarop, wat verteenwoordig word deur Lil Durk op &quot;Twin Nem&quot; en op die Remix van &quot;Crazy Story&quot;; die ander treffer bestaan uit die samewerking met die Chicago-kunstenaar en OTF-geaffilieerde Booka600 op &quot;Jet&quot;. Die mixtape bevat ook snitte &quot;Crazy Story&quot;, &quot;Crazy Story, Pt. 3&quot;, en sy tweede enkelsnit ooit &quot;War With Us&quot; wat terugdateer na 18 Oktober 2018.''Grandson, Vol. 1'' het gedebuteer op nommer 75 en het later 'n hoogtepunt bereik op nommer 53, op die Billboard 200, en dit het ook nommer 27 op die Hip Hop/R&amp;B-albumkaart bereik, en nommer 9 op die Independent-albumgrafiek.&lt;ref name=&quot;Chart History King Von&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.billboard.com/artist/king-von/chart-history/ind/|title=Chart History King Von|date=May 10, 2019|website=Billboard|access-date=July 9, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/king-von-mn0003831585/biography|title=King Von {{!}} Biography &amp; History|website=AllMusic|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232930/https://www.allmusic.com/artist/king-von-mn0003831585/biography|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.52881/title.king-von-shares-grandson-vol-1-mixtape|title=King Von Shares &quot;Grandson Vol. 1&quot; Mixtape|date=September 19, 2019|website=HipHopDX|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232936/https://hiphopdx.com/news/id.52881/title.king-von-shares-grandson-vol-1-mixtape|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8531978/samantha-fish-king-von-gashi-emerging-artists-chart|title=Samantha Fish, King Von &amp; Gashi Debut on Emerging Artists Chart|magazine=Billboard|access-date=November 7, 2019|archive-date=November 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232935/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8531978/samantha-fish-king-von-gashi-emerging-artists-chart|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Levon James ===
Op 16 November 2019 het Von sy enkelsnit &quot;2 AM&quot; vrygestel, gevolg deur 'n ooreenstemmende video wat dieselfde dag vrygestel is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-drops-off-2-am-new-song.1985253.html|title=OTF's King Von Drops Off &quot;2 AM&quot;|date=November 19, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031232713/https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-drops-off-2-am-new-song.1985253.html|archive-date=October 31, 2020|access-date=November 29, 2019}}&lt;/ref&gt; Op 29 November 2019 het Von sy enkelsnit &quot;Rollin&quot; met YNW Melly vrygestel, vergesel van 'n musiekvideo.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/ynw-melly-joins-king-von-on-new-song-rolling-new-song.1985371.html|title=YNW Melly Joins King Von On New Song &quot;Rollin&quot;|date=November 30, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206062217/https://www.hotnewhiphop.com/ynw-melly-joins-king-von-on-new-song-rolling-new-song.1985371.html|archive-date=December 6, 2019|access-date=December 6, 2019}}&lt;/ref&gt; Hy stel later, op 21 Februarie 2020, &quot;Took Her to the O&quot; vry, met 'n musiekvideo, wat sy suksesvolste enkelsnit sou word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rap24horas.com.br/2020/02/21/king-von-divulga-nova-musica-took-her-to-the-o/|title=King Von divulga nova música &quot;Took Her To The O&quot; com clipe|date=February 21, 2020|website=24 Horas|access-date=July 9, 2023}}&lt;/ref&gt; &quot;Took Her to the O&quot; en &quot;Rollin&quot; is later ingesluit op sy tweede mixtape, ''Levon James'', wat op 6 Maart 2020 vrygestel is, wat op nommer 63 gedebuteer het en later 'n hoogtepunt bereik het op nommer 40 op die ''Billboard'' 200.&lt;ref name=&quot;Block&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2020/10/king-von-new-album-welcome-to-o-block|title=King Von Shares New Album 'Welcome To O'Block' f/ Lil Durk, Polo G, and More|last=Cowen|first=Trace William|date=October 30, 2020|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103232820/https://www.complex.com/music/2020/10/king-von-new-album-welcome-to-o-block|archive-date=November 3, 2020|access-date=November 7, 2020}}&lt;/ref&gt; Dit is vrygestel deur Only the Family Entertainment / Empire en bestaan uit 'n 16 snit mixtape wat uitgevoer word deur Chopsquad DJ, met verse van NLE Choppa, Tee Grizzley, G Herbo, Lil Durk, YNW Melly, Booka600 en Yungeen Ace.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/sada-baby-and-king-von-join-forces-on-pressin-new-song.1985768.html|title=Sada Baby &amp; King Von Join Forces On &quot;Pressin&quot;|date=January 11, 2020|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207055941/https://www.hotnewhiphop.com/sada-baby-and-king-von-join-forces-on-pressin-new-song.1985768.html|archive-date=February 7, 2020|access-date=February 7, 2020}}&lt;/ref&gt; 'n Amptelike video vir &quot;On Yo Ass&quot; is vrygestel wat saamval met die album-vrystellingsdatum op 6 Maart 2020, die liedjie is 'n verskyning met die Chicago-kunstenaar G Herbo, met 'n produksie van Chopsquad DJ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://audibletreats.com/king-von_pr16/|title=Project: King Von – LeVon James|date=February 23, 2020|website=audibletreats.com|access-date=August 14, 2023}}&lt;/ref&gt; Later is 'n amptelike video vrygestel vir &quot;Trust Issues&quot;-liedjie met die Florida-rapper Yungeen Ace, op 20 Maart 2020; in die liedjie het Von sy gangsta-fokus verander om sy sagter kant te wys.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.55054/title.king-von-yungeen-ace-navigate-an-icy-love-triangle-in-trust-issues|title=KING VON &amp; YUNGEEN ACE NAVIGATE AN ICY LOVE TRIANGLE IN 'TRUST ISSUES' VIDEO|date=March 21, 2020|website=HipHopDx|access-date=August 14, 2023|archive-date=11 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811003527/https://hiphopdx.com/news/id.55054/title.king-von-yungeen-ace-navigate-an-icy-love-triangle-in-trust-issues|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/king-von-yungeen-ace-connect-on-trust-issues/|title=King Von &amp; Yungeen Ace Connect On &quot;Trust Issues&quot;|date=March 27, 2020|website=kazimagazine.com|access-date=August 14, 2023}}&lt;/ref&gt; Op 6 April 2020 stel Bennett 'n amptelike musiekvideo vir 03:00 op [[YouTube]] vry,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopsince1987.com/2020/music/king-von-dramatizes-a-robbery-at-3-a-m-in-new-vid/|title=King Von dramatizes a robbery at “3 A.M.” in new video|date=April 6, 2020|website=hiphopsince1987.com|language=en-US|access-date=August 6, 2023}}&lt;/ref&gt; volg op 29 April 2020, die vrystelling van sy enkelsnit &quot;Grandson for President&quot; wat later as 'n enkelsnit vir ''What It Means to Be King'' geakkordateer sal word ''Wees Koning'' album. Hy het die enkelsnit noukeurig opgevolg met 'n musiekvideovrystelling vir &quot;Broke Opps&quot;, nog 'n liedjie wat uit ''Levon James'' -album onttrek is. Eindig met die laaste video uit die projek wat betrekking het op &quot;Down Me&quot;-liedjie, met die Chicago-rapper Lil Durk, waarin Durk nie verskyn het nie, en wat deur CrownSoHeavy geregisseer is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/videos/id.28368/title.king-von-lil-durk-ask-haters-to-pull-up-in-down-me|title=KING VON &amp; LIL DURK ASK HATERS TO PULL UP IN 'DOWN ME'|date=July 13, 2020|website=HipHopDx|access-date=August 14, 2023|archive-date=10 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810232410/https://hiphopdx.com/videos/id.28368/title.king-von-lil-durk-ask-haters-to-pull-up-in-down-me|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Welcome to O'Block ===
In 2020 het King Von aan die projek gewerk wat later sy eerste ateljee-album sou blyk te wees.&lt;ref name=&quot;hotnewhiphop.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/293726-king-von-delivers-welcome-to-o-block-ft-lil-durk-moneybagg-yo-fivio-foreign-polo-g-new-mixtape|title=King Von Delivers &quot;Welcome To O Block&quot; Ft. Lil Durk, Moneybagg Yo, Fivio Foreign, Polo G|date=2020-07-24|website=HotNewHipHop|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207024450/https://www.hotnewhiphop.com/293726-king-von-delivers-welcome-to-o-block-ft-lil-durk-moneybagg-yo-fivio-foreign-polo-g-new-mixtape|archive-date=December 7, 2022|access-date=August 2, 2023}}&lt;/ref&gt; Hy stel eers 'n enkelsnit getiteld &quot;Why He Told&quot; op 27 Julie 2020 vry, geassosieer met 'n musiekvideo wat op YouTube geplaas is, en het dit opgevolg met die enkelsnit, &quot;All These Niggas&quot;, met die Chicago-rapper Lil Durk, in watter video, wat dieselfde dag gepubliseer is, Banks weens wetlike redes nie kon verskyn nie; dit het 24 miljoen kyke in 2 maande op [[YouTube]]-platform gekry.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-why-he-told-video/|title=King Von Condemns Snitching In His Hair-Raising 'Why He Told' Video|date=2020-07-24|website=Uproxx|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726155646/https://uproxx.com/music/king-von-why-he-told-video/|archive-date=July 26, 2023|access-date=2020-11-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.57188/title.king-von-drops-video-for-lil-durk-assisted-all-these-ngas-follwing-fbg-ducks-murder|title=King Von Drops Video For Lil Durk-Assisted 'All These N**gas' Following FBG Duck's Murder|last=|first=|date=2020-08-05|website=HipHopDX|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113121007/https://hiphopdx.com/news/id.57188/title.king-von-drops-video-for-lil-durk-assisted-all-these-ngas-follwing-fbg-ducks-murder|archive-date=January 13, 2021|access-date=August 2, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hotnewhiphop.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=dLkQiaOMB00|title=King Von on Why Legally He Can't Be Around Lil Durk|date=October 27, 2020|website=[[YouTube]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209082234/https://www.youtube.com/watch?v=dLkQiaOMB00&amp;feature=emb_title|archive-date=December 9, 2020|access-date=August 2, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Uproxx&quot;&gt;{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-interview-welcome-to-oblock/|title=A Final Conversation With King Von|date=Nov 19, 2020|website=Uproxx|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303123734/https://uproxx.com/music/king-von-interview-welcome-to-oblock/|archive-date=March 3, 2021|access-date=August 2, 2023}}&lt;/ref&gt; Hy het toe nog 'n enkelsnit vrygestel, getiteld &quot;How It Go &quot;, saam met 'n ander musiekvideo, op 26 Augustus 2020. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-how-it-go-video/|title=King Von Condemns The Justice System In His Fiery 'How It Go' Video|date=2020-08-28|website=Uproxx|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114074237/https://uproxx.com/music/king-von-how-it-go-video/|archive-date=January 14, 2021|access-date=August 2, 2023}}&lt;/ref&gt;Op 9 Oktober 2020 het King Von &quot; I Am What I Am &quot; vrygestel, met die New Yorkse rapper Fivio Foreign met 'n musiekvideo wat aangeheg is. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/king-von-adds-fivio-foreign-to-drill-influenced-single-i-am-what-i-am-new-song.1988920.html|title=King Von Adds Fivio Foreign To Drill-Influenced Single &quot;I Am What I Am&quot;|website=HotNewHipHop|language=en|access-date=Nov 22, 2020|archive-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023050251/https://www.hotnewhiphop.com/king-von-adds-fivio-foreign-to-drill-influenced-single-i-am-what-i-am-new-song.1988920.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.revolt.tv/article/2020-10-12/68306/king-von-and-fivio-foreign-link-up-for-i-am-what-i-am-visual/|title=King Von and Fivio Foreign link up for &quot;I Am What I Am&quot; visual|website=Revolt Tv|language=en|access-date=July 13, 2023}}&lt;/ref&gt; Twee weke later stel Bennett &quot;Gleesh Place&quot; in kombinasie met 'n ander musiekvideo op sy amptelike kanaal vry, hierdie vrystelling was in afwagting van die amptelike vrystelling van ''Welcome to O'Block'', wat op 30 Oktober 2020 verskyn het. Die 16-snit album bevat produksie Chopsquad DJ,&amp;nbsp;Tay Keith, Wheezy en Hitmaka, onder andere; dit bevat ook kunstenaars Prince Dre, Lil Durk, Dreezy, Moneybagg Yo . Die album bevat die Polo G- samewerking &quot; The Code &quot;, wat saam met 'n musiekvideo vrygestel is.&lt;ref name=&quot;Source&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thesource.com/2020/10/31/king-von-releases-welcome-to-o-block-project-and-new-video-the-code/|title=King Von Releases 'Welcome To O-Block' Project and New Video 'The Code'|last=Grant|first=Shawn|date=October 30, 2020|website=[[The Source]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105194124/https://thesource.com/2020/10/31/king-von-releases-welcome-to-o-block-project-and-new-video-the-code/|archive-date=November 5, 2020|access-date=November 6, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/king-von-drops-off-new-single-gleesh-place-new-song.1989106.html|title=King Von Drops Off New Single &quot;Gleesh Place&quot;|website=HotNewHipHop|language=en|access-date=2020-11-22}} {{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.revolt.tv/article/2020-10-29/67068/king-von-drops-video-for-gleesh-place/|title=King Von drops video for &quot;Gleesh Place&quot;|website=Revolt Tv|language=en|access-date=July 13, 2023}}&lt;/ref&gt; Die projek het 'n hoogtepunt bereik op nommer 5 op Billboard vir Amerikaanse Top 200 albums, nommer 1 vir Top R&amp;B/Hip Hop albums, nommer 1 vir Top Independents album en 'n hoogtepunt 12de vir Top 100 Kanadese albums.&lt;ref name=&quot;Chart History King Von&quot; /&gt; In 'n onderhoud vir Complex het Bennett sy visie oor die nuwe komende projek en die belangrikste verskille van sy vorige werk, ''Levon James'', geopenbaar en verklaar: &quot;As jy iets doen en aanhou om dit te doen, gaan jy beter resultate kry. Alles beter.&quot; Dit is werklik die een, ek het hard gewerk.” In 'n ander onderhoud vir Uproxx het hy verklaar dat hy die projek aan sy woonbuurt wil opdra, en aan al die mense wat daar gewoon en daar gesukkel het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2020/10/king-von-new-album-welcome-to-o-block|title=King Von Shares New Album 'Welcome To O'Block' f/ Lil Durk, Polo G, and More|last=Cowen|first=Trace William|date=October 30, 2020|website=Complex|access-date=November 7, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Uproxx&quot; /&gt; Hy is dood een week nadat die album vrygestel is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://chicago.suntimes.com/2020/11/6/21549717/king-von-drill-chief-keef-polo-pacman-chicago-king-louie-sasha-fbg-duck-herbo-durk-forrest-stuart|title=A ‘dark cloud’ follows Chicago’s drill scene|date=2020-08-28|website=Chicago Sun-Times|language=en-US|access-date=July 7, 2023}}&lt;/ref&gt; Na sy dood is die musiekvideo's vir &quot;Wayne's Story&quot;, &quot;Armed &amp; Dangerous&quot;, &quot;Mine Too&quot; en &quot; Demon &quot; vrygestel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-waynes-story-video/|title=King Von’s Bone-Chilling ‘Wayne’s Story’ Video Details A Cycle Of Violence|date=Dec 8, 2020|website=Uproxx|language=en-US|access-date=July 7, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/a/fnr-tigg/king-von-new-video-armed-and-dangerous|title=Watch King Von’s Posthumous &quot;Armed &amp; Dangerous&quot; Video|date=2020-08-28|website=Complex|language=en-US|access-date=July 27, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/a/fnr-tigg/king-von-releases-video-for-new-single-mine-too|title=King Von's New Video for 'Mine Too' Released|date=Jan 11, 2021|website=Complex|language=en-US|access-date=July 7, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/a/brad-callas/king-von-demon-video-birthday|title=King Von Music Video &quot;Demon&quot; Released on What Would Have Been His 27th Birthday|date=Aug 9, 2021|website=Complex|language=en-US|access-date=July 27, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Postuum vrystellings ==

Op 24 Desember 2020 het Lil Durk sy album ''The Voice'' vrygestel as 'n huldeblyk aan King Von, wat op die albumomslag en op die liedjie &quot;Still Trappin' &quot; verskyn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pitchfork.com/news/lil-durk-releases-new-album-the-voice-listen|title=Lil Durk Releases New Album The Voice|last=Bloom|first=Madison|date=December 24, 2020|website=Pitchfork|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224180259/https://pitchfork.com/news/lil-durk-releases-new-album-the-voice-listen/|archive-date=December 24, 2020|access-date=December 25, 2020}}&lt;/ref&gt;

=== What It Means to Be King ===
Op 4 Februarie 2022 is die enkelsnit &quot;Don't Play That&quot; vrygestel, met die Amerikaanse rapper &quot;21 Savage&quot;, na die vrystelling van sy tweede uittreksel genaamd &quot; War &quot; op 2 Maart 2022. Hierdie twee liedjies het kommersiële sukses behaal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://audibletreats.com/king-vons_pr34/|title=King Von's Estate Shares &quot;War&quot;, A Breathlessly Intense Single From What It Means To Be King|website=audibletreats.com|access-date=June 21, 2023}}&lt;/ref&gt;Op 4 Maart 2022 het King Von se bestuurspan sy eerste postuum album, ''What It Means to Be King'', vrygestel. Dit het 'n hoogtepunt bereik op nommer twee op die ''Billboard 200''.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/2022-03-19/|title=Billboard 200 week of march 19, 2022|magazine=Billboard |access-date= 28 Oktober 2022}}&lt;/ref&gt;

Kort daarna is die musiekvideo's vir twee uittreksels uit sy skyfies vrygestel; &quot;Too Real&quot; is op 7 Maart 2022 vrygestel; die ander een &quot;Get it Done&quot; op die dag van sy verjaardag, 9 Augustus 2022.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.thefader.com/2022/03/07/watch-the-video-for-king-vons-too-real-what-it-means-to-be-king|title=Watch the video for King Von’s &quot;Too Real&quot;|magazine=The Fader |access-date=  July 3, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.revolt.tv/article/2022-03-07/155836/king-von-too-real-video/|title=Check out King Von's visual for &quot;Too Real&quot;|magazine=Revolt Tv |access-date=  July 3, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://hypebeast.com/2022/8/king-von-omb-peezy-get-it-done-music-video-watch|title=King Von’s Estate Releases &quot;Get It Done&quot; Music Video|magazine=Hypebeast |access-date=  July 3, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.complex.com/music/a/brad-callas/king-von-get-it-done-video-birthday|title=King Von's Estate Shares &quot;Get It Done&quot; Video to Celebrate Late Rapper's 28th Birthday|magazine=Complex |access-date=  July 3, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.vibe.com/music/videos/king-vons-posthumous-get-it-done-video-1234685304/|title=King Von’s Estate Drops &quot;Get It Done&quot; Video For His 28th Birthday|magazine=Vibe |access-date=  July 3, 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ''Grandson'' ===
In Januarie 2023 het King Von se bestuurder met 'n plasing op Instagram aangekondig, die vrystelling van 'n nuwe postuum projek deur die rapper, wat vir dieselfde jaar geskeduleer is.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=Another Posthumous King Von Album Is On The Way, According To His Manager|url=https://uproxx.com/music/king-von-posthumous-album/|magazine=Uproxx|access-date=July 3, 2023|date= Jan 24, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=KING VON POSTHUMOUS ALBUM REPORTEDLY IN THE WORKS|url=https://hiphopdx.com/news/king-von-second-posthumous-album-coming-soon|magazine=HipHopDX|access-date=July 3, 2023|date=Jan 24, 2023|archive-date=21 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621132256/https://hiphopdx.com/news/king-von-second-posthumous-album-coming-soon|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In Junie is aangekondig dat die album se titel ''&quot;Grandson&quot;'' is.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=King Von Fans Hope His Estate Doesn't 'Mess Up' Newly Announced ''Grandson'' Album|url=https://hiphopdx.com/news/king-von-grandson-album-announcement|magazine=HipHopDX|access-date=July 3, 2023|date=Jun 30, 2023|archive-date=22 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722033912/https://hiphopdx.com/news/king-von-grandson-album-announcement|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=King Von's Upcoming Posthumous Album &quot;Grandson&quot; Divides Fans|url=https://www.hotnewhiphop.com/691960-king-von-grandson-album-fan-reactions|magazine=HotNewHipHop|access-date=July 3, 2023|date= Jun 30, 2023}}&lt;/ref&gt;Twee enkelsnitte is in die aanloop tot die album vrygestel. Die eerste, &quot; Robberies &quot;, is op 23 Junie 2023 vrygestel;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=King Von's Estate Shares &quot;Robberies&quot; Produced By ATL Jacob|url=https://www.rap-up.com/2023/06/25/king-von-estate-shares-robberies-by-atl-jacob/|magazine=Rap-Up|access-date=July 3, 2023|date=Jun 25, 2023|archive-date=25 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625170424/https://www.rap-up.com/2023/06/25/king-von-estate-shares-robberies-by-atl-jacob/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Check out King Von's latest video for &quot;Robberies&quot;|url=https://www.revolt.tv/article/2023-06-28/312199/king-von-robberies-video/|website=Revolt Tv|access-date=July 8, 2023|date= June 28, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Video: King Von &quot;Robberies&quot;|url=https://rapradar.com/2023/06/23/video-king-von-robberies/|website=Rap Radar|access-date=July 8, 2023|date= June 23, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=King Von – Robberies|url=https://www.thehypemagazine.com/videogallery/king-von-robberies/|website=The Hype Magazine|access-date=July 8, 2023|date=June 23, 2023|archive-date= 9 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709021459/https://www.thehypemagazine.com/videogallery/king-von-robberies/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; die tweede, &quot; Heartless&quot; , het Tee Grizzley vertoon en is op 7 Julie 2023 vrygestel &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/693674-king-von-tee-grizzley-heartless-new-single|title=King Von &amp; Tee Grizzley Grew Up &quot;Heartless&quot; On New Single|date=July 7, 2023|website=HotNewHipHop|access-date=July 7, 2023}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rapradar.com/2023/07/07/king-von-ft-tee-grizzley-heartless/|title=King Von ft. Tee Grizzley &quot;Heartless&quot;|date=July 7, 2023|website=Rap Radar|access-date=July 7, 2023}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/singles/king-von-heartless-f-tee-grizzley|title=King Von – Heartless f. Tee Grizzley|date=July 8, 2023|website=HipHopDX|access-date=July 8, 2023}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopcanada.com/king-von-tee-grizzley-heartless-visualizer/|title=Visualizer released for Tee Grizzley-assisted King Von single &quot;Heartless&quot;|date=July 7, 2023|website=hiphopcanada.com|access-date=July 8, 2023}}&lt;/ref&gt; Die album self is op 14 Julie 2023 vrygestel, saam met 'n musiekvideo vir die liedjie &quot;Don't Miss&quot; en 'n amptelike visualiseerder vir elke snit op die album.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=Video released for &quot;Don't Miss&quot; by King Von in support of Grandson album|url=https://hiphopcanada.com/king-von-dont-miss-video/|magazine=hiphopcanada|access-date=July 14, 2023|date= July 14, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Persoonlike lewe ==

=== Regskwessies ===
Op 21 November 2012 is Bennett gearresteer en in die Cook County -tronk geboek vir die onwettige besit van 'n vuurwapen. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.28941141.html|title=Dayvon Bennett Mugshot 28941141 – Dayvon Bennett Arrest – Cook County, IL – Booked on 11/21/2012|date=November 22, 2012|website=Mugshots.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232936/https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.28941141.html|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt;In April 2014 is Bennett deur die polisie ondervra as 'n persoon van belang in die noodlottige skietery van die 17-jarige Gangster Disciples-lid Gakirah &quot;KI&quot; Barnes, maar die polisie kon hom nie aankla nie weens teenstrydighede in getuieverklarings.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thesource.com/2021/07/13/king-von-named-in-2014-fatal-shooting-of-gakirah-barnes/|title=KING VON NAMED IN 2014 FATAL SHOOTING OF GAKIRAH BARNES|last=B|first=Mira|date=July 13, 2021|website=The Source|access-date=January 10, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vladtv.com/article/273979/police-release-documents-confirming-king-von-murdered-notorious-killer|title=Police Release Documents Confirming King Von Murdered Notorious Killer|website=VladTV|access-date=July 12, 2021}}&lt;/ref&gt;Op 24 Julie 2014 is Bennett in hegtenis geneem in verband met 'n skietery in Mei 2014, wat gelei het tot die dood van Malcolm Stuckey en die besering van twee ander mans. Bennett is aangekla van een aanklag van eerstegraadse moord en twee aanklagte van poging tot moord. Die skietery het in Englewood, Chicago, plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|title=Second Man Charged With May Shooting That Killed Man, Wounded Two Others|date=July 24, 2014|website=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232934/https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://homicides.suntimes.com/2014/07/24/dayvon-bennett-charged-with-murder-in-englewood-shooting-death-of-malcolm-stuckey/|title=Dayvon Bennett charged with murder in Englewood shooting death of Malcolm Stuckey|last=Chicago|first=Homicide Watch|website=Homicide Watch Chicago|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413114013/http://homicides.suntimes.com/2014/07/24/dayvon-bennett-charged-with-murder-in-englewood-shooting-death-of-malcolm-stuckey/|archive-date=April 13, 2017|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt; Nadat getuies in 2017 versuim het om te getuig, is Bennett onskuldig bevind.&lt;ref&gt;{{cite news|first = Frank|last = Main|date = November 13, 2020|title = Rapper King Von's killing puts a spotlight on Chicago gang ties to Atlanta|url = https://chicago.suntimes.com/2020/11/13/21561328/king-von-atlanta-chicago-gang-ties-black-disciples-oblock-o-block|work = Chicago Sun Times|access-date = June 25, 2021}}&lt;/ref&gt; In Junie 2019 is Bennett en mede-rapper Lil Durk, regte naam Durk Banks, gearresteer in verband met 'n skietery in [[Atlanta]]. Bennett en sy medebeskuldigde Banks het voor 'n regter in 'n Fulton County- hofsaal verskyn vir 'n waarskynlike saakverhoor. Aanklaers het beweer dat die twee rappers Alexander Witherspoon op 5 Februarie 2019 buite 'n gewilde inry beroof en geskiet het &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fox10phoenix.com/news/judge-rules-case-against-rappers-lil-durk-von-king-can-move-forward|title=Judge rules case against rappers Lil Durk, Von King can move forward|date=June 15, 2019|website=FOX 10 Phoenix|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232937/https://www.fox10phoenix.com/news/judge-rules-case-against-rappers-lil-durk-von-king-can-move-forward|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}&lt;/ref&gt; Na weke in die tronk is Durk vrygelaat op borg van $250 000,&lt;ref&gt;{{cite news|first = Asia|last = Burns|date = June 21, 2019|title = Rapper Lil Durk posts $250K bond in Varsity shooting|url = https://www.ajc.com/news/crime--law/rapper-lil-durk-granted-250k-bond-varsity-shooting/|work = The Atlanta Journal-Constitution|access-date = June 27, 2021}}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; terwyl Von vrygelaat is op borg van $300 000.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kollegekidd.com/news/king-von-released-from-jail/|title=King Von Released From Jail|date=June 23, 2019|website=KollegeKidd.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514104632/https://kollegekidd.com/news/king-von-released-from-jail/|archive-date=May 14, 2021|access-date=June 27, 2021}}&lt;/ref&gt;In Augustus 2022 het die Chicago-polisie dokumente vrygestel wat tot die gevolgtrekking gekom het dat Bennett die een was wat die 17-jarige Modell McCambry op 13 Oktober 2012 noodlottig geskiet het &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hiphoplately.com/chicago-police-department-now-says-that-king-von-was-a-three-time-murderer/amp|title=Chicago Police Department Now Says That King Von Was A Three Time Murderer|date=August 17, 2022|website=Hip Hop Lately|access-date=June 24, 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Reeksmoordenaarbewerings ===

In April 2023, meer as 2 jaar na Bennett se dood, is 'n vier uur lange dokumentêr getiteld ''King Von: Rap's First Serial Killer'' op [[YouTube]] vrygestel deur die [[YouTuber]] Trap Lore Ross, waarin beweer word dat Bennett 'n [[reeksmoordenaar]] was wat betrokke was by minstens tien moorde, insluitend die moorde op P5, Modell, Malcolm Stuckey en Gakirah &quot;KI&quot; Barnes; Bennett is vrygespreek vir die moord op Stuckey terwyl hy gelewe het en daar is deur Chicago-owerhede tot die slotsom gekom dat hy verantwoordelik was vir die moord op Barnes in 2021. Benewens die tien moorde wat hy na bewering gepleeg het, is hy ook gedokumenteer as die mandaat van verskeie ander bendeverwante moorde. Volgens die dokumentêr was Bennett se primêre motief om moord te pleeg aanvanklik 'n gevolg van bendegeskille, maar is later gepleeg om persoonlike redes wat ons dalk nooit sal weet nie, tensy daar meer inligting hier bygevoeg kan word uit ander bronne. Die dokumentêr is deur baie geprys, maar is gou van YouTube afgehaal ná klagtes van sy familie en aanhangers van Bennett.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vibe.com/news/entertainment/king-von-raps-first-serial-killer-documentary-removed-youtube-1234747803/|title='King Von: Rap's First Serial Killer' Documentary Removed From YouTube|last=Brown|first=Preezy|date=2023-04-10|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|language=en-US|access-date=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.xxlmag.com/king-von-youtube-video-rap-first-serial-killer-removed/|title=King Von YouTube Video Calling Him 'Rap's First Serial Killer' Removed, Creator Trap Lore Ross Sells Access on Patreon|last=Fitzgerald|first=Trent|website=[[XXL (magazine)|XXL Mag]]|language=en|access-date=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/657511-king-von-rap-first-serial-killer-video-removed|title=&quot;King Von: Rap's First Serial Killer&quot; Video Removed From YouTube|last=Grant|first=Noah|date=2023-04-10|website=[[HotNewHipHop]]|language=en-US|access-date=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopwired.com/1388188/king-von-documentary-deplatformed-youtube/|title=Doc Framing King Von As Hip-Hop's First Serial Killer Deplatformed|last=Chandler|first=D.L.|date=2023-04-11|website=Hip-Hop Wired|language=en-US|access-date=2023-04-12}}&lt;/ref&gt; Die dokumentêr is later weer opgelaai. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/king-von-serial-killer-documentary-youtube|title=King Von 'Serial Killer' Documentary Returns To Youtube After Being Removed|last=Saponara|first=Michael|date=2023-04-11|website=[[HipHopDX]]|language=en|access-date=2023-04-12|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411233846/https://hiphopdx.com/news/king-von-serial-killer-documentary-youtube|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://clutchpoints.com/king-von-serial-killer-documentary-gets-shocking-youtube-reversal|title=King Von 'Serial Killer' Documentary Gets Shocking YouTube Reversal|last=Hawkins|first=Autumn|date=2023-04-12|website=[[ClutchPoints]]|language=en|access-date=2023-04-12}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mAfwToVGh1s&amp;t=5664s&amp;ab_channel=TrapLoreRoss|title=King Von: Rap's First Serial Killer|last=Lore Ross|first=Trap|date=2023-04-11|website=[[YouTube]]|language=en|access-date=2023-08-10}}&lt;/ref&gt;

== Dood ==
Op 6 November 2020, omstreeks 2:15&amp;nbsp;vm, was Bennett en sy groep betrokke in 'n onderonsie met Quando Rondo se groep buite die Monaco-hookah-sitkamer in Atlanta, Georgia.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=King Von Reportedly In Critical Condition After Shoot Out With Quando Rondo's Crew |url=https://www.hotnewhiphop.com/king-von-rumored-to-be-in-critical-condition-after-shooting-report-news.120836.html |website=[[HotNewHipHop]] |date=November 6, 2020 |access-date=December 6, 2020 |archive-date=November 6, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106153834/https://www.hotnewhiphop.com/king-von-rumored-to-be-in-critical-condition-after-shooting-report-news.120836.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die dispuut het vinnig in geweervuur geëskaleer, en Bennett is verskeie kere geskiet.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|title=Rapper King Von fatally shot in Atlanta|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/rapper-king-von-2-others-fatally-shot-atlanta-n1246807|access-date=December 6, 2020|website=NBC News|archive-date=November 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106193353/https://www.nbcnews.com/news/us-news/rapper-king-von-2-others-fatally-shot-atlanta-n1246807|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Blistein|first=Jon|date=November 6, 2020|title=Rising Rapper King Von Dead at 26 After Shooting in Atlanta|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/king-von-shot-dead-obituary-1086987/|access-date=November 8, 2020|magazine=Rolling Stone|archive-date=November 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107073551/https://www.rollingstone.com/music/music-news/king-von-shot-dead-obituary-1086987/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy is in 'n kritieke toestand na 'n hospitaal vervoer en is later die dag daar dood. Hy was 26 jaar oud.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/nov/06/king-von-rapper-shot-deashooting|title=Rapper King Von shot dead outside Atlanta nightclub|date=November 6, 2020|publisher=theguardian.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110160831/https://www.theguardian.com/us-news/2020/nov/06/king-von-rapper-shot-dead-atlanta-shooting|archive-date=November 10, 2020|access-date=November 10, 2020}}&lt;/ref&gt; Die Georgia Buro vir Ondersoek het berig dat twee mense dood en ses gewond is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/11/06/us/atlanta-king-von-killed-in-shootout/index.html|title=Rapper King Von shot and killed outside Atlanta nightclub|last=Riess|first=Rebekah|last2=Almasy|first2=Steve|date=November 7, 2020|website=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114124140/https://www.cnn.com/2020/11/06/us/atlanta-king-von-killed-in-shootout/index.html|archive-date=November 14, 2020|access-date=November 13, 2020}}&lt;/ref&gt; Een van hulle is in polisie-aanhouding geplaas vir die moord op King Von terwyl hy vir 'n skietwond behandel is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thethinkera.com/current-affairs/international-news/america/american-rapper-king-von-shot-dead-outside-atlanta-nightclub/|title=American Rapper King Von shot dead outside Atlanta nightclub – The Thinkera|date=November 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107083141/https://www.thethinkera.com/current-affairs/international-news/america/american-rapper-king-von-shot-dead-outside-atlanta-nightclub/|archive-date=November 7, 2020|access-date=March 9, 2021}}&lt;/ref&gt; Die verdagte is geïdentifiseer as Timothy Leeks (22), 'n rapper ook bekend as Lul Timm wat met Quando Rondo geaffilieer is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://allhiphop.com/news/police-charge-rapper-lul-timm-with-murdering-king-von/|title=Police Charge Rapper Lul Timm With Murdering King also &quot;claimed police killed king von&quot;Von|date=November 8, 2020|website=AllHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107203902/https://allhiphop.com/news/police-charge-rapper-lul-timm-with-murdering-king-von/|archive-date=January 7, 2021|access-date=December 24, 2020}}&lt;/ref&gt; Op 14 November 2020 is King Von in Chicago, Illinois, begrawe.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/king-vons-family-holds-private-funeral-service-fans-offer-prayers-news.121285.html|title=King Von's Family Holds Private Funeral Service, Fans Offer Prayers|last=Cole|first=Alexander|date=December 14, 2020|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107144813/https://www.hotnewhiphop.com/king-vons-family-holds-private-funeral-service-fans-offer-prayers-news.121285.html|archive-date=January 7, 2021|access-date=December 24, 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Herinnering ===
Tydens die 64ste jaarlikse Grammy-toekennings is Bennett by die ''In Memoriam''-montage ingesluit.&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last1=Hudak|first1=Joseph|date=March 15, 2021|title=Brandi Carlile, Lionel Richie Lead Grammys 'In Memoriam' Tribute to John Prine, Kenny Rogers|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/brandi-carlile-chris-martin-perform-grammys-in-memoriam-john-prine-1140312/|access-date=August 18, 2021|magazine=Rolling Stone|language=en-US}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2021 is 'n muurskildery wat King Von uitbeeld, geskilder deur kunstenaar Chris Devins, in die Parkway Gardens-kompleks waar Von grootgeword het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thesource.com/2021/08/09/king-von-gets-new-mural-in-chicagos-o-block/|title=KING VON GETS NEW MURAL IN CHICAGO'S O-BLOCK|date=August 9, 2021|website=The Source|access-date=January 8, 2022}}&lt;/ref&gt; Die muurskildery het omstredenheid onder Chicago-inwoners ontlok: sommige van hulle het aangevoer dat dit bendeverwante misdaad na die gebied sal lok, en dat dit 'n verheerliking van bendegeweld is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blockclubchicago.org/2021/08/18/king-von-mural-near-parkways-gardens-sparked-debate-threats-and-harassment-now-neighbors-to-vote-on-its-fate/|title=King Von Mural Near Parkway Gardens Sparked Debate, Threats And Harassment. Now, Neighbors To Vote On Its Fate|last=Evans|first=Maxwell|date=August 18, 2021|website=Block Club Chicago|access-date=January 8, 2022}}&lt;/ref&gt;

== Diskografie ==
=== Ateljee-albums ===
* ''Welcome to O'Block'' (2020)
* ''[[:en:What_It_Means_to_Be_King|What It Means to Be King]]''(2022)
* ''[[:en:Grandson_(album)|Grandson]]''(2023)

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webwerf|https://kingvonofficial.com/}}
* {{Instagram|kingvonfrmdao}}
* {{Twitter|KingVonFrmdaWic}}
* {{IMDb name|id=11372806|name=King Von}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geboortes in 1994]]
[[Kategorie:Sterftes in 2020]]
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]</text>
      <sha1>437f7vyka52kfr0s71u3lqm3okmsosn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Oksiede</title>
    <ns>10</ns>
    <id>416097</id>
    <revision>
      <id>2979002</id>
      <parentid>2978625</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T17:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="3hccbelgf56eje5rekl7e0u76xs2ftm" xml:space="preserve">{{Navigasieboks
| name=Oksiede
| title=[[Oksied]]e
| listclass  = hlist
| list1 =
*[[waterstofoksied|H]]
*[[litiumoksied|Li]]
*[[natriumoksied|Na]]
*[[kaliumoksied|K]]
*[[rubidiumoksied|Rb]]&lt;!--
*[[sesiumoksied|Cs]]
*[[berilliumoksied|Be]]--&gt;
*[[magnesiumoksied|Mg]]
*[[kalsiumoksied|Ca]]
*[[stronsiumoksied|Sr]]
*[[bariumoksied|Ba]]
*[[lantaanoksied|La]]
*[[titaandioksied|Ti(IV)]]
*[[hafnium(IV)oksied|Hf(IV)]]
*[[vanadium(II)oksied|V(II)]]
*[[vanadium(III)oksied|V(III)]]
*[[vanadiumpentoksied|V(V)]]
*[[chroom(III)oksied|Cr(III)]]
*[[chroom(VI)oksied|Cr(VI)]]
*[[molibdeen(VI)oksied|Mo(VI)]]
*[[wolfram(VI)oksied|W(VI)]]
*[[mangaandioksied|Mn(IV)]]&lt;!--
*[[yster(II)oksied|Fe(II)]]
*[[yster(II,III)oksied|Fe(II,III)]]--&gt;
*[[yster(III)oksied|Fe(III)]]
*[[rutenium(IV)oksied|Ru(IV)]]
*[[rutenium(VIII)oksied|Ru(VIII)]]
*[[osmium(VIII)oksied|Os(VIII)]]
*[[kobalt(II)oksied|Co(II)]]
*[[kobalt(II,III)oksied|Co(II,III)]]
*[[iridiumoksied|Ir(IV)]]
*[[koper(I)oksied|Cu(I)]]
*[[koper(II)oksied|Cu(II)]]
*[[silweroksied|Ag]]
*[[sinkoksied|Zn]]
*[[kadmiumoksied|Cd]]
*[[aluminiumoksied|Al]]
*[[gallium(III)oksied|Ga(III)]]
*[[koolstofmonoksied|CO]]
*[[koolstofdioksied|{{ch2|CO2}}]]
*[[koolstofsuboksied|{{ch2|C3O2}}]]
*[[silikondioksied|Si]]
*[[germaniummonoksied|Ge(II)]]
*[[germaniumdioksied|Ge(IV)]]
*[[tin(II)oksied|Sn(II)]]
*[[tin(IV)oksied|Sn(IV)]]
*[[lood(II)oksied|Pb(II)]]
*[[lood(IV)oksied|Pb(IV)]]
*[[distikstofmonoksied|{{ch2|N2O}}]]
*[[distikstoftrioksied|{{ch2|N2O3}}]]
*[[distikstofpentoksied|{{ch2|N2O5}}]]
*[[stikstofmonoksied|{{ch2|NO}}]]
*[[stikstofdioksied|{{ch2|NO2}}]]
*[[stikstoftetroksied|{{ch2|N2O4}}]]
*[[fosforpentoksied|P(V)]]
*[[arseentrioksied|As(III)]]
*[[antimoon(III)oksied|Sb(III)]]
*[[swaeldioksied|S(IV)]]
*[[swaweltrioksied|S(VI)]]
*[[seleendioksied|Se(IV)]]
*[[chloordioksied|{{ch2|ClO2}}]]
&lt;!--
*[[kwik(I)oksied|Hg(I)]]
*[[kwik(II)oksied|Hg(II)]]--&gt;&lt;!--
*[[palladium(II)oksied|Pd(II)]]
*[[platinum(II)oksied|Pt(II)]]
*[[radiumoksied|Ra]]
*[[rutenium(III)oksied|Ru(III)]]
*[[silweroksied|Ag]]
*[[tallium(I)oksied|Tl(I)]]
--&gt;
| list2 =
*[[Lantaniedoksiede|Ln(III)]]
*[[serium(IV)oksied|Ce(IV)]]
*[[toriumoksied|Th]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Chemiesjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3hccbelgf56eje5rekl7e0u76xs2ftm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Sulfiede</title>
    <ns>10</ns>
    <id>417208</id>
    <revision>
      <id>2979033</id>
      <parentid>2683899</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T22:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="ihfkklsy0a9sac2qfpl0atua7s68xpp" xml:space="preserve">{{Navigasieboks
| name=Sulfiede
| title=[[Sulfied]]e
| listclass  = hlist
| list1 =
*[[waterstofsulfied|H]]&lt;!--
*[[litiumsulfied|Li]]
*[[litiumaluminiumsulfied|LiAl]]
*[[litiumboorsulfied|LiB]]--&gt;
*[[ammoniumsulfied|NH{{sub|4}}]]&lt;!--
*[[natriumsulfied|Na]]
*[[kaliumsulfied|K]]
*[[rubidiumsulfied|Rb]]
*[[sesiumsulfied|Cs]]
*[[berilliumsulfied|Be]]--&gt;
*[[magnesiumsulfied|Mg]]
*[[kalsiumsulfied|Ca]]&lt;!--
*[[stronsiumsulfied|Sr]]--&gt;
*[[bariumsulfied|Ba]]&lt;!--
*[[lantaansulfied|La]]--&gt;
*[[titaandisulfied|Ti(IV)]]
*[[hafniumsulfied|Hf(IV)]] &lt;!--
*[[vanadium(III)sulfied|V(III)]]
*[[vanadiumpentsulfied|V(V)]]
*[[chroom(III)sulfied|Cr(III)]]--&gt;
*[[molibdeendisulfied|Mo(IV)]]&lt;!--
*[[mangaan(II)sulfied|Mn(II)]]
*[[kobalt(II)sulfied|Co(II)]]--&gt;
*[[nikkelsulfied|Ni]]
*[[ystersulfied|Fe]]&lt;!--
*[[yster(II,III)sulfied|Fe(II,III)]]
*[[yster(III)sulfied|Fe(III)]]
*[[aluminiumsulfied|Al]]
*[[gallium(III)sulfied|Ga(III)]]--&gt;
*[[koolstofdisulfied|CS{{sub|2}}]]
*[[karbonielsulfied|{{ch2|COS}}]]&lt;!--
*[[koolstofsubsulfied|{{ch2|C3O2}}]]
*[[fosforpentsulfied|P(V)]]
*[[antimoon(III)sulfied|Sb(III)]]--&gt;
*[[sinksulfied|Zn]]&lt;!--
*[[kadmiumsulfied|Cd]]
*[[kopersulfied|Cu]]
*[[koper(II)sulfied|Cu(II)]]
*[[silwersulfied|Ag]]
*[[kwik(I)sulfied|Hg(I)]]
*[[kwik(II)sulfied|Hg(II)]]
*[[lood(II)sulfied|Pb(II)]]
*[[lood(IV)sulfied|Pb(IV)]]--&gt;
*[[palladiumsulfied|Pd(II)]]
*[[palladiumfosfosulfied|PdPS]]
*[[platinumdisulfied|Pt(IV)]]&lt;!--
*[[radiumsulfied|Ra]]
*[[rutenium(III)sulfied|Ru(III)]]
*[[silwersulfied|Ag]]
*[[tallium(I)sulfied|Tl(I)]]
*[[tin(II)sulfied|Sn(II)]]--&gt;
| list2 =&lt;!--
*[[europium(II)sulfied|Eu(II)]]
*[[samarium(III)sulfied|Sm(III)]]
*[[toriumsulfied|Th]]--&gt;
*[[uraan(II)sulfied|U(II)]]
*[[uraan(IV)sulfied|U(IV)]]
*[[uraantrisulfied|US{{sub|3}}]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Chemiesjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihfkklsy0a9sac2qfpl0atua7s68xpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiroshi Amano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426074</id>
    <revision>
      <id>2979063</id>
      <parentid>2745961</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Doping is dotering</comment>
      <origin>2979063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="158u8sc49y0z2hh7otzbajbp0c0vjci" xml:space="preserve">[[Lêer:Hiroshi Amano 20141211.jpg|duimnael]]
'''Hiroshi Amano''' (天野 浩, Amano Hiroshi, gebore [[11 September]] [[1960]]) is 'n Japannese fisikus, ingenieur en uitvinder wat spesialiseer in die veld van halfgeleiertegnologie. Vir sy werk is hy saam met [[Isamu Akasaki]] en [[Shuji Nakamura]] met die 2014 [[Nobelprys vir fisika]] bekroon vir “die uitvinding van doeltreffende blou lig-emitterende diodes wat helder en energiebesparende wit ligbronne moontlik gemaak het”.

Amano is in 2016 verkies as 'n lid van die Nasionale Akademie vir Ingenieurswese vir die ontwikkeling van p-tipe galliumnitried (GaN) [[dotering]], wat blou halfgeleier LED's moontlik maak.

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Hiroshi Amano}}

{{Nobelprys vir Fisika}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Amano, Hiroshi}}

[[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1960]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>158u8sc49y0z2hh7otzbajbp0c0vjci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pous Leo XIV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428843</id>
    <revision>
      <id>2979005</id>
      <parentid>2978701</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hersien</comment>
      <origin>2979005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7520" sha1="dvxhtqn3bg6dp2099gmiw526uly5oy8" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Pous
|Afrikaanse naam=Pous Leo XIV
|beeld=[[Lêer:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped) (2).jpg|200px]]
|wapen=[[Lêer:Coat of arms of Leone XIV.svg|150px]]
|geboortenaam=Robert Francis Prevost
|termyn_begin=[[8 Mei]] [[2025]]
|termyn_einde=
|voorganger=[[Pous Franciskus|Franciskus]]
|opvolger=
|geboortedatum={{Geboortedatum en ouderdom|1955|9|14}}
|geboorteplek=[[Chicago]], [[Illinois]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]
|sterftedatum=
|sterfteplek=
|ander=Leo
}}

'''Pous Leo XIV''' ([[Latyn]]: ''Leo PP. XIV''; [[Italiaans]]: ''Papa Leone XIV''; [[Engels]]: ''Pope Leo XIV''; [[Spaans]]: ''Papa León XIV''; gebore as '''Robert Francis Prevost''' op [[14 September]] [[1955]] in [[Chicago]], [[Illinois]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) is die 267ste en huidige [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]], [[biskop]] van [[Rome]] en [[staatshoof]] van die [[Vatikaanstad]]. Hy is op 8 Mei 2025 verkies tydens die konklaaf wat gehou is ná die dood van [[pous Franciskus]]. Tot sy verkiesing het Robert Francis Prevost as kardinaal-diaken van Santa Monica gedien.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bprevost.html catholic-hierarchy.org: ''Pope Leo XIV – Robert Francis Prevost, O.S.A.'']&lt;/ref&gt; Die naam ''Leo'' beteken &quot;[[leeu]]&quot;.

Leo XIV is sowel die eerste Amerikaner en [[Peru]]aan wat tot hoof van die Rooms-Katolieke Kerk verkies is. Ná sy voorganger, [[pous Franciskus]], is hy ook die tweede pous vanuit die [[Amerikas]] en die [[Nuwe Wêreld]]. Daarnaas is hy ook die sesde Augustyn en eerste sedert [[pous Gregorius VIII]] wat tot pous verkies is. Pous Leo XIV het homself genoem na [[pous Leo XIII]] (1878–1903), met sy slagspreuk ''nos multi in illo uno unum'' ([[Latyn]] vir: &quot;Ons baie in daardie een [Christus] verenig&quot;). Hy is op 18 Mei 2025 amptelik ingehuldig, waartydens hy ook sy pontifikale vissersring ontvang het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2025-05/pope-leo-xiv-let-us-walk-towards-god-and-love-one-another.html |title=Pope Leo XIV at Inauguration Mass: 'Let us walk towards God and love one another' |publisher=Vatican News |date=18 Mei 2025 |accessdate=29 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Robert Francis Prevost is van [[Frankryk|Franse]], [[Italië|Italiaanse]] en [[Spanje|Spaanse]] herkoms. Hy is Engels, Spaans, Italiaans, [[Frans]] en [[Portugees]] magtig. Hy kan ook Latyn en [[Duits]] lees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ncronline.org/vatican/vatican-news/papal-front-runner-interest-polyglot-us-cardinal-prevost-rises-italian |title=The first American pope? This cardinal has the best chance of making history in this conclave |publisher=National Catholic Reporter |author=Christopher White |date=8 Mei 2025 |accessdate=29 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

== Biografie ==
'''Pous Leo XIV''' is gebore as '''Robert Francis Prevost''' op 14 September 1955 in [[Chicago]], [[Illinois]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Hy is die jongste seun van Louis Marius Prevost en Mildred Martínez. Prevost word op 19 Junie 1982 in [[Rome]] deur aartsbiskop Jean Jadot tot [[priester]] gewy. Op 12 Desember 2014 word hy titulêre biskop van Sufar. Hy word op 30 September 2023 kardinaal-priester met Santa Monica as titelkerk. Op 8 Mei 2025 volg hy [[pous Franciskus]] op. Pous Leo XIV het homself genoem na [[pous Leo XIII]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Leo-XIV|title=Leo XIV|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=29 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Die Vatikaan het in Oktober 2026, ná 'n operasie om nodules uit die onderste lob te verwyder, aangekondig dat Pous Leo XIV aan 'n vroeë stadium longkanker ly.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/10/13/world/europe/pope-leo-lung-surgery.html |title=Pope Leo Found to Have Lung Cancer During Surgery, Vatican Says |publisher=[[The New York Times]] |author=Elisabetta Povoledo |date=13 Oktober 2026 |accessdate=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Kerklike loopbaan ===
* 19 Junie 1982 – tot priester gewy
* 12 Desember 2014 – tot biskop gewy
* 30 September 2023 – kardinaal-diaken van Santa Monica
* 8 Mei 2025 – pous van Rome

== Pontifikaat ==
[[Lêer:Signature of Pope Leo XIV.svg|duimnael|Pous Leo XIV se handtekening]]
[[Lêer:Pope Leo XIV Travels.svg|duimnael|Lande wat pous Leo XIV besoek het
{{columns-list|2|
{{sleutel|#000000|Vatikaanstad}}
{{sleutel|#FDE910|Italië}}
{{sleutel|#030772FF|5 besoeke}}
{{sleutel|#0307A5FF|4 besoeke}}
{{sleutel|#2D4FB2FF|3 besoeke}}
{{sleutel|#6092C9FF|2 besoeke}}
{{sleutel|#ABD6E5FF|1 besoek}}
{{sleutel|#C0C0C0FF|0 besoeke}}}}]]
Ná die dood van [[pous Franciskus]] kies die kardinale Prevost as nuwe pous na twee dae se konklaaf op 8 Mei 2025. Leo XIV is die eerste [[Verenigde State van Amerika|Amerikaner]] en as gevolg van sy tweede staatsburgerskap ook die eerste [[Peru]]aan wat tot pous verkies is. Hy is die eerste lid van die Augustynse Orde wat die amp van pous beklee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.vaticannews.va/de/papst/news/2025-05/papst-leo-xiv-robert-francis-prevost-biographie-konklave.html |title=Der neue Papst: Eine Biografie |publisher=Vatican News |date=8 Mei 2025 |accessdate=29 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

'n Nuwe pous se naamkeuse gee dikwels 'n aanduiding van wat hy gedurende sy ampstermyn wil verteenwoordig. ''Leo'' is Latyn en beteken &quot;leeu&quot;. Die eerste pous met dié naam was [[Pous Leo I]] (440–461), wat eerste daarop aanspraak gemaak het dat hy die [[Simon Petrus|apostel Petrus]] se verteenwoordiger op aarde is, terwyl die laaste pous met die naam Leo, [[pous Leo XIII]], bekend geword het as &quot;die werkers se pous&quot;, aangesien hy hom beywer het vir billike lone, werkersregte en sosiale geregtigheid.

=== Bulle, briewe, ensiklieke en konstitusies ===
; Briewe
* ''Dilexi te'' (&quot;Ek het jou liefgehad&quot;, 4 Oktober 2025)

; Ensiklieke
* ''[[Magnifica Humanitas]]'' (&quot;Wonderlike Menslikheid&quot;, 15 Mei 2026)

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Leo XIV|Pous Leo XIV}}
* {{en}} [https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en.html Biografie van pous Leo XIV op die amptelike webwerf van die Heilige Stoel]
* {{en}} {{Twitter|Pontifex}}
* {{en}} {{YouTube|u=vatican|Pous Leo XIV}}
* {{en}} {{CH|https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bprevost.html}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Leo-XIV|title=Leo XIV|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=29 Mei 2026}}

== Nota ==
Saamgestel en vertaal uit die [[:nl:Paus Leo XIV|Nederlandse]], [[:en:Pope Leo XIV|Engelse]], [[:de:Leo XIV.|Duitse]] en [[:fr:Léon XIV|Franse]] wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

== Opvolging ==
{{s-start}}
{{s-bef|voor=Agostino Trapè}}
{{s-ttl|titel=Prior-generaal van die Augustynse Orde|jare=2001–2013}}
{{s-aft|na=Alejandro Moral Antón}}
{{s-bef|voor=Ernst Gutting}}
{{s-ttl|titel=Titulêre Biskop van Sufar|jare=2014–2015}}
{{s-aft|na=Robert P. Reed}}
{{s-bef|voor=Jesús Moliné Labarte}}
{{s-ttl|titel=Biskop van Chiclayo|jare=2015–2023}}
{{s-aft|na=Edinson Edgardo Farfán Córdova}}
{{s-bef|voor=Marc Ouellet}}
{{s-ttl|titel=Prefek van die Dikastery vir Biskoppe|jare=2023–2025}}
{{s-aft|na=Filippo Iannone}}
{{s-bef|voor=[[Pous Franciskus|Franciskus]]}}
{{s-ttl|titel=Pous (Pontifex Maximus)|jare=2025–''hede''}}
{{s-inc}}
{{s-end}}

{{Pouse}}
{{Teenpouse}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Leo XIV}}
[[Kategorie:Amerikaanse teoloë]]
[[Kategorie:Peruane]]
[[Kategorie:Pouse]]
[[Kategorie:Geboortes in 1955]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>dvxhtqn3bg6dp2099gmiw526uly5oy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>452192</id>
    <revision>
      <id>2979092</id>
      <parentid>2971866</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52539-36</username>
        <id>215668</id>
      </contributor>
      <origin>2979092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32911" sha1="fuud2ilhrxdymvzudncjhvhafipx3qt" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vrouekrieketspan
| naam                  = Nieu-Seeland
| beeld                 = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspan.svg
| byskrif               = Kenteken van die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan
| bynaam                = ''White Ferns''
| konferensie           = [[Nieu-Seeland Krieket]] (NZC)
| kaptein               = [[Amelia Kerr]]
| afrigter              = {{vlagikoon|Australië}} [[Ben Sawyer]]
| toetsstatusjaar       = 1935
| ikr_status            = Volle lid
| ikr_aansluiting       = 1926
| ikr_streek            = [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië]]
| toetsrang             = 
| beste_toetsrang       = 
| edi-rang              = 5de
| beste_edi-rang        = 2de
| t20i-rang             = 4de
| beste_t20i-rang       = 3de
| eerste_toets          = t {{Crv-EN}} op [[Lancasterpark]], [[Christchurch]]; 16–18 Februarie 1935
| mees_onlangse_toets   = t {{Crv-EN}} op [[North Marine Road Ground]], [[Scarborough]]; 21–24 Augustus 2004
| aantal_toetse         = 45
| aantal_toetse_vanjaar = 0
| toetsrekord           = 2/10 (4,44%)&lt;br /&gt;(0 gelykop, 33 onbeslis)
| toetsrekord_vanjaar   = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis)
| vk_verskynings        = 3/3
| vk_eerste             = 2014–16
| vk_beste              = Derde plek (in 2014–16)
| eerste_edi            = t {{vlagland|Trinidad en Tobago}} op Clarence Park, St Albans; 23 Junie 1973
| mees_onlangse_edi     = t {{Crv-EN}} op [[Sophia Gardens (krieketveld)|Sophia Gardens]], [[Cardiff]]; 16 Mei 2026
| aantal_edis           = 409
| aantal_edis_vanjaar   = 9
| edi-rekord            = 197/197 (48,17%)&lt;br /&gt;(3 gelykop, 12 onbeslis)
| edi-rekord_vanjaar    = 6/2&lt;br /&gt;(0 gelykop, 1 onbeslis)
| vwb_verskynings       = 13/13
| vwb_eerste            = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]]
| vwb_beste             = '''Kampioen''' (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]])
| vkt_verskynings       = 
| vkt_eerste            = 
| vkt_beste             = 
| eerste_t20i           = t {{Crv-EN}} op [[County-krieketveld, Hove|County-krieketveld]], [[Hove]]; 5 Augustus 2004
| mees_onlangse_t20i    = t {{Crv-EN}} op [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]; 27 Junie 2026
| aantal_t20is          = 204
| aantal_t20is_vanjaar  = 16
| t20i-rekord           = 110/87 (53,92%)&lt;br /&gt;(3 gelykop, 4 onbeslis)
| t20i-rekord_vanjaar   = 10/6&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| vwt20-verskynings     = 10/10
| eerste_vwt20          = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]]
| beste_vwt20           = '''Kampioen''' (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])
| h_patroon_la          = 
| h_patroon_b           = _collar
| h_patroon_ra          = 
| h_patroon_broek       = 
| h_linkerarm           = FFFFF6
| h_liggaam             = FFFFF6
| h_regterarm           = FFFFF6
| h_broek               = FFFFF6
| a_patroon_la          = _fig12t
| a_patroon_b           = _nz_odi_2526
| a_patroon_ra          = _fig12t
| a_patroon_broek       = 
| a_linkerarm           = 000000
| a_liggaam             = 000000
| a_regterarm           = 000000
| a_broek               = 000000
| t_patroon_la          = 
| t_patroon_b           = _nz_t20i26
| t_patroon_ra          = 
| t_patroon_broek       = 
| t_linkerarm           = 000000
| t_liggaam             = 26BCB8
| t_regterarm           = 000000
| t_broek               = 000000
}}

Die '''Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan''' ([[Engels]]: ''New Zealand women’s national cricket team'', afgekort ''New Zealand Women'' of ''New Zealand W''), met die bynaam ''White Ferns'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Nieu-Seeland]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Nieu-Seeland Krieket]] (''NZC'', van Engels: ''New Zealand Cricket'') en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status.

Ná [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] en [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] is Nieu-Seeland die derde oudste vrouekrieketspan in internasionale krieket en het in 1935 in sy eerste toetswedstryd teen Engeland gespeel. Nieu-Seeland se beste prestasies tot dusver is een titel elk tydens [[vrouekrieketwêreldbeker]]- (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]]) en [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]). Nieu-Seeland is tans (Junie 2026) vyfde op die IKR-vroue-eendagranglys en vierde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 Mei 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Een voormalige Nieu-Seelandse speler is in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Nieu-Seeland Krieket}}
Die beheerliggaam van krieket in Nieu-Seeland, Nieu-Seeland Krieket (''NZC'', ''New Zealand Cricket''), is op 27 Desember 1894 as die Nieu-Seeland Krieketraad gestig (''NZCC'', ''New Zealand Cricket Council'') en is die toesighouer van die Nieu-Seelandse nasionale krieketspanne.&lt;ref name=&quot;Press&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP18941228.2.12 |title=Cricket Conference: Formation of a New Zealand Council |publisher=Press |page=3 |volume=LI |issue=8987 |date=28 Desember 1894 |accessdate=27 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Sedert 31 Mei 1926 is Nieu-Seeland ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) en mag dus toetskrieket speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket |title=New Zealand Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Nieu-Seeland Krieket bestuur al die Nieu-Seeland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en vir die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is Nieu-Seeland Krieket verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nieu-Seelandse span.

Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nieu-Seeland oor ’n o. 19-nasionale span wat aan die [[o. 19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=27 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Oorsprong ===
[[Lêer:New Zealand women's cricket team, United Kingdom tour of 1954.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan tydens hul 1954-toer na Engeland]]
Die eerste gedokumenteerde vrouekrieketwedstryd in Nieu-Seeland het in 1886 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] plaasgevind. Daarna is talle klubs gestig, waardeur die sport vir vroue ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] in die land gevestig het. Die eerste provinsiale beheerliggame is ná 1928 gestig en nadat in 1933 die [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engelse span]] aangebied het om tydens hul 1934/35-toer na Australië ook Nieu-Seeland te besoek, het die sport se ontwikkeling ’n groot hupstoot gekry.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/women-together/new-zealand-womens-cricket-council |title=New Zealand Women's Cricket Council 1933–1992 |publisher=New Zealand History |author=Prue Hyman |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is die Nieu-Seelandse Vrouekrieketraad (''New Zealand Women’s Cricket Council'') gestig wat die land se vrouekrieket gereël en ’n nasionale span benoem het wat as die derde span internasionale wedstryde gespeel het. Die nasionale span se eerste ontmoeting met Engeland het in ’n swak nederlaag geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-smoking-drinking-gambling-or-men-331397 |title=No smoking, drinking, gambling … or men |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=19 Januarie 2008 |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt;

Eers ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die volgende wedstryd gereël. Tydens die 1947/48-seisoen het [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] vir ’n [[Toetskrieket|toetswedstryd]] Nieu-Seeland besoek en die Nieu-Seelanders het weereens ’n swak nederlaag gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-women-tour-of-new-zealand-1947-48-62058/new-zealand-women-vs-australia-women-only-test-67408/full-scorecard |title=Only Test, Wellington, Mar 20 – 23 1948, Australia Women tour of New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; Oor die volgende jare heen het Nieu-Seeland talle toetsreekse teen beide Australië en Engeland gespeel, maar dit het tot in 1971/72 geneem, voordat hulle hul eerste toetswedstryd tydens hul toer na Australië kon wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-australia-1971-72-62240/australia-women-vs-new-zealand-women-only-test-67442/full-scorecard |title=Only Test, Melbourne, February 05 – 08, 1972, New Zealand Women tour of Australia |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; Gedurende dieselfde seisoen het hulle ook hul eerste toetsreeks in [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] gespeel wat hulle ná ’n oorwinning beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-south-africa-1971-72-62238/south-africa-women-vs-new-zealand-women-3rd-test-67445/full-scorecard |title=3rd Test, Johannesburg, March 24 – 27, 1972, New Zealand Women tour of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; Dit was die Nieu-Seelandse span se laaste toetsoorwinning tot op hede.

=== Eerste krieketwêreldbekertitel ===
[[Lêer:New Zealand women's representative cricket team, of 1966.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan in 1966]]
Onder haar [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Trish McKelvey]], wat dié pos van 1966 af beklee het, het die Nieu-Seelanders tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] in hul eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] gespeel en kon dié toernooi ná Australië en Engeland in die derde plek afsluit. Tydens die daaropvolgende [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]]) het hulle dieselfde prestasie behaal. Sedert 1984/85 ding hulle met Australië mee om die Rose Bowl, ’n jaarlikse EDI-reeks wat afwisselend in albei lande beslis word. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993]] het die span vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar teen Engeland vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-women-took-over-lord-s-396113 |title=When women took over Lord's |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=20 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; In die 1994/95-seisoen het die Nieu-Seelanders in hul eerste reeks teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] te staan gekom, in 1996 teen [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] en in 1996/97 teen [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]]. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] het die span in die halfeindstryd Engeland geklop, maar die keer die eindstryd teen Australië verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hero-honda-women-s-world-cup-1997-98-61222/england-women-vs-new-zealand-women-2nd-sf-66988/full-scorecard |title=2nd SF, Chennai, December 26, 1997, Hero Honda Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/hero-honda-women-s-world-cup-1997-98-61222/australia-women-vs-new-zealand-women-final-66905/full-scorecard |title=Final, Kolkata, December 29, 1997, Hero Honda Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo | accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; Daarna het [[Emily Drumm]] as kaptein oorgeneem en die span het in hierdie tydperk talle reekse beklink. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] het hulle in die eindstryd teen Australië geseëvier en hul eerste titel ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/winning-the-cup-losing-a-cap-394797 |title=Winning the cup, losing a cap |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt;

=== Eerste T20I-vrouewêreldbekertitel ===
[[Lêer:2020 ICC W T20 WC NZ v SL 02-22 Perera (01).jpg|duimnael|links|Nieu-Seeland teen [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]]]
In die daaropvolgende jare het die span enkele reekse teen Ierland en [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] gewen. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] het die Nieu-Seelanders egter in die halfeindstryd teen Indië vasgeval. Hulle het dié opponent tydens hul tuisreeks in die 2005/06-seisoen geklop, maar dit was saam met hul oorwinning oor Engeland gedurende somer 2007 hul enigste prestasie tot die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]], waar hulle die eindstryd gehaal het, maar deur Engeland verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2008-09-351827/england-women-vs-new-zealand-women-final-357980/match-report |title=England lift World Cup after late dram |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Roesler |date=22 Maart 2009 |accessdate=7 April 2022}}&lt;/ref&gt; Ná die invoering van [[Twintig20|T20I-krieket]] het die span tydens die eerste twee [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] die eindstryd gehaal. Daarna het die Nieu-Seelanders tydens belangrike toernooie egter gesukkel. In [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] het hulle tydens die T20I-vrouewêreldbekertoernooie die halfeindrondte gehaal, maar tydens beide die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] en die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] is hulle in die groepfase uitgeskakel. Ná hierdie teleurstellings het Nieu-Seeland tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] onder haar kaptein [[Sophie Devine]] die eindstryd teen Suid-Afrika gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=10 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt; Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het egter teleurstellend verloop en die Nieu-Seelanders is in die groepfase uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cn7exx5d02lo |title=India beat New Zealand to take last semi-final spot |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=23 Oktober 2025 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] is die verdedigende kampioen Nieu-Seeland ook in die groepfase uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2026/jun/27/england-v-new-zealand-womens-t20-world-cup-live |title=England thrash New Zealand by nine wickets to eliminate them from Women’s T20 Cricket World Cup – as it happened! |publisher=[[The Guardian]] |author=Tanya Aldred |date=27 Junie 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Bynaam ==
Die Nieu-Seelandse vrouekrieketspan se bynaam is ''White Ferns''. Dit is een van talle byname vir Nieu-Seelandse nasionale spanne wat verband hou met die [[All Blacks]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzealand.com/int/feature/new-zealand-people/ |title=New Zealand People |publisher=New Zealand |accessdate=27 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Spelers ==
=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Debbie Hockley CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Debbie Hockley (2021)]]
Een voormalige Nieu-Seelandse speler is vir haar uitstekende prestasie in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Debbie Hockley]] || Veelsydig || 2013
|}

=== Spelerstatistieke ===
Daar het altesaam 125 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 155 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 75 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Nieu-Seeland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nieu-Seelandse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het.

==== Lopies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Lopies
|-
| [[Debbie Hockley]]
| 1979–1996
| align=center | 19
| align=center | '''1&amp;nbsp;301'''
| [[Suzie Bates]]
| 2006–2026
| align=center | 184
| align=center | '''5&amp;nbsp;982'''
| [[Suzie Bates]]
| 2007–2026
| align=center | 186
| align=center | '''4&amp;nbsp;758'''
|-
| [[Judi Doull]]
| 1966–1975
| align=center | 11
| align=center | '''{{0}}779'''
| [[Amy Satterthwaite]]
| 2007–2022
| align=center | 145
| align=center | '''4&amp;nbsp;639'''
| [[Sophie Devine]]
| 2006–2026
| align=center | 158
| align=center | '''3&amp;nbsp;817'''
|-
| [[Trish McKelvey]]
| 1966–1979
| align=center | 15
| align=center | '''{{0}}699'''
| [[Sophie Devine]]
| 2006–2025
| align=center | 159
| align=center | '''4&amp;nbsp;279'''
| [[Amelie Kerr]]
| 2016–hede
| align=center | 104
| align=center | '''2&amp;nbsp;049'''
|-
| [[Jackie Clark]]
| 1984–1992
| align=center | 11
| align=center | '''{{0}}482'''
| [[Debbie Hockley]]
| 1982–2000
| align=center | 118
| align=center | '''4&amp;nbsp;064'''
| [[Amy Satterthwaite]]
| 2007–2021
| align=center | 111
| align=center | '''1&amp;nbsp;784'''
|-
| [[Kirsty Bond]]
| 1995–1996
| align=center | {{0}}6
| align=center | '''{{0}}473'''
| [[Haidee Tiffen]]
| 1999–2009
| align=center | 117
| align=center | '''2&amp;nbsp;919'''
| [[Maddy Green]]
| 2012–hede
| align=center | 128
| align=center | '''1&amp;nbsp;439'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 30 Junie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 30 Junie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 30 Junie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==== Paaltjies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Paaltjies
|-
| [[Jackie Lord]]
| 1966–1979
| align=center | 15
| align=center | '''55'''
| [[Amelie Kerr]]
| 2016–hede
| align=center | {{0}}93
| align=center | '''129'''
| [[Sophie Devine]]
| 2006–2026
| align=center | 158
| align=center | '''130'''
|-
| [[Jill Saulbrey]]
| 1966–1975
| align=center | 11
| align=center | '''35'''
| [[Lea Tahuhu]]
| 2011–2025
| align=center | 103
| align=center | '''125'''
| [[Amelia Kerr]]
| 2016–hede
| align=center | 104
| align=center | '''111'''
|-
| [[Pat Carrick]]
| 1969–1977
| align=center | {{0}}7
| align=center | '''21'''
| [[Sophie Devine]]
| 2006–2025
| align=center | 159
| align=center | '''111'''
| [[Lea Tahuhu]]
| 2011–2026
| align=center | 104
| align=center | '''100'''
|-
| [[Joc Burley]]
| 1966–1969
| align=center | {{0}}6
| align=center | '''21'''
| [[Aimee Watkins]]
| 2002–2011
| align=center | 103
| align=center | '''{{0}}92'''
| [[Leigh Kasperek]]
| 2015–2024
| align=center | {{0}}52
| align=center | '''{{0}}81'''
|-
| [[Jean Coulston]]
| 1954–1957
| align=center | {{0}}5
| align=center | '''19'''
| [[Nicola Browne]]
| 2002–2014
| align=center | 125
| align=center | '''{{0}}88'''
| [[Suzie Bates]]
| 2007–2026
| align=center | 186
| align=center | '''{{0}}62'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 30 Junie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 30 Junie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 30 Junie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Spankapteins ===
Tot op hede was nege spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nieu-Seeland tydens ’n toetswedstryd, 16 tydens ’n EDI en sewe tydens ’n T20I.&lt;ref&gt;Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | Toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | EDI&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | T20I&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk
|-
| 1
| Ruth Symons
| 1935
| Bev Brentnall
| 1973
| Maia Lewis
| 2004
|-
| 2
| Ina Lamason
| 1948–1949
| Trish McKelvey
| 1977–1982
| Haidee Tiffen
| 2006–2009
|-
| 3
| Rona McKenzie
| 1954–1961
| Debbie Hockley
| 1984–1999
| Aimee Watkins
| 2009–2011
|-
| 4
| Trish McKelvey
| 1966–1979
| Ingrid Jagersma
| 1985
| '''Suzie Bates'''
| 2012–hede
|-
| 5
| Debbie Hockley
| 1984–1985
| Lesley Murdoch
| 1986–1990
| Sophie Devine
| 2014–2024
|-
| 6
| Lesley Murdoch
| 1990
| Karen Plummer
| 1992
| Amy Satterthwaite
| 2018–2021
|-
| 7
| Karen Plummer
| 1992
| Sarah Illingworth
| 1993–1996
| Amelia Kerr
| 2023–2024
|-
| 8
| Sarah Illingworth
| 1995–1996
| Maia Lewis
| 1997–2005
|
|
|-
| 9
| Maia Lewis
| 2003–2004
| Emily Drumm
| 2000–2003
|
|
|-
| 10
|
|
| Catherine Campbell
| 2000
|
|
|-
| 11
|
|
| Haidee Tiffen
| 2004–2009
|
|
|-
| 12
|
|
| Aimee Watkins
| 2008–2011
|
|
|-
| 13
|
|
| Amy Satterthwaite
| 2010–2022
|
|
|-
| 14
|
|
| '''Suzie Bates'''
| 2011–hede
|
|
|-
| 15
|
|
| Sophie Devine
| 2020–2025
|
|
|-
| 16
|
|
| Amelia Kerr
| 2024
|
|
|}

== Rekords ==
=== Toetsrekord teen ander lande ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-AU}} || 13 || 1 || 4 || 0 || 8 || 7,69 || 8 Februarie 1972
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-EN}} || 23 || 0 || 6 || 0 || 17 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IN}} || 6 || 0 || 0 || 0 || 6 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-ZA}} || 3 || 1 || 0 || 0 || 2 || 33,33 || 13 Maart 1972
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''45''' || '''2''' || '''10''' || '''0''' || '''33''' || '''4,44''' || 8 Februarie 1972
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met toets #152 op 6–8 Maart 2026. Laaste keer hersien op 30 Junie 2026.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-test-matches-8 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== EDI-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Volle lede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-AU}} || 136 || 31 || 103 || 0 || 2 || 22,79 || 8 Februarie 1985
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-BD}} || 5 || 3 || 0 || 0 || 2 || 60,00 || 7 Maart 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-EN}} || 89 || 38 || 48 || 1 || 2 || 42,70 || 14 Julie 1973
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IE}} || 20 || 18 || 0 || 0 || 2 || 90,00 || 29 November 1988
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IN}} || 58 || 34 || 23 || 1 || 0 || 58,62 || 5 Januarie 1978
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-PK}} || 18 || 15 || 1 || 1 || 1 || 83,33 || 28 Januarie 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-LK}} || 17 || 13 || 2 || 0 || 2 || 76,47 || 13 Desember 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-ZA}} || 24 || 14 || 10 || 0 || 0 || 58,33 || 13 Februarie 1999
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-WI}} || 23 || 13 || 9 || 0 || 1 || 56,52 || 26 Julie 1993
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Julie 1993
|-
|align=&quot;left&quot;| Internasionale XI || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 12 Januarie 1982
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagikoon|Engeland}} Jong Engeland || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Julie 1973
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NL}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Augustus 1984
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Trinidad en Tobago}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 1973
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''409''' || '''197''' || '''197''' || '''3''' || '''12''' || '''48,17''' || 23 Junie 1973
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met EDI #1550 op 16 Mei 2026. Laaste keer hersien op 30 Junie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / New Zealand Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Mei 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Vrouekrieketwêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Derde plek
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Derde plek
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Derde plek
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Derde plek
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Naaswenner
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Naaswenner
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || '''Kampioen'''
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Halfeindrondte
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Vierde plek
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Groepfase
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Groepfase
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Groepfase
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}}
|}

=== T20I-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Volle lede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-AU}} || 55 || 21 || 32 || 1 || 1 || 38,18 || 6 Maart 2008
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-BD}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Februarie 2020
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-EN}} || 44 || 9 || 35 || 0 || 0 || 20,45 || 5 Augustus 2004
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IE}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Maart 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IN}} || 14 || 10 || 4 || 0 || 0 || 71,42 || 18 Junie 2009
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-PK}} || 12 || 10 || 2 || 0 || 0 || 83,33 || 10 Mei 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-LK}} || 18 || 14 || 3 || 0 || 1 || 77,78 || 8 Mei 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-ZA}} || 22 || 16 || 5 || 0 || 1 || 72,73 || 10 Augustus 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-WI}} || 25 || 16 || 6 || 2 || 1 || 64,00 || 13 Junie 2009
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 2026
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Zimbabwe}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Februarie 2026
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''204''' || '''110''' || '''87''' || '''3''' || '''4''' || '''53,92''' || 5 Augustus 2004
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met T20I #2907 op 28 Junie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/new-zealand-women-2614/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / New Zealand Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Junie 2026 |accessdate=30 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== T20I-vrouewêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || '''Kampioen'''
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer''
|}

=== Statebondspele ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|2024 || Bronsmedalje
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]]
* [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|New Zealand women's national cricket team|Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan}}
* {{en}} [https://www.nzc.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Krieket]
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/new-zealand-women-2563 Nieu-Seeland-vroue op ESPNcricinfo]
* {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/new-zealand-cricket Nieu-Seeland by die IKR]

{{Nasionale vrouekrieketspanne}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Krieket in Nieu-Seeland]]
[[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]]</text>
      <sha1>fuud2ilhrxdymvzudncjhvhafipx3qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>452306</id>
    <revision>
      <id>2979094</id>
      <parentid>2971933</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52539-36</username>
        <id>215668</id>
      </contributor>
      <origin>2979094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35244" sha1="80cg0mn2zktdvxr9x5mk0xu2yma6r7q" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vrouekrieketspan
| naam                  = Suid-Afrika
| beeld                 = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan.svg
| byskrif               = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan
| bynaam                = Proteas
| konferensie           = [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA)
| kaptein               = [[Laura Wolvaardt]]
| afrigter              = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Mandla Mashimbyi]]
| toetsstatusjaar       = 1960
| ikr_status            = Volle lid
| ikr_aansluiting       = 1909
| ikr_streek            = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika)
| toetsrang             = 
| beste_toetsrang       = 
| edi-rang              = 4de
| beste_edi-rang        = 5de (18 Maart 2021)
| t20i-rang             = 5de
| beste_t20i-rang       = 5de
| eerste_toets          = t {{Crv-EN}} op [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]; 2–5 Desember 1960
| mees_onlangse_toets   = t {{Crv-NZ}} op [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]]; 15–17 Desember 2024
| aantal_toetse         = 16
| aantal_toetse_vanjaar = 0
| toetsrekord           = 1/8 (6,25%)&lt;br /&gt;(0 gelykop, 7 onbeslis)
| toetsrekord_vanjaar   = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis)
| vk_verskynings        = 3/3
| vk_eerste             = 2014–16
| vk_beste              = 3de plek (in 2017–20)
| eerste_edi            = t {{Crv-IE}} op [[Stormont (krieketveld)|Stormont]], [[Belfast]]; 5 Augustus 1997
| mees_onlangse_edi     = t {{Crv-NZ}} op [[Basin Reserve]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]; 4 April 2026
| aantal_edis           = 276
| aantal_edis_vanjaar   = 6
| edi-rekord            = 144/116 (52,17%)&lt;br /&gt;(5 gelykop, 11 onbeslis)
| edi-rekord_vanjaar    = 3/3&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| vwb_verskynings       = 8/13
| vwb_eerste            = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]]
| vwb_beste             = Naaswenner (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]])
| vkt_verskynings       = 
| vkt_eerste            = 
| vkt_beste             = 
| eerste_t20i           = t {{Crv-NZ}} op [[County-krieketveld, Taunton|County-krieketveld]], [[Taunton]]; 10 Augustus 2007
| mees_onlangse_t20i    = t {{Crv-EN}} op [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]; 2 Julie 2026
| aantal_t20is          = 194
| aantal_t20is_vanjaar  = 19
| t20i-rekord           = 88/99 (45,36%)&lt;br /&gt;(0 gelykop, 7 onbeslis)
| t20i-rekord_vanjaar   = 11/8&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| vwt20-verskynings     = 10/10
| eerste_vwt20          = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]]
| beste_vwt20           = Naaswenner (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])
| h_patroon_la          = 
| h_patroon_b           = _rsa_test26
| h_patroon_ra          = 
| h_patroon_broek       = 
| h_linkerarm           = FFFFF0
| h_liggaam             = FFFFF0
| h_regterarm           = FFFFF0
| h_broek               = FFFFF0
| a_patroon_la          = _rsa_ct25
| a_patroon_b           = _rsa_ct25
| a_patroon_ra          = _rsa_ct25
| a_patroon_broek       = _goldsides
| a_linkerarm           = 005443
| a_liggaam             = 005443
| a_regterarm           = 005443
| a_broek               = 005443
| t_patroon_la          = _rsa_t20_25
| t_patroon_b           = _rsa_t20_25
| t_patroon_ra          = _rsa_t20_25
| t_patroon_broek       = _goldsides
| t_linkerarm           = F2C200
| t_liggaam             = F2C200
| t_regterarm           = F2C200
| t_broek               = 005443
}}

Die '''Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan''', met die bynaam ''Proteas'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Suid-Afrika]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA) en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Die Proteas is na die [[koningsprotea]], die nasionale blom van Suid-Afrika, genoem. Krieket is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Proteas behoort tot dié land se vernaamste nasionale spanne.

In 1960 het Suid-Afrika in sy eerste toetswedstryd teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] gespeel, maar nadat ’n onverbiddelike weerstand teen Suid-Afrika se [[apartheid]]sbeleid ontstaan het, is ’n internasionale verbanning uit internasionale krieket aangekondig, nadat ander internasionale beheerliggame Suid-Afrika ook uitgesluit het. Vervolgens het Suid-Afrika nie aan die eerste vier [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]]) deelgeneem nie.

Die uitsluiting uit internasionale krieket was tot in 1991 in werking en sedert hul hertoelating vertoon die span sterk, maar het tot dusver minder sukses tydens internasionale toernooie behaal. Al is Suid-Afrika telkens een van die gunstelingspanne om beide die [[vrouekrieketwêreldbeker]] en die [[T20I-vrouewêreldbeker]] te verower, het dié eer hulle nog nie te beurt geval nie. Hul beste prestasie tot dusver is die eindstryd, wat die Proteas tydens een vrouekrieketwêreldbekertoernooi gehaal het (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) en twee T20I-vrouewêreldbekertoernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]). Suid-Afrika is tans (Julie 2026) vierde op die IKR-vroue-eendagranglys en vyfde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 Mei 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Krieket Suid-Afrika}}
Van die 1880’s af is krieket in Suid-Afrika deur beheerliggame bestuur en van die 1890’s af was daar aparte beheerliggame vir elkeen van die [[Demografie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe]].&lt;ref name=&quot;UCB&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/NATIONAL/RSA/ABOUT_THE_UCB/ |title=The United Cricket Board of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Op 15 Junie 1909 het Suid-Afrika saam met [[Krieket Australië|Australië]] en [[Marylebone-krieketklub|Engeland]] die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) gestig.&lt;ref name=&quot;IKK&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika het in Junie 1991 met die samesmelting van die in 1976 gestigte Suid-Afrikaanse Krieketunie en die Suid-Afrikaanse Krieketraad ontstaan, waardeur die etniese verdeling in Suid-Afrikaanse krieket beëindig is. Krieket Suid-Afrika (KSA) is in 2002 gestig en het tot in 2008 langs die in 1991 gestigte Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika (VKR) bestaan. Van 2002 tot 2008 was die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika verantwoordelik vir amateurkrieket, terwyl Krieket Suid-Afrika toesig gehou het oor professionele krieket; in 2008 het die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika saamgesmelt met Krieket Suid-Afrika. Sedertdien is dit die beheerliggaam van krieket in Suid-Afrika en toesighouer van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://cricket.co.za/about-csa/ |title=About CSA |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Reeds in 1991 het Suid-Afrika weer ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en Suid-Afrika mag dus toetskrieket speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa |title=Cricket South Africa |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=3 Julie 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Krieket Suid-Afrika bestuur al die Suid-Afrika-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KSA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Suid-Afrikaanse span.

Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Suid-Afrika oor ’n o. 19-nasionale span wat aan die [[o. 19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Oorsprong ===
Vrouekrieket in Suid-Afrika dateer terug na die laat 19de eeu. Destyds is die eerste klubs in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Polokwane|Pietersburg]] gestig. Die meeste van hierdie klubs het egter slegs kortstondig bestaan. In die 1930’s is daar weer probeer om vrouekrieket in Suid-Afrika te vestig, maar dit het eers ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] geslaag, nadat vrouekrieket vanuit sy vesting in die [[Kaapprovinsie]] na die ander provinsies versprei het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Isabelle Duncan |title=Skirting the Boundary: A History of Women's Cricket |publisher=Biteback Publishing}}&lt;/ref&gt; Die eerste internasionale wedstryd is tydens die 1960/61-seisoen beslis, toe [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] Suid-Afrika besoek het. In Desember 1960 het die Suid-Afrikaners in hul eerste [[Toetskrieket|toetswedstryd]] in Port Elizabeth gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-women-tour-of-south-africa-1960-61-61560/south-africa-women-vs-england-women-1st-test-67425/full-scorecard |title=1st Test, Port Elizabeth, Dec 2 – 5 1960, England Women tour of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Hulle het die reeks met 0–1 verloor. Ná die toer het Suid-Afrika se internasionale betrekkinge vanweë sy [[apartheid]]sbeleid versleg. As gevolg van die affêre rondom [[Basil D'Oliveira]] het internasionale spanne geweier om aan sporttoernooie in Suid-Afrika deel te neem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/cricket-features/dropping-dolly-d-oliveira-affair-nightwatchman-50-years-on-long-read |title=Dropping Dolly: The D’Oliveira affair 50 years on |publisher=Wisden |author=Rich Evans |date=27 Junie 2018 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is die 1968-reeks teen Engeland afgelas en tydens die 1971/72-seisoen is die laaste reeks teen [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]] beslis, wat die Suid-Afrikaners ook met 0–1 verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bruce Murray, Richard Parry en Jonty Winch |title=Cricket and Society in South Africa, 1910–1971: From Union to Isolation |date=1 September 2018 |publisher=Springer}}&lt;/ref&gt;

=== Terugkeer na internasionale vlak ===
[[Lêer:South africa women at taunton.jpg|duimnael|links|Die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan in 2009]]
Terwyl in manskrieket rebelletoere na Suid-Afrika onderneem is om die isolasie te omseil, het vrouekrieket gesukkel. Ook nadat die skorsing in 1991 gelig is, het dit tot in 1997 geneem dat Suid-Afrika weer ’n internasionale wedstryd gespeel het, toe hulle na [[Ierland]] en [[Engeland]] vertrek het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://static.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997/OTHERS+ICC/RSA-WOMEN_IN_ENG/ARTICLES/WOMENS_ODI1_PREVIEW_15AUG1997.html |title=Women's Cricket: S Africans to test England hopefuls |publisher=ESPNcricinfo |author=Cathy Harris |date=15 Augustus 1997 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Terwyl die span sy reeks teen Ierland met 3–0 gewen en sy [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-buiging]] gemaak het, is hulle deur Engeland met 2–1 geklop. Daarna het die Suid-Afrikaners aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] deelgeneem, waar hulle in die kwarteindstryd teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] vasgeval het. Daarna is die span in sy EDI-reekse in [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], Nieu-Seeland en Engeland verslaan. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] het hulle die halfeindrondte gehaal, maar hulle is deur Australië geklop. Tydens die 2001/02-seisoen het die span sy reeks teen Indië gewen, waarna hulle drie agtereenvolgende reekse teen Engeland verloor het. Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] is in Suid-Afrika beslis, maar die gasvroue het slegs een oorwinning oor [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] aangeteken en is uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-and-west-indies-to-contest-one-day-series-143779 |title=South Africa and West Indies to contest one-day series |publisher=ESPNcricinfo |date=3 April 2005 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-edge-thriller-against-west-indies-146429 |title=South Africa edge thriller against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=24 Maart 2005 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Gedurende somer 2007 het die Proteas sy eerste toetsoorwinning oor [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-tour-of-netherlands-2007-298726/netherlands-women-vs-south-africa-women-only-test-298730/match-report |title=South Africa crush Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |date=31 Julie 2007 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]] is die span sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2008-09-351827/new-zealand-women-vs-south-africa-women-12th-match-group-a-357967/match-report |title=New Zealand batter South Africa by 199 runs |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Maart 2009 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt;

Tydens die eerste drie [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]]) is die Suid-Afrikaners telkens in die groepfase uitgeskakel, terwyl die span se prestasies onder die [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Mignon du Preez]] verbeter het. So het hulle tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] die halfeindrondte gehaal, waar hulle deur Engeland geklop is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-world-t20-2013-14-628373/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-683013/match-report |title=Shrubsole, run-outs give England massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=4 April 2014 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Onder [[Dane van Niekerk]] het die Proteas ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017]] weer die halfeindrondte gehaal en weer teen Engeland vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-wwc-2017-1085935/england-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1085973/match-report |title=England hold nerve in thriller to make final |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=18 Julie 2017 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] is hulle in die halfeindrondte deur Australië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-2019-20-1172990/australia-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1173069/match-report |title=Meg Lanning's 49* puts Australia in final against India |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=5 Maart 2020 |accessdate=9 Julie 2022}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022]] het hulle ook daarin geslaag, maar hulle is deur Engeland verslaan. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]] het die Proteas in die halfeindrondte Engeland geklop en vir die eerste keer ’n wêreldbekereindstryd gehaal. Die span het egter teen Australië verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2022-23-1338037/south-africa-women-vs-australia-women-final-1338062/match-report |title=Mooney's 74* leads clinical Australia to sixth T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=26 Februarie 2023 |accessdate=14 Julie 2023}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika het tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] sy tweede agtereenvolgende eindstryd gehaal, maar hulle is deur Nieu-Seeland geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=20 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt; Die Proteas het tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] vir die eerste keer ’n krieketwêreldbekereindstryd gehaal – beide mans en vroue – maar met 52 lopies teen die medegasvroue Indië vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/match-report |title=Deepti, Shafali star as India savour World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=2 November 2025 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die span het by die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] na die halfeindstryd deurgedring, waar hulle deur die gasvroue Engeland egter met 40 lopies geklop is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1490708/match-report |title=Nat Sciver-Brunt, Heather Knight put England in final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=2 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Spelers ==
=== Spelerstatistieke ===
Daar het altesaam 71 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 97 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 65 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Suid-Afrika gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Suid-Afrikaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het.

==== Lopies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Lopies
|-
| [[Marizanne Kapp]]
| 2014–hede
| align=center | 4
| align=center | '''395'''
| [[Laura Wolvaardt]]
| 2016–hede
| align=center | 128
| align=center | '''5&amp;nbsp;695'''
| [[Laura Wolvaardt]]
| 2016–hede
| align=center | 104
| align=center | '''2&amp;nbsp;898'''
|-
| [[Suné Luus]]
| 2022–hede
| align=center | 4
| align=center | '''299'''
| [[Mignon du Preez]]
| 2007–2022
| align=center | 154
| align=center | '''3&amp;nbsp;760'''
| [[Tazmin Brits]]
| 2018–hede
| align=center | {{0}}84
| align=center | '''2&amp;nbsp;143'''
|-
| [[Jennifer Gove]]
| 1960–1972
| align=center | 7
| align=center | '''256'''
| [[Marizanne Kapp]]
| 2009–hede
| align=center | 162
| align=center | '''3&amp;nbsp;511'''
| [[Dane van Niekerk]]
| 2009–hede
| align=center | {{0}}94
| align=center | '''1&amp;nbsp;962'''
|-
| [[Laura Wolvaardt]]
| 2022–hede
| align=center | 4
| align=center | '''255'''
| [[Lizelle Lee]]
| 2013–2022
| align=center | 100
| align=center | '''3&amp;nbsp;315'''
| [[Lizelle Lee]]
| 2013–2021
| align=center | {{0}}82
| align=center | '''1&amp;nbsp;896'''
|-
| [[Eileen Hurly]]
| 1960–1961
| align=center | 4
| align=center | '''240'''
| [[Suné Luus]]
| 2012–hede
| align=center | 151
| align=center | '''3&amp;nbsp;141'''
| [[Suné Luus]]
| 2012–hede
| align=center | 146
| align=center | '''1&amp;nbsp;872'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Julie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Julie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Julie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==== Paaltjies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Paaltjies
|-
| [[Lorna Ward]]
| 1960–1972
| align=center | 7
| align=center | '''27'''
| [[Shabnim Ismail]]
| 2007–2022
| align=center | 127
| align=center | '''191'''
| [[Shabnim Ismail]]
| 2007–hede
| align=center | 119
| align=center | '''131'''
|-
| [[Nonkululeko Mlaba]]
| 2022–hede
| align=center | 4
| align=center | '''13'''
| [[Marizanne Kapp]]
| 2009–hede
| align=center | 162
| align=center | '''181'''
| [[Marizanne Kapp]]
| 2009–hede
| align=center | 126
| align=center | '''101'''
|-
| [[Gloria Williamson]]
| 1972–1972
| align=center | 3
| align=center | '''12'''
| [[Ayabonga Khaka]]
| 2012–hede
| align=center | 121
| align=center | '''151'''
| [[Ayabonga Khaka]]
| 2012–hede
| align=center | {{0}}89
| align=center | '''{{0}}81'''
|-
| [[Sunette Loubser]]
| 2007–2014
| align=center | 2
| align=center | '''11'''
| [[Dane van Niekerk]]
| 2009–2025
| align=center | 110
| align=center | '''138'''
| [[Nonkululeko Mlaba]]
| 2019–hede
| align=center | {{0}}83
| align=center | '''{{0}}79'''
|-
| [[Jennifer Gove]]
| 1960–1972
| align=center | 7
| align=center | '''{{0}}9'''
| [[Suné Luus]]
| 2012–hede
| align=center | 151
| align=center | '''128'''
| [[Dané van Niekerk]]
| 2009–hede
| align=center | {{0}}94
| align=center | '''{{0}}65'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Julie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Julie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Julie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Spankapteins ===
Tot op hede was agt spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Suid-Afrika tydens ’n toetswedstryd, 14 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.&lt;ref&gt;Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | Toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | EDI&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | T20I&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk
|-
| 1
| Sheelagh Nefdt
| 1960–1961
| Kim Price
| 1997–2000
| Cri-Zelda Brits
| 2007–2010
|-
| 2
| Maureen Payne
| 1972
| Linda Olivier
| 1999
| Sunette Loubser
| 2009
|-
| 3
| Cindy Eksteen
| 2002
| Cindy Eksteen
| 1999–2002
| Alicia Smith
| 2009
|-
| 4
| Alison Hodgkinson
| 2003
| Alison Hodgkinson
| 2003–2005
| Mignon du Preez
| 2011–2016
|-
| 5
| Cri-Zelda Brits
| 2007
| Cri-Zelda Brits
| 2007–2011
| Dane van Niekerk
| 2014–2021
|-
| 6
| Mignon du Preez
| 2014
| Sunette Loubser
| 2009
| Dinesha Devnarain
| 2016
|-
| 7
| Suné Luus
| 2022
| Alicia Smith
| 2009
| Chloe Tryon
| 2018–2024
|-
| 8
| '''Laura Wolvaardt'''
| 2024–hede
| Mignon du Preez
| 2011–2016
| Suné Luus
| 2019–2023
|-
| 9
|
|
| Dinesha Devnarain
| 2016
| '''Laura Wolvaardt'''
| 2023–hede
|-
| 10
|
|
| Dane van Niekerk
| 2016–2021
| Tazmin Brits
| 2023
|-
| 11
|
|
| Lizelle Lee
| 2016
| Nadine de Klerk
| 2024
|-
| 12
|
|
| Suné Luus
| 2017–2022
|
|
|-
| 13
|
|
| Chloe Tryon
| 2017–2025
|
|
|-
| 14
|
|
| '''Laura Wolvaardt'''
| 2021–hede
|
|
|}

== Rekords ==
=== Toetsrekord teen ander lande ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-AU}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-EN}} || 8 || 0 || 3 || 0 || 5 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IN}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NL}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Julie 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NZ}} || 3 || 0 || 1 || 0 || 2 || 0,00 || –
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''16''' || '''1''' || '''8''' || '''0''' || '''7''' || '''6,25''' || 31 Julie 2007
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met toets #152 op 6–8 Maart 2026. Laaste keer hersien op 3 Julie 2026.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== EDI-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Volle lede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-AU}} || 19 || 1 || 17 || 1 || 0 || 5,26 || 7 Februarie 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-BD}} || 22 || 19 || 3 || 0 || 0 || 86,36 || 6 September 2012
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-EN}} || 48 || 11 || 36 || 0 || 1 || 22,92 || 17 Augustus 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IE}} || 23 || 21 || 1 || 0 || 1 || 91,30 || 5 Augustus 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IN}} || 35 || 13 || 21 || 0 || 1 || 37,14 || 10 Maart 2002
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NZ}} || 24 || 10 || 14 || 0 || 0 || 41,67 || 11 Oktober 2016
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-PK}} || 35 || 26 || 7 || 1 || 1 || 74,29 || 16 Desember 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-LK}} || 26 || 17 || 6 || 0 || 3 || 65,38 || 8 Desember 2000
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-WI}} || 36 || 18 || 11 || 1 || 4 || 50,00 || 24 Maart 2005
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Desember 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NL}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2000
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''276''' || '''144''' || '''116''' || '''5''' || '''11''' || '''52,17''' || 5 Augustus 1997
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met EDI #1550 op 16 Mei 2026. Laaste keer hersien op 3 Julie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Mei 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Vrouekrieketwêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie in aanmerking nie
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie in aanmerking nie
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie in aanmerking nie
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie in aanmerking nie
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Nie deelgeneem nie
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Kwarteindrondte
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Halfeindrondte
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Groepfase
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Groepfase
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Halfeindrondte
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Halfeindrondte
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Naaswenner
|-
|[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}}
|}

=== T20I-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Volle lede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-AU}} || 12 || 2 || 10 || 0 || 0 || 16,67 || 28 Januarie 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-BD}} || 16 || 13 || 2 || 0 || 1 || 81,25 || 12 September 2012
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-EN}} || 29 || 4 || 24 || 0 || 1 || 13,79 || 19 Februarie 2016
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IE}} || 15 || 13 || 2 || 0 || 0 || 86,67 || 1 Augustus 2008
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-IN}} || 25 || 11 || 11 || 0 || 3 || 44,00 || 18 Februarie 2018
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NZ}} || 22 || 5 || 16 || 0 || 1 || 22,73 || 31 Maart 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-PK}} || 28 || 16 || 12 || 0 || 0 || 57,14 || 16 Oktober 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-LK}} || 17 || 11 || 6 || 0 || 0 || 64,71 || 26 September 2012
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-WI}} || 26 || 9 || 16 || 0 || 1 || 34,62 || 4 Maart 2016
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-NL}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Oktober 2010
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Oktober 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Crv-TH}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 Februarie 2020
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''194''' || '''88''' || '''99''' || '''0''' || '''7''' || '''45,36''' || 1 Augustus 2008
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met T20I #2909 op 2 Julie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Julie 2026 |accessdate=3 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== T20I-vrouewêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2024]] || Naaswenner
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || Halfeindrondte
|-
|[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer''
|}

=== Statebondspele ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|2024 || Groepfase
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Proteas]], Suid-Afrika se nasionale manskrieketspan
* [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|South Africa women's national cricket team|Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan}}
* {{en}} [http://www.cricket.co.za/ Krieket Suid-Afrika]
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/south-africa-women-3328 Suid-Afrika-vroue op ESPNcricinfo]
* {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa Suid-Afrika by die IKR]

{{Navbox
|name       = Proteas
|state      = collapsed
|title      = Proteaspanne gehaal
|list1      =
{{Proteas (1997 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2000 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2005 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2009 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2009 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2010 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2012 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2013 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2014 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2016 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2017 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2018 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2020 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2022 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2023 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2024 T20I-vrouewêreldbeker)}}
{{Proteas (2025 Vrouekrieketwêreldbeker)}}
{{Proteas (2026 T20I-vrouewêreldbeker)}}
}}
{{Nasionale vrouekrieketspanne}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Krieket in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]]</text>
      <sha1>80cg0mn2zktdvxr9x5mk0xu2yma6r7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>South Park</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455111</id>
    <revision>
      <id>2979054</id>
      <parentid>2978196</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>111471</id>
      </contributor>
      <comment>341</comment>
      <origin>2979054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="14ev3iy9xj72ox4gpj7403coa541ttm" xml:space="preserve">{{Infobox television
| image                = South park sign.svg
| caption              = 
| genre                = {{Plainlist|
* [[Satire]]
}}
| creator              = {{Plainlist|
* [[Trey Parker]]
* [[Matt Stone]]
}}
| voices               = {{Plainlist|
* Trey Parker
* Matt Stone
* [[Mary Kay Bergman]]
* [[Isaac Hayes]]
* [[Eliza Schneider]]
* [[Mona Marshall]]
* [[April Stewart]]
* Adrien Beard
}}
| theme_music_composer = Primus
| composer             = {{Plainlist|
* Adam Berry
* Scott Nickoley
* Jamie Dunlap
}}
| country              = United States
| language             = English
| num_seasons          = 29
| num_episodes         = &lt;onlyinclude&gt;341&lt;/onlyinclude&gt;
| list_episodes        = 
| executive_producer   = {{Plainlist|
* Trey Parker
* Matt Stone
* Brian Graden
* Deborah Liebling
* Frank C. Agnone II
* Bruce Howell
* Anne Garefino
}}
| producer             = {{Plainlist|
* Vernon Chatman
* Eric Stough
* Bruce Howell
* Adrien Beard
* Jack Shih
}}
| cinematography       = Kenny Gioseffi
| runtime              = 22 minutes&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tv.msn.com/tv/article.aspx?news=355548|title=The 10 Most Controversial 'South Park' Episodes|publisher=MSN TV|access-date=January 12, 2011|year=2009|last=Lake|first=Dave|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515084130/http://tv.msn.com/tv/article.aspx?news=355548|archive-date=May 15, 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| company              = {{Unbulleted list
| Comedy Partners &lt;!-- DO NOT add MTVES as per talk page discussion --&gt;
| South Park Studios
| Celluloid Studios &lt;small&gt;(pilot)&lt;/small&gt;
}}
| network              = Comedy Central&lt;br&gt;Paramount+
| first_aired          = {{Start date|1997|8|13}}
| last_aired           = present
| related              = ''The Spirit of Christmas''
}}

'''''South Park''''' is 'n Amerikaanse geanimeerde sitkom geskep deur [[Trey Parker]] en [[Matt Stone]] vir Comedy Central. Die reeks draai om vier seuns – Stan Marsh, Kyle Broflovski, Eric Cartman en Kenny McCormick – en hul avonture in en om die titeldorp [[Colorado]] ''South Park'' met baie herhalende karakters. Die reeks het berug geword vir hul [[Vloek (taal)|gebruik van vloekwoorde]] en [[galgehumor]], [[Surrealisme|surrealistiese]] humor wat 'n wye reeks onderwerpe [[Satire|satireer]].

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]]</text>
      <sha1>14ev3iy9xj72ox4gpj7403coa541ttm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camilo Sesto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461576</id>
    <revision>
      <id>2979055</id>
      <parentid>2962712</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T06:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HF Active</username>
        <id>208034</id>
      </contributor>
      <comment>Diskografie</comment>
      <origin>2979055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7399" sha1="2rxa5tqsvqmiewwwhlf2e7mog4jcwct" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Camilo Sesto
| beeld = 20170512, Camilo Sesto.jpg
| beeldgrootte = 250px
| beeldonderskrif = Camilo Sesto in 2017
| geboortenaam = Camilo Blanes Cortés
| geboortedatum = 16 September 1946
| geboorteplek = [[Alcoy]], [[Provinsie Alicante|Alicante]], [[Spanje]]
| sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1946|9|16|2019|9|8}}
| sterfplek = [[Madrid]], Spanje
| oorsprong = [[Alcoy]], Spanje
| beroep = [[Sanger]], [[komponis]], [[musiekvervaardiger]]
| genre = [[Ballade]], [[Latynse pop]], [[Poprock]]
| instrument = [[Sing|Stem]], [[kitaar]], [[tromme]], [[baskitaar]]
| etiket = Movieplay&lt;br /&gt;Ariola Records&lt;br /&gt;BMG&lt;br /&gt;Elica Records&lt;br /&gt;Universal&lt;br /&gt;Sony Music
| webwerf = [https://camilosestooficial.com/ Camilo Sesto]
}}

'''Camilo Blanes Cortés''', beter bekend onder sy kunstenaarsnaam '''Camilo Sesto''' ([[Alcoy]], [[Provinsie Alicante|Alicante]], 16 September 1946 – [[Madrid]], 8 September 2019), was 'n Spaanse sanger, komponis en musiekvervaardiger.

Hy het sy internasionale sukses gedurende die 1970's and 1980's gekonsolideer. Hy word beskou as een van die mees invloedryke kunstenaars en een van die vernaamste stemme van musiek in Spaans. Geduurende sy loopbaan het hy na raming meer as 100 miljoen albums wêreldwyd verkoop en daarin geslaag om 52 enkelsnitte op nommer een in verskeie lande van Ibero-Amerika te plaas.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Biografía de Camilo Sesto |url=https://lafonoteca.net/grupo/camilo-sesto/ |publisher=LaFonoteca |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Regdeur sy loopbaan het Sesto liedjies in Spaans, Engels, Italiaans, Portugees, Duits, Valensiaans en Japannees opgevoer. Sy musikale nalatenskap het wêreldwyd uitgebrei danksy die talle weergawes wat deur internasionale kunstenaars in verskeie tale en genres uitgevoer is.

Hy is op 8 September 2019 oorlede aan 'n kardiorespiratoriese arres wat verband hou met 'n nierversaking.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Camilo Sesto, Spanish Singer &amp; Songwriter, Dies at 72 |url=https://www.billboard.com/music/latin/camilo-sesto-obituary-8529409/ |publisher=Billboard |date=8 September 2019 |language=en |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Toekennings en Erkennings ==

* '''Nominasie vir die 18de jaarlikse [[Grammy]]-toekennings (1976):''' Genomineer in die kategorie ''Best Latin Recording'' vir ''¿Quieres Ser Mi Amante?''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Camilo Sesto Grammy|url=https://www.grammy.com/artists/camilo-sesto/10078 |publisher=Grammy Awards |language=en |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''A.C.E. toekennings [[New York]] (1984):''' Na sy optredes in die Radio City Music Hall is hy as Beste Buitelandse Kunstenaar en Beste Buitelandse Vertoning aangewys.&lt;ref name=&quot;GalaSocial&quot;&gt;{{cite web |url=https://galaaccionsocial.com/gloria-serra/ |title=Camilo Sesto – Miembro Honorífico de Premios Latino |author=Gala Acción Social |language=es |access-date=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Máximo Orgullo Hispano (2011):''' Toegeken in Las Vegas, [[VSA]], vir sy loopbaan van amper 50 jaar.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Camilo Sesto recibe premio a toda su carrera en Las Vegas |url=https://www.latercera.com/noticia/camilo-sesto-recibe-premio-a-toda-su-carrera-en-las-vegas/ |publisher=La Tercera |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Camilo Sesto-dag (28 Mei):''' Amptelik geproklameer deur die owerhede van die deelstaat Nevada, VSA.&lt;ref&gt;{{cite web |title=El 'Día de Camilo Sesto' en Nevada |url=https://www.lasprovincias.es/sociedad/201705/27/dia-camilo-sesto-20170527190338.html |publisher=Las Provincias |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Geliefde Seun en Goue Medalje (2016):''' Die hoogste onderskeidings wat deur sy geboortestad, Alcoy, toegeken is ter erkenning van sy hele internasionale loopbaan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Camilo Sesto será Hijo Predilecto de Alcoy y recibirá la Medalla de Oro |url=https://pagina66.com/art/108223/camilo-sesto-sera-hijo-predilecto-de-alcoy-y-recibira-la-medalla-de-oro |publisher=Pagina66 |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ere-erkenning deur Sony Music Spain (2016):''' Vir sy 70ste verjaardag en vir die verkoop van meer as 100 miljoen albums.&lt;ref name=&quot;GalaSocial&quot; /&gt;
* '''Latin Songwriters Hall of Fame (2017):''' Amptelike induksie ter erkenning van sy vrugbare loopbaan as komponis (La Musa-toekennings).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Latin Songwriters Hall of Fame 2017 |url=https://www.billboard.com/music/latin/latin-songwriters-hall-of-fame-erika-ender-carlos-vives-8006774/ |publisher=Billboard |language=en |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Alameda Camilo Sesto (2018):''' Die hoofstraat van sy geboortestad is na hom hernoem.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Camilo Sesto ya da nombre a la Alameda |url=https://www.elnostreciutat.com/es/camilo-sesto-ya-da-nombre-a-la-alameda/ |publisher=El Nostre Ciutat |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Goue Medalje vir Verdienste in die Skone Kunste (2019):''' 'n Postume onderskeiding wat deur die Spaanse staat toegeken is as 'n noodsaaklike figuur van die nasionale kunste.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Medalla de Oro al Mérito en las Bellas Artes a Camilo Sesto |url=https://www.cultura.gob.es/actualidad/2019/09/20190913-camilo-sesto.html |publisher=Ministerio de Cultura |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Kulturele Ambassadeur (2019):''' Postuum aangestel as Ambassadeur van die Valenciaanse Gemeenskap.
* '''Ondas-toekennings (2019):''' Vir sy artistieke loopbaan, postuum toegeken.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Camilo Sesto, Premio Ondas |url=https://www.mujerhoy.com/vivir/ocio/201911/14/camilo-sesto-premio-ondas-6103927913001-vi.html |publisher=Mujer Hoy |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Camilo Sesto-museum ==
'n Museum wat geheel en al aan sy persoonlike en professionele lewe gewy is, is op 11 Junie 2026 in Alcoy, Spanje, geopen. Die uitstalruimte beslaan 'n oppervlakte van 300 vierkante meter wat oor twee verdiepings versprei is en huisves 'n versameling van meer as 2 000 items.&lt;ref&gt;{{cite web |title=El Museo de Camilo Sesto incorporará más de 500 diapositivas |url=https://www.alcoi.org/es/portal/noticias/noticia_0225.html |publisher=Ayuntamiento de Alcoy |language=es |access-date=2 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Diskografie ==

=== Groepe ===
* 1964: ''Los Dayson''
* 1966: ''Los Botines''

=== Albums ===
* 1970: ''Llegará el verano/Sin dirección''
* 1971: ''Algo de mí''
* 1972: ''Sólo un hombre''
* 1973: ''Algo más''
* 1974: ''Camilo''
* 1975: ''Amor libre''
* 1975: ''Jesucristo Superstar''
* 1976: ''Memorias''
* 1976: ''Look in the eye''
* 1977: ''Rasgos''
* 1977: ''Entre amigos''
* 1978: ''Sentimientos''
* 1979: ''Horas de amor''
* 1980: ''Amaneciendo''
* 1981: ''Más y más''
* 1982: ''Camilo'' (In Engels)
* 1983: ''Con ganas''
* 1984: ''Amanecer/84''
* 1985: ''Tuyo''
* 1986: ''Agenda de baile''
* 1991: ''A voluntad del cielo''
* 1992: ''Huracán de amor''
* 1994: ''Amor sin vértigo''
* 2002: ''Alma''
* 2018: ''Camilo sinfónico''

=== Lewendige albums ===
* 2010: ''Todo De Mí'' (Regstreeks op 1 en 2 Oktober in Madrid)
* 2025: ''Camilo Love Sound Typhoon'' (Osaka '85 In konsert)

=== Kompilasies ===
* 1982: ''Muy Personal''
* 1997: ''Camilo Superstar''
* 2004: ''Camilo Sesto Nº 1''
* 2016: ''Camilo 70''
* 2022: ''Camilo Forever''

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geboortes in 1946]]
[[Kategorie:Sterftes in 2019]]</text>
      <sha1>2rxa5tqsvqmiewwwhlf2e7mog4jcwct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hulpkrageenheid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464659</id>
    <revision>
      <id>2979041</id>
      <parentid>2977119</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T02:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>2979041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23221" sha1="fpcqpuwdnisqtoz335mhvgkuxvkz9yu" xml:space="preserve">[[Lêer:AlliedSignal (Honeywell) GTCP36-150 APU2.JPG|duimnael|'n Honeywell GTCP36 HKE gemonteer in die agterkant van 'n besigheidstraler]]
[[Lêer:A380 APU P1230093.jpg|duimnael|Die HKE se uitlaatpyp in die stert van 'n [[Airbus A380]]]]
'n '''Hulpkrageenheid''' ('''HKE''') (Engels: Auxiliary power unit) is 'n toestel op 'n voertuig wat energie verskaf vir ander funksies behalwe aandrywing. Hulle word algemeen op groot vliegtuie, vlootskepe en sommige groot landvoertuie aangetref. Vliegtuig-HKE's produseer gewoonlik 115 [[Volt|V]] [[Wisselstroom|WS]] teen 400 [[Hertz|Hz]] (eerder as die 50 of 60 Hz wat algemeen in hoofstroomtoevoer is) om die elektriese stelsels van die vliegtuig te laat werk; ander kan 28 V [[Gelykstroom|GS]] produseer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aerospaceweb.org/question/electronics/q0219.shtml |title=400 Hz Electrical Systems |work=Ask a Rocket Scientist |publisher=Aerospaceweb.org}}&lt;/ref&gt; Hulpkrageenhede kan krag verskaf deur enkel- of [[Driefase elektriese krag|driefasestelsels]]. 'n Straalbrandstofaansitter (jet fuel starter: JFS) is 'n toestel soortgelyk aan 'n HKE, maar direk gekoppel aan 'n hoofenjin en aangeskakel deur 'n ingeboude saamgeperste lugbottel.&lt;ref&gt;A Jet Fuel Starter and Expendable Turbojet, ASME Digital Collection, by C Rodgers · 1986&lt;/ref&gt;

== Lugvaartuig ==
=== Geskiedenis ===
[[Lêer:Jumo 004.jpg|duimnael|Die inlaat-afleier van die Jumo 004, met 'n trekkoord-aansitterhandvatsel vir Riedel HKE en sy vonkprop-toegangspoorte.]]
Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Britse Kusklas lugskepe, een van verskeie tipes [[Lugskip|lugskepe]] wat deur die [[Britse Vloot]] bedryf is, 'n 1.30 kW ABC-hulpenjin aan boord gehad. Hierdie hulpenjin het 'n kragopwekker vir die vaartuig se radiosender aangedryf en, in 'n noodgeval, 'n hulplugblaser aandryf.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;'n Deurlopende toevoer van saamgeperste lug was nodig om die lugskip se ballonette opgeblaas te hou, en sodoende die struktuur van die gassak te handhaaf. Tydens normale vlug is dit deur 'n lugskep van die skroef se glystroom versamel.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title=The British Airship at War, 1914–1918 | publisher=Terence Dalton | author=Abbott, Patrick | year=1989 | pages=57 | isbn=0861380738}}&lt;/ref&gt; Een van die eerste militêre vastevlerkvliegtuie wat 'n HKE gebruik het, was die Britse [[Supermarine Nighthawk]] uit die Eerste Wêreldoorlog, 'n anti-Zeppelin-nagvegvliegtuig.&lt;ref&gt;Andrews and Morgan 1987, p. 21.&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was 'n aantal groot Amerikaanse militêre vliegtuie met hulpkrageenhede toegerus. Hierdie was tipies bekend as ''putt-putts'', selfs in amptelike opleidingsdokumente. Die HKE op die [[Boeing B-29 Superfortress|B-29 Superfortress]]-bomwerper was in die agterkant van die vliegtuig aangebring wat nie onder druk was nie. Verskeie modelle van vierslag-[[plattweesilinder]]- of [[V-enjin|V-tweelingenjins]] is gebruik. Die 5.2&amp;nbsp;kW-enjin het 'n P2-GS-kragopwekker aangedryf, met 'n spanning van 28.5&amp;nbsp;volt en 200&amp;nbsp;ampère (verskeie van dieselfde P2-kragopwekkers, aangedryf deur die hoofenjins, was die B-29 se GS-kragbron tydens vlug). Die HKE het krag verskaf om die hoofenjins aan te skakel en is na opstyg tot 'n hoogte van 3 000 m gebruik. Die HKE is weer aangeskakel toe die B-29 begin daal het om te land.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Boeing B-29 Superfortress: the ultimate look: from drawing board to VJ-Day | publisher=Schiffer | author=Wolf, William | year=2005 | pages=205 | isbn=0764322575}}&lt;/ref&gt;

Sommige modelle van die [[Consolidated B-24 Liberator|B-24 Liberator]] het 'n HKE aan die voorkant van die vliegtuig, binne die neuswielkompartement, gehad.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Under the Southern Cross: The B-24 Liberator in the South Pacific | publisher=Turner Publishing Company | author=Livingstone, Bob | year=1998 | pages=162 | isbn=1563114321}}&lt;/ref&gt; Sommige modelle van die [[Douglas C-47 Skytrain]]-transportvliegtuig het 'n HKE onder die kajuitvloer gehad.&lt;ref&gt;{{cite book | title=Flying the Hump: In Original World War II Color | publisher=Zenith Imprint | author=Ethell, Jeffrey | year=2004 | pages=84 | isbn=0760319154 | author2=Downie, Don}}&lt;/ref&gt;

==== Hulpkrageenheid as meganiese aansitter vir straalmotors ====
Die eerste Duitse straalmotor wat tydens die Tweede Wêreldoorlog gebou is, het 'n meganiese hulpkrageenheid-aansitstelsel gebruik wat deur die Duitse [[ingenieur]] Norbert Riedel ontwerp is. Dit het bestaan ​​uit 'n 7.5 kW tweeslag-platmotor, wat vir die Junkers Jumo 004 straalmotor ontwerp in die enjin se neuskegel versteek was, en in wese as 'n baanbrekersvoorbeeld van 'n HKE vir die aanskakeling van 'n straalmotor gefunksioneer het. 'n Opening in die verste gedeelte van die neus van die keël het 'n handtrekhandvatsel bevat wat die suierenjin aangeskakel het, wat weer op sy beurt die kompressor gedraai het. Twee vonkproptoegangspoorte was in die Jumo 004 se neuskeël om die Riedel-eenheid se silinders in situ te diens, vir onderhoudsdoeleindes. Twee klein tenks met vooraf gemengde petrol/oliebrandstof vir die Riedel is in die ringvormige inlaat aangebring. Die enjin is beskou as 'n ontwerp met 'n uiters kort slag (boor/slag: 70 mm/35 mm = 2:1) sodat dit binne die neuskeël van straalmotors soos die Jumo 004 kon pas. Vir reduksie het dit 'n geïntegreerde planeetrat gehad. Dit is deur Victoria in Neurenberg vervaardig en het as 'n meganiese HKE-tipe aansitter gedien vir al drie Duitse straalenjinontwerpe wat dit tot ten minste die prototipe-stadium voor Mei 1945 gemaak het – die Junkers Jumo 004, die BMW 003 (wat uniek 'n elektriese aansitter vir die Riedel HKE gebruik),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1946/Av_4603_DA_BMW003.html |title=Design Analysis of BMW 003 Turbojet - &quot;Starting the Engine&quot; |last1=Schulte |first1=Rudolph C. |date=1946 |website=legendsintheirowntime.com |publisher=United States Army Air Force - Turbojet and Gas Turbine Developments, HQ, AAF |access-date=September 3, 2016 |quote=Die aanskakelprosedure is soos volg: Die enjin word aangeskakel deur die elektriese aansitskakelaar te druk/gooi, hierna word die ontsteking van die turbostraal en die ontsteking en elektriese aansitmotor van die Riedel-enjin aangeskakel (hierdie enjin kan ook handmatig aangesit word deur 'n kabel te trek). Nadat die Riedel-eenheid 'n spoed van ongeveer 300 opm bereik het, skakel dit outomaties die kompressors van die turbostraal in. Teen ongeveer 800 opm van die aansitmotor word die aansitbrandstofpomp aangeskakel, en teen 1 200 opm word die hoofbrandstof (J-2) aangeskakel. Die aansitmotor word aangeskakel gehou totdat die turbostraal 2 000 opm bereik, waarteen die aansitmotor en aansitbrandstof afgeskakel word, en die turbostraal versnel vinnig tot 'n nominale spoed van 9 500 opm op die J-2-brandstof. |archive-date=September 29, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929074301/http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1946/Av_4603_DA_BMW003.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en die prototipes (19 gebou) van die meer gevorderde Heinkel HeS 011-enjin, wat dit net bokant die inlaatkanaal in die Heinkel-vervaardigde plaatmetaal van die enjin se gondelneus gemonteer het.&lt;ref&gt;Gunston 1997, p. 141.&lt;/ref&gt;

Die [[Boeing 727]] in 1963 was die eerste stralervliegtuig wat 'n gasturbine-HKE gehad het, wat dit toegelaat het om by kleiner lughawens te werk, onafhanklik van grondfasiliteite. Die HKE kan op baie moderne passasiersvliegtuie geïdentifiseer word deur 'n uitlaatpyp aan die vliegtuig se stert.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Vanhoenacker|first=Mark|title=What is that hole in the tail of an airplane?|url=http://www.slate.com/blogs/the_eye/2015/02/05/what_s_that_thing_unveils_the_mystery_of_that_hole_on_the_tail_of_the_airplane.html|access-date=20 October 2016|work=Slate (tydskrif)|date=5 February 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Afdelings ===
'n Tipiese gasturbine-HKE vir kommersiële vervoervliegtuie bestaan ​​uit drie hoofafdelings:

==== Kragafdeling ====
Die kragafdeling is die gasgenerator-gedeelte van die enjin en produseer al die askrag vir die HKE.&lt;ref name=&quot;aertecsolutions.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aertecsolutions.com/2015/05/11/the-apu-and-its-benefits/?lang=en|title=The APU and its benefits {{!}} AERTEC Solutions|website=www.aertecsolutions.com|date=10 May 2015 |language=en-US|access-date=2018-06-20|archive-date=2018-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620124922/http://www.aertecsolutions.com/2015/05/11/the-apu-and-its-benefits/?lang=en}}&lt;/ref&gt; In hierdie gedeelte van die enjin word lug saamgepers, met brandstof gemeng en aangesteek om warm en uitsittende gasse te skep. Hierdie gas is hoogs energiek en word gebruik om die turbine te draai, wat weer ander dele van die enjin aandryf, soos hulpratkaste, pompe en elektriese kragopwekkers.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Turbojet Engines |url=https://www.grc.nasa.gov/www/K-12/airplane/aturbj.html |access-date=2022-03-20 |website=www.grc.nasa.gov}}&lt;/ref&gt;

==== Laskompressor afdeling ====
Die laskompressor is gewoonlik 'n as-gemonteerde kompressor wat pneumatiese krag vir die vliegtuig verskaf, hoewel sommige HKE's afblaaslug uit die kragseksiekompressor onttrek. Daar is twee geaktiveerde toestelle om die lugvloei te help beheer: die inlaatgidsskoepe wat die lugvloei na die laskompressor reguleer en die stuwingsbeheerklep wat stabiele of stuwingsvrye werking van die turbomasjien handhaaf.&lt;ref name=&quot;aertecsolutions.com&quot;/&gt;

==== Ratkas afdeling ====
Die ratkas dra krag oor vanaf die hoofas van die enjin na 'n olieverkoelde kragopwekker vir elektriese krag. Binne die ratkas word krag ook oorgedra na enjinbykomstighede soos die brandstofbeheereenheid, die smeermodule en verkoelingswaaier. Daar is ook 'n aansittermotor wat deur die ratstelsel gekoppel is om die aansitterfunksie van die HKE te verrig. Sommige HKE-ontwerpe gebruik 'n kombinasie-aansitter/generator vir HKE-aanskakeling en elektriese kragopwekking om kompleksiteit te verminder.

Op die [[Boeing 787 Dreamliner]], 'n vliegtuig wat groter afhanklikheid van sy elektriese stelsels het, lewer die HKE slegs elektrisiteit aan die vliegtuig. Die afwesigheid van 'n pneumatiese stelsel vereenvoudig die ontwerp, maar 'n hoë vraag na elektrisiteit vereis swaarder kragopwekkers.&lt;ref name=&quot;Sinnet&quot;&gt;{{cite web|last=Sinnet|first=Mike|title=Saving Fuel and enhancing operational efficiencies|url=http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/articles/qtr_4_07/AERO_Q407_article2.pdf|publisher=Boeing|access-date=January 17, 2013|year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ogando&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.designnews.com/document.asp?doc_id=222308 |title=Boeing's 'More Electric' 787 Dreamliner Spurs Engine Evolution: On the 787, Boeing eliminated bleed air and relied heavily on electric starter generators |publisher=[[Design News]] |date=June 4, 2007 |editor=Ogando, Joseph |access-date=September 9, 2011 |archive-date=April 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406062451/http://www.designnews.com/document.asp?doc_id=222308 }}&lt;/ref&gt;

Aanboord vasteoksied-[[brandstofsel]] HKE's word ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spenser |first=Jay |date=July 2004 |title=Fuel cells in the air |journal= Boeing Frontiers |volume=3 |issue=3 |url=http://www.boeing.com/news/frontiers/archive/2004/july/ts_sf7a.html}}&lt;/ref&gt;

=== Vervaardigers ===
Die mark vir hulpkrageenhede word oorheers deur Honeywell, gevolg deur Pratt &amp; Whitney (’n filiaal van RTX Corporation), Motorsich en ander vervaardigers soos PBS Velká Bíteš, Safran Power Units, Aerosila en Klimov. Die markaandeel van 2018 het gewissel volgens die toepassingsplatforms:&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 27, 2018 |title=Case M.8858 – Boeing/Safran/JV (Auxiliary power units), Commission decision pursuant to Article 6(1)(b) of Council, Regulation No 139/2004 and Article 57 of the Agreement on the European Economic Area |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018M8858&amp;qid=1660219951114&amp;from=EN |access-date=August 11, 2022 |website=[[EUR-Lex]] |publisher=European Commission |page=14}}&lt;/ref&gt;

* Groot kommersiële vliegtuie: Honeywell 70–80%, Pratt &amp; Whitney 20–30%, ander 0–5%
* Streeksvliegtuie: Pratt &amp; Whitney 50–60%, Honeywell 40–50%, ander 0–5%
* Besigheidstralers: Honeywell 90–100%, ander 0–5%
* [[Helikopter]]s: Pratt &amp; Whitney 40–50%, Motorsich 40–50%, Honeywell 5–10%, Safran Power Units 5–10%, ander 0–5%

Op 4 Junie 2018 het [[Boeing]] en [[Safran]] hul 50-50-vennootskap aangekondig om HKE's te ontwerp, te bou en te onderhou na regulatoriese en antitrust-goedkeuring in die tweede helfte van 2018.&lt;ref&gt;{{cite press release |title= Boeing, Safran Agree to Design, Build and Service Auxiliary Power Units |date= June 4, 2018 |url=https://www.safran-group.com/media/boeing-safran-agree-design-build-and-service-auxiliary-power-units-20180604 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617115653/https://www.safran-group.com/media/boeing-safran-agree-design-build-and-service-auxiliary-power-units-20180604 |archive-date=2018-06-17 |website=Safran}}&lt;/ref&gt; Boeing het in die vroeë 1960's etlike honderde T50/T60 klein turboas en hul afgeleides vervaardig. Safran vervaardig helikopters en sakestralers se HKE's, maar het die vervaardiging van groot HKE's gestaak sedert Labinal die APIC-gesamentlike onderneming met Sundstrand in 1996 verlaat het.&lt;ref name=&quot;Flight5jun2018&quot; /&gt;

'n Joernalis van die aanlyn nuuswebwerf FlightGlobal, Stephen Trimble, het verklaar dat Boeing en Safran se vooruitgang in die mark vir HKE's 'n bedreiging vir die duopolie tussen Honeywell en Pratt &amp; Whitney inhou.&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.flightglobal.com/news/articles/boeing-and-safran-partner-to-disrupt-apu-market-449184/ |title= Boeing and Safran partner to disrupt APU market |date= June 4, 2018 |author= Stephen Trimble |work= Flightglobal}}&lt;/ref&gt; Honeywell het 'n 65%-aandeel van die hoofstroom-HKE-mark en is die enigste verskaffer vir die [[Airbus A350]], die [[Boeing 777]] en alle enkelgangvliegtuie: die Boeing 737 MAX, Airbus A220 (voorheen Bombardier CSeries), Comac C919, Irkut MC-21 en Airbus A320neo sedert Airbus die P&amp;WC APS3200-opsie uitgeskakel het. P&amp;WC eis die oorblywende 35% met die Airbus A380, Boeing 787 en Boeing 747-8 op.&lt;ref name=Flight5jun2018&gt;{{cite news |url= https://www.flightglobal.com/news/articles/analysis-how-will-boeing-safran-venture-shake-up-ap-449234/ |title= How will Boeing-Safran venture shake up APUs? |date= June 5, 2018 |author= Stephen Trimble |work= Flightglobal}}&lt;/ref&gt;

Dit behoort ten minste 'n dekade te neem vir die Boeing/Safran-samewerking om $100 miljoen in diensinkomste te bereik. Die 2017-mark vir produksie was $800 miljoen werd (88% siviel en 12% militêr), terwyl die MRO-mark $2,4 miljard werd was, gelykop versprei tussen siviel en militêr.&lt;ref name=&quot;Michaels&quot;&gt;{{cite news |url= http://aviationweek.com/commercial-aviation/opinion-why-boeing-diving-apu-production |title= Opinion: Why Is Boeing Diving Into APU Production? |date= June 27, 2018 |author= Kevin Michaels |work= Aviation Week &amp; Space Technology}}&lt;/ref&gt;

== Ruimtetuie ==
Die [[ruimtependeltuig]] se HKE's het hidrouliese druk verskaf. Die ruimtependeltuig het drie oorbodige HKE's gehad, aangedryf deur [[hidrasien]]. Hulle is slegs gebruik vir opstyg, hertoetrede en landing. Tydens die opstyging het die HKE's hidrouliese krag verskaf vir die [[Kardanophanging|kardaniese werking]] van die pendeltuig se drie enjins en die beheer van hul groot kleppe, en vir die beweging van die beheervlakke. Tydens die landing het hulle die beheervlakke geskuif, die wiele laat sak en die remme en neuswielstuur aangedryf. Landing kon met slegs een HKE in werking plaasvind.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/orbiter/hyd
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20010602114515/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/reference/shutref/orbiter/hyd/
 | archive-date = 2 June 2001
 | title = Hydraulic System
 | website = spaceflight.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 8 February 2016
}}&lt;/ref&gt;In die vroeë jare van die pendeltuig was daar probleme met die betroubaarheid van die HKE, met wanfunksies op drie van die eerste nege pendeltuigmissies.&lt;ref group=&quot;nota&quot;&gt;Vroeë pendeltuig HKE-falings:
*STS-2 (November 1981): Tydens 'n lanseerplatform-wagtyd is hoë oliedruk in twee van die drie HKE's ontdek. Die ratkaste moes uitgespoel en filters vervang word, wat tot gevolg gehad het dat die lansering herskeduleer moes word.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-2.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-2
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}
*STS-3 (Maart 1982): Een HKE het tydens styging oorverhit en moes afgeskakel word, hoewel dit later behoorlik gefunksioneer het tydens herbetreding en landing.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-3.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-3
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}{{cite interview
 | title = Jack R. Lousma Edited Oral History Transcript
 | url=http://www.jsc.nasa.gov/history/oral_histories/LousmaJR/LousmaJR_3-15-10.htm
 | date=15 March 2010
 | access-date=18 February 2016
 | last=Lousma | first=Jack R.
 | subject-link=Jack R. Lousma
 | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer
 | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project
}}
*STS-9 (November–Desember 1983): Tydens landing het twee van die drie HKE's aan die brand geslaan.{{cite web
 | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/archives/sts-9.html
 | title = Space Shuttle Mission Archives STS-9
 | website =  www.nasa.gov
 | publisher = NASA
 | access-date = 18 February 2016
}}&lt;/ref&gt;

== Gepantserde voertuie ==
Hulpkrageenhede word in sommige tenks aangebring om elektriese krag te verskaf sonder die hoë brandstofverbruik en groot infrarooi-handtekening van die hoofenjin. Reeds in die Tweede Wêreldoorlog het die Amerikaanse M4 Sherman 'n klein, suierenjin-aangedrewe HKE gehad om die tenk se batterye te laai, 'n fasiliteit wat die [[T-34 Sowjettenk|Sowjet-vervaardigde T-34-tenk]] nie gehad het nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://iremember.ru/en/memoirs/tankers/dmitriy-loza/ |title=IRemember.ru WW II Memoirs |last=Loza |first=Dimitri |date=September 21, 2010 |website=iremember.ru/en |publisher=IRemember |access-date=June 13, 2017 |quote=Still one great plus of the Sherman was in the charging of its batteries. On our T-34 it was necessary to run the engine, all 500 horsepower of it, in order to charge batteries. In the crew compartment of the Sherman was an auxiliary gasoline engine, small like a motorcycle's one. Start it up and it charged the batteries. This was a big deal to us!}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State se Leër se Tenkmotornavorsing-, Ontwikkelings- en Ingenieursentrum (TARDEC) het 'n 100 kg hulpkrageenheid vir die M1 Abrams-tenk ontwikkel om 'n 230 kg-battery te vervang. Die nuwe HKE sal ook meer brandstofdoeltreffend as die tenk se hoofenjin wees.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://engineeringtv.com/blogs/etv/archive/2008/07/08/tardec-auxiliary-power-unit-for-tank.aspx |title=TARDEC Auxiliary Power Unit for a tank |access-date=June 9, 2009|website=Engineeringtv.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090621011057/http://engineeringtv.com/blogs/etv/archive/2008/07/08/tardec-auxiliary-power-unit-for-tank.aspx |archivedate=June 21, 2009}}&lt;/ref&gt;

== Kommersiële voertuie ==
'n Verkoelde of bevrore voedsel-semi-sleepwa of treinwa kan toegerus wees met 'n onafhanklike HKE en brandstoftenk om lae temperature vir die vrag tydens vervoer te handhaaf, sonder die behoefte aan 'n eksterne vervoer-toevoerde kragbron.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Santa Fe Types of refrigerator railway cars |url=https://sfrhms.org/files/Sandifer/Clinics/SFRD/1.htm |access-date=2026-02-16 |website=sfrhms.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ooida.com/EducationTools/Info/weight-exemptions.asp |title=Vehicle weight exemptions for APUs |access-date=29 Augustus 2026 |archive-date= 5 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205172148/http://www.ooida.com/EducationTools/Info/weight-exemptions.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Op sommige ouer diesel-aangedrewe toerusting is 'n klein petrolenjin (dikwels 'n &quot;ponie-enjin&quot; genoem) gebruik in stede van 'n elektriese motor om die hoofenjin aan te skakel. Die uitlaatpyp van die ponie-enjin was tipies so gerangskik dat dit die inlaatspruitstuk van die dieselenjin verwarm het om die aanskakeling in kouer weer te vergemaklik. Hierdie tegniek was hoofsaaklik op groot konstruksietoerusting gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Orlemann|first1=Eric |title=Caterpillar Chronicle: History of the Greatest Earthmovers|isbn=9781610605779|pages=35}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Willard v. Caterpillar, Inc. (1995)|url=http://law.justia.com/cases/california/court-of-appeal/4th/40/892.html |website=Justia Law|access-date=13 December 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Brandstofselle ===
In onlangse jare het vragmotor- en brandstofselvervaardigers saamgespan om 'n brandstofsel-HKE te skep, te toets en te demonstreer wat byna alle emissies&lt;ref&gt;{{cite news|first=Christie-Joy |last=Broderick |author2=Timothy Lipman |author3=Mohammad Farshchi |author4=Nicholas Lutsey |author5=Harry Dwyer |author6=Daniel Sperling |author7=William Gouse |author8=Bruce Harris |author9=Foy King |title=Evaluation of Fuel Cell auxiliary Power Units for Heavy-Duty Diesel Trucks |year=2002 |publisher=Elsevier Sciences Ltd. |url=http://www.uctc.net/papers/587.pdf |work=Transportation Research Part D |pages=303–315 |access-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403131809/http://www.uctc.net/papers/587.pdf |archive-date=2012-04-03 }}&lt;/ref&gt; uitskakel en dieselbrandstof meer doeltreffend gebruik.&lt;ref name=&quot;Weissler&quot;&gt;{{cite journal | title = Delphi truck fuel-cell APU to hit road in 2012 | journal = Vehicle Electrification | date = 2010-05-12 | first = Paul | last = Weissler| url = http://ev.sae.org/article/8222 | access-date = 2011-09-27 | quote = and Delphi says it will have a 5-kW APU on the market in 2012. }}&lt;/ref&gt; In 2008 het 'n vennootskap tussen Delphi Electronics en Peterbilt, geborg deur die Dept. Van Energie, gedemonstreer dat 'n brandstofsel krag aan die elektronika en lugversorging van 'n Peterbilt Model 386 kon verskaf onder gesimuleerde toestande van &quot;luierloop&quot; vir 'n tydperk van tien uur.&lt;ref&gt;{{cite news | first = Mike | last = Jacobs | title = Solid Oxide Fuel Cell Successfully Powers Truck Cab and Sleeper in DOE-Sponsored Test | date = 2009-03-19 | publisher = National Energy Technology Laboratory | url = http://www.netl.doe.gov/publications/press/2009/09017-Fuel_Cell_Powers_Commercial_Trucks.html | work = NETL: News Release | access-date = 2011-09-27 | archive-date = 2012-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120202095614/http://www.netl.doe.gov/publications/press/2009/09017-Fuel_Cell_Powers_Commercial_Trucks.html | url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

{{Normdata}}

== Notas ==
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Vliegtuigonderdele]]</text>
      <sha1>fpcqpuwdnisqtoz335mhvgkuxvkz9yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege</title>
    <ns>0</ns>
    <id>464795</id>
    <revision>
      <id>2979095</id>
      <parentid>2964373</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>2979095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2239" sha1="9ipwzjc31yl6gdjbv9m8wchxhn76c1p" xml:space="preserve">Die '''Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege''' (SALVKOL) het jong vroue opgelei om tydens ‘n noodtoestand die nadelige gevolge van die ramp wat die gemeenskap getref het doeltreffend te beheer.

==Doel==
SALVKOL het sy deure op 10 April 1971 in [[George]] geopen onder die aanvanklike naam '''Burgerlike Beskermingskollege''' (die BBK). Meisies is daar opgelei om sulke take te verrig wat mans dan beskikbaar sou stel vir krygsdiens. Hulle is voorberei om leiding in die samelewing te neem in tye van rampe of sosiale onrus. Hulle het ‘n nie-vegtende militêre ondersteuningsgroep gevorm.

==Leerplan==
Die leerplan het behels leierskapontwikkeling, selfverdediging, noodhulp, verpleging, openbare gesondheid, gevorderde motorbestuurvaardighede, ambulansbeheer, noodhuisvesting, rantsoenering, brandbestryding, telekommunikasie en administratiewe vaardighede. Daar is sterk klem gelê op die ontwikkeling van intellektuele, geestelike en liggaamlike weerbaarheid. Ook is aandag gegee aan militêre opleiding, persoonlike versorging, sport en ander vryetydsaktiwiteite.

==Kandidate==
Blanke tweetalige meisies jonger as 22 jaar kon aansoek doen om toelating tot hierdie keurkorps. Tot 1998, toe die kursus in George gestaak is, het die meisies in hul kenmerkende uniforms deel gevorm van George se straatbeeld. In Afrikaans is na die meisies verwys as die soldoedies en in Engels het hulle bekend gestaan as Botha’s Babes, ‘n verwysing na die destydse minister van verdediging [[PW Botha]]. Bekende alumni van hierdie instelling is [[Anna Davel]], [[Zenobia Kock]], [[Franci Greyling]] en [[Ruda Landman]].

==Monument==
Die Soldoedie-standbeeld wat voorheen by die kollege gestaan het, is nou op die terrein van die [[MOTH]]-saal in George.

==Bibliografie==
*https://dsae.co.za/entry/bothas-babe/e01175
*https://sadf.info/SALVKOL%20Introduction.html
*Nththela, Borifi: Botha’s Angels. In: Dawn. Journal of Umkhonto we Sizwe. Deel 8, nr. 3, 1984. https://sahistory.org.za/sites/default/files/archive-files4/Damar84.pdf
*Wondergem, Hanri: PW Botha se ‘Babes’, 50 jaar later. https://www.netwerk24.com/pw-botha-se-babes-50-jaar-later-20210219

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]</text>
      <sha1>9ipwzjc31yl6gdjbv9m8wchxhn76c1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979096</id>
      <parentid>2979095</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Monument */</comment>
      <origin>2979096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2257" sha1="8id18i4n80uj53brqm980lh7xvh3axf" xml:space="preserve">Die '''Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege''' (SALVKOL) het jong vroue opgelei om tydens ‘n noodtoestand die nadelige gevolge van die ramp wat die gemeenskap getref het doeltreffend te beheer.

==Doel==
SALVKOL het sy deure op 10 April 1971 in [[George]] geopen onder die aanvanklike naam '''Burgerlike Beskermingskollege''' (die BBK). Meisies is daar opgelei om sulke take te verrig wat mans dan beskikbaar sou stel vir krygsdiens. Hulle is voorberei om leiding in die samelewing te neem in tye van rampe of sosiale onrus. Hulle het ‘n nie-vegtende militêre ondersteuningsgroep gevorm.

==Leerplan==
Die leerplan het behels leierskapontwikkeling, selfverdediging, noodhulp, verpleging, openbare gesondheid, gevorderde motorbestuurvaardighede, ambulansbeheer, noodhuisvesting, rantsoenering, brandbestryding, telekommunikasie en administratiewe vaardighede. Daar is sterk klem gelê op die ontwikkeling van intellektuele, geestelike en liggaamlike weerbaarheid. Ook is aandag gegee aan militêre opleiding, persoonlike versorging, sport en ander vryetydsaktiwiteite.

==Kandidate==
Blanke tweetalige meisies jonger as 22 jaar kon aansoek doen om toelating tot hierdie keurkorps. Tot 1998, toe die kursus in George gestaak is, het die meisies in hul kenmerkende uniforms deel gevorm van George se straatbeeld. In Afrikaans is na die meisies verwys as die soldoedies en in Engels het hulle bekend gestaan as Botha’s Babes, ‘n verwysing na die destydse minister van verdediging [[PW Botha]]. Bekende alumni van hierdie instelling is [[Anna Davel]], [[Zenobia Kock]], [[Franci Greyling]] en [[Ruda Landman]].

==Monument==
Die Soldoedie-standbeeld wat voorheen by die kollege gestaan het, is nou op die terrein van die [[Memorable Order of Tin Hats]] in George.

==Bibliografie==
*https://dsae.co.za/entry/bothas-babe/e01175
*https://sadf.info/SALVKOL%20Introduction.html
*Nththela, Borifi: Botha’s Angels. In: Dawn. Journal of Umkhonto we Sizwe. Deel 8, nr. 3, 1984. https://sahistory.org.za/sites/default/files/archive-files4/Damar84.pdf
*Wondergem, Hanri: PW Botha se ‘Babes’, 50 jaar later. https://www.netwerk24.com/pw-botha-se-babes-50-jaar-later-20210219

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]</text>
      <sha1>8id18i4n80uj53brqm980lh7xvh3axf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksikaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469201</id>
    <revision>
      <id>2979029</id>
      <parentid>2978614</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk, nog besig</comment>
      <origin>2979029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35584" sha1="658s7n6w4pgxhqcjb04izpp2iiv4oxa" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Meksiko
| beeld                  = Kenteken van die Meksikaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (FMR, FMRU)
| bynaam                 = ''Serpientes'' (“die slange”)
| embleem                = die [[Meso-Amerika]]anse slanggod
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[Andrés Rodríguez]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Kanada}} Jeffrey Clarke&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://aristeguinoticias.com/2106/deportes/historico-mexico-conquista-el-torneo-de-rugby-de-america-del-norte/ |title=¡Histórico! México conquista el Torneo de Rugby de América del Norte |publisher=Aristegui Noticias |date=21 Junie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2024)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = snake_print
| patroon_ra1            = _red_shoulders
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = 004400
| liggaam1               = 004400
| regterarm1             = 004400
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = cc1111
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = cc1111
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = cc1111
| liggaam2               = cc1111
| regterarm2             = cc1111
| broek2                 = ffffff
| kouse2                 = cc1111
| statistiek             = 
| toetse                 = 
| toptoetspuntebehaler   = 
| meestedrieë            = 
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{COLru}} 12–46 {{MEXru-r}}&lt;br /&gt;(7 Junie 1996)
| grootwen               = {{MEXru}} 105–7 {{CYMru-r}}&lt;br /&gt;([[Medellín]], [[Colombia]]; 31 Augustus 2019)
| grootverloor           = {{BRAru}} 76–5 {{MEXru-r}}&lt;br /&gt;([[São Paulo]], [[Brasilië]]; 20 April 2013)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = 
| unieurl                = www.mexrugby.com
}}

Die '''Meksikaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Mexico'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Meksiko]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Serpientes'' (Spaans vir: “die [[slang]]e”), ontleen aan die [[Meso-Amerika]]anse slanggod – Quetzalcoatl in die [[Asteekse mitologie]] en Kukulkan by die [[Maja-beskawing|Majas]]. Rugby word in Meksiko geadministreer deur die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU) wat in 2003 gestig is. Meksiko word as die derde beste rugbyspan in [[Noord-Amerika]] beskou (ná die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Meksikaanse rugbyspan is tans (September 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Meksiko het in 1996 sy eerste toetswedstryd teen Colombia gespeel. Die span het tydens die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap twee titels ingepalm en een keer tweede geëindig. Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Meksiko speel tradisioneel in donkergroen truie, wit broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Meksiko]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Meksikaanse Rugbyfederasie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Meksiko is die Meksikaanse Rugbyfederasie (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU). Die Meksikaanse beheerliggaam is in 1972 onder die naam ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig en het in 2003 sy huidige naam aangeneem.&lt;ref name=&quot;Historia&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/federacion/historia-de-la-fmru/ |title=Historia de la FMRU |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.&lt;ref name=&quot;RAN&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] op professionele vlak aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Mexico Sevens'' is die Meksikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Rugby is in die 1930’s deur Britse werkers op die [[ruolie]]velde na die land gebring.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; Ná die nasionalisering van die oliebedryf het die Britse werkers egter Meksiko verlaat, waarmee die spel weer verdwyn het. In 1971 het die Brit Walter B. Irvine rugby na Meksiko heringevoer, toe hy dié spel aan die Reforma Athletic Club bekendgestel het. Die Meksikaanse beheerliggaam is op 23 Maart 1972 as die ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; Irvine het as dié beheerliggaam se eerste president gedien.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/federacion/presidencia/ |title=Presidencia |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' vir die eerste keer beslis.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/wp-content/uploads/2023/09/Anexo_Tecnico_XV_Varonil_2023_2024_FMRU.pdf |title=Anexo Tecnico XV Varonil 2023 2024 FMRU |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Op 15 Maart 2003 het die beheerliggaam sy huidige naam [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU) aangeneem en ’n jaar later het dit by die Meksikaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] (''Comité Olímpico Mexicano'', COM) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword en in dieselfde jaar by die vastelandse beheerliggaam [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RAN&quot; /&gt;

=== Die nasionale span se eerste jare ===
In November 1977 het die Meksikaanse nasionale rugbyspan sy eerste verskyning gemaak en teen die Miami Rugbyklub gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Rugby Results |publisher=The Miami News |date=8 Desember 1977 |page=7PS}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Meksiko het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=21 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Aan die rugbywêreldbekerkwalifiserings vir die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] het Meksiko vanweë sy laat vestiging ook nie deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1996 het die span sy eerste twee toetswedstryde teen Colombia gespeel, waartydens hulle ’n 46–12-oorwinning en ’n 10–10-gelykop aangeteken het. Eers in 2001 en 2002 het die volgende toetswedstryde gevolg, maar Meksiko is in albei deur die Kaaimanseilande verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/team/78.html?class=1;template=results;type=team;view=results |title=Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien Meksiko destyds geen lid van die vastelandse beheerliggaam was nie, het hulle nie aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2001 en 2005 deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2001 |title=2001 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2005 |title=2005 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het hulle ook nie in aanmerking gekom vir die rugbywêreldbekerkwalifiserings vir [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] en [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Rugbywêreldbekerkwalifiserings ===
In 2008 het die Nieu-Seeland-gebore Simon Pierre, wat ook as [[agsteman]] vir die nasionale span uitgedraf het, Meksiko se eerste amptelike hoofafrigter geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/sports/football/world-cup-heads-down-mexico-way |titel=World Cup heads down Mexico way |publisher=Khaleej Times |date=23 Maart 2012 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In Maart dieselfde jaar het Meksiko se eerste amptelike toetswedstryde tydens ’n [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering gevolg wat gelyktydig as Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 geag is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2008 |title=2008 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering teen St. Vincent en die Grenadine het Meksiko met 47−7 gewen. Meksiko se uitslag in kwalifiseringswedstryde was 2–2, waarmee hulle die rondte 1a van die Amerikas se kwalifisering in die sesde plek afgesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2010 was by die Nasionale Olimpiade vir die eerste keer ’n rugbykompetisie op die program. In dieselfde jaar is tydens die Sentraal-Amerikaanse en Karibiese Spele 2010 vir die eerste keer ’n rugbytoernooi beslis, waarby Meksiko die bronsmedalje gewen het. ’n Jaar later het rugby tydens die Pan-Amerikaanse Spele in [[Guadalajara]] gedebuteer en Meksiko het die sesde plek behaal.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt;

Tydens die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 het Meksiko sy volgende toetswedstryde gespeel, waartydens hulle die noordelike sone ná nederlae teen beide die Bahamas en Bermuda in die derde plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2011 |title=2011 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Rekordbywoning van 2&amp;nbsp;000 vir ’n rugbywedstryd in [[Meksikostad]] het gesien hoe die tuisspan Jamaika met 68–14 by die [[Ibero-Amerikaanse Universiteit]] oorrompel het. Met dié wedstryd het Meksiko sy Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 afgeskop,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/31429/mexico-off-to-flyer-in-rwc-2015-qualifying |title=Mexico off to flyer in RWC 2015 qualifying |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; waarmee ook die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering begin het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Meksiko is egter in sy tweede kwalifiseringswedstryd met 46–13 deur die Kaaimanseilande verslaan, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2012 |title=2012 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later is die Meksikane in die kwarteindstryd uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2013 |title=2013 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het die span sy eerste oorsese toer aangepak en vir twee toetswedstryde Brasilië besoek, maar in albei swak nederlae gely. Die tweede nederlaag teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] was die Meksikane se ergste nederlaag in dié tyd: 5–76.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1046 |title=2013 Mexico tour to Brazil |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In die Beker van die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2014 het Meksiko onoorwonne die uitspeelwedstryd teen Bermuda gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/194?Stagione=2014 |title=2014 NACRA Rugby Championship – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Omdat die gasheer nie dié wedstryd kon aanbied nie, is dit as ’n oorwinning vir die Meksikane geag, waarmee hulle na die Kampioenskap gepromoveer is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2014 |title=2014 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daar het die Meksikane vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar teen Trinidad en Tobago verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2015 |title=2015 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het Meksiko weer onoorwonne die eindstryd gehaal en teen die wenner van die suidelike sone, Guyana, te staan gekom. Ná ’n oorwinning met 32–3 het die span vir die eerste keer die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2016 |title=2016 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is gelyktydig as die eerste rondte van die Noord-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering geag. Hulle het al drie hul wedstryde in die eerste rondte van die Noord-Amerikaanse kwalifisering gewen. Daarna het hulle in die eenmalige uitspeelwedstryd teen die Suid-Amerikaanse “B”-Rugbykampioenskapwenner, Colombia, gespeel, maar hulle is met 29–11 geklop, waarmee hulle versuim het om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Meksikane nie verder as die groepfase gevorder nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2017 |title=2017 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2018 en 2019 het Meksiko pleks van die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap aan die Amerikaanse Rugby-uitdaagbeker vir Amerikaspanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem, wat tussen twee spanne elk van Noord- en Suid-Amerika beslis is. Hulle het onderskeidelik derde en tweede geëindig, telkens ná Colombia en om die beurt met [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/515?Stagione=2018 |title=2018 Americas Rugby Challenge |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2019-toernooi het die Meksikane teen die Kaaimanseilande met 105–17 hulle hoogste oorwinning in dié tyd aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/515?Stagione=2019 |title=2019 Americas Rugby Challenge |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aan die rugbywêreldbekerkwalifiserings vir [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] en [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] het die Meksikane nie deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In retrospektief was die 2010’s vir Meksiko baie suksesvol. Onder hul hoofafrigter Rubén Duque, wat dié amp in 2012 oorgeneem het, het hulle op Wêreldrugby se wêreldranglys van die 76ste plek in 2012 tot die 43ste plek in 2019 gevorder.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt; Aan die begin is rugby in vier [[Deelstate van Meksiko|deelstate]] beoefen, terwyl dit nou in al die 31 deelstate en die hoofstad gevestig het. Gedurende die tyd is dit ook by skole en universiteite ingevoer en ’n jeugprogram van stapel gestuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/622710/mexico-head-coach-ruben-duque |title=Mexico hit new heights under head coach Ruben Duque |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Maart 2021 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Veral die sentrale deelstaat [[México (deelstaat)|México]] en die aangrensende hoofstad [[Meksikostad]] het in die rugbyvestings van Meksiko ontwikkel. Die westelike deelstaat [[Jalisco]] het nog ’n sentrum geword, terwyl die spel in onlangse jare veral in die noordelike deelstate [[Nuevo León]] en [[Coahuila]] gegroei het, wat intussen verskeie spelers vir die nasionale span oplewer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70728/mexican-rugby-blooming-from-grassroots-to-international-level |title=Mexican rugby: Blooming from grassroots to international level |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=13 Mei 2015 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Reeds in die tydstip voor die Rugbywêreldbeker 2007 is Meksiko as ’n klein, maar ontluikende rugbyland met ’n baie entoesiastiese gemeenskap beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich/page/291 291]}}&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling ===
Alhoewel Meksiko self oor geen professionele strukture beskik nie, probeer die beheerliggaam voordeel trek uit die professionele [[Major League Rugby]] (MLR) in die buurland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. In 2024 het [[Alejandro Pradillo]] die eerste Meksikaanse MLR-speler geword nadat hy hom by die Kaliforniese span San Diego Legion aangesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.majorleague.rugby/news/meet-mlrs-first-mexican-player-alejandro-pradillo |title=Meet MLR's First Mexican Player – Alejandro Pradillo |publisher=Major League Rugby |date=27 November 2024 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens probeer die Meksikaanse beheerliggaam sedert 2021 ’n MLR-span in [[Monterrey]] te vestig. Alternatiewelik is daar oorwegings vir ’n span in die Suid-Amerikaanse Superrugby Amerikas (SRA).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/12/20/mexico-federation-confirms-mlr-interest-sra-also-in-plans/ |title=Mexico Federation confirms MLR interest, SRA also in plans |publisher=Americas Rugby News |date=20 Desember 2023 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2024 het Meksiko ná ’n lang pouse weer aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem en in die eerste rondte albei wedstryde teen die Kaaimanseilande gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2024 |title=2024 Rugby Americas North Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2024 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Op 3 Mei 2025 het Meksiko Jamaika in die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap-halfeindstryd met 37–24 en op 21 Junie 2025 Trinidad en Tobago in die eindstryd met 45–14 geklop, gelyk aan die Meksikane se tweede titeloorwinning.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2025 |title=2025 Rugby Americas North Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Anders as die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap was die Noord-Amerikaanse s’n nie deel van die rugbywêreldbekerkwalifisering nie, waarvoor slegs Kanada en die Verenigde State in aanmerking gekom het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/21/mexico-overcome-trinidad-tobago-in-rugby-americas-north-grand-final/ |title=Mexico Overcome Trinidad &amp; Tobago in Rugby Americas North Grand Final |publisher=Americas Rugby News |date=21 Junie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het Meksiko die 37ste plek op Wêreldrugby se ranglys behaal, hul beste plek in dié tyd,&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt; waarmee hulle toegelaat is om teen beter geplaaste Suid-Amerikaanse en Europese spanne te speel. ’n Jaar later het die span sy eerste Europese toer aangepak, waar hulle teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] verloor het, maar Kroasië kon klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/2010 |title=2026 Mexico tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
Meksiko speel tradisioneel in ’n donkergroen trui, wit broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Meksiko|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is rooi met wit broeke en rooi sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Spaanse sportuitruster Credo Rugby en die truiborg is “NOW” van die Meksikaanse bank INVEX.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.infobae.com/america/agencias/2025/02/07/now-inicia-un-nuevo-capitulo-en-su-patrocinio-con-la-federacion-mexicana-de-rugby/ |title=NOW inicia un nuevo capítulo en su patrocinio con la Federación Mexicana de Rugby |publisher=Infobae |date=7 Februarie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die nasionale span se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon die geveerde slanggod – die [[Asteke|Asteekse]] Quetzalcoatl en die [[Maja]]anse Kukulkan – met die bynaam ''Serpientes'' (“die slange”) daaronder. Die nasionale span se bynaam ''Serpientes'' is ontleen aan die Spaanse woord vir [[slang]] en verwys na die [[Meso-Amerika]]anse slanggod. Daarmee het die nasionale span aan homself ’n doelbewus Meso-Amerikaanse identiteit gegee.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/serpientes/ |title=Serpientes |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] se kenteken toon die nasionale vlag in die kleure rooi, wit en groen met ’n gestiliseerde rugbybal in die middel, waaronder die Spaanse bewoording ''Federación Mexicana de Rugby'' en die afkorting ''FMRU'' regs daarby.

== Stadions ==
Meksiko beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Meksikaanse nasionale rugbyspan gebruik vir hul rugbywedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die land.

== Toetswedstryde ==
Meksiko het 25 van sy 47 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 53,19%. Meksiko se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=78;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{BHSru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{BARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BMUru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{BRAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{COLru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29
|-
| {{CYMru}} || 13 || 8 || 5 || 0 || 61,54
|-
| {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GUYru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{JAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{VCTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{TTOru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{CZEru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TCAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''47''' || '''25''' || '''21''' || '''1''' || '''53,19'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap ===
Meksiko neem sedert 2008 aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het die toernooi twee keer gewen en een keer as naaswenner geëindig.
* Titeloorwinnings (2): 2016, 2025

=== Amerikaanse Rugby-uitdaagbeker ===
Meksiko het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugby-uitdaagbeker vir Amerikaspanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem, wat tussen twee spanne elk van Noord- en Suid-Amerika beslis is. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2019.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging het Meksiko gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Meksiko nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Meksikaanse span gevorm tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering:&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/website/noticias.html?start=12 |title=Estar en la Copa del Mundo en Rugby Femenil es un Hecho Histórico |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |date=18 Julie 2018 |accessdate=30 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130104449/https://mexrugby.com/website/noticias.html?start=12 |archive-date=30 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(zagueros)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Andrés Rodríguez]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Skrumskakel]] || Black Thunder
|-
| [[Christian Alvarez]] || [[Losskakel]] || Austin Huns
|-
| [[Luc Martin]] || [[Senter]] || Tazmania
|-
| [[Brandon Arriaga]] || Senter || Miami Tridents
|-
| [[Connor Olvera]] || Senter || Utah Warriors Academy
|-
| [[Diego Sanchez]] || [[Vleuel]] || ''klubloos''
|-
| [[Fharid Samano]] || Vleuel || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Yeudiel Suro]] || Vleuel || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Rodrigo Ripoll]] || [[Heelagter]] || Querétaro Roosters
|-
| [[Agustín Sánchez]] || Heelagter || Hammerheads Cancún
|-
| [[Pascual Nadal]] || Heelagter || Black Thunder
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(delanteros)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub
|-
| [[Alberto Mizael Loredo Reta]] || [[Haker]] || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Marcos Flegmann]] || [[Stut]] || Boston
|-
| [[Maximiliano Douek]] || Stut || Tazmania
|-
| [[Jesús Rico]] || Stut || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Erick Castillo]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || Black Thunder
|-
| [[Santiago Prieto Ledesma]] || Slot || Black Thunder
|-
| [[José Raúl Reyes]] || [[Losvoorspeler]] || Cumiyais Monterrey
|-
| [[Gonzalo Ponce]] || Losvoorspeler || Black Thunder
|-
| [[Alberto Ruiz]] || Losvoorspeler || Wallabies
|-
| [[Santiago Leboreiro]] || Losvoorspeler || Black Thunder
|-
| [[Simon Pierre]] || [[Agsteman]] || Tazmania
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Meksikaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.  &lt;!--

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Meksiko se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen September 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=78;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 || 
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=78;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=78;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=78;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|}
|} --&gt;

== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Meksikaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Simon Pierre || 2008–2012
|-
| {{vlagikoon|Spanje}} Rubén Duque || 2012–2024
|-
| {{vlagikoon|Kanada}} Jeffrey Clarke || sedert 2024
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Meksikaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://mexrugby.com/ Amptelike webwerf van die Meksikaanse Rugbyfederasie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico Meksiko by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/mexico/ Meksiko op Americas Rugby News]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Rugby in Meksiko]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]]</text>
      <sha1>658s7n6w4pgxhqcjb04izpp2iiv4oxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oos-Rand-moorde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469311</id>
    <revision>
      <id>2979015</id>
      <parentid>2978357</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T19:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2979015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75318" sha1="kof67me4k70to89i6f1he3t0mi140ym" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| date = 15 Julie – 27 September 2026
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 11
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]], in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Die lyke van elf vroue is tussen 15 Julie en 27 September 2026 gevind, die meeste van hulle in en om [[Kemptonpark]].&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-elfde&quot; /&gt; Verskeie van hulle is [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke aangetref, en die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ondersoekers kon aanvanklik nie bevestig dat die moorde met mekaar verband hou of dat 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pfm-negende&quot; /&gt; Op 18 September het die polisie vir die eerste keer gesê sommige van die sake hou moontlik met mekaar verband,&lt;ref name=&quot;pfm-verdagte&quot; /&gt; waarna die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], op 20 September gesê het nie al die sake kan noodwendig met mekaar verbind word nie, aangesien daar aanduidings van 'n ander modus operandi sowel as verskillende motiewe is, hoewel niks uitgesluit word nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt; Teen 27 September was verdagtes in drie van die sake in hegtenis: die eerste en die tiende moord, en die negende, waarin twee vroue in die landdroshof in [[Boksburg]] tereggestaan het.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-liefdesdriehoek&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hof&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-tiende&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Mokolo Moselakgomo in September verdwyn en enkele dae later dood aangetref is; drie mans het teen 13 Oktober oor die beweerde diefstal van haar slimhorlosie in die hof verskyn, maar niemand is van haar moord aangekla nie.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-items&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-horlosie&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te stap of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting aangebied wat tot 'n inhegtenisneming lei, terwyl president [[Cyril Ramaphosa]] en Cachalia die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt; Die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) het R500&amp;nbsp;000 by die polisie se beloning vir inligting gevoeg wat tot 'n suksesvolle vervolging lei.&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pfm-beloning&quot; /&gt; Die waarskuwings aan vroue het kritiek van politieke partye, burgerlike organisasies en kundiges ontlok, wat aangevoer het dat die las van veiligheid nie op vroue geplaas behoort te word nie en dat die klem eerder op die opsporing en vervolging van die daders moet val.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Kundiges het tekortkominge in die polisie se koördinering en kommunikasie uitgewys, die voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie het verslag oor die forensiese agterstand gevra en by onverwagte oorsigbesoeke aan twee polisiestasies 'n gebrek aan basiese hulpbronne blootgelê, en die Nasionale Vergadering het 'n dringende debat oor geweld teen vroue geskeduleer.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-dns&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-oorsigbesoek&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-dringende-debat&quot; /&gt; Die moorde het ook tot herdenkings en betogings regoor die land aanleiding gegee,&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; terwyl ongegronde bewerings op sosiale media oor wie daarvoor verantwoordelik is, daartoe gelei het dat 'n man in eMalahleni deur 'n groep mense doodgeslaan is.&lt;ref name=&quot;mm-radebe&quot; /&gt;

== Agtergrond ==

=== Geweld teen vroue in Suid-Afrika ===
Die moorde het teen die agtergrond van wydverspreide geweld teen vroue in Suid-Afrika plaasgevind. Volgens die eerste Suid-Afrikaanse nasionale ondersoek oor geslagsgebaseerde geweld, waarvan die uitslae in 2024 bekend gemaak is, het 35,5% van vroue van 18 jaar en ouer fisieke en/of seksuele geweld in hul leeftyd ervaar, wat sowat 7,85&amp;nbsp;miljoen vroue verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens die [[Verenigde Nasies]] ervaar een uit elke drie vroue in die land gedurende haar leeftyd fisieke of seksuele geweld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Suid-Afrika het van die hoogste vlakke van noodlottige geweld teen vroue ter wêreld: in 2020-2021 is 5,5 uit elke 100&amp;nbsp;000 vroue deur iemand vermoor met wie hulle 'n intieme verhouding gehad het, byna vyf keer die ooreenstemmende wêreldgemiddeld. Navorsing deur die [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]], wat twintig jaar se vrouemoorde in die land onder die loep geneem het, dui daarop dat gemiddeld sewe vroue per dag in Suid-Afrika vermoor word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens die jongste beskikbare statistieke word sowat nege vroue per dag vermoor.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt; Die land se gemiddelde moordsyfer, wat meer as 60 mense per dag beloop, is een van die hoogste ter wêreld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Ramaphosa het geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in November 2025 tot 'n nasionale ramp verklaar.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

=== Ontvoerings in die omgewing ===
Kemptonpark het tussen April en Junie 2026 altesaam 76 [[Ontvoering|ontvoeringsake]] aangeteken, 'n styging van 58,3% teenoor dieselfde tydperk die vorige jaar en die hoogste getal ontvoeringsake wat in daardie kwartaal in Gauteng aangemeld is. Die provinsie het in dié drie maande 2&amp;nbsp;367 sulke sake aangeteken, meer as die helfte van die 4&amp;nbsp;638 sake wat landwyd aangemeld is. Die Gautengse provinsiale wetgewer se portefeuljekomitee oor gemeenskapsveiligheid het op 18 September 2026 met verskeie rolspelers oor die toenemende voorkoms van ontvoering in die provinsie vergader en ontvoering vir 'n losprys as 'n groeiende bedreiging uitgesonder; volgens 'n voorlegging van die SAPD het die span vir georganiseerde misdaad in die eerste kwartaal van die boekjaar sulke sake in [[Bekkersdal]] en [[Roodepoort]] hanteer, waar onderskeidelik R5&amp;nbsp;miljoen en R3&amp;nbsp;miljoen geëis is. Die komitee se voorsitter, Bandile Masuku, het gesê ontvoering kan nie as 'n geïsoleerde misdaad hanteer word wanneer dit met kapings, georganiseerde misdaad, lospryse en die teiken van kwesbare mense verweef is nie, en het sterker intelligensie-insameling, beter koördinering tussen wetstoepassingsagentskappe en doelgerigte optrede in geïdentifiseerde brandpunte gevra. Die komitee het daarop gewys dat die hoë getal ontvoerings in Kemptonpark met die ontdekking van verskeie vroue se lyke in die breër Ekurhuleni-gebied saamval.&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

== Moorde ==
Ondersoekbeamptes het vasgestel dat sommige van die vroue nie op die plekke vermoor is waar hul lyke gevind is nie.&lt;ref name=&quot;pfm-negende&quot; /&gt; Die nommering van die elf sake het in September telkens verskuif namate vroeëre sterftes by die ondersoek gevoeg is; op 20 September het Cachalia die eerste nege slagoffers in volgorde van ontdekking gelys, waarna 'n tiende en 'n elfde lyk op 26 en 27 September gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-tiende&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-elfde&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Die slagoffers in volgorde van ontdekking
! Nr. !! Slagoffer !! Datum gevind !! Plek
|-
| 1 || Busisiwe Mahlangu || 15 Julie || Naby die R21, Kemptonpark
|-
| 2 || Itumeleng Kekana || 3 Augustus || Kemptonpark
|-
| 3 || Nomfesane Mjobo || 26 Augustus || Kemptonpark
|-
| 4 || Onbekend || 7 September || Clayvillerivier, Olifantsfontein
|-
| 5 || Gracious Nkomo || 10 September || Langs die R21, Kemptonpark
|-
| 6 || Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Mokolo Moselakgomo || 12 September || Rhodesfield, Kemptonpark
|-
| 7 || Naam nie bekend gemaak nie || 14 September || Langs die R21, naby Olifantsfontein
|-
| 8 || Dineo Evelyn Motapane || 15 September || KwaThema, Springs
|-
| 9 || Jabulile Ntimba || 17 September || Villa Liza, naby Dawnpark, Boksburg
|-
| 10 || Onbekend || 26 September || Mooifontein-begraafplaas, Tembisa
|-
| 11 || Onbekend || 27 September || Naby Rhokanaweg, Struisbult, Springs
|}

=== Julie en Augustus ===
Die eerste vrou, 'n 37-jarige, is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in Kemptonpark gevind. Sy was ongeklee en met kabelbinders vasgebind.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; 'n Verdagte is twee dae later, op 17 Julie, in hegtenis geneem en was in September steeds in aanhouding.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Cachalia het die vrou later as Busisiwe Mahlangu geïdentifiseer en bevestig dat die verdagte in verband met haar dood aangekeer is.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Twee verdere lyke is in Augustus in Kemptonpark ontdek, dié van die 32-jarige Itumeleng Kekana op 3 Augustus en dié van Nomfesane Mjobo op 26 Augustus.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt; Kekana, 'n winkelierster wat in Kemptonpark gewoon en gewerk het, het op 17 Julie verdwyn, en haar familie het meer as twee weke lank by polisiestasies, hospitale en lykshuise na haar gesoek voordat haar ontbindende lyk met verskeie steekwonde in die bosse langs die pad aangetref is.&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Toe die polisie op 13 September nog net vier sake bekend gemaak het, is die tweede lyk as dié van 'n 32-jarige vrou beskryf wat op 24 Augustus gedeeltelik geklee naby die R21 gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
'n Vrou se lyk is op 7 September 2026 in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken, en sy was op 20 September nog nie geïdentifiseer nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo het op 9 September haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark laatmiddag verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter agtergelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug is nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Verskeie soektogte en navrae by hospitale en lykshuise het niks opgelewer nie.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Op 10 September is nog 'n vrou se lyk nader aan Rhodesfield gevind. Sy was halfnaak en haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]], sodat haar identiteit nie in daardie stadium formeel vasgestel kon word nie.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Sy is later as die 28-jarige Gracious Nkomo geïdentifiseer, wie se lyk langs die R21 aangetref is; haar familie het haar op 17 September by die [[Germiston]]-lykshuis as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is, uitgeken.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pfm-negende&quot; /&gt;

Op 12 September is 'n vrou se lyk in [[Sport|sportdrag]] en gedeeltelik geklee agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind, langs 'n stil, afgesonderde oprit tussen 'n hoofweg en 'n betonmuur naby die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en langs 'n boomryke woonbuurt wat vir drawwers geskik is, maar wat vanaf Kemptonpark se middestad slegs met groot paaie tussen motorhandelaars en onbeboude erwe bereik kan word.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op 14 September by die Germiston-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Haar begrafnis is vir 20 September in Phake, 'n klein dorpie in die noordooste van [[Mpumalanga]], gereël.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; 'n Verdagte is teen 12 Oktober in hegtenis geneem nadat eiendom wat vermoedelik aan Moselakgomo behoort het, in sy besit gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-items&quot; /&gt;

Die lyk van 'n verdere vrou is op 14 September langs die R21 naby [[Olifantsfontein]] gevind, gedeeltelik geklee en met kneusplekke. 'n Verbyganger het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie het vermoed sy is tussen die aand van 13 September en die vroeë oggendure van 14 September vermoor, sowat twintig minute se afstand van die plekke waar die ander lyke in Kemptonpark gevind is.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt; Cachalia het op 20 September gesê haar identiteit is aan die polisie bekend, maar dat haar naam nie bekend gemaak kon word voordat haar familie in kennis gestel is nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Op 15 September is nog 'n lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]], ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark, ontdek. Lede van die publiek het die lyk, wat in 'n gevorderde stadium van ontbinding was, omstreeks 05:00 agter 'n [[nagklub]] opgemerk.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar die volgende dag by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Sy is op 13 September laas lewend gesien en is nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Die negende lyk is op die oggend van 17 September in die omgewing van Villa Liza naby [[Dawnpark]] in Boksburg ontdek. Die vrou was halfnaak, soos verskeie van die ander slagoffers, en haar keel is na berig word afgesny.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-liefdesdriehoek&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pfm-negende&quot; /&gt; Sy is aanvanklik nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg, terwyl die polisie geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak het nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Sy is later as Jabulile Ntimba geïdentifiseer, wat volgens die staat op 16 September in Dawnpark vermoor is.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hof&quot; /&gt; Drie verdagtes ('n man en twee vroue) is op 20 September deur die Gautengse eenheid vir moord en roof in verband met haar dood in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-liefdesdriehoek&quot; /&gt;

Die tiende lyk is op die oggend van 26 September by die Mooifontein-begraafplaas suid van [[Tembisa]] in die Ekurhuleni-metro, naby 'n informele nedersetting, gevind nadat gemeenskapslede die polisie na die toneel ontbied het. Sy was halfnaak en het sigbare beserings opgedoen; volgens die polisie dui die toneel daarop dat sy vermoedelik met klippe bestook is. Haar identiteit was nog nie bekend nie, en dit was aanvanklik onduidelik of dié voorval met die ander Oos-Randse vrouemoorde verband hou, hoewel die saak daarna as die tiende in die reeks gereken is. 'n Verdagte het ná die moord na [[Tzaneen]] gevlug, waar hy dieselfde aand omstreeks 23:00 in hegtenis geneem is.&lt;ref name=&quot;mm-tembisa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-normaliseer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-tiende&quot; /&gt;

Die elfde lyk is die volgende middag, 27 September, in 'n oop stuk veld langs 'n spoorlyn naby Rhokanaweg in Struisbult, Springs, gevind. Personeel van 'n sekuriteitsmaatskappy wat die gebied gepatrolleer het, het die lyk opgemerk, en die polisie is omstreeks 12:00 na die toneel ontbied; die taakspan wat die Ekurhuleni-moorde ondersoek, is daarheen ontplooi. Die slagoffer was na raming 20 jaar oud en, soos verskeie van die ander, slegs gedeeltelik geklee; haar lyk het moontlike tekens van verwurging getoon, maar was nie in 'n toestand van ontbinding nie.&lt;ref name=&quot;mm-elfde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verwurg&quot; /&gt;

== Ander sake ==
Enkele dae ná die ontdekking van die nege lyke in Ekurhuleni is 'n vrou se lyk, in 'n duvet toegedraai, in die Moroka-dam in [[Soweto]] gevind. Die slagoffer was vermoedelik in haar twintigs en die polisie het 'n geregtelike doodsondersoek geopen; die omstandighede rondom haar dood was op 21 September 2026 nog onbekend.&lt;ref name=&quot;pfm-moroka&quot; /&gt;

Die 23-jarige Boitumelo Gift Mashita is op die oggend van 28 September 2026 omstreeks 05:45 op pad werk toe in Mapungubwe-straat in Temong, Tembisa, doodgeskiet, en haar besittings is tydens die voorval geneem. Die polisie het 'n saak van moord en roof geopen en Mashita se vervreemde man as 'n persoon van belang geïdentifiseer. Sy lyk is later dieselfde dag in sy voertuig in die [[Midrand]]-polisiëringsgebied aangetref. Die polisie het geen aanduiding van gemene spel gevind nie en vermoed dat hy moontlik 'n onbekende middel ingeneem het.&lt;ref name=&quot;mm-mashita&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==

=== Waarskuwing en taakspan ===
Die SAPD het op 13 September 2026 vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon (die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref), hoewel nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Die waarnemende nasionale polisiekommissaris, lt.genl. Puleng Dimpane, het opdrag gegee dat 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saamgestel word om die sake te ondersoek en vas te stel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span, wat deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng, gelei is, het speurders van gespesialiseerde eenhede ingesluit, onder meer die moord-en-roofeenheid en die eenheid vir ondersoekende sielkunde, sowel as die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne. Die span het die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede is deur middel van Operasie Shanela uitgebrei en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting is aangebied wat tot 'n inhegtenisneming lei, hoewel Cachalia gesê het die polisie is nie van belonings afhanklik nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die leiding van die taakspan het daarna na lt.genl. Hilda Khosi Senthumule, afdelingskommissaris vir speur- en forensiese dienste, oorgegaan, terwyl lt.genl. Dumisani Khumalo, hoof van die polisie se misdaadintelligensie-afdeling, en lt.genl. [[Nhlanhla Mkhwanazi]], die KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, opgeroep is om met die ondersoeke te help. Polisiehulpbronne in die Ekurhuleni-metro is versterk en dele van die metro, onder meer Kemptonpark, Olifantsfontein, KwaThema, [[Nigel]] en Dawnpark, is onder inperking geplaas, met groter sigbaarheid en ontplooiing gebied vir gebied.&lt;ref name=&quot;pfm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

=== Moontlike verbande tussen die sake ===
Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is, en dat die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus het nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Die polisie het gewaarsku dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die feit dat verskeie lyke gedeeltelik ontklee en met tekens van aanranding gevind is, en dat sommige van die vroue nie op die plekke vermoor is waar hulle gevind is nie, het vrese laat ontstaan dat 'n reeksmoordenaar of 'n groep moordenaars in die gebied werksaam is. Die polisie het dié moontlikheid nie bevestig of uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;pfm-negende&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Op 18 September het die polisie vir die eerste keer bevestig dat sommige van die sake moontlik met mekaar verband hou. Ondersoekbeamptes het terselfdertyd 'n persoon van belang nagegaan wat moontlik met die moorde in verband gebring kan word. Volgens die inligting tot die polisie se beskikking was die enigste verdagte wat op daardie stadium in verband met een van die nege moorde aangehou is, nie 'n Suid-Afrikaner nie, hoewel sy land van herkoms nog nie vasgestel was nie.&lt;ref name=&quot;pfm-verdagte&quot; /&gt;

Op 20 September het Cachalia op 'n mediakonferensie van die interministeriële komitee oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord gesê die ondersoek het nog nie oortuigend bevestig dat die polisie met 'n reeksmoordenaar te doen het nie: &quot;Nie al die sake kan noodwendig met mekaar verbind word nie. Daar is aanduidings van 'n ander modus operandi sowel as verskillende motiewe. Maar niks is nog uitgesluit terwyl die ondersoeke voortduur nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt; Ná die ontdekking van die elfde lyk het lt.genl. Tommy Mthombeni, die Gautengse provinsiale polisiekommissaris, op 27 September gesê die polisie kan vir eers nie met sekerheid sê dat 'n reeksmoordenaar betrokke is nie, maar wou nie uitsluit dat dié saak met dié van Motapane, wie se lyk twaalf dae vroeër in dieselfde stad gevind is, verbind kan word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verwurg&quot; /&gt;

=== Uitkenning van die slagoffers ===
Die uitkenning van die slagoffers het stadig gevorder, en die departement van binnelandse sake het die polisie gehelp om die vroue aan die hand van biometriese inligting, onder meer vingerafdrukke, te identifiseer.&lt;ref name=&quot;pfm-verdagte&quot; /&gt; Teen 20 September was agt van die nege slagoffers, almal jong vroue, positief geïdentifiseer en is sewe families in kennis gestel; die laaste familie kon nie bereik word nie omdat die polisie nie oor 'n adres beskik het nie. Vir een van die nege lyke is daar geen vermiste persoon-saak aangemeld nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

=== Beoordeling van die polisie se optrede ===
Cobus Steenkamp, 'n dosent en navorser in polisiëringspraktyk aan die [[Noordwes-Universiteit]], het gemeen dat die regering deurgaans op openbare woede reageer in plaas daarvan om geslagsgebaseerde geweld voorkomend te bekamp, en dat die polisie se aanvanklike hantering van die sake gebreke in koördinering, kommunikasie en leierskap blootgelê het. Hy het die polisie se interne koördineringsmeganismes as gefragmenteerd beskryf en veral twee dinge uitgesonder: dat die polisie stadig was om die gemeenskap van die veiligheidsrisiko's bewus te maak nadat daar aanduidings van 'n moontlike reeksmisdadiger was, en dat 'n provinsiale ondersoektaakspan laat aangewys is, hoewel die minister van polisie reeds in 2016 'n beleidsdokument oor die ondersoek van reeksmoorde onderteken het.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;

Dit het na sy mening ook geruime tyd geneem voordat 'n sinvolle en eenvormige kommunikasiestrategie gevolg is, terwyl die polisie se beleid bepaal dat slegs een kommunikasiebeampte inligting aan die media verskaf. Volgens hom is inligting aan die media gegee wat slegs deel van die ondersoekspan se datastel behoort te gewees het, onder meer die toestand van die lyke, hulle beserings en die moontlike werkswyses waarmee die misdade gepleeg is; Mthombeni het byvoorbeeld ná die ontdekking van die elfde lyk sulke besonderhede bekend gemaak. Dat die onus op vroue geplaas is om na hul eie veiligheid om te sien voordat sigbare polisiëring verhoog en die gebied ingeperk is, het na Steenkamp se mening verdere woede veroorsaak, en hy het nie 'n sinvolle leierskapsbalans en -strategie tydens die ontvouing van die gebeure gesien nie.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;

Steenkamp het na die soektogte verwys wat Kekana en Moselakgomo se families en vriende self onderneem het, en gemeen die gemeenskap kan billik verwag dat die polisie daardie opsoorwerk doen sodra iemand as vermis aangemeld is. Die twee belonings van R400&amp;nbsp;000 en R500&amp;nbsp;000 is vir hom 'n verdere aanduiding van die onvermoë en gebrek aan kapasiteit by die polisie se eenheid vir misdaadintelligensie, en dat bykans die helfte van alle kontakmisdade nooit by die polisie aangemeld word nie, dui vir hom op 'n nasionale kultuur van wantroue in die polisie se vermoë om misdaad te ondersoek en oortreders op te spoor. Hy het geslagsgebaseerde geweld met bendegeweld op die [[Kaapse Vlakte]] vergelyk, as 'n genormaliseerde gemeenskapskultuur wat met oorlewing en bevoordeling te doen het.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;

Getuienis voor die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek na misdadigheid, politieke inmenging en korrupsie in die strafregstelsel het die publiek se vertroue in die polisie na Steenkamp se mening verder geskend, en die diens sal sy leierskapsposisies gou en indringend moet herevalueer om verdere verlies aan openbare vertroue teë te werk. Lt.genl. [[Shadrack Sibiya]], die geskorste adjunk-nasionale polisiekommissaris, is te midde van die reeks vrouemoorde op aanklagte van verkragting, mensehandel en die seksuele gereedmaking van 'n minderjarige in hegtenis geneem. Steenkamp het dit as positief vir slagoffers van geslagsgebaseerde geweld beskou en as 'n aanduiding dat die polisie misdadigheid in sy eie geledere wil aanpak, hoewel Cachalia se versekering dat bewerings van misdadige optrede binne die polisie nie geïgnoreer kan word nie, vir hom weinig vertroue ingeboesem het. [[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die waarnemende nasionale kommissaris krediet gegee dat daar vinnig en daadwerklik teen Sibiya opgetree is, wat nog nooit tevore gebeur het nie, maar toegegee dat die polisie nie vir slegter tydsberekening kon vra nie.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;

Cameron het gemeen die polisie het baie verantwoordelik opgetree indien 'n reeksoortreder wel betrokke is, en dat party van die kritiek oor Ekurhuleni effens onregverdig is. Volgens hom is die moord op vroue, in konteks geplaas, nie abnormaal in Suid-Afrika nie, en het die tydsberekening en mediadekking van die Ekurhuleni-moorde 'n perfekte storm geskep wat opnuut lig op die onderwerp laat val het. Sy kommer lê nie by die speurders en forensiese spesialiste wat die sake ondersoek nie, maar by stelsels wat jare lank afgeskeep is; wat geslagsgebaseerde geweld in die breë betref, is die toestand vir hom 'n groot gemors.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;

=== Forensiese en ondersoekkapasiteit ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik: indien die moorde met mekaar verband hou, kan 'n gevaarlike herhaalde oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef, en dat sowat 175&amp;nbsp;500 DNS-inskrywings volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry het. Slegs 3,5% van wangdeppers is binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Die organisasie het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Cameron het op 25 September 2026 in 'n dringende skrywe aan die polisie se senior bestuur 'n indiepteverslag oor die DNS-bewyse wat met die moorde verband hou, versoek. Hy wou weet wanneer die betrokke biologiese monsters ingesamel is, wanneer dit die forensiese laboratoriums bereik het, wanneer dit ontleed is, wanneer profiele teen die Nasionale Forensiese DNS-databasis nagegaan is, of enige verbande tussen mense en misdade of tussen misdade onderling aangewys is, of die sake as moontlike gevalle van reeks- of veelvuldige oortreders geprioritiseer is en of profiele met onopgeloste seksuele misdrywe, moorde en ander gewelddadige misdade in Gauteng en landwyd vergelyk is. Hy het ook besonderhede oor die totale DNS-agterstand gevra, waaronder hoeveel sake, monsters en bewysstukke uitstaande is, hoe oud dit is en hoeveel daarvan met moord, verkragting, seksuele misdrywe en misdade teen kinders verband hou.&lt;ref name=&quot;mm-dns&quot; /&gt;

Cameron het laboratoriumkapasiteit as 'n groot bekommernis uitgesonder: outomatiese toerusting is uit diens gestel of is nie beskikbaar nie, en word nie behoorlik in stand gehou en van voorrade voorsien nie, sodat prosesse wat geoutomatiseer behoort te wees, toenemend met die hand uitgevoer word. Handmatige verwerking verminder volgens hom die deurset en verleng verwerkingstye, wat in 'n stelsel wat reeds met 'n ernstige agterstand worstel, die probleem vererger. Hy het aangevoer dat die polisie outomatiese DNS-verwerking moet herstel en uitbrei, probleme met die verkryging van reagense en verbruiksgoedere moet oplos, moet verseker dat toerusting behoorlik in stand gehou word en 'n gefinansierde plan met duidelike tydsraamwerke moet instel om die agterstand te verminder, aangesien DNS-bewyse misdade met mekaar kan verbind, herhaalde oortreders kan identifiseer en leidrade vir ondersoeke kan verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-dns&quot; /&gt; Hy het ook daarop gewys dat die polisie slegs 176 eenhede vir gesinsgeweld, kinderbeskerming en seksuele misdrywe (FCS) het om meer as 1&amp;nbsp;100 polisiestasies te bedien, terwyl die jongste kwartaallikse misdaadsyfers 6&amp;nbsp;596 aangemelde verkragtings in drie maande aangeteken het, oftewel sowat 72 per dag. Die parlement is meegedeel dat byna 300&amp;nbsp;000 DNS-monsters op ontleding wag, terwyl forensiese laboratoriums met die verkryging van basiese verbruiksgoedere, verouderende toerusting en dienskontrakprobleme sukkel. Indien Suid-Afrika sy DNS-verwerkingskapasiteit konsekwent beskerm en ontwikkel het, sou speurders na sy mening in 'n baie sterker posisie wees om herhaalde oortreders te identifiseer en skakels tussen ernstige misdade vinniger te vestig; indien geslagsgebaseerde geweld werklik 'n nasionale ramp is, behoort FCS- en forensiese kapasiteit deel van daardie rampreaksie te vorm.&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot; /&gt;

=== Hulpbronne by die polisiestasies ===
Cachalia het op 25 September 2026 'n toesigbesoek aan Ekurhuleni afgelê om die operasionele gereedheid en kapasiteit van polisiekantore in die gebied te evalueer, en het saam met [[Panyaza Lesufi]], [[Cassel Mathale]], die adjunkminister van polisie, en Mthombeni die Kemptonpark- en Tembisa-polisiestasies geïnspekteer. Die besoek het verskeie operasionele probleme uitgewys, waaronder ontoereikende infrastruktuur, 'n tekort aan meubels en tegnologiese toerusting en beperkte menslike hulpbronne; by die Kemptonpark-stasie het die stasiebevelvoerder ook op probleme met die gemeenskapsdienssentrum se landlyn gewys, wat die stasie se vermoë om op die publiek se oproepe te reageer, geraak het. Die hoë konsentrasie drankverkooppunte in die gebied is as 'n bydraende faktor tot die hoë voorkoms van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord geïdentifiseer, en Lesufi het onderneem om daaraan aandag te gee as deel van breër pogings om gemeenskapsveiligheid te verbeter en alkoholverwante geweld te bekamp.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia-besoek&quot; /&gt;

Cameron en Khathutshelo Rasilingwane, die DA se burgemeesterskandidaat in Ekurhuleni, het op 29 September onverwagte oorsigbesoeke by dieselfde twee stasies uitgevoer, sowat twee weke nadat die uitbreiding van polisiesigbaarheid en die inperking van die gebied aangekondig is. Cameron wou weet watter bykomende personeel, voertuie en operasionele hulpbronne werklik ontplooi is om die beloofde inperking te handhaaf, en waar daardie hulpbronne toe was. By die Kemptonpark-polisiestasie was daar dié oggend geen elektrisiteit nie en die kragopwekker het ook nie gewerk nie; die stasie se bestuur het al drie jaar lank vir 'n werkende kragopwekker aansoek gedoen, wat glo goedgekeur maar nog nie aangekoop is nie. Luidens die stasie se rekords was daar 59 voertuie, waarvan verskeie herstel moes word en een vir 98 werksdae nie beskikbaar was nie, terwyl minstens 27 voertuie sedert 2020 afgeskryf en nie vervang is nie. Cameron het gemeen 'n polisiestasie behoort tydens kragonderbrekings operasioneel en veilig te bly, met beligting, kommunikasie en werkende stelsels vir die personeel en 'n gebou wat lede van die publiek, slagoffers inbegrepe, veilig kan binnegaan. Hy het egter gesê sy kritiek is nie teen die stasie se lede gemik nie: &quot;Selfs al wou hulle polisiesigbaarheid drasties verhoog, kan hulle nie hulpbronne ontplooi wat hulle eenvoudig nie het nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-oorsigbesoek&quot; /&gt;

By die Tembisa Rabasotho-polisiestasie was daar 'n tekort van 39 voertuie, was tien van die beskikbare voertuie onder herstelwerk en kon gewoonlik net sowat drie voertuie per skof vir sigbare polisiëring gebruik word. Die vasgestelde personeelstruktuur het geensins met die bevolkingsgrootte van die gebied ooreengestem nie en die speurders was erg oorlaai; in die eerste kwartaal van die boekjaar is 850 misdade in Tembisa aangemeld, waaronder 22 moorde. Funksionele radio's en telefone, die vermoë om dossiere te skandeer, bruikbare aanhoudingselle en toegewyde rekords vir gesinsgeweld en beskermingsbevele is as positiewe aspekte uitgesonder. Die stasie het egter 'n kleurdrukker nodig gehad, en die afdeling vir geslagsgebaseerde geweld en slagofferondersteuning het makliker toegang tot 'n nabygeleë toilet benodig, wat na Cameron se mening die waardigheid van slagoffers en die vermoë van lede om hul werk behoorlik te doen regstreeks raak. In die begroting vir 2026-2027 ontvang die polisie se beskermingsdienste vir baie belangrike persone sowat R2,46&amp;nbsp;miljard, teenoor sowat R1,614&amp;nbsp;miljard vir die FCS-eenhede, ongeveer R846&amp;nbsp;miljoen minder. Cameron het beklemtoon dat 'n onverwagte oorsigbesoek nie 'n stasie behoort aan te tref wat met basiese infrastruktuur sukkel nie, terwyl die omliggende gemeenskap 'n buitengewone polisiëringsreaksie belowe is.&lt;ref name=&quot;mm-oorsigbesoek&quot; /&gt;

== Hofverrigtinge ==
Twee van die drie mense wat in verband met Ntimba se dood aangekeer is, Fortunate Masilela (31) en Tsakane Msithani (38), het op 21 September 2026 in die landdroshof in Boksburg op aanklagte van moord, regsverydeling en die besit van 'n gevaarlike wapen verskyn. Volgens die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] het die beskuldigdes die oorledene na bewering geken en was hulle die aand van die voorval saam met haar, en is items wat vermoedelik met die saak verband hou, teruggevind. Die staat het aangevoer dat Ntimba in 'n verhouding met Masilela se man, wat Msithani se broer is, was en dat die bewuswording van dié verhouding tot die moord gelei het. Die man is aanvanklik saam met die twee vroue in hegtenis geneem, maar vrygelaat nadat die staat besluit het om die saak teen hom weens onvoldoende bewyse in daardie stadium nie op die hofrol te plaas nie. Die saak is tot 1 Oktober vir 'n borgtogaansoek, wat die staat wou teenstaan, uitgestel.&lt;ref name=&quot;mm-hof&quot; /&gt;

Drie mans het teen 13 Oktober oor die beweerde diefstal en verhandeling van Moselakgomo se slimhorlosie in die landdroshof in Kemptonpark verskyn: Kenneth Chibuzor, Stephen Mahlakwane Sekhukhune en Danial Anthony Moat. Chibuzor, wat 'n tweedehandsegoederewinkel in Kemptonpark bedryf het, staan tereg op aanklagte van [[geldwassery]], diefstal en oortredings van die Wet op Tweedehandse Goedere, en Sekhukhune en Moat op aanklagte van geldwassery en diefstal. Al drie staan ook alternatiewe aanklagte van die besit of ontvangs van gesteelde eiendom in die gesig, maar nie een van hulle is van moord aangekla nie. Minder as 24 uur nadat Moselakgomo laas gesien is, is die horlosie na bewering bekom. Volgens die staat het Chibuzor dit vir R900 van 'n ongeïdentifiseerde persoon gekry en nie die voorgeskrewe identifikasie- en transaksiebesonderhede aangeteken nie; hy het dit op 10 September aan Sekhukhune verkoop. Sekhukhune het dit na bewering dieselfde dag aan sy Gmail-rekening gekoppel nadat Moselakgomo se profielinligting en instellings uitgevee is, en dit daarna vir R4&amp;nbsp;000 aan Moat verkoop, wat dit op sosiale media geadverteer en ook vir R4&amp;nbsp;000 aan 'n vierde persoon verkoop het. Dié persoon is nie aangekla nie, aangesien die bewyse wat hom of haar met die beweerde misdrywe verbind, onvoldoende was. Die saak is tot 19 Oktober vir Chibuzor se borgtogaansoek uitgestel, en die hof het gelas dat sy immigrasiestatus geverifieer word, aangesien hy 'n [[Nigerië|Nigeriese]] burger is.&lt;ref name=&quot;mm-horlosie&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend teen die bedreiging op te tree wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf en gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag; hy het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt; Ramaphosa het op dieselfde dag, 15 September, sy afgryse oor die moorde uitgespreek, sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig en beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

Die Gautengse provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord het met die betrokke families geskakel en ondersteuning gekoördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie: seuns moet geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en mans moet nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Interministeriële komitee ===
Die interministeriële komitee oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord, wat Ramaphosa in 2024 op die been gebring het en wat deur Chikunga saam met [[Dina Pule]], die minister van maatskaplike ontwikkeling, voorgesit word, het op 17 September 'n omvattende noodstrategie vir implementering goedgekeur nadat aanbevelings van die nasionale gesamentlike operasionele en intelligensiestruktuur (NatJoints) oorweeg is.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Volgens Chikunga sou Ekurhuleni die sny van gras, die verwydering van bosse in oop ruimtes en die opruiming van onwettige stortingsterreine verskerp, terwyl winkelsentrums, vervoerfasiliteite, vermaaklikheidsplekke en ander besighede wat in openbare ruimtes werksaam is, moes toesien dat beligting, sekuriteitstelsels, noodprosedures en toesiginfrastruktuur werk en onverwyld met polisieversoeke om inligting of sekuriteitsbeeldmateriaal moes saamwerk. Die departement van maatskaplike ontwikkeling het psigososiale ondersteuning aan die geïdentifiseerde slagoffers se gesinne begin bied. Chikunga het gesê die komitee bly bekommerd dat Suid-Afrika, ten spyte van versterkte wetgewing en ingrypings om die strafregtelike reaksie te verbeter, steeds onaanvaarbaar hoë vlakke van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord beleef, en dat die nasionale strategiese plan daaroor die land se kollektiewe raamwerk vir die voorkoming van geweld, die versterking van die strafregtelike reaksie, die ondersteuning van slagoffers en die aanspreek van die maatskaplike en ekonomiese toestande wat mishandeling moontlik maak, bly: &quot;Geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord is nie private of vrouekwessies nie. Dit is maatskaplike misdade wat kollektiewe verantwoordelikheid en beslissende optrede vereis.&quot; Cachalia het by dieselfde geleentheid 'n beroep op mans gedoen om die vroue in die samelewing te respekteer, te beskerm en te waardeer, en gesê geslagsgebaseerde geweld kan nie as 'n permanente werklikheid in Suid-Afrika aanvaar word nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
Cameron het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan, hoewel dit in daardie stadium nie gesê kon word dat die sake met mekaar verband hou nie. Volgens hom moet die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien word (onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings), en kan ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie, ondersoekende sielkunde en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek maak. Hy het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie; die stryd teen geslagsgebaseerde geweld kan ook nie tot veldtogte en bewusmaking beperk word nie, maar moet die ondersoekvermoë insluit om gewelddadige oortreders op te spoor, hulle suksesvol te vervolg en van die strate te verwyder.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die DA het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; Die party het op 16 September 'n kontantbeloning van R500&amp;nbsp;000 vir leidrade uitgeloof wat tot die suksesvolle vervolging van 'n vermeende reeksmoordenaar in die metro kan lei, op voorwaarde dat 'n leidraad formeel by die SAPD aangemeld is, aangesien die party self geen wenke hanteer nie.&lt;ref name=&quot;pfm-beloning&quot; /&gt; Die DA het ook aan [[Thoko Didiza]], die speaker van die parlement, geskryf om 'n dringende debat van nasionale belang oor die krisis van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in Ekurhuleni aan te vra. Lisa Schickerling, die party se woordvoerder oor polisie, het gesê die parlement moet diegene wat vir die beskerming van vroue en kinders verantwoordelik is, tot verantwoording roep, en dat die sake onopgelos bly ten spyte van oproepe om 'n multidissiplinêre span saam te stel en die burgerlike samelewing se verskerpte fokus op die krisis. [[Geordin Hill-Lewis]], die federale leier van die DA, het tydens 'n besoek aan [[Tsakane]] op 18 September gevra wat Ramaphosa gedoen het sedert geslagsgebaseerde geweld bykans 'n jaar tevore tot 'n nasionale prioriteit verklaar is, en gesê 'n rampverklaring op papier doen niks om 'n vrou te beskerm wat snags huis toe stap nie.&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot; /&gt;

Rasilingwane het die taakspan 'n stap in die regte rigting genoem, maar gesê dit moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; Ná die ontdekking van die vrou se lyk in Tembisa het sy gesê Ekurhuleni kan nie vrouemoorde normaliseer nie en dat dringende optrede nodig is om die gebied vir almal veilig te maak. Sy het ook beter samewerking tussen die polisie en die Ekurhuleni-metropolisie (EMPD), werkende straatligte en veiliger openbare ruimtes gevra, en gesê Ramaphosa kan nie langer stilbly sonder om beslissende stappe te doen nie. Volgens haar het Lesufi ná die ontdekking van die negende lyk gesê dat dié wat daarvoor verantwoordelik is, die staat die oorlog verklaar het en dat die staat daarop sou reageer; inwoners moes nou sien dat daardie reaksie in daadwerklike optrede op die grond omskep word. Die party het verder daarop aangedring dat die senior leierskap van die polisie en die EMPD voor die Gautengse provinsiale wetgewer oor polisiëringsmislukkings en hul planne vir die krisis verantwoording doen.&lt;ref name=&quot;mm-normaliseer&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie. Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het. [[GOOD]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[seun]]s, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[man]]s geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die Nasionale Vergadering het 'n dringende debat oor geweld teen vroue in Suid-Afrika, die sterftes in Ekurhuleni en die behoefte aan dringende regeringsingryping vir 30 September 2026 tydens 'n virtuele sitting geskeduleer; George Michalakis, die DA se parlementêre leier, het dit aangevra. Dorries Mpapane, voorsitter van die parlementêre toesigkomitee oor die presidensie, het gevra dat die regering veilige omgewings vir vroue skep en aangevoer dat 'n samelewing waarin vroue in strate en woongebiede gejag en vermoor word, nie aanvaar kan word nie en dat die verantwoordelikheid om vroue veilig te hou nie bloot op vroue self geplaas behoort te word nie. Die staande komitee oor toedelings het aangedui dat hy die beskikbare befondsing vir die bekamping van geslagsgebaseerde geweld van naderby wil ondersoek en met die ministers van maatskaplike ontwikkeling en polisie oor die regering se beplanning en befondsing in gesprek wil tree; die komitee se voorsitter, [[Mmusi Maimane]], wil onder meer vasstel of voldoende befondsing toegeken is om doeltreffend op geslagsgebaseerde geweld te reageer. Die polisie se begroting vir die boekjaar 2026-2027 beloop sowat R127&amp;nbsp;miljard.&lt;ref name=&quot;mm-dringende-debat&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
Action Society het skerp kritiek teen die polisie se hantering van die sake uitgespreek en geëis dat die polisie verduidelik wat hy geweet het, wanneer ondersoekers moontlike verbande tussen die moorde begin ondersoek het en of vroeër optrede verdere sterftes kon voorkom het. Die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, het gesê plaaslike polisiestasies behoort oor die personeel, inligtingstelsels en spesialisondersteuning te beskik om verslae van vermiste persone met geweldsmisdade in naburige polisiëringsgebiede te verbind: &quot;'n Hoëvlakspan wat opdaag nadat talle vroue dood gevind is, is krisisbestuur, nie doeltreffende polisiëring nie.&quot; Sy het dit veral kommerwekkend genoem dat gedetailleerde misdaadstatistiek oor misdade teen vroue en kinders nie meer in die polisie se kwartaallikse misdaadverslae verskyn nie. Die laaste kwartaallikse verslag wat so 'n uiteensetting bevat het, het die tydperk Oktober tot Desember 2024 gedek; die syfers is uit die verslag vir Januarie tot Maart 2025 weggelaat nadat die polisie ernstige afwykings in die data geïdentifiseer het, en hoewel jaarlikse totale later in die jaarverslag vir 2024-2025 ingesluit is, was die uiteensetting volgens die organisasie in al vier die kwartaallikse verslae vir 2025-2026 afwesig. Action Society het onder meer geëis dat die polisie geverifieerde statistiek oor misdade teen vroue en kinders publiseer en bekend maak hoeveel vroue sedert Januarie 2026 in Ekurhuleni as vermis aangemeld is, en hoeveel van hulle lewend gevind is, vermoor gevind is of steeds vermis was.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis; Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie, en dat die regering verder moet gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord moet toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is; die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings gemeet te word. Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die burgerregteorganisasie [[AfriForum]] het sy veiligheidsfokus aan die Oos-Rand met verskerpte buurtwagpatrollies en verdere veiligheidsopleiding aan gemeenskapslede uitgebrei. Die organisasie se sewe buurtwagte in die breër Oos-Rand is in Kemptonpark, [[Benoni]], Boksburg, [[Brakpan]], [[Alberton]], Springs en Germiston gesetel. Yvonne Gerber, die organisasie se distrikskoördineerder vir die Oos-Rand, het gesê inwoners was vreesbevange ná die vlaag vrouemoorde en dat die verskerpte patrollies ook ander ernstige misdade in die omgewing kan help voorkom. Volgens haar is betrokkenheid by plaaslike georganiseerde veiligheidstrukture onontbeerlik, aangesien buurtwaglede opgelei is om verdagte bedrywighede te identifiseer en die inligting met die owerhede te deel, en is gemeenskapsveiligheid nie daarop gemik om die werk van wetstoepassingsowerhede te vervang nie, maar om gemeenskappe se eie veiligheidsvermoë te versterk.&lt;ref name=&quot;mm-buurtpatrollies&quot; /&gt;

=== Betogings en herdenkings ===
Sowat 100 mense het op 16 September 2026 in stilte buite die stadsaal en die polisiestasie in [[Kaapstad]] betoog in reaksie op die moorde, sowel as op die moord op 'n tienjarige meisie van [[Kraaifontein]]. Die betogers het die polisie se beroep op vroue om versigtig te wees, gekritiseer en plakkate met boodskappe soos &quot;Hoeveel liggame?&quot;, &quot;Los ons uit&quot; en &quot;Meisies wil net leef&quot; vertoon.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Van Ekurhuleni tot Kaapstad het mense in die dae daarna by 'n reeks saamtrekke byeengekom om die slagoffers te herdenk en optrede teen geweld teen vroue te eis. Meer as 1&amp;nbsp;000 studente het op die aand van 18 September aan 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] deelgeneem, 'n kampus meer as 1&amp;nbsp;400&amp;nbsp;km van Kemptonpark; een van die plakkate daar het gelui: &quot;Ek wil leef, nie net oorleef nie.&quot; Honderde hardlopers het die volgende oggend 13&amp;nbsp;km deur Kemptonpark ter nagedagtenis aan Moselakgomo en die agt ander vroue gedraf wat sedert middel Julie in die omgewing vermoor is. Verskeie plaaslike [[Hardloop|hardloopklubs]] het die byeenkoms te midde van toenemende vrees en woede oor die moorde gereël, en die deelnemers het ook na die plek gestap waar Moselakgomo se lyk gevind is, wat met 'n paar uitgebrande kerse en 'n bos blomme gemerk was. Deelnemers het gesê die geweld ontneem vroue hul vryheid en selfvertroue en dat party van hulle weens die gebeure opgehou het om te gaan draf: &quot;Ons wil ons strate terughê.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun, het sy aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 oorskry en teen 16 September 2026 meer as R90&amp;nbsp;000 ingesamel.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Debat oor vroue se veiligheid ==
Dr. Tara Farrer Harris van die [[Universiteit van Pretoria]] se departement maatskaplike werk en kriminologie het gesê vroue behoort die polisie se waarskuwings om besonder waaksaam te wees ernstig op te neem, maar dat sulke voorsorgmaatreëls nie as 'n volhoubare oplossing vir geweld teen vroue beskou kan word nie: &quot;Die oplossing vir geweld teen vroue kan nie bloot wees dat vroue meer bedrewe raak om gevaar te vermy nie.&quot; Sy het gewaarsku dat dit voortydig sou wees om te bespiegel dat die sake met mekaar verband hou, maar dat daar niks spekulatief is aan die groter probleem waarbinne die sterftes plaasvind nie. Volgens haar is vroue reeds daaraan gewoond om hul gedrag in openbare ruimtes aan te pas deur afgesonderde gebiede te vermy, nie alleen of ná donker te reis nie, voortdurend waaksaam te wees, hul ligging met ander te deel en hul bewegings volgens vermeende risiko's aan te pas. Sulke strategieë is individueel sinvol en kan geleenthede vir misdaad verminder, maar die probleem ontstaan wanneer die verantwoordelikheid om geweld te voorkom na die moontlike slagoffer verskuif, wat tot slagofferblaam kan lei en die idee versterk dat vroue self vir hul veiligheid verantwoordelik is.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Harris het na die roetine-aktiwiteitsteorie in die kriminologie verwys, waarvolgens roofmisdade kan plaasvind wanneer 'n geskikte of kwesbare teiken, 'n gemotiveerde oortreder en 'n gebrek aan voldoende beskerming op dieselfde tyd en plek saamval. Die vraag moet volgens haar verskuif van &quot;Waarom was sy daar?&quot; na &quot;Waarom is dit vir 'n oortreder moontlik om daar op te tree?&quot;, wat die klem plaas op wat in die kriminologie as voldoende voogdyskap beskryf word en veel meer behels as sigbare polisiëring alleen, onder meer toesig, die ontwerp van veiliger omgewings, veiliger vervoer, private sekuriteit, gemeenskapspolisiëring en doeltreffende aanmeldings- en reaksiemeganismes. Sy het daarop gewys dat die gevolge van geweld nie net slagoffers raak nie, maar ook hul families, vriende en gemeenskappe, en dat selfs die vrees vir geweld vroue se mobiliteit, onafhanklikheid en deelname aan die openbare lewe beperk, met die gevaar dat sulke beperkings mettertyd as 'n onvermydelike deel van vrouwees genormaliseer word. Individuele voorsorgmaatreëls kan hoogstens deel van die onmiddellike reaksie wees, terwyl volhoubare misdaadvoorkoming groter aandag aan oortreders, geleenthede vir misdaad en die omgewing waarin misdaad plaasvind, verg: &quot;Uiteindelik kan en behoort die verantwoordelikheid om geweld teen vroue te voorkom nie hoofsaaklik te rus op diegene wat die grootste risiko loop om dit te ervaar nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Ongegronde bewerings ==
Ongegronde bewerings op sosiale media en in gemeenskapsgroepe oor wie vir die moorde verantwoordelik is, het tot geweld gelei. Vusimuzi &quot;Vusi&quot; Radebe, 'n jongman van eMalahleni (voorheen [[Witbank]]), is in die week voor 26 September 2026 deur 'n groep mense voorgekeer, oorrompel en doodgeslaan nadat hy glo daarvan beskuldig is dat hy die vermeende moordenaar is wat vir die reeks vrouemoorde aan die Oos-Rand verantwoordelik sou wees. Hy was op pad van sy ouma se huis in Kwaguqa na sy eie huis in Lynnville toe die groep hom uitgevra het oor waar hy woon en waarvandaan hy kom, waarop hy genoem het dat hy oorspronklik van Kemptonpark is. Luidens 'n verklaring van sy familie is aannames weens die onlangse geweld in Kemptonpark oor hom gemaak: &quot;In plaas daarvan om die waarheid vas te stel, is Vusi wreed aangerand en vermoor. Hy is op die toneel dood verklaar.&quot; Sy gesin het in die vroeë 1990's na Kemptonpark verhuis en sowat 'n maand voor sy dood, ná aftrede, na eMalahleni teruggekeer.&lt;ref name=&quot;mm-radebe&quot; /&gt;

Die polisie het bevestig dat die saak ondersoek word en dat die motief deel van die voortgesette ondersoek vorm; niemand is teen 26 September 2026 in verband met sy dood aangekeer nie. Die polisie in Ekurhuleni het terselfdertyd van 'n tweede voorval kennis geneem waarin 'n man by die Tsakane-polisiestasie aangemeld het dat sy foto met bewerings dat hy vir die reeks moorde verantwoordelik is, in gemeenskapsgroepe versprei word. Die polisie het gemeenskapslede gevra om nie ongegronde bewerings teen individue te maak of te versprei nie, aangesien sulke bewerings ernstige gevolge kan hê en die persoon wie se foto versprei word, aan die risiko blootstel om aangeval of beseer te word.&lt;ref name=&quot;mm-radebe&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=[[IOL]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=[[The Citizen]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en |archive-date=15 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915065045/https://allafrica.com/stories/202609150081.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=[[Mail &amp; Guardian]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=20 September 2026 |title=Moord op vroue &amp;#124; ‘Wees versigtiger’ is nie die oplossing |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/moord-op-vroue-wees-versigtiger-is-nie-die-oplossing/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot;&gt;{{Cite web |author=AFP |date=20 September 2026 |title=‘Ons wil ons strate terughê’: Hardlopers eis optrede ná Ekurhuleni-moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ons-wil-ons-strate-terughe-hardlopers-eis-optrede-na-ekurhuleni-moorde/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=20 September 2026 |title=76 ontvoerings in drie maande in Kempton Park aangeteken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/76-ontvoerings-in-drie-maande-in-kempton-park-aangeteken/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=21 September 2026 |title=Ekurhuleni &amp;#124; ‘Nie alle sake noodwendig verbind’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-nie-alle-sake-noodwendig-verbind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=21 September 2026 |title=Deurbraak in moordsaak van negende vroueslagoffer in Gauteng |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/deurbraak-in-moordsaak-van-negende-vroueslagoffer-in-gauteng/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=21 September 2026 |title=Vrouemoorde &amp;#124; Dringende debat in parlement aangevra |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-dringende-debat-in-parlement-aangevra/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-liefdesdriehoek&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=21 September 2026 |title=Ekurhuleni &amp;#124; Liefdesdriehoek moontlik agter negende moord |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-liefdesdriehoek-moontlik-agter-negende-moord/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hof&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=22 September 2026 |title=Twee vroue in hof ná Dawn Park-moord |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/twee-vroue-in-hof-na-dawn-park-moord/ |access-date=22 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pfm-beloning&quot;&gt;{{Cite web |last=Ernst |first=Walter |date=16 September 2026 |title=DA bied halfmiljoen aan vir leidrade na die Ekurhuleni-moordenaar |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/da-bied-halfmiljoen-aan-vir-leidrade-na-die-ekurhuleni-moordenaar/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pfm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Maré |first=Marelize |date=17 September 2026 |title=Negende vrou se liggaam word in Oos-Rand gevind |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/negende-vrou-se-liggaam-word-in-oos-rand-gevind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pfm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |last=Maré |first=Marelize |date=18 September 2026 |title=Polisie: “Die Ekurhuleni-moordverdagte is nie ’n Suid-Afrikaner nie” |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/polisie-die-ekurhuleni-moordverdagte-is-nie-n-suid-afrikaner-nie/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pfm-moroka&quot;&gt;{{Cite web |last=Maré |first=Marelize |date=21 September 2026 |title=Vrou se liggaam in Moroka-dam gevind |url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/vrou-se-liggaam-in-moroka-dam-gevind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Pretoria FM]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-buurtpatrollies&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=25 September 2026 |title=Buurtpatrollies aan Oos-Rand verskerp ná vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/buurtpatrollies-aan-oos-rand-verskerp-na-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-dns&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=25 September 2026 |title=DNS-agterstand onder vergrootglas ná Ekurhuleni-vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/dns-agterstand-onder-vergrootglas-na-ekurhuleni-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-radebe&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=Man ‘verkeerdelik’ doodgeslaan ná bewerings oor vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/man-verkeerdelik-doodgeslaan-na-bewering-oor-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-tembisa&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=Nog 'n vrou se liggaam in Tembisa gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-in-tembisa-gevind/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-normaliseer&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=‘Ekurhuleni kan nie vrouemoorde normaliseer’ – DA |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-kan-nie-vrouemoorde-normaliseer-da/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-tiende&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=27 September 2026 |title=Ekurhuleni &amp;#124; Verdagte reeds vas vir tiende vrouemoord |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-verdagte-reeds-vas-vir-tiende-vrouemoord/ |access-date=27 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-elfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=27 September 2026 |title=Nóg 'n liggaam aan Oos-Rand gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-liggaam-aan-oos-rand-gevind/ |access-date=27 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verwurg&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=27 September 2026 |title=Ekurhuleni &amp;#124; Jongste slagoffer moontlik verwurg |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-jongste-slagoffer-moontlik-verwurg/ |access-date=27 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia-besoek&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=26 September 2026 |title=Cachalia besoek Ekurhuleni ná reeks vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/cachalia-besoek-ekurhuleni-na-reeks-vrouemoorde/ |access-date=26 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-mashita&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=28 September 2026 |title=Thembisa-moord: Vrou se vervreemde man dood aangetref |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/thembisa-moord-vrou-se-vervreemde-man-dood-aangetref/ |access-date=28 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-polisiekrisis&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=29 September 2026 |title=Ekurhuleni-moorde plaas groter polisiekrisis in kollig |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-moorde-plaas-groter-polisiekrisis-in-kollig/ |access-date=29 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-dringende-debat&quot;&gt;{{Cite web |date=29 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Parlement hou dringende debat |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-parlement-hou-dringende-debat/ |access-date=29 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-oorsigbesoek&quot;&gt;{{Cite web |date=29 September 2026 |title=Vrae oor Kempton Park-‘inperking’ ná oorsigbesoek |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrae-oor-kempton-park-inperking-na-oorsigbesoek/ |access-date=12 Oktober 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-items&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=12 Oktober 2026 |title=Verdagte vas oor items van vermoorde drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/verdagte-vas-oor-items-van-vermoorde-drawwer/ |access-date=12 Oktober 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-horlosie&quot;&gt;{{Cite web |date=13 Oktober 2026 |title=Drie in hof oor vermoorde drawwer se horlosie |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/drie-in-hof-oor-vermoorde-drawwer-se-horlosie/ |access-date=14 Oktober 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]
[[Kategorie:Massamoorde]]</text>
      <sha1>kof67me4k70to89i6f1he3t0mi140ym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiltz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470556</id>
    <revision>
      <id>2978950</id>
      <parentid>2978256</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Geografie van Luxemburg (land)]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2978950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1965" sha1="8xl6zqqgwms7pyv6s0icl39wzs4gut7" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
| amptelike_naam       = Wiltz
| nedersetting_tipe    = Kanton
| native_name          = Kanton Wolz
| native_name_lang     = lb
| beeld_vlag           = Flag of Wiltz Canton, Luxembourg.svg
| beeld_skild          = Armoiries de Wiltz 1.svg
| beeld_kaart          = Canton Wiltz in Luxembourg.svg
| onderafdelingtipe    = [[Land]]
| onderafdelingnaam    = {{vlag|Luxemburg}}
| seat_type            = Setel
| seat                 = [[Wiltz (munisipaliteit)|Wiltz]]
| koördinate           = {{Koördinate|49.95000|5.93333|display=inline,title}}
| oppervlak_totaal_km2 = 265.83
| bevolking_totaal     = 20391
| population_as_of     = 2026
| stigtingstitel       = Gestig
| stigtingsdatum       = 1795
| iso_code             = LU-WI
}}

'''Wiltz''' ([[Luxemburgs]]: Kanton Wolz) is 'n kanton van [[Luxemburg]].

== Geskiedenis ==
Die kanton is in 1795 gestig.

== Geografie ==
Die kanton beslaan 'n oppervlak van 265,83&amp;nbsp;km². Dit grens aan [[Bastogne]], [[Clervaux]], [[Diekirch]] en [[Redange]]. Die terrein rondom Wiltz is effens heuwelagtig.&lt;ref name=&quot;copernicus&quot;&gt;{{Cite web |url=https://doi.org/10.5270/ESA-c5d3d65 |title=Copernicus Global Digital Elevation Model GLO-90 |publisher=[[Europese Ruimtevaartorganisasie]]}}&lt;/ref&gt;{{Efn|1=Die terrein is uit Copernicus GLO-90 se hoogtes binne 'n straal van 10&amp;nbsp;km bereken.}} Na die noordooste, die suidweste en die weste toe is dit plat. Die hoogste punt in die omgewing is 546&amp;nbsp;m bo seevlak, 8,7&amp;nbsp;km noordwes van Wiltz.

== Bevolking ==
{{Historical populations
|1831|10480
|1900|12821
|1947|11545
|1983|9000
|1988|9206
|1993|9899
|1999|10981
|2004|12130
|2009|13339
|2015|15345
|2020|17632
|2026|20391
|footnote=Bron: [[Wikidata]]
}}
Wiltz het 20&amp;nbsp;391 inwoners in 2026 gehad.

== Bestuur ==
Die setel is [[Wiltz (munisipaliteit)|Wiltz]].

== Notas ==
{{Notelist}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geografie van Luxemburg (land)]]</text>
      <sha1>8xl6zqqgwms7pyv6s0icl39wzs4gut7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diekirch (munisipaliteit)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470650</id>
    <revision>
      <id>2978951</id>
      <parentid>2978395</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Geografie van Luxemburg (land)]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2978951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2659" sha1="18gbl97si5t58a7ba8rr7xdgpcbe2qp" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
| amptelike_naam       = Diekirch
| nedersetting_tipe    = Munisipaliteit
| native_name          = Dikrech
| native_name_lang     = lb
| beeld_stadsilhoeët   = Luxembourg Diekirch 2005-03-11.jpg
| beeld_vlag           = Flag of Diekirch, Luxembourg.svg
| beeld_skild          = ECUSSON DIEKIRCH.png
| beeld_kaart          = Diekirch map.svg
| onderafdelingtipe    = [[Land]]
| onderafdelingnaam    = {{vlag|Luxemburg}}
| seat_type            = Setel
| seat                 = [[Diekirch, Luxemburg|Diekirch]]
| koördinate           = {{Koördinate|49.86806|6.15667|display=inline,title}}
| oppervlak_totaal_km2 = 12.40
| bevolking_totaal     = 7398
| population_as_of     = 2026
| leiertitel           = Hoof van die regering
| leiernaam            = Charles Weiler
| stigtingstitel       = Gestig
| stigtingsdatum       = 1795
| poskodetipe          = Poskodes
| poskode              = 9205-9218, 9220-9221, 9224-9245, 9249-9268, 9273 en 9275-9294
| area_code_type       = Skakelkodes
| area_code            = 24 80, 26 80 en 27 80
| webwerf              = https://diekirch.lu
}}

'''Diekirch''' ([[Luxemburgs]]: Dikrech) is 'n munisipaliteit van [[Luxemburg]].

== Geskiedenis ==
Die munisipaliteit is in 1795 gestig.

== Geografie ==
Die munisipaliteit beslaan 'n oppervlak van 12,4&amp;nbsp;km². Dit grens aan [[Bettendorf]], [[Erpeldange-sur-Sûre]], [[Vallée de l'Ernz]] en [[Tandel]]. Die terrein rondom Diekirch is effens heuwelagtig.&lt;ref name=&quot;copernicus&quot;&gt;{{Cite web |url=https://doi.org/10.5270/ESA-c5d3d65 |title=Copernicus Global Digital Elevation Model GLO-90 |publisher=[[Europese Ruimtevaartorganisasie]]}}&lt;/ref&gt;{{Efn|1=Die terrein is uit Copernicus GLO-90 se hoogtes binne 'n straal van 10&amp;nbsp;km bereken.}} Na die suidooste en die suide toe is dit plat. Die hoogste punt in die omgewing is 545&amp;nbsp;m bo seevlak, 8,1&amp;nbsp;km noord van Diekirch.

== Bevolking ==
{{Historical populations
|1821|1793
|1900|3838
|1947|3809
|1983|5480
|1988|5496
|1993|5619
|1999|5653
|2004|6331
|2009|6318
|2015|6728
|2020|7042
|2026|7398
|footnote=Bron: [[Wikidata]]
}}
Diekirch het 7&amp;nbsp;398 inwoners in 2026 gehad.

== Bestuur ==
Die setel is [[Diekirch, Luxemburg|Diekirch]]. Die hoof van die regering is Charles Weiler. Die poskodes is 9205-9218, 9220-9221, 9224-9245, 9249-9268, 9273 en 9275-9294. Die skakelkodes is 24 80, 26 80 en 27 80.

== Sustersstede ==
* [[Bitburg]], [[Duitsland]]
* [[Hayange]], [[Frankryk]]
* [[Liberty]], [[Verenigde State van Amerika]]
* [[Monthey]], [[Switserland]]

== Notas ==
{{Notelist}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geografie van Luxemburg (land)]]</text>
      <sha1>18gbl97si5t58a7ba8rr7xdgpcbe2qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaliber (artillerie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470654</id>
    <revision>
      <id>2978954</id>
      <parentid>2978906</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Looplengte */ Verbeter</comment>
      <origin>2978954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3369" sha1="4g6jsrzms7xpctk9a3ehxhlgd4ppxrx" xml:space="preserve">[[Beeld:Calibre bore length gdl_af.png|duimnael|regs|Verhouding van kaliber met loopdeursnee en looplengte]]
In '''[[artillerie]]''' is kaliber die binnedeursnee van 'n kanonloop, of, by uitbreiding, 'n relatiewe maatstaf van die looplengte.

== Looplengte ==
Die lengte van die loop (veral vir groter kanonne) word dikwels aangehaal in veelvoude van die kaliber, wat byvoorbeeld gebruik word vir Amerikaanse vlootkanonne van 76&amp;nbsp;mm of groter.&lt;ref name=&quot;NavOrdAndGunV1&quot;&gt;{{Cite book|title =Naval Ordnance And Gunnery, Volume 1, Naval Ordnance, NAVPERS 10797-A |publisher =U.S. Navy, Bureau of Naval Personnel |year =1957|edition=1957 |location =Washington, D.C. |page =81}}&lt;/ref&gt; Die effektiewe lengte van die loop (van stuitstuk tot tromp) word gedeel deur die loopdeursnee om 'n dimensielose hoeveelheid te gee.{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} Die hoofkanonne van die ''Iowa''-klas-slagskepe kan byvoorbeeld as 16-duim/kaliber 50 aangedui word. Hulle het 'n deursnee van 16 duim en die loop is 800 duim lank (16 × 50 = 800). Dit word soms ook aangedui deur die voorvoegsel L/ te gebruik; so word die algemeenste kanon vir die [[Panther-tenk|Panzer V]]-tenk byvoorbeeld beskryf as 'n &quot;75 mm L/70&quot;, wat verwys na 'n loop met 'n interne kaliber van 75 mm (3,0 duim) en 'n lengte van 5 250 mm (17 voet 3 duim).

Die verhouding tussen die kaliber en die looplengte staan ​​in vlootartillerie bekend as &quot;kaliber&quot;,{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} maar in leërartillerie as &quot;lengte&quot;. Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Amerikaanse Vloot die 5&quot;/51-kaliberkanon (5&quot; L/38) as 'n skip-tot-skip-wapen en die 5&quot;/25-kaliberkanon (5&quot; L/25) as 'n skip-tot-lug-wapen gebruik. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die dubbeldoel- 5-duim/38-kaliberkanon (5&quot; L/38) die standaardbewapening van die vloot teen beide oppervlak- en lugteikens. Al drie het 'n loopdeursnee van 5 duim gehad (nie 5,51, 5,25 of 5,38 nie, soos dikwels verkeerd gelees word).

Vlootkanonne is weliswaar op min of meer dieselfde wyse as landgebaseerde artillerie ontwerp en vervaardig, maar hulle is volgens baie strenger en nougesetter standaarde gebou, en met goeie rede. Op see moes ’n wapen sonder steurings presteer. Daar was geen geredelik beskikbare plaasvervanger nie en ook nie een wat maklik verkry kon word nie. Met verloop van tyd het die begrippe &quot;pond&quot; (die gewig van die projektiel) en &quot;kaliber&quot; (die werklike deursnee van die wapenloop) verwarrend geraak en met mekaar vermeng geraak. Uiteindelik, toe die tegnologie daarvoor beskikbaar was, het die kaliber (in duim of millimeter) die standaardmaatstaf geword.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot;&gt;{{cite web |title=Gun Mount And Turret Catalog - Ordnance Pamphlet 1112 °- 1945 |url=https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |website=archive.hnsa.org |access-date=2022-10-16 |archive-date=2022-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016114942/https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot;&gt;FTP-45 (General Fleet Tactics 1924)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot;&gt;FTP-188 (General Fleet Tactics 1940)&lt;/ref&gt;
&lt;!--
&lt;ref group=nota&gt;45 kaliber verwys na die lengte van die kanon se loop uitgedruk in terme van die kaliber van die kanon. Die lengte van 'n 45-kaliber-kanon is 45 keer sy deursnee.&lt;/ref&gt;
--&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Artillerie]]</text>
      <sha1>4g6jsrzms7xpctk9a3ehxhlgd4ppxrx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978955</id>
      <parentid>2978954</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Looplengte */ Verbeter</comment>
      <origin>2978955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4069" sha1="a165ik5cuh3auepmnad99g19q41syn3" xml:space="preserve">[[Beeld:Calibre bore length gdl_af.png|duimnael|regs|Verhouding van kaliber met loopdeursnee en looplengte]]
In '''[[artillerie]]''' is kaliber die binnedeursnee van 'n kanonloop, of, by uitbreiding, 'n relatiewe maatstaf van die looplengte.

== Looplengte ==
Die lengte van die loop (veral vir groter kanonne) word dikwels aangehaal in veelvoude van die kaliber, wat byvoorbeeld gebruik word vir Amerikaanse vlootkanonne van 76&amp;nbsp;mm of groter.&lt;ref name=&quot;NavOrdAndGunV1&quot;&gt;{{Cite book|title =Naval Ordnance And Gunnery, Volume 1, Naval Ordnance, NAVPERS 10797-A |publisher =U.S. Navy, Bureau of Naval Personnel |year =1957|edition=1957 |location =Washington, D.C. |page =81}}&lt;/ref&gt; Die effektiewe lengte van die loop (van stuitstuk tot tromp) word gedeel deur die loopdeursnee om 'n dimensielose hoeveelheid te gee.{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} Die hoofkanonne van die ''Iowa''-klas-slagskepe kan byvoorbeeld as 16-duim/kaliber 50 aangedui word. Hulle het 'n deursnee van 16 duim en die loop is 800 duim lank (16 × 50 = 800). Dit word soms ook aangedui deur die voorvoegsel L/ te gebruik; so word die algemeenste kanon vir die [[Panther-tenk|Panzer V]]-tenk byvoorbeeld beskryf as 'n &quot;75 mm L/70&quot;, wat verwys na 'n loop met 'n interne kaliber van 75 mm (3,0 duim) en 'n lengte van 5 250 mm (17 voet 3 duim).

Die verhouding tussen die kaliber en die looplengte staan ​​in vlootartillerie bekend as &quot;kaliber&quot;,{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} maar in leërartillerie as &quot;lengte&quot;. Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Amerikaanse Vloot die 5&quot;/51-kaliberkanon (5&quot; L/38) as 'n skip-tot-skip-wapen en die 5&quot;/25-kaliberkanon (5&quot; L/25) as 'n skip-tot-lug-wapen gebruik. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die dubbeldoel- 5-duim/38-kaliberkanon (5&quot; L/38) die standaardbewapening van die vloot teen beide oppervlak- en lugteikens. Al drie het 'n loopdeursnee van 5 duim gehad (nie 5,51, 5,25 of 5,38 nie, soos dikwels verkeerd gelees word).

Vlootkanonne is weliswaar op min of meer dieselfde wyse as landgebaseerde artillerie ontwerp en vervaardig, maar hulle is volgens baie strenger en nougesetter standaarde gebou, en met goeie rede. Op see moes ’n wapen sonder steurings presteer. Daar was geen geredelik beskikbare plaasvervanger nie en ook nie een wat maklik verkry kon word nie. Met verloop van tyd het die begrippe &quot;pond&quot; (die gewig van die projektiel) en &quot;kaliber&quot; (die werklike deursnee van die wapenloop) verwarrend geraak en met mekaar vermeng geraak. Uiteindelik, toe die tegnologie daarvoor beskikbaar was, het die kaliber (in duim of millimeter) die standaardmaatstaf geword.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot;&gt;{{cite web |title=Gun Mount And Turret Catalog - Ordnance Pamphlet 1112 °- 1945 |url=https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |website=archive.hnsa.org |access-date=2022-10-16 |archive-date=2022-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016114942/https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot;&gt;FTP-45 (General Fleet Tactics 1924)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot;&gt;FTP-188 (General Fleet Tactics 1940)&lt;/ref&gt;

Wat vlootkanonne betref, was die aanvanklike verandering gerig op die werklike loopdeursnee, wat die vervaardiging van standaardprojektiele vergemaklik het. Daarna is die doeltreffende lengte (en dus die reikafstand) van die wapen in kalibers begin uitdruk. Dit is 'n maatstaf van die gestandaardiseerde lengte van die loop in verhouding tot die getrekte loopdeursnee. Met ander woorde, by 'n 12/45-kanon is 12 duim × 45 gelyk aan die lengte van die getrekte loop in duim. Dit verklaar die verskille in sowel penetrasievermoë as reikafstandprestasie van verskeie vlootkanonne deur die jare heen.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;
&lt;!--
&lt;ref group=nota&gt;45 kaliber verwys na die lengte van die kanon se loop uitgedruk in terme van die kaliber van die kanon. Die lengte van 'n 45-kaliber-kanon is 45 keer sy deursnee.&lt;/ref&gt;
--&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Artillerie]]</text>
      <sha1>a165ik5cuh3auepmnad99g19q41syn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978956</id>
      <parentid>2978955</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Looplengte */ Verbeter</comment>
      <origin>2978956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5605" sha1="syzij0668gd8n77zdhrdjvhloayhfm6" xml:space="preserve">[[Beeld:Calibre bore length gdl_af.png|duimnael|regs|Verhouding van kaliber met loopdeursnee en looplengte]]
In '''[[artillerie]]''' is kaliber die binnedeursnee van 'n kanonloop, of, by uitbreiding, 'n relatiewe maatstaf van die looplengte.

== Looplengte ==
Die lengte van die loop (veral vir groter kanonne) word dikwels aangehaal in veelvoude van die kaliber, wat byvoorbeeld gebruik word vir Amerikaanse vlootkanonne van 76&amp;nbsp;mm of groter.&lt;ref name=&quot;NavOrdAndGunV1&quot;&gt;{{Cite book|title =Naval Ordnance And Gunnery, Volume 1, Naval Ordnance, NAVPERS 10797-A |publisher =U.S. Navy, Bureau of Naval Personnel |year =1957|edition=1957 |location =Washington, D.C. |page =81}}&lt;/ref&gt; Die effektiewe lengte van die loop (van stuitstuk tot tromp) word gedeel deur die loopdeursnee om 'n dimensielose hoeveelheid te gee.{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} Die hoofkanonne van die ''Iowa''-klas-slagskepe kan byvoorbeeld as 16-duim/kaliber 50 aangedui word. Hulle het 'n deursnee van 16 duim en die loop is 800 duim lank (16 × 50 = 800). Dit word soms ook aangedui deur die voorvoegsel L/ te gebruik; so word die algemeenste kanon vir die [[Panther-tenk|Panzer V]]-tenk byvoorbeeld beskryf as 'n &quot;75 mm L/70&quot;, wat verwys na 'n loop met 'n interne kaliber van 75 mm (3,0 duim) en 'n lengte van 5 250 mm (17 voet 3 duim).

Die verhouding tussen die kaliber en die looplengte staan ​​in vlootartillerie bekend as &quot;kaliber&quot;,{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} maar in leërartillerie as &quot;lengte&quot;. Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Amerikaanse Vloot die 5&quot;/51-kaliberkanon (5&quot; L/38) as 'n skip-tot-skip-wapen en die 5&quot;/25-kaliberkanon (5&quot; L/25) as 'n skip-tot-lug-wapen gebruik. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die dubbeldoel- 5-duim/38-kaliberkanon (5&quot; L/38) die standaardbewapening van die vloot teen beide oppervlak- en lugteikens. Al drie het 'n loopdeursnee van 5 duim gehad (nie 5,51, 5,25 of 5,38 nie, soos dikwels verkeerd gelees word).

Vlootkanonne is weliswaar op min of meer dieselfde wyse as landgebaseerde artillerie ontwerp en vervaardig, maar hulle is volgens baie strenger en nougesetter standaarde gebou, en met goeie rede. Op see moes ’n wapen sonder steurings presteer. Daar was geen geredelik beskikbare plaasvervanger nie en ook nie een wat maklik verkry kon word nie. Met verloop van tyd het die begrippe &quot;pond&quot; (die gewig van die projektiel) en &quot;kaliber&quot; (die werklike deursnee van die wapenloop) verwarrend geraak en met mekaar vermeng geraak. Uiteindelik, toe die tegnologie daarvoor beskikbaar was, het die kaliber (in duim of millimeter) die standaardmaatstaf geword.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot;&gt;{{cite web |title=Gun Mount And Turret Catalog - Ordnance Pamphlet 1112 °- 1945 |url=https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |website=archive.hnsa.org |access-date=2022-10-16 |archive-date=2022-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016114942/https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot;&gt;FTP-45 (General Fleet Tactics 1924)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot;&gt;FTP-188 (General Fleet Tactics 1940)&lt;/ref&gt;

Wat vlootkanonne betref, was die aanvanklike verandering gerig op die werklike loopdeursnee, wat die vervaardiging van standaardprojektiele vergemaklik het. Daarna is die doeltreffende lengte (en dus die reikafstand) van die wapen in kalibers begin uitdruk. Dit is 'n maatstaf van die gestandaardiseerde lengte van die loop in verhouding tot die getrekte loopdeursnee. Met ander woorde, by 'n 12/45-kanon is 12 duim × 45 gelyk aan die lengte van die getrekte loop in duim. Dit verklaar die verskille in sowel penetrasievermoë as reikafstandprestasie van verskeie vlootkanonne deur die jare heen.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;

Benewens die moontlike verbeterings in algehele werkverrigting (d.w.s. trompsnelheid en trefkrag), het die verlenging van die loop in sekere omstandighede ook 'n toename in die grootte van die projektiel moontlik gemaak. Die Amerikaanse 14/45-kanon, wat byvoorbeeld op die slagskepe van die New York-klas bekendgestel is, het 'n projektiel van 1 250 lb (570 kg) afgevuur. Latere verbeterings aan die ontwerp – waardeur die loop verleng en die sluitmeganisme aangepas is – het die gebruik van 'n projektiel van 1 400 lb (640 kg) en, oor die algemeen, 'n langer lewensduur vir die loop moontlik gemaak. Ons sien dieselfde patroon by die Amerikaanse 16-duim-kanonne. Die aanvanklike ontwerp het 'n lengte van 45 kalibers gehad en 'n projektiel van 2 200 lb (1 000 kg) afgevuur. Die latere herontwerp na 50 kalibers het nie net 'n hoër snelheid moontlik gemaak nie, maar ook die gebruik van 'n swaarder projektiel van 2 700 lb (1 200 kg), wat uiteindelik aanvaar is as die kragtigste Amerikaanse vlootprojektiel wat in gevegte ingespan is.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Chinn | first1 = George M. | last2 = Rowland | first2 = Buford | last3 = Boyd | first3 = William B. | title = U. S. Navy Bureau of Ordnance in World War II. | journal = Military Affairs | date = 1954 | volume = 18 | issue = 1 | page = 36 | issn = 0026-3931 | doi = 10.2307/1982709 | jstor = 1982709 | pmid = | hdl = 2027/uc1.$b671188 | url = | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;
&lt;!--
&lt;ref group=nota&gt;45 kaliber verwys na die lengte van die kanon se loop uitgedruk in terme van die kaliber van die kanon. Die lengte van 'n 45-kaliber-kanon is 45 keer sy deursnee.&lt;/ref&gt;
--&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Artillerie]]</text>
      <sha1>syzij0668gd8n77zdhrdjvhloayhfm6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978957</id>
      <parentid>2978956</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Looplengte */ Skakel</comment>
      <origin>2978957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5609" sha1="f81zr3xiqly7eamxhd7eu6hegiqxvj8" xml:space="preserve">[[Beeld:Calibre bore length gdl_af.png|duimnael|regs|Verhouding van kaliber met loopdeursnee en looplengte]]
In '''[[artillerie]]''' is kaliber die binnedeursnee van 'n kanonloop, of, by uitbreiding, 'n relatiewe maatstaf van die looplengte.

== Looplengte ==
Die lengte van die loop (veral vir groter kanonne) word dikwels aangehaal in veelvoude van die kaliber, wat byvoorbeeld gebruik word vir Amerikaanse vlootkanonne van 76&amp;nbsp;mm of groter.&lt;ref name=&quot;NavOrdAndGunV1&quot;&gt;{{Cite book|title =Naval Ordnance And Gunnery, Volume 1, Naval Ordnance, NAVPERS 10797-A |publisher =U.S. Navy, Bureau of Naval Personnel |year =1957|edition=1957 |location =Washington, D.C. |page =81}}&lt;/ref&gt; Die effektiewe lengte van die loop (van stuitstuk tot tromp) word gedeel deur die loopdeursnee om 'n dimensielose hoeveelheid te gee.{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} Die hoofkanonne van die ''Iowa''-klas-slagskepe kan byvoorbeeld as 16-duim/kaliber 50 aangedui word. Hulle het 'n deursnee van 16 duim en die loop is 800 duim lank (16 × 50 = 800). Dit word soms ook aangedui deur die voorvoegsel L/ te gebruik; so word die algemeenste kanon vir die [[Panther-tenk|Panzer V]]-tenk byvoorbeeld beskryf as 'n &quot;75 mm L/70&quot;, wat verwys na 'n loop met 'n interne kaliber van 75 mm (3,0 duim) en 'n lengte van 5 250 mm (17 voet 3 duim).

Die verhouding tussen die kaliber en die looplengte staan ​​in vlootartillerie bekend as &quot;kaliber&quot;,{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} maar in leërartillerie as &quot;lengte&quot;. Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Amerikaanse Vloot die 5&quot;/51-kaliberkanon (5&quot; L/38) as 'n skip-tot-skip-wapen en die 5&quot;/25-kaliberkanon (5&quot; L/25) as 'n skip-tot-lug-wapen gebruik. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die dubbeldoel- 5-duim/38-kaliberkanon (5&quot; L/38) die standaardbewapening van die vloot teen beide oppervlak- en lugteikens. Al drie het 'n loopdeursnee van 5 duim gehad (nie 5,51, 5,25 of 5,38 nie, soos dikwels verkeerd gelees word).

Vlootkanonne is weliswaar op min of meer dieselfde wyse as landgebaseerde artillerie ontwerp en vervaardig, maar hulle is volgens baie strenger en nougesetter standaarde gebou, en met goeie rede. Op see moes ’n wapen sonder steurings presteer. Daar was geen geredelik beskikbare plaasvervanger nie en ook nie een wat maklik verkry kon word nie. Met verloop van tyd het die begrippe &quot;pond&quot; (die gewig van die projektiel) en &quot;kaliber&quot; (die werklike deursnee van die wapenloop) verwarrend geraak en met mekaar vermeng geraak. Uiteindelik, toe die tegnologie daarvoor beskikbaar was, het die kaliber (in duim of millimeter) die standaardmaatstaf geword.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot;&gt;{{cite web |title=Gun Mount And Turret Catalog - Ordnance Pamphlet 1112 °- 1945 |url=https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |website=archive.hnsa.org |access-date=2022-10-16 |archive-date=2022-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016114942/https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot;&gt;FTP-45 (General Fleet Tactics 1924)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot;&gt;FTP-188 (General Fleet Tactics 1940)&lt;/ref&gt;

Wat vlootkanonne betref, was die aanvanklike verandering gerig op die werklike loopdeursnee, wat die vervaardiging van standaardprojektiele vergemaklik het. Daarna is die doeltreffende lengte (en dus die reikafstand) van die wapen in kalibers begin uitdruk. Dit is 'n maatstaf van die gestandaardiseerde lengte van die loop in verhouding tot die getrekte loopdeursnee. Met ander woorde, by 'n 12/45-kanon is 12 duim × 45 gelyk aan die lengte van die getrekte loop in duim. Dit verklaar die verskille in sowel penetrasievermoë as reikafstandprestasie van verskeie vlootkanonne deur die jare heen.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;

Benewens die moontlike verbeterings in algehele werkverrigting (d.w.s. [[trompsnelheid]] en trefkrag), het die verlenging van die loop in sekere omstandighede ook 'n toename in die grootte van die projektiel moontlik gemaak. Die Amerikaanse 14/45-kanon, wat byvoorbeeld op die slagskepe van die New York-klas bekendgestel is, het 'n projektiel van 1 250 lb (570 kg) afgevuur. Latere verbeterings aan die ontwerp – waardeur die loop verleng en die sluitmeganisme aangepas is – het die gebruik van 'n projektiel van 1 400 lb (640 kg) en, oor die algemeen, 'n langer lewensduur vir die loop moontlik gemaak. Ons sien dieselfde patroon by die Amerikaanse 16-duim-kanonne. Die aanvanklike ontwerp het 'n lengte van 45 kalibers gehad en 'n projektiel van 2 200 lb (1 000 kg) afgevuur. Die latere herontwerp na 50 kalibers het nie net 'n hoër snelheid moontlik gemaak nie, maar ook die gebruik van 'n swaarder projektiel van 2 700 lb (1 200 kg), wat uiteindelik aanvaar is as die kragtigste Amerikaanse vlootprojektiel wat in gevegte ingespan is.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Chinn | first1 = George M. | last2 = Rowland | first2 = Buford | last3 = Boyd | first3 = William B. | title = U. S. Navy Bureau of Ordnance in World War II. | journal = Military Affairs | date = 1954 | volume = 18 | issue = 1 | page = 36 | issn = 0026-3931 | doi = 10.2307/1982709 | jstor = 1982709 | pmid = | hdl = 2027/uc1.$b671188 | url = | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;
&lt;!--
&lt;ref group=nota&gt;45 kaliber verwys na die lengte van die kanon se loop uitgedruk in terme van die kaliber van die kanon. Die lengte van 'n 45-kaliber-kanon is 45 keer sy deursnee.&lt;/ref&gt;
--&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Artillerie]]</text>
      <sha1>f81zr3xiqly7eamxhd7eu6hegiqxvj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978958</id>
      <parentid>2978957</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Looplengte */ Verbeter</comment>
      <origin>2978958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5608" sha1="p6um3w5lbu5iupgpq6zhwplvg9hi2w4" xml:space="preserve">[[Beeld:Calibre bore length gdl_af.png|duimnael|regs|Verhouding van kaliber met loopdeursnee en looplengte]]
In '''[[artillerie]]''' is kaliber die binnedeursnee van 'n kanonloop, of, by uitbreiding, 'n relatiewe maatstaf van die looplengte.

== Looplengte ==
Die lengte van die loop (veral vir groter kanonne) word dikwels aangehaal in veelvoude van die kaliber, wat byvoorbeeld gebruik word vir Amerikaanse vlootkanonne van 76&amp;nbsp;mm of groter.&lt;ref name=&quot;NavOrdAndGunV1&quot;&gt;{{Cite book|title =Naval Ordnance And Gunnery, Volume 1, Naval Ordnance, NAVPERS 10797-A |publisher =U.S. Navy, Bureau of Naval Personnel |year =1957|edition=1957 |location =Washington, D.C. |page =81}}&lt;/ref&gt; Die effektiewe lengte van die loop (van stuitstuk tot tromp) word gedeel deur die loopdeursnee om 'n dimensielose hoeveelheid te gee.{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} Die hoofkanonne van die ''Iowa''-klas-slagskepe kan byvoorbeeld as 16-duim/kaliber 50 aangedui word. Hulle het 'n deursnee van 16 duim en die loop is 800 duim lank (16 × 50 = 800). Dit word soms ook aangedui deur die voorvoegsel L/ te gebruik; so word die algemeenste kanon vir die [[Panther-tenk|Panzer V]]-tenk byvoorbeeld beskryf as 'n &quot;75 mm L/70&quot;, wat verwys na 'n loop met 'n interne kaliber van 75 mm (3,0 duim) en 'n lengte van 5 250 mm (17 voet 3 duim).

Die verhouding tussen die kaliber en die looplengte staan ​​in vlootartillerie bekend as &quot;kaliber&quot;,{{r|NavOrdAndGunV1|page =81}} maar in leërartillerie as &quot;lengte&quot;. Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Amerikaanse Vloot die 5&quot;/51-kaliberkanon (5&quot; L/38) as 'n skip-tot-skip-wapen en die 5&quot;/25-kaliberkanon (5&quot; L/25) as 'n skip-tot-lug-wapen gebruik. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die dubbeldoel- 5-duim/38-kaliberkanon (5&quot; L/38) die standaardbewapening van die vloot teen beide oppervlak- en lugteikens. Al drie het 'n loopdeursnee van 5 duim gehad (nie 5,51, 5,25 of 5,38 nie, soos dikwels verkeerd gelees word).

Vlootkanonne is weliswaar op min of meer dieselfde wyse as landgebaseerde artillerie ontwerp en vervaardig, maar hulle is volgens baie strenger en nougesetter standaarde gebou, en met goeie rede. Op see moes ’n wapen sonder steurings presteer. Daar was geen geredelik beskikbare plaasvervanger nie en ook nie een wat maklik verkry kon word nie. Met verloop van tyd het die begrippe &quot;pond&quot; (die gewig van die projektiel) en &quot;kaliber&quot; (die werklike deursnee van die wapenloop) verwarrend geraak en met mekaar vermeng geraak. Uiteindelik, toe die tegnologie daarvoor beskikbaar was, het die kaliber (in duim of millimeter) die standaardmaatstaf geword.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot;&gt;{{cite web |title=Gun Mount And Turret Catalog - Ordnance Pamphlet 1112 °- 1945 |url=https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |website=archive.hnsa.org |access-date=2022-10-16 |archive-date=2022-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016114942/https://archive.hnsa.org/doc/guncat/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot;&gt;FTP-45 (General Fleet Tactics 1924)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot;&gt;FTP-188 (General Fleet Tactics 1940)&lt;/ref&gt;

Wat vlootkanonne betref, was die aanvanklike verandering gerig op die werklike loopdeursnee, wat die vervaardiging van standaardprojektiele vergemaklik het. Daarna is die doeltreffende lengte (en dus die reikafstand) van die wapen in kalibers begin uitdruk. Dit is 'n maatstaf van die gestandaardiseerde lengte van die loop in verhouding tot die getrekte loopdeursnee. Met ander woorde, by 'n 12/45-kanon is 12 duim × 45 gelyk aan die lengte van die getrekte loop in duim. Dit verklaar die verskille in sowel penetrasievermoë as reikafstandprestasie van verskeie vlootkanonne deur die jare heen.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;

Benewens die moontlike verbeterings in algehele werkverrigting (d.w.s. [[trompsnelheid]] en trefkrag), het die verlenging van die loop in sekere omstandighede ook 'n toename in die grootte van die projektiel moontlik gemaak. Die Amerikaanse 14/45-kanon, wat byvoorbeeld op die slagskepe van die ''New York''-klas bekendgestel is, het 'n projektiel van 1 250 lb (570 kg) afgevuur. Latere verbeterings aan die ontwerp, waardeur die loop verleng en die sluitmeganisme aangepas is, het die gebruik van 'n projektiel van 1 400 lb (640 kg) en, oor die algemeen, 'n langer lewensduur vir die loop moontlik gemaak. Ons sien dieselfde patroon by die Amerikaanse 16-duim-kanonne. Die aanvanklike ontwerp het 'n lengte van 45 kalibers gehad en 'n projektiel van 2 200 lb (1 000 kg) afgevuur. Die latere herontwerp na 50 kalibers het nie net 'n hoër snelheid moontlik gemaak nie, maar ook die gebruik van 'n swaarder projektiel van 2 700 lb (1 200 kg), wat uiteindelik aanvaar is as die kragtigste Amerikaanse vlootprojektiel wat in gevegte ingespan is.&lt;ref name=&quot;ChinnRowlandBoyd1954&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Chinn | first1 = George M. | last2 = Rowland | first2 = Buford | last3 = Boyd | first3 = William B. | title = U. S. Navy Bureau of Ordnance in World War II. | journal = Military Affairs | date = 1954 | volume = 18 | issue = 1 | page = 36 | issn = 0026-3931 | doi = 10.2307/1982709 | jstor = 1982709 | pmid = | hdl = 2027/uc1.$b671188 | url = | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hnsa1112&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-45&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FTP-188&quot; /&gt;

&lt;!--
&lt;ref group=nota&gt;45 kaliber verwys na die lengte van die kanon se loop uitgedruk in terme van die kaliber van die kanon. Die lengte van 'n 45-kaliber-kanon is 45 keer sy deursnee.&lt;/ref&gt;
--&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Artillerie]]</text>
      <sha1>p6um3w5lbu5iupgpq6zhwplvg9hi2w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hafnium(IV)oksied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470655</id>
    <revision>
      <id>2979064</id>
      <parentid>2978823</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diëlektriese eienskappe */ Verbeter</comment>
      <origin>2979064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8121" sha1="rp6wf3s6bd227yf85osopggd2px6l11" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|O|2}}
|CASNo=12055-23-1&lt;ref name=&quot;SA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/BE/en/product/aldrich/203394?srsltid=AU7gw4VzcrHK0_aMbY3DTpIbOqoYJ6XaXvejOWIE2O6Gs-w71c7EaAxq|title=MSDS|publisher=Sigma Aldrich|access-date=10 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= wit vastestof &lt;ref name=&quot;mfg&quot;&gt;[https://mfg.unm.edu/become-a-user/files/solids/hfo2_hafnium_oxide_sds.pdf mfg. U NM; SDS]&lt;/ref&gt;
|Reuk=reukloos&lt;ref name=&quot;mfg&quot;/&gt;
|Reukdrempel=
|Flitspunt=nie-brandbaar&lt;ref name=&quot;mfg&quot;/&gt;
|MolereMassa=210,49[g/mol]&lt;ref name=&quot;SA&quot;/&gt;
|Kookpunt= ~5100 °C&lt;ref name=&quot;Ropp&quot;/&gt;
|Digtheid= 9.68 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;SA&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 2812 °C&lt;ref name=&quot;Ropp&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780444595508000089 R.C. Ropp, Chapter 8 - Group 4 (Ti, Zr and Hf) Alkaline Earth Compounds, Encyclopedia of the Alkaline Earth Compounds, Elsevier, 2013, pp: 653-700,doi=10.1016/B978-0-444-59550-8.00008-9.]&lt;/ref&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar&lt;ref name=&quot;mfg&quot;/&gt;
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=Hafnium(IV) oxide.jpg
|struktuur2=BaddeleyiteStructure.png
|Kondisie= M-{{ch2|HfO2}} tot 1720° &lt;ref name=&quot;ling&quot;/&gt;
|Selparms=a= 511.56(5), b= 517,22(5), c=529,48(5) pm; β = 99° 11(5)'&lt;ref name=&quot;Ruh&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/publication/229507776_Crystal_Structure_of_Monoclinic_Hafnia_and_Comparison_with_Monoclinic_Ziconia RUH, ROBERT, Corfield, Peter. (2006). Crystal Structure of Monoclinic Hafnia and Comparison with Monoclinic Ziconia. Journal of the American Ceramic Society. 53. 126 - 129. doi: 10.1111/j.1151-2916.1970.tb12052.x.]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep=P2{{sub|1}}/c
|Ruimtegroepnommer=14
|Strukturbericht=C43
|Kondisie2=T-{{ch2|HfO2}} van 1720° tot 2600° &lt;ref name=&quot;ling&quot;/&gt;
|Ruimtegroep2=P4{{sub|2}}/nmc
|Ruimtegroepnommer2=137
|Kondisie3=C-{{ch2|HfO2}} bo 2600° &lt;ref name=&quot;ling&quot;/&gt;
|Ruimtegroep3=Fm{{bostreep|3}}m
|Ruimtegroepnommer3=225
|Selparms3=a=509,5 pm &lt;ref name=&quot;Sevin&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0955221923001863 L. Sévin, L. Audouard, V. Razafindramanana, F. Mauvy, L. Galzin, J.-F. Justin, P. Bertrand, C. Langlade, M. Garcia, A. Julian-Jankowiak, Phase stabilisation, thermal expansion and ionic conductivity of high content rare earth oxide (Lu2O3, Y2O3 and Gd2O3) stabilised cubic hafnia, Journal of the European Ceramic Society, 43(9), 4153-4166, 2023, doi:10.1016/j.jeurceramsoc.2023.03.006.]&lt;/ref&gt;
|Strukturbericht3=C1
|Kondisie4=O-{{ch2|HfO2}} hoë drukke/ metastabiel
|Ruimtegroep4=Pca2{{sub|1}}&lt;ref name=&quot;Qi&quot;/&gt;
|Ruimtegroepnommer4=29
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafnium(IV)oksied''' of '''hafnia''' 'n verbinding van [[hafnium]] is sy mees gebruiklike +4 oksidasietoestand met suurstof. Sy chemiese formule is {{ch2|HfO2}}

==Strukture==
By omgewingsdruk is daar drie stabiele fases.&lt;ref name=&quot;ling&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0272884211009370 Ling Gao, Lian Zhou, Jianqing Feng, Lifeng Bai, Chengshan Li, Zhongyuan Liu, Jean-Louis Soubeyroux, Yafeng Lu, Stabilization of cubic structure in Mn-doped hafnia, Ceramics International,38(3), 2305-2311; 2012, doi: 10.1016/j.ceramint.2011.10.082.]&lt;/ref&gt;
Die kamertemperatuurvorm van hafnia (M-{{ch2|HfO2}}) is monoklinies en isostruktureel met die monokliniese {{ch2|ZrO2}}-struktuur van [[baddeleyiet]]. Die twee fases vorm 'n komplete reeks [[mengkristal]]le, {{chem|Hf|x|Zr|1-x|O|2}} met 0≤x≤1. Hulle word as HZO aangedui.&lt;ref name=&quot;Jae&quot;/&gt; Nes sirkoniumdioksied gaan hierdie monokliniese fase oor in 'n tetragonale fase (T-{{ch2|HfO2}}) teen hoër temperature. Maar die oorgang vind by hoër temperature plaas vir die hafniumverbinding. &lt;ref name=&quot;Ruh&quot;/&gt; Die oorgang van M- na T- vind plaas by 1720 °C.  T-{{ch2|HfO2}} het ruimtegroep  P4{{sub|2}}/nmc. By 2600 °C gaan  T-{{ch2|HfO2}} over in 'n kubiese struktuur C-{{ch2|HfO2}} met ruimtegroep Fm3m. &lt;ref name=&quot;ling&quot;/&gt;  

Daarbenewens is daar 'n ortorombiese fase bekend as O-{{ch2|HfO2}} met die nie-sentrosimmetriese ruimtegroep Pca2{{sub|1}}&lt;ref name=&quot;Qi&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352847825001388 Qi-Wen He, Jia-Le Jian, Yongchang Li, Dongdong Li, Shanting Zhang, Shuai Kong, Ni Zhong, Chun-Gang Duan, Wen-Yi Tong; Design rules for improving dielectric constants of hafnium-based oxides, Journal of Materiomics, 12(2), 2026, 101148, doi:10.1016/j.jmat.2025.101148.']&lt;/ref&gt;

==Eienskappe==
===Chemiese eienskappe===
Hafnium(IV)oksied is redelik inert. Dit reageer met sterk sure, soos gekonsentreerde {{ch2|H2SO4}}, en met sterk basisse, soos NaOH. Dit los stadig in HF op om fluorohafnaat-anione te vorm.&lt;ref name=&quot;Ropp&quot;/&gt;
===Diëlektriese eienskappe===
Die T-fase {{ch2|HfO2}} het antiferro-elektriese eienskappe&lt;ref name=&quot;Jae&quot;/&gt; en toon 'n hoë [[diëlektriese konstante]] '''κ'''. Die metastabiliteit van T-{{ch2|HfO2}} onder omgewingstoestande vereis egter stabilisering deur middel van eksterne toestande (soos hoë temperatuur en druk), wat aansienlike sintese-uitdagings inhou. Daarteenoor is die M-fase {{ch2|HfO2}} en O-fase {{ch2|HfO2}} meer stabiel, maar toon hulle laer κ-waardes.&lt;ref name=&quot;Qi&quot;/&gt;

Tradisionele diëlektriese materiale soos [[silikondioksied|{{ch2|SiO2}}]], met hul relatief lae diëlektriese konstantes, ly aan beduidende elektrontonneling by kleiner afmetings. Dit kan lei tot groot lekstrome wat hul toepassing in geminiaturiseerde elektroniese toestelle ernstig beperk. In teenstelling hiermee verhoog hoë-κ diëlektrika die energieversperring binne toestelle effektief, waardeur die kwantumtonnelingseffek vermy word. Verder maak hulle 'n aansienlike vermindering in toestelgrootte moontlik sonder om ekwivalente [[kapasitor|kapasitansie]] prys te gee, wat beide hoë energieberging en toestelminimalisering vergemaklik. As gevolg van hul kombinasie van lae diëlektriese verlies, goeie stabiliteit en uitstekende meganiese eienskappe, toon hoë-κ diëlektrika soos die T-fase groot belofte vir toepassings in gevorderde elektronika, buigsame en rekbare elektronika en 5G-kommunikasie.&lt;ref name=&quot;Qi&quot;/&gt;

Die polêre (nie-sentrosimmetriese) aard van die ortorombiese O-fase lei tot merkwaardige ferro-elektriese eienskappe van {{ch2|HfO2}}-gebaseerde dunlae, maar net soos in die geval van die T-fase, maak die metastabiele aard daarvan die fasevorming inherent problematies.&lt;ref name=&quot;Yang&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S100503022600143X Yang Chen, Fei Yan, Changxing Zhang, Jin Huang, JiaJia Liao, Ke Cao, Shijie Jia, Yuxin Fan, Min Liao, Yichun Zhou, Precise tuning of ferroelectricity in hafnium oxide thin films via focused ion beam implantation Journal of Materials Science &amp; Technology 272, 241-249, 2026, doi: 10.1016/j.jmst.2026.03.003.]&lt;/ref&gt; 'n Plasma-gemoduleerde nanolaminaatstrategie kan gebruik word om die ortorombiese fase in 'n gemengde sirkonium-hafnium-materiaal te stabiliseer. Dit verbeter die polarisasiereaksie en betroubaarheid van {{chem|Hf|0,5|Zr|0,5|O|2}} (HZO)-ferro-elektriese kapasitors deur die plasma-verwerkingsvolgorde tydens dunfilmafsetting te beheer, sonder samestellingsmodulasie. &lt;ref name=&quot;Jae&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666845926002710 Jae Hyuk Choi, So Won Kim, Bo Hyeon Kim, Hee Chul Lee, Plasma-modulated hafnium zirconium oxide nanolaminate capacitors with enhanced ferroelectric polarization and reliability, Results in Surfaces and Interfaces 25, 100979 ; 2026; doi:10.1016/j.rsurfi.2026.100979]&lt;/ref&gt;

Die kubiese fase C-{{ch2|HfO2}} kan ook gestabiliseer word, byvoorbeeld deur [[dotering]] met [[mangaan]]. Mengkristalle {{chem|Hf|1-x|Mn|x|O|2-δ}} met 0,2 &lt; x &lt; 0,3 is kubies onder omgewingstoestande.&lt;ref name=&quot;ling&quot;/&gt; Gemengde kristalle met RE2O3 (RE = Gd, Y, Lu) het soortgelyke resultate opgelewer. Die kubiese fase wat gevorm word, is egter suurstofgebrekkig, aangesien die doperingsione driewaardig eerder as vierwaardig (soos mangaan) is. Vir x = 0,5 is die resultaat vir gadolinium dus {{chem|Hf|2|Gd|2|O|7}}□{{sub|1}}. Alle monsters het 'n defek-fluorietstruktuur met lukraak verspreide suurstofvakatures (□) gehad.&lt;ref name=&quot;Sevin&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Oksiede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>rp6wf3s6bd227yf85osopggd2px6l11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nulvertroue-argitektuur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470670</id>
    <revision>
      <id>2978988</id>
      <parentid>2978585</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2978988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4799" sha1="eyfuf1mp0bqdfmiz4zrcizwr1vktlh9" xml:space="preserve">'''Nulvertroue-argitektuur''' ('''NVA''') is 'n ontwerp- en implementeringsstrategie van [[IT]]-stelsels. Die beginsel is dat gebruikers en toestelle nie by verstek vertrou moet word nie, selfs al is hulle gekoppel aan 'n bevoorregte netwerk soos 'n korporatiewe LAN en selfs al is hulle voorheen geverifieer. Die beginsel staan ook bekend as perimeterlose sekuriteit of voorheen de-perimeterisering.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Gambo |first1=Muhammad Liman |last2=Almulhem |first2=Ahmad |date=2025-11-13 |title=Zero Trust Architecture: A Systematic Literature Review |url=https://doi.org/10.1007/s10922-025-09998-x |journal=Journal of Network and Systems Management |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=25 |doi=10.1007/s10922-025-09998-x |arxiv=2503.11659 |issn=1573-7705}}&lt;/ref&gt;

NVA word geïmplementeer deur identiteitsverifikasie te vestig, toestelnakoming te valideer voordat toegang verleen word, en toegang met die minste voorregte tot slegs eksplisiet gemagtigde hulpbronne te verseker. Die meeste moderne korporatiewe netwerke bestaan uit baie onderling gekoppelde sones, wolkdienste en infrastruktuur, verbindings na afgeleë en mobiele omgewings, en verbindings na nie-konvensionele IT, soos [[Internet van Dinge]]-toestelle.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Mushtaq |first1=Sadaf |last2=Mohsin |first2=Muhammad |last3=Mushtaq |first3=Muhammad Mujahid |date=2025-10-03 |title=A Systematic Literature Review on the Implementation and Challenges of Zero Trust Architecture Across Domains |journal=Sensors |language=en |volume=25 |issue=19 |pages=6118 |doi=10.3390/s25196118 |doi-access=free |issn=1424-8220 |pmc=12526847 |pmid=41094938 |bibcode=2025Senso..25.6118M }}&lt;/ref&gt; 

Die tradisionele benadering, wat staatmaak op die vertroue van gebruikers en toestelle binne 'n sogenaamde &quot;korporatiewe grens&quot; of via 'n VPN-verbinding, is dikwels ontoereikend in die komplekse omgewing van 'n korporatiewe netwerk. Die &quot;nulvertroue&quot;-benadering bepleit wedersydse verifikasie – insluitend die kontrolering van die identiteit en integriteit van gebruikers en toestelle, ongeag hul ligging – en die verlening van toegang tot toepassings en dienste gebaseer op die vertrouensvlak van die gebruiker- en toestelidentiteit en die toestelstatus, in kombinasie met gebruikersverifikasie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Mutual TLS: Securing Microservices in Service Mesh|url=https://thenewstack.io/mutual-tls-microservices-encryption-for-service-mesh/|access-date=2021-02-20|website=The New Stack|language=en-US|archive-date=2021-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210313182659/https://thenewstack.io/mutual-tls-microservices-encryption-for-service-mesh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die &quot; nulvertroue &quot;-argitektuur is voorgestel vir gebruik in spesifieke gebiede, soos voorsieningskettings.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Collier |first1=Zachary A. |last2=Sarkis |first2=Joseph |date=2021-06-03 |title=The zero trust supply chain: Managing supply chain risk in the absence of trust |url=https://doi.org/10.1080/00207543.2021.1884311 |journal=International Journal of Production Research |volume=59 |issue=11 |pages=3430–3445 |doi=10.1080/00207543.2021.1884311 |s2cid=233965375 |issn=0020-7543|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=do Amaral |first1=Thiago Melo Stuckert |last2=Gondim |first2=João José Costa |title=2021 Workshop on Communication Networks and Power Systems (WCNPS) |chapter=Integrating Zero Trust in the cyber supply chain security |date=November 2021 |pages=1–6 |doi=10.1109/WCNPS53648.2021.9626299 |isbn=978-1-6654-1078-6 |s2cid=244864841 }}&lt;/ref&gt;

Die beginsels van &quot;nulvertroue&quot; kan toegepas word op datatoegang en databestuur. Dit lei tot &quot; nulvertroue &quot;-datasekuriteit, waar elke versoek om toegang tot data dinamies geverifieer moet word en toegang tot hulpbronne beperk word tot die minimum wat vir die taak nodig is. Om te bepaal of toegang verleen kan word, kan beleide toegepas word wat gebaseer is op data-eienskappe, die gebruiker se identiteit en die tipe omgewing, deur gebruik te maak van eienskapgebaseerde toegangsbeheer (ABAC). Hierdie &quot;nulvertroue&quot;-benadering tot datasekuriteit kan toegang tot die data beskerm.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Yao |first1=Qigui |last2=Wang |first2=Qi |last3=Zhang |first3=Xiaojian |last4=Fei |first4=Jiaxuan |title=2020 International Conference on Control, Robotics and Intelligent System |chapter=Dynamic Access Control and Authorization System based on Zero-trust architecture |date=2021-01-04 |chapter-url=https://doi.org/10.1145/3437802.3437824 |series=CCRIS '20 |location=New York, NY, USA |publisher=Association for Computing Machinery |pages=123–127 |doi=10.1145/3437802.3437824 |isbn=978-1-4503-8805-4|s2cid=230507437 }}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|4}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kubermisdaad]]</text>
      <sha1>eyfuf1mp0bqdfmiz4zrcizwr1vktlh9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978989</id>
      <parentid>2978988</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2978989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4818" sha1="2baie9i6avhgxkehoj11okvsbb5vjyf" xml:space="preserve">'''Nulvertroue-argitektuur''' ('''NVA''') is 'n ontwerp- en implementeringsstrategie van [[IT]]-stelsels. Die beginsel is dat gebruikers en toestelle nie by verstek vertrou moet word nie, selfs al is hulle gekoppel aan 'n bevoorregte netwerk soos 'n korporatiewe LAN en selfs al is hulle voorheen geverifieer. Die beginsel staan ook bekend as perimeterlose sekuriteit of voorheen de-perimeterisering.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Gambo |first1=Muhammad Liman |last2=Almulhem |first2=Ahmad |date=2025-11-13 |title=Zero Trust Architecture: A Systematic Literature Review |url=https://doi.org/10.1007/s10922-025-09998-x |journal=Journal of Network and Systems Management |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=25 |doi=10.1007/s10922-025-09998-x |arxiv=2503.11659 |issn=1573-7705}}&lt;/ref&gt;

NVA word geïmplementeer deur identiteitsverifikasie te vestig, toestelnakoming te valideer voordat toegang verleen word, en toegang met die minste voorregte tot slegs eksplisiet gemagtigde hulpbronne te verseker. Die meeste moderne korporatiewe netwerke bestaan uit baie onderling gekoppelde sones, wolkdienste en infrastruktuur, verbindings na afgeleë en mobiele omgewings, en verbindings na nie-konvensionele IT, soos [[Internet van Dinge]]-toestelle.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Mushtaq |first1=Sadaf |last2=Mohsin |first2=Muhammad |last3=Mushtaq |first3=Muhammad Mujahid |date=2025-10-03 |title=A Systematic Literature Review on the Implementation and Challenges of Zero Trust Architecture Across Domains |journal=Sensors |language=en |volume=25 |issue=19 |pages=6118 |doi=10.3390/s25196118 |doi-access=free |issn=1424-8220 |pmc=12526847 |pmid=41094938 |bibcode=2025Senso..25.6118M }}&lt;/ref&gt; 

Die tradisionele benadering, wat staatmaak op die vertroue van gebruikers en toestelle binne 'n sogenaamde &quot;korporatiewe grens&quot; of via 'n [[skynprivaatnetwerk]]-verbinding, is dikwels ontoereikend in die komplekse omgewing van 'n korporatiewe netwerk. Die &quot;nulvertroue&quot;-benadering bepleit wedersydse verifikasie – insluitend die kontrolering van die identiteit en integriteit van gebruikers en toestelle, ongeag hul ligging – en die verlening van toegang tot toepassings en dienste gebaseer op die vertrouensvlak van die gebruiker- en toestelidentiteit en die toestelstatus, in kombinasie met gebruikersverifikasie.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Mutual TLS: Securing Microservices in Service Mesh|url=https://thenewstack.io/mutual-tls-microservices-encryption-for-service-mesh/|access-date=2021-02-20|website=The New Stack|language=en-US|archive-date=2021-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210313182659/https://thenewstack.io/mutual-tls-microservices-encryption-for-service-mesh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die &quot; nulvertroue &quot;-argitektuur is voorgestel vir gebruik in spesifieke gebiede, soos voorsieningskettings.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Collier |first1=Zachary A. |last2=Sarkis |first2=Joseph |date=2021-06-03 |title=The zero trust supply chain: Managing supply chain risk in the absence of trust |url=https://doi.org/10.1080/00207543.2021.1884311 |journal=International Journal of Production Research |volume=59 |issue=11 |pages=3430–3445 |doi=10.1080/00207543.2021.1884311 |s2cid=233965375 |issn=0020-7543|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=do Amaral |first1=Thiago Melo Stuckert |last2=Gondim |first2=João José Costa |title=2021 Workshop on Communication Networks and Power Systems (WCNPS) |chapter=Integrating Zero Trust in the cyber supply chain security |date=November 2021 |pages=1–6 |doi=10.1109/WCNPS53648.2021.9626299 |isbn=978-1-6654-1078-6 |s2cid=244864841 }}&lt;/ref&gt;

Die beginsels van &quot;nulvertroue&quot; kan toegepas word op datatoegang en databestuur. Dit lei tot &quot; nulvertroue &quot;-datasekuriteit, waar elke versoek om toegang tot data dinamies geverifieer moet word en toegang tot hulpbronne beperk word tot die minimum wat vir die taak nodig is. Om te bepaal of toegang verleen kan word, kan beleide toegepas word wat gebaseer is op data-eienskappe, die gebruiker se identiteit en die tipe omgewing, deur gebruik te maak van eienskapgebaseerde toegangsbeheer (ABAC). Hierdie &quot;nulvertroue&quot;-benadering tot datasekuriteit kan toegang tot die data beskerm.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Yao |first1=Qigui |last2=Wang |first2=Qi |last3=Zhang |first3=Xiaojian |last4=Fei |first4=Jiaxuan |title=2020 International Conference on Control, Robotics and Intelligent System |chapter=Dynamic Access Control and Authorization System based on Zero-trust architecture |date=2021-01-04 |chapter-url=https://doi.org/10.1145/3437802.3437824 |series=CCRIS '20 |location=New York, NY, USA |publisher=Association for Computing Machinery |pages=123–127 |doi=10.1145/3437802.3437824 |isbn=978-1-4503-8805-4|s2cid=230507437 }}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|4}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kubermisdaad]]</text>
      <sha1>2baie9i6avhgxkehoj11okvsbb5vjyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucille Ackerman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470672</id>
    <revision>
      <id>2978964</id>
      <parentid>2978600</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Hulp:Normdata]]</comment>
      <origin>2978964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4206" sha1="a01p9efrw5p6ubgrrjm1erjmflrvqeb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Lucille Ackerman
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Lucille Ackerman
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum|1942|8|8}}
| Geboorteplek              = [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]]
| Nasionaliteit             = {{RSA}}
| Sterftedatum              = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|11|17|1942|8|8}}
| Sterfteplek               = [[Wes-Kaap]], Suid-Afrika
| Beroep                    = Sopraan, sangeres
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| imdb                      = 
| Toekennings               = 
}}

'''Lucille Ackerman''' ([[8 Augustus]] [[1942]] – [[17 November]] [[2024]]) was 'n Suid-Afrikaanse sopraan en sangeres wat as solokunstenaar en saam met haar man, die sanger en omroeper [[Francois van Heyningen]], opgetree het. Die egpaar het verskeie Afrikaanse en geestelike liedere opgeneem.&lt;ref name=&quot;Netwerk24&quot;&gt;{{cite web |last=Opperman |first=A.J. |title=Lucille Ackerman: Sopraan wat nooit genoeg geëer is |url=https://www.netwerk24.com/kunste/musiek/lucille-ackerman-sopraan-wat-nooit-genoeg-geeer-is-20241223 |website=Netwerk24 |date=25 Desember 2024 |language=af}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Afrikanergeskiedenis&quot;&gt;{{cite web |last=Badenhorst |first=Daantjie |title=Francois van Heyningen (1935–2015) |url=https://afrikanergeskiedenis.co.za/francois-van-heyningen-1935-2015/ |website=Afrikanergeskiedenis |language=af}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe ==

Ackerman is op 8 Augustus 1942 op [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]] (tans Mkhondo) gebore. Sy was haar ouers se enigste kind en het op dié dorp grootgeword en skoolgegaan.

Op hoërskool het sy die hoofrol in die operette ''Die heidenooientjie'' vertolk. Die sangonderwyseres Maria Hittorff, wat ook die sopraan [[Mimi Coertse]] onderrig het, het tydens 'n besoek aan Suid-Afrika haar sangtalent raakgesien.&lt;ref name=&quot;Netwerk24&quot;/&gt;

== Sangloopbaan ==

Ackerman het op 'n jong ouderdom saam met die orkesleier [[Hendrik Susan]] opgetree en haar platebuut op die album ''Hendrik Susan groet julle weer'' gemaak.&lt;ref name=&quot;Afrikanergeskiedenis&quot;/&gt;

In 1968 het die lede van die sangpaar [[Groep Twee]], Gert van Tonder en [[Sias Reinecke]], haar aan Francois van Heyningen voorgestel. Die twee sangers het daarna gereeld saam in Groep Twee se voorprogramme opgetree.

Hul eerste gesamentlike album, ''Een enkel roos'', is in 1969 uitgereik. Hulle het ook liedjies soos &quot;Lente in die ou Transvaal&quot;, &quot;Die laaste wals&quot;, &quot;Nader my God by U&quot;, &quot;Kom tot die Heer&quot; en &quot;Aan die kruis van Golgota&quot; opgeneem.&lt;ref name=&quot;Netwerk24&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Afrikanergeskiedenis&quot;/&gt;

Een van Ackerman se liedjies was &quot;My hart verlang na die Boland&quot;, wat deur Gert van Tonder as een van haar grootste treffers beskryf is.

Sy het ook saam met ander sangers opgetree, onder wie die tenoor Coert Grobbelaar en [[Jannie du Toit]].&lt;ref name=&quot;Netwerk24&quot;/&gt;

== Persoonlike lewe ==

Ackerman en Van Heyningen is in 1978 getroud. Albei was voorheen getroud en het kinders uit hul vorige huwelike gehad. Ackerman het twee kinders en Van Heyningen vier gehad. Hul dogter, Veronique van Heyningen, is uit hul huwelik gebore.

Veronique het later 'n omroeper by [[RSG]] geword. Ackerman se stiefseun, [[Charl van Heyningen]], is 'n akteur, sanger en aanbieder van die RSG-program ''Dis opera''.

Francois van Heyningen is op 14 Oktober 2015 oorlede. Ackerman het daarna in die [[Strand]] in die Wes-Kaap gewoon.&lt;ref name=&quot;Netwerk24&quot;/&gt;

== Dood ==

Ackerman is op 17 November 2024 in die ouderdom van 82 jaar oorlede.

Sy is in die hospitaal opgeneem nadat sy siek geword het. Daar is vasgestel dat sy vroeër daardie week 'n hartaanval gehad het. Sy het 'n hartomleidingsoperasie en die vervanging van 'n hartklep ondergaan.

Aanvanklik het sy ná die operasie goed herstel, maar haar toestand het skielik verswak nadat sy 'n toeval gekry het. Haar organe het daarna ingegee.&lt;ref name=&quot;Netwerk24&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Ackerman, Lucille}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sangers]]</text>
      <sha1>a01p9efrw5p6ubgrrjm1erjmflrvqeb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campos Sales</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470693</id>
    <revision>
      <id>2978953</id>
      <parentid>2978852</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2978953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="iesinaikf5bofqf8nlqjgweh54y253s" xml:space="preserve">{{Geen bronne}}
[[Lêer:Campos Sales.jpg|duimnael]]
'''Manoel Ferraz de Campos Sales''' ([[15 Februarie]] [[1841]] – [[28 Junie]] [[1913]]) was 'n Brasiliaanse regsgeleerde, koffieboer en politikus wat van 1898 tot 1902 as die vierde [[president van Brasilië]] gedien het.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Brasilië}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Sales, Campos}}
[[Kategorie:Presidente van Brasilië]]
[[Kategorie:Geboortes in 1841]]
[[Kategorie:Sterftes in 1913]]</text>
      <sha1>iesinaikf5bofqf8nlqjgweh54y253s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimbabwiese Lugmag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470719</id>
    <revision>
      <id>2978952</id>
      <parentid>2978937</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Beeld bygevoeg</comment>
      <origin>2978952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1177" sha1="5r3gcrdnuef5thej2kswgxn4ptnxamb" xml:space="preserve">[[Beeld:Roundel of Zimbabwe.svg|duimnael]]
Die '''Zimbabwiese Lugmag''' ('''AFZ''') is die [[lugmag]] van die Zimbabwiese Verdedigingsmagte. Dit was tot 1980 bekend as die Rhodesiese Lugmag. Die Zimbabwiese Lugmag het diens gedoen in die Mosambiekse Burgeroorlog in 1985 en die Kongolese oorlog van 1998–2001.

Direktorate in die Zimbabwiese Lugmag:

* Regiment
* Burgerlike Militêre Betrekkinge
* Finansies
* Opleiding
* Gesondheidsdienste
* Intelligensie
* Administrasie
* Ingenieurswese

=== Eskaders ===
Die vlieënde eskaders van die Zimbabwiese Lugmag sit die tradisie van sy voorganger, die Rhodesiese Lugmag, voort. Na die uittrede van die [[Hawker Hunter]] en Lynx, is No. 1 en No. 4 Eskader onaktief gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No1Squadron.html|title=No 1 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No4Sqn.html|title=No 4 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Lugmagte]]</text>
      <sha1>5r3gcrdnuef5thej2kswgxn4ptnxamb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978970</id>
      <parentid>2978952</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>maak beeld kleiner</comment>
      <origin>2978970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1227" sha1="nlxlh25rqmwb88ge2niioo5ze0hb04k" xml:space="preserve">[[Beeld:Roundel of Zimbabwe.svg|duimnael|160px|regs|Die rondeel van die Zimbabwiese Lugmag]]
Die '''Zimbabwiese Lugmag''' ('''AFZ''') is die [[lugmag]] van die Zimbabwiese Verdedigingsmagte. Dit was tot 1980 bekend as die Rhodesiese Lugmag. Die Zimbabwiese Lugmag het diens gedoen in die Mosambiekse Burgeroorlog in 1985 en die Kongolese oorlog van 1998–2001.

Direktorate in die Zimbabwiese Lugmag:

* Regiment
* Burgerlike Militêre Betrekkinge
* Finansies
* Opleiding
* Gesondheidsdienste
* Intelligensie
* Administrasie
* Ingenieurswese

=== Eskaders ===
Die vlieënde eskaders van die Zimbabwiese Lugmag sit die tradisie van sy voorganger, die Rhodesiese Lugmag, voort. Na die uittrede van die [[Hawker Hunter]] en Lynx, is No. 1 en No. 4 Eskader onaktief gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No1Squadron.html|title=No 1 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No4Sqn.html|title=No 4 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Lugmagte]]</text>
      <sha1>nlxlh25rqmwb88ge2niioo5ze0hb04k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978971</id>
      <parentid>2978970</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T13:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Zimbabwe]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2978971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1250" sha1="0x4uqu1yzkptho6tpyhtmyzephgaxzc" xml:space="preserve">[[Beeld:Roundel of Zimbabwe.svg|duimnael|160px|regs|Die rondeel van die Zimbabwiese Lugmag]]
Die '''Zimbabwiese Lugmag''' ('''AFZ''') is die [[lugmag]] van die Zimbabwiese Verdedigingsmagte. Dit was tot 1980 bekend as die Rhodesiese Lugmag. Die Zimbabwiese Lugmag het diens gedoen in die Mosambiekse Burgeroorlog in 1985 en die Kongolese oorlog van 1998–2001.

Direktorate in die Zimbabwiese Lugmag:

* Regiment
* Burgerlike Militêre Betrekkinge
* Finansies
* Opleiding
* Gesondheidsdienste
* Intelligensie
* Administrasie
* Ingenieurswese

=== Eskaders ===
Die vlieënde eskaders van die Zimbabwiese Lugmag sit die tradisie van sy voorganger, die Rhodesiese Lugmag, voort. Na die uittrede van die [[Hawker Hunter]] en Lynx, is No. 1 en No. 4 Eskader onaktief gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No1Squadron.html|title=No 1 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No4Sqn.html|title=No 4 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Lugmagte]]
[[Kategorie:Zimbabwe]]</text>
      <sha1>0x4uqu1yzkptho6tpyhtmyzephgaxzc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979009</id>
      <parentid>2978971</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2979009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1254" sha1="2pvdmzgu2gx5rn3vqv6wz0gluheom4j" xml:space="preserve">[[Beeld:Roundel of Zimbabwe.svg|duimnael|160px|regs|Die rondeel van die Zimbabwiese Lugmag]]
Die '''Zimbabwiese Lugmag''' ('''AFZ''') is die [[lugmag]] van die Zimbabwiese Verdedigingsmagte. Dit was tot 1980 bekend as die [[Rhodesiese Lugmag]]. Die Zimbabwiese Lugmag het diens gedoen in die Mosambiekse Burgeroorlog in 1985 en die Kongolese oorlog van 1998–2001.

Direktorate in die Zimbabwiese Lugmag:

* Regiment
* Burgerlike Militêre Betrekkinge
* Finansies
* Opleiding
* Gesondheidsdienste
* Intelligensie
* Administrasie
* Ingenieurswese

=== Eskaders ===
Die vlieënde eskaders van die Zimbabwiese Lugmag sit die tradisie van sy voorganger, die Rhodesiese Lugmag, voort. Na die uittrede van die [[Hawker Hunter]] en Lynx, is No. 1 en No. 4 Eskader onaktief gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No1Squadron.html|title=No 1 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rhodesianforces.org/rhodesianforces.org/No4Sqn.html|title=No 4 Squadron, The Rhodesian Air Force|website=www.rhodesianforces.org|access-date=2026-03-04}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Lugmagte]]
[[Kategorie:Zimbabwe]]</text>
      <sha1>2pvdmzgu2gx5rn3vqv6wz0gluheom4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Lucille Ackerman</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470721</id>
    <revision>
      <id>2978965</id>
      <timestamp>2026-10-14T13:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2978965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Charl van Heyningen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470722</id>
    <revision>
      <id>2978966</id>
      <timestamp>2026-10-14T13:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2978966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Accra Internasionale Lughawe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470723</id>
    <revision>
      <id>2978974</id>
      <timestamp>2026-10-14T14:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Geskep deur die bladsy &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1379743567|Accra International Airport]]&quot; te vertaal</comment>
      <origin>2978974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3777" sha1="mjfg8mr1gx7d1a2wios72osghx93j6k" xml:space="preserve">
'''Accra Internasionale Lughawe''' &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|location=Accra, Ghana}}&lt;/ref&gt; {{Airport codes|ACC|DGAA}}, voorheen bekend as '''Kotoka Internasionale Lughawe,''' is 'n [[internasionale lughawe]] in [[Accra]], die hoofstad van [[Ghana]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://engineered.thyssenkrupp.com/en/accra-the-modern-heart-of-west-africa/|title=Accra – the modern heart of West Africa|date=2 October 2018|website=engineered - thyssenkrupp Company Blog|language=en-US|access-date=8 January 2021}}&lt;/ref&gt; Die lughawe word bedryf deur Ghana Airports Company Limited (GACL), wat sy kantore op die lughawe-eiendom het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gacl.com.gh/about.php#mandate|title=Ghana Airports Company Ltd|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128144302/http://www.gacl.com.gh/about.php#mandate|archive-date=28 January 2018|access-date=21 January 2018}}. &quot;Ghana Airports Company Ltd&quot;.&lt;/ref&gt; Tot die opgradering van die Tamale- en Kumasi-lughawens na internasionale standaarde, was dit vir 'n lang tyd die enigste internasionale lughawe in Ghana.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gcaa.com.gh/web/?page_id=42|title=Airports in Ghana|publisher=Ghana Civil Aviation Authority|access-date=13 April 2022}}&lt;/ref&gt;

In 2025 het die lughawe 'n rekord van 3,62 miljoen passasiers bedien,&lt;ref name=&quot;gcaa.com.gh&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2026/03/General-Statistics-International-2025.pdf|title=GHANA CIVIL AVIATION AUTHORITY 2025 GENERAL STATISTICS - INTERNATIONAL|website=www.gcaa.com.gh|access-date=July 7, 2026}}&lt;/ref&gt; 'n herstel van die 1,2 miljoen in 2020 (verminder weens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]]).  Dit dien tans as 'n spilpunt vir die plaaslike en streeksoperateur Africa World Airlines en 'n basis vir die plaaslike operateur Passion Air. 

Die lughawe het twee passasiersterminale: Terminaal 2 en Terminaal 3. Terminaal 2 hanteer slegs binnelandse vlugte, terwyl Terminaal 3 streeks-, internasionale en langafstandvlugte bedien.&lt;ref name=&quot;centreforaviation.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/news/new-terminal-at-accra-airport-now-fully-operational-840853|title=New terminal at Accra Airport now fully operational|date=17 September 2018|website=CAPA}}&lt;/ref&gt; Terminaal 1 is tans nie meer in gebruik nie, maar sal herontwikkel word vir vaste-basisoperateurs.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://3news.com/mcdan-gets-licence-to-operate-private-jet-section-at-kia-t1/|title=McDan gets license to operate private jet section at KIA T1{{!}}|date=27 March 2019}}&lt;/ref&gt; Terminaal 3 het 'n kapasiteit vir groot vliegtuie soos die [[Airbus A380]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.eturbonews.com/228358/a380-to-accra-ghana-from-dubai-on-emirates|title=A380 to Accra, Ghana from Dubai on Emirates {{!}} Travel News {{!}} eTurboNews|date=18 July 2018|work=Travel News {{!}} eTurboNews|access-date=20 August 2018|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Die lughawe is deur die Internasionale Lughaweraadas die &quot;Beste Lughawe in Afrika&quot; (vir 2-5 miljoen passasiers per jaar) vir 2019, 2020 en 2021 aangewys.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/|title=ACI Awards 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/|archive-date=1 March 2021|access-date=21 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://airspace-africa.com/2022/03/10/kenyas-jomo-kenyatta-moi-international-and-ghanas-kotoka-receive-best-in-africa-airport-awards/|title=Ghana's Kotoka Receives Best in Africa Airport Awards|date=10 March 2022|access-date=10 March 2022}}&lt;/ref&gt;
[[Kategorie:Koördinate op Wikidata]]</text>
      <sha1>mjfg8mr1gx7d1a2wios72osghx93j6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2978975</id>
      <parentid>2978974</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T14:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>+inligtingskassie</comment>
      <origin>2978975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5034" sha1="p7p2ay0yi0ivapa5zmmp67tz9rb7j00" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name            = Accra Internasionale Lughawe&lt;br /&gt;Accra Lugmagstasie
| native_name     = 
| image           = Kotoka International Airport, Accra, Ghana.JPG
| image2          = 
| IATA            = ACC
| ICAO            = DGAA
| type            = Openbaar
| owner           = 
| operator        = Ghana Airports Company
| area_served     = [[Accra]] en omstreke
| location        = &lt;!--if different than above--&gt;
| hub             = Africa World Airlines, Passion Air
| elevation_f     = 205
| elevation_m     = 62
| coordinates     = {{coord|05|36|16.8|N|00|10|02.6|W|region:GH|display=inline,title}}
| pushpin_map     = 
| pushpin_label   = '''ACC'''
| pushpin_caption = Location of the airport in Ghana
| website         = {{URL|gacl.com.gh}}
| timezone        = GMT
| utc             = 0+
| metric_elev     = 
| metric_rwy      = 
| r1_number       = 03/21
| r1_length_f     = 11,165
| r1_length_m     = 3,403
| r1_surface      = Teer
| stat_year       = 2025
| stat1_header    = Passasiers
| stat1_data      = 3,624,087&lt;ref name =Stats&gt;{{Cite web|url=https://www.gacl.com.gh/traffic-statistics-2019/|title=Traffic Statistics - GACL |date=February 2024|website=Ghana Airports Company Limited}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Accra Internasionale Lughawe'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|location=Accra, Ghana}}&lt;/ref&gt; {{Airport codes|ACC|DGAA}}, voorheen bekend as '''Kotoka Internasionale Lughawe,''' is 'n [[internasionale lughawe]] in [[Accra]], die hoofstad van [[Ghana]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://engineered.thyssenkrupp.com/en/accra-the-modern-heart-of-west-africa/|title=Accra – the modern heart of West Africa|date=2 October 2018|website=engineered - thyssenkrupp Company Blog|language=en-US|access-date=8 January 2021}}&lt;/ref&gt; Die lughawe word bedryf deur Ghana Airports Company Limited (GACL), wat sy kantore op die lughawe-eiendom het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gacl.com.gh/about.php#mandate|title=Ghana Airports Company Ltd|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128144302/http://www.gacl.com.gh/about.php#mandate|archive-date=28 January 2018|access-date=21 January 2018}}. &quot;Ghana Airports Company Ltd&quot;.&lt;/ref&gt; Tot die opgradering van die Tamale- en Kumasi-lughawens na internasionale standaarde, was dit vir 'n lang tyd die enigste internasionale lughawe in Ghana.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gcaa.com.gh/web/?page_id=42|title=Airports in Ghana|publisher=Ghana Civil Aviation Authority|access-date=13 April 2022}}&lt;/ref&gt;

In 2025 het die lughawe 'n rekord van 3,62 miljoen passasiers bedien,&lt;ref name=&quot;gcaa.com.gh&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gcaa.com.gh/web/wp-content/uploads/2026/03/General-Statistics-International-2025.pdf|title=GHANA CIVIL AVIATION AUTHORITY 2025 GENERAL STATISTICS - INTERNATIONAL|website=www.gcaa.com.gh|access-date=July 7, 2026}}&lt;/ref&gt; 'n herstel van die 1,2 miljoen in 2020 (verminder weens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]]).  Dit dien tans as 'n spilpunt vir die plaaslike en streeksoperateur Africa World Airlines en 'n basis vir die plaaslike operateur Passion Air. 

Die lughawe het twee passasiersterminale: Terminaal 2 en Terminaal 3. Terminaal 2 hanteer slegs binnelandse vlugte, terwyl Terminaal 3 streeks-, internasionale en langafstandvlugte bedien.&lt;ref name=&quot;centreforaviation.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/news/new-terminal-at-accra-airport-now-fully-operational-840853|title=New terminal at Accra Airport now fully operational|date=17 September 2018|website=CAPA}}&lt;/ref&gt; Terminaal 1 is tans nie meer in gebruik nie, maar sal herontwikkel word vir vaste-basisoperateurs.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://3news.com/mcdan-gets-licence-to-operate-private-jet-section-at-kia-t1/|title=McDan gets license to operate private jet section at KIA T1{{!}}|date=27 March 2019}}&lt;/ref&gt; Terminaal 3 het 'n kapasiteit vir groot vliegtuie soos die [[Airbus A380]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.eturbonews.com/228358/a380-to-accra-ghana-from-dubai-on-emirates|title=A380 to Accra, Ghana from Dubai on Emirates {{!}} Travel News {{!}} eTurboNews|date=18 July 2018|work=Travel News {{!}} eTurboNews|access-date=20 August 2018|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Die lughawe is deur die Internasionale Lughaweraadas die &quot;Beste Lughawe in Afrika&quot; (vir 2-5 miljoen passasiers per jaar) vir 2019, 2020 en 2021 aangewys.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/|title=ACI Awards 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/|archive-date=1 March 2021|access-date=21 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://airspace-africa.com/2022/03/10/kenyas-jomo-kenyatta-moi-international-and-ghanas-kotoka-receive-best-in-africa-airport-awards/|title=Ghana's Kotoka Receives Best in Africa Airport Awards|date=10 March 2022|access-date=10 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Lughawens in Afrika]]</text>
      <sha1>p7p2ay0yi0ivapa5zmmp67tz9rb7j00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Accra Internasionale Lughawe</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470724</id>
    <revision>
      <id>2978976</id>
      <timestamp>2026-10-14T14:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2978976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Devoonse toneel, valskleur-KI-herskepping.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>470725</id>
    <revision>
      <id>2978993</id>
      <timestamp>2026-10-14T15:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-herskepping van 'n 1872 illustrasie van vroeë Devoonse landflora}}
{{en|1=AI recreation of an 1872 illustration of early Devonian land-flora}}&lt;br&gt;
{{de|1=KI-Rekonstruktion einer Illustration (aus dem Jahr 1872) der Landflora des frühen Devons}}
|bron= ''The World Before the Deluge'' 1872, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Devonianscene.jpg foto] as bron
|datum=1872 (oorspronklike illustra...</comment>
      <origin>2978993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="k7vqzj0f9xu2x84hvtryopqyoprguor" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-herskepping van 'n 1872 illustrasie van vroeë Devoonse landflora}}
{{en|1=AI recreation of an 1872 illustration of early Devonian land-flora}}&lt;br&gt;
{{de|1=KI-Rekonstruktion einer Illustration (aus dem Jahr 1872) der Landflora des frühen Devons}}
|bron= ''The World Before the Deluge'' 1872, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Devonianscene.jpg foto] as bron
|datum=1872 (oorspronklike illustrasie)
|daarsteller= Eduard Riou (1838-1900), [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Eduard Riou (1838-1900)
|ander_weergawes= [[Lêer:Devonianscene.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Uitgestorwe spesies]]

== Lisensiëring ==
{{PD-oud}}</text>
      <sha1>k7vqzj0f9xu2x84hvtryopqyoprguor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470726</id>
    <revision>
      <id>2978995</id>
      <timestamp>2026-10-14T16:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter''' (Cape Town Gazette and African Advertiser) was die eerste koerant wat in Afrika gepubliseer is.  Die eerste drukpers van beduidende formaat is baie vroeg in die 19de eeu in [[Kaapstad]] geïnstalleer. Dit was by Pleinstraat 35 op die perseel van die bekende slawehandelaars Alexander Walker en Archibald Robertson. Hulle het van die owerheid die alleenreg verkry om ‘n tweetalige weekblad uit te gee. Hierdie k...'</comment>
      <origin>2978995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="r3sjx7zk6jlpb05y7xh73fq9dbjhz2x" xml:space="preserve">Die '''Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter''' (Cape Town Gazette and African Advertiser) was die eerste koerant wat in Afrika gepubliseer is.

Die eerste drukpers van beduidende formaat is baie vroeg in die 19de eeu in [[Kaapstad]] geïnstalleer. Dit was by Pleinstraat 35 op die perseel van die bekende slawehandelaars Alexander Walker en Archibald Robertson. Hulle het van die owerheid die alleenreg verkry om ‘n tweetalige weekblad uit te gee. Hierdie koerant het vanaf 16 Augusuts 1800 verskyn en  het alle staatsaankondiginge gepubliseer en kan daarom  beskou word as die voorloper van die [[Staatskoerant]]. Die firma het verskeie vakleerlinge uit [[Engeland]] verkry om die pers te bedien.

Tydens die Bataafse bewind aan die Kaap was die blad tydelik as '''De Kaapsche Courant''' bekend. In Julie 1826 is naam verander na '''Cape of Good Hope Government Gazette''' en het so voortbestaan tot  die [[Kaapkolonie]]  in 1910 in die [[Unie van Suid-Afrika]] opgegaan het.

Alhoewel dit as mondstuk van die regering opgetree het, het daar in die eerste dekades al meer advertensies en kennisgewings verskyn. Veral advertensies van slaweveilings en berigte oor weggeloopte slawe is opvallend.

Vandag is die ou uitgawes van hierdie koerant van belang om ‘n beeld te kry van die lewe van die vroeë koloniste aan die Kaap. Veral vir die  studie van die genealogie is dit van nut.

==Persoon==
*Archibald Shaw Robertson (aktief rondom 1835 - †ongeveer 1864), Kaapse drukker en uitgewer

==Bibliografie==
*https://esat.sun.ac.za/index.php/The_Cape_Town_Gazette_and_African_Advertiser
*https://sahistory.org.za/dated-event/cape-town-gazette-and-african-advertiser-bilingual-newspaper-and-first-publish-news-1
*https://theconversation.com/south-africas-earliest-newspapers-made-money-from-slavery-book-offers-new-evidence-262376

[[Kategorie: Suid-Afrikaanse koerante]]</text>
      <sha1>r3sjx7zk6jlpb05y7xh73fq9dbjhz2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979007</id>
      <parentid>2978995</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T18:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Maak sintaksfout reg.</comment>
      <origin>2979007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1883" sha1="c2z5mdj5eih3zumjvrh8r6umwxxcevi" xml:space="preserve">Die '''Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter''' (Cape Town Gazette and African Advertiser) was die eerste koerant wat in Afrika gepubliseer is.

Die eerste drukpers van beduidende formaat is baie vroeg in die 19de eeu in [[Kaapstad]] geïnstalleer. Dit was by Pleinstraat 35 op die perseel van die bekende slawehandelaars Alexander Walker en Archibald Robertson. Hulle het van die owerheid die alleenreg verkry om ‘n tweetalige weekblad uit te gee. Hierdie koerant het vanaf 16 Augusuts 1800 verskyn en  het alle staatsaankondiginge gepubliseer en kan daarom  beskou word as die voorloper van die [[Staatskoerant]]. Die firma het verskeie vakleerlinge uit [[Engeland]] verkry om die pers te bedien.

Tydens die Bataafse bewind aan die Kaap was die blad tydelik as '''De Kaapsche Courant''' bekend. In Julie 1826 is naam verander na '''Cape of Good Hope Government Gazette''' en het so voortbestaan tot  die [[Kaapkolonie]]  in 1910 in die [[Unie van Suid-Afrika]] opgegaan het.

Alhoewel dit as mondstuk van die regering opgetree het, het daar in die eerste dekades al meer advertensies en kennisgewings verskyn. Veral advertensies van slaweveilings en berigte oor weggeloopte slawe is opvallend.

Vandag is die ou uitgawes van hierdie koerant van belang om ‘n beeld te kry van die lewe van die vroeë koloniste aan die Kaap. Veral vir die  studie van die genealogie is dit van nut.

==Persoon==
*Archibald Shaw Robertson (aktief rondom 1835 - †ongeveer 1864), Kaapse drukker en uitgewer

==Bibliografie==
*https://esat.sun.ac.za/index.php/The_Cape_Town_Gazette_and_African_Advertiser
*https://sahistory.org.za/dated-event/cape-town-gazette-and-african-advertiser-bilingual-newspaper-and-first-publish-news-1
*https://theconversation.com/south-africas-earliest-newspapers-made-money-from-slavery-book-offers-new-evidence-262376

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse koerante]]</text>
      <sha1>c2z5mdj5eih3zumjvrh8r6umwxxcevi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Hafnium(IV)oksied</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470727</id>
    <revision>
      <id>2979000</id>
      <timestamp>2026-10-14T17:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} ~~~~'</comment>
      <origin>2979000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="9wqmnol317iw1hlyin5t6s2v7ry7h6u" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 17:45, 14 Oktober 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9wqmnol317iw1hlyin5t6s2v7ry7h6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Kaapsche Stads Courant en Afrikaansche Berigter</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470728</id>
    <revision>
      <id>2979008</id>
      <timestamp>2026-10-14T18:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hafniumsulfied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470729</id>
    <revision>
      <id>2979030</id>
      <timestamp>2026-10-14T20:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Chemiekas2 |formule= {{chem|Hf|S|2}} |CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; |Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt;  |Reuk=reukloos |Reukdrempel= |Flitspunt= |MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt; |Kookpunt=...'</comment>
      <origin>2979030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="tmyjcu8kq2kj8v9m0xzmg59sq8blhn0" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  °C
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt=  °C
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste smeermiddel gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}</text>
      <sha1>tmyjcu8kq2kj8v9m0xzmg59sq8blhn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979032</id>
      <parentid>2979030</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T22:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2311" sha1="jmnetu5fu42dz4hog63x5p5wodk2oww" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  °C
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt=  °C
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en katalitiese eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}</text>
      <sha1>jmnetu5fu42dz4hog63x5p5wodk2oww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979034</id>
      <parentid>2979032</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T22:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eienskappe */</comment>
      <origin>2979034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="2k2vjim65qgvuxdfncmfiga4awjn2ve" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  °C
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt=  °C
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}</text>
      <sha1>2k2vjim65qgvuxdfncmfiga4awjn2ve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979035</id>
      <parentid>2979034</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T23:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3438" sha1="to8z5xf7kqx42wd8qbg41lua2bm43gl" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  (ontbind)
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt= &gt;800 °C (ontbind) (&gt;2 000 °C?) &lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; Hafniumsulfied is 'n pers, soliede poeier met 'n metaalglans en is 'n metaalsulfied. Dit is 'n tweedimensionele halfgeleier-materiaal. Hafniumsulfied is stabiel in lug en is onoplosbaar in water, verdunde suur, alkali en die meeste organiese oplosmiddels. By temperature bo 800 °C ontbind of sublimeer hafniumdisulfied sonder om te smelt. &lt;ref name=&quot;zeg&quot;&gt;[https://zegmetal.com/minor-metals/hafnium-sulfide/ Zegmetal]&lt;/ref&gt;

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

Hafniumsulfied se halfgeleiereienskappe maak dit 'n belowende materiaal vir FET's (Veld-effek-transistors). Die materiaal se relatief hoë draermobiliteit – met teoretiese berekeninge wat waardes van tot 1833 cm²V⁻¹s⁻¹ by kamertemperatuur aandui – maak doeltreffende ladingstransport moontlik. Dit kan lei tot transistors wat vinniger skakel, wat noodsaaklik is vir hoëspoed-elektronika. Enkellaag HfS₂ het 'n teoretiese bandgaping van ongeveer 1,23 eV, wat deur middel van tegnieke soos doping of vervormingsmanipulasie (&quot;strain engineering&quot;) aangepas kan word om toestelwerkverrigting te optimaliseer.&lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}</text>
      <sha1>to8z5xf7kqx42wd8qbg41lua2bm43gl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979043</id>
      <parentid>2979035</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T03:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eienskappe */</comment>
      <origin>2979043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="lg0fl0qmvcfddxbcsfe1hv0zeuud6sj" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  (ontbind)
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt= &gt;800 °C (ontbind) (&gt;2 000 °C?) &lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; Hafniumsulfied is 'n pers, soliede poeier met 'n metaalglans en is 'n metaalsulfied. Dit is 'n tweedimensionele halfgeleier-materiaal. Hafniumsulfied is stabiel in lug en is onoplosbaar in water, verdunde suur, alkali en die meeste organiese oplosmiddels. By temperature bo 800 °C ontbind of sublimeer hafniumdisulfied sonder om te smelt. &lt;ref name=&quot;zeg&quot;&gt;[https://zegmetal.com/minor-metals/hafnium-sulfide/ Zegmetal]&lt;/ref&gt;

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

Soos ander TMDC's kan harniumsulfied geïnterkaleer word, bv. met [[metalloseen|metallosene]] soos [[chromoseen]] en [[kobaltoseen]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

Hafniumsulfied se halfgeleiereienskappe maak dit 'n belowende materiaal vir FET's (Veld-effek-transistors). Die materiaal se relatief hoë draermobiliteit – met teoretiese berekeninge wat waardes van tot 1833 cm²V⁻¹s⁻¹ by kamertemperatuur aandui – maak doeltreffende ladingstransport moontlik. Dit kan lei tot transistors wat vinniger skakel, wat noodsaaklik is vir hoëspoed-elektronika. Enkellaag HfS₂ het 'n teoretiese bandgaping van ongeveer 1,23 eV, wat deur middel van tegnieke soos doping of vervormingsmanipulasie (&quot;strain engineering&quot;) aangepas kan word om toestelwerkverrigting te optimaliseer.&lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}</text>
      <sha1>lg0fl0qmvcfddxbcsfe1hv0zeuud6sj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979044</id>
      <parentid>2979043</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T03:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eienskappe */</comment>
      <origin>2979044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="spqnoamw8i6nrc7t4xja87cauets5kr" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  (ontbind)
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt= &gt;800 °C (ontbind) (&gt;2 000 °C?) &lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; Hafniumsulfied is 'n pers, soliede poeier met 'n metaalglans en is 'n metaalsulfied. Dit is 'n tweedimensionele halfgeleier-materiaal. Hafniumsulfied is stabiel in lug en is onoplosbaar in water, verdunde suur, alkali en die meeste organiese oplosmiddels. By temperature bo 800 °C ontbind of sublimeer hafniumdisulfied sonder om te smelt. &lt;ref name=&quot;zeg&quot;&gt;[https://zegmetal.com/minor-metals/hafnium-sulfide/ Zegmetal]&lt;/ref&gt;

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

Soos ander TMDC's kan hafniumsulfied geïnterkaleer word, bv. met [[metalloseen|metallosene]] soos [[chromoseen]] en [[kobaltoseen]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

Hafniumsulfied se halfgeleiereienskappe maak dit 'n belowende materiaal vir FET's (Veld-effek-transistors). Die materiaal se relatief hoë draermobiliteit – met teoretiese berekeninge wat waardes van tot 1833 cm²V⁻¹s⁻¹ by kamertemperatuur aandui – maak doeltreffende ladingstransport moontlik. Dit kan lei tot transistors wat vinniger skakel, wat noodsaaklik is vir hoëspoed-elektronika. Enkellaag HfS₂ het 'n teoretiese bandgaping van ongeveer 1,23 eV, wat deur middel van tegnieke soos doping of vervormingsmanipulasie (&quot;strain engineering&quot;) aangepas kan word om toestelwerkverrigting te optimaliseer.&lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}</text>
      <sha1>spqnoamw8i6nrc7t4xja87cauets5kr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979045</id>
      <parentid>2979044</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T03:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Anorganiese verbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2979045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="p9x1m3uyo2ibt1cvl1j58gebjcdub8m" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  (ontbind)
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt= &gt;800 °C (ontbind) (&gt;2 000 °C?) &lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; Hafniumsulfied is 'n pers, soliede poeier met 'n metaalglans en is 'n metaalsulfied. Dit is 'n tweedimensionele halfgeleier-materiaal. Hafniumsulfied is stabiel in lug en is onoplosbaar in water, verdunde suur, alkali en die meeste organiese oplosmiddels. By temperature bo 800 °C ontbind of sublimeer hafniumdisulfied sonder om te smelt. &lt;ref name=&quot;zeg&quot;&gt;[https://zegmetal.com/minor-metals/hafnium-sulfide/ Zegmetal]&lt;/ref&gt;

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

Soos ander TMDC's kan hafniumsulfied geïnterkaleer word, bv. met [[metalloseen|metallosene]] soos [[chromoseen]] en [[kobaltoseen]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

Hafniumsulfied se halfgeleiereienskappe maak dit 'n belowende materiaal vir FET's (Veld-effek-transistors). Die materiaal se relatief hoë draermobiliteit – met teoretiese berekeninge wat waardes van tot 1833 cm²V⁻¹s⁻¹ by kamertemperatuur aandui – maak doeltreffende ladingstransport moontlik. Dit kan lei tot transistors wat vinniger skakel, wat noodsaaklik is vir hoëspoed-elektronika. Enkellaag HfS₂ het 'n teoretiese bandgaping van ongeveer 1,23 eV, wat deur middel van tegnieke soos doping of vervormingsmanipulasie (&quot;strain engineering&quot;) aangepas kan word om toestelwerkverrigting te optimaliseer.&lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>p9x1m3uyo2ibt1cvl1j58gebjcdub8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979061</id>
      <parentid>2979045</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toepassings */ Doping is dotering.</comment>
      <origin>2979061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3940" sha1="77p3x3pqbbnqj6ml4pm7i3jh9ba6rbx" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  (ontbind)
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt= &gt;800 °C (ontbind) (&gt;2 000 °C?) &lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; Hafniumsulfied is 'n pers, soliede poeier met 'n metaalglans en is 'n metaalsulfied. Dit is 'n tweedimensionele halfgeleier-materiaal. Hafniumsulfied is stabiel in lug en is onoplosbaar in water, verdunde suur, alkali en die meeste organiese oplosmiddels. By temperature bo 800 °C ontbind of sublimeer hafniumdisulfied sonder om te smelt. &lt;ref name=&quot;zeg&quot;&gt;[https://zegmetal.com/minor-metals/hafnium-sulfide/ Zegmetal]&lt;/ref&gt;

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

Soos ander TMDC's kan hafniumsulfied geïnterkaleer word, bv. met [[metalloseen|metallosene]] soos [[chromoseen]] en [[kobaltoseen]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

Hafniumsulfied se halfgeleiereienskappe maak dit 'n belowende materiaal vir FET's (Veld-effek-transistors). Die materiaal se relatief hoë draermobiliteit – met teoretiese berekeninge wat waardes van tot 1833 cm²V⁻¹s⁻¹ by kamertemperatuur aandui – maak doeltreffende ladingstransport moontlik. Dit kan lei tot transistors wat vinniger skakel, wat noodsaaklik is vir hoëspoed-elektronika. Enkellaag HfS₂ het 'n teoretiese bandgaping van ongeveer 1,23 eV, wat deur middel van tegnieke soos [[dotering]] of vervormingsmanipulasie (&quot;strain engineering&quot;) aangepas kan word om toestelwerkverrigting te optimaliseer.&lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>77p3x3pqbbnqj6ml4pm7i3jh9ba6rbx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979068</id>
      <parentid>2979061</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3956" sha1="k2iphbvd15aouhigg9m52gflewyrhuz" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule= {{chem|Hf|S|2}}
|CASNo=18855-94-2&lt;ref name=&quot;PubC&quot;&gt;{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hafnium-sulfide-_HfS2|title=Hafnium Sulfide (HfS2)|publisher=PubChem|access-date=14 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms= persbruin vastestof&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5502291.htm Chemicalbook]&lt;/ref&gt; 
|Reuk=reukloos
|Reukdrempel=
|Flitspunt=
|MolereMassa=2242,6[g/mol]&lt;ref name=&quot;PubC&quot;/&gt;
|Kookpunt=  (ontbind)
|Digtheid= 6,030 [g/cm{{sup|3}}] &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;
|Smeltpunt= &gt;800 °C (ontbind) (&gt;2 000 °C?) &lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar
|Brekingsindeks=
|Ksp=
|LD50=
|LC50= 
|struktuur=HfS2chips.jpg
|struktuur2=HfS2.gif
|Selparms=a= 363,2; c= 585 pm &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroep= P{{bostreep|3}}m1 &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 
|Ruimtegroepnommer=164
|Strukturbericht=C6
|HenryKonstante = 
}}

'''Hafniumsulfied''' is 'n verbinding van [[hafnium]] in sy +4 oksidasietoestand met [[swael]]. Sy formule is {{ch2|HfS2}}

Dit kan uit elemente by 500 °C vervaardig word en vorm persbruine kristalle. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; Hafniumsulfied is 'n pers, soliede poeier met 'n metaalglans en is 'n metaalsulfied. Dit is 'n tweedimensionele halfgeleier-materiaal. Hafniumsulfied is stabiel in lug en is onoplosbaar in water, verdunde suur, alkali en die meeste organiese oplosmiddels. By [[Temperatuur|temperature]] bo 800 °C ontbind of sublimeer hafniumdisulfied sonder om te smelt. &lt;ref name=&quot;zeg&quot;&gt;[https://zegmetal.com/minor-metals/hafnium-sulfide/ Zegmetal]&lt;/ref&gt;

==Struktuur==
Dit het die gelaagde {{ch2|CdI2}}-struktuur (Strukturbericht C6) en het 'n resistiwiteit van ~1 μOhm.cm by kamertemperatuur. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

==Eienskappe==
{{ch2|HfS2}} is 'n gelaagde TMDC (''Transition metal dichalcogenide'': oorgangsmetaaldichalkogenied) met belowende adsorpsie- en [[katalisator|katalitiese]] eienskappe. Sy unieke gelaagde struktuur, groot oppervlakarea en aanpasbare elektroniese eienskappe maak dit 'n uitstekende kandidaat vir oppervlakreaksies en ladingoordragprosesse. {{ch2|HfS2}} kan sterk interaksies met gasmolekules en ione toon. Daarbenewens kan sy elektroniese struktuur presies aangepas word deur middel van doping, spanning en funksionalisering, wat die adsorpsievermoë en katalitiese werkverrigting verder verbeter.&lt;ref name=&quot;Nand&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1387700325019057 A. Nandhakumar, P. Parthiban, P.L. Silvestrelli, S. Subashchandrabose Hafnium disulfide dichalcogenide material: A review of structural insights, functional properties, applications and future directions, Inorganic Chemistry Communications 183(1), 115787; 2026,  doi: 10.1016/j.inoche.2025.115787.]&lt;/ref&gt;

Soos ander TMDC's kan hafniumsulfied geïnterkaleer word, bv. met [[metalloseen|metallosene]] soos [[chromoseen]] en [[kobaltoseen]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Toepassings==
Dit kan as 'n vaste [[smeermiddel]] gebruik word. &lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt; 

Hafniumsulfied se halfgeleiereienskappe maak dit 'n belowende materiaal vir FET's (Veld-effek-transistors). Die materiaal se relatief hoë draermobiliteit – met teoretiese berekeninge wat waardes van tot 1833 cm²V⁻¹s⁻¹ by kamertemperatuur aandui – maak doeltreffende ladingstransport moontlik. Dit kan lei tot transistors wat vinniger skakel, wat noodsaaklik is vir hoëspoed-elektronika. Enkellaag HfS₂ het 'n teoretiese bandgaping van ongeveer 1,23 eV, wat deur middel van tegnieke soos [[dotering]] of vervormingsmanipulasie (&quot;strain engineering&quot;) aangepas kan word om toestelwerkverrigting te optimaliseer.&lt;ref name=&quot;zeg&quot;/&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Sulfiede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>k2iphbvd15aouhigg9m52gflewyrhuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Metalloseen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470730</id>
    <revision>
      <id>2979039</id>
      <timestamp>2026-10-15T02:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Cobaltocene 200.svg|duimnael|Kobaltoseen]] '''Metallosene''' is 'n klas van [[Organometaalchemie|organometaalverbinding]]s wat gekenmerk word deur 'n toebroodjie-struktuur van 'n metaalatoom tussen twee organiese ringmolekules.  Die eerste en bekendste lid van hierdie klas is [[ferroseen]] ({{ch2|FeCp2}}}, maar daar is analoge molekules soos [[chromoseen]] {{ch2|CrCp2}} of [[kobaltoseen]] {{ch2|CoCp2}}.  Hierdie molekules kan interkaleer in gelaagde verbindi...'</comment>
      <origin>2979039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="56sf3jsio5l0ifv4mrn8yalkcwy11pi" xml:space="preserve">[[Lêer:Cobaltocene 200.svg|duimnael|Kobaltoseen]]
'''Metallosene''' is 'n klas van [[Organometaalchemie|organometaalverbinding]]s wat gekenmerk word deur 'n toebroodjie-struktuur van 'n metaalatoom tussen twee organiese ringmolekules.

Die eerste en bekendste lid van hierdie klas is [[ferroseen]] ({{ch2|FeCp2}}}, maar daar is analoge molekules soos [[chromoseen]] {{ch2|CrCp2}} of [[kobaltoseen]] {{ch2|CoCp2}}.

Hierdie molekules kan interkaleer in gelaagde verbindings soos [[hafniumsulfied]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>56sf3jsio5l0ifv4mrn8yalkcwy11pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979040</id>
      <parentid>2979039</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T02:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Organometaalverbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2979040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="7wxmwoc07pm6t83si63rc06k7duh233" xml:space="preserve">[[Lêer:Cobaltocene 200.svg|duimnael|Kobaltoseen]]
'''Metallosene''' is 'n klas van [[Organometaalchemie|organometaalverbinding]]s wat gekenmerk word deur 'n toebroodjie-struktuur van 'n metaalatoom tussen twee organiese ringmolekules.

Die eerste en bekendste lid van hierdie klas is [[ferroseen]] ({{ch2|FeCp2}}}, maar daar is analoge molekules soos [[chromoseen]] {{ch2|CrCp2}} of [[kobaltoseen]] {{ch2|CoCp2}}.

Hierdie molekules kan interkaleer in gelaagde verbindings soos [[hafniumsulfied]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Organometaalverbindings]]</text>
      <sha1>7wxmwoc07pm6t83si63rc06k7duh233</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979042</id>
      <parentid>2979040</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T03:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2979042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="907" sha1="ku3ecs2sdbwv0c6e2pw9izci8mztu7u" xml:space="preserve">[[Lêer:Cobaltocene 200.svg|duimnael|Kobaltoseen]]
'''Metallosene''' is 'n klas van [[Organometaalchemie|organometaalverbinding]]s wat gekenmerk word deur 'n toebroodjie-struktuur van 'n metaalatoom tussen twee organiese ringmolekules.

Die eerste en bekendste lid van hierdie klas is [[ferroseen]] ({{ch2|FeCp2}}}, maar daar is analoge molekules soos [[chromoseen]] {{ch2|CrCp2}} of [[kobaltoseen]] {{ch2|CoCp2}}.

Hierdie molekules kan interkaleer in gelaagde verbindings soos [[hafniumsulfied]].&lt;ref name=&quot;Sina&quot;&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369702120301516 Sina Najmaei, Chinedu E. Ekuma, Adam A. Wilson, Asher C. Leff, Madan Dubey, Dynamically reconfigurable electronic and phononic properties in intercalated HfS2, Materials Today, 39, 110-117, 2020, doi=10.1016/j.mattod.2020.04.030.]&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Chemiesaadjie}}
[[Kategorie:Organometaalverbindings]]</text>
      <sha1>ku3ecs2sdbwv0c6e2pw9izci8mztu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Metalloseen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470731</id>
    <revision>
      <id>2979056</id>
      <timestamp>2026-10-15T07:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Hafniumsulfied</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470732</id>
    <revision>
      <id>2979060</id>
      <timestamp>2026-10-15T07:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Printzia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470733</id>
    <revision>
      <id>2979071</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe genus.</comment>
      <origin>2979071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1131" sha1="autwler6ok69gi02sqrbp59zq7qto1r" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image =
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Printzia
|authority = Cass., (1825)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Lioydia'' &lt;small&gt;Neck. ex Raf.&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die genus in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Spesies ==
Daar is ses [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331876-2 Plants of the World Online]&lt;/ref&gt;
* ''[[Printzia aromatica]]'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia auriculata]]'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia huttonii]]'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia nutans]]'' &lt;small&gt;([[Harry Bolus|Bolus]]) Leins&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia polifolia]]'' &lt;small&gt;(L.) Hutch.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia pyrifolia]]'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia| ]]</text>
      <sha1>autwler6ok69gi02sqrbp59zq7qto1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979074</id>
      <parentid>2979071</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1191" sha1="2bkod472bhms7l2cqwsv7slnxq5zs40" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image = Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
|image_caption = ''Printzia polifolia''
|display_parents = 3
|taxon = Printzia
|authority = Cass., (1825)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Lioydia'' &lt;small&gt;Neck. ex Raf.&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die genus in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Spesies ==
Daar is ses [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331876-2 Plants of the World Online]&lt;/ref&gt;
* ''[[Printzia aromatica]]'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia auriculata]]'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia huttonii]]'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia nutans]]'' &lt;small&gt;([[Harry Bolus|Bolus]]) Leins&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia polifolia]]'' &lt;small&gt;(L.) Hutch.&lt;/small&gt;
* ''[[Printzia pyrifolia]]'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia| ]]</text>
      <sha1>2bkod472bhms7l2cqwsv7slnxq5zs40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Taksonomie/Printzia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>470734</id>
    <revision>
      <id>2979072</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="38o4b52jn0f5setfi4xuvep58ber2bu" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Printzia
|parent=Asteraceae
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>38o4b52jn0f5setfi4xuvep58ber2bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Printzia</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470735</id>
    <revision>
      <id>2979073</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Printzia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>470736</id>
    <revision>
      <id>2979075</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe kategorie.</comment>
      <origin>2979075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}
{{Hoofartikel}}

[[Kategorie:Asteraceae]]</text>
      <sha1>3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriebespreking:Printzia</title>
    <ns>15</ns>
    <id>470737</id>
    <revision>
      <id>2979076</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Printzia polifolia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470738</id>
    <revision>
      <id>2979079</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1308" sha1="rehrhx9wnzmr6pazxiciozjstv8ba6d" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Roosia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius]]'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus]]'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa]]'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua]]'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia]]'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii]]'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua]]'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Roosia polifolia''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Aizoaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Roosia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>rehrhx9wnzmr6pazxiciozjstv8ba6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979080</id>
      <parentid>2979079</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1290" sha1="88v0i23urudav7wk51zxjn47l9q9ag5" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Roosia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Roosia polifolia''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Aizoaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Roosia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>88v0i23urudav7wk51zxjn47l9q9ag5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979083</id>
      <parentid>2979080</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="1fcjq9yd54etjmg610iea0epnahmz2r" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Printzia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia polifolia''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Aizoaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067-01.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8070.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>1fcjq9yd54etjmg610iea0epnahmz2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979084</id>
      <parentid>2979083</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galery */ Verbeter</comment>
      <origin>2979084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1482" sha1="q01gzr5d1k238isqfz5otycbg7jdayt" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Printzia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia polifolia''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Aizoaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067-01.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8070.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>q01gzr5d1k238isqfz5otycbg7jdayt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979085</id>
      <parentid>2979084</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="5fq7lv4j6ttxgk8j6fl8wgyxqs0ur7f" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Printzia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia polifolia''''' is 'n [[sukkulent]] wat deel van die Aizoaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Dit het 'n [[voorkomsgebied]] van 144&amp;nbsp;911&amp;nbsp;km² en is deel van die [[fynbos]] en [[renosterveld]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067-01.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8070.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>5fq7lv4j6ttxgk8j6fl8wgyxqs0ur7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979087</id>
      <parentid>2979085</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1634" sha1="86ysi908m0z67upemikkwmi3sl36z96" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Printzia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia polifolia''''' is 'n blomdraende [[plant]] wat deel van die Aizoaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Dit het 'n [[voorkomsgebied]] van 144&amp;nbsp;911&amp;nbsp;km² en is deel van die [[fynbos]] en [[renosterveld]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067-01.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8070.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>86ysi908m0z67upemikkwmi3sl36z96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979090</id>
      <parentid>2979087</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T09:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Ouderdom....</comment>
      <origin>2979090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1635" sha1="qfawtzq126r9iy5lyrgkqgcmgj2zztd" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Printzia polifolia
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hutch., (1946)
| synonyms =* ''Aster chamaedrifolius'' &lt;small&gt;Lam. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Aster polifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aster papposus'' &lt;small&gt;Willd. ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Conyza verrucosa'' &lt;small&gt;Houtt. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Inula caerulea'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Inula cernua'' &lt;small&gt;[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]&lt;/small&gt;
* ''Leysera polifolia'' &lt;small&gt;(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''Printzia bergii'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Printzia cernua'' &lt;small&gt;(P.J.Bergius) Druce&lt;/small&gt;
}}
'''''Printzia polifolia''''' is 'n blomdraende [[plant]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Dit het 'n [[voorkomsgebied]] van 144&amp;nbsp;911&amp;nbsp;km² en is deel van die [[fynbos]] en [[renosterveld]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Printzia polifolia 1DS-II 3-8069.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067-01.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8067.jpg
Printzia polifolia 1DS-II 3-8070.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3039-10 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:239634-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/4a13f800-ccbc-45a0-bb5e-0513dbf90dc4 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Printzia|polifolia]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>qfawtzq126r9iy5lyrgkqgcmgj2zztd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Printzia polifolia</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470739</id>
    <revision>
      <id>2979082</id>
      <timestamp>2026-10-15T08:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2979082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vanny Bishweka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470740</id>
    <revision>
      <id>2979104</id>
      <timestamp>2026-10-15T11:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Score Beethoven</username>
        <id>48986</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe artikel, vertaal uit [[:en:Vanny Bishweka]] en [[:fr:Vanny Bishweka]] (sien die geskiedenis daar vir die outeurs)</comment>
      <origin>2979104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4124" sha1="04bwiz0ikx8vci8pnf5b6ip4i4oo5da" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| name = Vanny Bishweka
| birth_date = ca. 1965
| birth_place = Birere, [[Goma]]
| nationality = Kongolees
| occupation = Sakeman, hotelier
| known_for = Ihusi Hotel, Goma Serena Hotel
| awards = Eretitel honoris causa, Université Libre des Pays des Grands Lacs (2023)
}}
'''Vanny Bishweka''' (gebore ca. 1965) is 'n Kongolese sakeman van [[Goma]] in die provinsie Noord-Kivu, [[Demokratiese Republiek die Kongo]]. Hy besit die Ihusi Hotel en 'n bootmaatskappy met dieselfde naam op die [[Kivumeer]], en word beskryf as die invloedrykste sakeman in Goma.

== Biografie ==
=== Kinderjare en begin ===
Bishweka is in 'n arm gesin in Birere, die handelswyk van Goma, gebore. Hy het in kleinhandel en vervoer begin – hy het twee van die stad se ses motorfietse besit – en daarna handel met naburige stede en [[Rwanda]] opgebou.&lt;ref name=&quot;Berger&quot;&gt;{{Cite web |url=https://roadsandkingdoms.com/2016/the-goma-paradox/ |title=The Goma Paradox |last=Berger |first=Miriam |website=Roads &amp; Kingdoms |date=2016-08-30 |language=en |access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

=== Loopbaan ===
In 1992 het hy begin om die Ihusi Hotel aan die Kivumeer te bou, vernoem na sy pa se dorp in Suid-Kivu. Weens onrus in Goma is die bouwerk in 1994 gestaak; die hotel is in 2001 voltooi&lt;ref name=&quot;Berger&quot; /&gt; en in 2002 geopen.&lt;ref name=&quot;Bitanga&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.rappler.com/business/dr-congo-hoteliers-bet-on-luxury-troubled-east/ |title=DR Congo hoteliers bet on luxury in troubled east |last=Bitanga |first=Paolo |website=Rappler |date=2020-11-22 |language=en |access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wezele&quot;&gt;{{Cite web |url=https://empreinterdcmag.com/2025/02/06/un-batisseur-au-service-de-goma-vinny-bishweka/ |title=Un bâtisseur au service de Goma : Vanny Bishweka |last=Wezele |first=Rebecca |website=Empreinte RDC Mag |date=2025-02-06 |language=fr |access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt; Dit bedien hoofsaaklik hulporganisasies en sakereisigers. In 2016 was hy besig om 'n tweede Ihusi-hotel in Goma te bou.&lt;ref name=&quot;Berger&quot; /&gt;

Sy belegging het die Goma Serena Hotel, die stad se eerste vyfsterhotel, moontlik gemaak; dit is in 2020 ná tien jaar se bouwerk geopen.&lt;ref name=&quot;Bitanga&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wezele&quot; /&gt;

Sy Ihusi-bote verbind Goma in sowat drie uur met [[Bukavu]], via die eiland Idjwi.&lt;ref name=&quot;Bitanga&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LePoint&quot;&gt;{{Cite web |url=https://lepoint.cd/vanny-bishweka-larchitecte-de-la-transformation-de-goma/ |title=Vanny Bishweka : l'architecte de la transformation de Goma |website=LePoint.cd |date=2024-12-25 |language=fr |access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt; Hy is 'n vennoot in die Tunisiese maatskappy EPPM, wat die meer se [[metaan]] ontgin, en besit 20% van Socodee, wat elektrisiteit versprei wat deur Virunga Energie opgewek word, 'n filiaal van die bestuurder van die Virunga Nasionale Park.&lt;ref name=&quot;Bitanga&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wezele&quot; /&gt; Hy het ook geboue, vulstasies, paaie en verkeersirkels in Goma gefinansier.&lt;ref name=&quot;Berger&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Mashariki&quot;&gt;{{Cite web |url=https://masharikirdc.net/nord-kivu-societe-vanny-bishweka-decore-professeur-honoris-causa-par-lulpgl-pour-ses-innombrables-oeuvres-de-developpement/ |title=Nord-Kivu/Société : Vanny Bishweka décoré du diplôme de Docteur Honoris Causa par l'ULPGL |website=Mashariki RDC |date=2023-04-22 |language=fr |access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt; In 2023 het die Université Libre des Pays des Grands Lacs hom 'n eretitel honoris causa toegeken.&lt;ref name=&quot;Mashariki&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Katava&quot;&gt;{{Cite web |url=https://kivuactualites.com/nord-kivu-pour-ses-multiples-actions-humanitaires-le-philanthrope-vanny-bishweka-reconnu-pionnier-du-developpement-par-lulpgl/ |title=Nord-Kivu : pour ses multiples actions humanitaires, le philanthrope Vanny Bishweka reconnu pionnier du développement par l'ULPGL |last=Katava |first=Bienvenu |website=Kivu Actualités |date=2023-04-23 |language=fr |access-date=2026-10-15}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Bishweka, Vanny}}
[[Kategorie:Geboortes in die 1960's]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Kongolese (Demokratiese Republiek)]]
[[Kategorie:Entrepreneurs]]</text>
      <sha1>04bwiz0ikx8vci8pnf5b6ip4i4oo5da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>South African Chronicle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470741</id>
    <revision>
      <id>2979106</id>
      <timestamp>2026-10-15T11:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met 'Die '''South African Chronicle and Mercantile Advertiser''' was ‘n vroeë koerant in die [[Kaapkolonie]].  Die eerste uitgawe het op 18 Augustus 1824 verskyn met ‘n oplaag van ‘n 1000 eksemplare. Van die tweede uitgawe is 750 gedruk. Daar was 100 intekenare in die stad en 144 op die platteland. Hierdie is die eerste Suid-Afrikaanse koerant waarvan hierdie soort syfers bekend is.  A.J. Jardine was die redakteur en W.S. Bridekirk die uitgewer. Die Chronicle was...'</comment>
      <origin>2979106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1188" sha1="3n1u3j9pwmrym7k1o8tsiofzo686xx7" xml:space="preserve">Die '''South African Chronicle and Mercantile Advertiser''' was ‘n vroeë koerant in die [[Kaapkolonie]].

Die eerste uitgawe het op 18 Augustus 1824 verskyn met ‘n oplaag van ‘n 1000 eksemplare. Van die tweede uitgawe is 750 gedruk. Daar was 100 intekenare in die stad en 144 op die platteland. Hierdie is die eerste Suid-Afrikaanse koerant waarvan hierdie soort syfers bekend is.

A.J. Jardine was die redakteur en W.S. Bridekirk die uitgewer. Die Chronicle was volgens die lesers nie juis ‘n interessante blad nie, maar wel goed geredigeer. Dit was feitlik ‘n regeringsblad wat die lof van [[Charles Somerset]] besing het. Alhoewel die blad goed bestuur is, verskyn die laaste uitgawe op 26 Desember 1826.

==Persone==
*Alexander Johnstone Jardine (*Johnstone, Dumfriesshire, 1789/92 - †[[Kaapstad]], 26 Julie 1845), bibliotekaris van die [[Suid-Afrikaanse Biblioteek]], redakteur
*William Storey Bridekirk (*South Shields, [[Engeland]], 1796 - †Kaapstad, 8 September 1843), lettersetter by die staatsdrukker, uitgewer, boekbinder, skryfbehoeftehandelaar

==Bibliografie==
*https://esat.sun.ac.za/index.php/South_African_Chronicle

[[Kategorie: Suid-Afrikaanse koerante]]</text>
      <sha1>3n1u3j9pwmrym7k1o8tsiofzo686xx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rhodesiese Lugmag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>470742</id>
    <revision>
      <id>2979109</id>
      <timestamp>2026-10-15T11:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>begin nuwe artikel</comment>
      <origin>2979109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4962" sha1="1t7kq39964v1h6a06px6r81ctzby0pz" xml:space="preserve">Die '''Rhodesiese Lugmag''' ('''RhAF''') was 'n [[lugmag]] gebaseer in [[Salisbury]] (nou Harare) wat tussen 1935 en 1980 verskeie entiteite onder uiteenlopende name verteenwoordig het. Dit het oorspronklik die Britse selfregerende kolonie [[ Suid-Rhodesië]] gedien en was die lugmagkomponent van die [[Federasie van Rhodesië en Njassaland]] tussen 1953 en 31 Desember 1963; weer van [[Suid-Rhodesië]] vanaf 1 Januarie 1964; en van die onerkende staat [[Rhodesië]] na sy eensydige onafhanklikheidsverklaring van [[Brittanje]] op [[11 November]] [[1965]].

Die lugmag, wat sedert 1954 as die ''Royal Rhodesian Air Force'' (RRAF) bekendgestaan het, het die voorvoegsel &quot;''Royal''&quot; in 1970 laat vaar toe Rhodesië homself tot 'n republiek verklaar het – die amptelike afkorting is dienooreenkomstig gewysig. Toe die internasionaal erkende land [[Zimbabwe]] in 1980 tot stand gekom het, het die RhAF die [[Zimbabwiese Lugmag]] geword.

==Geskiedenis==
Die eenheid is in 1935 as 'n territoriale eenheid onder die naam Southern Rhodesia Staff Corps Air Unit gestig, en die eerste gereelde dienslede van die eenheid het in 1936 na [[Brittanje]] vertrek vir opleiding as grondpersoneel. Die eerste vlieëniers het hul vlieëniersvlerke op 13 Mei 1938 ontvang. Die reserviste is vroeg in Augustus 1939 opgeroep en teen 28 Augustus na [[Kenia]] ontplooi. Op 19 September 1939 – twee weke nadat die [[Verenigde Koninkryk]] oorlog teen [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] verklaar het – het die  amptelik die Southern Rhodesia Air Force (SRAF) geword, en het die vlugte van die lugeenheid as Eskader Nr. 1 van die SRAF voortgegaan.

In 1939 het die regering van Suid-Rhodesië die SRAF saamgesmelt met die burgerlike lugredery Rhodesia and Nyasaland Airways (RANA). Die voormalige RANA-vliegtuie het die Kommunikasie-eskader gevorm, wat binnelandse dienste binne Suid-Rhodesië sowel as dienste na Suid-Afrika en Mosambiek bedryf het. Teen Januarie 1940, terwyl Brittanje in oorlog met Nazi-Duitsland gewikkel was, het lugvise-maarskalk Sir Arthur &quot;Bomber&quot; Harris van die [[Britse Lugmag]] (RAF) dringend behoefte gehad aan opgeleide lugbemannings en hom vir hulp tot Suid-Rhodesië gewend (waar Harris hom in 1914 as vrywilliger aangemeld het). Harris was gefrustreerd deur vertragings met die totstandkoming van opleidingsbasisse vir die Statebond-lugopleidingsplan in [[Kanada]], [[Australië]], [[Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrika]].

Die Eerste Minister van Suid-Rhodesië, [[Godfrey Huggins]] (1933–53), het 'n geleentheid gesien om nie net Brittanje en die Geallieerdes by te staan nie, maar ook om die plaaslike ekonomie te stimuleer. Die Rhodesian Air Training Group (RATG) het lugvaartinfrastruktuur ontwikkel, tussen 1940 en 1945 opleiding aan 10 000 lugmanne van die Statebond en Geallieerdes verskaf (sewe persent van die totaal) en die nodige stukrag gegee aan vervaardigingsbedrywighede wat in die 1920's en 1930's ontbreek het. Suid-Rhodesië se tekstiel-, metallurgie-, chemiese en voedselverwerkingsbedrywe het vinnig uitgebrei.&lt;ref&gt;On Rhodesian industrialisation, {{harvp|Phimister|1988}}&lt;/ref&gt; Die SRAF is in April 1940 in die RAF self opgeneem en herbenoem tot No. 237 (Rhodesië)-eskader van die RAF. Hierdie eskader, wat aanvanklik met Hawker Hart-vliegtuie toegerus was, het aan die Oos-Afrikaanse veldtog teen die Italianers deelgeneem.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right;&quot;
|-
! Tydperk
! Naam
|-
| 1935–1936
| Lugafdeling, 1ste Bataljon van die Rhodesiese Regiment
|-
| 1936–1938
| Lugafdeling, Suid-Rhodesiese Weermag
|-
| 1938–1939
| Suid-Rhodesiese Lugeenheid
|-
| 1939–1940
| No. 1-eskader, Suid-Rhodesiese Lugmag
|-
| 1940–1947
| [[No. 237 Squadron RAF|No. 237 (Rhodesië)-eskader]], [[Royal Air Force]]
|-
| 1947
| Verbindingseskader, Suid-Rhodesiese Stafkorps
|-
| 1947–1954
| Suid-Rhodesiese Lugmag
|-
| 1954–1970
| Koninklike Rhodesiese Lugmag
|-
| 1970–1980
| Rhodesiese Lugmag
|-
| 1980
| Zimbabwe-Rhodesiese Lugmag
|-
| 1980–hede
| [[Lugmag van Zimbabwe]]
|}

Op 1 Junie 1941 het die Suid-Rhodesiese Vrouehulplugdienste tot stand gekom. Britse No. 44 Eskader RAF en No. 266 Eskader RAF is ook die naam &quot;(Rhodesië)&quot; toegeken as gevolg van die groot aantal Rhodesiese vlieëniers en bemanning in hierdie eenhede. Rhodesiërs het in baie van die teaters van die [[Tweede Wêreldoorlog]] geveg, insluitend die toekomstige eerste minister [[Ian Smith]], wat, nadat hy oor [[Italië]] agter vyandelike linies afgeskiet is, gevangeneming kon vermy en na die Geallieerde linies kon terugkeer. Rhodesiese vlieëniers het 20 persent sterftes gely, wat emblematies geword het van 'n &quot;nasie in wapens&quot;-ideaal wat setlaar-nasionalisme deurspek het en in die 1960's ten volle uitgebars het. Die RAF het tot 1954 gebly en indirek die Rhodesiese lugvaart bygestaan, en baie vlieëniers het met jong gesinne as setlaars teruggekeer.

== Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Lugmagte]]
[[Kategorie:Rhodesië]]</text>
      <sha1>1t7kq39964v1h6a06px6r81ctzby0pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2979110</id>
      <parentid>2979109</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */ skakels</comment>
      <origin>2979110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4956" sha1="7oba6mxg8xzfzdxtl672q0dte34eqo3" xml:space="preserve">Die '''Rhodesiese Lugmag''' ('''RhAF''') was 'n [[lugmag]] gebaseer in [[Salisbury]] (nou Harare) wat tussen 1935 en 1980 verskeie entiteite onder uiteenlopende name verteenwoordig het. Dit het oorspronklik die Britse selfregerende kolonie [[ Suid-Rhodesië]] gedien en was die lugmagkomponent van die [[Federasie van Rhodesië en Njassaland]] tussen 1953 en 31 Desember 1963; weer van [[Suid-Rhodesië]] vanaf 1 Januarie 1964; en van die onerkende staat [[Rhodesië]] na sy eensydige onafhanklikheidsverklaring van [[Brittanje]] op [[11 November]] [[1965]].

Die lugmag, wat sedert 1954 as die ''Royal Rhodesian Air Force'' (RRAF) bekendgestaan het, het die voorvoegsel &quot;''Royal''&quot; in 1970 laat vaar toe Rhodesië homself tot 'n republiek verklaar het – die amptelike afkorting is dienooreenkomstig gewysig. Toe die internasionaal erkende land [[Zimbabwe]] in 1980 tot stand gekom het, het die RhAF die [[Zimbabwiese Lugmag]] geword.

==Geskiedenis==
Die eenheid is in 1935 as 'n territoriale eenheid onder die naam Southern Rhodesia Staff Corps Air Unit gestig, en die eerste gereelde dienslede van die eenheid het in 1936 na [[Brittanje]] vertrek vir opleiding as grondpersoneel. Die eerste vlieëniers het hul vlieëniersvlerke op 13 Mei 1938 ontvang. Die reserviste is vroeg in Augustus 1939 opgeroep en teen 28 Augustus na [[Kenia]] ontplooi. Op 19 September 1939 – twee weke nadat die [[Verenigde Koninkryk]] oorlog teen [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] verklaar het – het die  amptelik die Southern Rhodesia Air Force (SRAF) geword, en het die vlugte van die lugeenheid as Eskader Nr. 1 van die SRAF voortgegaan.

In 1939 het die regering van Suid-Rhodesië die SRAF saamgesmelt met die burgerlike lugredery Rhodesia and Nyasaland Airways (RANA). Die voormalige RANA-vliegtuie het die Kommunikasie-eskader gevorm, wat binnelandse dienste binne Suid-Rhodesië sowel as dienste na Suid-Afrika en Mosambiek bedryf het. Teen Januarie 1940, terwyl Brittanje in oorlog met Nazi-Duitsland gewikkel was, het lugvise-maarskalk Sir Arthur &quot;Bomber&quot; Harris van die [[Britse Lugmag]] (RAF) dringend behoefte gehad aan opgeleide lugbemannings en hom vir hulp tot Suid-Rhodesië gewend (waar Harris hom in 1914 as vrywilliger aangemeld het). Harris was gefrustreerd deur vertragings met die totstandkoming van opleidingsbasisse vir die Statebond-lugopleidingsplan in [[Kanada]], [[Australië]], [[Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrika]].

Die Eerste Minister van Suid-Rhodesië, [[Godfrey Huggins]] (1933–53), het 'n geleentheid gesien om nie net Brittanje en die Geallieerdes by te staan nie, maar ook om die plaaslike ekonomie te stimuleer. Die Rhodesian Air Training Group (RATG) het lugvaartinfrastruktuur ontwikkel, tussen 1940 en 1945 opleiding aan 10 000 lugmanne van die Statebond en Geallieerdes verskaf (sewe persent van die totaal) en die nodige stukrag gegee aan vervaardigingsbedrywighede wat in die 1920's en 1930's ontbreek het. Suid-Rhodesië se tekstiel-, metallurgie-, chemiese en voedselverwerkingsbedrywe het vinnig uitgebrei.&lt;ref&gt;On Rhodesian industrialisation, {{harvp|Phimister|1988}}&lt;/ref&gt; Die SRAF is in April 1940 in die RAF self opgeneem en herbenoem tot No. 237 (Rhodesië)-eskader van die RAF. Hierdie eskader, wat aanvanklik met Hawker Hart-vliegtuie toegerus was, het aan die Oos-Afrikaanse veldtog teen die Italianers deelgeneem.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right;&quot;
|-
! Tydperk
! Naam
|-
| 1935–1936
| Lugafdeling, 1ste Bataljon van die Rhodesiese Regiment
|-
| 1936–1938
| Lugafdeling, Suid-Rhodesiese Weermag
|-
| 1938–1939
| Suid-Rhodesiese Lugeenheid
|-
| 1939–1940
| No. 1-eskader, Suid-Rhodesiese Lugmag
|-
| 1940–1947
| No. 237 (Rhodesië)-eskader, [[Royal Air Force]]
|-
| 1947
| Verbindingseskader, Suid-Rhodesiese Stafkorps
|-
| 1947–1954
| Suid-Rhodesiese Lugmag
|-
| 1954–1970
| Koninklike Rhodesiese Lugmag
|-
| 1970–1980
| Rhodesiese Lugmag
|-
| 1980
| Zimbabwe-Rhodesiese Lugmag
|-
| 1980–hede
| [[Zimbabwiese Lugmag|Lugmag van Zimbabwe]]
|}

Op 1 Junie 1941 het die Suid-Rhodesiese Vrouehulplugdienste tot stand gekom. Britse No. 44 Eskader RAF en No. 266 Eskader RAF is ook die naam &quot;(Rhodesië)&quot; toegeken as gevolg van die groot aantal Rhodesiese vlieëniers en bemanning in hierdie eenhede. Rhodesiërs het in baie van die teaters van die [[Tweede Wêreldoorlog]] geveg, insluitend die toekomstige eerste minister [[Ian Smith]], wat, nadat hy oor [[Italië]] agter vyandelike linies afgeskiet is, gevangeneming kon vermy en na die Geallieerde linies kon terugkeer. Rhodesiese vlieëniers het 20 persent sterftes gely, wat emblematies geword het van 'n &quot;nasie in wapens&quot;-ideaal wat setlaar-nasionalisme deurspek het en in die 1960's ten volle uitgebars het. Die RAF het tot 1954 gebly en indirek die Rhodesiese lugvaart bygestaan, en baie vlieëniers het met jong gesinne as setlaars teruggekeer.

== Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Lugmagte]]
[[Kategorie:Rhodesië]]</text>
      <sha1>7oba6mxg8xzfzdxtl672q0dte34eqo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Rhodesiese Lugmag</title>
    <ns>1</ns>
    <id>470743</id>
    <revision>
      <id>2979111</id>
      <timestamp>2026-10-15T11:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2979111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>