Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking Konsep Konsepbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Sielkunde 0 283 3372504 3367327 2026-11-14T17:55:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372504 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Greek uc psi icon.svg|duimnael|140px|Die Griekse hoofletter ''psi'' word dikwels gebruik om die woord of studie van die sielkunde voor te stel.]] '''Sielkunde''' oftewel ''psigologie'' is die wetenskaplike studie van die innerlike lewe en [[gedrag]].<ref>[https://www.apa.org/support/about-apa Frequently asked questions about APA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231205214152/https://www.apa.org/support/about-apa |date=5 Desember 2023 }}. Besoek op 28 November 2023.</ref><ref>{{cite web |title=psychology |url=https://www.oed.com/search/dictionary/?scope=Entries&q=psychology&tl=true |website=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=23 Junie 2024 |archive-date=23 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623041458/https://www.oed.com/search/dictionary/?scope=Entries&q=psychology&tl=true |url-status=live }}</ref> Dit bestudeer die gedrag van mense en diere, [[bewussyn|bewuste]] sowel as [[Onderbewussyn|onbewuste]] verskynsels, en geestesprosesse soos [[denke|gedagtes]], [[gevoel]]ens en [[motivering|motiewe]]. As akademiese dissipline strek die sielkunde oor die grens tussen die [[natuurwetenskap]]pe en die [[sosiale wetenskap]]pe. ''Algemene psigologie'' bestudeer die normale, volwasse mens, terwyl ''besondere psigologie'' die abnormale, onvolwasse mens (of dier) bestudeer. Iemand wat die vak beroepshalwe beoefen of daarin navorsing doen, is 'n [[sielkundige]]. Sommige sielkundiges probeer die rol van geestesfunksies in individuele en sosiale gedrag verstaan, terwyl ander die [[fisiologie|fisiologiese]] en [[senuweestelsel|neurobiologiese prosesse]] ondersoek wat aan denke en gedrag ten grondslag lê.<ref name="Fernald">{{Cite book |last=Fernald |first=Dodge |url=https://books.google.com/books?id=Q7p-J4-SWuQC |title=Psychology: Six Perspectives |date=2008 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4129-3867-9 |language=en}}</ref><ref>Hockenbury & Hockenbury. ''Psychology''. Worth Publishers, 2010.</ref> Baie sielkundiges werk terapeuties en beoefen [[psigoterapie]] in kliniese, voorligtings- of skoolomgewings; ander doen navorsing, gewoonlik aan universiteite, mediese skole of hospitale, en nog ander werk in die bedryf en in organisasies.<ref>{{Cite web |title=Psychologists |url=http://www.bls.gov/oco/ocos056.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104133612/http://www.bls.gov/oco/ocos056.htm |archive-date=4 Januarie 2012 |access-date=11 April 2025|website=www.bls.gov |url-status=live }}</ref> Hoewel sielkundige kennis dikwels op die beoordeling en behandeling van geestesgesondheidsprobleme toegepas word, word dit ook in die onderwys, die werkplek, die sport, die gesondheidsorg, die reg en die media gebruik; volgens baie beskouings het die vak uiteindelik ten doel om die samelewing te bevoordeel.<ref name="O'Neil">{{Cite book |last1=Coon |first1=Dennis |url=https://books.google.com/books?id=vw20LEaJe10C |title=Introduction to Psychology: Gateways to Mind and Behavior |last2=Mitterer |first2=John O. |date=29 Desember 2008|publisher=Cengage Learning |isbn=978-0-495-59911-1 |language=en}}</ref><ref name="APA_mission">{{Cite web |title=About APA |url=https://www.apa.org/about/index.aspx |access-date=11 April 2025|website=www.apa.org |archive-date=7 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407214950/https://www.apa.org/about/index.aspx |url-status=live }}</ref> Alhoewel [[Sigmund Freud]] dikwels as die stigter van die sielkunde beskou word, kan 'n mens dit verder terug in die geskiedenis vind: in die filosofie van die ou beskawings van Egipte, Griekeland, China en Indië, en later in die debatte tussen [[filosofie|filosowe]] soos [[John Locke]] en [[Immanuel Kant]]. As eksperimentele wetenskap het die sielkunde in die laat 19de eeu ontstaan, toe Wilhelm Wundt in [[Leipzig]] die eerste sielkundige laboratorium ingerig het. Freud het omtrent dieselfde tyd die [[psigoanalise]] gegrondves, een van die denkrigtings wat saam met die behaviorisme, die kognitiewe sielkunde en die humanistiese sielkunde die vak in die 20ste eeu gevorm het. == Etimologie en definisies == Die woord ''psigologie'' is van die Griekse ''psyche'' (gees of [[siel]]) en ''-logia'' (studie of navorsing) afgelei.<ref>{{Cite web |title=Etymology of "psychology" by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/psychology |access-date=11 April 2025|website=etymonline |language=en-US |archive-date=18 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718053840/https://www.etymonline.com/word/psychology |url-status=live }}</ref> Die woord is die eerste keer in die Renaissance gebruik: die Kroatiese humanis Marko Marulić het die Latynse vorm ''psichiologia'' tussen 1510 en 1520 in die titel van sy boek ''Psichiologia de ratione animae humanae'' (''Sielkunde, oor die aard van die menslike siel'') gebruik.<ref name="Charles-I.-Abramson-2023">{{cite journal |author1=Raffaele d'Isa |author2=Charles I. Abramson |title=The origin of the phrase comparative psychology: an historical overview |journal=Frontiers in Psychology |volume=14 |date=2023 |article-number=1174115 |doi=10.3389/fpsyg.2023.1174115 |pmid=37255515 |pmc=10225565 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite web |url=http://psychclassics.yorku.ca/Krstic/marulic.htm |title=Classics in the History of Psychology – Marko Marulic – The Author of the Term "Psychology" |publisher=Psychclassics.yorku.ca |access-date=10 Desember 2011 |archive-date=20 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120195046/http://psychclassics.yorku.ca/Krstic/marulic.htm |url-status=live }}</ref> Die [[Psi (letter)|''psi'']] (Ψ), die eerste letter van ''psyche'', word algemeen met die vak geassosieer. In 1890 het William James die sielkunde as "die wetenskap van die geestelike lewe, van sowel die verskynsels as die voorwaardes daarvan" omskryf.<ref name="James 1890">{{cite book |last=James |first=William |title=The Principles of Psychology |publisher=Harvard University Press |publication-place=Cambridge, Mass |date=1983 |orig-date=1890 |isbn=0-674-70625-0 |oclc=9557883}}</ref> Dié omskrywing was dekades lank gangbaar, maar John B. Watson het dit in 1913 met die metodologies behavioristiese siening betwis dat die sielkunde 'n suiwer objektiewe, eksperimentele tak van die natuurwetenskap is, met "die voorspelling en beheer van gedrag" as teoretiese doel.<ref name="Watson1913">{{cite journal |last1=Watson |first1=John B. |title=Psychology as the Behaviorist Views It |url=http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4660/33602_123928.pdf |journal=Psychological Review |volume=20 |issue=2 |year=1913 |doi=10.1037/h0074428 |pages=158-177 |hdl=21.11116/0000-0001-9182-7 |hdl-access=free |access-date=24 April 2015 |archive-date=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108214211/http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4660/33602_123928.pdf |url-status=live }}</ref> Sedert James dui die term sterker op wetenskaplike eksperimentering.<ref>Derek Russell Davis, "psychology", in Richard L. Gregory (red.), ''The Oxford Companion to the Mind'', 2de uitgawe; Oxford University Press, 1987/2004; {{ISBN|978-0-19-866224-2}} (pp. 763-764).</ref><ref name="Watson1913" /> == Geskiedenis == === Vroeë denke === Die ou beskawings van [[Antieke Egipte|Egipte]], Griekeland, China, Indië en Persië het almal oor die sielkunde gefilosofeer. Die Egiptiese Ebers-papirus noem reeds [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]] en denkversteurings.<ref>{{cite journal |last1=Okasha |first1=Ahmed |date=2005 |title=Mental Health in Egypt |journal=The Israel Journal of Psychiatry and Related Sciences |volume=42 |issue=2 |pages=116-25 |pmid=16342608 }}</ref> Griekse filosowe soos [[Thales van Milete|Thales]], [[Plato]] en [[Aristoteles]] (veral in sy verhandeling ''De Anima'') het oor die werking van die gees geskryf.<ref>"[http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-psychology/ Aristotle's Psychology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100709122031/http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-psychology/ |date=9 Julie 2010 }}". ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''.</ref><ref>Green, C.D. & Groff, P.R. (2003). ''Early psychological thought: Ancient accounts of mind and soul.'' Westport, Connecticut: Praeger.</ref> Reeds in die 4de eeu v.C. het die Griekse geneesheer [[Hippokrates]] geteoretiseer dat [[geestesteuring]]s fisieke eerder as bonatuurlike oorsake het.<ref>T.L. Brink. (2008) ''Psychology: A Student Friendly Approach''. "Unit One: The Definition and History of Psychology." p. 9 [http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/06/TLBrink_PSYCH01.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120724142236/http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/06/TLBrink_PSYCH01.pdf|date=24 Julie 2012}}.</ref> Plato het in 387 v.C. voorgestel dat die geestesprosesse in die [[brein]] plaasvind, terwyl Aristoteles in 335 v.C. die hart as hul setel gesien het.<ref>{{Cite web|date=1 Februarie 2018|title=Psychology: Definitions, branches, history, and how to become one|url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/154874|access-date=20 September 2021|website=www.medicalnewstoday.com|language=en|archive-date=20 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320030424/https://www.medicalnewstoday.com/articles/154874|url-status=live}}</ref> In China het die sielkundige denke uit die werk van denkers soos [[Laozi]] en [[Konfusius]] en uit die leer van die [[Boeddhisme]] gegroei.<ref>{{Cite web |title=Natural harmony in Taoism— a cornerstone of Chinese society |url=https://thefinancialexpress.com.bd/views/views/natural-harmony-in-taoism-a-cornerstone-of-chinese-society-1516031957 |access-date=15 Maart 2024|website=The Financial Express |date=15 Januarie 2018 |language=en |archive-date=15 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315014248/https://thefinancialexpress.com.bd/views/views/natural-harmony-in-taoism-a-cornerstone-of-chinese-society-1516031957 |url-status=live }}</ref> Dié kennis het op introspeksie, waarneming en tegnieke vir gefokusde denke berus, en het die heelal as 'n wisselwerking tussen 'n fisieke en 'n geestelike ryk gesien.<ref>Shi, Y. (2019). The dawn of psychology in China. In W. G. Bringmann et al. (Eds.), ''A Pictorial History of Psychology'' (pp. 22-27). Quintessence Publishing Co. Ltd.</ref> Die antieke ''Huangdi Neijing'' (''Die Geel Keiser se klassieke werk oor interne geneeskunde'') beskou die brein as die setel van wysheid en gewaarwording, bevat persoonlikheidsteorieë wat op die ewewig tussen [[Jin en jang|jin en jang]] berus, en verklaar geestesteurings as fisiologiese en sosiale wanbalanse. Tydens die [[Qing-dinastie]] het Wang Qingren (1768-1831) die brein as die middelpunt van die senuweestelsel beskryf, geestesteurings met breinsiektes verbind en die oorsake van drome en [[slapeloosheid]] ondersoek.<ref name="HsuehGuo">Yeh Hsueh en Benyu Guo, "China", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> Die [[Indië|Indiese]] filosofie het onder invloed van die [[Hindoeïsme]] verskillende soorte bewussyn onderskei. 'n Sentrale gedagte van die ''[[Upanishad]]s'' en ander [[Vediese tydperk|Vediese]] tekste was die onderskeid tussen 'n mens se verganklike, alledaagse self en die [[Atman (Hindoeïsme)|ewige, onveranderlike siel]]. Uiteenlopende Hindoe-leerstellings en die Boeddhisme het dié hiërargie van selwe bevraagteken, maar almal het die belang van 'n hoër bewussyn beklemtoon, en [[joga]] omvat 'n reeks tegnieke om dit na te streef.<ref name="Paranjpe">Anand C. Paranjpe, "From Tradition through Colonialism to Globalization: Reflections on the History of Psychology in India", in Brock (red.), ''Internationalizing the History of Psychology'' (2006).</ref><ref>PT Raju (1985), ''Structural Depths of Indian Thought'', State University of New York Press, {{ISBN|978-0887061394}}, pp. 35-36.</ref> In Europa het die sielkunde die denkers van die [[Verligting]] beset. [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] (1646-1716) het sy beginsels van die differensiaalrekening op die gees toegepas en aangevoer dat geestesaktiwiteit op 'n ondeelbare kontinuum plaasvind, sodat die verskil tussen bewuste en onbewuste gewaarwording net 'n kwessie van graad is. Christian Wolff het die sielkunde as 'n afsonderlike wetenskap beskou en in 1732 ''Psychologia Empirica'' en in 1734 ''Psychologia Rationalis'' geskryf. Immanuel Kant het die [[antropologie]] as dissipline voorgestaan, met die sielkunde as 'n belangrike onderafdeling daarvan, maar hy het die idee van 'n eksperimentele sielkunde uitdruklik verwerp: die innerlike waarneming kan volgens hom slegs in gedagte ontleed word, 'n ander denkende subjek laat hom nie na willekeur met hom eksperimenteer nie, en die waarneming self verander reeds die toestand van wat waargeneem word.<ref>{{Cite book |chapter=Metaphysical foundations of natural science (1786) |date=2002 |title=Theoretical Philosophy after 1781 |pages=171-270 |editor-last=Hatfield |editor-first=Gary |url=https://www.cambridge.org/core/books/theoretical-philosophy-after-1781/metaphysical-foundations-of-natural-science-1786/B6663EA37042033706A65D94153273E5 |access-date=22 Augustus 2026|series=The Cambridge Edition of the Works of Immanuel Kant |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-46097-2 |editor2-last=Allison |editor2-first=Henry |editor3-last=Kant |editor3-first=Immanuel |editor4-last=Friedman |editor4-first=Michael}}</ref> In 1783 het Ferdinand Ueberwasser (1752-1812) homself ''professor in empiriese sielkunde en logika'' genoem en lesings oor wetenskaplike sielkunde gegee, maar die [[Napoleontiese Oorloë]] het dié ontwikkeling gou oorskadu.<ref name="Schwarz 2016">{{cite journal |last1=Schwarz |first1=Katharina A. |last2=Pfister |first2=Roland |year=2016 |title=Scientific psychology in the 18th century: A historical rediscovery |journal=Perspectives on Psychological Science |publisher=SAGE Publications |volume=11 |issue=3 |pages=399-407 |doi=10.1177/1745691616635601 |issn=1745-6916 |pmid=27217252 |s2cid=6784135}}</ref> Na oorleg met die filosowe [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]] en Herbart het [[Pruise]] die sielkunde in 1825 'n verpligte vak in sy invloedryke onderwysstelsel gemaak, al het dié vak nog nie met eksperimente gewerk nie.<ref name="Horst">Horst U.K. Gundlach, "Germany", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> In Engeland het die vroeë sielkunde die [[frenologie]] behels, asook die reaksie op maatskaplike probleme soos alkoholisme, geweld en die oorvol "kranksinnigegestigte".<ref>Alan Collins, "England", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> === Die eksperimentele sielkunde === [[Lêer:Wundt-research-group.jpg|duimnael|Wilhelm Wundt (sittend) saam met kollegas in sy sielkundelaboratorium, die eerste van sy soort, omstreeks 1880]] [[Lêer:One of Pavlov's dogs.jpg|duimnael|Een van die honde wat [[Iwan Pawlof]] in sy eksperimente gebruik het, met 'n kannule om die speeksel te meet; dit word in die Pawlof-museum in [[Rjazan]] bewaar.]] Die filosoof [[John Stuart Mill]] het geglo dat die menslike gees wetenskaplik ondersoek kan word, al is dié wetenskap in sommige opsigte onpresies, en het 'n "geestelike [[chemie]]" voorgestel waarin elementêre gedagtes tot meer ingewikkelde idees saamsmelt.<ref name="Henley">{{cite book |author=Henley TB |year=2019 |title=Hergenhahn's ''An introduction to the history of psychology'' |edition=8th |location=Boston |publisher=Cengage |pages=143-145 |url=https://books.google.com/books?id=0g9EDwAAQBAJ |access-date=4 Maart 2022|isbn=978-1-337-56415-1 |archive-date=30 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730080359/https://books.google.com/books?id=0g9EDwAAQBAJ |url-status=live }}</ref> [[Gustav Fechner]] het in die 1830's in Leipzig met psigofisiese navorsing begin en die beginsel geformuleer dat die mens se waarneming van 'n prikkel [[logaritme|logaritmies]] met die sterkte daarvan wissel, wat as die wet van Weber-Fechner bekend geword het.<ref name="Leahey 2001">{{cite book |last=Leahey |first=Thomas |title=A history of modern psychology |edition=Third |publisher=Prentice Hall |publication-place=Upper Saddle River, NJ |year=2001 |isbn=978-0-13-017573-1 |oclc=43657139}}</ref>{{rp|61}} Sy ''Elemente der Psychophysik'' van 1860 het Kant se negatiewe siening van kwantitatiewe navorsing oor die gees uitgedaag: Fechner het getoon dat geestesprosesse nie net getalle-groottes kan kry nie, maar ook eksperimenteel gemeet kan word.<ref>Fechner, G. T. (1860). ''Elemente der Psychophysik''. Breitkopf u. Härtel.</ref><ref name="Horst" /> In Heidelberg het Hermann von Helmholtz soortgelyke navorsing oor sintuiglike waarneming gedoen en die fisioloog Wilhelm Wundt opgelei. Wundt het op sy beurt aan die Universiteit van Leipzig die sielkundige laboratorium ingerig wat die eksperimentele sielkunde wêreldwyd gevestig het. Hy wou geestesprosesse in hul mees basiese bestanddele ontleed, deels na analogie van die chemie se sukses met die elemente en die struktuur van stowwe.<ref name="WundtStanford">Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2006). [http://plato.stanford.edu/entries/wilhelm-wundt/ "Wilhelm Maximilian Wundt"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190808003159/https://plato.stanford.edu/entries/wilhelm-wundt/ |date=8 Augustus 2019 }}.</ref> Sielkundiges in Duitsland, Denemarke, Oostenryk, Engeland en die Verenigde State het gou Wundt se voorbeeld gevolg en self laboratoriums ingerig.<ref name="BenjaminBaker">Ludy T. Benjamin, Jr., en David B. Baker, "The Internationalization of Psychology: A History", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> Sy Amerikaanse student G. Stanley Hall het aan die Johns Hopkins-universiteit 'n internasionaal invloedryke laboratorium gestig, en Hall se student Yūjirō Motora het die eksperimentele sielkunde na die [[Universiteit van Tokio|Keiserlike Universiteit van Tokio]] gebring.<ref name="Takasuna">Miki Takasuna, "Japan", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> Narendra Nath Sen Gupta, wat aan Harvard by Wundt se assistent Hugo Münsterberg gestudeer het, het in 1905 aan die Universiteit van Kalkutta 'n sielkundedepartement en -laboratorium gestig.<ref name="Paranjpe" /> James McKeen Cattell, 'n medestigter van die vaktydskrif ''Psychological Review'', was die eerste professor in sielkunde in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].<ref>{{Cite web |date=22 Oktober 2018|title=An Education in Psychology: James McKeen Cattell's Journal and Letters from Germany and England, 1880-1888 |url=https://www.archives.gov/nhprc/projects/catalog/james-mckeen-cattell |access-date=10 Januarie 2025|website=National Archives |language=en |archive-date=21 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121190244/https://www.archives.gov/nhprc/projects/catalog/james-mckeen-cattell |url-status=live }}</ref> Cattell, Walter Dill Scott en Lightner Witmer, almal studente van Wundt, het toetse van geestesvermoë ontwikkel: Witmer het op die toetsing van kinders gefokus en Scott op die keuring van werknemers.<ref name="Leahey 2001" />{{rp|60}} Die Duitse sielkundige Hermann Ebbinghaus het die eksperimentele studie van die [[geheue]] begin en kwantitatiewe modelle van leer en vergeet ontwikkel.<ref>Wozniak, R.H. (1999). Introduction to memory: Hermann Ebbinghaus (1885/1913). [http://psychclassics.yorku.ca/Ebbinghaus/wozniak.htm Classics in the history of psychology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190606085744/http://psychclassics.yorku.ca/Ebbinghaus/wozniak.htm |date=6 Junie 2019 }}</ref> Nog 'n student van Wundt, die Engelsman Edward Titchener, het aan die [[Cornell-universiteit]] die "[[strukturalisme|strukturalistiese]]" sielkunde voorgestaan, wat die gees hoofsaaklik deur introspeksie wou ontleed en indeel.<ref name="Goodwin">C. James Goodwin, "United States", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> William James, [[John Dewey]] en Harvey Carr het daarteenoor die funksionalisme ontwikkel, 'n breë benadering wat die darwinistiese gedagte van die nut van 'n gedraging vir die individu beklemtoon het. James se invloedryke boek ''The Principles of Psychology'' (1890), waarin hy die "bewussynstroom" beskryf het, het baie Amerikaanse studente vir die nuwe vak gewen.<ref name="Goodwin" /><ref name="James 1890" /><ref name="Leahey 2001" />{{rp|178-182}} Dewey het die sielkunde met maatskaplike vraagstukke verbind, veral deur die progressiewe onderwys te bevorder.<ref name="Leahey 2001" />{{rp|196-200}} Vroeg in die 20ste eeu het Wolfgang Köhler, Max Wertheimer en Kurt Koffka die Gestalt-sielkunde gestig, wat daarvan uitgaan dat die mens dinge as eenhede ervaar. Anders as die strukturaliste, wat denke en gedrag tot kleiner elemente [[Reduksionisme|reduseer]], het die Gestaltsielkundiges die geheel van die ervaring belangrik geag, wat volgens Koffka "iets anders as die som van sy dele" is, "omdat optel 'n betekenislose prosedure is, terwyl die verhouding tussen die geheel en die deel betekenisvol is".<ref>{{Cite book |last=Koffka |first=K. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.7888 |title=Principles of Gestalt Psychology |date=1935 |publisher=Harcourt, Brace |location=New York |pages=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.7888/page/n191 176] |access-date=13 Oktober 2019}}</ref> In Suid-Amerika het Horacio G. Piñero aan die Universiteit van Buenos Aires 'n eksperimentele rigting gelei wat nouer by die fisiologie aangesluit het.<ref>Cecilia Taiana, "Transatlantic Migration of the Disciplines of Mind: Examination of the Reception of Wundt's and Freud's Theories in Argentina", in Brock (red.), ''Internationalizing the History of Psychology'' (2006).</ref> Ook in [[Rusland]] het navorsers die biologiese grondslag van die sielkunde beklemtoon, te beginne met Iwan Setsjenof se opstel "Wie moet die sielkunde ontwikkel, en hoe?" van 1873, waarin hy die idee van [[refleks]]e in die brein en 'n [[Determinisme (filosofie)|deterministiese]] siening van menslike gedrag voorgestaan het.<ref name="SirotkinaSmith">Irina Sirotkina en Roger Smith, "Russian Federation", in Baker (red.), ''Oxford Handbook of the History of Psychology'' (2012).</ref> Die Russies-Sowjet-fisioloog Iwan Pawlof het by honde 'n leerproses ontdek wat later "klassieke kondisionering" genoem is, en dit op mense toegepas.<ref>{{Cite journal |last=Windholz |first=G. |year=1997 |title=Ivan P. Pavlov: An overview of his life and psychological work |journal=American Psychologist |volume=52 |pages=941-946 |issue=9 |doi=10.1037/0003-066X.52.9.941}}</ref> === Konsolidasie en die twee wêreldoorloë === Een van die vroegste sielkundige verenigings was die Franse ''Société de Psychologie Physiologique'', wat van 1885 tot 1893 bestaan het. Die eerste Internasionale Kongres vir Sielkunde het in Augustus 1889 in [[Parys]] plaasgevind, tydens die wêreldtentoonstelling wat die eeufees van die [[Franse Rewolusie]] gevier het, en die American Psychological Association (APA) is kort daarna, in 1892, gestig. Die kongres het daarna op verskillende plekke in Europa vergader, met 'n breë internasionale deelname: die sesde kongres, in 1909 in Genève, het voordragte in Russies, Chinees, Japannees en [[Esperanto]] ingesluit.<ref name="BenjaminBaker" /> Van die Keiserlike Universiteit van Tokio af het die nuwe sielkunde na China versprei.<ref name="HsuehGuo" /><ref name="Takasuna" /> Die Amerikaanse sielkunde het aansien gewen toe die VSA tot die [[Eerste Wêreldoorlog]] toegetree het: 'n komitee onder Robert Yerkes het die geestestoetse "Army Alpha" en "Army Beta", wat hy in 1917 ontwikkel het, vir die keuring van militêre personeel aan byna 1,8&nbsp;miljoen soldate afgeneem.<ref>{{Cite web |title=Army Alpha and Beta tests |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095424949 |access-date=18 Januarie 2022|website=Oxford Reference |language=en |archive-date=19 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119011118/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095424949 |url-status=live}}</ref><ref name="Tomes2008">Nancy Tomes, "The Development of Clinical Psychology, Social Work, and Psychiatric Nursing: 1900-1980s", in Wallace & Gach (reds.), ''History of Psychiatry and Medical Psychology'' (2008).</ref> Daarna het die Rockefeller-familie gedragsnavorsing begin befonds, en deur die latere befondsing van [[Alfred Kinsey]] het Rockefeller-stigtings die seksnavorsing in die VSA help vestig.<ref>Franz Samuelson, "Organizing for the Kingdom of Behavior: Academic Battles and the Organizational Policies in the Twenties"; ''Journal of the History of the Behavioral Sciences'' 21, Januarie 1985.</ref><ref>{{Cite journal |last=Bullough |first=Vern L. |date=Mei 1985 |title=The Rockefellers and sex research |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00224498509551253 |journal=The Journal of Sex Research |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=113-125 |doi=10.1080/00224498509551253 |issn=0022-4499 |url-access=subscription }}</ref> Die [[eugenetika|eugenetiese]] beweging het ook die Amerikaanse sielkunde beïnvloed, en in die 1910's en 1920's was eugenetika 'n gewone onderwerp in sielkundeklasse.<ref name="GuthrieChapter4">Guthrie, ''Even the Rat was White'' (1998), hoofstuk 4: "Psychology and Race" (pp. 88-110).</ref> In die [[Verenigde Koninkryk]] daarenteen is die sielkunde met vyandigheid deur die wetenskaplike en mediese gemeenskap bejeën, en tot 1939 was daar net ses leerstoele in sielkunde aan Engelse universiteite.<ref>Michell, J. (1999) [https://books.google.com/books?id=oNIcvjpDQeQC&pg=PA143 ''Measurement in Psychology: A Critical History of a Methodological Concept''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209105919/https://books.google.it/books?id=oNIcvjpDQeQC&pg=PA143 |date=9 Februarie 2021 }}, p. 143.</ref> Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koue Oorlog]] het die Amerikaanse weermag en inligtingsdienste, insluitend die [[Central Intelligence Agency|CIA]], die sielkunde vernaamlik befonds. Universiteitsnavorsers het reeds in 1939-1941 op groot skaal met propagandanavorsing begin,<ref>Dorwin Cartwright, "Social Psychology in the United States During the Second World War", ''Human Relations'' 1.3, Junie 1948, p. 340; aangehaal in Cina, "Social Science For Whom?" (1981), p. 269.</ref> en die weermag het grootskaalse navorsing oor die moreel en geestesgesondheid van troepe gedoen.<ref name="Schonfeld">Schonfeld, I.S., & Chang, C.-H. (2017). ''Occupational health psychology: Work, stress, and health''. New York, NY: Springer Publishing Company.</ref> In die 1950's het die Rockefeller- en Ford-stigting saam met die CIA navorsing oor sielkundige oorlogvoering befonds.<ref>Catherine Lutz, "[https://books.google.com/books?id=hwVWpV6jBzoC&pg=PA245 Epistemology of the Bunker: The Brainwashed and Other New Subjects of Permanent War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919005126/https://books.google.com/books?id=hwVWpV6jBzoC&pg=PA245 |date=19 September 2015 }}", in Joel Pfister & Nancy Schnog (reds.), ''Inventing the Psychological: Toward a Cultural History of Emotional Life in America''; Yale University Press, 1997; {{ISBN|0-300-06809-3}}</ref> In [[Duitsland]] het die sielkunde ná die Eerste Wêreldoorlog institusionele mag deur die weermag verkry, en dié mag het saam met die weermag in [[Nazi-Duitsland]] gegroei.<ref name="Horst" /> Onder leiding van Matthias Göring, 'n neef van [[Hermann Göring]], is die Berlynse Psigoanalitiese Instituut tot die Göring-instituut herdoop. Freudiaanse psigoanalitici is ingevolge die anti-Joodse beleid van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nazi-party]] verdryf en vervolg, en alle sielkundiges moes hulle distansieer van Freud en Alfred Adler, die stigters van die psigoanalise, wat albei Joods was.<ref>Cocks, ''Psychotherapy in the Third Reich'' (1997), pp. 75-77.</ref> Die instituut moes 'n "Nuwe Duitse Psigoterapie" skep wat Duitsers by die doelwitte van die Ryk sou inskakel.<ref>Cocks, ''Psychotherapy in the Third Reich'' (1997), p. 93.</ref> Johannes Heinrich Schultz, bekend vir die tegniek van outogene opleiding, het die sterilisasie en eutanasie van mans wat as geneties ongewens beskou is, openlik voorgestaan.<ref>Jürgen Brunner, Matthias Schrempf, & Florian Steger, "[http://doctorsonly.co.il/wp-content/uploads/2011/12/2008_4_5.pdf Johannes Heinrich Schultz and National Socialism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140912165633/http://www.doctorsonly.co.il/wp-content/uploads/2011/12/2008_4_5.pdf |date=12 September 2014 }}", ''Israel Journal of Psychiatry & Related Sciences'' 45.4, 2008.</ref> Ná die oorlog is nuwe instellings geskep: Alexander Mitscherlich het met Rockefeller-geld die eerste kliniese afdeling vir psigosomatiese geneeskunde aan die Universiteit van Heidelberg gestig, en in 1970 is sielkunde 'n verpligte vak vir mediese studente gemaak.<ref>Cocks, ''Psychotherapy in the Third Reich'' (1997), hoofstuk 14: "Reconstruction and Repression", pp. 351-375.</ref> Ná die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] het die [[Bolsjewis]]te die sielkunde bevorder as 'n middel om die "nuwe mens" van die sosialisme te skep. Universiteite het groot getalle sielkundiges vir skole, werkplekke, kulturele instellings en die weermag opgelei, en die staat het die studie van kinderontwikkeling beklemtoon, 'n gebied waarin [[Ljef Wigotski]] prominent geword het.<ref name="SirotkinaSmith" /> Hoewel die pedologie en intelligensietoetse in 1936 in onguns verval het, het die sielkunde 'n bevoorregte instrument van die [[Sowjetunie]] gebly.<ref name="SirotkinaSmith" /> Die stalinistiese suiwerings het die beroep egter swaar getref en 'n klimaat van vrees geskep.<ref name="Kozulin 1984">{{cite book |last=Kozulin |first=Alex |title=Psychology in Utopia: toward a social history of Soviet psychology |publisher=MIT Press |publication-place=Cambridge, Mass |year=1984 |isbn=0-262-11087-3 |oclc=10122631}}</ref>{{rp|22}} Ná die Tweede Wêreldoorlog is Joodse sielkundiges, onder wie Wigotski en Aleksandr Luria, veroordeel, terwyl Pawlof (postuum) en [[Josef Stalin|Stalin]] self as helde van die Sowjet-sielkunde gevier is.<ref name="Kozulin 1984" />{{rp|25-26, 48-49}} Tydens die [[Chroesjtsjof-ontdooiing]] is die kubernetika, die taalkunde en die genetika weer aanvaarbaar geag, en het die nuwe veld van die ingenieursielkunde ontstaan, wat die geestelike aspekte van ingewikkelde werk soos dié van vlieëniers en ruimtevaarders bestudeer.<ref name="Kozulin 1984" />{{rp|27-33}} Die Chinese sielkunde van die 20ste eeu het hom aanvanklik op die Amerikaanse model geskoei, met vertalings van werke soos dié van William James en die stigting van universiteitsdepartemente en vaktydskrifte. John Dewey, wat van 1919 tot 1921 in China lesings gegee het, het 'n groot invloed op die Chinese sielkunde gehad.<ref name="Chin 1969">{{cite book |last1=Chin |first1=Robert |last2=Chin |first2=Ai-li S. |title=Psychological research in Communist China, 1949-1966 |publisher=M.I.T. Press |publication-place=Cambridge, Mass |year=1969 |isbn=978-0-262-03032-8 |oclc=192767}}</ref>{{rp|5-9}} Nadat die [[Kommunistiese Party van China]] die land oorgeneem het, het die stalinistiese Sowjetunie die vernaamste invloed geword, met die marxisme-leninisme as leidende leerstelling en pawlofiaanse kondisionering as die goedgekeurde manier om gedrag te verander. Omdat die meeste vooraanstaande sielkundiges in die Verenigde State opgelei is, was hul heropvoeding in die Sowjet-leer die Chinese Akademie vir Wetenskappe se vernaamste besorgdheid.<ref name="Chin 1969" />{{rp|9-24}} === Vroue in die sielkunde === In die eerste helfte van die 20ste eeu het vroue al hoe meer tot die sielkunde bygedra, al het hulle met [[seksisme]], [[diskriminasie]] en min erkenning vir hul werk te kampe gehad. Anna Freud, die dogter van Sigmund Freud, het vanaf 1923 op haar vader se werk voortgebou en kinders met behulp van die verdedigingsmeganismes psigoanaliseer. Sy het geglo dat 'n kind as 'n individu met eie regte erken moet word, dat elke sessie op die kind se behoeftes afgestem moet wees, en dat dit belangrik is om die kind se omgewing in ag te neem en sy ontwikkeling te ondersteun.<ref>{{Cite web |date=24 Januarie 2024|title=Anna Freud: Theory & Contributions To Psychology |url=https://www.simplypsychology.org/anna-freud.html |access-date=4 Maart 2024|language=en-US |archive-date=4 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304191244/https://www.simplypsychology.org/anna-freud.html |url-status=live }}</ref><ref>Erikson, Erik H. (1973) ''Childhood and Society''. Harmondsworth: Penguin Books, p. 298.</ref> Leta Stetter Hollingworth het die destyds heersende opvatting weerlê dat vroue tydens [[menstruasie]] geestelik en liggaamlik ingeperk is, asook Edward Thorndike se teorie dat vroue middelmatig is: sy het drie maande lank die prestasie van mans en vroue in kognitiewe, perseptuele en motoriese take gemeet en geen bewys gevind dat vroue se prestasie met die menstruele siklus daal nie.<ref>{{Cite web |title=Classics in the History of Psychology -- Hollingworth (1914) Index |url=https://psychclassics.yorku.ca/Hollingworth/Periodicity/ |access-date=6 Maart 2024|website=psychclassics.yorku.ca |archive-date=14 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214103558/http://psychclassics.yorku.ca/Hollingworth/Periodicity/ |url-status=live }}</ref> Sy het aangevoer dat vroue weens die [[sosiale norm]]e en rolle wat hulle opgelê word, eerder as weens 'n gebrek aan vermoë, nie magsposisies bereik nie.<ref>{{Cite journal |last=Hollingworth |first=Leta Stetter |date=1914 |title=Variability as Related to Sex Differences in Achievement: A Critique |journal=American Journal of Sociology |volume=19 |issue=4 |pages=510-530 |doi=10.1086/212287 |jstor=2762962 |s2cid=144414476 |issn=0002-9602}}</ref> Mary Whiton Calkins het die tegniek van gepaarde assosiasies vir geheuenavorsing uitgevind en die selfsielkunde ontwikkel,<ref>{{Cite web |url=https://www.apa.org/about/governance/president/bio-mary-whiton-calkins |access-date=6 Maart 2024|website=www.apa.org |title=Mary Whiton Calkins: 1905 APA President |archive-date=21 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221235940/https://www.apa.org/about/governance/president/bio-mary-whiton-calkins |url-status=live }}</ref> Karen Horney het die begrippe "baarmoedernyd" en neurotiese behoeftes ontwikkel,<ref>{{Cite web |title=Karen Horney {{!}} German Psychoanalyst & Feminist Psychologist {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Karen-Horney |access-date=6 Maart 2024|website=www.britannica.com |language=en |archive-date=21 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121063648/https://www.britannica.com/biography/Karen-Horney |url-status=live }}</ref> en die psigoanalis Melanie Klein het die [[ontwikkelingsielkunde]] met haar navorsing oor spelterapie beïnvloed.<ref>{{Cite web |title=Melanie Klein {{!}} Institute of Psychoanalysis |url=https://psychoanalysis.org.uk/our-authors-and-theorists/melanie-klein |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102230813/https://psychoanalysis.org.uk/our-authors-and-theorists/melanie-klein |archive-date=2 Januarie 2016 |access-date=6 Maart 2024 |website=psychoanalysis.org.uk |url-status=dead }}</ref> In die tweede helfte van die eeu het Mary Ainsworth, wat op die werk van John Bowlby voortgebou het, jare lank veldwerk oor die verhouding tussen moeder en baba gedoen. Sy het die "vreemde situasie" ontwerp, 'n laboratoriumprosedure waarin 'n kind herhaaldelik van sy moeder geskei en weer met haar herenig word, en daarmee die gehegtheidsteorie en die indeling van gehegtheidstyle ontwikkel, 'n mylpaal in die ontwikkelingsielkunde.<ref>{{Cite news |last=Ravo |first=Nick |date=7 April 1999|title=Mary Ainsworth, 85, Theorist On Mother-Infant Attachment |url=https://www.nytimes.com/1999/04/07/us/mary-ainsworth-85-theorist-on-mother-infant-attachment.html |access-date=6 Maart 2024|work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=31 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231005317/https://www.nytimes.com/1999/04/07/us/mary-ainsworth-85-theorist-on-mother-infant-attachment.html |url-status=live }}</ref> Sy is een van die mees aangehaalde sielkundiges van alle tye.<ref>{{Cite journal |last1=Haggbloom |first1=Steven J. |last2=Warnick |first2=Renee |last3=Warnick |first3=Jason E. |last4=Jones |first4=Vinessa K. |last5=Yarbrough |first5=Gary L. |last6=Russell |first6=Tenea M. |last7=Borecky |first7=Chris M. |last8=McGahhey |first8=Reagan |last9=Powell |first9=John L. |last10=Beavers |first10=Jamie |last11=Monte |first11=Emmanuelle |date=Junie 2002 |title=The 100 Most Eminent Psychologists of the 20th Century |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1037/1089-2680.6.2.139 |journal=Review of General Psychology |language=en |volume=6 |issue=2 |pages=139-152 |doi=10.1037/1089-2680.6.2.139 |s2cid=145668721 |issn=1089-2680 |url-access=subscription |archive-date=9 Julie 2023 |access-date=6 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709091123/https://journals.sagepub.com/doi/10.1037/1089-2680.6.2.139 |url-status=live }}</ref> Mamie Phipps Clark, een van die eerste Afro-Amerikaners wat 'n doktorsgraad in sielkunde verwerf het, het saam met haar man, Kenneth Clark, in die 1940's die "poptoetse" gedoen: jong kinders moes tussen identiese poppe wat net in ras verskil kies, en die meeste het die wit poppe verkies en positiewe eienskappe aan hulle toegeskryf. Dié navorsing het die skadelike uitwerking van [[rassisme|rassediskriminasie]] en segregasie op swart kinders se [[selfbeeld]] help aantoon, en het in 1954 tot die uitspraak in die Amerikaanse hofsaak ''Brown v. Board of Education'' bygedra, wat 'n einde aan die wetlike skoolsegregasie gemaak het.<ref>{{Cite web |title=Featured Psychologists: Mamie Phipps Clark, PhD, and Kenneth Clark, PhD |url=https://www.apa.org/pi/oema/resources/ethnicity-health/psychologists/clark |access-date=6 Maart 2024|website=www.apa.org |archive-date=18 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218010129/https://www.apa.org/pi/oema/resources/ethnicity-health/psychologists/clark |url-status=live }}</ref> Die tweede golf van die [[feminisme]] het ook die sielkunde geraak. Naomi Weisstein het in haar opstel "Psychology Constructs the Female" die vak gekritiseer omdat dit mans as maatstaf geneem en geslagsverskille te veel biologies verklaar het, sonder om sosiale faktore in ag te neem.<ref>{{Cite journal |last=Weisstein |first=Naomi |date=Junie 1993 |title=Psychology Constructs the Female; or the Fantasy Life of the Male Psychologist (with Some Attention to the Fantasies of his Friends, the Male Biologist and the Male Anthropologist) |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0959353593032005 |journal=Feminism & Psychology |language=en |volume=3 |issue=2 |pages=194-210 |doi=10.1177/0959353593032005 |s2cid=142246296 |issn=0959-3535 |url-access=subscription |archive-date=24 September 2024 |access-date=6 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924061215/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0959353593032005 |url-status=live }}</ref> In 1969 het onder andere E. Kitch Childs, Phyllis Chesler en Dorothy Riddle die Association for Women in Psychology gestig om die vak se behandeling van vroue te kritiseer.<ref>{{Cite news |last=Reinhold |first=Robert |date=6 September 1970|title=WOMEN CRITICIZE PSYCHOLOGY UNIT |url=https://www.nytimes.com/1970/09/06/archives/women-criticize-psychology-unit-1million-in-reparations-is-demanded.html |access-date=6 Maart 2024|work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=17 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117004653/https://www.nytimes.com/1970/09/06/archives/women-criticize-psychology-unit-1million-in-reparations-is-demanded.html |url-status=live }}</ref> In die 21ste eeu speel vroue 'n groter rol in die sielkunde as ooit, maar hulle word steeds benadeel wat betaling en verteenwoordiging in senior akademiese poste betref. In die Verenigde State is na raming sowat 78% van die voorgraadse en 71% van die nagraadse sielkundestudente vroue.<ref name="gruber">{{cite journal |last=Gruber |first=June |title=The Future of Women in Psychological Science |journal=Perspectives on Psychological Science |publisher=SAGE Publications |volume=16 |issue=3 |date=9 September 2020|issn=1745-6916 |doi=10.1177/1745691620952789 |doi-access=free |pages=483-516 |pmid=32901575 |pmc=8114333 |hdl=1959.4/unsworks_77629 |hdl-access=free }}</ref> == Organisasies en die grense van die vak == In 1920 het Édouard Claparède en Pierre Bovet die organisasie gestig wat later die International Association of Applied Psychology (IAAP) geword het, die oudste internasionale sielkundige vereniging.<ref name="BenjaminBaker" /><ref name="PickrenFowler">Wade Pickren & Raymond D. Fowler, "Professional Organizations", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 1: ''History of Psychology''.</ref> Die International Union of Psychological Science (IUPsyS), die wêreldfederasie van nasionale sielkundeverenigings, is in 1951 onder die beskerming van [[Unesco]] gestig.<ref name="BenjaminBaker" /><ref name="Staeuble">Irmingard Staeuble, "Psychology in the Eurocentric Order of the Social Sciences: Colonial Constitution, Cultural Imperialist Expansion, Postcolonial Critique" in Brock (red.), ''Internationalizing the History of Psychology'' (2006).</ref> Sielkundedepartemente het sedertdien oral ter wêreld ontstaan, hoofsaaklik op die Europees-Amerikaanse model geskoei.<ref name="Paranjpe" /><ref name="Staeuble" /> Die IUPsyS erken 66 nasionale verenigings, en minstens 15 ander bestaan; die oudste en grootste daarvan is die American Psychological Association,<ref name="PickrenFowler" /> waarvan die ledetal van 5&nbsp;000 in 1945 tot 100&nbsp;000 in 2012 gegroei het.<ref name="Goodwin" /> Die European Federation of Psychologists' Associations, wat in 1981 gestig is, verteenwoordig 30 nasionale verenigings met altesaam 100&nbsp;000 lede.<ref name="PickrenFowler" /> Verenigings soos die Association of Black Psychologists en die Asian American Psychological Association wil die insluiting van nie-Europese groepe in die beroep bevorder.<ref name="PickrenFowler" /> In sommige lande reguleer die owerheid wie sielkundige dienste mag lewer of hom 'n "sielkundige" mag noem; die APA omskryf 'n sielkundige as iemand met 'n doktorsgraad in sielkunde.<ref name="HallHurley">Judy E. Hall en George Hurley, "North American Perspectives on Education, Training, Licensing, and Credentialing", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 8: ''Clinical Psychology''.</ref> Die vroeë eksperimentele sielkundiges het hulle van die parapsigologie onderskei, wat in die laat 19de eeu gewild was, ook by geleerdes soos William James. Parapsigologie, [[hipnose]] en spiritisme was belangrike onderwerpe by die vroeë internasionale kongresse, maar is tussen 1900 en 1905 min of meer daaruit verban.<ref name="BenjaminBaker" /> Aan die Keiserlike Universiteit in Japan het die parapsigologie 'n tyd lank voortbestaan, maar teen 1913 is dit grotendeels vermy.<ref name="Takasuna" /> Die sielkunde moes hom lank verweer teen die beskuldiging dat dit 'n "sagte" wetenskap is. Die wetenskapsfilosoof [[Thomas Kuhn]] se kritiek van 1962 het geïmpliseer dat die sielkunde as geheel in 'n pre-paradigmatiese toestand verkeer, sonder die oorkoepelende teorie wat volwasse wetenskappe soos die chemie en fisika kenmerk.<ref>T.S. Kuhn, ''The Structure of Scientific Revolutions'', 1ste uitg., Chicago: Univ. of Chicago Pr., 1962.</ref> Omdat sommige gebiede op selfrapportering in opnames en vraelyste steun, het kritici aangevoer dat die sielkunde nie 'n objektiewe wetenskap is nie: persoonlikheid, denke en emosie kan nie direk gemeet word nie. Eksperimentele sielkundiges het daarom verskeie maniere bedink om dié verskynsels indirek te meet.<ref name="Beveridge_subj">{{cite journal |doi=10.1192/pb.26.3.101 |title=Time to abandon the subjective–objective divide? |journal=Psychiatric Bulletin |volume=26 |issue=3 |pages=101-103 |year=2002 |last1=Beveridge |first1=Allan |doi-access=free }}</ref><ref name="Panksepp_AN">Panksepp, J. (1998). [https://books.google.com/books?id=n0W2QQuZ7IEC ''Affective neuroscience: The foundations of human and animal emotions''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150918223340/https://books.google.com/books?id=n0W2QQuZ7IEC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s |date=18 September 2015 }}. New York: Oxford University Press, p. 9.</ref> Kritici binne en buite die vak voer ook aan dat die hoofstroom deur 'n "kultus van die empirisme" oorheers word, wat navorsers tot die metodes van die natuurwetenskappe beperk,<ref name="Teo 2005">{{cite book |last=Teo |first=Thomas |title=The critique of psychology: from Kant to postcolonial theory |publisher=Springer |publication-place=New York |year=2005 |isbn=978-0-387-25355-8 |oclc=209833302}}</ref>{{rp|36-37}} en feministiese kritici dat die aanspraak op wetenskaplike objektiwiteit die waardes en agenda van die oorwegend manlike navorsers verberg het.<ref name="Tomes2008" /><ref name="Teo 2005" />{{rp|120}} == Denkrigtings == === Neuropsigologie en die neurowetenskappe === Die neuropsigologie bestudeer die verband tussen die werking van die brein en gedrag: hoe die bou en werking van die senuweestelsel denke, emosies en gedrag beïnvloed, en hoe bepaalde breinstreke tot funksies soos geheue, taal, aandag, waarneming, uitvoerende beheer en emosieregulering bydra. Veel van die bewyse kom uit die studie van mense met breinbeserings, neurodegeneratiewe siektes of ontwikkelingsafwykings: uit die patroon van kognitiewe inkorting wat met 'n bepaalde breinletsel gepaard gaan, lei neuropsigoloë die funksie van die aangetaste stelsels af. Die hedendaagse neuropsigologie verander vinnig danksy vooruitgang in breinbeelding, natuurliketaalverwerking, [[kunsmatige intelligensie]]<ref>{{Cite journal |last=Wolff |first=Brittany |date=3 April 2026|title=Artificial intelligence and natural language processing in modern clinical neuropsychology: A narrative review |url=https://doi.org/10.1080/13854046.2025.2547934 |journal=The Clinical Neuropsychologist |volume=40 |issue=3 |pages=728-752 |doi=10.1080/13854046.2025.2547934 |issn=1385-4046 |pmid=40820936|doi-access=free }}</ref> en virtuele realiteit,<ref>{{Cite journal |last1=Cavallo |first1=Nicola Davide |last2=Amitrano |first2=Federica |last3=Coccia |first3=Armando |last4=Miccio |first4=Carlo |last5=Santangelo |first5=Gabriella |last6=Marcuccio |first6=Laura |last7=D'Addio |first7=Giovanni |last8=Moretta |first8=Pasquale |date=17 April 2026|title=Immersive Virtual Reality in Neuropsychological Assessment of Acquired Brain Injury: a Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Neuropsychology Review |language=en |doi=10.1007/s11065-026-09693-x |pmid=41995932 |issn=1573-6660|doi-access=free }}</ref> en lê dit toenemend klem op ekologiese geldigheid, digitale biomerkers en die verpersoonliking van diagnose en rehabilitasie.<ref>{{Cite journal |last=Lundervold |first=Astri J. Johansen |date=14 Mei 2025|title=Precision neuropsychology in the area of AI |journal=Frontiers in Psychology |language=en |volume=16 |article-number=1537368 |doi=10.3389/fpsyg.2025.1537368 |doi-access=free |issn=1664-1078 |pmc=12118123 |pmid=40438759}}</ref> Die neuropsigologie val onder die breër [[neurowetenskap]]pe of biologiese sielkunde, wat ondersoek hoe die brein, die senuweestelsel, die endokriene stelsel en genetiese faktore sielkundige prosesse beïnvloed. === Evolusionêre en vergelykende sielkunde === Die evolusionêre sielkunde benader denke en gedrag uit die oogpunt van die moderne [[evolusie]]leer: sielkundige eienskappe word gesien as aanpassings wat deur [[natuurlike seleksie]] of [[seksuele seleksie]] ontstaan het om terugkerende probleme in die omgewing van die mens se voorouers op te los.<ref name="Behavior Genetics">{{Cite encyclopedia |vauthors=McGue M, Gottesman II |year=2015 |title=Behavior Genetics |encyclopedia=The Encyclopedia of Clinical Psychology |doi=10.1002/9781118625392.wbecp578 |pages=1-11 |isbn=978-1-118-62539-2}}</ref> Die vergelykende sielkunde bestudeer die gedrag en geestesprosesse van diere, veral in verband met die filogenetiese geskiedenis, die aanpassingswaarde en die ontwikkeling van gedrag. Die vak, wat spesies van insekte tot primate ondersoek, is nou verwant aan ander dissiplines wat dieregedrag bestudeer, soos die [[etologie]].<ref>Shettleworth, S.J. (2010) ''Cognition, Evolution and Behavior'' (2de uitg.), New York: Oxford.</ref> Sommige pogings om bevindings oor diere op mense van toepassing te maak, soos die sosiobiologie van E.O. Wilson, was egter omstrede.<ref>Wilson, E.O. (1978) ''On Human Nature'' p. x, Cambridge, MA: Harvard.</ref> === Behaviorisme === [[Lêer:Skinner teaching machine 01.jpg|duimnael|Skinner se onderrigmasjien, 'n meganiese uitvinding om geprogrammeerde onderrig te outomatiseer]] Volgens die behaviorisme is 'n groot deel van die gedrag van mense en diere aangeleer, en werk dieselfde leermeganismes by albei. Die vroeë behavioriste het die koppeling van prikkel en reaksie bestudeer wat nou as klassieke kondisionering bekend staan: as 'n biologies kragtige prikkel (soos kos wat speekselafskeiding uitlok) herhaaldelik met 'n neutrale prikkel (soos 'n klokkie) gepaard gaan, kan die neutrale prikkel self die reaksie begin uitlok. Iwan Pawlof het in die Sowjetunie 'n leidende figuur geword en volgelinge geïnspireer om sy metodes op mense toe te pas.<ref name="SirotkinaSmith" /> In die Verenigde State het Edward Thorndike diere in "raaiselkiste" toegesluit en beloon wanneer hulle ontsnap.<ref name="Leahey 2001" />{{rp|212-215}} Tussen 1910 en 1913 het die APA wegbeweeg van die mentalisme, en in 1913 het John B. Watson die term ''behaviorisme'' geskep.<ref name="Leahey 2001" />{{rp|218-227}} Watson se bekende "Klein Albert"-eksperiment van 1920 is aanvanklik gesien as bewys dat 'n mens 'n [[fobie]] by 'n baba kan inprent deur herhaaldelik harde, ontstellende geluide te gebruik,<ref name="Watson1913" /><ref>J.B. Watson & R. Rayner, "Conditioned emotional responses", ''Journal of Experimental Psychology'' 3, 1920; in Hock, ''Forty Studies'' (2002), pp. 70-76.</ref> maar dié gevolgtrekking was waarskynlik oordrewe.<ref>{{cite journal |url=http://htpprints.yorku.ca/archive/00000198/01/BHARRIS.HTM |last1=Harris |first1=B. |date=Februarie 1979 |title=Whatever happened to Little Albert? |journal=American Psychologist |volume=34 |issue=2 |via=History & Theory of Psychology Eprint Archive |pages=151-160 |doi=10.1037/0003-066X.34.2.151 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704172755/http://htpprints.yorku.ca/archive/00000198/01/BHARRIS.HTM |archive-date=4 Julie 2012}}</ref> Clark L. Hull, Edwin Guthrie en ander het die behaviorisme 'n algemeen gebruikte paradigma help maak.<ref name="Goodwin" /> Die "instrumentele" of "operante" kondisionering het die begrippe versterking en straf by die model van gedragsverandering gevoeg. Die radikale behavioriste het vermy om die innerlike werking van die gees te bespreek, veral die onbewuste, wat hulle as onmoontlik beskou het om wetenskaplik te meet.<ref>{{cite journal |doi=10.1037/0003-066X.62.6.590 |pmid=17874899 |title=Looking for Skinner and finding Freud |journal=American Psychologist |volume=62 |issue=6 |pages=590-595 |year=2007 |last1=Overskeid |first1=Geir |citeseerx=10.1.1.321.6288 }}</ref> Die operante kondisionering is die eerste keer deur Miller en Konorski beskryf en in die VSA deur [[B. F. Skinner]] gewild gemaak, wat 'n leidende intellektueel van die behavioristiese beweging geword het.<ref>{{cite journal |last1=Miller |first1=S. |last2=Konorski |first2=J. |year=1928 |title=Sur une forme particulière des reflexes conditionels |trans-title=On a particular form of conditional reflexes |language=fr |journal=Comptes Rendus des Séances de la Société de Biologie et de Ses Filiales |volume=99 |pages=1155-1157 }}</ref><ref>Skinner, B.F. (1932) ''The Behavior of Organisms''.</ref> [[Noam Chomsky]] het die radikale behaviorisme met die argument skerp gekritiseer dat dit die ingewikkelde geestesprosesse van [[taalverwerwing]] en taalgebruik nie bevredigend kan verklaar nie,<ref>Chomsky, N. (1959). Review of Skinner's Verbal Behavior. ''Language, 35'', 26-58. [http://www.chomsky.info/articles/1967----.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929070654/http://www.chomsky.info/articles/1967----.htm|date=29 September 2015}}</ref><ref name="Schlinger 2008">{{Cite journal |author=Schlinger, H.D. |year=2008 |title=The long good-bye: why B.F. Skinner's Verbal Behavior is alive and well on the 50th anniversary of its publication |journal=The Psychological Record |volume=58 |issue=3 |pages=329-337 |doi=10.1007/BF03395622 |s2cid=18114690 |url=https://opensiuc.lib.siu.edu/tpr/vol58/iss3/1 |access-date=21 Julie 2019 |archive-date=17 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117074401/https://opensiuc.lib.siu.edu/tpr/vol58/iss3/1/ |url-access=subscription }}</ref> en dié kritiek het die aansien van die behaviorisme binne die sielkunde baie verminder.<ref name="Leahey 2001" />{{rp|282-285}} Martin Seligman en sy kollegas het ontdek dat hulle by honde 'n toestand van "aangeleerde hulpeloosheid" kon kondisioneer, iets wat die behaviorisme nie voorspel het nie,<ref>{{cite journal |author1=Seligman M.E.P. |author2=Maier S.F. |year=1967 |title=Failure to escape traumatic shock |journal=Journal of Experimental Psychology |volume=74 |issue=1 |pages=1-9 |doi=10.1037/h0024514 |pmid=6032570 |citeseerx=10.1.1.611.8411 }}</ref> en Edward C. Tolman het 'n gemengde "kognitief-behavioristiese" model voorgestaan, veral met sy publikasie van 1948 oor die kognitiewe kaarte wat rotte gebruik om kos aan die einde van 'n doolhof te vind.<ref>{{cite journal |doi=10.1037/h0061626 |pmid=18870876 |title=Cognitive maps in rats and men |journal=Psychological Review |volume=55 |issue=4 |pages=189-208 |year=1948 |last1=Tolman |first1=Edward C. |s2cid=42496633 }}</ref> Skinner se behaviorisme het nogtans voortbestaan, deels omdat dit suksesvolle praktiese toepassings opgelewer het.<ref name="Schlinger 2008" /> Die toegepaste gedragsanalise, die opvolger van die "gedragsmodifikasie", pas die beginsels van operante kondisionering toe om maatskaplik belangrike gedrag te verander.<ref>{{cite book |last1=Pierce |first1=W. David |last2=Cheney |first2=Carl D. |date=16 Junie 2017 |orig-date=1995 |title=Behavior Analysis and Learning: A Biobehavioral Approach |url=https://www.routledge.com/Behavior-Analysis-and-Learning-A-Biobehavioral-Approach-Sixth-Edition/Pierce-Cheney/p/book/9781138898585 |edition=6 |location=New York |publisher=Routledge |pages=1-622 |isbn=978-1-138-89858-5 |access-date=3 Junie 2021 |archive-date=3 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603031001/https://www.routledge.com/Behavior-Analysis-and-Learning-A-Biobehavioral-Approach-Sixth-Edition/Pierce-Cheney/p/book/9781138898585 |url-status=dead}}</ref> Die Association for Behavior Analysis International, wat in 1974 gestig is, het teen 2003 lede in 42 lande gehad.<ref>Ruben Ardila, "Behavior Analysis in an International Context", in Brock (red.), ''Internationalizing the History of Psychology'' (2006).</ref> === Kognitiewe sielkunde === [[Lêer:Müller-Lyer illusion.svg|duimnael|Die Müller-Lyer-illusie: sielkundiges lei uit gedeelde verskynsels soos optiese illusies iets oor geestesprosesse af.]] Die kognitiewe sielkunde bestudeer [[kognisie|geestesprosesse]] soos [[waarneming]], aandag, taalbegrip en -produksie, geheue en [[probleemoplossing]].<ref>{{cite web |url=http://www.apa.org/research/action/glossary.aspx |title=American Psychological Association (2013). Glossary of psychological terms |publisher=Apa.org |access-date=13 Augustus 2014 |archive-date=27 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127022835/https://www.apa.org/research/action/glossary.aspx |url-status=live }}</ref> Kognitiewe sielkundiges werk met 'n model van inligtingsverwerking. Vanaf die 1950's het die eksperimentele tegnieke van Wundt, James, Ebbinghaus en ander weer op die voorgrond getree namate die eksperimentele sielkunde toenemend kognitief geword het en uiteindelik deel van die breër, interdissiplinêre [[kognitiewe wetenskap]] geword het.<ref>Gardner, H. (1985). ''The mind's new science: A history of the cognitive revolution''. New York: Basic Books. {{ISBN|0-465-04635-5}}</ref><ref name="Mandler">Mandler, G. (2007). ''A history of modern experimental psychology: From James and Wundt to cognitive science''. Cambridge, MA: MIT Press.</ref> Sommige het dit die "kognitiewe rewolusie" genoem, omdat dit sowel die anti-mentalistiese dogma van die behaviorisme as die beperkings van die psigoanalise verwerp het.<ref name="Mandler" /> Die opkoms van die rekenaarwetenskap, die [[kubernetika]] en die kunsmatige intelligensie het die waarde van 'n vergelyking tussen inligtingsverwerking by mense en masjiene beklemtoon. Albert Bandura het die oorgang van die behaviorisme na die kognitiewe sielkunde help bewerkstellig. Hy en ander teoretici van die sosiale leerteorie het die idee van plaasvervangende leer voorgestaan: 'n kind kan leer deur sy onmiddellike sosiale omgewing waar te neem, en hoef nie noodwendig vir 'n gedraging beloon te word nie, al het hulle die invloed van versterking nie uitgesluit nie.<ref>Bandura, A. (1973). ''Aggression: A social learning analysis''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.</ref> 'n Gewilde onderwerp in dié veld is die kognitiewe vooroordeel, oftewel irrasionele denke. Sielkundiges en ekonome het 'n hele katalogus vooroordele beskryf wat gereeld in die menslike denke voorkom; die [[beskikbaarheidsheuristiek]] is byvoorbeeld die neiging om die belang van iets wat maklik by 'n mens opkom, te oorskat.<ref>{{Citation |last=Juslin |first=Peter |title=Availability Heuristic |encyclopedia=Encyclopedia of the Mind |year=2013 |publisher=SAGE Publications, Inc. |doi=10.4135/9781452257044.n39 |isbn=978-1-4129-5057-2}}</ref> Elemente van die behaviorisme en die kognitiewe sielkunde is later in die kognitiewe gedragsterapie saamgesmelt. Op 'n breër vlak omvat die kognitiewe wetenskap ook die filosofie van die gees, die rekenaarwetenskap, die taalkunde en die neurowetenskap.<ref>{{Citation |last=Thagard |first=Paul |title=Cognitive Science |year=2020 |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2020/entries/cognitive-science/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |edition=Winter 2020 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=22 Januarie 2021 |archive-date=1 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301035552/https://plato.stanford.edu/archives/win2020/entries/cognitive-science/ |url-status=live}}</ref> === Sosiale sielkunde === Die [[sosiale sielkunde]] bestudeer hoe gedrag, gedagtes, gevoelens en die sosiale omgewing menslike interaksie beïnvloed.<ref>{{cite encyclopedia |last=Allport |first=G. W |year=1985 |title=The Historical Background of Social Psychology |editor1-last=G. Lindzey and E. Aronson |encyclopedia=The Handbook of Social Psychology |location=New York |publisher=McGraw Hill |page=5}}</ref> Sosiale sielkundiges ondersoek onderwerpe soos die invloed van ander op 'n individu se gedrag (byvoorbeeld konformiteit en oorreding) en die vorming van oortuigings, houdings en [[stereotipe]]s oor ander mense. Die sosiale kognisie verbind die sosiale en die kognitiewe sielkunde om te verstaan hoe mense sosiale inligting verwerk, onthou of verdraai, terwyl die studie van groepsdinamika die aard van leierskap, organisatoriese kommunikasie en verwante verskynsels ondersoek. Begrippe wat [[sosiologie|sosioloë]] op die studie van psigiatriese versteurings toegepas het, soos die sosiale rol, die siekterol, die sosiale klas, lewensgebeure, kultuur, migrasie en die totale instelling, het ook die sosiale sielkunde beïnvloed.<ref>Tausig, M., & Fenwick, R. (2011). ''Work and Mental Health in Social Context''. New York: Springer. {{doi|10.1007/978-1-4614-0625-9}}.</ref> === Psigoanalise === [[Lêer:Hall Freud Jung in front of Clark.jpg|duimnael|Voor: [[Sigmund Freud]], G. Stanley Hall en Carl Jung; agter: Abraham A. Brill, [[Ernest Jones]] en Sándor Ferenczi, by die Clark-universiteit in 1909]] Die psigoanalise is 'n versameling teorieë en terapeutiese tegnieke om die onbewuste en die invloed daarvan op die alledaagse lewe te ontleed, en dit lê aan behandelings van geestesteurings ten grondslag.<ref>Thompson, C. & Mullahy, P. (1951). ''Psychoanalysis: Evolution and development'' (3de uitg.). New York: Hermitage House.</ref><ref>Brenner, C. (1974). ''An elementary textbook of psychoanalysis''. Garden City, NY: Anchor.</ref> Dit het in die 1890's ontstaan, veral met die werk van Sigmund Freud, wie se teorie grotendeels op interpretasie, introspeksie en kliniese waarneming berus het. Dit het baie bekend geword, hoofsaaklik omdat dit onderwerpe soos [[seksualiteit]], verdringing en die onbewuste aangepak het.<ref name="Kozulin 1984" />{{rp|84-86}} Freud het die metodes van vrye assosiasie en droomuitleg ontwikkel.<ref>{{Cite book |author=Freud, S |year=1900 |title=The Interpretation of Dreams |edition=2nd |publisher=Hogarth Press, 1955 |volume=IV and V}}</ref><ref>{{Cite book |author=Freud, S |title=The Unconscious |year=1915 |edition=2nd |volume=XIV |publisher=Hogarth Press, 1955}}</ref> Die psigoanalitiese teorie is nie eenvormig nie. Denkers wat van Freud afgewyk het, onder wie Alfred Adler, [[Carl Jung]], [[Erik Erikson]], Melanie Klein, D. W. Winnicott, Karen Horney, [[Erich Fromm]], John Bowlby, Anna Freud en Harry Stack Sullivan, het verseker dat die psigoanalise tot uiteenlopende skole ontwikkel het, soos die ego-sielkunde, die objekverhoudingsteorie en die interpersoonlike, [[Jacques Lacan|lacaniaanse]] en relasionele psigoanalise. Die sielkundige Hans Eysenck en filosowe soos [[Karl Popper]] het die psigoanalise skerp gekritiseer: Popper het aangevoer dat dit nie [[Vervalsbaarheid|vervalsbaar]] is nie en dus geen wetenskap is nie,<ref name="Popper">Karl Popper, ''Conjectures and Refutations'', London: Routledge and Keagan Paul, 1963, pp. 33-39; uit Theodore Schick (red.), ''Readings in the Philosophy of Science'', Mountain View, CA: Mayfield Publishing Company, 2000, pp. 9-13. [http://faculty.washington.edu/lynnhank/Popper.doc Faculty.washington.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326181144/http://faculty.washington.edu/lynnhank/Popper.doc |date=26 Maart 2009 }}</ref> en Eysenck dat eksperimentele data die psigoanalitiese stellings weerspreek het. Teen die einde van die 20ste eeu het die sielkundedepartemente van Amerikaanse universiteite die freudiaanse teorie grotendeels as 'n "uitgedroogde en dooie" historiese artefak afgemaak.<ref name="Cohen">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/11/25/weekinreview/25cohen.html?_r=3&ref=education&oref&oref=slogin |title=June 2008 study |website=The New York Times |date=25 November 2007 |last1=Cohen |first1=Patricia |access-date=23 Februarie 2017 |url-status=live}}</ref> Navorsers soos António Damásio, [[Oliver Sacks]] en Joseph LeDoux, en die opkomende veld van die neuropsigoanalise, het sommige van Freud se idees egter op wetenskaplike gronde verdedig.<ref>Sien: Damásio, A. (1994). ''Descartes' Error: Emotion, Reason, and the Human Brain''; LeDoux, J.E. (1998). ''The emotional brain: The mysterious underpinnings of emotional life''. Simon & Schuster. {{ISBN|0-684-83659-9}}; Panksepp, J. (1998). ''Affective neuroscience: The foundations of human and animal emotions''. New York en Oxford: Oxford University Press; Sacks, O. (1984). ''A leg to stand on''. New York: Summit Books/Simon and Schuster.</ref> === Humanistiese en eksistensiële sielkunde === Die humanistiese sielkunde, wat deur die [[eksistensialisme]] en die [[fenomenologie]] beïnvloed is,<ref>{{cite book |last=Benjafield |first=John G. |title=A History of Psychology: Third Edition |year=2010 |publisher=Oxford University Press |location=Don Mills, ON |isbn=978-0-19-543021-9 |pages=357-362}}</ref> beklemtoon [[vrye wil]] en selfverwesenliking.<ref name="Oxford University Press 2015">Oxford University Press. (2015). ''A Dictionary of Psychology'', 4de uitg. Geredigeer deur Andrew M. Colman. Oxford Reference Online. Oxford. {{ISBN|9780199657681}}</ref> Dit het in die 1950's as 'n beweging binne die akademiese sielkunde ontstaan, in reaksie op sowel die behaviorisme as die psigoanalise.<ref>{{cite book |last=Gazzaniga |first=Michael |title=Psychological Science |year=2010 |publisher=W.W. Norton & Company |location=New York |isbn=978-0-393-93421-2 |page=23}}</ref> Die humanistiese benadering wil die hele mens sien, nie net losstaande dele van die persoonlikheid of afsonderlike kognisies nie,<ref>Rowan, John. (2001). ''Ordinary Ecstasy: The Dialectics of Humanistic Psychology.'' London, UK: Brunner-Routledge. {{ISBN|0-415-23633-9}}</ref> en lê klem op persoonlike groei, [[selfkonsep|identiteit]], die dood, eensaamheid en vryheid, op subjektiewe betekenis, op die verwerping van determinisme, en op positiewe groei eerder as patologie. Die stigters sluit die Amerikaanse sielkundiges [[Abraham Maslow]] in, wat 'n [[Maslow se hiërargie van behoeftes|hiërargie van menslike behoeftes]] opgestel het, en Carl Rogers, wat die kliëntgesentreerde terapie ontwikkel het.<ref name="Kramer1995">{{cite journal |last1=Kramer |first1=Robert |title=The Birth of Client-Centered Therapy: Carl Rogers, Otto Rank, and 'The Beyond' |journal=Journal of Humanistic Psychology |date=Oktober 1995 |volume=35 |issue=4 |pages=54-110 |doi=10.1177/00221678950354005 |s2cid=145059656 }}</ref> Later het die positiewe sielkunde humanistiese temas in die wetenskaplike studie ingebring. Dit bestudeer die faktore wat tot menslike geluk en [[welsyn]] bydra, met meer aandag aan gesonde mense, maar dit is geensins duidelik dat die positiewe sielkunde mense gelukkiger maak nie.<ref name="Ehrenreich">Ehrenreich, B. (2009). ''Bright-sided: How the relentless promotion of positive thinking has undermined America''. New York: Henry Holt. {{ISBN|978-0-8050-8749-9}}</ref><ref name="Singal">Singal, J. (2021, 7 Junie). Positive psychology goes to war: How the Army adopted an untested, evidence-free approach to fighting PTSD. ''Chronicle of Higher Education''.</ref> Die ontwikkeling van die positiewe sielkunde vind neerslag in verskeie spesialisrigtings in die sielkunde. Die eksistensiële sielkunde beklemtoon dat 'n kliënt se totale verhouding tot die wêreld verstaan moet word, en verset hom teen die reduksionisme, die behaviorisme en ander metodes wat die individu tot 'n objek maak.<ref name="Oxford University Press 2015" /> In die 1950's en 1960's het die Amerikaanse sielkundige Rollo May, onder invloed van [[Søren Kierkegaard]] en [[Martin Heidegger]], die eksistensiële sielkunde help ontwikkel. Volgens die eksistensiële psigoterapie spruit 'n mens se innerlike konflik uit sy konfrontasie met die gegewens van die bestaan. Die Switserse psigoanalis Ludwig Binswanger en die Amerikaanse sielkundige George Kelly kan ook tot dié skool gereken word.<ref name="Hergenhahn">{{cite book |author=Hergenhahn, B.R. |title=An introduction to the history of psychology |publisher=Thomson Wadsworth |location=Belmont, California |year=2005}}</ref>{{rp|528-536}} Eksistensiële sielkundiges het 'n meer neutrale siening van die menslike natuur en 'n meer positiewe beoordeling van angs as die humanistiese.<ref name="Hergenhahn" />{{rp|546-547}} Die Oostenrykse psigiater en [[Holocaust]]-oorlewende [[Viktor Frankl]] het die terapeutiese krag van betekenis uit sy ervaring in die konsentrasiekamp afgelei.<ref name="Frankl">{{cite book |author=Frankl, V.E. |title=Man's search for meaning (rev. ed.) |url=https://archive.org/details/manssearchforme000fran |url-access=registration |publisher=Washington Square Press |location=New York |year=1984 |page=[https://archive.org/details/manssearchforme000fran/page/86 86]}}</ref> Sy logoterapie fokus op die ''wil tot betekenis'', teenoor Adler se ''[[Friedrich Nietzsche|nietzscheaanse]] wil tot mag'' en Freud se ''wil tot genot''.<ref>Seidner, Stanley S. (10 Junie 2009) [https://docs.google.com/gview?a=v&q=cache:FrKYAo88ckkJ:www.materdei.ie/media/conferences/a-secular-age-parallel-sessions-timetable.pdf+%22Stan+Seidner%22&hl=en&gl=us "A Trojan Horse: Logotherapeutic Transcendence and its Secular Implications for Theology"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501081407/http://docs.google.com/gview?a=v&q=cache%3AFrKYAo88ckkJ%3Awww.materdei.ie%2Fmedia%2Fconferences%2Fa-secular-age-parallel-sessions-timetable.pdf+%22Stan+Seidner%22&hl=en&gl=us |date=1 Mei 2011 }}. ''Mater Dei Institute''. p. 2.</ref> == Temas == === Persoonlikheid === Die persoonlikheidsielkunde bestudeer blywende patrone van gedrag, denke en emosie. Persoonlikheidsteorieë verskil van denkrigting tot denkrigting, en elkeen maak ander aannames oor byvoorbeeld die rol van die onbewuste en die belang van kinderervarings. Volgens Freud berus die [[persoonlikheid]] op die dinamiese wisselwerking tussen die [[Ego, Superego en Id|id, ego en superego]].<ref>Carver, C., & Scheier, M. (2004). ''Perspectives on Personality'' (5de uitg.). Boston: Pearson.</ref> Eienskapsteoretici daarenteen beskryf die persoonlikheid aan die hand van sleuteleienskappe, dikwels met statistiese tegnieke soos faktorontleding. Hans Eysenck se vroeë, biologies gegronde model stel dat minstens drie hoofeienskappe nodig is: [[ekstroversie en introversie]], neurotisisme teenoor stabiliteit, en psigotisisme teenoor normaliteit. Raymond Cattell het empiries 'n teorie van 16 primêre persoonlikheidsfaktore en tot agt breër tweede-orde-faktore afgelei.<ref>Cattell, R.B. (1995). "The fallacy of five factors in the personality sphere". ''The Psychologist'', Mei, 207-208.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1037/0033-2909.117.2.187 |pmid=7724687 |title=A contrarian view of the five-factor approach to personality description |journal=Psychological Bulletin |volume=117 |issue=2 |pages=187-215 |year=1995 |last1=Block |first1=Jack }}</ref> Sedert die 1980's is die "Groot Vyf" (openheid vir ervaring, pligsgetrouheid, ekstroversie, inskiklikheid en neurotisisme) 'n belangrike eienskapsteorie.<ref>{{cite journal |last1=Lucas |first1=Richard E. |last2=Baird |first2=Brendan M. |title=Extraversion and Emotional Reactivity. |journal=Journal of Personality and Social Psychology |year=2004 |volume=86 |issue=3 |pages=473-485 |doi=10.1037/0022-3514.86.3.473 |pmid=15008650 }}</ref> Ondanks die oorvloed navorsing daaroor blyk dit egter nodig om van 'n statiese na 'n meer dinamiese begrip van die persoonlikheid te beweeg, wat erken dat persoonlikheidseienskappe 'n lewe lank kan verander.<ref>Boyle, G.J. (2011). Changes in personality traits in adulthood. In D. Westen, L. Burton, & R. Kowalski (reds.), ''Psychology: Australian and New Zealand'' 3de uitg. (pp. 448-449). Milton, Queensland: Wiley. {{ISBN|978-1-74216-644-5}}</ref> 'n Vroeë voorbeeld van persoonlikheidsmeting was die Woodworth Personal Data Sheet uit die Eerste Wêreldoorlog. Die gewilde Myers-Briggs Type Indicator, wat persoonlikheidstipes volgens Carl Jung se teorieë wil bepaal, is psigometries ontoereikend,<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1742-9544.1995.tb01750.x |title=Myers-Briggs Type Indicator (MBTI): Some Psychometric Limitations |journal=Australian Psychologist |volume=30 |pages=71-74 |year=1995 |last1=Boyle |first1=Gregory J. |issue=1 }}</ref> en die Minnesota Multiphasic Personality Inventory (MMPI) is, ondanks sy naam, eerder 'n dimensionele maatstaf van psigopatologie as van persoonlikheid.<ref>Leslie C. Morey, "Measuring Personality and Psychopathology" in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 2: ''Research Methods in Psychology''.</ref> === Die onbewuste === Die studie van die onbewuste, 'n deel van die psige buite die individu se bewussyn wat tog sy bewuste denke en gedrag beïnvloed, was 'n kenmerk van die vroeë sielkunde. In een van die eerste sielkundige eksperimente in die Verenigde State het C.S. Peirce en Joseph Jastrow in 1884 gevind dat proefpersone die effens swaarder van twee gewigte kon kies, selfs al was hulle bewustelik onseker oor die verskil.<ref>Charles Sanders Peirce & Joseph Jastrow, "[http://psychclassics.yorku.ca/Peirce/small-diffs.htm On Small Differences in Sensation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190609111346/http://psychclassics.yorku.ca/Peirce/small-diffs.htm |date=9 Junie 2019 }}", ''Memoirs of the National Academy of Sciences'' 3, 17 Oktober 1884.</ref> Freud het die begrip gewild gemaak, veral deur die onwillekeurige verspreking (die "freudiaanse glips") en deur sy pogings om drome uit te lê, en sy boek ''Zur Psychopathologie des Alltagslebens'' (1901) verklaar honderde alledaagse voorvalle deur onbewuste invloede. Pierre Janet het die idee van 'n onderbewussyn voorgestaan wat outonome geestelike elemente buite die direkte bewussyn kan bevat.<ref name="Kihlstrom1999">John F. Kihlstrom, "[https://books.google.com/books?id=iXMQq7wg-qkC&pg=PA424 The Psychological Unconscious] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919002810/https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=iXMQq7wg-qkC&oi=fnd&pg=PA424 |date=19 September 2015 }}", in Lawrence Pervin & Oliver John (reds.), ''Handbook of Personality''; New York: Guilford Press, 1999.</ref> Die onbewuste prosesse het belangrik gebly. Volgens die "filtermodel" van aandag gebeur baie van die inligtingsverwerking onder die drempel van die bewussyn, en bereik net sekere prikkels die bewussyn; navorsing het getoon dat die onbewuste ''aktivering'' van bepaalde idees denke en gedrag ongemerk kan beïnvloed.<ref name="Kihlstrom1999" /> Omdat selfrapportering onbetroubaar is, is dit moeilik om te bewys dat 'n proefpersoon 'n prikkel nie bewustelik waargeneem het nie, en sommige sielkundiges onderskei daarom tussen ''implisiete'' en ''eksplisiete'' geheue.<ref name="BanksFarber">William P. Banks & Ilya Farber, "Consciousness", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 4: ''Experimental Psychology''.</ref> Sommige eksperimentele data dui daarop dat die brein reeds begin om 'n handeling te oorweeg voordat die gees daarvan bewus word.<ref>{{cite journal |doi=10.1038/nn.2112 |pmid=18408715 |title=Unconscious determinants of free decisions in the human brain |journal=Nature Neuroscience |volume=11 |issue=5 |pages=543-545 |year=2008 |last1=Soon |first1=Chun Siong |last2=Brass |first2=Marcel |last3=Heinze |first3=Hans-Jochen |last4=Haynes |first4=John-Dylan |citeseerx=10.1.1.520.2204 |s2cid=2652613 }}</ref> Die invloed van onbewuste kragte op mense se keuses raak die filosofiese vraag na die vrye wil, wat John Bargh, Daniel Wegner en Ellen Langer as 'n illusie beskryf.<ref name="Barghs">{{cite journal |doi=10.1037/0003-066X.54.7.462 |title=The unbearable automaticity of being |journal=American Psychologist |volume=54 |issue=7 |pages=462-479 |year=1999 |last1=Bargh |first1=John A. |last2=Chartrand |first2=Tanya L. |bibcode=1999AmPsy..54..462B |s2cid=5726030 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Baumeister |first1=Roy F. |title=Free Will in Scientific Psychology |journal=Perspectives on Psychological Science |volume=3 |issue=1 |year=2008 |doi=10.1111/j.1745-6916.2008.00057.x |pmid=26158665 |pages=14-19 |citeseerx=10.1.1.476.102 |s2cid=9630921 }}</ref> === Motivering === Die studie van motivering vra waarom mense en diere op 'n bepaalde oomblik met 'n gedraging begin, en waarom hulle daarmee voortgaan of ophou. Sielkundiges soos William James het die term aanvanklik vir die bedoeling gebruik, in 'n sin wat ooreenstem met die begrip ''[[Wil (filosofie)|wil]]'' in die Europese filosofie. Met die opkoms van die darwinistiese en freudiaanse denke is die [[instink]] ook as 'n primêre bron van motivering gesien.<ref name="ForgasEtAl">Forgas, Williams, & Laham, "Social Motivation: Introduction and Overview", in Forgas, Williams, & Laham, ''Social Motivation'' (2005).</ref> Die klassieke psigoanalise sien 'n stryd tussen die genotsbeginsel en die werklikheidsbeginsel, wat rofweg met die id en die ego ooreenstem, en Freud het later in ''Jenseits des Lustprinzips'' die ''doodsdrang'' ingevoer, 'n drang tot aggressie, vernietiging en die psigiese herhaling van traumatiese gebeure.<ref>Weiner, ''Human Motivation'' (2013), hoofstuk 2, "The Psychoanalytic Theory of Motivation" (pp. 9-84).</ref> Die behavioriste het met eenvoudige teenstellings soos genot en pyn of beloning en straf gewerk,<ref name="ForgasEtAl" /><ref name="GodsilEtAl">Bill P. Godsil, Matthew R. Tinsley, & Michael S. Fanselow, "Motivation", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 4: ''Experimental Psychology''.</ref> en Clark Hull het die gedagte dat 'n dors dier genot uit drink put, in sy model van dryfveervermindering geformaliseer.<ref>Weiner, ''Human Motivation'' (2013), hoofstuk 3, "Drive Theory" (pp. 85-138).</ref> Honger, dors, vrees, seksuele begeerte en temperatuurregulering is fundamentele motiverings by diere.<ref name="GodsilEtAl" /> Mense se motiverings lyk ingewikkelder, al kan hulle teoreties verklaar word as die begeerte na samehorigheid, 'n positiewe selfbeeld, selfkonsekwentheid, waarheid, liefde en beheer.<ref>E. Tory Higgins, ''Beyond Pleasure and Pain: How Motivation Works''; Oxford University Press, 2012; {{ISBN|978-0-19-976582-9}}</ref> Motivering kan op baie maniere beïnvloed word: [[eet]] hang byvoorbeeld nie net van die liggaam se behoefte aan [[homeostase]] af nie, maar ook van die sirkadiese ritme en van die beskikbaarheid, smaaklikheid en koste van kos.<ref name="GodsilEtAl" /> Vohs en Baumeister stel voor dat menslike motiverings soms die reël volg dat "kry tot wil hê lei": hoe meer 'n mens van 'n beloning soos selfagting, liefde, dwelms of geld kry, hoe meer wil hy dit hê.<ref>Kathleen D. Vohs & Roy F. Baumeister, "Can Satisfaction Reinforce Wanting? A new theory about long-term changes in strength of motivation", in Shah & Gardner, ''Handbook of Motivation Science'' (2008).</ref> === Ontwikkeling === [[Lêer:Baby with book.jpg|duimnael|Ontwikkelingsielkundiges gee 'n kind 'n boek en neem waar hoe die kind daarmee omgaan.]] Die ontwikkelingsielkunde is die wetenskaplike studie van hoe en waarom die denke, emosies en gedrag van mense oor hul leeftyd verander.<ref name="Crain">Crain, W. (2014). ''Theories of development: Concepts and applications''. 6de uitg. Edinburgh: Pearson. {{ISBN|978-0205810468}}</ref> Sommige skryf die eerste sistematiese studie op dié gebied aan [[Charles Darwin]] toe, wat in 1877 'n kort artikel oor die ontwikkeling van aangebore vorme van kommunikasie by sy babaseun gepubliseer het,<ref>{{Cite web |title=Developmental Psychology {{!}} Simply Psychology |url=https://www.simplypsychology.org/developmental-psychology.html |access-date=15 Oktober 2021 |website=www.simplypsychology.org |archive-date=29 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029174447/https://www.simplypsychology.org/developmental-psychology.html |url-status=live}}</ref> maar die vernaamste oorsprong van die dissipline lê in die werk van [[Jean Piaget]]. Soos Piaget het ontwikkelingsielkundiges aanvanklik hoofsaaklik op die kognitiewe ontwikkeling van die baba tot die adolessent gefokus; later het die veld die hele lewensloop, tot by die ouderdom, en ook die affektiewe, gedrags-, morele, sosiale en neurale ontwikkeling begin bestudeer.<ref>{{Cite journal |last1=Finkel |first1=Deborah |last2=Reynolds |first2=Chandra A. |last3=McArdle |first3=John J. |last4=Gatz |first4=Margaret |last5=Pedersen |first5=Nancy L. |date=2003 |title=Latent growth curve analyses of accelerating decline in cognitive abilities in late adulthood. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/0012-1649.39.3.535 |journal=Developmental Psychology |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=535-550 |doi=10.1037/0012-1649.39.3.535 |pmid=12760521 |issn=1939-0599 |url-access=subscription}}</ref> Ontwikkelingsielkundiges neem kinders in hul natuurlike omgewing waar, soos die kleuterskool, en laat hulle eksperimentele take uitvoer wat dikwels soos spesiaal ontwerpte speletjies lyk; hulle het selfs vernuftige metodes bedink om die geestesprosesse van babas te bestudeer.<ref>Hunnius, S., & Bekkering, H. (2010). The early development of object knowledge: A study of infants' visual anticipations during action observation. ''Developmental Psychology, 46'', 446-454. {{doi|10.1037/a0016543}}</ref><ref name="Crain" /> === Gene en omgewing === Alle sielkundige eienskappe wat ondersoek is, word in wisselende mate deur sowel [[Geen (genetika)|gene]] as die omgewing beïnvloed.<ref>{{cite journal |doi=10.1038/ng.3285 |pmid=25985137 |title=Meta-analysis of the heritability of human traits based on fifty years of twin studies |journal=Nature Genetics |volume=47 |issue=7 |pages=702-709 |year=2015 |last1=Polderman |first1=Tinca J C. |last2=Benyamin |first2=Beben |last3=De Leeuw |first3=Christiaan A. |last4=Sullivan |first4=Patrick F. |last5=Van Bochoven |first5=Arjen |last6=Visscher |first6=Peter M. |last7=Posthuma |first7=Danielle |bibcode=2015NaGen..47..702P |s2cid=205349969 |url=https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:364460/UQ364460_OA.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1111/1467-8721.00084 |title=Three Laws of Behavior Genetics and What They Mean |journal=Current Directions in Psychological Science |volume=9 |issue=5 |pages=160-164 |year=2000 |last1=Turkheimer |first1=Eric |s2cid=2861437 }}</ref> In waarnemingstudies van individue en gesinne is die twee invloede dikwels vermeng. 'n Depressiewe moeder kan byvoorbeeld sowel gene oordra wat tot depressie by haar kind bydra, as 'n opvoedingsomgewing skep wat die risiko daarvan verhoog.<ref>{{cite journal |doi=10.1001/jamanetworkopen.2020.8783 |doi-access=free |title=Risk of Depression in the Adolescent and Adult Offspring of Mothers with Perinatal Depression |date=2020 |last1=Tirumalaraju |first1=Vaishali |last2=Suchting |first2=Robert |last3=Evans |first3=Jonathan |last4=Goetzl |first4=Laura |last5=Refuerzo |first5=Jerrie |last6=Neumann |first6=Alexander |last7=Anand |first7=Deepa |last8=Ravikumar |first8=Rekha |last9=Green |first9=Charles E. |last10=Cowen |first10=Philip J. |last11=Selvaraj |first11=Sudhakar |journal=JAMA Network Open |volume=3 |issue=6 |pages=e208783 |pmid=32602910 |pmc=7327545 }}</ref> Die gedragsgenetika gebruik daarom tweelingstudies en aannemingstudies, twee ontwerpe waarin genetiese en omgewingsinvloede gedeeltelik geskei kan word.<ref name="Behavior Genetics" /> Met molekulêr-genetiese tegnologie kan navorsers ook die DNS-variasie van proefpersone direk meet, onder meer in genoomwye assosiasiestudies. Een belangrike bevinding is dat sielkundige eienskappe en psigopatologie, soos ingewikkelde mediese siektes, hoogs poligeneties is: honderde tot duisende genetiese variante, elk met 'n klein uitwerking, dra by tot individuele verskille.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.ajhg.2011.11.029 |pmid=22243964 |pmc=3257326 |title=Five Years of GWAS Discovery |journal=The American Journal of Human Genetics |volume=90 |issue=1 |pages=7-24 |year=2012 |last1=Visscher |first1=Peter M. |last2=Brown |first2=Matthew A. |last3=McCarthy |first3=Mark I. |last4=Yang |first4=Jian |bibcode=2012AmJHG..90....7V }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1038/nrg3240 |pmid=22777127 |pmc=4110909 |title=Genetic architectures of psychiatric disorders: The emerging picture and its implications |journal=Nature Reviews Genetics |volume=13 |issue=8 |pages=537-551 |year=2012 |last1=Sullivan |first1=Patrick F. |last2=Daly |first2=Mark J. |last3=O'Donovan |first3=Michael }}</ref> == Vakgebiede en toepassings == Die moderne studie van sielkunde bestaan uit 'n hele aantal spesialisrigtings, te wete [[bedryfsielkunde]], ontwikkelingsielkunde, sosiale sielkunde, [[psigonomie]] (oorkoepelende term vir kognitiewe en neurosielkunde), [[psigopatologie]], fisiologiese sielkunde, psigologiese metodeleer, persoonlikheidsielkunde en dan die terapiegebaseerde rigtings: kliniese sielkunde, opvoedkundige sielkunde en voorligtingsielkunde. === Sielkundige toetsing === [[Lêer:Francis Galton 1850s.jpg|duimnael|130px|Francis Galton, 'n baanbreker van die psigometrie]] Sielkundige toetsing het antieke wortels: die eksamens vir die Chinese staatsdiens dateer uit 2200 v.C., en skriftelike eksamens het tydens die [[Han-dinastie]], wat van 202 v.C. tot 220 n.C. regeer het, begin. Dié stelsel het tot 1906 bestaan.<ref name="Gregory 2011">{{cite book |last=Gregory |first=Robert |title=Psychological testing: history, principles, and applications |edition=Sixth |publisher=Allyn & Bacon |publication-place=Boston |year=2011 |isbn=978-0-205-78214-7 |oclc=620302854}}</ref>{{rp|41-42}} In Europa het die beoordeling van die gees 'n ander weg geloop, met die [[fisionomie]], die beoordeling van karakter aan die hand van die gesig, wat Aristoteles reeds beskryf het, en later die frenologie, die idee dat geestelike eienskappe met knoppe op die kop verband hou.<ref name="Gregory 2011" />{{rp|42-43}} Francis Galton word danksy sy metodes om reaksietyd en gewaarwording te meet as een van die uitvinders van die moderne geestestoetsing (die ''psigometrie'') beskou.<ref name="Gregory 2011" />{{rp|44-45}} Cattell, wat by Wundt en Galton gestudeer het, het die idee na die Verenigde State gebring en die term "geestestoets" geskep.<ref name="Gregory 2011" />{{rp|45-46}} Alfred Binet en Théodore Simon het tussen 1905 en 1911 'n nuwe intelligensietoets ontwikkel en die begrip ''geestesouderdom'' ingevoer, en in 1916 het Lewis M. Terman van Stanford die toets as die Stanford-Binet-skaal aangepas en die [[intelligensie-kwosiënt]] as telling ingevoer.<ref name="Gregory 2011" />{{rp|50-56}} Terman het, in lyn met die rassisme van sy tyd, uit sy toetsuitslae afgelei dat verstandelike gestremdheid "rasgebonde" by sekere etniese groepe voorkom.<ref name="Guthrie1998Chapter3">Guthrie, ''Even the Rat was White'' (1998), hoofstuk 3: "Psychometric Scientism" (pp. 55-87).</ref> Die uitslae van intelligensietoetse is gebruik om gesegregeerde skole te regverdig,<ref name="Guthrie1998Chapter3" /> en eugenetici het geestestoetse gebruik om die gedwonge sterilisasie van mense wat as verstandelik gestremd ingedeel is, te regverdig en te organiseer.<ref name="GuthrieChapter4" /> In die Verenigde State is tienduisende mans en vroue gesteriliseer, en die Hooggeregshof het dié praktyk in 1927 in die saak ''Buck v. Bell'' grondwetlik verklaar, 'n presedent wat nooit omvergewerp is nie.<ref>{{cite journal |last1=Berry |first1=Robert M. |title=From Involuntary Sterilization to Genetic Enhancement: The Unsettled Legacy of Buck v. Bell |url=http://scholarship.law.nd.edu/ndjlepp/vol12/iss2/3/ |journal=Notre Dame Journal of Law, Ethics & Public Policy |volume=12 |year=2012 |access-date=24 April 2015 |archive-date=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043102/http://scholarship.law.nd.edu/ndjlepp/vol12/iss2/3/ |url-status=live }}</ref> Vandag is geestestoetsing in Westerse samelewings 'n roetine vir mense van alle ouderdomme.<ref name="Gregory 2011" />{{rp|2}} Moderne toetse streef na 'n gestandaardiseerde prosedure, betroubaarheid, 'n interpreteerbare telling, statistiese norme vir die bevolking en, ideaal gesproke, die geldige voorspelling van gedrag en lewensuitkomste buite die toetssituasie.<ref name="Gregory 2011" />{{rp|4-6}} Sielkundige toetse word gereeld in die forensiese konteks gebruik om regterlike beslissings te ondersteun.<ref>{{Cite journal |last=Neal |first=Tess M.S. |date=2018 |title=Forensic psychology and correctional psychology: Distinct but related subfields of psychological science and practice. |url=http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/amp0000227 |journal=American Psychologist |language=en |volume=73 |issue=5 |pages=651-662 |doi=10.1037/amp0000227 |pmid=29431456 |s2cid=46817929 |issn=1935-990X |hdl=2286/R.I.50913 |hdl-access=free |url-access=subscription }}</ref> Ontwikkelings in die item-responsteorie,<ref>Embretson, S.E., & Reise, S.P. (2000). ''Item Response Theory for Psychologists''. Mahwah, NJ: Erlbaum.</ref> die strukturele vergelykingsmodellering<ref name="Kline">{{Cite book |last=Kline |first=Rex B. |title=Principles and practice of structural equation modeling |date=2016 |publisher=The Guilford Press |isbn=978-1-4625-2335-1 |edition=4 |series=Methodology in the social sciences |location=New York}}</ref> en die bifaktorontleding<ref>{{Cite journal |last1=Rodriguez |first1=Anthony |last2=Reise |first2=Steven P. |last3=Haviland |first3=Mark G. |date=Junie 2016 |title=Evaluating bifactor models: Calculating and interpreting statistical indices. |url=https://doi.apa.org/doi/10.1037/met0000045 |journal=Psychological Methods |language=en |volume=21 |issue=2 |pages=137-150 |doi=10.1037/met0000045 |pmid=26523435 |issn=1939-1463 |url-access=subscription}}</ref> het die opstel van toetse en skale help versterk. === Geestesgesondheidsorg === Die kliniese sielkunde is die grootste spesialisasie in die sielkunde.<ref name="StrickerWidiger">George Stricker & Thomas A. Widiger, "Volume Preface", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 8: ''Clinical Psychology''.</ref> Dit behels die studie en toepassing van die sielkunde om sielkundige nood, disfunksie en geestesteurings te verstaan, te voorkom en te verlig, en om subjektiewe welsyn en persoonlike groei te bevorder. Sielkundige beoordeling en psigoterapie staan sentraal, maar kliniese sielkundiges doen ook navorsing, gee onderrig en konsultasie, lê forensiese getuienis af, en ontwikkel en bestuur programme.<ref name="brain">Brain, Christine. (2002). ''Advanced psychology: applications, issues and perspectives.'' Cheltenham: Nelson Thornes. {{ISBN|0-17-490058-9}}</ref> In Kanada en die Verenigde State verwerf praktisyns 'n baccalaureus- en 'n doktorsgraad, terwyl sielkundiges in Mexiko en die meeste ander Latyns-Amerikaanse en Europese lande ná skool 'n driejarige beroepskursus voltooi.<ref name="HallHurley" /> In baie lande is die kliniese sielkunde 'n gereguleerde geestesgesondheidsberoep. Lightner Witmer, wat in 1896 sy praktyk in Philadelphia begin het, word gewoonlik met die eerste sielkundige kliniek in die Verenigde State gekrediteer.<ref name="StrickerWidiger" /> In die eerste helfte van die 20ste eeu is die meeste geestesgesondheidsorg daar deur [[psigiater]]s, wat mediese dokters is, gelewer. Die sielkunde het die veld betree met sy verfynde geestestoetse, wat 'n beter diagnose van geestesprobleme belowe het, terwyl sommige psigiaters die psigoanalise en ander vorme van [[psigodinamiese terapie]] begin gebruik het, sodat die grens tussen [[psigiatrie]] en sielkunde vervaag het.<ref name="Tomes2008" /><ref>Nancy McWilliams en Joel Weinberger, "Psychodynamic Psychotherapy", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 8: ''Clinical Psychology''.</ref> Sommige kliniese sielkundiges het die gedragsterapie aangeneem, 'n deurgaans nie-psigodinamiese model wat die behavioristiese leerteorie gebruik om gedrag te verander, en waarvan die empiriese evaluering van die doeltreffendheid 'n sleutelkenmerk is. In die 1970's het die kognitiewe gedragsterapie met die werk van Albert Ellis en Aaron Beck ontstaan, en die gewildheid daarvan het sedertdien toegeneem. 'n Kernpraktyk in albei is om pasiënte bloot te stel aan dit wat hulle vrees, met die veronderstelling dat hul reaksies (vrees, paniek, angs) afgeleer kan word.<ref>W. Edward Craighead & Linda Wilcoxon Craighead, "Behavioral and Cognitive-Behavioral Psychotherapy" in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 8: ''Clinical Psychology''.</ref> Die vier vernaamste teoretiese benaderings in die terapie is die psigodinamiese, die kognitief-gedragsmatige, die eksistensieel-humanistiese en die stelsel- of gesinsterapie. Namate die navorsing oor psigoterapie sterker geword het, het bewyse opgehoop dat die meeste groot terapieë ewe doeltreffend is, met 'n sterk terapeutiese verhouding as die gemeenskaplike sleutelelement,<ref>{{cite journal |author1=Leichsenring, Falk |author2=Leibing, Eric |year=2003 |title=The effectiveness of psychodynamic therapy and cognitive behavior therapy in the treatment of personality disorders: A meta-analysis |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=160 |issue=7 |pages=1223-1233 |doi=10.1176/appi.ajp.160.7.1223 |pmid=12832233}}</ref><ref>{{cite journal |author=Reisner, Andrew |year=2005 |title=The common factors, empirically validated treatments, and recovery models of therapeutic change |journal=The Psychological Record |volume=55 |issue=3 |pages=377-400 |doi=10.1007/BF03395517 |s2cid=142840311 |url=https://opensiuc.lib.siu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1192&context=tpr |access-date=21 Julie 2019 |archive-date=6 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165820/https://opensiuc.lib.siu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1192&context=tpr |url-access=subscription }}</ref> en daarom neem al hoe meer opleidingsprogramme en sielkundiges 'n eklektiese benadering aan.<ref>{{cite journal |author1=Jensen, J.P. |author2=Bergin, A.E. |author3=Greaves, D.W. |year=1990 |title=The meaning of eclecticism: New survey and analysis of components |journal=Professional Psychology: Research and Practice |volume=21 |issue=2 |pages=124-130 |doi=10.1037/0735-7028.21.2.124}}</ref><ref>Palmer, S.; Woolfe, R. (reds.) (1999). ''Integrative and eclectic counselling and psychotherapy.'' London: Sage.</ref> Die diagnose volg gewoonlik die ''Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders'' (DSM).<ref>Peter E. Nathan & James Langenbucher, "Diagnosis and Classification", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 8: ''Clinical Psychology''.</ref> Die kliniese neuropsigologie hou hom besig met die behandeling van pasiënte met breinbeserings, en die opkomende rampsielkunde met die reaksie op grootskaalse traumatiese gebeure.<ref>Teri L. Elliott, "Disaster Psychology: Keep Clients out of Your Office—Get into the Field!" in Morgan et al. (red.), ''Life After Graduate School in Psychology'' (2005).</ref> === Onderwys === Die opvoedkundige sielkunde bestudeer hoe mense in 'n onderwysomgewing leer, hoe doeltreffend onderwysingrypings is, die sielkunde van onderrig, en die sosiale sielkunde van skole as organisasies. Opvoedkundige sielkundiges werk in kleuterskole, skole, tersiêre instellings, gemeenskapsorganisasies, leersentrums en navorsingsfirmas, of as onafhanklike konsultante.<ref>{{Cite web |title=What Does An Educational Psychologist Do {{!}} Touro University {{!}} Psychology |url=https://www.tuw.edu/program-resources/educational-psychologist/ |access-date=30 September 2021 |website=Touro University WorldWide |date=29 Julie 2014 |language=en-US |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930210235/https://www.tuw.edu/program-resources/educational-psychologist/ |url-status=live}}</ref> Die werk van ontwikkelingsielkundiges soos Ljef Wigotski, Jean Piaget en Jerome Bruner het onderrigmetodes en die onderwyspraktyk sterk beïnvloed. Die skoolsielkunde verbind beginsels uit die opvoedkundige en die kliniese sielkunde om leerlinge met leergestremdhede te help, die intellektuele groei van [[Intellektuele begaafdheid|begaafde]] leerlinge te bevorder, prososiale gedrag by adolessente aan te moedig en veilige, ondersteunende leeromgewings te skep.<ref>{{cite web |author=National Association of School Psychologists |title=Who are school psychologists? |url=http://nasponline.org/about_sp/whatis.aspx |access-date=1 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517055058/http://nasponline.org/about_sp/whatis.aspx |archive-date=17 Mei 2008 }}</ref> Navorsing het ook getoon dat die klankmetode van leesonderrig doeltreffender is as die "heelwoord"-benadering.<ref>Chall, J. S. (1995). ''Learning to read: The great debate'', 3de uitg. Fort Worth: Harcourt Brace.</ref> === Werk === Die bedryfsielkunde (ook bedryfs- en organisasiesielkunde) pas sielkundige teorieë en beginsels toe op die werklewe van individue en organisasies.<ref>Truxillo, D. M., Bauer, T. N., & Erdogan, B. (2016). ''Psychology and work: Perspectives on industrial and organizational psychology''. New York: Psychology Press. {{ISBN|1134705697}}</ref> Aanvanklik het nyweraars die jong vak ingespan om metodes van wetenskaplike bestuur te bestudeer wat die doeltreffendheid in die werkplek kon verbeter, en die veld is eers ekonomiese sielkunde of sakesielkunde genoem, later bedryfsielkunde of psigotegniek.<ref name="Koppes">Laura L. Koppes, "Industrial-Organizational Psychology", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 1: ''History of Psychology''.</ref> 'n Invloedryke vroeë studie het van 1924 tot 1932 die werkers van Western Electric se Hawthorne-fabriek in die Amerikaanse deelstaat Illinois ondersoek. Die navorsers het die reaksie van die werkers op die waarneming self begin bestudeer, en die term ''Hawthorne-effek'' beskryf nou die verskynsel dat mense hul gedrag verander wanneer hulle dink dat hulle dopgehou word,<ref>Yeh Hsueh, "The Hawthorne experiments and the introduction of Jean Piaget in American industrial psychology, 1929-1932"; ''History of Psychology'' 5.2, Mei 2002.</ref> hoewel die navorsing en die bevindings op sy beste swak was.<ref>{{cite journal |first=H. M. |last=Parsons |year=1974 |title=What happened at Hawthorne?: New evidence suggests the Hawthorne effect resulted from operant reinforcement contingencies |journal=Science |volume=183 |issue=4128 |pages=922-932 |doi=10.1126/science.183.4128.922 |pmid=17756742 |s2cid=38816592 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Levitt |first1=Steven D. |last2=List |first2=John A. |year=2011 |title=Was There Really a Hawthorne Effect at the Hawthorne Plant? An Analysis of the Original Illumination Experiments |journal=American Economic Journal: Applied Economics |volume=3 |issue=1 |pages=224-238 |doi=10.1257/app.3.1.224 |s2cid=16678444 |url=http://www.nber.org/papers/w15016.pdf |access-date=9 Junie 2021 |archive-date=2 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180602152530/http://www.nber.org/papers/w15016.pdf |url-status=live }}</ref> Een doel van die bedryfsielkunde is om die menslike potensiaal in die werkplek ten beste te benut. Personeelsielkundiges gebruik die metodes van die sielkunde om werkers te keur en te evalueer, terwyl die organisasiesielkunde die uitwerking van die werkomgewing en bestuurstyl op motivering, werkstevredenheid en produktiwiteit ondersoek.<ref>Myers (2004). Motivation and work. ''Psychology''. New York, NY: Worth Publishers.</ref> Die meeste bedryfsielkundiges werk buite die akademie, vir private en openbare organisasies of as konsultante.<ref name="Koppes" /> Die beroepsgesondheidsielkunde, wat teen die einde van die 20ste eeu ontstaan het, is 'n interdissiplinêre tak wat met die gesondheid en veiligheid van werkers gemoeid is.<ref name="Schonfeld" /><ref name="CDC">Centers for Disease Control and Prevention. ''Occupational Health Psychology (OHP)''. [https://www.cdc.gov/niosh/topics/ohp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910090414/https://www.cdc.gov/niosh/topics/ohp/|date=10 September 2019}}</ref> Dit ondersoek onder meer die uitwerking van werkstres op die liggaamlike en geestesgesondheid, die mishandeling van werkers (soos afknouery en geweld), die ewewig tussen werk en gesin, die uitwerking van werkloosheid en die invloed van psigososiale faktore op veiligheid en ongelukke.<ref name="Schonfeld" /> 'n Belangrike bydrae is die begrip ''veiligheidsklimaat'', die werknemers se gedeelde opvatting van watter gedrag by die werk aangemoedig en ontmoedig word; organisasies met 'n sterk veiligheidsklimaat het minder ongelukke en beserings.<ref>{{Cite journal |last=Zohar |first=Dov |date=2010 |title=Thirty years of safety climate research: Reflections and future directions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0001457509003339 |journal=Accident Analysis & Prevention |language=en |volume=42 |issue=5 |pages=1517-1522 |doi=10.1016/j.aap.2009.12.019 |pmid=20538108 |url-access=subscription }}</ref><ref>Beus, J. M., McCord, M. A., & Zohar, D. (2016). "Workplace safety: A review and research synthesis". ''Organizational Psychology Review'', 6, 352-381. {{doi|10.1177/2041386615626243}}.</ref> [[Hartbloedvatsiekte]] is in verband gebring met 'n gebrek aan beheer oor die eie werk,<ref>{{Cite journal |last1=Clays |first1=Els |last2=De Bacquer |first2=Dirk |last3=Delanghe |first3=Joris |last4=Kittel |first4=France |last5=Van Renterghem |first5=Lieve |last6=De Backer |first6=Guy |date=September 2005 |title=Associations between dimensions of job stress and biomarkers of inflammation and infection |journal=Journal of Occupational and Environmental Medicine |volume=47 |issue=9 |pages=878-883 |doi=10.1097/01.jom.0000171056.22917.ad |issn=1076-2752 |pmid=16155472 |hdl=1854/LU-321816 |hdl-access=free }}</ref> en werkstres met liggaamlike simptome soos spysverteringsprobleme en hoofpyn.<ref>Nixon, A. E., Mazzola, J. J., Bauer, J., Krueger, J. R., & Spector, P. E. (2011). "Can work make you sick? A meta-analysis of the relationships between job stressors and physical symptoms". ''Work & Stress'', 25, 1-22. {{doi|10.1080/02678373.2011.569175}}.</ref> Reeds tussen die twee wêreldoorloë het Charles Samuel Myers en sy National Institute of Industrial Psychology in Brittanje belangstelling in die welsyn van werkers gewek,<ref>Kwiatkowski, R., Duncan, D. C., & Shimmin, S. (2006). "What have we forgotten - and why?" ''Journal of Occupational and Organizational Psychology'', 79(2), 183-201. {{doi|10.1348/096317905X70832}}.</ref> en in die middel van die 20ste eeu het Arthur Kornhauser in die Verenigde State die verband tussen werksomstandighede en geestesgesondheid begin bestudeer.<ref name="Zickar">Zickar, M. J. (2003). Remembering Arthur Kornhauser: Industrial psychology's advocate for worker well-being. ''Journal of Applied Psychology, 88'', 363-369. {{doi|10.1037/0021-9010.88.2.363}}</ref> === Gesondheid === Mediese instellings neem toenemend sielkundiges in diens. 'n Aspek van die [[gesondheidsielkunde]] is die psigo-opvoeding van pasiënte, wat hulle leer hoe om 'n mediese behandeling te volg; gesondheidsielkundiges kan ook dokters oplei en navorsing oor pasiënte se nakoming van hul behandeling doen.<ref>Marilu Price Berry, "Interdisciplinary Medical Setting: The Multiple Roles of a Health Psychologist" in Morgan et al. (red.), ''Life After Graduate School in Psychology'' (2005).</ref><ref>Robiner, W. N., & Seime, R. J. (2008). Psychologists in academic health centers: Traditions and innovations in education, science, and practice. ''Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 15'', 3-6. {{doi|10.1007/s10880-008-9091-1}}</ref> In die [[openbare gesondheid]] gebruik sielkundiges 'n wye reeks ingrypings, van voorligtingsveldtogte tot wette en beleid, om die gedrag van hele bevolkings te beïnvloed.<ref>Monica L. Baskin, "Public Health: Career Opportunities for Psychologists in Public Health", in Morgan et al. (red.), ''Life After Graduate School in Psychology'' (2005).</ref> === Weermag en inligtingsdienste === Een rol van sielkundiges in die weermag is om soldate en ander personeel te evalueer en te beraad. In die Amerikaanse weermag het dié funksie in die Eerste Wêreldoorlog begin, toe Robert Yerkes 'n skool vir militêre sielkunde gestig het.<ref name="Tomes2008" /><ref>Robert M. Yerkes, "[http://www.pnas.org/content/4/10/295.full.pdf Measuring the Mental Strength of an Army] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170120194554/http://www.pnas.org/content/4/10/295.full.pdf |date=20 Januarie 2017 }}"; ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' 4.10, 15 Oktober 1918.</ref> Vandag doen weermagsielkundiges sielkundige keuring, kliniese psigoterapie, [[selfmoord]]voorkoming en die behandeling van posttraumatiese stres.<ref>Joshua N. Friedlander, "Military Psychology: An Army Clinical Psychologist" in Morgan et al. (red.), ''Life After Graduate School in Psychology'' (2005).</ref> Sielkundiges kan ook by sielkundige oorlogvoering betrokke wees, wat hoofsaaklik die gebruik van [[propaganda]] behels om vyandelike soldate en burgerlikes te beïnvloed.<ref>Paul M.A. Linebarger, ''Psychological Warfare''; Washington: Combat Forces Press, 1954.</ref> Die CIA se [[Projek MKUltra|MKUltra]]-program het meer individuele pogings tot breinspoeling behels, met tegnieke soos hipnose, [[marteling]] en die heimlike, onvrywillige toediening van [[LSD]].<ref>Sien "[https://www.nytimes.com/packages/pdf/national/13inmate_ProjectMKULTRA.pdf Project MKULTRA, the CIA's Program of Research in Behavioral Modification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429194235/http://www.nytimes.com/packages/pdf/national/13inmate_ProjectMKULTRA.pdf |date=29 April 2011 }}"; Joint Hearing before the Senate Committee on Intelligence and the Subcommittee on Health and Scientific Research of the Committee on Human Resources, United States Senate, Ninety Fifth Congress, First Session, 3 Augustus 1977; en John D. Marks, ''The Search for the Manchurian Candidate'', New York: Times Books, 1979.</ref> Sielkundiges was soms ook by die ondervraging en marteling van verdagtes betrokke, wat die betrokkenes se naam beklad het.<ref>[https://www.theguardian.com/us-news/2015/jul/11/cia-torture-doctors-psychologists-apa-prosecution US torture report: psychologists should no longer aid military, group says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161214080507/https://www.theguardian.com/us-news/2015/jul/11/cia-torture-doctors-psychologists-apa-prosecution |date=14 Desember 2016 }} ''The Guardian'', 11 Julie 2015.</ref> == Navorsingsmetodes == Kwantitatiewe sielkundige navorsing leen hom tot statistiese hipotesetoetsing. Die vak maak ruim gebruik van ewekansige, gekontroleerde eksperimente in die laboratorium, maar sulke navorsing kan net 'n beperkte reeks korttermynverskynsels meet; sommige sielkundiges steun daarom ook op veldeksperimente, wat minder streng gekontroleer word maar ekologies geldiger is, en ander op statistiese metodes om kennis uit bevolkingsdata te put.<ref>John A. Schinka & Wayne F. Velicer, "Volume Preface" in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 2: ''Research Methods in Psychology''.</ref> Die statistiese metodes sluit die korrelasiekoëffisiënt van Pearson, variansieontleding, meervoudige lineêre regressie, logistiese regressie, strukturele vergelykingsmodellering en hiërargiese lineêre modellering in. Die meting en operasionalisering van belangrike konstrukte is 'n wesenlike deel van sulke navorsingsontwerpe. === Eksperimente === In 'n ware eksperiment word proefpersone ewekansig aan mededingende toestande toegewys, wat navorsers in staat stel om sterk gevolgtrekkings oor oorsaaklike verbande te maak: by groot getalle proefpersone verseker die ewekansige toewysing dat die groepe gemiddeld in die meeste opsigte ooreenstem, ook in eienskappe wat nie gemeet is nie. Die navorser verander een of meer veranderlikes (die onafhanklike veranderlikes) en meet die gevolglike veranderinge in die faktore wat hom interesseer (die afhanklike veranderlikes). In 'n kwasi-eksperiment is ewekansige toewysing nie moontlik nie, en moet die navorser met bestaande groepe werk, soos klasse wat skoolhoofde nie wil herindeel nie.<ref>Melvin M. Mark, "Program Evaluation" in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 2: ''Research Methods in Psychology''.</ref> Eksperimentele navorsers maak gewoonlik voor die eksperiment voorspellings, wat uit een of meer wetenskaplike [[hipotese]]s oor die werking van die verskynsel voortspruit, en bepaal dan hoe goed die data daarmee strook.<ref>Roger E. Kirk, "Experimental Design" in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 2: ''Research Methods in Psychology''.</ref> === Ander soorte studies === Sielkundiges gebruik opnames om houdings en eienskappe te meet, veranderinge in gemoedstemming te volg en eksperimentele manipulasies te kontroleer. In deursnee-waarnemingstudies word data op een tydstip ingesamel om te bepaal in watter mate faktore met mekaar korreleer, terwyl longitudinale studies dieselfde steekproef op twee of meer tydstippe ondersoek, byvoorbeeld om die stabiliteit van eienskappe of ouderdomsverwante veranderinge te bestudeer. Omdat sommige vrae, soos die oorsake van depressie, nie eties eksperimenteel ondersoek kan word nie, volg sielkundiges 'n groot groep mense sonder depressie oor tyd. 'n Voorbeeld van 'n waarnemingstudie is Albert Bandura se ondersoek na kinders wat gesien het hoe 'n volwassene aggressief teenoor 'n speelding optree: wanneer hulle daarna gefrustreer is, het hulle self aggressief teenoor hul eie speelding opgetree, anders as kinders wat dit nie gesien het nie.<ref name="Myers">Myers, D. G., & DeWall, C. N. (2023). ''Psychology in everyday life'' (6de uitg.). Worth.</ref> Met die meta-analise integreer navorsers die uitslae van baie studies oor dieselfde veranderlikes tot 'n algehele gemiddelde.<ref>Frank L. Schmidt en John E. Hunter, "Meta-Analysis", ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 2: ''Research Methods in Psychology''.</ref> Kwalitatiewe navorsing, wat veel minder algemeen is, kan onderhoude, vraelyste, direkte waarneming en deelnemende waarneming behels.<ref>{{cite journal |last1=Alasuutari |first1=Pertti |year=2010 |title=The rise and relevance of qualitative research |journal=International Journal of Social Research Methodology |volume=13 |issue=2 |pages=139-55 |doi=10.1080/13645570902966056 |s2cid=143736805}}</ref> Hipotesetoetsing is skaars, feitlik onmoontlik, in kwalitatiewe navorsing, maar sulke studies kan help om teorieë en hipoteses te vorm, skynbaar teenstrydige kwantitatiewe bevindings te verklaar en te verstaan waarom sommige ingrypings slaag en ander misluk.<ref>Schonfeld, I.S., & Mazzola, J.J. (2013). Strengths and limitations of qualitative approaches to research in occupational health psychology. In R. Sinclair, M. Wang, & L. Tetrick (reds.), ''Research methods in occupational health psychology: State of the art in measurement, design, and data analysis'' (pp. 268-289). New York: Routledge.</ref> Net soos [[Jane Goodall]] die sosiale en gesinslewe van sjimpansees deur noukeurige waarneming in die veld bestudeer het, doen sielkundiges naturalistiese waarneming van die alledaagse sosiale, beroeps- en gesinslewe van mense; vir heimlike waarneming geld streng etiese riglyne. === Die brein === [[Lêer:EEG cap.jpg|duimnael|180px|'n Opstelling vir [[elektroënsefalografie]]]] 'n Klassieke hulpmiddel om geestelike en neurale aktiwiteit met mekaar te verbind, is die elektroënsefalografie (EEG), wat met elektrodes op die kopvel spanningsveranderinge in verskillende dele van die brein meet. Hans Berger, die eerste navorser wat 'n EEG op 'n ongeopende skedel gebruik het, het gou gevind dat die brein kenmerkende "breingolwe" toon wat met verskillende bewussynstoestande ooreenstem.<ref>{{cite journal |last1=Rösler |first1=Frank |title=From Single-Channel Recordings to Brain-Mapping Devices: The Impact of Electroencephalography on Experimental Psychology |url=http://cognitrn.psych.indiana.edu/busey/eegseminar/pdfs/EEGHistoryImpact.pdf |journal=History of Psychology |volume=8 |issue=1 |year=2005 |doi=10.1037/1093-4510.8.1.95 |pmid=16021767 |pages=95-117 |access-date=24 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907211752/http://cognitrn.psych.indiana.edu/busey/eegseminar/pdfs/EEGHistoryImpact.pdf |archive-date=7 September 2015 }}</ref> Nuwer funksionele breinbeeldingstegnieke soos funksionele magnetiese resonansbeelding en positronemissietomografie volg die bloedvloei in die brein en gee meer gelokaliseerde inligting, sonder die klassieke probleme van subjektiewe selfrapportering. Dit bly moeilik om vas te stel waar in die brein bepaalde gedagtes ontstaan, maar breinbeelding het onmiskenbare korrelasies tussen gees en brein aangetoon.<ref>{{cite journal |last1=Moran |first1=Joseph M. |last2=Zaki |first2=Jamil |title=Functional Neuroimaging and Psychology: What Have You Done for Me Lately? |url=http://ssnl.stanford.edu/download/file/fid/518 |journal=Journal of Cognitive Neuroscience |volume=25 |issue=6 |year=2013 |doi=10.1162/jocn_a_00380 |pages=834-842 |pmid=23469884 |s2cid=12546790 |access-date=24 April 2015 |archive-date=2 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202031631/http://ssnl.stanford.edu/download/file/fid/518 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Cacioppo |first1=John T. |last2=Berntson |first2=Gary G. |last3=Nusbaum |first3=Howard C. |title=Neuroimaging as a New Tool in the Toolbox of Psychological Science |url=http://psychology.uchicago.edu/people/faculty/cacioppo/jtcreprints/cbn08.pdf |journal=Current Directions in Psychological Science |volume=17 |issue=2 |year=2008 |doi=10.1111/j.1467-8721.2008.00550.x |pages=62-67 |s2cid=14565940 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141031185051/http://psychology.uchicago.edu/people/faculty/cacioppo/jtcreprints/cbn08.pdf |archive-date=31 Oktober 2014 }}</ref> Ingrypings soos transkraniale magnetiese stimulasie en medikasie lewer ook inligting oor die wisselwerking tussen brein en gees; die psigofarmakologie bestudeer die geestelike uitwerking van middels. === Rekenaarsimulasie en dierestudies === [[Lêer:MorrisWaterMaze.jpg|duimnael|'n [[Rot]] in die Morris-waterdoolhof, wat gebruik word om die rol van die hippokampus in ruimtelike leer en geheue te bestudeer]] Rekenaarmodellering word in die wiskundige en kognitiewe sielkunde gebruik om gedrag te simuleer. Omdat rekenaars vinnig werk, kan simulasies in 'n kort tyd met hoë statistiese onderskeidingsvermoë uitgevoer word, en kan sielkundiges hipoteses oor die funksionele organisasie van geestesgebeure wat nie direk waargeneem kan word nie, visualiseer.<ref>Ron Sun, (2008). ''The Cambridge Handbook of Computational Psychology''. Cambridge University Press, New York.</ref> Ander modelle sluit simboliese, [[Dinamiese stelsel|dinamiese]] en [[Stogastiese proses|stogastiese]] modelle in. Dierestudies help om baie aspekte van die menslike sielkunde te ondersoek, soos waarneming, emosie, leer, geheue en denke. Primate, katte, honde, duiwe, rotte en ander knaagdiere word dikwels gebruik. Gekontroleerde eksperimente behoort ideaal net een onafhanklike veranderlike op 'n slag in te voer, en dit is in die laboratorium makliker by diere as by mense, wie se omgewing en genetiese agtergrond so wyd verskil; dit hou egter gevare in om bevindings oor diere na mense te veralgemeen.<ref>{{cite web |url=http://www.ncabr.org/biomed/FAQ_animal/faq_animal_8.html |title=Ncabr.Org: About Biomedical Research: Faq |access-date=1 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080708190108/http://www.ncabr.org/biomed/FAQ_animal/faq_animal_8.html |archive-date=8 Julie 2008 }}</ref> == Hedendaagse kwessies == === Metawetenskap === Die metawetenskap, die toepassing van die wetenskaplike metode op die wetenskap self, het probleme in die sielkundige navorsing aan die lig gebring: sommige navorsing het onder sydigheid,<ref>{{cite journal |last1=Franco |first1=Annie |last2=Malhotra |first2=Neil |last3=Simonovits |first3=Gabor |title=Underreporting in Psychology Experiments: Evidence From a Study Registry |journal=Social Psychological and Personality Science |date=1 Januarie 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=8-12 |doi=10.1177/1948550615598377 |s2cid=143182733 |language=en |issn=1948-5506}}</ref> twyfelagtige reproduseerbaarheid<ref>{{cite journal |last1=Munafò |first1=Marcus |title=Metascience: Reproducibility blues |journal=Nature |date=29 Maart 2017 |volume=543 |issue=7647 |pages=619-620 |doi=10.1038/543619a |language=en |issn=1476-4687 |bibcode=2017Natur.543..619M |doi-access=free }}</ref> en die misbruik van statistiek<ref>{{cite web |last1=Stokstad |first1=Erik |title=This research group seeks to expose weaknesses in science—and they'll step on some toes if they have to |url=https://www.science.org/content/article/research-group-seeks-expose-weaknesses-science-and-they-ll-step-some-toes-if-they-have |website=Science {{!}} AAAS |access-date=24 Mei 2019 |language=en |date=19 September 2018 |archive-date=18 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318020926/https://www.science.org/content/article/research-group-seeks-expose-weaknesses-science-and-they-ll-step-some-toes-if-they-have |url-status=live }}</ref> gely. Dié bevindings het tot oproepe tot hervorming binne en buite die wetenskaplike gemeenskap gelei.<ref>{{cite journal |last1=Stevens |first1=Jeffrey R. |title=Replicability and Reproducibility in Comparative Psychology |journal=Frontiers in Psychology |year=2017 |volume=8 |article-number=862 |doi=10.3389/fpsyg.2017.00862 |pmid=28603511 |language=en |issn=1664-1078 |pmc=5445189 |doi-access=free }}</ref> In 1959 het die statistikus Theodore Sterling gevind dat 97% van die sielkundige studies wat hy ondersoek het, hul aanvanklike hipotese bevestig het, wat op publikasiesydigheid dui.<ref>{{cite journal |last=Sterling |first=Theodore D. |title=Publication decisions and their possible effects on inferences drawn from tests of significance—or vice versa |journal=Journal of the American Statistical Association |date=Maart 1959 |volume=54 |pages=30-34 |doi=10.2307/2282137 |issue=285 |jstor=2282137}}</ref> Fanelli het in 2010 gevind dat 91,5% van die studies in die psigiatrie en sielkunde die effek bevestig het waarna hulle gesoek het, sowat vyf keer meer as in vakke soos die ruimtewetenskap of die [[aardwetenskap]]pe, en het dit daaraan toegeskryf dat navorsers in die "sagter" wetenskappe minder perke op hul bewuste en onbewuste vooroordele het.<ref name="Fanelli">{{cite journal |last=Fanelli |first=Daniele |title={{'}}Positive' Results Increase Down the Hierarchy of the Sciences |journal=PLOS ONE |year=2010 |volume=5 |issue=4 |doi=10.1371/journal.pone.0010068 |editor=Enrico Scalas |article-number=e10068 |pmid=20383332 |pmc=2850928 |bibcode=2010PLoSO...510068F |doi-access=free }}</ref> 'n Skynbare replikasiekrisis is in die sosiale sielkunde waargeneem: baie bekende bevindings kon nie herhaal word nie.<ref>{{cite journal |last=Baumeister |first=Roy |title=Charting the future of social psychology on stormy seas: Winners, losers, and recommendations |journal=Journal of Experimental Social Psychology |volume=66 |pages=153-158 |date=September 2016 |doi=10.1016/j.jesp.2016.02.003}}</ref> Sistematiese pogings, onder meer deur die Reproducibility Project van die Center for Open Science, het gevind dat tot tweederdes van die bevindings in die sielkunde wat veel aandag gekry het, nie herhaal kon word nie.<ref name="Open-Science-Collaboration-2015">{{cite journal |doi=10.1126/science.aac4716 |pmid=26315443 |title=Estimating the reproducibility of psychological science |journal=Science |volume=349 |issue=6251 |article-number=aac4716 |year=2015 |url=http://eprints.keele.ac.uk/877/1/Open%20Science%20%28Science%20Pre-Print%29.pdf |author1=Open Science Collaboration |hdl=10722/230596 |s2cid=218065162 |hdl-access=free |access-date=9 Februarie 2019 |archive-date=29 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029123916/http://eprints.keele.ac.uk/877/1/Open%20Science%20(Science%20Pre-Print).pdf |url-status=dead }}</ref> Die reproduseerbaarheid was oor die algemeen sterker in die kognitiewe as in die sosiale sielkunde,<ref name="Open-Science-Collaboration-2015" /> maar ook die kliniese sielkunde,<ref>{{cite journal |doi=10.3389/fpsyg.2018.00256 |pmid=29541051 |pmc=5835722 |title=Raising Awareness for the Replication Crisis in Clinical Psychology by Focusing on Inconsistencies in Psychotherapy Research: How Much Can We Rely on Published Findings from Efficacy Trials? |journal=Frontiers in Psychology |volume=9 |article-number=256 |year=2018 |last1=Hengartner |first1=Michael P. |doi-access=free }}</ref> die ontwikkelingsielkunde<ref>{{cite journal |doi=10.1111/infa.12182 |pmid=31772509 |pmc=6879177 |title=A Collaborative Approach to Infant Research: Promoting Reproducibility, Best Practices, and Theory-Building |journal=Infancy |volume=22 |issue=4 |pages=421-435 |year=2017 |last1=Frank |first1=Michael C. |last2=Bergelson |first2=Elika |last3=Bergmann |first3=Christina |last4=Cristia |first4=Alejandrina |last5=Floccia |first5=Caroline |last6=Gervain |first6=Judit |last7=Hamlin |first7=J. Kiley |last8=Hannon |first8=Erin E. |last9=Kline |first9=Melissa |last10=Levelt |first10=Claartje |last11=Lew-Williams |first11=Casey |last12=Nazzi |first12=Thierry |last13=Panneton |first13=Robin |last14=Rabagliati |first14=Hugh |last15=Soderstrom |first15=Melanie |last16=Sullivan |first16=Jessica |last17=Waxman |first17=Sandra |last18=Yurovsky |first18=Daniel |url=http://psyarxiv.com/27b43/ |access-date=21 Julie 2019 |archive-date=27 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227194737/https://psyarxiv.com/27b43/ |url-status=live }}</ref> en die verwante opvoedkundige navorsing is daarby betrek.<ref>{{cite journal |doi=10.3102/0013189X14545513 |title=Facts Are More Important Than Novelty |journal=Educational Researcher |volume=43 |issue=6 |pages=304-316 |year=2014 |last1=Makel |first1=Matthew C. |last2=Plucker |first2=Jonathan A. |s2cid=145571836 }}</ref> In reaksie op publikasiesydigheid en "datavisvangs" (om baie statistiese toetse op talle veranderlikes uit te voer, maar net die betekenisvolle uitslae te rapporteer) het 295 sielkundige en mediese vaktydskrifte die resultaatblinde portuurbeoordeling aangeneem: 'n studie word aanvaar voordat dit uitgevoer word, op grond van die metodologiese gehalte van die ontwerp en die teoretiese regverdiging van die beplande statistiese ontleding.<ref>{{cite web |title=Registered Reports |publisher=Center for Open Science |url=https://www.cos.io/initiatives/registered-reports |access-date=20 Mei 2021 |archive-date=21 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521015044/https://www.cos.io/initiatives/registered-reports |url-status=live}}</ref> Allen en Mehler het beraam dat 61% van resultaatblinde studies nulresultate opgelewer het, teenoor 'n geraamde 5 tot 20% in tradisionele navorsing.<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Christopher |last2=Mehler |first2=David M. A. |title=Open science challenges, benefits and tips in early career and beyond |journal=PLOS Biology |publisher=Public Library of Science (PLoS) |volume=17 |issue=5 |date=1 Mei 2019|issn=1545-7885 |doi=10.1371/journal.pbio.3000246 |doi-access=free |s2cid=240061030 |article-number=e3000246 |pmid=31042704 |pmc=6513108 }}</ref> Navorsers in verskeie lande werk ook op groot skaal saam en stel hul data openlik beskikbaar.<ref>{{cite journal |last1=Chartier |first1=Chris |last2=Kline |first2=Melissa |last3=McCarthy |first3=Randy |last4=Nuijten |first4=Michele |last5=Dunleavy |first5=Daniel J. |last6=Ledgerwood |first6=Alison |title=The Cooperative Revolution Is Making Psychological Science Better |journal=Observer |url=https://www.psychologicalscience.org/observer/the-cooperative-revolution-is-making-psychological-science-better |volume=31 |issue=10 |date=Desember 2018 |access-date=19 Desember 2018 |archive-date=20 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220232024/https://www.psychologicalscience.org/observer/the-cooperative-revolution-is-making-psychological-science-better |url-status=live}}</ref> Sommige kritici beskou statistiese hipotesetoetsing self as misplaas. Die sielkundige en statistikus Jacob Cohen het in 1994 geskryf dat sielkundiges statistiese betekenisvolheid gereeld met praktiese belang verwar.<ref>{{cite journal |doi=10.1037/0003-066X.49.12.997 |title=The earth is round (p < .05) |journal=American Psychologist |volume=49 |issue=12 |pages=997-1003 |year=1994 |last1=Cohen |first1=Jacob |s2cid=380942 }}</ref> Sommige sielkundiges rapporteer daarom meer effekgroottes, eerder as om net op ''p''-waardes te steun.<ref>{{cite web |url=https://www.simplypsychology.org/effect-size.html |title=McLeod, S. (2019). What does effect size tell you? |year=2019 |last1=McLeod |first1=S. A. |access-date=10 Junie 2021 |archive-date=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610201001/https://www.simplypsychology.org/effect-size.html |url-status=live}}</ref> === WEIRD-sydigheid === In 2008 het Arnett daarop gewys dat die meeste artikels in die APA se vaktydskrifte op die Amerikaanse bevolking fokus, al is Amerikaners net 5% van die wêreldbevolking, en dat sielkundiges geen grond het om aan te neem dat sielkundige prosesse universeel is nie.<ref name="Arnett2008">{{cite journal |last=Arnett |first=J. J. |title=The neglected 95%: Why American psychology needs to become less American |journal=American Psychologist |volume=63 |issue=7 |pages=602-614 |year=2008 |doi=10.1037/0003-066X.63.7.602 |pmid=18855491 |s2cid=21072349 }}</ref> In 2010 het Henrich, Heine en Norenzayan 'n sydigheid gerapporteer ten gunste van proefpersone uit "WEIRD"-samelewings (''Western, Educated, Industrialized, Rich, and Democratic'': Westers, opgevoed, geïndustrialiseer, ryk en demokraties). Volgens hulle kom 96% van die sielkundige steekproewe uit lande met net 12% van die wêreldbevolking, en sommige uitslae, soos dié oor die Müller-Lyer-illusie, verskil beduidend tussen mense uit WEIRD- en stamkulture.<ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0140525X0999152X |pmid=20550733 |title=The weirdest people in the world? |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=33 |issue=2-3 |pages=61-83 |year=2010 |last1=Henrich |first1=Joseph |last2=Heine |first2=Steven J. |last3=Norenzayan |first3=Ara |s2cid=220918842 |hdl=11858/00-001M-0000-0013-26A1-6 |url=https://www2.psych.ubc.ca/~henrich/pdfs/WeirdPeople.pdf |hdl-access=free |access-date=6 Januarie 2022 |archive-date=4 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404201308/https://www2.psych.ubc.ca/~henrich/pdfs/WeirdPeople.pdf |url-status=live }}</ref> Byna 'n dekade later het Rad, Martingano en Ginges getoon dat meer as 80% van die steekproewe in die vaktydskrif ''Psychological Science'' steeds uit WEIRD-samelewings kom.<ref name="RadMartingano2018">{{cite journal |last1=Rad |first1=Mostafa Salari |last2=Martingano |first2=Alison Jane |last3=Ginges |first3=Jeremy |year=2018 |title=Toward a psychology of Homo sapiens: Making psychological science more representative of the human population |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=115 |issue=45 |pages=11401-11405 |doi=10.1073/pnas.1721165115 |pmid=30397114 |pmc=6233089 |bibcode=2018PNAS..11511401R |issn=0027-8424 |doi-access=free}}</ref> Navorsers van dieregedrag beklemtoon sedert 2020 net so die moontlikheid van 'n STRANGE-sydigheid, wat die sosiale agtergrond, vangbaarheid en selfseleksie, grootmaakgeskiedenis, akklimatisering en gewoontevorming, natuurlike veranderinge in reaksievermoë, genetiese samestelling en ervaring van die proefdiere betref.<ref>{{Cite web |last=Preston |first=Elizabeth |date=19 Maart 2023|title=A Cognitive Revolution in Animal Research |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2023/03/animal-behavioral-science-personalities/673432/ |access-date=22 Maart 2023|website=The Atlantic |language=en}}</ref> === Onwetenskaplike praktyke === Sommige waarnemers sien 'n gaping tussen die wetenskaplike teorie en die toepassing daarvan, veral in die gebruik van ongegronde of onbetroubare kliniese praktyke.<ref name="Cards">{{cite book |last=Dawes |first=Robyn |title=House of Cards – Psychology and Psychotherapy Built on Myth |year=1994 |publisher=Free Press |isbn=978-0-02-907205-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/houseofcardspsyc00dawerich }}</ref> Kritici sê dat al hoe meer opleidingsprogramme in geestesgesondheid geen wetenskaplike bevoegdheid kweek nie.<ref name="Beyerstein2001">{{cite journal |citeseerx=10.1.1.462.3147 |title=Fringe Psychotherapies: The Public at Risk |first1=Barry L. |last1=Beyerstein |journal=The Scientific Review of Alternative Medicine |volume=5 |issue=2 |date=Spring 2001 |pages=70-9 }}</ref> Praktyke soos [[gefasiliteerde kommunikasie]] by [[outisme]], geheueherwinningstegnieke en terapieë soos "wedergeboorte" kan, ondanks hul gewildheid, twyfelagtig of selfs gevaarlik wees,<ref>{{cite web |url=http://www.srmhp.org/0101/raison-detre.html |title=SRMHP: Our Raison d'Être |access-date=1 Julie 2008 |archive-date=11 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711012403/http://www.srmhp.org/0101/raison-detre.html |url-status=live }}</ref> maar hulle val buite die hoofstroompraktyke wat in doktorale programme in kliniese sielkunde onderrig word. == Etiek == Die etiese standaarde van die vak het met verloop van tyd verander, en sommige beroemde studies uit die verlede word vandag as oneties beskou. Die belangrikste hedendaagse standaard is ingeligte en vrywillige toestemming. Ná die Tweede Wêreldoorlog is die Neurenberg-kode weens die Nazi's se misbruik van proefpersone opgestel, en later het die meeste lande en wetenskaplike vaktydskrifte die Verklaring van Helsinki aangeneem. Etiese twyfelagtige studies soos Stanley Milgram se gehoorsaamheidseksperimente en die Stanford-gevangenis-eksperiment het daartoe bygedra dat die reël ingevoer is. Die APA het etiese beginsels en 'n gedragskode vir die beroep opgestel,<ref name="American-Psychological-Association">American Psychological Association. (2016). Ethical principles of psychologists and code of conduct. [https://www.apa.org/ethics/code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180206013229/http://www.apa.org/ethics/code2002.html|date=6 Februarie 2018}}</ref> wat in 1951 as "Ethical Standards of Psychologists" ontstaan het en sedertdien herhaaldelik hersien is, in 2010 onder meer om te verhoed dat die kode gebruik word om die skending van menseregte te regverdig, nadat APA-lede aan ondervragings onder die Amerikaanse regering van George W. Bush deelgeneem het.<ref>{{Cite web |date=24 Februarie 2010 |title=American Psychological Association amends ethics code to address potential conflicts among professional ethics, legal authority and organizational demands |url=https://www.apa.org/news/press/releases/2010/02/ethics-code |access-date=9 November 2024 |publisher=APA.org}}</ref> Die Kanadese Sielkundevereniging het in 1986 'n eie kode ontwikkel, gegrond op respek vir die waardigheid van persone en volke, verantwoordelike sorg, integriteit in verhoudings en verantwoordelikheid teenoor die samelewing,<ref>{{Cite web |date=Januarie 2017 |title=Canadian Code of Ethics for Psychologists, Fourth Edition |url=https://cpa.ca/docs/File/Ethics/CPA_Code_2017_4thEd.pdf |access-date=9 November 2024}}</ref> en die European Federation of Psychologists' Associations het 'n modelkode op die beginsels van die Kanadese kode aangeneem.<ref>{{Cite web |year=2015 |title=Model Code of Ethics |url=https://www.efpa.eu/sites/default/files/2023-03/model-code-of-ethics.pdf |access-date=9 November 2024 |website=European Federation of Psychologists' Associations |archive-url=https://web.archive.org/web/20250930035605/https://www.efpa.eu/sites/default/files/2023-03/model-code-of-ethics.pdf |archive-date=30 September 2025 |url-status=dead}}</ref> Universiteite het etiekkomitees wat die regte (soos die vrywilligheid van deelname en privaatheid) en die welsyn van proefpersone beskerm, en 'n navorsingsprojek mag nie sonder hul goedkeuring uitgevoer word nie.<ref>American Psychological Association: [http://www.apa.org/research/responsible/index.aspx Responsible Conduct of Research]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181124162156/http://www.apa.org/research/responsible/index.aspx |date=24 November 2018 }}</ref> Van die belangrikste etiese vereistes vir sielkundiges is om net binne hul bevoegdheid te praktiseer, vertroulikheid te handhaaf en geen seksuele verhoudings met pasiënte aan te knoop nie, en seksuele wangedrag en skendings van vertroulikheid is van die algemeenste klagtes teen kliniese sielkundiges.<ref name="HandbookJones2">Stanley E. Jones, "Ethical Issues in Clinical Psychology", in Weiner (red.), ''Handbook of Psychology'' (2003), deel 8: ''Clinical Psychology''.</ref> Die beroepsetiek geld vir alle professionele kontak, ook vir terapie, beoordeling, onderrig, navorsing, getuienis in die hof en uitsprake teenoor die publiek en die media.<ref name="American-Psychological-Association" /> Etiekkomitees reguleer ook navorsing op diere. Volgens die etiese riglyne is die gebruik van diere vir wetenskaplike doeleindes slegs aanvaarbaar wanneer die voordele van die navorsing swaarder weeg as die liggaamlike of sielkundige skade aan die diere.<ref>{{cite journal |last1=Sherwin |first1=C.M. |last2=Christionsen |first2=S.B. |last3=Duncan |first3=I.J. |last4=Erhard |first4=H.W. |last5=Lay Jr. |first5=D.C. |last6=Mench |first6=J.A. |last7=O'Connor |first7=C.E. |last8=Petherick |first8=J.C. |year=2003 |title=Guidelines for the Ethical use of animals in the applied ethology studies |journal=Applied Animal Behaviour Science |volume=81 |issue=3 |pages=291-305 |doi=10.1016/s0168-1591(02)00288-5}}</ref> Die vergelykende sielkundige Harry Harlow is moreel veroordeel vir sy isolasie-eksperimente met resusape aan die Universiteit van Wisconsin, wat 'n diermodel van [[kliniese depressie]] moes oplewer.<ref name="Blum 2002">{{cite book |last=Blum |first=Deborah |title=Love at Goon Park: Harry Harlow and the science of affection |publisher=Perseus Pub |publication-place=Cambridge, MA |year=2002 |isbn=0-7382-0278-9 |oclc=50763066}}</ref>{{rp|218-219}} In die sielkunde bly dierenavorsing invloedryk, maar dit is steeds 'n onderwerp van akademiese debat. == Bekende sielkundiges == Van die beroemde sielkundiges sluit in: {{Div col}} * [[William James]] * [[Sigmund Freud]] * [[Carl Gustav Jung]] * [[Alfred Adler]] * [[Viktor Frankl]] * [[Erik Erikson]] * [[Henry Murray]] * [[B. F. Skinner]] * [[Albert Bandura]] * [[Gordon Allport]] * [[George Kelly]] * [[Jacques Lacan]] * [[Abraham Maslow]] * [[Carl Rogers]] * [[Stanislav Grof]] * [[Ken Wilber]] {{Div col end}} == Sien ook == * [[Psigiatrie]] * [[Dunning-Kruger-effek]] * [[Stockholmsindroom]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} === Bronne === {{Refbegin}} * Baker, David B. (red.). ''The Oxford Handbook of the History of Psychology''. Oxford University Press (''Oxford Library of Psychology''), 2012. {{ISBN|978-0-19-536655-6}} * Brock, Adrian C. (red.). ''Internationalizing the History of Psychology''. New York University Press, 2006. {{ISBN|978-0-8147-9944-4}} * Cina, Carol. "Social Science for Whom? A Structural History of Social Psychology." Doktorale proefskrif, State University of New York at Stony Brook, 1981. * Cocks, Geoffrey. ''Psychotherapy in the Third Reich: The Göring Institute'', 2de uitgawe. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 1997. {{ISBN|1-56000-904-7}} * Forgas, Joseph P., Kipling Williams, & Simon M. Laham. ''Social Motivation: Conscious and Unconscious Processes''. Cambridge University Press, 2005. {{ISBN|0-521-83254-3}} * Guthrie, Robert. ''Even the Rat was White: A Historical View of Psychology''. 2de uitgawe. Boston, Allyn and Bacon, 1998. {{ISBN|0-205-14993-6}} * Hock, Roger R. ''Forty Studies That Changed Psychology: Explorations Into the History of Psychological Research''. 4de uitgawe. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 2002. {{ISBN|978-0-13-032263-0}} * Morgan, Robert D., Tara L. Kuther, & Corey J. Habben. ''Life After Graduate School in Psychology: Insider's Advice from New Psychologists''. New York: Psychology Press, 2005. {{ISBN|1-84169-410-X}} * Shah, James Y., en Wendi L. Gardner. ''Handbook of Motivation Science''. New York: The Guilford Press, 2008. {{ISBN|978-1-59385-568-0}} * Wallace, Edwin R., IV, & John Gach (reds.), ''History of Psychiatry and Medical Psychology''; New York: Springer, 2008; {{ISBN|978-0-387-34708-0}} * Weiner, Bernard. ''Human Motivation''. Hoboken, NJ: Taylor and Francis, 2013. {{ISBN|978-0-8058-0711-0}} * Weiner, Irving B. ''Handbook of Psychology''. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2003. {{ISBN|0-471-17669-9}} ** Deel 1: ''History of Psychology''. Donald K. Freedheim (red.). {{ISBN|0-471-38320-1}} ** Deel 2: ''Research Methods in Psychology''. John A. Schinka & Wayne F. Velicer (reds.). {{ISBN|0-471-38513-1}} ** Deel 4: ''Experimental Psychology''. Alice F. Healy & Robert W. Proctor (reds.). {{ISBN|0-471-39262-6}} ** Deel 8: ''Clinical Psychology''. George Stricker & Thomas A. Widiger (reds.). {{ISBN|0-471-39263-4}} {{Refeindig}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Psychology}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Sielkunde| ]] j7wxqvsct84rdgto4ac83zenkv4heir 1969 0 414 3372404 2974685 2026-11-14T13:41:30Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Felix Baumgartner 3372404 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=A Man on the Moon, AS11-40-5903 (cropped).jpg|teks=Eerste maanlanding.}} Die '''jaar 1969''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 69ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Bouwerk aan die reuse [[Cahora Bassa-dam]] in [[Mosambiek]] begin. * Sirhan Sirhan word gevonnis vir die sluipmoord op Robert F. Kennedy. * [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] [[kommunisme|kommunisteparty]]-voorsitter [[Alexander Dubček]] word ontslaan. * [[3 Maart]] – [[Apollo 9]] word gelanseer. * [[17 Maart]] – Die [[Israel]]se Meir-kabinet onder leiding van eerste minister [[Golda Meir]] word geïnstalleer. * [[16 Mei]] – [[Wenera-ruimteprogram]]: ''[[Wenera 5]]'', ’n onbemande [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ruimtetuig]], land op [[Venus (planeet)|Venus]]. * [[22 Mei]] – [[Apollo 10]] se [[Apollo-maanmodule|maan-eenheid]] vlieg binne 15&nbsp;400&nbsp;m van die [[maan]] se oppervlakte verby. * [[27 Junie]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[VSA]] in. * [[14 Julie]] – [[El Salvador]] val [[Honduras]] binne, die begin van die sg. ''[[Sokkeroorlog]]''. * [[20 Julie]] – [[Neil Armstrong]] en [[Buzz Aldrin]] doen die eerste [[maanlanding]] in die [[Apollo-maanmodule|maanlandingstuig]], "Eagle". * [[29 September]] – Die [[Bolandse aardbewing van 1969]] van 6,5 op die [[Richterskaal]] tref die [[Wes-Kaap]], en nege mense sterf toe [[Tulbagh]] die kwaaiste getref is. * [[15 Desember]] – [[Albino Luciani]] (later [[Pous Johannes Paulus I]]) word patriarg van [[Venesië]]. * [[17 Desember]] – Die [[Amerikaanse Lugmag]] kondig aan dat sy vlieënde-pieringondersoeke geen getuienis ontbloot het oor die bestaan van 'n buite-aardse ruimtetuig nie. * [[18 Desember]] – Die Britse parlement skaf die doodstraf af vir moord. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Nicholas Gleaves]], Engelse akteur en skrywer. * [[3 Januarie]] – [[Michael Schumacher]], Duitse sewemalige [[Formule Een]]-wêreldrenmotorkampioen. * [[5 Januarie]] – [[Marilyn Manson]], Amerikaanse akteur en sanger. * [[21 Januarie]] – [[Karina Lombard]], Amerikaanse aktrise, komponis en vervaardiger. * [[10 Februarie]] – [[Jan Kees de Jager]], Nederlandse politikus. * 10 Februarie – [[James Small]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2019]]). * [[27 Maart]] – [[Mariah Carey]], Amerikaanse sangeres. * 27 Maart – [[Pauley Perrette]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en regisseuse. * [[2 April]] – [[Mariella Ahrens]], Duitse aktrise. * [[20 April]] – [[Felix Baumgartner]], Oostenrykse valskermspringer, waaghals en [[GABA-spronge|GABA-springer]] († [[2025]]). * [[25 April]] – [[Renée Zellweger]], Amerikaanse aktrise. * [[2 Mei]] – [[Brian Lara]], [[Trinidad en Tobago|Trinidadse]] [[krieket]]speler. * [[14 Mei]] – [[Cate Blanchett]], Australiese aktrise. * [[23 Mei]] – [[Kobie van Rensburg]], Suid-Afrikaanse tenoor en operadirekteur. * [[25 Mei]] – [[Anne Heche]], Amerikaanse aktrise, skryfster en vervaardiger († [[2022]]). * [[6 Junie]] – [[Erik Prince]], Amerikaanse sakeman, voormalige VSA Vloot SEAL-offisier en die stigter van die [[private militêre maatskappy]] Blackwater. * [[14 Junie]] – [[Steffi Graf]], [[Duitsers|Duitse]] vrouetennisspeler. * [[9 Julie]] – [[Gert-Jan Segers]], Nederlandse politikus. * [[10 Julie]] – [[Jonas Kaufmann]], Duitse [[opera]]tenoor. * [[26 Julie]] – [[Randall Abrahams]], Suid-Afrikaanse radio- en televisiebesigheidspersoon en musiekprodusent. * [[27 Julie]] – [[Jonty Rhodes]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[23 Augustus]] – [[Tinus Linee]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († [[2014]]). * [[13 September]] – [[Shane Warne]], Australiese krieketspeler († [[2022]]). * [[14 September]] – [[Kallie Kriel]], [[HUB]] van die Suid-Afrikaanse burgerregte-organisasie [[AfriForum]]. * [[20 September]] – [[Mark Pilgrim]], Suid-Afrikaanse mediapersoonlikheid († [[2023]]). * [[25 September]] – [[Catherine Zeta-Jones]], Walliese aktrise. * 25 September – [[Hansie Cronjé]], Suid-Afrikaanse [[krieket]]kaptein († [[2002]]). * [[6 Oktober]] – [[Hyun Jung-hwa]], vroue-[[tafeltennis]]speler van [[Suid-Korea]]. * [[17 Oktober]] – [[Ernie Els]], Suid-Afrikaanse beroepsgholfspeler. * [[4 November]] – [[Matthew McConaughey]], Amerikaanse akteur. * [[12 November]] – [[Ian Bremmer]], Amerikaanse politikoloog, skrywer en entrepreneur wat fokus op globale politieke risiko. * [[24 Desember]] – [[Sean Cameron Michael]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[25 Desember]] – [[Lili Haydn]], Kanadese aktrise en komponis. * [[28 Desember]] – [[Linus Torvalds]], Finse rekenaarwetenskaplike en skepper van [[Linux]]. * [[30 Desember]] – [[Toks van der Linde]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler en tv-rugbykommentator. == Sterftes == * [[20 Februarie]] – [[Ernest Ansermet]], Switserse dirigent (* [[1883]]). * [[26 Februarie]] – [[Levi Eshkol]], Israelse politikus (eerste minister) (* [[1895]]). * [[28 Maart]] – [[Dwight D. Eisenhower]], Generaal in die [[Amerikaanse Weermag]] en 34ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1890]]) * [[30 Maart]] – [[Terence Macleane Salter]], Brits-Suid-Afrikaanse plantversamelaar en [[Plantkunde|plantkundige]] (* [[1883]]) * [[12 April]] – [[D.F. Malherbe]], Afrikaanse digter en dramaturg (* [[1881]]). * [[29 April]] – [[Julius Katchen]], Amerikaanse pianis (* [[1926]]). * [[26 Mei]] – [[Helga Uys]], Duits-gebore konsertpianis, moeder van [[Pieter-Dirk Uys]] (* [[1908]]). * [[31 Mei]] – [[Tom Naudé]], Suid-Afrikaanse politikus en waarnemende [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1967–1968) (* [[1889]]). * [[22 Junie]] – [[Judy Garland]], Amerikaanse sanger, akteur (* [[1922]]). * [[3 Julie]] – [[Brian Jones]], Britse multi-instrumentalis, stigterslid van ''[[The Rolling Stones]]'' (* [[1942]]). * [[5 Julie]] – [[Walter Gropius]], Duitse argitek (* [[1883]]). * 5 Julie – [[Wilhelm Backhaus]], Duitse pianis en pedagoog (* [[1884]]). * [[22 Julie]] – [[Bertha Solomon]], Suid-Afrikaanse feminis en Volksraadslid vir [[Jeppes (kiesafdeling)|Jeppes]] van 1938 tot 1958 (* [[1892]]). * [[9 Augustus]] – [[Sharon Tate]], Amerikaanse aktrise (* [[1943]]). * [[15 Augustus]] &ndash; [[Stijn Streuvels]], Vlaamse skrywer (* [[1871]]). * [[19 Augustus]] – [[Ludwig Mies van der Rohe]], Duitse argitek, (* [[1886]]). * [[12 Oktober]] – [[Sonja Henie]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1912]]). * [[21 Oktober]] – [[Jack Kerouac]], Amerikaanse skrywer, (* [[1922]]). * [[26 Oktober]] – [[Jeremy Schulman]], Suid-Afrikaanse violis en dirigent (* [[1896]]). * [[18 November]] – [[Gus McNaughton]], Engelse akteur en skrywer (* [[1881]]). [[Kategorie:1969| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] acaodfi8hsqi96qhwkzcy153mxtwsle 20 April 0 437 3372403 2858409 2026-11-14T13:40:06Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Felix Baumgartner 3372403 wikitext text/x-wiki {{AprilKalender}} '''20 April''' is die 110de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (111de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 255 dae. == Gebeure == * [[1455]] – [[Pous Callixtus III]] word gekroon deur kardinaal Prospero Colonna. * [[1499]] – Swabiese oorlog: Veldslag van Frastenz. Die troepe van die Switserse Bondgenootskap seëvier oor die Oostenrykers. * [[1546]] – [[Giovanni Angelo Medici]] (later [[Pous Pius IV]]) word tot biskop gewy. * [[1657]] – [[Jode]] van New Amsterdam (later [[New York Stad]]) verkry vryheid van geloof. * [[1862]] – Die eerste [[pasteurisasie]]toets word voltooi deur [[Louis Pasteur]] en Claude Bernard. * [[1902]] – [[Pierre Curie|Pierre]] en [[Marie Curie]] isoleer [[radium]]. * [[1917]] – [[Eugenio Pacelli]] (later [[Pous Pius XII]]) word titulêr aartsbiskop van Sardes en nuntius in [[Duitsland]]. * [[1926]] – Western Electric en Warner Bros. kondig Vitaphone aan, 'n proses om klank by film te voeg. * [[1968]] – 'n [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] [[Boeing 707]], [[SAL Vlug 228]], val tydens opstyging vanaf [[Windhoek]], [[Suidwes-Afrika]] en 123 sterf. * [[1972]] – Die ruimtetuig [[Apollo 16]] land op die [[maan]]. * [[1994]] – [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrika se nuwe nasionale vlag]] word in die [[Staatskoerant]] afgekondig en in gebruik geneem. * [[2001]] – Die beweging teen globalisering hou 'n beraad en groot betoging teen die Vrye handelarea van die Amerikas-beraad in [[Quebecstad]], [[Quebec]]. * [[2010]] – Die [[Deepwater Horizon-oliestorting]] vind plaas in die [[Golf van Meksiko]]. == Geboortes == * [[571]] – Profeet [[Mohammed]] (P.B.U.H.) († waarskynlik [[634]]). * [[1749]] – [[Jacob Abraham de Mist]], staatshoof van die Bataafse Republiek en kommissaris-generaal van die [[Kaapkolonie]] († [[1823]]). * [[1808]] – [[Napoleon III van Frankryk|Charles Louis Napoleon Bonaparte]], keiser en bekend as Napoleon III van Frankryk († [[1873]]). * [[1865]] – [[Louis Mann]], Amerikaanse [[akteur]] († [[1931]]). * [[1870]] – [[William H. Andrews]], die eerste Algemene Sekretaris van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese Party van Suid-Afrika]] († [[1950]]). * [[1889]] – [[Adolf Hitler]], Duitse politikus en diktator († [[1945]]). * [[1893]] – [[Joan Miró]], Spaans-Katalaanse skilder († [[1983]]). * [[1893]] – [[Harold Lloyd]], Amerikaanse akteur († [[1971]]). * [[1922]] – [[Klaas Steytler]], [[Suid-Afrika]]anse [[skrywer]] († [[1998]]). * [[1927]] – [[Chris Heunis]], Suid-Afrikaanse regter, politikus en lid van die [[Nasionale Party]] († [[2006]]). * [[1939]] – [[Gro Harlem Brundtland]], politikus en Eerste Minister van [[Noorweë]]. * [[1941]] – [[Ryan O'Neal]], Amerikaanse akteur († [[2023]]). * [[1943]] – [[Edie Sedgwick]], Amerikaanse aktrise († [[1971]]). * [[1949]] – [[Jessica Lange]], Amerikaanse aktrise. * [[1955]] – [[Hans-Peter Künzi]], navorser in [[topologie]] en kategorieteorie in die wiskundedepartement aan die [[Universiteit van Kaapstad]] († [[2020]]). * [[1964]] – [[Andy Serkis]], Engelse akteur. * [[1969]] – [[Felix Baumgartner]], Oostenrykse valskermspringer, waaghals en [[GABA-spronge|GABA-springer]] († [[2025]]). * [[1976]] – [[Joey Lawrence]], Amerikaanse akteur. * [[1983]] – [[Miranda Kerr]], Australiese model en sakevrou. * [[1991]] – [[Marieke Lucas Rijneveld]], Nederlandse skrywer en wenner van die [[Bookerprys]] in 2020. == Sterftes == * [[1164]] – [[Teenpous Victor IV (Octavianus)]] (*[[1095]]). * [[1314]] – [[Pous Clemens V]], die 195ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1264]]). * [[1893]] – [[Jan Viljoen]], pionier, soldaat en jagter (* [[1812]]). * [[1912]] – [[Bram Stoker]], Ierse skrywer (* [[1847]]). * [[1947]] – [[Christiaan X van Denemarke]], latere koning van [[Denemarke]] en koning van [[Ysland]] (* [[1870]]). * [[1984]] – [[Fred le Roux]], Afrikaanse joernalis, lektor en redakteur (* [[1913]]). * [[1990]] – [[Hannah du Plessis]], Afrikaanse skrywer van liefdes[[roman]]s (* [[1920]]). * [[1992]] – [[Benny Hill]], Engelse komediant (* [[1924]]). * [[2001]] – [[Giuseppe Sinopoli]], Italiaanse komponis, arts en antropoloog (* [[1946]]). * [[2016]] – [[Victoria Wood]], Britse aktrise (* [[1953]]). * [[2021]] – [[Idriss Déby]], president van [[Tsjaad]] (* [[1952]]). * [[2022]] – [[Robert Morse]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[2024]] – [[Andrew Davis]], Engelse [[dirigent]] (* [[1944]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * "Smoke out", rook [[dagga]] dag, in [[Kanada]] en die [[VSA]]. [[Kategorie:April]] 7msjxtplbggw8rpmldvhtim1jj0vqsa 1944 0 482 3372460 3279654 2026-11-14T15:43:43Z Oesjaar 7467 /* Gebeure */ Verbeter 3372460 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Auschwitz II (Birkenau), april 2014, photo 1.jpg|teks=Auschwitz II (Birkenau)}} Die '''jaar 1944''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Saterdag]] begin het. Dit was die 44ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * 'n Beperkte uitgawe van 200 kopië van ''The book of Thoth: a short essay on the Tarot of the Egyptians'' word deur [[Aleister Crowley]] uitgegee waarin hy die Thoth [[Tarot]] uiteensit. * [[Bevryding van Parys]] * [[Oranjemund]] word gestig. * [[22 Februarie]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Nijmegen]] word per ongeluk gebombardeer deur die geallieerde magte. Byna 800 mense sterf en groot dele van die ou binnestad is verwoes. * [[24 Maart]] – Tweede Wêreldoorlog: Gevange [[Geallieerdes|geallieerde soldate]] begin die groot ontsnapping (Engels: ''Great Escape''), toe hulle uit die [[Stalag Luft III]], 'n krygsgevangenekamp wat deur die [[Luftwaffe]] bedryf is, ontsnap. * [[10 April]] – [[Henry Ford II]] word aangewys as adjunkpresident van die [[Ford Motormaatskappy]]. * [[4 Junie]] – Tweede Wêreldoorlog: Geallieerde magte verower [[Rome]]. * [[6 Junie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die geallieerde magte land in [[Normandië]]. * [[16 Junie]] – Die [[Ysland#Die Yslandse regstelsel: Die Alþingi|Alþingi]] van die onafhanklike [[Ysland]] neem 'n [[grondwet]] aan. * [[17 Junie]] – [[Ysland]] word 'n [[republiek]]. * [[19 Junie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Slag van die Filippynse See]] begin. * [[20 Julie]] – [[Adolf Hitler]] oorleef die 20 Julie-komplot, 'n sluipmoordpoging gelei deur [[Claus von Stauffenberg]]. * [[22 Julie]] – Stigting van die [[Internasionale Monetêre Fonds]]. * [[4 Augustus]] – Tweede Wêreldoorlog: 'n [[Nederland]]se informant lei die [[Gestapo]] na waar [[Anne Frank]] en haar familie gevind word. * [[8 Augustus]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde Magte]] begin [[Operasie Totalize]]. * [[15 Augustus]] – Tweede Wêreldoorlog: Operasie Dragoon vind plaas, die inval in die suide van Frankryk vanuit die [[Middellandse See]]. * [[11 September]] – Tweede Wêreldoorlog: Die Duitse stad [[Darmstadt]] word verwoes deur die [[Koninklike Britse Lugmag]] in wat bekend staan as die [[Brandnag]]. * [[22 Oktober]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Slag van Leyte Golf]] begin. * [[28 November]] – Tweede Wêreldoorlog: Die Amerikaanse duikboot [[USS Archerfish (SS-311)|USS Archerfish]] kelder die vliegdekskip ''Shinano''. * [[3 Desember]] – Tweede Wêreldoorlog: [[Amerikaanse Gewapende Magte]] steek die Saarrivier in [[Duitsland]] oor. * [[7 Desember]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[VSA|Verenigde State]] kondig aan dat al ses die [[Japan]]nese [[vliegdekskepe]] wat betrokke was by die lugbomaanval op [[Pearl Harbor]], gesink is. * [[17 Desember]] – Tweede Wêreldoorlog: Malmedy-menseslagting: [[Waffen-SS]] troepe vuur met [[masjiengeweer|masjiengewere]] op omtrent 150 ongewapende krygsgevangenes naby [[Malmedy]], [[België]]. == Geboortes == * [[6 Januarie]] – [[Bonnie Franklin]], Amerikaanse aktrise († [[2013]]). * [[17 Januarie]] – [[Françoise Hardy]], Franse sangeres, liedjieskryfster, komponis en aktrise. * [[23 Januarie]] – [[Rutger Hauer]], Nederlandse akteur, skrywer en omgewingsaktivis († [[2019]]). * [[28 Januarie]] – [[John Tavener]], Engelse komponis († 2013). * [[2 Februarie]] – [[Andrew Davis]], Engelse [[dirigent]] († [[2024]]). * [[7 Februarie]] – [[Antoni Wit]], Poolse dirigent. * [[13 Februarie]] – [[Tim Couzens]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2016]]). * 13 Februarie – [[Jerry Springer]], Amerikaanse televisieaanbieder († [[2023]]). * [[21 Februarie]] – [[Herman De Coninck]], Belgiese digter, essayis, joernalis en uitgewer († [[1997]]). * [[27 Februarie]] – [[Graeme Pollock]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[29 Februarie]] – [[Dennis Farina]], Amerikaanse akteur († 2013). * [[6 Maart]] – [[Kiri Te Kanawa]], Nieu-Seelandse operasangeres. * [[9 Maart]] – [[Attie du Plessis]], Suid-Afrikaanse sakeleier en uitvoerende direkteur van [[Sanlam]] († [[2019]]). * [[15 Maart]] – [[André Fourie]], Suid-Afrikaanse [[politikus]] en oud-kabinetsminister. * [[21 Maart]] – [[Hilary Minster]], Britse akteur († [[1999]]). * [[22 Maart]] – [[Phil du Plessis]], Afrikaanse digter († [[2011]]). * [[24 Maart]] – [[R. Lee Ermey]], Amerikaanse akteur († [[2018]]). * [[26 Maart]] – [[Diana Ross]], Amerikaanse sangeres. * [[3 April]] – [[Tony Orlando]], Amerikaanse sanger (Tony Orlando and Dawn). * 3 April – [[Cass Abrahams]], Suid-Afrikaanse sjef, restaurateur, kookboekskrywer († [[2026]]). * [[30 April]] – [[Jill Clayburgh]], Amerikaanse aktrise († [[2010]]). * [[4 Mei]] – [[Monica Bleibtreu]], Oostenrykse aktrise († [[2009]]). * [[5 Mei]] – [[John Rhys-Davies]], [[Wallis|Walliese]] akteur. * [[14 Mei]] – [[George Lucas]], Amerikaanse rolprentregisseur en -vervaardiger. * [[15 Mei]] – [[Roy Bhaskar]], Engelse wetenskapfilosoof wat veral bekend is as die inisieerder van die filosofiese beweging van [[kritiese realisme]] (KR). († [[2014]]). * [[20 Mei]] – [[Joe Cocker]], Engelse sanger († [[2014]]). * [[20 Mei]] – [[Dietrich Mateschitz]], Oostenrykse entrepreneur. * [[25 Mei]] – Pierre Bachelet, Franse sanger en liedjieskrywer († [[2005]]). * [[28 Mei]] – [[Sondra Locke]], Amerikaanse aktrise († [[2018]]). * [[1 Junie]] – [[Guy Scott]], Zambiese politikus en waarnemende president († [[2026]]). * [[24 Junie]] – [[Jeff Beck]], Britse musikant († [[2023]]). * [[31 Julie]] – [[Louis van Rensburg]], Afrikaanse sanger, komponis en liedjieskrywer († [[2012]]). * [[8 Augustus]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer († [[2026]]). * [[15 Augustus]] − [[Gianfranco Ferré]], Italiaanse modeontwerper en entrepreneur († [[2007]]). * [[19 Augustus]] – [[Sam de Beer]], Suid-Afrikaanse politikus en oud-kabinetminister. * [[21 Augustus]] – [[Eleanor Baker]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2002]]). * [[24 Augustus]] – [[Gregory Jarvis]], Amerikaanse [[ingenieur]] en [[ruimtevaarder]], sterf in [[Challenger-ramp]] († [[1986]]). * [[26 Augustus]] – [[Ron Huldai]], Israelse generaal, entrepreneur, skoolhoof en burgemeester († [[2012]]). * [[27 Augustus]] – [[Barbara Trentham]], Amerikaanse aktrise en model († [[2013]]). * [[2 Oktober]] − [[Ton Koopman]], Nederlandse dirigent, orrelis, klavesimbelspeler en musikoloog. * [[3 Oktober]] – [[Siegfried & Roy|Roy Horn]], Amerikaanse vermaaklikheidpersoonlikheid († [[2020]]). * [[8 Oktober]] – [[Jean-Yves Ollivier]], Franse sakeman en parallel-diplomaat. * [[17 Desember]] – [[Bernard Hill]], Engelse akteur in [[Titanic (rolprent)|Titanic]] († [[2024]]). * [[23 Desember]] – [[Naoko Fukatsu]], vrouetafeltennisspeler van Japan. * [[27 Desember]] – [[Makhenkesi Stofile]], Suid-Afrikaanse politikus († 2016). * [[28 Desember]] – [[Kary Mullis]], Amerikaanse [[Biochemie|biochemikus]] († [[2019]]). * 28 Desember – [[John Komlos]], Amerikaanse ekonomiese historikus. == Sterftes == * [[1 Januarie]] – [[Edwin Lutyens]], Britse argitek (* [[1869]]). * [[23 Januarie]] – [[Edvard Munch]], Noorweegse skilder (* [[1863]]). * [[1 Februarie]] – [[Piet Mondriaan]], Nederlandse skilder (* [[1872]]). * [[24 Februarie]] – [[Paul Charles Édouard Bertrand]], [[Frankryk|Franse]] paleobotanis (* [[1879]]). * [[17 Maart]] – [[Sarel Eloff]], Boere-kommandant van die ZAR en 'n kleinseun van pres. [[Paul Kruger]] (* [[1870]]). * [[29 Maart]] – [[Roger Bushell]], meesterbrein agter die ontsnapping uit [[Stalag Luft III]] (* [[1910]]). * [[5 Mei]] – [[Bertha Benz]], Duitse motorkarpionier en vrou van [[Karl Benz]] (* [[1849]]). * [[23 Mei]] – [[Grete Berger]], [[Duitsland|Duitse]] aktrise (* [[1883]]). * [[28 Junie]] – [[Friedrich Dollmann]], Duitse generaal (* [[1882]]). * [[20 Julie]] – Ds. [[David Wilcocks]], Afrikaanse predikant wat tronkstraf uitgedien het vir dankgebede ná Boereoorwinnings by [[Colenso]] en [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]] (* [[1861]]). * [[31 Julie]] – Antoine de Saint-Exupéry, Franse skrywer en vlieënier (* [[1900]]). * [[8 Augustus]] – [[Erwin von Witzleben]], Duitse generale veldmaarskalk tydens die Tweede Wêreldoorlog (* [[1881]]). * [[19 Augustus]] – [[Günther von Kluge]], Nazi-Duitse veldmaarskalk tydens die Tweede Wêreldoorlog (* [[1882]]). * [[23 Augustus]] – [[Abdülmecid II]], laaste kalief van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1868]]). * [[19 Oktober]] – [[Deneys Reitz]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister, soldaat en skrywer (* 1882). * [[24 November]] – [[Joan Morice]], die eerste vrou om as 'n veearts in Suid-Afrika te kwalifiseer (* [[1904]]). * [[3 Desember]] – [[Prins Andreas van Griekeland en Denemarke]] (* 1882). * [[13 Desember]] – [[Lupe Vélez]], Amerikaanse aktrise (* [[1908]]). [[Kategorie:1944| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] kz88fbg5jp83sr57ns61wdj1s03dob0 1943 0 483 3372393 3370713 2026-11-14T13:09:15Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Wynand Malan 3372393 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Wrecks in the Ironbottom Sound.jpg|teks=Skeepswrakke naby Guadalcanal}} Die '''jaar 1943''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 43ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[10 Januarie]] – Die [[Meliskerk]], Nederlandse vragskip vol wapens en ammunisie, vergaan ’n paar [[seemyl]]e noordoos van [[Port St. Johns]], [[Suid-Afrika]]. * [[14 Januarie]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Casablanca Konferensie]] begin. * [[2 Februarie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Slag van Stalingrad]] eindig met 91 000 uitgeputte Duitse soldate wat deur die [[Rooi Leër]] gevange geneem word. * [[9 Februarie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Slag van Guadalcanal]] in die [[Solomoneilande]] eindig, wat aan die Geallieerde magte 'n sleuteloorwinning in die Stille Oseaanoorlog oor die [[Japannese Keiserlike Vloot]] verskaf. * [[22 Februarie]] – Tweede Wêreldoorlog: Lede van die ''White Rose Society'' word skuldig bevind aan hoogverraad en word per [[guillotine]] deur die Naziregering in [[Duitsland]] tereggestel. * [[2 Maart]] − [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Australië|Australiese]] en [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[lugmag]]te val 'n groot konvooi van die [[Japan]]nese [[vloot]] onderweg na [[Nieu-Guinee]] in die [[Slag van die Bismarcksee]] aan. * [[14 Maart]] – Die Britse [[duikboot]], ''HMS Thunderbolt'', die voormalige ''[[HMS Thetis]]'', word vir die tweede en laaste keer gesink. * [[19 April]] – Die ghetto-opstand in [[Warschau]]. * [[24 Mei]] – [[Holocaust]]: [[Josef Mengele]] word hoof mediese offisier in [[Auschwitz]] [[konsentrasiekamp]]. * 24 Mei – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Admiraal [[Karl Dönitz]] beëindig die U-bootoorlog in die Noord-Atlantiese Oseaan weens die hoë verliese aan Duitse kant. * [[25 Junie]] – Smith-Conally anti-stakingswet in die VSA Kongres aanvaar. * [[9 Julie]] – Tweede Wêreldoorlog: [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] valskermstroepe land in [[Sisilië]] en Operasie Husky begin. * [[10 Julie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die Geallieerdes troepe val [[Sisilië]] in met seelandings. * [[24 Julie]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Brittanje|Britse]] ''[[Britse Lugmag|Royal Air Force]]'' en die [[Verenigde State]] se ''[[United States Army Air Forces|Army Air Forces]]'' begin met [[Operasie Gomorrha]]: 'n reeks bomaanvalle op [[Hamburg]]. * [[17 Augustus]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[bomwerper]] [[Schweinfurt-Regensburg-sending]] vind plaas. * [[23 September]] – Tweede Wêreldoorlog: Amerikaanse lugaanvalle verwoes die sentrale deel van die stad [[Nantes]], [[Frankryk]], en naastenby 1 500 inwoners sterf. * [[28 November]] – Die begin van die Teheran-konferensie tussen [[Franklin D. Roosevelt]], [[Winston Churchill]] en [[Josef Stalin]]. * [[26 Desember]] – Tweede Wêreldoorlog: Die [[Slag van Noord-Kaap]] vind plaas en die ''[[Scharnhorst]]'' word gekelder. == Geboortes == * [[14 Januarie]] – [[Mariss Jansons]], [[Letland|Letse]] [[dirigent]] († [[2019]]). * [[19 Januarie]] – [[Bertie Reed]], Suid-Afrikaanse [[seilvaart|seiljagvaarder]] († [[2006]]). * [[24 Januarie]] – [[Sharon Tate]], Amerikaanse aktrise († [[1969]]). * [[26 Januarie]] – [[Soad Hosny]], Egiptiese aktrise († [[2001]]). * [[5 Februarie]] – [[Michael Mann]], Amerikaanse rolprentvervaardiger en draaiboekskrywer. * [[22 Februarie]] – [[Horst Köhler]], Duitse president († [[2025]]). * [[27 Februarie]] – [[Carlos Parreira]], [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]afrigter. * [[9 Maart]] – [[Piet Welgemoed]], voormalige professor in vervoerekonomie, Suid-Afrikaanse sakeman en [[politikus]]. * [[16 Maart]] – [[John Leeson]], Engelse akteur († [[2026]]). * [[19 Maart]] – [[Engemi Ferreira]], [[Afrikaanse skrywer]] en [[dramaturg]] († 2019). * [[28 Maart]] – [[Conchata Ferrell]], Amerikaanse aktrise, († [[2020]]). * [[29 Maart]] – [[Vangelis]], Griekse komponis († [[2022]]). * [[20 April]] – [[Edie Sedgwick]], Amerikaanse aktrise († [[1971]]). * [[21 April]] – [[Hannes Viljoen]], [[Springbokke|Springbok]]-[[vleuel]] († [[2021]]) * [[26 April]] − [[Peter Zumthor]], Switserse argitek. * [[30 April]] – [[Frederick Chiluba]], Zambiese president († [[2011]]). * [[5 Mei]] – [[Michael Palin]], komediant (''Monty Python''). * [[9 Mei]] – [[Colin Pillinger]], Britse planetêre wetenskaplike († [[2014]]). * [[19 Mei]] – [[Hennie Smit]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[25 Mei]] – [[Wynand Malan]], Suid-Afrikaanse oud-politikus en voormalige Volksraadslid van die [[Nasionale Party]] vir Randburg. * [[30 Mei]] – [[Ken Andrew]], Suid-Afrikaanse politikus en parlementslid van die [[Demokratiese Alliansie]]. * [[8 Junie]] – [[Thijs Nel]], Suid-Afrikaanse [[kunstenaar]], [[dramaturg]] en [[skrywer]] († 2020). * [[9 Junie]] – [[Charles Saatchi]], Britse entrepreneur en kunsversamelaar. * [[23 Junie]] – [[James Levine]], Amerikaanse [[dirigent]] en [[pianis]] († 2021). * [[26 Junie]] – [[Pierre Fourie (bokser)|Pierre Fourie]], Suid-Afrikaanse bokskampioen († [[1980]]). * [[20 Julie]] – [[Wendy Richard]], Engelse aktrise († [[2009]]). * [[17 Augustus]] – [[Mikola Sjmatko]], Oekraïense beeldhouer, professor en skilder. * [[19 Augustus]] – [[Sid Going]], Nieu-Seelandse rugbyspeler († [[2024]]). * [[21 Augustus]] – [[Tolla van der Merwe]], Suid-Afrikaanse storieverteller en komediant († [[2000]]). * [[22 Augustus]] – [[Nahas Angula]], [[Namibië|Namibiese]] politikus. * [[28 Augustus]] – [[Surayud Chulanont]], oud-Thaise politikus. * [[30 Augustus]] – [[John Kani]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[12 September]] – [[Michael Ondaatje]], Kanadese skrywer. * [[29 September]] – [[Mohammad Khatami]], [[Iran]]nese geleerde, vyfde President van die Islamitiese Republiek van Iran (1997–2005). * [[15 Oktober]] – [[Penny Marshall]], Amerikaanse aktrise († [[2018]]). * [[18 Oktober]] – [[Phyllis Spira]], Suid-Afrikaanse ballerina († [[2008]]). * [[29 Oktober]] – [[Don Simpson]], Amerikaanse rolprentvervaardiger, akteur en skrywer († [[1996]]). * [[5 November]] – [[Sam Shepard]], Amerikaanse akteur en skrywer († [[2017]]). * [[7 November]] – [[Khalifa Haftar]] Libiese krygsheer. * [[21 November]] – [[Jacques Laffite]], Franse [[Formule Een]]renjaer. * [[23 November]] – [[Günther Beckstein]], Duitse advokaat en politikus. * [[6 Desember]] – [[John Ellis Bowlt]], Engelse kunshistorikus en hoogleraar. * [[8 Desember]] – [[Jim Morrison]], Amerikaanse sanger van die groep ''The Doors'' († 1971). * [[9 Desember]] – [[Vaclav Smil]], Tsjeggies-Kanadese wetenskaplike en beleidsontleder. * [[18 Desember]] – [[Steve Biko]], Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktivis († [[1977]]). * [[31 Desember]] – [[John Denver]], Amerikaanse sanger († [[1997]]). == Sterftes == * [[7 Januarie]] – [[Nikola Tesla]], in Oostenryk gebore, Amerikaanse uitvinder, fisikus, meganiese ingenieur, elektroniese ingenieur en [[futuris]] (* [[1856]]). * [[12 Januarie]] – [[Jan Campert]], [[Nederland]]se joernalis, [[digter]] en skrywer (* [[1902]]). * [[18 Januarie]] – [[Johannes Egbertus Vixseboxse]], ’n Nederlands-gebore Suid-Afrikaanse argitek en bouaannemer (* [[1863]]). * [[20 Januarie]] – [[Ambrose Lomax]], Suid-Afrikaanse apteker en fotograaf (* [[1867]]). * [[22 Februarie]] – [[Sophie Scholl]], weerstandsvegter met die ''White Rose'' in [[Nazi-Duitsland]] (* [[1921]]). * [[14 Maart]] – [[P.C. Boutens|Pieter Cornelis Boutens]], Nederlandse digter en klassikus.(* [[1870]]). * [[23 Maart]] – [[Sergei Rachmaninoff]], Russiese komponis (* [[1873]]). * [[3 April]] – [[Conrad Veidt]], Duitse gebore Amerikaanse filmakteur (* [[1893]]). * [[17 Julie]] – Sir [[Patrick Duncan]], Britse politikus en sesde [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] (1937–1943) (* [[1870]]). * [[21 Julie]] – [[Charley Paddock]], Amerikaanse atleet en akteur (* [[1900]]). * [[20 September]] – [[Ferdinand von Sammern-Frankenegg]], Duitse SS-bevelvoerder (* [[17 Maart]] [[1897]]). * 20 September – [[Andrew Murray McGregor]], predikant van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], waarvan 'n kwarteeu in die [[NG gemeente Drieankerbaai]], [[Kaapstad]] (* [[1873]]). * [[7 Oktober]] – Ds. [[Paul Nel]], leraar van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en moderator van die [[Transvaal]]se Kerk (* [[1867]]). * 7 Oktober – [[Gustav Preller]], joernalis, redakteur en geskiedskrywer (* [[1875]]). * [[19 Oktober]] – [[Camille Claudel]], Franse beeldhoudster (* [[1864]]). * [[2 Desember]] – [[Nordahl Grieg]], [[Noorweë|Noorse]] skrywer en joernalis (* [[1902]]). [[Kategorie:1943| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] qtmpb9uh3mdjyaoo2twuhlaouui4quy 25 Mei 0 2150 3372394 2905089 2026-11-14T13:10:59Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Wynand Malan 3372394 wikitext text/x-wiki {{MeiKalender}} '''25 Mei''' is die 145ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (146ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 220 dae. == Gebeure == * 556 v.C. – Nabonidus verdring Labashi-Marduk van die troon van [[Babilonië]]. * [[1085]] – Alfons VI van León verower die stad [[Toledo]] van die More. * [[1420]] – [[Hendrik die Seevaarder]] word Grootmeester van die Orde van Christus, die [[Portugese]] opvolger van die [[Orde van die Tempeliers]]. * [[1521]] – Edik van Worms: [[Martin Luther]] word voëlvry en 'n [[kettery|ketter]] verklaar deur die Ryksdag van Worms. * [[1572]] – [[Pous Gregorius XIII]] word in [[Rome]] gekroon deur kardinaal Innocenzo del Monte. * [[1625]] – [[Pous Urbanus VIII]] verklaar Elisabeth van Portugal heilig. * [[1675]] – [[Pous Clemens X]] verklaar Ollegarius van Tarragona salig. * [[1810]] – Mei-rewolusie: Burgers van [[Buenos Aires]] gooi die [[Spanje|Spaanse]] onderkoning uit en verklaar die eerste onafhanklike plaaslike [[regering]] in [[Argentinië]]. * [[1842]] – [[Christian Doppler]] hou in [[Praag]] sy beroemde voordrag: ''"Über das farbige Licht der Doppelsterne und einige anderer Gestirne des Himmels"''. * [[1854]] – Stigting van die kultureel-politieke beweging ''Félibrige'' in [[Oksitanië]], [[Frankryk]]. * [[1895]] – Die [[Republiek van Formosa]] word ingehuldig in [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] en [[onafhanklikheid]] van [[Qing-dinastie|Qing-China]] verklaar. Tang Ching-sung is die eerste president. * [[1914]] – [[Giacomo della Chiesa]] (later [[Pous Benedictus XV]]) word kardinaal van Santi Quattro Coronati. * [[1940]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Slag van Duinkerken]] begin. * [[1946]] – [[Jordanië]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[1948]] – Andrew Moyer verkry 'n [[patent]] vir sy metode vir die massaproduksie van [[penisillien]]. * [[1961]] – [[Apollo-program]], met die doelwit om ''[[Maanlanding|'n mens op die maan te land]] en veilig terug te bring [[Aarde]]'' toe, word aangekondig. * [[1985]] – Die [[32-Bataljon]] van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW) wy op 'n parade op Buffalo amptelik die ere-boomstomp in ter nagedagtenis aan al die gesneuwelde soldate van die eenheid. * [[1995]] – Die derde [[Rugbywêreldbeker 1995|Rugbywêreldbeker]] begin in [[Suid-Afrika]]. * [[2002]] – [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] klop [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] in die eindstryd met 19–9 en wen sodoende die vierde [[Vrouerugbywêreldbeker 2002|Vrouerugbywêreldbeker]] in [[Spanje]]. * 2007 – [[Google]] stel sy ''Street View'' bekend wat vir eers in enkele stede in die VSA gebruik word. * [[2012]] – [[Suid-Afrika]] word gekies vir die grootste gedeelte van die [[SKA]]-radioteleskoopprojek. * 2012 – [[Siriese Burgeroorlog]]: Die bloedbad van Houla in [[Sirië]]. * [[2014]] – [[Petro Porosjenko]] wen die [[Oekraïne|Oekraïense]] presidentsverkiesing. * [[2018]] – Tydens 'n referendum stem 66,4% van die stemgeregtiges in die [[Republiek Ierland]] ten gunste van die wettiging van [[aborsie]]s. * [[2021]] – [[Costa Rica]] sluit by die [[OESO]] aan. == Geboortes == * [[1803]] – [[Ralph Waldo Emerson]], Amerikaanse skrywer en filosoof († [[1882]]). * 1803 – [[Edward Bulwer-Lytton]], Britse politikus en skrywer († [[1873]]). * [[1839]] – [[Jules Porgès]], Frans-Suid-Afrikaanse entrepreneur en 'n [[Randhere|Randheer]] († [[1921]]). * [[1848]] – [[Helmuth von Moltke die Jongere]], Duitse generaal en Hoof van die Groot Duitse Generale Staf († [[1916]]). * [[1882]] – [[Frederick Sturrock]], Suid-Afrikaanse politikus en kabinetsminister († [[1959]]). * [[1889]] – [[Günther Lütjens]], Duitse admiraal († [[1941]]). * 1889 – [[Igor Sikorsky]], Amerikaanse lugvaartpionier van Oekraïnse afkoms († [[1972]]). * [[1927]] – [[Robert Ludlum]], Amerikaanse outeur van rillerromans, skepper van Jason Bourne in die ''Bourne Trilogy''reeks († [[2001]]). * [[1929]] – [[Ann Robinson]], Amerikaanse aktrise († [[2025]]). * [[1933]] – [[Lionel Wilson]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2017]]). * [[1939]] – [[Ian McKellen]], Engelse akteur en skrywer. * [[1943]] – [[Wynand Malan]], Suid-Afrikaanse oud-politikus en voormalige Volksraadslid van die [[Nasionale Party]] vir Randburg. * [[1964]] – [[Ray Stevenson]], [[Engeland|Engelse]] akteur († [[2023]]). * [[1965]] – [[Yahya Jammeh]], Gambiese staatspresident. * [[1969]] – [[Anne Heche]], Amerikaanse aktrise, skryfster en filmvervaardiger († [[2022]]). * [[1970]] – [[Kim Taek-soo]], [[Suid-Korea]]anse [[tafeltennis]]speler en -afrigter. * [[1975]] – [[Keiko Fujimori]], Peruaanse politikus en administrateur. * [[1988]] – [[Cameron van der Burgh]], Suid-Afrikaanse swemmer en Olimpiese gouemedaljewenner. == Sterftes == * [[615]] – [[Pous Bonifatius IV]], die 67ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* ±[[550]]). * [[641]] – [[Konstantyn III Herakleios|Konstantyn III]], [[keiser]] van [[Bisantynse Ryk|Bisantium]] (* [[612]]). * [[1085]] – [[Pous Gregorius VII]], die 157ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* ±[[1023]]). * [[1261]] – [[Pous Alexander IV]], die 181ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* ±[[1199]]). * [[1646]] – [[Adriaen van der Stel]], goewerneur van [[Mauritius]] (* onbekend). * [[1660]] – [[Adam Dollard des Ormeaux]], die kommandant van die fort in Ville-Marie (die huidige [[Montreal]]), [[Nieu-Frankryk]] (* [[1635]]). * [[1681]] – [[Pedro Calderón de la Barca]], Spaanse [[drama]]turg (* [[1600]]). * [[1849]] – Sir [[Benjamin D'Urban]], 'n Britse goewerneur aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] (* [[1777]]). * [[1862]] – [[Johann Nestroy]], Oostenrykse dramaturg, akteur en [[sanger]] (* [[1801]]). * [[1911]] – [[Harry Bolus]], [[plantkundige]], botaniese kunstenaar, besigheidsman en [[filantroop]] (* [[1834]]). * [[1920]] – [[Henry Barber]], grootwildjagter, ontdekkingsreisiger en sakeman (* [[1850]]). * [[1981]] – Dr. [[F.C.L. Bosman]], lektor, skrywer en redakteur van Afrikaanse geskrifte (* [[1898]]). * [[2002]] – [[Bart de Graaff]], invloedryke Nederlandse TV-aanbieder en komediant (* [[1967]]). * [[2009]] – [[Amos Elon]], Israelse skrywer en joernalis (* [[1926]]). * [[2010]] – [[Bun Booyens]], Afrikaanse kultuurhistorikus (* [[1916]]). * [[2016]] – [[Yang Jiang]], Chinese dramaturg, skrywer en vertaler (* [[1911]]). * [[2020]] – [[George Floyd]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] reeksmisdadiger en gewapende rower (* [[1973]]). * [[2021]] – [[Ben Kruger]], Suid-Afrikaanse [[akteur]] (* [[1957]]). * 2021 – [[Monica Breed]], Afrikaanse omroeper, aktrise en skrywer van kleuterprogramme (* [[1923]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[Onafhanklikheidsdag]] in [[Jordanië]] ([[1946]]) * Feesdag van [[Pous Urbanus I]] in die Rooms-Katolieke Kerk. {{commonskat|25 May}} [[Kategorie:Mei]] cfxfkdpalgjkj5h6ieawcklmxlmnk9w 19 Junie 0 2175 3372459 3279653 2026-11-14T15:43:11Z Oesjaar 7467 /* Gebeure */ Verbeter 3372459 wikitext text/x-wiki {{JunieKalender}} '''19 Junie''' is die 170ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (171ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 195 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[445]] – Keiser Valentianus III verbied die Manigiste op versoek van [[Pous Leo I]]. * [[1843]] – [[Pous Gregorius XVI]] stel Francisco de São Luiz Saraiva, O.S.B., patriarg van Lissabon en Antonio Maria Cadolini, C.R.S.P., biskop van Ancona aan as kardinale. * [[1944]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: die [[Slag van die Filippynse See]] begin. * [[1953]] – Ethel en Julius Rosenberg tereggestel vir spioenasie in die [[VSA]]. * [[1961]] – [[Koeweit]] word onafhanklik. * [[1963]] – Valentina V. Tereshkova, die eerste vrou in die ruimte, keer terug na die aarde in die ruimtetuig Vostok 6. * [[2014]] – Nadat [[Juan Carlos I]] ten gunste van sy oudste seun abdikeer het, lê [[Felipe VI]] die ampseed as nuwe [[koning]] van [[Spanje]] af. * [[2021]] – ''[[Juneteenth]]'' word as 'n Federale vakansiedag in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ingestel. == Geboortes == * [[1566]] – [[Jakobus I van Engeland]], koning van [[Skotland]] (as Jakobus VI), van [[Engeland]] en van [[Ierland]] († [[1625]]). * [[1623]] – [[Blaise Pascal]] Franse wiskundige, fisikus, en godsdienstige filosoof († [[1662]]). * [[1764]] – Sir [[John Barrow]], Engelse ontdekkingsreisiger († [[1848]]). * [[1815]] – [[Cornelius Krieghoff]], [[Nederland]]s-gebore [[Kanada|Kanadese]] skilder († [[8 Maart]] [[1872]]). * [[1836]] – Ds. [[Gerrit Smits]], predikant in die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] († [[1894]]). * [[1865]] – Dame [[May Whitty]], Britse aktrise († [[1948]]). * [[1876]] – [[Nigel Gresley]], Britse stoomlokomotief-ingenieur († [[1941]]). * [[1897]] – [[Moe Howard]], Amerikaanse akteur en komediant (''Three Stooges'') († [[1975]]). * [[1906]] – [[Earl W. Bascom]], Amerikaanse akteur, rodeo-ruiter en skilder († [[1995]]). * 1906 – [[Ernst Boris Chain]], Duits-Britse biochemikus († [[1979]]). * [[1938]] – [[Ian Smith (akteur)|Ian Smith]], Australiese akteur. * [[1945]] – [[Aung San Suu Kyi]], Mianmarse politikus, leier van 'n nie-geweldadige beweging vir menseregte en demokrasie in Mianmar ([[Birma]]) en ontvanger van die [[1991]] [[Nobelprys vir Vrede]]. * [[1947]] – Sir [[Salman Rushdie]], [[Brits-Indië|Brits-Indiese]] [[roman]]skrywer en essayis. * [[1951]] – [[Ayman al-Zawahiri]], [[al-Kaïda]] leier († [[2022]]). * [[1964]] – [[Boris Johnson]], Britse parlementslid in 2001–2008, [[burgemeester]] van [[Londen]] 2008–2016. * [[1967]] – [[Mia Sara]], Amerikaanse aktrise. * [[1975]] – [[Annake de Villiers]], Suid-Afrikaanse violis († [[2012]]). == Sterftes == * [[129]] – [[Pous Justus van Alexandrië]] sesde patriarg van die Kerk in Alexandrië (* onbekend). * [[1607]] – [[Patriarg Job van Moskou]], die eerste [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse]] patriarg van [[Rusland]] (* onbekend). * [[1867]] – Keiser [[Maksimiliaan I van Meksiko]], tereggestel (* [[1832]]). * [[1890]] – Kommandant-Generaal [[Stephanus Schoeman]], waarnemende Staatspresident van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (* [[1810]]). * [[1932]] – [[Sol Plaatje]], [[Lys van Suid-Afrikaanse skrywers|Suid-Afrikaanse skrywer]], taalkenner, joernalis en politikus (* [[1876]]). * [[1937]] – [[J.M. Barrie]], Skotse skrywer (* [[1860]]). * [[1962]] – [[Frank Borzage]], Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger (* [[1894]]). * [[1975]] – Dr. [[Abel Coetzee]], Afrikaanse lektor, [[skrywer]], [[digter]] en eindredakteur (* [[1906]]). * [[1993]] – [[William Golding]], Britse skrywer en digter en ontvanger van die [[Nobelprys vir Letterkunde]], [[1983]] (* [[1911]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == *Feesdag van [[Pous Justus van Alexandrië]] volgens die [[Kopte|Koptiese]] Kalender {{commonskat|19 June}} [[Kategorie:Junie]] fphtl4dxwenf949v3dkmfrfm7gjywq5 17 Julie 0 2344 3372408 2907890 2026-11-14T13:46:17Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ [[Felix Baumgartner]], Oostenrykse valskermspringer 3372408 wikitext text/x-wiki {{JulieKalender}} '''17 Julie''' is die 198ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (199ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 167 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[561]] – [[Pous Johannes III]] volg [[Pous Pelagius I]] op. * [[1048]] – [[Pous Damasus II]] volg [[Pous Clemens II]] op. * [[1700]] – [[Pous Innocentius XII]] verklaar Augustine Gazotich salig. * [[1754]] – [[Pous Benedictus XIV]] verklaar Seraphina (Sueva) Sforza salig. * [[1755]] – Die skip [[Doddington (skip)|Doddington]] strand by [[Voëleiland, Algoabaai|Voëleiland]] in [[Algoabaai]]. * [[1775]] – [[Pous Pius VI]] stel Francesco Maria Banditi, Theat., aartsbiskop van Benevento en Ignazio Gaetano Boncompagni-Ludovisi, referendaris van die hooftribunaal van die Signatura vir Geregtigheid en Genade aan as kardinale. * [[1815]] – [[Napoleontiese Oorloë]]: [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gee by [[Rochefort, Charente-Maritime|Rochefort]], [[Frankryk]], aan [[Verenigde Koninkryk|Britse]] magte oor. * [[1932]] – [[Leeudoringstad-spoorwegramp]]: 'n Goederetrein met 'n vrag van 1200&nbsp;ton [[dinamiet]] ontplof by [[Leeudoringstad]] in [[Suid-Afrika]]. * [[1936]] – Die [[Spaanse Burgeroorlog]], wat tot [[1939]] sou duur, begin met 'n militêre staatsgreep deur die regse nasionaliste onder generaal [[Francisco Franco]] in Spaans-Marokko. * [[1955]] – Disneyland open in [[Anaheim]], [[Kalifornië]]. * [[1967]] – Die onbemande [[ruimtetuig]] [[Surveyor 4]] stort op die maan neer. * [[1996]] – Die [[Gemeenskap van Portugese Lande]] word deur [[Angola]], [[Brasilië]], [[Guinee-Bissau]], [[Kaap Verde]], [[Mosambiek]], [[Portugal]] en [[São Tomé en Príncipe]] in [[Lissabon]] gestig. * [[1999]] – [[Penny Heyns]] van Suid-Afrika behaal in [[Los Angeles]] tweemaal 'n wêreldrekord vir borsslag oor 200&nbsp;m. Haar beste tyd is 2:24,51. * [[2014]] – 'n [[Boeing 777]], [[Malaysia Airlines-vlug 17]], word deur militantes neergeskiet in die ooste van die [[Oekraïne]]. Al 298 insittendes sterf in die ramp. == Geboortes == * [[1896]] – [[Hendrik Hanekom]], Suid-Afrikaanse toneel[[akteur]] († [[1952]]). * [[1899]] – [[James Cagney]], Amerikaanse [[akteur]] († [[1986]]). * [[1911]] – [[Yang Jiang]] Chinese dramaturg, skrywer, en vertaler († [[2016]]). * [[1917]] – [[Phyllis Diller]], Amerikaans aktrise en komediant († [[2012]]). * [[1935]] – [[Diahann Carroll]], Amerikaanse aktrise († [[2019]]). * 1935 – [[Donald Sutherland]], Kanadese akteur († [[2024]]). * [[1947]] – [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]], gekroon op 6 Mei 2023. * [[1952]] – [[David Hasselhoff]], Amerikaanse akteur. * [[1952]] – Marah Louw, Suid-Afrikaanse sangeres en aktrise. * [[1954]] – [[Angela Merkel]], Duitse bondskanselier. * [[1960]] – [[Dawn Upshaw]], Amerikaanse sopraan. * [[1961]] – [[Zbigniew Zamachowski]], [[Pole (volk)|Poolse]] akteur. * [[1965]] – [[Alex Winter]], Engelse regisseur, akteur en vervaardiger. * [[1975]] – [[Terence Tao]], Australies-Amerikaanse wiskundige. * [[1987]] – [[Meghan Camarena]], Amerikaanse aktrise en regisseuse. == Sterftes == * [[855]] – [[Pous Leo IV]], 103de [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* ±[[790]]). * [[1399]] – [[Hedwig van Pole]], Poolse koningin (* [[1373]]). * [[1588]] – [[Mimar Sinan]], Ottomaanse [[argitek]] en siviele ingenieur (* [[1489]]). * [[1790]] – [[Adam Smith]], Skotse ekonoom (* [[1723]]). * [[1762]] – [[Pieter III van Rusland]], [[tsaar]] van [[Rusland]] (* [[1728]]). * [[1912]] – [[Henri Poincaré]], Franse fisikus (* [[1854]]). * [[1942]] – [[Tinus de Jongh]], Suid-Afrikaanse skilder (* [[1885]]). * [[1943]] – Sir [[Patrick Duncan]], Britse politikus en sesde [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] (1937–1943) (* [[1870]]). * [[1945]] – [[Ernst Busch (veldmaarskalk)|Ernst Busch]], Duitse veldmaarskalk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1885]]). * [[1995]] – [[Juan Manuel Fangio]], Argentynse motorrenjaer en vyfmalige F1-kampioen (* [[1911]]). * [[2015]] – [[Jules Bianchi]], Franse F1-renjaer (* [[1989]]). * [[2022]] – [[Jessie Duarte]], Suid-Afrikaanse ANC-veteraanpolitikus (* [[1953]]). * [[2025]] – [[Felix Baumgartner]], Oostenrykse valskermspringer, waaghals en [[GABA-spronge|GABA-springer]] (* [[1969]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * Feesdag van Pous Leo IV in die Rooms-Katolieke Kerk. * Verjaarsdag van die koning van [[Lesotho]]. {{commonskat|17 July}} [[Kategorie:Julie]] 8o5ykh3x1nokorjxddzj32lgd5ax5bg Wikipedia:Geselshoekie 4 5209 3372380 3372306 2026-11-14T12:47:40Z Jcwf 4 /* Spekulasie is nie wetenskap nie */ nuwe afdeling 3372380 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) qzd9mjw71vm0jjascjfc6um1kp8sb56 3372415 3372380 2026-11-14T14:08:16Z Martinvl 12559 /* Spekulasie is nie wetenskap nie */ Antwoord 3372415 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die artikel en [[User:Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) 9gxardf9snt59el2ir7z5fpqk43zaug 3372427 3372415 2026-11-14T14:48:15Z Aliwal2012 39067 /* Spekulasie is nie wetenskap nie */ 3372427 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) 86fb6v3js3k5s0mmw3lrkcgegylon4z Waterstof 0 5621 3372705 3285822 2026-11-15T11:41:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372705 wikitext text/x-wiki <div style="font-size:90%;"> {{Elementboks opskrif | getal=1 | simbool=H | naam=waterstof | links= | regs=[[helium]] | bo= | onder=[[Litium|Li]] | kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} {{Elementboks reeks | [[niemetaal]]}} {{Elementboks groepperiodeblok | groep=1 | periode=1 | blok=s }} {{Elementboks atoommassa gpm | 1,00794 }} {{Elementboks ekonfig |1s<sup>1</sup> }} {{Elementboks eperskil | 1 }} {{Elementboks cas nommer | 1333-74-0}} {{Elementboks afdeling fisieseiensk |kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} {{Elementboks fase | [[gas]] }} {{Elementboks smeltpunt | k=13,99 | c=−259,16 }} {{Elementboks kookpunt | k=20,271 | c=−252,879 }} {{Elementboks digtheid gplstd | 23,2 }} {{Elementboks voorkoms beeld | H,1| kleurloos}} {{Elementboks afdeling atoomeiensk |kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} {{Elementboks oksiedtoest | '''−1, +1''' }} {{Elementboks ioonenergie1 | 1 312,0 }} {{Elementboks atoomradius pm | 25 (53) }} {{Elementboks kovalenteradius pm | 37 }} {{Elementboks vanderwaalsradius pm | 120 }} {{Elementboks kristalstruktuur | heksagonaal [[Beeld:Hexagonal.svg|60px]]}} {{Elementboks verdampwarm kjpmol | 0,44936 }} {{Elementboks smeltwarm kjpmol | 0,05868 }} {{Elementboks spoedvanklank mps | 1 270 | 298,15 }} {{Elementboks Henry se konstante|7,8 x 10<sup>-4</sup>&nbsp;[L/mol.Atm]; 540&nbsp;[K] <ref>{{Ref:Sander}}</ref>}} {{Elementboks afdeling diverse |kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} {{Elementboks elektroneg pauling | 2,2 }} {{Elementboks warmtekap jpmolkteen25 | 14 304 }} {{Elementboks termiesegeleiding wpmkteen300k | 0,1815 }} {{Elementboks afdeling geskiedenis |kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} {{Elementboks ontdekdatum | 1766 }} {{Elementboks ontdekdeur | [[Henry Cavendish]] }} {{Elementboks genoemna | [[Grieks]] vir "watervormer" }} {{Elementboks isotope begin |isotopevan=waterstof| kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=1 | sim=H | nv=99,98% | n=0 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=2 | sim=H | nv=0,02% | n=1 }} {{Elementboks isotope verval | mg=3 | sim=H | nv=spore | hl=12,32&nbsp;y | vm=[[betaverval|β<sup>−</sup>]] | ve=0,01861 | pg=3 | ps=He }} {{Elementboks isotope eindig}} {{Elementboks voetskrif | kleur1=#a0ffa0 | kleur2=black }} </div> '''Waterstof''' is die [[chemiese element]] met [[atoomgetal]] 1. Dit word voorgestel deur die simbool '''H'''. By [[standaardtemperatuur en -druk]], is waterstof 'n kleurlose, reuklose, nie-metaalagtige, smaaklose en hoogs [[verbranding|vlambare]] diatomiese [[gas]] met die molekulêre formule H<sub>2</sub>. Met 'n atomiese gewig van 1,00794, is waterstof die ligste element. Waterstof is die volopste chemiese element en vorm rofweg 75% van die heelal se elementêre massa.<ref>{{cite web |last=Palmer |first=David |date=13 September 1997 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/971113i.html |title=Hydrogen in the Universe |publisher=NASA |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219033157/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/971113i.html |archive-date=19 Februarie 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Ster]]re in die [[hoofreeks]] bestaan hoofsaaklik uit waterstof in sy [[Plasma (fisika)|plasmatoestand]]. Elementêre waterstof is relatief skaars op die [[Aarde]]. Industriële produksie is meestal uit koolwaterstowwe soos [[metaan]]. Die twee grootste gebruike is in die verwerking van fossielbrandstowwe (bv., hidrokraking) en ammoniakproduksie hoofsaaklik vir die bemestingmark. Waterstof kan vervaardig word deur die elektrolise van water wat beduidend meer kos as die produksie daarvan uit [[aardgas]].<ref>{{cite web |author=Staff |year=2007 |url=http://www.fsec.ucf.edu/en/consumer/hydrogen/basics/production.htm |title=Hydrogen Basics — Production |publisher=Florida Solar Energy Center |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218210526/http://www.fsec.ucf.edu/en/consumer/hydrogen/basics/production.htm |archive-date=18 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die mees algemene [[isotoop]] van waterstof is [[protium]] met 'n enkele [[proton]] sonder [[neutron]]e. In ioniese verbindings kan dit 'n positiewe lading aanneem ('n [[katioon]] gevorm uit 'n ontblote proton) of 'n negatiewe lading ('n [[anioon]], bekend as 'n [[hidried]]). Waterstof vorm verbindings met die meeste elemente en is aanwesig in [[water]] en die meeste organiese verbindings. Dit speel 'n baie belangrike rol in suurbasis-chemie met baie reaksies wat protone uitruil tussen oplosbare molekules. As die enigste neutrale atoom met 'n analitiese oplossing teenoor die [[Schrödinger-vergelyking]], het die studie van energiekunde en die binding van die waterstofatoom 'n sleutelrol gespeel in die ontwikkeling van kwantummeganika. Waterstof is ’n bron van kommer in [[metaalkunde|metallurgie]]: dit verbros baie metale<ref>{{cite journal | last=Rogers | first=H. C. | title=Hydrogen Embrittlement of Metals | journal=Science | year=1999 | volume=159 | issue=3819 | pages=1057–1064 | doi=10.1126/science.159.3819.1057 | pmid=17775040}}</ref> en maak so die ontwerp van pyplyne en stoortenks ingewikkeld.<ref>{{cite news |last1=Christensen |first1=C.H. |last2=Nørskov |first2=J.K. |last3=Johannessen |first3=T. |date=9 Julie 2005 |title=Making society independent of fossil fuels — Danish researchers reveal new technology |publisher=Technical University of Denmark |url=http://www.dtu.dk/English/About_DTU/News.aspx?guid=%7BE6FF7D39-1EDD-41A4-BC9A-20455C2CF1A7%7D |access-date=28 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080429165514/http://www.dtu.dk/English/About_DTU/News.aspx?guid=%7BE6FF7D39-1EDD-41A4-BC9A-20455C2CF1A7%7D |archive-date=29 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Waterstof is hoogs oplosbaar in baie [[seldsame aardelement|seldsame aard-]] en [[oorgangsmetale]]<ref name="Takeshita">{{cite journal | last1=Takeshita | first1=T. | last2=Wallace | first2=W.E. | last3=Craig | first3=R.S. | title=Hydrogen solubility in 1:5 compounds between yttrium or thorium and nickel or cobalt | journal=Inorganic Chemistry | year=1974 | volume=13 | issue=9 | pages=2282–2283 | doi = 10.1021/ic50139a050 }}</ref> en is oplosbaar in beide kristal- en amorfiese metale.<ref name="Kirchheim1">{{cite journal | last=Kirchheim | first=R. | last2=Mutschele |first2=T. |last3=Kieninger |first3=W. | title=Hydrogen in amorphous and nanocrystalline metals | url=https://archive.org/details/sim_materials-science-and-engineering_1988-03_99/page/457 | journal=Materials Science and Engineering | year=1988 | volume=99 | pages=457–462 | doi = 10.1016/0025-5416(88)90377-1 }}</ref> Waterstof se [[oplosbaarheid]] in metale word beïnvloed deur lokale vervormings of onsuiwerhede in die kristalverband.<ref name="Kirchheim2">{{cite journal | last=Kirchheim | first=R. | title=Hydrogen solubility and diffusivity in defective and amorphous metals | url=https://archive.org/details/sim_progress-in-materials-science_1988_32_4/page/262 | journal=Progress in Materials Science | year=1988 | volume=32 | issue=4 | pages=262–325 | doi = 10.1016/0079-6425(88)90010-2}}</ref> == Verbranding == [[Lêer:Shuttle Main Engine Test Firing cropped edited and reduced.jpg|duimnael|150px|links|'n Ruimtependeltuig se hoofenjin verbrand waterstof met suurstof, wat 'n bykans onsigbare vlam voortbring.]] Waterstofgas (diwaterstof<ref>{{Cite web |url=http://www.usm.maine.edu/~newton/Chy251_253/Lectures/LewisStructures/Dihydrogen.html |title=University of Southern Maine-Dihydrogen |access-date=8 Maart 2009 |archive-date=24 Desember 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6D9jJ0ebz?url=http://web1.uct.usm.maine.edu/~newton/Chy251_253/Lectures/LewisStructures/Dihydrogen.html |url-status=dead }}</ref>) is hoogs vlambaar en sal in lug brand as dit tussen 4% en 75% gekonsentreer is.<ref>{{cite journal |last=Carcassi |first=M. N. |last2=Fineschi |first2=F. |title=Deflagrations of H<sub>2</sub>–air and CH<sub>4</sub>–air lean mixtures in a vented multi-compartment environment |journal=Energy |datum=Junie 2005 |volume=30 |issue=8 |pages=1439–1451 |doi=10.1016/j.energy.2004.02.012}}</ref> Die temperatuur waarteen dit spontaan in lug ontvlam, is 500&nbsp;°C. == Kenmerkende eienskappe == [[Lêer:Emissions Spectra.webm|duimnael|261x261px|Waterstofspektrum-eksperiment]] Waterstof is die ligste chemiese element en die algemeenste [[isotoop]] bestaan uit slegs 'n enkele [[proton]] en 'n [[elektron]]. By [[Standaardtemperatuur en -druk|STD]]-toestande vorm waterstof 'n diatomiese gas, H<sub>2</sub>, met 'n kookpunt so laag as 20,27&nbsp;[[Kelvin|K]] en 'n smeltpunt van 14,02&nbsp;K. Onder uitsonderlik hoë druk, soos dié by die kern van [[gasreus]]e, verloor die molekules hulle identiteit en word die waterstof 'n vloeibare [[metaal]]. Onder uitsonderlik lae druktoestande wat in die ruimte ervaar word, is waterstof geneig om as enkele atome te bestaan, om die eenvoudige rede dat daar nie ander atome is om mee te kombineer nie; molekulêre wolke H<sub>2</sub> vorm in die ruimte en is betrokke by [[ster]]vorming. Die element speel 'n noodsaaklike rol in energie-opwekking in die [[heelal]] deur die proton-proton-reaksie en die koolstof-stikstofsiklus. (Daar is [[kernfusie]]prosesse wat groot hoeveelhede energie vrystel deur die samemelting van twee waterstofatome om een [[helium]]atoom te vorm). === Die waterstofatoom === Die waterstofatoom is 'n [[atoom]] van die element waterstof. Dit bestaan uit 'n enkele negatief gelaaide [[elektron]], wat om 'n positief gelaaide [[proton]] wentel, wat die kern van die waterstofatoom vorm. Die elektron word aan die proton gebind deur Coulombiese kragte. == Gebruike == Groot hoeveelhede waterstof word benodig in die chemiese nywerheid, veral in die [[Haber-proses]] vir die vervaardiging van [[ammoniak]], die hidrogenasie van vette en [[olie]]s en die produksie van [[metanol]]. Verder word waterstof gebruik in hidro-dealkilering, hidro-ontswaeling en hidrokrakingsprosesse. Ander gebruike van waterstof is: * Die element word gebruik in die vervaardiging van [[soutsuur]], sweiswerk en die reduksie van metaalerts.<ref>{{cite web |author=Chemistry Operations |date=15 Desember 2003 |url=http://periodic.lanl.gov/elements/1.html |title=Hydrogen |publisher=Los Alamos National Laboratory |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409234347/http://periodic.lanl.gov/elements/1.html |archive-date=9 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite journal | last = Durgutlu | first = Ahmet | title = Experimental investigation of the effect of hydrogen in argon as a shielding gas on TIG welding of austenitic stainless steel | journal = ScienceDirect | volume = 25 | issue = 1 | pages = 19–23 | publisher = Gazi University | location = Ankara, Turkey | date = 2003-10-27 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6TX5-49W1W1V-7&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=2074bcd5650e0ca62aa09b8713708226 | doi = 10.1016/j.matdes.2003.07.004 | accessdate = 2008-04-06 | archive-date = 2008-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080418063125/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6TX5-49W1W1V-7&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=2074bcd5650e0ca62aa09b8713708226 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Atomic Hydrogen Welding | publisher = Specialty Welds | year = 2007 | url = http://www.specialwelds.com/underwater-welding/atomic-hydrogen-welding.htm | accessdate = | archive-date = 16 Julie 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110716114441/http://www.specialwelds.com/underwater-welding/atomic-hydrogen-welding.htm | url-status = dead }}</ref> * Dit word gebruik as vuurpylbrandstof. * Vloeibare waterstof word in kriogeniese navorsing gebruik, insluitende supergeleier-studies.<ref>{{cite journal | last = Hardy | first = Walter N. | title = From H2 to cryogenic H masers to HiTc superconductors: An unlikely but rewarding path | journal = Physica C: Superconductivity | volume = 388–389 | pages = 1–6 | publisher = University of British Columbia | location = Vancouver, Canada | date = 2003-03-19 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6TVJ-485PG6D-D&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=f4ec8a7def03583c043dd9e60aa0c07e | doi = 10.1016/S0921-4534(02)02591-1 | accessdate = 2008-03-25 | archive-date = 2008-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081201164253/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6TVJ-485PG6D-D&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=f4ec8a7def03583c043dd9e60aa0c07e | url-status = dead }}</ref> * Aangesien waterstof veertien en 'n half keer ligter as lug is, is dit eens algemeen gebruik as 'n dryfgas in lugballonne en lugvaartuie.<ref name="zeppelins">{{cite web | last = Barnes | first = Matthew | title = LZ-129, Hindenburg | work = The Great Zeppelins | year = 2004 | url = http://www.ciderpresspottery.com/ZLA/greatzeps/german/Hindenburg.html | accessdate = 2008-03-18 | archive-date = 2012-12-24 | archive-url = https://www.webcitation.org/6D9jZZE7U?url=http://www.ciderpresspottery.com/ZLA/greatzeps/german/Hindenburg.html | url-status = dead }}</ref> Die gebruik daarvan is egter gestaak na die [[Hindenburg|Hindenburg-ramp]] die publiek oortuig het dat die gas te gevaarlik is vir dié doel. Nogtans oorweeg deskundiges ná die oliekrisis van [[1973]] om waterstofaangedrewe passasiersvliegtuie as 'n alternatief tot kerosienenjins te ontwikkel. Die eerste Russiese passasiersvliegtuig wat vloeibare waterstof as brandstof gebruik, die Toepolef-155 ('n gemodifiseerde Toepolef-154-[[straler]]), is op [[15 April]] [[1988]] suksesvol getoets. * [[Deuterium]], 'n waterstofisotoop (waterstof-2) word gebruik in kernsplytings as 'n moderator om neutrone te vertraag en word ook gebruik in kernfusiereaksies.<ref name="nbb">{{cite book| last = Emsley| first = John| title = Nature's Building Blocks| url = https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl_b5w6| publisher = Oxford University Press| year = 2001| location = Oxford| pages = [https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl_b5w6/page/183 183]–191| isbn = 0-19-850341-5 }}</ref> * Stowwe wat deuterium bevat, vind ook toepassing in [[chemie]] en [[biologie]] asook in studies van isotoop-effekte in reaksies.<ref>{{cite journal | last = Reinsch | first =J. | first2=A. | last2=Katz |first3=J. |last3=Wean |first4=G. |last4=Aprahamian |first5=J.T. |last5=MacFarland | title = The deuterium isotope effect upon the reaction of fatty acyl-CoA dehydrogenase and butyryl-CoA | journal = J. Biol. Chem. | volume = 255 | issue = 19 | pages = 9093–97 | datum = 10 October 1980 | url = http://www.jbc.org/cgi/content/abstract/255/19/9093 | accessdate = 2008-03-24 | pmid = 7410413 | archive-date = 2008-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080415015445/http://www.jbc.org/cgi/content/abstract/255/19/9093 | url-status = dead }}</ref> * [[Tritium]] (waterstof-3), word vervaardig in kernreaktors en word gebruik om waterstofbomme te vervaardig.<ref>{{cite journal |last=Bergeron |first=Kenneth D. |title=The Death of no-dual-use |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=60 |issue=1 |pages=15 |publisher=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc. |location= |date=January–February 2004 |url=http://find.galegroup.com/itx/start.do?prodId=SPJ.SP06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026184104/http://find.galegroup.com/itx/start.do?prodId=SPJ.SP06 |archive-date=2026-10-26 |url-status=live |accessdate=2008-04-13 |doi=10.2968/060001004 <!--Retrieved from CrossRef by DOI bot-->}}</ref> * Dit word ook gebruik as 'n isotoopmerker in die biologiese wetenskappe en as 'n bestralingsbron in weerkaatsende verwe.<ref name="holte">{{cite journal| last = Holte| first = Aurali E.| last2 = Houck| first2 = Marilyn A.| last3 = Collie| first3 = Nathan L.| title = Potential Role of Parasitism in the Evolution of Mutualism in Astigmatid Mites| journal = Experimental and Applied Acarology| volume = 25| issue = 2| pages = 97–107| publisher = Texas Tech University| location = Lubbock| date = 2004-11-03| url = http://www.springerlink.com/content/p361t660u1774534/| doi = 10.1023/A:1010655610575| accessdate = 2008-03-08}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last=Quigg |first=Catherine T. |title=Tritium Warning |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=40 |issue=3 |pages=56–57 |location=Chicago |datum=1984 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=sch&AN=11181317&site=ehost-live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116083403/http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=sch&AN=11181317&site=ehost-live |archive-date=2009-01-16 |url-status=live |issn=0096-3402 |accessdate=2008-04-15}}</ref> * Waterstof kan verbrand word in interne verbrandingsmotors en 'n vloot waterstofbrandende [[motorkar|motors]] word tans deur Chrysler-BMW aangehou. Waterstof in [[brandstofsel]]le word ondersoek as moontlike goedkoop, [[besoedeling]]svrye [[kragbron]]ne. *Die [[waterstofelektrode]] speel 'n groot rol in die [[elektrochemie]] == Geskiedenis == Waterstof is in [[1776]] deur [[Henry Cavendish]] die eerste keer as 'n suiwer chemiese stof geïdentifiseer. [[Antoine Lavoisier]] het die element in [[1787]] sy naam gegee in [[Frans]], naamlik ''hydrogen'', wat letterlik "watermaker" beteken.<ref name="Stwertka">{{cite book| last = Stwertka| first = Albert| title = A Guide to the Elements| url = https://archive.org/details/guidetoelements00stwe| publisher = Oxford University Press| year = 1996| pages = [https://archive.org/details/guidetoelements00stwe/page/16 16]–21| isbn = 0-19-508083-1}}</ref> Deur middel van 'n spektraalanalise het die Duitse navorsers Kirchhoff en Bunsen in [[1861]] bewys dat waterstof 'n bestanddeel van die [[son]] is – en gevolglik die element moet wees wat die meeste in ons [[sonnestelsel]] voorkom. == Voorkoms == Waterstof is die element wat die meeste in die natuur voorkom. Meer as 75% van die [[massa]] van alle materie en meer as 90% van al die [[Atoom|atome]] bestaan uit waterstof.<ref>{{cite web |first=Steve |last=Gagnon |url=http://education.jlab.org/itselemental/ele001.html |title=Hydrogen |publisher=Jefferson Lab |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410102154/http://education.jlab.org/itselemental/ele001.html |archive-date=10 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die element kom in oorvloed voor in [[ster]]re en groot [[Planeet|planete]] ([[gasreus]]e). Relatief tot sy groot oorvloed elders in die heelal is suiwer waterstof baie skaars in die [[aarde]] se atmosfeer (1 dpm (dele per miljoen) op 'n volumebasis). Die algemeenste bron vir die element op aarde is [[water]], wat bestaan uit twee dele waterstof en een deel [[suurstof]] (H<sub>2</sub>O). Ander bronne sluit in die meeste vorms van organiese stowwe (insluitende alle lewende wesens), [[Fossielbrandstof|fossielbrandstowwe]] naamlik ([[steenkool]] en [[ru-olie]]) asook aardgas. Metaan ([[koolstof|C]]H<sub>4</sub>) wat verkry kan word as byproduk uit die ontbinding van organiese materiaal en wat ook 'n hoofkomponent van aardgas is, is 'n toenemend belangrike energiebron en is 'n belangrike bron van waterstof.<ref>{{cite web |first=Wolfgang H. |last=Berger |date=15 November 2007 |url=http://earthguide.ucsd.edu/virtualmuseum/climatechange2/11_3.shtml |title=The Future of Methane |publisher=University of California, San Diego |access-date=12 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424152613/http://earthguide.ucsd.edu/virtualmuseum/climatechange2/11_3.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Waterstof kan voorberei word op verskeie maniere: [[stoom]] wat met verhitte [[koolstof]] reageer, [[koolwaterstof]]ontbinding deur blootstelling aan hitte, reaksie van 'n sterk basis in 'n waterige oplossing met [[aluminium]], [[elektrolise]] van water, of die verplasing van [[Suur|sure]] met sekere [[Metaal|metale]]. Kommersiële massaproduksie van waterstof geskied hoofsaaklik deur die ontbinding van aardgas teen hoë temperature in die teenwoordigheid van stoom en suurstof. Die proses staan bekend as metaanhervorming. == Verbindings == Waterstof vorm verbindings met die meeste elemente. Waterstof het 'n [[elektronegatiwiteit]] van 2,2 en dus vorm dit verbindings waar dit die meer nie-metaalagtige, asook waar dit die meer metaalagtige element is. Eersgenoemde verbindings word hidriede genoem, waar waterstof bestaan uit H<sup>-</sup> ione of slegs as 'n opgeloste stof binne-in 'n ander element soos in palladiumhidried.<ref>{{cite web| last = Sandrock| first = Gary| title = Metal-Hydrogen Systems| publisher = Sandia National Laboratories| date = 2002-05-02| url = http://hydpark.ca.sandia.gov/DBFrame.html| accessdate = 2008-03-23| archive-date = 2012-12-24| archive-url = https://www.webcitation.org/6D9jPh4UQ?url=http://hydpark.ca.sandia.gov/DBFrame.html| url-status = dead}}</ref> Laasgenoemde verbinding neig egter na 'n kovalente verbinding; aangesien die H<sup>+</sup> ioon 'n ontblote kern met geen elektrone sal wees, het dit 'n sterk geneigdheid om elektrone na homself aan te trek. Albei tipe verbindings vorm sure. Dus sal 'n mens selfs in 'n suuroplossing ione soos [[hidronium]] (H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>) kry vanweë die proton se sterk geneigdheid om aan iets te bind. Waterstof verbind met suurstof om water te vorm, H<sub>2</sub>O, en die reaksie stel baie energie vry – soveel dat die verbranding van waterstof in lug eerder as 'n ontploffing beskryf kan word. Deuteriumoksied, of D<sub>2</sub>O, word ook dikwels "swaar water" genoem. Waterstof vorm ook 'n groot verskeidenheid verbindings met [[koolstof]]. As gevolg van hulle noue verbintenis met lewende organismes, word hierdie stowwe organiese verbindings genoem; die studie van dié verbindings word [[organiese chemie]] genoem.<ref name="hydrocarbon">{{cite web |title=Structure and Nomenclature of Hydrocarbons |publisher=Purdue University |url=http://chemed.chem.purdue.edu/genchem/topicreview/bp/1organic/organic.html |access-date=23 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406071948/http://chemed.chem.purdue.edu/genchem/topicreview/bp/1organic/organic.html |archive-date=6 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Organic Chemistry |work=Dictionary.com |publisher=Lexico Publishing Group |year=2008 |url=http://dictionary.reference.com/browse/organic%20chemistry |access-date=23 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418093054/http://dictionary.reference.com/browse/organic%20chemistry |archive-date=18 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Vorms == [[Lêer:Hydrogen discharge tube.jpg|duimnael|links|125px|Waterstof]] Onder normale toestande is waterstofgas 'n mengsel van drie verskillende soorte [[molekule]]s wat van mekaar verskil ten opsigte van die twee stabiele isotope: {{chem|H|2}}, {{chem|H|D}} en {{chem|D|2}}. Waterstofgas is hoofsaaklik [[protium]], maar {{chem|<sup>1</sup>H|2}} self kan nog verskil ten opsigte van die relatiewe [[Spin (fisika)|spin]] van die twee [[nukleon]]e.<ref name="uigi">{{cite web |author=Staff |year=2003 |url=http://www.uigi.com/hydrogen.html |title=Hydrogen (H<sub>2</sub>) Properties, Uses, Applications: Hydrogen Gas and Liquid Hydrogen |publisher=Universal Industrial Gases, Inc. |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219073329/http://www.uigi.com/hydrogen.html |archive-date=19 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die twee vorms staan bekend as orto en para-waterstof (dit verskil van [[isotoop|isotope]] soos hieronder beskryf). In orto-waterstof is die spin van die nukleone parallel, terwyl dit in para-waterstof anti-parallel is. Teen standaardtoestande bestaan waterstof uit ongeveer 25% van die para-vorm en 75% van die orto-vorm (ook bekend as die "normale" vorm).<ref name="Tikhonov">{{cite journal | last=Tikhonov | first=Vladimir I. | last2=Volkov |first2=Alexander A. | title=Separation of Water into Its Ortho and Para Isomers | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-06-28_296_5577/page/2363 | journal=Science | year=2002 | volume=296 | issue=5577 | pages=2363 | doi=10.1126/science.1069513 | pmid=12089435 }}</ref> Die ewewigsverhouding tussen die twee vorms hang van temperatuur af, maar aangesien die orto-vorm 'n hoër energievlak het, kan dit nie stabiel wees in die suiwer vorm nie. Teen lae temperature (omtrent by kookpunt), bestaan die ewewigsamestelling amper uitsluitlik uit die para-vorm. Die omsettingsproses tussen die vorms is stadig en as waterstof vinnig verkoel en gekondenseer word, kan dit nog groot hoeveelhede van die para-vorm-atome bevat. Die verskynsel is belangrik vir die voorbereiding en stoor van vloeibare waterstof aangesien die orto-para-omsetting meer hitte genereer as die [[verdampingshitte]] van waterstof en 'n groot hoeveelheid waterstof verloor kan word deur [[verdamping]] etlike dae ná vervloeiing. Daarom word kataliste ingespan om die orto-para-omsetting te versnel tydens die waterstofverkoelingproses. Daar is ook 'n effense verskil tussen die fisiese eienskappe van die twee vorme. Die smelt- en kookpunte van para-waterstof is byvoorbeeld ongeveer 0,1 [[Kelvin|K]] laer as die van die "normale" orto-vorm. == Isotope == Die mees algemene isotoop van waterstof is <sup>1</sup>H. Dié stabiele isotoop het 'n kern wat bestaan uit 'n enkele [[proton]]; daarvandaan die beskrywende term (selde gebruik) [[protium]] vir <sup>1</sup>H.<ref>{{cite journal |last=Urey |first=Harold C. |last2=Brickwedde |first2=F.G. |last3=Murphy |first3=G.M. |title=Names for the Hydrogen Isotopes |journal=Science |year=1933 |volume=78 |issue=2035 |pages=602–603 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/citation/78/2035/602 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415063443/http://www.sciencemag.org/cgi/content/citation/78/2035/602 |archive-date=2008-04-15 |url-status=live |accessdate=2008-02-20 |doi=10.1126/science.78.2035.602 |pmid=17797765}}</ref> Die ander stabiele isotoop is [[deuterium]], <sup>2</sup>H, met 'n ekstra [[neutron]] in die kern. Deuterium beslaan 0,0184-0,0082% van alle waterstof ([[IUPAC]]); verhoudings van deuterium tot protium word gerapporteer relatief tot die VSMOW standaardverwysingswater. Die derde waterstofisotoop is die radioaktiewe [[tritium]], <sup>3</sup>H. Die tritiumkern bevat twee neutrone en 'n proton. Waterstof is die enigste element met verskillende name vir sy isotope. Die simbole D en T (i.p.v. <sup>2</sup>H and <sup>3</sup>H) word somtyds gebruik vir deuterium en tritium, hoewel dit nie amptelik goedgekeurde gebruik is nie. (Die simbool P word reeds gebruik om die element [[Fosfor]] aan te dui en kan dus nie gebruik word vir protium nie). == Voorsorgmaatreëls == Waterstof is 'n hoogs [[verbranding|ontvlambare]] gas wat brand teen konsentrasies so laag as 4% in lug. Dit reageer ook heftig met [[chloor]] en [[fluoor]]. Wanneer waterstof met suurstof gemeng word, brand dit met 'n ontploffing. == Sien ook == * [[Periodieke tabel]] * [[Waterstofbinding]] * [[Waterstof se kleure]] == Bronne == * [http://periodic.lanl.gov/elements/1.html Los Alamos National Laboratory – Hydrogen] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20101113160257/http://periodic.lanl.gov/elements/1.html |date=2010-11-13}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Hydrogen|Waterstof}} {{Wikt|waterstof}} * [[Wiktionary:Hydrogen|Wiktionary – ''Hydrogen'' in different languages]] * [https://www.webelements.com/hydrogen/ WebElements.com – Hydrogen] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261024100449/https://www.webelements.com/hydrogen/ |date=2026-10-24}} * [http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/H.html EnvironmentalChemistry.com – Hydrogen] * [http://education.jlab.org/itselemental/ele001.html It's Elemental – Hydrogen] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250228215312/http://education.jlab.org/itselemental/ele001.html |date=2025-02-28}} {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Waterstof]] oi3z5c56kwf4s2c4giiaf4g5qdzqx7t Vlag van Suid-Afrika 0 6069 3372687 3320030 2026-11-15T10:12:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372687 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Suid-Afrika | Artikel = | Beeld = Flag of South Africa.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = Die Seskleur / Die Reënboogvlag | Ander_byname = | Gebruik = 110110 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[27 April]] [[1994]] | Ontwerp = ’n Swart driehoek met geel fraiing teen die vlagpaal, ’n groen gaffel met wit fraiings met sy tande teen die vlagpaal en loop tot in die wapperkant met rooi bo en blou onder. | Ontwerper = [[Frederick Brownell]] | Beeld3 = Naval Ensign of South Africa.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000001 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= [[29 September]] [[1994]] | Ontwerp3 = ’n Groen Vlaamse kruis uit die Derde Kruistog op ’n wit agtergrond met die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Air Force Ensign of South Africa.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Lugmagvaandel | Ander_byname4 = | Gebruik4 = | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= [[27 April]] [[1994]] | Ontwerp4 = ’n Blou vlag met die rondeau van die Suid-Afrikaanse Lugmag in die wapperkant en die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper4 = }} Die '''nasionale vlag van [[Suid-Afrika]]''' is op 20 April 1994 in die Staatskoerant afgekondig en op [[27 April]] [[1994]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag is reghoekig en het ’n ewe groot rooi (bo) en blou (onder) horisontale band, wat deur ’n middelste groen band geskei word. Die groen band vertak in ’n horisontale Y-vorm, waarvan die twee bene in die hoeke aan die vlagpaal se kant eindig. Binne-in die twee groen bene is ’n swart driehoek, wat met goue strepe geskei word. Die rooi en blou band word deur wit strepe van die groen band geskei. Die bane aan die wapperkant het ’n verhouding van 5:1:3:1:5. Die nuwe vlag van Suid-Afrika is in Maart 1994 deur die destydse Suid-Afrikaanse staatsheraldikus [[Frederick Brownell]] ontwerp en aan die begin van die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|algemene verkiesing van 1994]] goedgekeur. Die nasionale vlag is gekies om die land se nuwe [[demokrasie]] aan die einde van [[apartheid]] te simboliseer en het die vlag vervang wat van 1928 af gebruik is. Met die einde van apartheid was daar ’n algemene gevoel dat die voormalige nasionale vlag – bekend as [[Oranje, Blanje, Blou]] weens sy kleure – vervang moes word as gevolg van sy rassistiese konnotasies in die oë van baie Suid-Afrikaners. Die ou vlag word vandag dikwels óf as ’n simbool van [[Afrikanernasionalisme]] of as ’n simbool van apartheid beskou. In die soeke na ’n nuwe vlag is die publiek ingespan om aan ’n wedstryd deel te neem, maar geen van die ontwerpe is deur die Nasionale Simbolekommissie goedgekeur nie. Toe die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika nader, is ’n ontwerp van Frederick Brownell tydelik aangeneem en net sewe dae voor dié geleentheid aan die publiek bekendgestel. Die reaksies was só positief dat die tydelike vlag amptelik as nasionale vlag in die [[grondwet van Suid-Afrika]], ''Hoofstuk 14'' se ''Bylae 1'' – ''Nasionale Vlag'' (bl. 129), ingeskryf is. Gesien in die lig van die probleme wat Suid-Afrika in sy geskiedenis beleef het, is die konsensus oor die nuwe nasionale vlag buitengewoon. Ten spyte van sy nuutheid het die vlag ’n uitstekende nasionale simbool geword. Byname vir die vlag sluit in die Seskleur<ref>{{af}} {{cite web |url=https://argief.litnet.co.za/article.php?news_id=54610 |title=1994 |publisher=[[LitNet]] |author=Hannelee Doubell |date=20 Oktober 2008 |accessdate=9 November 2023}}</ref> en die Reënboogvlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://buzzsouthafrica.com/interesting-facts-about-south-african-flag/ |title=South African Flag: Colors, Meaning & Rules Abouth The National Symbol |publisher=BuzzSouthAfrica |author=Rachael Gumede |date=23 Julie 2020 |accessdate=9 November 2023}}</ref> == Ontwerp == === Vlagkundige beskrywing === [[Lêer:Pm cricket shots09 6058.jpg|duimnael|Die vlag wapper by ’n sportbyeenkoms in 2009 op die [[Sydney-krieketveld]]]] Die nasionale vlag word in die grondwet van Suid-Afrika, ''Hoofstuk 14'' se ''Bylae 1'' – ''Nasionale Vlag'' (bl. 129), soos volg beskryf:<ref>{{af}} {{cite web |title=Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 |url=https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |publisher=Departement van Justisie en Staatkundige Ontwikkeling |pages=129 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520162506/https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> # ''Die nasionale vlag is reghoekig, en is een en ’n half maal so lank as wat dit breed is.'' # ''Dit is swart, goud, groen, wit, rissierooi en blou.'' # ''Dit het ’n groen Y-vormige baan wat een vyfde van die breedte van die vlag is. Die middellyne van die baan strek van die boonste en onderste hoeke naas die vlagpaal, sluit in die middel van die vlag by mekaar aan en strek daarvandaan horisontaal na die middel van die wapperrand.'' # ''Die groen baan is bo en onder wit gesoom en na die vlagpaal goud gesoom. Elke soom is een vyftiende van die wydte van die vlag.'' # ''Die driehoek naas die vlagpaal is swart.'' # ''Die boonste horisontale baan is rissierooi en die onderste horisontale baan is blou. Hierdie bane is elk ’n derde van die breedte van die vlag.'' === Simboliek === Die ontwerp en kleure is ’n samevatting van hoofelemente uit Suid-Afrika se vlaggeskiedenis. Drie van die vlag se kleure (rooi, wit en blou) is ontleen aan vroeëre vlae van die land en kan beskou word as ’n verteenwoordiging van die Nederlandse en Britse vlagtradisies in Suid-Afrika. Groen is gedurende die 19de eeu in die [[Transvaal]]se [[Vierkleur]] (1857) vir die eerste keer in gebruik geneem, terwyl die nasionale vlag van die Boererepubliek [[Goosen]] (1882) ’n swart streep daarin gehad het. Geel/goud word saam met groen gereeld in die Suid-Afrikaanse sportkonteks gebruik.<ref name="sci">{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=17 Desember 2020 |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |url-status=dead }}</ref> Daarvolgens is geel/goud en groen die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word onder andere deur die nasionale spanne in (genoem word die “groot drie”<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm |title=Sport in South Africa |publisher=SouthAfrica.info |accessdate=29 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629152527/http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm |archive-date=29 Junie 2010 |url-status=dead}}</ref>) [[sokker]] ([[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Bafana-Bafana]] en [[Banyana-Banyana]]), [[krieket]] ([[Proteas]]) en [[rugby]] ([[Springbokke]]) gebruik. Saam met die [[vlag van Suid-Soedan]] is die vlag van Suid-Afrika een van net twee vlae wêreldwyd wat ses verskillende [[kleur]]e in sy hoofontwerp het (dit sluit skakerings van een kleur in ’n vlag uit).<ref name="cia_factbook">{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |title=South Africa |publisher=The World Factbook |author=[[Central Intelligence Agency]] |date=2 Maart 2023 |accessdate=23 November 2023 |archive-date=10 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead }}</ref> Daar is geen amptelike simboliek aan die vlagkleure verbonde nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title= Convergence and Unification : The National Flag of South Africa (1994) in historical perspective, |type=PhD|publisher=[[Universiteit van Pretoria]]|location= [[Pretoria]]|date=2015|hdl=2263/50847}}</ref><ref name="cia_factbook" /> Drie van die vlag se kleure (rooi, wit en blou) kom van die vlae van die twee [[Boererepubliek]]e en die [[Union Jack]] in die middel van die ou landsvlag, en die ander drie kleure (swart, groen en goud) kom van die vlag van die [[African National Congress|ANC]] (wat die vernaamste versetbeweging teen die rassistiese regering was).<ref name="cia_factbook" /> Die groen Y-vorm beteken dat Suid-Afrika as een nasie die toekoms moet ingaan,<ref name="cia_factbook" /><ref name="Greig">{{en}} {{cite book|author=Greig, Charlotte|title=The Dictionary of Flags|publisher=Grange Books|isbn=1-84013-758-4}}</ref> of dat die hede en die verlede saamvloei.<ref name="Die_Burger">{{af}} {{cite web|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/09/19/2/37.html |title=Xhosa |publisher=[[Die Burger]] |date=19 September 1998 |accessdate=28 Julie 2011 |archive-url=https://archive.today/20110728122232/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/09/19/2/37.html |archive-date=28 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Ontwerp === Met die aanvang van die nuwe [[Regering van Suid-Afrika|regering]] in 1994 het Suid-Afrika ook ’n nuwe vlag gekry om die nuwe verenigde nasie te simboliseer. Die vlag is ontwerp deur Frederick Brownell, destydse staatsheraldikus van Suid-Afrika. Hy het volgens eie bewerings ook die [[vlag van Namibië]] ontwerp nadat dit op 21 Maart 1990 van Suid-Afrika onafhanklik geword het. <center>[[Lêer:Flag of South Africa (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die kleurskema word hieronder gelys:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/about-sa/national-symbols/national-flag |title=National flag |publisher=Regering van Suid-Afrika |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> {| style="text-align:center;" class="wikitable" ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Groen ! colspan=2 width=100|Swart ! colspan=2 width=100|Wit ! colspan=2 width=100|Geel ! colspan=2 width=100|Rooi ! colspan=2 width=100|Blou |- align=center | [[Pantone]] | style="background-color:#007C59"| | 3415 c | style="background-color:#000000"| | | style="background-color:#FFFFFF"| | | style="background-color:#FCB514"| | 1235 c | style="background-color:#E23D28"| | 179 c | style="background-color:#0C1C8C"| | Reflex blue c |- align=center | [[RGB-kleurmodel]] | style="background-color:#007C59"| | 0-124-89 | style="background-color:#000000"| | 0-0-0 | style="background-color:#FFFFFF"| | 255-255-255 | style="background-color:#FCB514"| | 252-181-20 | style="background-color:#E23D28"| | 226-61-40 | style="background-color:#0C1C8C"| | 12-28-140 |- align=center | [[CMYK]] | style="background-color:#007C59"| | C100-M0-Y28.23-K51.37 | style="background-color:#000000"| | C0-M0-Y0-K100 | style="background-color:#FFFFFF"| | C0-M0-Y0-K0 | style="background-color:#FCB514"| | C0-M28.17-Y92.06-K1.18 | style="background-color:#E23D28"| | C0-M73.01-Y82.3-K11.37 | style="background-color:#0C1C8C"| | C91.43-M80-Y0-K45.1 |- align=center | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] | style="background-color:#007C59"| | 007C59 | style="background-color:#000000"| | 000000 | style="background-color:#FFFFFF"| | FFFFFF | style="background-color:#FCB514"| | FCB514 | style="background-color:#E23D28"| | E23D28 | style="background-color:#0C1C8C"| | 0C1C8C |- align=center | Tekstielkleur | style="background-color:#007C59"| | CKS 42 c Spektrumgroen | style="background-color:#000000"| | CKS 401 c Blou-swart | style="background-color:#FFFFFF"| | CKS 701 c Nasionale vlagwit | style="background-color:#FCB514"| | CKS 724 c Goudgeel | style="background-color:#E23D28"| | CKS 750 c Chilli-rooi | style="background-color:#0C1C8C"| | CKS 762 c Nasionale vlagblou |} == Geskiedenis == === Tot 1902 === Die ná die [[Boere]] se [[Groot Trek]] in [[Transvaal]] gestigte [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] het ’n vierkleurige vlag met die bynaam ''[[Vierkleur]]'' gebruik. Die vlag het drie horisontale bane in rooi, wit en blou gehad, soos die [[vlag van Nederland]], en in die vlagpaalkant ’n groen vertikale baan gehad.<ref name=apb134>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=134}}</ref> Dit is vanaf 1857 tot 1874, weer vanaf 1875 tot 1877 en dan vanaf 1881 tot 1902 gebruik. Onder President [[Thomas François Burgers]] is vanaf 1874 tot 1875 die ''Burgers Flag'' (of ''Kruisvlag'') gebruik, wat ’n rooi Andreaskruis met wit fraiings op ’n blou veld vertoon.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=137}}</ref> Ná die republiek se nederlaag tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is in die Britse [[Transvaalkolonie]] ’n blou vaandel gebruik. Dit het in die wapperkant ’n wit skyf met ’n rustende [[leeu]] in ’n veldlandskap vertoon.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=148}}</ref> ’n Ander Boererepubliek, die [[Oranje-Vrystaat]], het vanaf 1857 tot 1902 ’n vlag met sewe bane in wit en oranje (beginnende met wit), met die Nederlandse vlag (rooi-wit-blou) in die skildhoek gebruik.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=131}}</ref> Ná die verowering deur die Britte is ook hier, in die [[Oranjerivierkolonie]], ’n blou vaandel met ’n [[springbok]] op ’n wit skyf in die wapperkant ter onderskeiding gebruik.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=147–148}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vroeë vlae onder Nederlandse bewind"> Lêer:Flag of the Dutch East India Company.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Nederlandse Kaapkolonie]]; Vlag van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]], 1602 tot 1795 Lêer:Prinsenvlag.svg| {{FIAV|historical}} [[Jan van Riebeeck]] se vlag: die Nederlandse Prinsevlag, 1652 Lêer:Statenvlag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Bataafse Republiek]]: die Nederlandse Statenvlag, 1803 tot 1806 Lêer:Flag of the navy of the Batavian Republic.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die [[Bataafse Republiek]], 1803 tot 1806 </gallery></center> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vlae van Boererepublieke"> Lêer:Flag of the Orange Free State.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Oranje-Vrystaat]], 1854 tot 1902 Lêer:Flag of Transvaal.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ([[Transvaal]]), 1857 tot 1874, 1875 tot 1877 en 1881 tot 1902 Lêer:South African Burgers Flag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag onder die presidentskap van [[Thomas François Burgers]], 1874 tot 1875 </gallery></center> === 1902–1910 === Ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] van 1899 tot 1902 en die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] gebruik as die vlag van die Unie. Vir gebruik op see is blou en rooi [[Britse vaandels]] gebruik, met die wapenskild uit die landswapen om hulle te differensieer. Hulle is nie bedoel as die nasionale vlag nie maar as [[Burgerlike Vaandel|handelsvlag]] en [[Staatsvlag|diensvlag ter see]], maar in werklikheid is veral die rooi variant as ’n nieamptelike nasionale vlag beskou. <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vlae van Britse kolonies"> Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Kaapkolonie]], 1876 tot 1910 Lêer:Flag of Orange River Colony.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Oranjerivierkolonie]], 1904 tot 1910 Lêer:Flag of the Transvaal Colony 1904–1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Transvaalkolonie]], 1904 tot 1910 Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], 1875 tot 1910 </gallery></center> === 1910–1928 === Toe die Unie van Suid-Afrika in 1910 as deel van die [[Britse Ryk]] gestig is, was die ''[[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Union Jack]]'' die enigste vlag wat amptelike status geniet het. Vir gebruik op see is die blou en rooi Britse vaandels gebruik, met Suid-Afrika se landswapen daarop om hulle van die gewone vaandels te onderskei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://fotw.fivestarflags.com/za_1910.html |title=South African Vessels Ensign |author=Flags of the World |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054034/http://fotw.fivestarflags.com/za_1910.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.flaggenlexikon.de/fsuedafr.htm |title=Südafrika – Großbritannien Flaggensystem eingeführt |author=Volker Preuß |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105733/https://www.flaggenlexikon.de/fsuedafr.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Nuwe wapen is in September dieselfde jaar ontwerp en lasbriewe van die admiraliteit is in Desember uitgereik wat die gebruik van die wapen op ’n rooi vaandel goedgekeur het.<ref name="sci" /> Alhoewel die vlag vir gebruik op see bedoel was, is die Suid-Afrikaanse rooi vaandel, soos in ander kolonies en heerskappye van die Britse Ryk, op land as ’n ''[[de facto]]'' nasionale vlag gebruik. In 1912 is ’n koninklike lasbrief uitgereik waarvolgens die Suid-Afrikaanse rooi vaandel verander is om die wapen op ’n wit skyf te plaas, aangesien ’n reël in die ''Admiralty Flag Book'' voorgeskryf het dat die wapen op ’n wit skyf geplaas moes word indien een kleur van die wapen met die veld van die vaandel ooreenstem.<ref name=apb152–153 /><ref name="sci" /> Na bewering het [[Louis Botha]] in 1915 die Suid-Afrikaanse rooi vaandel ná die verowering van [[Duits-Suidwes-Afrika]] as deel van die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] in [[Windhoek]] gehys.<ref name=apb152–153>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=152–153}}</ref> Die rooi vaandel is glo soms op regeringsgeboue gehys en die blou vaandel by Suid-Afrika se verteenwoordigende kantore in die buiteland.<ref>{{en}} {{cite book |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title=National and Provincial Symbols |year=1993}}</ref> Die Suid-Afrikaanse rooi vaandel was nóg onder die [[Anglo-Afrikane]] nóg onder die [[Afrikaner]]-gemeenskap gewild.<ref name=apb152–153 /> Afrikaners het dit verwerp omdat die vlag die Union Jack gebruik het en Anglo-Afrikaners omdat dit nie die Union Jack alleenlik was nie.<ref>{{en}} {{cite book |first=Allison |last=Murphy |title=The South African family encyclopaedia |url=https://archive.org/details/southafricanfami0000joyc |publisher=Struik Publishers |year=1989 |isbn=0-86977-887-0 |pages=[https://archive.org/details/southafricanfami0000joyc/page/124 124]}}</ref> Die Suid-Afrikaanse rooi vaandel het nie langer as die nieamptelike vlag gedien nie, maar is tot in 1951 as handelsvlag op see gebruik.<ref name=msa>{{af}} Handelskeepvaartwet 1951; ''Staatskoerant'' nr 6085, gedateer 25 Julie 1958</ref> In 1925, ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|algemene verkiesing van 1924]] waarin [[Barry Hertzog]] as die eerste [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]] van die [[Nasionale Party]] verkies is, is deur [[Daniël François Malan]] aan die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] ’n wet vir ’n nuwe vlag voorgelê, waarvan Malan gehoop het dat dit ’n “suiwer vlag” sonder die Union Jack is.<ref name=crw>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/za_old.html#contr |title=South Africa (1928–1994) |publisher=Flags of the World |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://africanhistory.about.com/od/apartheideraleaders/a/bio-Malan.htm |title=Daniel Francois Malan – A Biography of DF Malan |publisher=Africanhistory.com |last=Boddy |first=Alistair |accessdate=8 September 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002201/http://africanhistory.about.com/od/apartheideraleaders/a/bio-Malan.htm |url-status=dead }}</ref> Debatte oor ’n verandering aan die vlag het tot drie jaar se ingewikkelde onderhandelinge gelei, aangesien die Afrikaners as nasate van [[Boere]] wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] geveg het, die Union Jack in die vlag as onvanpas verwerp het, terwyl die Anglo-Afrikane gevrees het dat die stemmeerderheid van Afrikaners besig was om simbole van die Britse Ryk te verwyder; en die [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]] het met afstigting gedreig indien die Union Jack verwyder sou word.<ref name=crw /> Ná drie jaar is ’n kompromie bereik waarvolgens die nuwe vlag ’n kleiner weergawe van die Union Jack sou vertoon en nie ’n vaandel is nie. Die ''Union Nationality and Flags Act 1928'' het ook bepaal dat die nuwe vlag van Suid-Afrika en die Union Jack saam as amptelike vlae van Suid-Afrika sou dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01646/05lv01769.htm |title=1927. Union Nationality & Flag Act |publisher=The O'Malley Archives |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |first=Kjetil |last=Fallan |title=Designing Worlds: National Design Histories in an Age of Globalization |url=https://archive.org/details/designingworldsn0000unse |publisher=Berghahn Books |year=2016 |isbn=978-1-78533-155-8 |page=[https://archive.org/details/designingworldsn0000unse/page/65 65]}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Suid-Afrikaanse Vaandels"> Lêer:Red Ensign of South Africa (1910–1912).svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die [[Unie van Suid-Afrika]], 1910 tot 1912 Lêer:Blue Ensign of South Africa (1910–1928).svg| {{FIAV|historical}} Blou vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1910 tot 1928 Lêer:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928; handelsvlag op see tot in 1951 Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928, variant 1.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|alternate}} ’n Ander weergawe van die Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika met die volledige wapen van Suid-Afrika op ’n wit skyf </gallery></center> === 1928–1994 === {{Hoofartikel|Oranje, Blanje, Blou}} {{Multibeeld | align = left | wydte = 120 | voetskrif = Die drie kleiner vlae binne die ou vlag van Suid-Afrika is van links: die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]], die vlag van die [[Oranje-Vrystaat]] en die vlag van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ([[Transvaal]]) | beeld1 = Flag of South Africa (1928–1994, small flags, dark colors).svg | onderskrif1 = Drie klein vlae op die vlag van Suid-Afrika, gebruik van 1928 tot 1982. | beeld2 = Flag of South Africa (1928–1994, small flags, bright colors).svg | onderskrif2 = Drie klein vlae op die vlag van Suid-Afrika, gebruik van 1982 tot 1994. }} [[Lêer:Drapeau afs.jpg|duimnael|Oranje, Blanje, Blou, die voormalige vlag van Suid-Afrika, 1928 tot 1994]] In 1925 het Suid-Afrikaners begin dink aan ’n eie vlag vir die [[Unie van Suid-Afrika]]. Hierdie idee het momentum verkry onder die regering van [[Barry Hertzog]], wat ’n eie Suid-Afrikaanse identiteit sonder ’n Britse invloed as ’n politieke ideaal voorgestaan het. Daar was felle teenstand deur sommige mense wat die Union Jack wou hê. In [[Durban]] het 15&nbsp;000 mense amper oproerig geraak in hul teenstand teen ’n nuwe vlag. Betogings van ondersteuners van die Union Jack het sedert 1925, met die indiening van ’n wetsontwerp vir die behoud van die Union Jack, ook momentum verkry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/dated-event/afrikaner-nationalists-rebel-against-union-jack-new-south-african-flag |title=Afrikaner nationalists rebel against a Union Jack in new South African flag |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/article/state-policies-and-social-protest-1924-1939 |title=State policies and social protest, 1924–1939 |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> In reaksie het die regering professor Blommaert in bevel van ’n sentrale vlagkomitee aangestel om aanbevelings te versamel. Hul verslag kon eers in 1927 ingedien word, waarin hulle ’n vlag, soortgelyk aan dié van prins Willem van Oranje met ewe breë horisontale bande in oranje, wit en blou voorgestel het. Hierdie vlag was juis die agtergrond van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|Nederlands-Oos-Indiese Kompanjie]] aan die Kaap. Die vlag word ook die Van Riebeeckvlag of die Prinsevlag genoem. In die middel van die wit baan was die vlag van die [[Oranje-Vrystaat]], wat vertikaal afhang. Aan weerskante daarvan en vas daarteen is die Union Jack, soos dit in 1927 bestaan het, horisontaal en in die rigting van die vlagpaal; die [[Vierkleur]] van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] horisontaal en weg van die vlagpaal af.<ref name=apb134 /><ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Joyce |title=The South African Family Encyclopaedia |url=https://archive.org/details/southafricanfami0000joyc |publisher=Struik |location=Kaapstad |year=1989}}</ref><ref>{{af}} Artikel 5 van Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, Wet no. 32 van 1961.</ref> In hierdie reëling geniet elkeen van die miniatuurvlae gelyke voorrang.<ref>{{en}} {{cite book |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title=National and Provincial Symbols and Flora and Fauna Emblems of the Republic of South Africa |url=https://books.google.com/books?id=fo4yAQAAIAAJ |location=Melville |year=1993 |publisher=C. van Rensburg |isbn=978-0-86846-074-1}}</ref> Die regering het tot ’n verdere vergelyk gekom: Daar sou voortaan twee nasionale vlae in Suid-Afrika wees, die nuwe vlag en die Union Jack. Die [[Minister van Binnelandse Sake|minister van binnelandse sake]] wat die wetsontwerp voorgestel het, [[Daniël François Malan]], het soos volg verduidelik: ''Union nationals must also be British subjects, a smaller circle within a larger one'' (“Onderdane van die Unie moet ook Britse onderdane wees, ’n kleiner kring binne-in ’n groter een”). Die Uniale Nasionaliteit en Vlaewet (No. 40 van 1927) is met ’n groot meerderheid aanvaar. Die nuwe vlag is vir die eerste keer op 31 Mei 1928 gehys.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eric A Walker |title=A History of Southern Africa |publisher=Longmans |location=Kaapstad| year=1962 |pages=613}}</ref> Omdat die miniatuurvlag van die Oranje-Vrystaat op sy beurt ’n miniatuur van die Nederlandse vlag bevat het, was die ou Suid-Afrikaanse vlag die enigste voormalige nasionale vlag wêreldwyd met ’n vlag binne ’n vlag binne ’n vlag. Die keuse van die Prinsevlag as basis was ’n kompromie omdat dit die eerste vlag op Suid-Afrikaanse bodem was en omdat dit ’n polities neutrale vlag was (dit was geen land se nasionale vlag nie). ’n Ander aspek aan die kompromie was dat die Britse vlag óók die amptelike vlag sou bly. Suid-Afrika was dus die enigste land ter wêreld met twee nasionale vlae. Hierdie situasie het in 1957 verander toe die Union Jack sy status as nasionale vlag verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01646/05lv01769.htm |title=1927. Union Nationality & Flag Act |publisher=Nelson Mandela-stigting |author=Padraig O’Malley |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Die rooi vaandel van 1910 is egter tot 1 Januarie 1951 as die handelsvlag behou.<ref name=msa /> Ná ’n [[Suid-Afrikaanse referendum van 1960|referendum]] het Suid-Afrika op 31 Mei 1961 ’n republiek geword, maar die vlag het dieselfde gebly<ref>{{af}} Wet 32 van 1961, artikel 5</ref> ondanks druk van Brittanje om die Britse vlag te verwyder. Ook Afrikaners het vir die verwydering van die Britse vlag gepleit. In 1968 het die destydse [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]], [[John Vorster]], hom vir die aanneming van ’n nuwe vlag ter geleentheid van die tiende herdenking van republiekwording in 1971 beywer, maar dit het nooit gerealiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=4eg9AAAAIBAJ&sjid=oUgMAAAAIBAJ&pg=2838,2158422&dq=south+africa+change+flag+1971&hl=en |title=New flag |newspaper=The Glasgow Herald |date=12 September 1968 | accessdate=17 Desember 2020 |page=18 col C}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/flagging_the_new_south_africa_19102010_brownell_flagging2011.pdf |title=Flagging the “new” South Africa, 1910–2010 |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |publisher=Historia Vol. 56 |year=2011 |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Tydens die hernuwing van die Suid-Afrikaanse staat deur die grondwet van 1983 (wat vanaf 1984 van krag was) is die vlag behou en in die twee Seksies 3 en 4 opnuut gedefinieer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://disa.ukzn.ac.za/leg19830928028020110 |title=Republic of South Africa Constitution Act, Act No 110 of 1983 |work=Staatskoerant nr. 8914 |publisher=Republiek van Suid-Afrika |date=28 September 1983 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827212348/https://disa.ukzn.ac.za/leg19830928028020110 |archive-date=27 Augustus 2020 |url-status=dead}}</ref> Die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig]] het gelei tot die [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992]], waarin die meerderheid kiesers vir ’n einde aan apartheid gestem het. Die referendum het ook meegebring dat die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] die [[Springbokke|Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan]] weer vir toetswedstryde toegelaat het. Die ANC het ingestem, onder die voorwaarde dat die vlag van Suid-Afrika nie gebruik word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Ross Black, John Nauright |title=Rugby and the South African Nation |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |year=1998 |isbn=0-7190-4932-6 |pages=115 |url=https://opac.k10plus.de/DB=2.299/PPNSET?PPN=1460571584&PRS=HOL&HILN=888&INDEXSET=21 |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1992]] in [[Barcelona]] het die Suid-Afrikaanse atlete onder ’n nuut ontworpe vlag van die [[Suid-Afrikaanse Sportkonfederasie en Olimpiese Komitee]] (SASKOK) deelgeneem, só ook tydens die [[Olimpiese Winterspele 1994]] in [[Lillehammer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/za@olymp.html |title=South African Olympic Flags |publisher=Flags of the World |author=Bruce Berry |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/dated-event/sa-olympic-team-leaves-barcelona |title=SA Olympic team leaves for Barcelona |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]], die eerste vir die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]] en Suid-Afrika se eerste deelname aan ’n internasionale toernooi ná die einde van apartheid, het hulle onder die ou Suid-Afrikaanse vlag deelgeneem. <center><gallery align="center" widths="150" caption="Voormalige vlae van Suid-Afrika"> Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Unie van Suid-Afrika met ’n donker skakering van “unieblou”, 1928 tot 1961 en daarna van die Republiek van Suid-Afrika, 1961 tot 1982 Lêer:Flag of South Africa (1928–1994, bright colors).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Afrika met ’n helder skakering van “Solway”-blou soos dit in 1982 deur die Suid-Afrikaanse regering bepaal is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20sheet%202.pdf |title=Flag Specification Sheet |date=8 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608104227/http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20sheet%202.pdf |url-status=dead |archive-date=8 Junie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20-%20sheet%201.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608104803/http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20-%20sheet%201.pdf |title=Flag Specification Sheet |date=8 Junie 2018 |url-status=dead |archive-date=8 Junie 2018}}</ref> Lêer:Flag of South Africa (1992 Summer Olympics).svg| {{FIAV|historical}} Olimpiese Vlag van Suid-Afrika tydens die [[Olimpiese Somerspele 1992]] Lêer:Flag of South Africa (1994 Winter Olympics).svg| {{FIAV|historical}} Olimpiese Vlag van Suid-Afrika tydens die [[Olimpiese Winterspele 1994]] </gallery></center> === Huidige vlag sedert 1994 === [[Lêer:New South African flag unveiling.jpg|duimnael|links|Die voormalige Suid-Afrikaanse ambassadeur in die Verenigde State, [[Harry Schwarz]], onthul die nuwe vlag van Suid-Afrika op 6 Mei 1994]] [[Lêer:Flag of South Africa 2.jpg|duimnael|’n Wapperende vlag van Suid-Afrika]] Met die einde van apartheid was daar ’n behoefte om die ou vlag as gevolg van sy rassistiese konnotasies in die oë van baie Suid-Afrikaners te vervang. Die ou vlag word sedertdien veral as ’n simbool van [[Afrikanernasionalisme]] of apartheid beskou.<ref>{{en}} {{cite book |author=Christi Van der Westhuizen |title=White Power & the Rise and Fall of the National Party |url=https://archive.org/details/whitepowerrisefa0000vand |publisher=Zebra Press |location=Kaapstad |year=2007 |isbn=1-77007-305-1 |pages=[https://archive.org/details/whitepowerrisefa0000vand/page/326 326]}}</ref> Die huidige vlag van Suid-Afrika is op 27 April 1994,<ref name=firstraising>{{en}} {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=Sed-dqbZgkc |title=Raising of the New South African Flag |last=Antonio Coppola |date=24 Mei 2018 |via=[[YouTube]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612010010/https://www.youtube.com/watch?v=Sed-dqbZgkc |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die dag van die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|algemene verkiesing van 1994]], vir die eerste keer gehys. Dit sou oorspronklik net as ’n voorlopige vlag dien en sy ontwerp is eers ’n week vooraf goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.c-span.org/video/?56323-1/south-african-election-special-2 |title=South African Election Special, 2 |publisher=C-SPAN.org |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142606/https://www.c-span.org/video/?56323-1%2Fsouth-african-election-special-2 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die keuse van ’n nuwe vlag en wapen was deel van die CODESA-onderhandelingsproses wat op 20 Desember 1991 begin is om apartheid te beëindig, en tot die inwerkingstelling van ’n onderhandelingsraad tussen die regering en die opposisie oor ’n nuwe grondwet gelei het.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''Race Relations Survey 1992/93''.<!--sic--> Johannesburg 1993, bl. 473, 503.</ref> Dié onderhandelingsraad het in Augustus 1993 op die inwerkingstelling van ’n kommissie ter verkryging van nuwe nasionale simbole besluit. Hulle het die mandaat verkry om vier voorstelle vir ’n nasionale vlag én ’n wapen aan die onderhandelingsraad voor te lê.<ref>{{en}} SAIRV: ''Race Relations Survey 1993/1994''.<!--sic--> Johannesburg 1994, bl. 549.</ref> Nadat in 1993 ’n landwye openbare kompetisie van stapel gestuur is, het die Nasionale Simbolekommissie meer as 7&nbsp;000 ontwerpe ontvang.<ref>{{en}} {{cite journal |url=https://www.highbeam.com/doc/1P2-4196976.html |title=Finding Symbols For New S. Africa // Citizens Submit 7,000 Flag Designs |date=27 Oktober 1993 |journal=highbeam.com |accessdate=8 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008201708/https://www.highbeam.com/doc/1P2-4196976.html |archive-date=8 Oktober 2016}}</ref> ’n Aantal ontwerpe is op die kortlys geplaas en aan die publiek en die Onderhandelingsraad voorgelê, maar geeneen het entoesiastiese ondersteuning ontlok nie. Vervolgens is ’n aantal ontwerpateljees gekontak om verdere voorstelle in te dien, maar hul ontwerpe het ook geen aftrek gekry nie. Aan die einde van 1993 het die [[Parlement van Suid-Afrika|Parlement]] verdaag sonder om oor ’n geskikte nuwe vlag te besluit. [[Lêer:Flag of the African National Congress.svg|duimnael|Die vlag van die African National Congress]] In Februarie 1994 het [[Cyril Ramaphosa]] en [[Roelf Meyer]], onderskeidelik die hoofonderhandelaars van die African National Congress en die regerende [[Nasionale Party]], die taak gekry om die vlagvraagstuk op te los. ’n Eindelike ontwerp is op 15 Maart 1994 goedgekeur, afgelei van ’n ontwerp deur die destydse Suid-Afrikaanse staatsheraldikus Frederick Brownell. Dit kombineer die Nederlandse kleure rooi, wit en blou met die ANC-kleure swart, groen en geel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/magazine-27155475 |title=Fred Brownell: The man who made South Africa's flag |publisher=[[BBC]] |date=27 April 2014 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816223642/https://www.bbc.com/news/magazine-27155475 |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Toe die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika nader, is dié ontwerp net sewe dae voor dié geleentheid aan die publiek bekendgestel.<ref name="s15663">{{af}} ''Staatskoerant'' nr 15663, gedateer 20 April 1994</ref> Die reaksies was baie positief.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Africa |title=Flag of South Africa |work=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105728/https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Africa |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe nasionale vlag is vir die eerste keer op 27 April 1994 amptelik gehys, die dag waarop die land se eerste demokratiese verkiesings begin het. As ’n resultaat van die geskiedkundige verkiesing is Nelson Mandela op 10 Mei 1994 as Suid-Afrika se eerste demokraties verkose president ingehuldig.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Elirea Bornman |title=National symbols and nation-building in the post-apartheid South Africa |journal=International Journal of Intercultural Relations |publisher=Elsevier |location=[[New York]] |date=2006 |volume=30 |pp=383–399 |hdl=10500/23252}}</ref> Die vlag is deur die meeste Suid-Afrikaners goed ontvang, al het ’n klein minderheid beswaar daarteen aangeteken; honderde lede van die [[Afrikaner Volksfront]] het die nuwe vlag voor die verkiesing van April 1994 in [[Bloemfontein]] uit protes verbrand.<ref name="firstraising" /> Die afkondiging van die nuwe nasionale vlag deur die Suid-Afrikaanse president, [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]], is eers op 20 April 1994 gepubliseer,<ref name="s15663" /> net sewe dae voordat die vlag ingewy moes word. Soos in Suid-Afrika se tussentydse grondwet bepaal is, moes die vlag vir ’n proefperiode van vyf jaar bekendgestel word, waarna daar bespreking sou wees oor of die nasionale vlag in die finale konsep van die grondwet verander moes word of nie. Die Grondwetlike Vergadering was verantwoordelik vir die opstel van die land se nuwe grondwet en het vir voorleggings gevra, onder meer oor die kwessie van die verskillende nasionale simbole van Suid-Afrika. 118 voorleggings is ontvang ten gunste van die nuwe vlag en 35 wat daarop aangedring het dat die nuwe vlag verander moes word. Vervolgens is op 28 September 1995 beslis dat die vlag nie verander sou word nie en is dit in Bylae 1 van die Grondwet van Suid-Afrika ingeskryf; dié grondwet het op 4 Februarie 1997 in werking getree.<ref>{{en}} {{citation|first=Bruce B.|last= Berry |title= “Zero to Hero” – the role of the national flag in nation building in post-apartheid South Africa|publisher= 26th International Congress of Vexillology|location= [[Sydney]]|date=September 2015}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/article/timeline-20-years-democracy-1994-2014 |title=Timeline 20 years of Democracy 1994 to 2014. 1997 |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> == Protokol == [[Lêer:South Africa Cape Town Castle Flags.jpg|duimnael|Historiese vlae wapper oor die [[Kasteel die Goeie Hoop]] (v.l.n.r.; intussen verwyder): die huidige vlag van Suid-Afrika sedert 1994, die [[Oranje, Blanje, Blou|vorige vlag van Suid-Afrika]] (1928–1994), die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] (1806–1928), die [[vlag van Nederland]] (1803–1806), die vlag van Groot-Britannje (1795–1803) en die Nederlandse Prinsevlag (1652–1795)]] [[Lêer:South Africa flag horizontal and vertical.svg|duimnael|Die vlag van Suid-Afrika (horisontaal en vertikaal)]] [[Lêer:SouthAfricaFlagTwoNations.jpg|duimnael|Vlag van Suid-Afrika gekruis met ’n ander nasionale vlag]] [[Lêer:SouthAfricaFlagNonNational.jpg|duimnael|Plek van die Suid-Afrikaanse vlag ten opsigte van ander nasionale vlae]] [[Lêer:SouthAfricaFlagParade.jpg|duimnael|Plek van die Suid-Afrikaanse vlag in ’n parade]] [[Lêer:SouthAfricaFlagIndoors.jpg|duimnael|Plek van die Suid-Afrikaanse vlag onder dak]] [[Lêer:SouthAfrican Flag HalfMast.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaans vlag wapper halfstok by [[Gqeberha|Port Elizabeth]] tydens die rouperiode na die dood van [[Nelson Mandela]] op 12 Desember 2013. Dit is glo die hoogste vlagpaal in Afrika en die grootste Suid-Afrikaanse vlag wêreldwyd]] Die protokol vir die gebruik van die Suid-Afrikaanse vlag is uitgereik kort voor dit in 1994 aanvaar is. Dit bepaal die gebruik van die vlag in Suid-Afrika. Die reëls vir die gebruik van die vlag buite die grense van Suid-Afrika word bepaal deur die plek waar die vlag gebruik word. === Behoorlike vertoning van die vlag === Die Suid-Afrikaanse regering het riglyne vir die behoorlike vertoning van die vlag by aangewese vlagstasies gepubliseer, in Regeringskennisgewing 510 van 8 Junie 2001 (''Staatskoerant'' nr 22356). Hierdie reëls geld net vir vlagstasies van openbare instellings en nie vir die algemene publiek nie.<ref name="Government Notice No. 510">{{en}} {{cite web |url=https://www.brandsouthafrica.com/wp-content/uploads/mediaclub/2010/06/government_gazette_flag.pdf |title=Government Notice No. 510 |work=Staatskoerant nr 22356 |publisher=Regering van Suid-Afrika |date=8 Junie 2001 |accessdate=14 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614002423/https://www.brandsouthafrica.com/wp-content/uploads/mediaclub/2010/06/government_gazette_flag.pdf |archive-date=14 Junie 2021 |url-status=dead }}</ref> Die Suider-Afrikaanse Vlagkundige Vereniging (SAVA), ’n nieamptelike vereniging vir die bestudering van vlae, het hul eie gids vir die behoorlike vertoning van die vlag in 2002 gepubliseer. Hierdie gids het geen amptelike gesag nie, maar is opgestel met algemeen aanvaarde Vlagkundige etikette en beginsels in gedagte.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/travel/south-africa/no-need-to-get-in-a-flap-over-flag-etiquette-94265 |title=No need to get in a flap over flag etiquette |work=IOL News |date=12 September 2002 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401180008/https://www.iol.co.za/news/south-africa/no-need-to-get-in-a-flap-over-flag-etiquette-94265 |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Eerbied vir die vlag === Die Suid-Afrikaanse wet stel dit dat die vlag te alle tye met “waardigheid en eerbied” hanteer moet word. Die amptelike reëls stel dit onder andere:<ref name="Protokol">{{en}} {{cite web |url=http://www.savaflags.org.za/flag-protocol-sava-flags.php |title=Flag Protocol |publisher=Suider-Afrikaanse Vlagkundige Vereniging |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_documents/National-Identity-Passport-booklet.pdf |title=National Identity Passport Booklet |work=Passport of Patriotism |publisher=Regering van Suid-Afrika |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> * dat die vlag nooit aan die vloer mag raak nie, * dit mag nie as tafeldoek dien of voor ’n platform neergelê word nie, * dit mag nie gebruik word om ’n standbeeld, plakkaat of hoeksteen te bedek nie (bv. by die bekendstelling van ’n nuwe standbeeld), * dit mag nie gebruik word om enige wedloop/-ren of kompetisie te begin of eindig nie, * dit mag nie gebruik word as onderklere, bad- en vloermatte of enige soortgelyke vernederende toepassing nie, * dit mag nie gebruik word in enige kommersiële advertering op ’n manier wat die vlag sal verdraai of disrespekteer nie. Die toestemming van die president van Suid-Afrika word benodig om die vlag binne die grense van die land te mag vervaardig.<ref name="Protokol" /> === Tradisionele reëls om die vlag te hanteer === Daar is ’n aantal tradisionele reëls van eerbied wat nagestreef behoort te word wanneer die vlag hanteer of vertoon word. Tradisie wil dit hê dat die vlag aan die begin van elke werksdag gehys moet word; voor of tydens sonsondergang moet die vlag egter weer gestryk word. Die vlag kan slegs snags bly hang wanneer dit voldoende verlig is. Hierdie reëls is slegs van toepassing op vlae wat deur die regering gehys word; vlae op privaateiendom mag 24 uur per dag hang.<ref name="Protokol" /> Die vlag moet seremonieel gehys en gestryk word. Wanneer iemand sien dat ’n amptelike vlag gehys of gestryk word behoort hulle te stop en eerbied te toon. Wanneer so iemand ’n hoed op het behoort dit afgehaal te word en met die regter hand voor die persoon se hart gehou te word. Persone in uniform moet volgens hul diensvoorskrifte die vlag groet.<ref name="Protokol" /> Die vlag moet altyd korrek vertoon word, d.w.s. met die swart driehoek teen die vlagpaal. Die vlag mag ook vertikaal gehang word deur die vlag te hys, dit so te draai dat die swart driehoek bo is en die vlag om te draai. Die rooi trapesium behoort dus links te wees. ’n Mens “lees” ’n vlag soos ’n boek, van bo na onder en van links na regs en na die omwenteling behoort die resultaat dieselfde te wees.<ref name="Protokol" /> Dit word as beledigend gesien om die vlag te vermink of deur ’n vuil vlag te hys. Vlae wat nie meer herstel kan word nie behoort vernietig te word, by voorkeur deur middel van verbranding. Vlagpale behoort ook goed in stand gehou te word.<ref name="Protokol" /> === Korrekte vertoning van die vlag === Die reëls betreffende die korrekte metodes om die vlag te vertoon stel dat wanneer twee Suid-Afrikaanse vlae horisontaal aan ’n muur agter ’n podium gehang word, hulle vlagpaalkante na mekaar behoort te wys met die rooi baan aan die bokant. Indien die vlag aan ’n stok in die muur gehang word moet die stok op ’n sekere hoek ten opsigte van die muur geplaas wees, sodat die vlag nie aan die muur raak nie.<ref name="Protokol" /> Suid-Afrika se amptelike vlagpale is:<ref name="Government Notice No. 510" /> * [[Parlementsgebou (Kaapstad)|Parlementsgebou]] in Kaapstad * [[Uniegebou]] in Pretoria * [[Tuynhuys]] en 120 Pleinstraat in Kaapstad * Kantore van die premiers van die [[Provinsies van Suid-Afrika|nege provinsies]] * Alle howe in Suid-Afrika * Alle internasionale en nasionale lughawens in Suid-Afrika * Sulke ander hoofgeboue wat die ministeries van buitelandse sake huisves of enige ander gebou wat deur die presidensiële kantoor as sulks aangewys is * Vlagpale van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, soos bepaal in die “Permanente Magregulasies” * Die belangrikste doeane-geboue in en aan die grense van die Republiek van Suid-Afrika * Skepe onder Suid-Afrikaanse vlag, in ooreenstemming met die regulasies in afdeling 65 van die ''Handelskeepvaartwet, 1951 (Wet 57 van 1951)'' * Alle [[Suid-Afrikaanse Polisiediens|Suid-Afrikaanse polisiekantore]] * Alle buitelandse kantore van Suid-Afrika === Vertoning van die vlag saam met ander nasionale vlae === Indien twee nasionale vlae, waaronder dié van Suid-Afrika, aan gekruisde stokke hang, moet die vlagpaalkante van die vlae na mekaar wys en die vlae moet volledig kan wapper. Die bokant van die stok van die Suid-Afrikaanse vlag moet aan die regterkant wees (wanneer van voor gesien word).<ref name="Protokol" /> Wanneer die Suid-Afrikaanse vlag in die lug saam met ander nasionale vlae gehang word is daar verskeie reëls wat die manier bepaal hoe die vlag behandel moet word. Binne Suid-Afrika moet die Suid-Afrikaanse vlag altyd die ereposisie kry; dit beteken dat die vlag die verste na regs van al die vlae moet hang (aan die linkerkant wanneer dit van voor af gesien word). Alle ander nasionale vlae moet daarna in alfabetiese volgorde volg en dit moet ongeveer so groot soos die Suid-Afrikaanse vlag wees. Elke vlag moet aan ’n afsonderlike stok gehang word en die Suid-Afrikaanse vlag moet altyd eerste gehys en laaste gestryk word.<ref name="Protokol" /> === Vertoning van die vlag met nie-nasionale vlae === Wanneer die vlag saam met ander vlae getoon word wat nie nasionale vlae is nie, soos reklamebaniere of bedryfsvlae, moet alle vlae aan ’n aparte stok hang en moet die Suid-Afrikaanse vlag óf voor die ander vlae hang, óf in die middel van die vlae óf aan die linkerkant (van voor af gesien). Wanneer die Suid-Afrikaanse vlag in ’n optog gebruik word saam met ander vlae, moet die vlag aan die voorpunt van die optog wees; indien die vlae in een lyn is moet die Suid-Afrikaanse vlag aan die regterkant wees.<ref name="Protokol" /> === Gebruik van die vlag in geboue === Wanneer die vlag binnenshuis in sale by openbare vergaderings of byeenkomste getoon word, moet die vlag altyd die ereposisie inneem: indien dit langs die spreker getoon word, moet dit aan die regterkant van die spreker wees; wanneer dit elders in die saal is moet dit regs van die publiek wees.<ref name="Protokol" /> Die vlag behoort in sy geheel getoon te word, d.w.s. met ’n volledig uitgespreide rooi baan aan die bokant. Indien die vlag vertikaal gehang word op die muur agter die podium moet die rooi baan vir die toeskouers aan die linkerkant wees met die swart driehoek bo-aan.<ref name="Protokol" /> === Halfmas === Die vlag mag halfstok of halfmas gehang word as teken van rou, maar slegs indien die president toestemming daarvoor gee. Hy bepaal self ook die datum wanneer die rouperiode oor is. Die oorsprong van hierdie tradisie is om plek te hou vir die tradisioneel onsigbare vlag van dood.<ref name="Protokol" /> Wanneer die vlag halfmas gehys word moet dit eers tot heel bo gehys word en dan stadig tot in die halfmasposisie laat sak word. Voordat die vlag gestryk word, bv. met sonsondergang of aan die einde van die rouperiode, moet die vlag eers weer tot bo-aan die vlagpaal gehys word en dan gestryk word. Slegs die Suid-Afrikaanse vlag mag halfmas gehys word, alle ander vlae moet op normale hoogte bly.<ref name="Protokol" /> === Ontmanteling === As die vlag nie meer in ’n behoorlike toestand is nie, moet ’n vlag met waarde weggedoen word, verkieslik deur dit te verbrand.<ref name="Protokol" /> == Karakters == In die [[Unicode]]-standaard kan die vlag voorgestel word as ’n kombinasie van die streeksaanwysers 🇿 (kodepunt in die Unicode-blok addisionele ingeslote alfanumeriese karakters) en 🇦: 🇿🇦.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emojipedia.org/flag-south-africa/ |title=🇿🇦 Flag for South Africa Emoji |publisher=Emojipedia |accessdate=9 November 2023}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} {{Portaal|Suid-Afrika|Flag of South Africa.svg}} * [[Gay Pride-vlag van Suid-Afrika]] * [[Lys van Nasionale Simbole van Suid-Afrika]] * [[Nasionale lied van Suid-Afrika]] * [[Vlae van Suid-Afrika]] * [[Wapen van Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Harry Saker |title=The South African flag controversy, 1925–1928 |url=https://books.google.de/books?id=mYgaAAAAYAAJ&redir_esc=y |year=1980 |publisher=Oxford University Press |location=Kaapstad}} * {{af}} {{cite book |author=Cornelis Pama |title=Die vlae van Suider-Afrika |url=https://books.google.de/books?id=0AkVNAAACAAJ&redir_esc=y |year=1984 |publisher=Tafelberg |location=Kaapstad |isbn=978-0-624-02070-7}} * {{en}} {{cite journal |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title=The Union Jack over Southern and Central Africa: 1795–1994 |journal=SAVA Journal (Suider-Afrikaanse Veksillologiese Vereniging |location=Randburg |date=Maart 1994|pages=|isbn=0-620-18833-2}} * {{en}} {{cite journal |author=J. A. Van Zyl |title=The History of Flags of South Africa before 1900 |journal=SAVA Journal (Suider-Afrikaanse Veksillologiese Vereniging) |location=Randburg |date=April 1995 |isbn=0-620-19798-6}} * {{en}} {{cite book |author=[[Denis Beckett]] |title=Flying with Pride: The Story of the South African Flag |url=https://books.google.de/books?id=pF5xAAAAMAAJ&redir_esc=y |year=2002 |publisher=WildNet Africa |location=Pretoria |isbn=978-0-620-28903-0}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of South Africa|Vlae van Suid-Afrika}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/za.html Suid-Afrika] by ''Flags of the World''. * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/za_1910.html South Africa (1910–1928)] by ''Flags of the World''. * {{en}} [https://www.gov.za/about-sa/national-flag-0 Suid-Afrikaanse Regeringswebwerf oor die vlag] * {{en}} [https://www.polity.org.za/misc/flagdim.html Dimensies van die vlag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020819064249/http://www.polity.org.za/misc/flagdim.html |date=19 Augustus 2002}} * {{en}} [https://flagspot.net/flags/za-close.html Suid-Afrikaanse vlag (gesprekke?)] * {{en}} [https://www.southafrica.info/about/history/flag.htm southafrica.info: Fly, the beloved flag] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Flag-of-South-Africa|title=Flag of South Africa|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Desember 2020}} {{Artikels oor Suid-Afrika}} {{Afrikavlae}} {{Unievlag}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vlae van Suid-Afrika| ]] jsy5zuduxh79siqwghbfogmp8mlq9wd Rooibos 0 6435 3372374 3285945 2026-11-14T12:27:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372374 wikitext text/x-wiki <!--{{voedingswaarde | kJ=1 | name = Rooibos | sodium_mg=3.42 | potassium_mg=2.37 | vitC_mg=7.5 | iron_mg=0.161 | magnesium_mg=1.210 | zinc_mg=0.128 | calcium_mg=0.870 | copper_mg=0.024 | fluoride_mg=0.085 | Manganese_mg=0.710 | source_usda=1 | note=Rooibos is high in antioxidants, low in tannin and free of oxalic acid and '''Caffeine Free'''}} --> {{Spesieboks | bewaringstatus = VU | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = <ref>{{en}} {{IUCN2008 |year=2008 |title=Aspalathus linearis |id=549 |downloaded=5 Februarie 2009}}</ref> | naam = Rooibos | beeld = rooibos.jpg | takson = Aspalathus linearis | outeur = ([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) R.Dahlgren, (1963) | sinonieme = {{Middel|[[#Sinonieme|Sien teks]]}} }} '''Rooibos''' (''Aspalathus linearis'') is 'n lid van die [[Fabaceae]]-familie plante, en word algemeen gebruik om [[kruietee]] van te maak. Dit behoort tot die ''[[Aspalathus]]'' plantgroep, wat bestaan uit meer as 200 [[spesie]]s wat in die [[Sederberg]]e van [[Suid-Afrika]] groei en [[Endemie (ekologie)|endemies]] daar is.<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:475647-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die blare van die bos word geoes, gekneus en in die [[son]] gelaat om te [[oksidasie|oksideer]], waarna hulle hul kenmerkende [[rooi (kleur)|rooi]] [[kleur]] verkry. Hierdie produk word dan gekook of in water laat lê soos [[tee]], om 'n drankie te maak wat beide warm en koud geniet kan word. Die produk word ook gereeld as "rooi tee" bemark. Rooibostee staan ook bekend as ''naald-'', ''speld-'' of ''koopmanstee''.<ref>Verklarende Afrikaanse Woordeboek (Van Schaik). 1956- en 1992-uitgawe</ref> Rooibos het ook sy opwagting gemaak in gesondheids- en skoonheidsprodukte. Dit is wyd deur die antieke [[San]] van die streek gebruik. Dit is vry van [[kafeïen]] en bevat ''Aspalathin'', 'n geurstof wat gevind word in medisinale kruie wat gebruik word om vel- en sirkulasieprobleme mee te behandel. Rooibos het 'n besonder hoë vitamien C-inhoud van 15,7 mg per 100&nbsp;g. Dit het min [[tannien]] (sowat 4,4 persent teenoor die 12 persent in gewone tee). Tannien belemmer die absorpsie van minerale. Rooibostee bevat ook klein hoeveelhede [[fluoried]], [[kalsium]] en [[mangaan]]. Japannese navorsing oor die effekte van ''[[oligosakkaried]]e'', wat ook in Rooibos gevind word, dui aan dat hierdie stowwe die immuunstelsel help om virusinfeksies af te weer. Rooibos is ryk aan ''[[flavonoïd]]e'', [[antioksidant]]e wat die optrede van ''Superoksied Dismutase'' (S.O.D.) naboots deurdat hulle [[vrye radikaal|vry radikale]] verwyder. Ander voorgestelde voordele sluit in: * Anti-inflammatoriese en anti-allergiese eienskappe * verligting van [[hooikoors]], [[asma]] en [[allergie|allergieë]] * verligting van [[slapeloosheid]] en spanning * verligting van [[hardlywigheid]], [[maag]]krampe en [[koliek]] in klein kinders * verligting van velprobleme soos [[aknee]], [[ekseem]] en doekuitslag Navorsing oor die positiewe [[Gesondheidsvoordele van tee|gesondheidsvoordele van rooibos]] word deur die Suid-Afrikaanse Rooibosraad befonds en ondersoek deur navorsers soos [[Amanda Swart]] aan die [[Universiteit Stellenbosch]].<ref name="SABC">{{cite news| url=http://www.sabc.co.za/news/a/7040e98049300672a084a1423b398f00/South-African-rooibos-and-honey-bush-teas-could-fight-cancer-20150721| title=South African rooibos and honey-bush teas could fight cancer| date=21 Julie 2015| publisher=[[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]]| archive-url=https://web.archive.org/web/20160816210022/http://www.sabc.co.za/news/a/7040e98049300672a084a1423b398f00/South-African-rooibos-and-honey-bush-teas-could-fight-cancer-20150721| archive-date=16 August 2016 |access-date=17 Desember 2020 |language=Engels}}</ref><ref name="Rooibos">{{cite web| url=https://sarooibos.co.za/women-in-science-honoured-for-their-contribution-to-rooibos/| title=Women in science honoured for their contributions to rooibos| publisher=South African Rooibos Council| date=7 Februarie 2020 |access-date=17 Desember 2020 |language=Engels}}</ref><ref name="news24">{{cite news| url=https://www.news24.com/news24/Archives/City-Press/R2m-for-rooibos-research-20150429| publisher=News 24| title=R2m for rooibos research| date=25 Januarie 2012 |access-date=17 Desember 2020 |language=Engels}}</ref> == Sinonieme == * ''Achyronia tenuifolia'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Aspalathus cognata'' <small>C.Presl</small> * ''Aspalathus corymbosa'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Aspalathus linearis subsp. pinifolia'' <small>([[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]) R.Dahlgren</small> * ''Aspalathus tenuifolia'' <small>DC.</small> * ''Borbonia pinifolia'' <small>Marloth</small> * ''Genista contaminata'' <small>Poir.</small> * ''Lebeckia candolleana'' <small>Walp.</small> * ''Lebeckia contaminata'' <small>DC.</small> * ''Lebeckia linearis'' <small>(Burm.f.) DC.</small> * ''Psoralea linearis'' <small>Burm.f.</small> * ''Rafnia filifolia'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] ex Walp.</small> == Galery == <gallery> Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis)PICT2813.JPG|Rooibosplant, [[Clanwilliam]], Suid-Afrika Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis).jpg|Blomme aan 'n Rooibosplant, Clanwilliam, Suid-Afrika Lêer:Roibosch Trockenfeld.JPG|Rooibos-plaas in Clanwilliam, hier word Rooibos gedroog Lêer:Rooibos geschnitten.jpg|Rooibostee, gedroog en gesny Lêer:Rooibos tea 2.jpg|Rooibostee in 'n glas </gallery> == Verwysing == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Aspalathus linearis}} {{Wikispecies-inlyn|Aspalathus linearis}} {{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=autocollapse}} {{Taksonbalk}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Aspalathus|linearis]] [[Kategorie:Kruie]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]] [[Kategorie:Tee]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1768 beskryf is]] 6m36sc1u2qot8vw6xrlaikqw347urjp Son 0 7702 3372534 3361541 2026-11-14T19:50:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372534 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster | naam= Son [[Beeld:Sun symbol (bold).svg|24px|☉]] | beeld= The Sun in white light.jpg | onderskrif= Die son, met donker sonvlekke. | sterrebeeld= | bayernaam= | RK= 286,13°<br /><small>(vanaf die Noordpool)</small> | Dek= +63,87°<br /><small>(vanaf die Noordpool)</small><br /><small>63° 52' N</small> | magnitude= | skynmagnitude= −26,74<ref name=nssdc> {{cite web |last=Williams |first=D. R. |year=2004 |title=Sun Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |publisher=[[NASA]] |access-date=27 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100913214532/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |archive-date=13 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | absolute magnitude= 4,83<ref name=nssdc /> | ouderdom= ≈4,6 miljard jaar (4,6×10<sup>9</sup> jaar) | massa= 1 sonmassa<br />1,9885×10<sup>30</sup> kg<ref name=nssdc/><br /><small>333&nbsp;000 × Aarde</small><ref name=nssdc/> | radius= 6,96342×10<sup>5</sup> km<ref name=arxiv1203_4898>{{citation |first1=Marcelo |last1=Emilio |first2=Jeff R. |last2=Kuhn |first3=Rock I. |last3=Bush |first4=Isabelle F. |last4=Scholl |title=Measuring the Solar Radius from Space during the 2003 and 2006 Mercury Transits |work=arXiv |url=http://arxiv.org/abs/1203.4898 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043030/http://arxiv.org/abs/1203.4898 |archive-date=7 November 2015 |url-status=live |date=5 Maart 2012 |accessdate=28 Maart 2012}}</ref><br /><small>109 × Aarde</small><ref name=sse> {{cite web |title=Solar System Exploration: Planets: Sun: Facts & Figures |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |publisher=[[NASA]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107042855/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun |archive-date=7 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | ligsterkte= 3,828×10<sup>26</sup> W | spektraaltipe= G2V | temperatuur= Sentrum: ~1,57×10<sup>7</sup><ref name=nssdc/><br />Fotosfeer (effektief): 5&nbsp;778<ref name=nssdc/><br />[[Korona]]: ~5×10<sup>6</sup> | afstand=1 [[AE]], ≈1,496×10<sup>8</sup> km <br />8 min. 19 sek. teen [[ligsnelheid]] | veranderlik= | veelvoudig= | planete= 8 | name= Son, ''Sól'', ''Helios'' }} Die '''Son''' is die [[ster]] in die middel van die [[Sonnestelsel]]. Dit is 'n swaar, warm bol [[plasma]], wat opgeblaas en verhit word deur energie wat deur [[kernfusie]]reaksies in sy kern opgewek word. 'n Deel van dié interne energie word van die [[fotosfeer]] af uitgestraal as lig, [[ultraviolet]]- en [[infrarooi]]bestraling, en dit verskaf die meeste energie vir [[lewe]] op [[Aarde]]. Die Son beweeg om die galaktiese sentrum van die [[Melkweg]], op 'n afstand van 26&nbsp;660 [[ligjare]]. Die Son se afstand van die Aarde af is gemiddeld 1&nbsp;[[AE]] ({{val|1.496|e=8|u=km}}) of sowat 8&nbsp;[[Ligjaar|ligminute]]. Sy deursnee is sowat {{val|1391400|u=km}}, 109 keer soveel as die Aarde s'n of vier keer die afstand tussen die Aarde en die [[Maan]]. Sy [[massa]] is sowat 330&nbsp;000 keer dié van die Aarde, wat sowat 99,86% van die totale massa van die Sonnestelsel is.<ref name="Woolfson00">{{Cite journal |last=Woolfson |first=M. |date=2000 |title=The origin and evolution of the solar system |url=http://inis.jinr.ru/sl/vol1/_djvu/P_Physics/Woolfson%20M.M.%20Origin%20and%20evolution%20of%20the%20solar%20system%20(IOP)(425s).pdf |url-status=live |journal=Astronomy & Geophysics |volume=41 |issue=1 |page=12 |bibcode=2000A&G....41a..12W |doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711133403/http://inis.jinr.ru/sl/vol1/_djvu/P_Physics/Woolfson%20M.M.%20Origin%20and%20evolution%20of%20the%20solar%20system%20(IOP)(425s).pdf |archive-date=11 July 2020 |access-date=12 April 2020 |doi-access=free}}</ref> Rofweg 'n driekwart van die Son se massa bestaan uit [[waterstof]] (~73%); die res is hoofsaaklik [[helium]] (~25%), met klein persentasies [[Metaal (astronomie)|swaarder elemente]], insluitende [[suurstof]], [[koolstof]], [[neon]] en [[yster]].<ref name="basu2008">{{Cite journal |last1=Basu |first1=S. |last2=Antia |first2=H.M. |year=2008 |title=Helioseismology and Solar Abundances |journal=Physics Reports |volume=457 |issue=5–6 |pages=217–283 |arxiv=0711.4590 |bibcode=2008PhR...457..217B |doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002 |s2cid=119302796}}</ref> Die Son is 'n [[hoofreeksster]] van [[Sterreklassifikasie#Klas G|klas G]] (G2V), wat informeel 'n "[[geeldwerg]]" genoem word, hoewel sy lig eintlik wit is. Dit is sowat 4,6&nbsp;miljard (miljard = 10<sup>9</sup>) jaar gelede gevorm,<ref name="Bonanno">{{Cite journal |last1=Bonanno |first1=A. |last2=Schlattl |first2=H. |last3=Paternò |first3=L. |year=2002 |title=The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=390 |issue=3 |pages=1115–1118 |arxiv=astro-ph/0204331 |bibcode=2002A&A...390.1115B |doi=10.1051/0004-6361:20020749 |s2cid=119436299}}</ref><ref name="Connelly2012">{{Cite journal |last1=Connelly |first1=James N. |last2=Bizzarro |first2=Martin |last3=Krot |first3=Alexander N. |last4=Nordlund |first4=Åke |last5=Wielandt |first5=Daniel |last6=Ivanova |first6=Marina A. |date=2 November 2012 |title=The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk |url=https://archive.org/details/sim_science_2012-11-02_338_6107/page/651 |journal=Science |volume=338 |issue=6107 |pages=651–655 |bibcode=2012Sci...338..651C |doi=10.1126/science.1226919 |pmid=23118187 |s2cid=21965292}}</ref> vanweë die swaartekraginstorting van materie in 'n groot [[molekulêre wolk]]. Die meeste van die materie het in die middel versamel, terwyl die res in 'n [[Protoplanetêre skyf|plat skyf]] gedruk is, en daaruit het die res van die Sonnestelsel gevorm. Die massa in sy middel het so dig geword dat kernfusie eindelik in die kern ontstaan het. Alle sterre vorm vermoedelik deur middel van dié proses. Die Son skakel elke sekonde sowat 600&nbsp;miljoen ton waterstof in helium om deur kernfusie, en verander in die proses 4&nbsp;miljoen ton materie in energie. Dié energie, wat tussen 10&nbsp;000 en 170&nbsp;000 jaar kan neem om uit die kern te ontsnap, is die bron van die Son se lig en hitte. Ver in die toekoms, wanneer die kernfusie van waterstof in die Son se kern sal afneem tot op 'n punt waar die Son nie meer in [[hidrostatiese ewewig]] is nie, sal sy kern aansienlik digter en warmer word; dit sal sy buitenste lae laat uitsit en die Son eindelik in 'n [[rooireus]] verander. Dié proses sal die Son sowat 5&nbsp;miljard jaar van nou af so groot maak dat die Aarde onbewoonbaar sal wees. Hierna sal die Son se kern sy buitenste lae wegstoot en 'n digte soort afkoelende sterkern word bekend as 'n [[witdwerg]]. Dit sal nie meer kernfusie ondergaan nie, maar sal steeds gloei en hitte afgee vanweë sy voormalige fusieprosesse. Die enorme uitwerking van die Son op die Aarde is sedert prehistoriese tye besef en baie kulture het dit as 'n [[godheid]] beskou. Die [[Sinodiese dag|sinodiese]] rotasie van die Aarde en sy [[wentelbaan]] om die Son is die basis van sommige [[sonkalender]]s. Die kalender wat vandag die meeste gebruik word, is die [[Gregoriaanse kalender]], wat gebaseer is op die 16de-eeuse vertolking van die Son se waargenome beweging as werklike beweging.<ref>{{Cite book |last=Lattis |first=James M. |title=Between Copernicus and Galileo: Christoph Clavius and the Collapse of Ptolemaic Cosmology |url=https://archive.org/details/isbn_9780226469294 |date=1994 |publisher=The University of Chicago |isbn=0-226-46929-8 |location=Chicago |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780226469294/page/3 3]–4}}</ref> ==Etimologie== Die woord "son" kom in verskeie [[Germaanse tale]] voor – [[Engels]]: ''sun'', [[Duits]]: ''Sonne'', Oudengels: ''sunne'', [[Nederlands]]: ''zon'' en vele meer. Al dié woorde kom van die Proto-Germaanse *sunnōn.<ref name="BARNHART776">{{Cite book |last=Barnhart |first=R.K. |title=The Barnhart Concise Dictionary of Etymology |date=1995 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-270084-1 |page=776}}</ref><ref name="Orel">Vladimir Orel (2003) [https://archive.org/details/Orel-AHandbookOfGermanicEtymology/mode/2up/search/sun ''A Handbook of Germanic Etymology''], Brill</ref> Dit hou ook verband met die woord vir "son" in ander takke van die [[Indo-Europese taalfamilie]], hoewel 'n [[Nominatief|nominatiewe]] stam met 'n "l" in die meeste gevalle aangetref word, in plaas van die [[Genitief|genitiewe]] stam met 'n "n", soos in [[Latyn]]: ''sōl'', [[Grieks|antieke Grieks]]: ἥλιος, ''hēlios'') en [[Wallies]]: ''haul''. Die "l" is soms wel ook in Proto-Germaans aangetref, en word gebruik in tale soos [[Sweeds]] en [[Deens]] (''solen'').<ref name=Orel /> Die woord "son" word meestal in Afrikaanse verbindings gebruik, soos in [[sonlig]] en [[sonjaar]]. Die Griekse ''helios'' word soms gebruik, soos in die term [[heliosfeer]], of die Engelse term ''solar'' word as "solêr" vertaal, soos in [[Eksoplaneet|ekstrasolêre planeet]]. Die sewende dag van die week is na die son genoem. Dit kom van die Nederlandse ''zondag'', wat 'n leenvertaling van die Latynse ''dies solis'', "dag van die son", is; dié dag is in die heidense outyd aan die son gewy.<ref>"Sondag" in die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (EWA) by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 5 November 2023. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261024153640/https://viva-afrikaans.org/ |date=2026-10-24}}</ref> Die [[sterrekundige simbool]] vir die son is 'n sirkel met 'n punt in: [[Beeld:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]. Dit word gebruik in eenhede soos ''M''<sub>☉</sub> ([[sonmassa]]), ''R''<sub>☉</sub> ([[sonradius]]) en ''L''<sub>☉</sub> ([[sonligsterkte]]). ==Algemene kenmerke== Die Son is 'n [[Sterreklassifikasie#Klas_G|G-tipe hoofreeksster]] wat sowat 99,86% van die [[Sonnestelsel]] se massa beslaan. Dit het 'n [[absolute magnitude]] van 4,83, wat na raming helderder is as sowat 85% van die sterre in die [[Melkweg]], waarvan die meeste [[rooidwerg]]e is.<ref>{{Cite news |last=Than |first=K. |date=2006 |title=Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single |publisher=Space.com |url=http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html |url-status=live |access-date=1 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101221093125/http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html |archive-date=21 December 2010}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lada |first=C.J. |date=2006 |title=Stellar multiplicity and the initial mass function: Most stars are single |journal=Astrophysical Journal Letters |volume=640 |issue=1 |pages=L63–L66 |arxiv=astro-ph/0601375 |bibcode=2006ApJ...640L..63L |doi=10.1086/503158 |s2cid=8400400}}</ref> Die Son is 'n [[Metaal (astronomie)#Populasie I, II en III|populasie I-ster]], of een met baie swaar elemente.<ref name="zeilik">{{Cite book |last1=Zeilik |first1=M.A. |title=Introductory Astronomy & Astrophysics |url=https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil |last2=Gregory |first2=S.A. |date=1998 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-006228-5 |edition=4de |page=[https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil/page/322 322]}}</ref> Sy vorming is dalk veroorsaak deur skokgolwe van 'n [[supernova]] naby aan hom.<ref name="Falk">{{Cite journal |last1=Falk |first1=S.W. |last2=Lattmer |first2=J.M. |last3=Margolis |first3=S.H. |date=1977 |title=Are supernovae sources of presolar grains? |journal=Nature |volume=270 |issue=5639 |pages=700–701 |bibcode=1977Natur.270..700F |doi=10.1038/270700a0 |s2cid=4240932}}</ref> Dit word vermoed vanweë 'n hoë voorkoms van swaar elemente in die Sonnestelsel, soos [[goud]] en [[uraan]], relatief tot die voorkoms van dié elemente in sogenaamde populasie II-sterre, met minder swaar elemente. Die Son is verreweg die helderste natuurlike voorwerp in die lugruim van die Aarde af gesien: Dit het 'n [[skynbare magnitude]] van {{nowrap|-26,74}}.<ref>{{Cite journal |last=Burton |first=W.B. |date=1986 |title=Stellar parameters |url=https://archive.org/details/space-science-review_1986-04_43_3-4/page/244 |journal=Space Science Reviews |volume=43 |issue=3–4 |pages=244–250 |doi=10.1007/BF00190626 |s2cid=189796439}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Bessell |first1=M.S. |last2=Castelli |first2=F. |last3=Plez |first3=B. |date=1998 |title=Model atmospheres broad-band colors, bolometric corrections and temperature calibrations for O–M stars |journal=Astronomy and Astrophysics|volume=333 |pages=231–250 |bibcode=1998A&A...333..231B}}</ref> Dit is omtrent 13&nbsp;miljard keer so helder as die tweede helderste voorwerp, die ster [[Sirius]], met 'n skynbare magnitude van {{nowrap|-1,46}} (hoe laer die magnitude, hoe helderder die ster). Die gemiddelde afstand tussen die Aarde en die Son se middelpunte word geneem as 1&nbsp;AE (astronomiese eenheid), hoewel dié afstand wissel met sowat 2,5&nbsp;miljoen&nbsp;km namate die Aarde tussen sy [[perihelium]] (naaste afstand) op omstreeks 3 Januarie en sy [[afelium]] (verste afstand) op omstreeks 4 Julie beweeg.<ref name="USNO">{{Cite web |date=31 January 2008 |title=Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2000–2020 |url=http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013000301/http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php |archive-date=13 October 2007 |access-date=17 July 2009 |publisher=US Naval Observatory}}</ref><ref name="Astropixels">{{Cite web |title=Earth at Perihelion and Aphelion: 2001 to 2100 |url=http://www.astropixels.com/ephemeris/perap2001.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709154207/http://astropixels.com/ephemeris/perap2001.html |archive-date=9 July 2019 |access-date=3 June 2021}}</ref> Op die gemiddelde afstand beweeg lig in sowat 8&nbsp;minute 20&nbsp;sekondes van die Son na die Aarde.<ref>{{Cite web |last=Cain |first=Fraser |date=15 April 2013 |title=How long does it take sunlight to reach the Earth? |url=https://phys.org/news/2013-04-sunlight-earth.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219223321/https://phys.org/news/2013-04-sunlight-earth.html |archive-date=19 Desember 2013 |access-date=2 March 2022 |website=phys.org |language=en}}</ref> Die energie van dié sonlig onderhou feitlik alle lewe op Aarde deur middel van [[fotosintese]],<ref name="Simon2001">{{Cite book |last=Simon |first=A. |url=https://books.google.com/books?id=1gXImRmz7u8C&q=bacteria+that+live+with+out+the+sun&pg=PA26 |title=The Real Science Behind the X-Files : Microbes, meteorites, and mutants |date=2001 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-85618-6 |pages=25–27 |access-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417061644/https://books.google.com/books?id=1gXImRmz7u8C&q=bacteria+that+live+with+out+the+sun&pg=PA26 |archive-date=17 April 2021 |url-status=live}}</ref> en is die dryfkrag agter ons [[klimaat]] en [[weer]]. Die Son het nie 'n definitiewe grens nie, maar sy digtheid neem eksponensieel af met 'n toename in afstand van die fotosfeer af.<ref name="Beer et al, 2012-41">{{Cite book |last1=Beer |first1=J. |title=Cosmogenic Radionuclides: Theory and Applications in the Terrestrial and Space Environments |last2=McCracken |first2=K. |last3=von Steiger |first3=R. |date=2012 |publisher=Springer Science+Business Media |isbn=978-3-642-14651-0 |page=41}}</ref> Vir die doel van meting: Die Son se radius word beskou as die afstand van sy middel af tot by die rand van die fotosfeer, wat sy skynbare sigbare oppervlak is.<ref name="Phillips1995-73">{{Cite book |last=Phillips |first=K.J.H. |title=Guide to the Sun |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-39788-9 |page=73}}</ref> Met dié meting is die Son 'n byna perfekte sfeer met 'n platting van sowat 9&nbsp;miljoenstes;<ref name="Godier">{{Cite journal |last1=Godier |first1=S. |last2=Rozelot |first2=J.-P. |date=2000 |title=The solar oblateness and its relationship with the structure of the tachocline and of the Sun's subsurface |url=http://aa.springer.de/papers/0355001/2300365.pdf |url-status=dead |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=355 |pages=365–374 |bibcode=2000A&A...355..365G |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510022519/http://aa.springer.de/papers/0355001/2300365.pdf |archive-date=10 May 2011 |access-date=22 February 2006}}</ref><ref>{{Cite news |date=2 October 2008 |title=How Round is the Sun? |publisher=NASA |url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ |url-status=dead |access-date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081811/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun |archive-date=29 March 2019}}</ref> dit beteken sy pooldeursnee verskil van sy ewenaardeursnee met net 10&nbsp;km.<ref name="perfect sphere">{{Cite web |last=Jones |first=G. |date=16 August 2012 |title=Sun is the most perfect sphere ever observed in nature |url=https://www.theguardian.com/science/2012/aug/16/sun-perfect-sphere-nature |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303022045/http://www.theguardian.com/science/2012/aug/16/sun-perfect-sphere-nature |archive-date=3 March 2014 |access-date=19 August 2013 |website=The Guardian}}</ref> Die gety-invloed van die planete is swak en het nie 'n groot invloed op die vorm van die Son nie.<ref name="Schutz2003">{{Cite book |last=Schutz |first=B.F. |title=Gravity from the ground up |url=https://archive.org/details/gravityfromgroun0000schu |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-45506-0 |pages=[https://archive.org/details/gravityfromgroun0000schu/page/98 98]–99}}</ref> Die Son roteer vinniger by sy ewenaar as by sy pole. Dit word veroorsaak deur konveksiebeweging vanweë hittevervoer en die [[Corioliskrag]] as gevolg van die Son se rotasie. In 'n verwysingsraamwerk wat deur die sterre gedefinieer word, is die Son se rotasieperiode sowat 25,6 dae by sy ewenaar en 33,5 dae by sy pole. Van die Aarde af gesien terwyl dit om die Son wentel, is die Son se skynbare rotasieperiode by sy ewenaar sowat 28 dae.<ref name="Phillips1995-78">{{Cite book |last=Phillips |first=K.J.H. |title=Guide to the Sun |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-39788-9 |pages=78–79}}</ref> ==Samestelling== Die Son bestaan hoofsaaklik uit die elemente [[waterstof]] en [[helium]]. In dié stadium van die Son se bestaan is dit onderskeidelik 74,9% en 23,8% van die massa van die Son in die fotosfeer.<ref name=lodders>{{cite journal |doi=10.1086/375492 |last=Lodders |first=Katharina|date=10 July 2003 |title=Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements |journal=The Astrophysical Journal |volume=591 |issue=2 |pages=1220–1247 |url=http://weft.astro.washington.edu/courses/astro557/LODDERS.pdf |bibcode=2003ApJ...591.1220L |access-date=1 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043527/http://weft.astro.washington.edu/courses/astro557/LODDERS.pdf |archive-date=7 November 2015 |url-status=dead |citeseerx=10.1.1.666.9351 |s2cid=42498829 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lodders |first=K. |title=Abundances and Condensation Temperatures of the Elements |url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/metsoc2003/pdf/5272.pdf |journal=Meteoritics & Planetary Science |volume=38 |issue=suppl |page=5272 |date=2003 |bibcode=2003M&PSA..38.5272L |access-date=3 August 2008 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513163004/http://www.lpi.usra.edu/meetings/metsoc2003/pdf/5272.pdf |url-status=live }}</ref> Alle swaarder elemente, wat in sterrekunde "[[Metaal (astronomie)|metale]]" genoem word, maak minder as 2% van die massa uit: Die volopstes is [[suurstof]] (sowat 1%), [[koolstof]] (0,3%), [[neon]] (0,2%) en [[yster]] (0,2%).<ref name=hkt2004>{{Cite book |last1=Hansen |first1=C.J. |last2=Kawaler |first2=S.A. |last3=Trimble |first3=V. |title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution |url=https://archive.org/details/springer_10.1007-978-1-4419-9110-2 |pages=19–20 |edition=2nd |publisher=Springer |date=2004 |isbn=978-0-387-20089-7}}</ref> Die Son se oorspronklike chemiese samestelling sou oorgeërf gewees het van die [[interstellêre medium]] waaruit dit gevorm het. Dit sou aanvanklik sowat 71,1% waterstof, 27,4% helium en 1,5% swaarder elemente bevat het.<ref name=lodders /> Die waterstof en die meeste helium in die Son sou geskep gewees het deur [[Oerknal]]-[[nukleosintese]] in die eerste 20 minute van die heelal, en die swaarder elemente is geskep deur sterre van vorige generasies voor die Son gevorm is, en sou in die interstellêre medium versprei het gedurende die finale stadiums van sterlewe en deur verskynsels soos [[supernova]]s.<ref name="hkt2004_78">{{Cite book |last1=Hansen |first1=C.J. |title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution |url=https://archive.org/details/springer_10.1007-978-1-4419-9110-2 |last2=Kawaler |first2=S.A. |last3=Trimble |first3=V. |date=2004 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-20089-7 |edition=2de |pages=77–78}}</ref> Sedert die ontstaan van die Son is die belangrikste fusieproses die omskepping van waterstof in helium. Oor die afgelope 4,6&nbsp;miljard jaar het die hoeveelheid helium en die ligging daarvan in die Son geleidelik verander. In die kern het die proporsie van helium van sowat 24% tot sowat 60% toegeneem vanweë fusie, en van die helium en swaarder elemente het van die fotosfeer na die middel van die Son beweeg as gevolg van [[swaartekrag]]. Die proporsies van die swaarder elemente het onveranderd gebly. Hitte word deur straling van die Son se kern af versprei eerder as deur konveksie; die fusieprodukte word dus nie deur hitte na buite vervoer nie, maar bly in die kern.<ref name=hkt2004_9.2.3>{{Cite book |last1=Hansen |first1=C.J. |last2=Kawaler |first2=S.A. |last3=Trimble |first3=V. |title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution |url=https://archive.org/details/springer_10.1007-978-1-4419-9110-2 |pages=§&nbsp;9.2.3 |no-pp=yes |edition=2de |publisher=Springer |date=2004 |isbn=978-0-387-20089-7}}</ref> Tans het 'n binnekern van helium begin vorm wat nie versmelt (gefuseer) kan word nie omdat die kern nog nie warm genoeg is om helium te versmelt nie. In die toekoms sal helium in die kern bly versamel, en oor sowat 5&nbsp;miljard jaar sal dié opbou van helium veroorsaak dat die Son die [[hoofreeks]] verlaat en 'n [[rooireus]] word.<ref>Iben, I Jnr (1965) "Stellar Evolution. II. The Evolution of a 3 M_{sun} Star from the Main Sequence Through Core Helium Burning". (''Astrophysical Journal'', vol. 142, p. 1447)</ref> Die chemiese samestelling van die fotosfeer word gewoonlik beskou as verteenwoordigend van die samestelling van die oersonnestelsel.<ref name="aller1968">{{Cite journal |last=Aller |first=L.H. |title=The chemical composition of the Sun and the solar system |journal=Proceedings of the Astronomical Society of Australia |volume=1 |issue=4 |page=133 |date=1968 |bibcode=1968PASA....1..133A|doi=10.1017/S1323358000011048|s2cid=119759834 |doi-access=free }}</ref> Die hoeveelheid swaarder elemente wat hier bo beskryf is, word gewoonlik gemeet deur beide [[spektroskopie]] van die Son se fotosfeer en die meet van hoeveelhede in [[meteoriet]]e wat nog nie tot smeltpunt verhit is nie. Dié meteoriete het vermoedelik die samestelling van die protostellêre Son behou en word dus nie geraak deur die huidige hoeveelhede swaarder elemente in die Son nie. Die twee metodes werk gewoonlik goed saam.<ref name="basu2008" /> ==Struktuur en fusie== [[Beeld:Sun poster.svg|thumb|280px|'n Illustrasie van die Son se struktuur (in vals kleure ter wille van kontras).]] ===Kern=== Die Son se kern strek van sy middel tot omtrent 20-25% van die sonradius.<ref name="Garcia2007">{{Cite journal |last=García |first=R. |date=2007 |title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-06-15_316_5831/page/1591 |journal=Science |volume=316 |issue=5831 |pages=1591–1593 |bibcode=2007Sci...316.1591G |doi=10.1126/science.1140598 |pmid=17478682 |s2cid=35285705|display-authors=etal }}</ref> Dit het 'n [[digtheid]] van tot {{val|150|u=g/cm3}}<ref name="Basu">{{Cite journal |last1=Basu |first1=S. |display-authors=etal |year=2009 |title=Fresh insights on the structure of the solar core |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2009-07-10_699_2/page/1403 |journal=The Astrophysical Journal |volume=699 |issue=2 |pages=1403–1417 |arxiv=0905.0651 |bibcode=2009ApJ...699.1403B |doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403|s2cid=11044272 }}</ref><ref name="NASA1">{{Cite web |date=18 January 2007 |title=NASA/Marshall Solar Physics |url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081742/https://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml |archive-date=29 March 2019 |access-date=11 July 2009 |publisher=Marshall Space Flight Center}}</ref> (sowat 150 keer die digtheid van water) en 'n [[temperatuur]] van naby 15,7&nbsp;miljoen [[kelvin]] (K).<ref name="NASA1" /> In vergelyking hiermee is die Son se oppervlaktemperatuur sowat 5&nbsp;800&nbsp;K. Volgens onlangse ontledings van die Solar and Heliospheric Observatory- (SOHO)-sending is die rotasietempo in die kern vinniger as in die [[#Stralingsone|stralingsone]] daarbo.<ref name="Garcia2007" /> Deur die grootste deel van die Son se bestaan word energie in die kernstreek opgewek deur [[kernfusie]] deur middel van die proton–proton-ketting; dié proses skakel waterstof in helium om.<ref>{{Cite conference |last=Broggini |first=C. |date=2003 |title=Physics in Collision, Proceedings of the XXIII International Conference: Nuclear Processes at Solar Energy |url=http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626 |conference=XXIII Physics in Collisions Conference |location=Zeuthen, Germany |page=21 |arxiv=astro-ph/0308537 |bibcode=2003phco.conf...21B |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421113407/http://www.slac.stanford.edu/econf/C030626/ |archive-date=21 April 2017 |access-date=12 August 2013 |url-status=live}}</ref> Tans kom net sowat 0,8% van die energie wat opgewek word van 'n ander reeks fusiereaksies wat die [[CNO-siklus]] (koolstof-stikstof-suurstof-siklus) genoem word, hoewel dié deel na verwagting sal toeneem namate die Son ouer en helderder word.<ref name="jpcs271_1_012031">{{Cite journal |last1=Goupil |first1=M.J. |last2=Lebreton |first2=Y. |last3=Marques |first3=J.P. |last4=Samadi |first4=R. |last5=Baudin |first5=F. |date=2011 |title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns |journal=Journal of Physics: Conference Series |volume=271 |issue=1 |page=012031 |arxiv=1102.0247 |bibcode=2011JPhCS.271a2031G |doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031|s2cid=4776237 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=The Borexino Collaboration |date=2020 |title=Experimental evidence of neutrinos produced in the CNO fusion cycle in the Sun |url=https://www.nature.com/articles/s41586-020-2934-0 |journal=Nature |volume=587 |issue=? |pages=577–582 |arxiv=2006.15115 |bibcode=2020Natur.587..577B |doi=10.1038/s41586-020-2934-0 |pmid=33239797 |s2cid=227174644 |access-date=26 November 2020 |archive-date=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127093809/https://www.nature.com/articles/s41586-020-2934-0 |url-status=live }}</ref> Die kern is die enigste streek van die Son waar 'n aansienlike hoeveelheid [[Termiese straling|termiese energie]] deur fusie opgewek word; 99% van die krag word binne die eerste 24% van die sonradius opgewek, en by 30% van die radius hou fusie feitlik heeltemal op. Die res van die Son word deur dié energie verhit terwyl dit deur baie opeenvolgende lae na buite en eindelik na die fotosfeer beweeg, van waar dit in die ruimte ontsnap deur straling ([[foton]]e) of adveksie (massiewe deeltjies).<ref name="Phillips1995-47">{{Cite book |last=Phillips |first=K.J.H. |title=Guide to the Sun |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-39788-9 |pages=47–53}}</ref><ref name=Zirker2002-15>{{Cite book |last=Zirker |first=J.B. |date=2002 |title=Journey from the Center of the Sun |pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/15 15–34] |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-05781-1 |url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/15 }}</ref> [[Beeld:Proton-proton reaction chain.svg|thumb|240px|links|'n Illustrasie van die proton-proton-reaksieketting van waterstof in [[deuterium]], [[helium-3]] en gewone [[helium-4]].]] Die proton-proton-ketting kom omtrent {{val|9.2|e=37}} keer per sekonde voor en skakel elke sekonde sowat 3,7{{e|38}} protone in [[alfadeeltjie]]s (heliumkerns) om (uit altesaam ~8,9{{e|56}} vrye protone in die Son), of sowat {{val|6.2|e=11|u=kg/s}}. Elke proton vat egter gemiddeld sowat 9 miljard jaar om deur die PP-ketting met ander te versmelt.<ref name="Phillips1995-47" /> Deur vier vrye protone (waterstofkerns) in 'n enkele alfadeeltjie (heliumkern) om te skakel, word sowat 0,7% van die gefuseerde massa as energie opgewek;<ref>{{Cite book |last=Shu |first=F.H. |url=https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf/page/102 |title=The Physical Universe: An Introduction to Astronomy |date=1982 |publisher=University Science Books |isbn=978-0-935702-05-7 |page=[https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf/page/102 102]}}</ref> die Son laat dus energie vry teen 'n massa-energie-omskakelingstempo van 4,26&nbsp;miljoen ton per sekonde (wat 600 metrieke megaton waterstof gebruik)<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Ask Us: Sun |url=https://helios.gsfc.nasa.gov/qa_sun.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180903223810/https://helios.gsfc.nasa.gov/qa_sun.html |archive-date=3 September 2018 |access-date=13 July 2017 |website=Cosmicopia |publisher=NASA}}</ref> vir 384,6&nbsp;[[SI-voorvoegsel|jottawatt]] ({{val|3.846|e=26|u=W}})<ref name="nssdc" /> of 9,192{{e|10}}&nbsp;megaton [[TNT]] per sekonde. Die groot kraguitset van die Son is hoofsaaklik vanweë sy grootte en die groot digtheid in sy kern (in vergelyking met die Aarde en voorwerpe op die Aarde), met net 'n relatief klein hoeveelheid krag wat per kubieke meter opgewek word. Teoretiese modelle van die Son se binnekant dui op 'n maksimum kragdigtheid, of energie-opwekking, van sowat 276,5 [[watt]] per kubieke meter in die middel van sy kern,<ref>{{Cite web |last=Cohen |first=H. |date=9 November 1998 |title=Table of temperatures, power densities, luminosities by radius in the Sun |url=http://fusedweb.llnl.gov/CPEP/Chart_Pages/5.Plasmas/Sunlayers.html |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20011129122524/http%3A//fusedweb%2Ellnl%2Egov/cpep/chart_pages/5%2Eplasmas/sunlayers%2Ehtml |archive-date=29 November 2001 |access-date=30 August 2011 |publisher=Contemporary Physics Education Project}}</ref> wat volgens die Australiese wetenskapkommentator Karl Kruszelnicki omtrent dieselfde kragdigtheid is as in 'n [[kompos]]hoop.<ref>{{Cite web |date=17 April 2012 |title=Lazy Sun is less energetic than compost |url=http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418181111/http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm |archive-date=18 April 2012 |access-date=25 February 2014 |website=Australian Broadcasting Corporation}}</ref> Die fusietempo in die kern is in 'n selfkorrigerende ewewig: 'n Effens hoër fusietempo sal veroorsaak dat die kern warmer word en effens sal uitsit teenoor die gewig van die buitenste lae; dit sal die digtheid en dus fusietempo laat afneem en die versteuring korrigeer. 'n Effens laer tempo sal veroorsaak dat die kern effens afkoel; dit sal die digtheid en fusietempo laat toeneem om dit te herstel.<ref>{{Cite journal |last1=Haubold |first1=H.J. |last2=Mathai |first2=A.M. |date=1994 |title=Solar Nuclear Energy Generation & The Chlorine Solar Neutrino Experiment |volume=320 |issue=1994 |pages=102–116 |journal=AIP Conference Proceedings |arxiv=astro-ph/9405040 |bibcode=1995AIPC..320..102H |doi=10.1063/1.47009|citeseerx=10.1.1.254.6033|s2cid=14622069 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Myers |first=S.T. |date=18 February 1999 |title=Lecture 11 – Stellar Structure I: Hydrostatic Equilibrium |url=http://www.aoc.nrao.edu/~smyers/courses/astro12/L11.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512180052/http://www.aoc.nrao.edu/~smyers/courses/astro12/L11.html |archive-date=12 May 2011 |access-date=15 July 2009 |website=Introduction to Astrophysics II}}</ref> ===Stralingsone=== [[Beeld:Heat Transfer in Stars.svg|thumb|280px|'n Illustrasie van verskillende sterre se interne struktuur. Die Son, in die middel, het 'n binneste stralingsone en 'n buitenste konveksiesone.]] Die stralingsone is die dikste laag van die Son, teen 0,45 sonradius. Van die kern na buite, tot omtrent 0,7 sonradius, is [[termiese straling]] die primêre manier van energieoordrag.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://mynasa.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html |publisher=NASA |title=Sun |website=World Book at NASA |access-date=10 October 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510142009/http://mynasa.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html |archive-date=10 May 2013}}</ref> Die temperatuur neem af hoe verder van die kern af, van sowat 7&nbsp;miljoen tot 2&nbsp;miljoen K.<ref name="NASA1" /> Die temperatuurgradiënt is te klein vir konveksie en daarom vind energieoordrag deur straling plaas.<ref name="NASA1" /> [[Ioon|Ione]] van waterstof en helium straal fotone uit wat net 'n klein afstand beweeg voordat hulle weer deur ander ione geabsorbeer word.<ref name="autogenerated1" /> Die digtheid neem tussen 0,25 sonradius en 0,7 radius, die bokant van die stralingsone, honderdvoudig af van 20&nbsp;000&nbsp;kg/m<sup>3</sup> tot 200&nbsp;kg/m<sup>3</sup>.<ref name="autogenerated1" /> ===Konveksiesone=== Die Son se konveksiesone strek van 0,7 sonradius (500&nbsp;000&nbsp;km) tot naby die oppervlak. In dié laag is die sonplasma nie dig of warm genoeg om die hitte-energie van die binnekant na buite te verplaas deur middel van straling nie. Die digtheid van die plasma is wel laag genoeg dat konveksiestrome ontwikkel om die Son se energie na sy oppervlak te vervoer. Wanneer die plasma net onder die oppervlak van die fotosfeer afkoel, neem die digtheid daarvan toe en sink dit na die onderkant van die konveksiesone, waar dit weer warmer word en styg, en die konveksiesiklus duur voort. By die fotosfeer neem die temperatuur af tot 5&nbsp;700&nbsp;K (350-voudig) en die digtheid tot net 0,2&nbsp;g/m<sup>3</sup> (sowat 1/10&nbsp;000 van die digtheid van lug by die seevlak op Aarde en 'n miljoenste van dié van die binneste laag van die Son se konveksiesone).<ref name=NASA1 /> Die termiese kolomme van die konveksiesone is op die oppervlak van die Son te sien as 'n korrelrige voorkoms.<ref name=NASA1 /> Dié termiese kolomme het rofweg die vorm van seshoekige prismas.<ref>{{Cite book |last=Mullan |first=D.J |title=From the Sun to the Great Attractor |date=2000 |publisher=Springer |isbn=978-3-540-41064-5 |editor-last=Page, D. |page=22 |chapter=Solar Physics: From the Deep Interior to the Hot Corona |access-date=22 August 2020 |editor-last2=Hirsch, J.G. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=rk5fxs55_OkC&pg=PA22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417080656/https://books.google.com/books?id=rk5fxs55_OkC&pg=PA22 |archive-date=17 April 2021 |url-status=live}}</ref> ===Fotosfeer=== [[Beeld:Highest resolution photo of Sun (NSF) as of January 20, 2020.jpg|thumb|200px|'n Hoëresolusiefoto van die Son se oppervlak.]] Die sigbare deel van die Son, die fotosfeer, is die laag onder die een waar die Son se lig deurskynend word.<ref name="Abhyankar1977">{{Cite journal |last=Abhyankar |first=K.D. |date=1977 |title=A Survey of the Solar Atmospheric Models |url=http://prints.iiap.res.in/handle/2248/510 |url-status=live |journal=Bulletin of the Astronomical Society of India |volume=5 |pages=40–44 |bibcode=1977BASI....5...40A |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151641/http://prints.iiap.res.in/handle/2248/510 |archive-date=12 May 2020 |access-date=12 July 2009}}</ref> Fotone wat in dié laag geskep word, ontsnap van hier deur die deurskynende sonatmosfeer daarbo en word sonstraling, of [[sonlig]]. Die verandering in deursigtigheid is vanweë die afname van die hoeveelheid H<sup>-</sup>-ione, wat sigbare lig maklik absorbeer.<ref name=Abhyankar1977 /> Die omgekeerde hiervan is die sigbare lig wat ons sien wat geskep word wanneer [[elektron]]e met waterstofatome reageer om H<sup>-</sup>-ione te vorm.<ref name="Gibson">{{Cite book |last=Gibson |first=Edward G. |date=1973 |title=The Quiet Sun (NASA SP-303) |publisher=NASA |asin=B0006C7RS0}}</ref><ref name="Shu">{{Cite book |last=Shu |first=F.H. |title=The Physics of Astrophysics |volume=1 |publisher=University Science Books |date=1991 |isbn=978-0-935702-64-4}}</ref> Die fotosfeer is tienhonderde kilometers dik en is effens minder ondeursigtig as lug op Aarde. Omdat die boonste deel van die fotosfeer koeler as die onderste deel is, lyk 'n foto van die Son helderder in die middel as aan die rand van die sonskyf; die verskynsel is bekend as randverdonkering.<ref name="Abhyankar1977" /> Die spektrum van sonlig is min of meer gelyk aan dié van 'n [[swartliggaam]] wat teen 5&nbsp;777&nbsp;K (5&nbsp;504&nbsp;°C) uitstraal, onderbreek deur [[absorpsielyn]]e van die atome in die yl lae bo die fotosfeer. Die fotosfeer is nie ten volle geïoniseer nie (ionisasie is sowat 3%), en daarom is feitlik al die waterstof in atoomvorm.<ref>{{cite journal |last1=Rast |first1=M. |last2=Nordlund |first2=Å. |last3=Stein |first3=R. |last4=Toomre |first4=J. |date=1993 |title=Ionization Effects in Three-Dimensional Solar Granulation Simulations |journal=The Astrophysical Journal Letters |volume=408 |issue=1 |page=L53–L56 |bibcode=1993ApJ...408L..53R |doi=10.1086/186829|doi-access=free }}</ref> In vroeë studies van die optiese spektrum van die fotosfeer is absorpsielyne ontdek wat nie ooreenstem met enige chemiese element op Aarde nie. In 1868 het die Engelse sterrekundige Norman Lockyer die hipotese ontwikkel dat dié absorpsielyne veroorsaak word deur 'n nuwe element, wat hy "helium" genoem het, na die Griekse songod [[Helios]]. Eers 25 jaar later is helium op Aarde geïsoleer.<ref name="Lockyer">{{Cite web |last=Parnel |first=C. |title=Discovery of Helium |url=http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043457/http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html |archive-date=7 November 2015 |access-date=22 March 2006 |publisher=University of St Andrews}}</ref> ===Atmosfeer=== Die Son se atmosfeer bestaan uit verskeie dele: die fotosfeer (sigbaar onder normale omstandighede), die chromosfeer, die oorgangstreek, die [[korona]] en die [[heliosfeer]]. Tydens 'n algehele [[sonsverduistering]] word die fotosfeer geblokkeer en word die korona sigbaar.<ref>{{Cite web |url=https://www.sciencedaily.com/releases/1999/08/990805111308.htm |title="Beyond the Blue Horizon" – A Total Solar Eclipse Chase |date=1999-08-05 |access-date=2022-01-16 |archive-date=2021-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205100910/https://www.sciencedaily.com/releases/1999/08/990805111308.htm |url-status=live}}</ref> Die koelste laag van die Son is 'n streek wat tot sowat {{val|500|u=km}} bo die fotosfeer strek; dit het 'n temperatuur van sowat {{val|4100|u=K}}.<ref name="Abhyankar1977"/> Dié deel van die Son is koel genoeg dat eenvoudige molekules soos [[koolstofmonoksied]] en [[water]] kan bestaan, wat in absorpsiespektrums waargeneem kan word.<ref name="Solanki1994">{{Cite journal |last1=Solanki |first1=S.K. |last2=Livingston |first2=W. |last3=Ayres |first3=T. |date=1994 |title=New Light on the Heart of Darkness of the Solar Chromosphere |url=https://archive.org/details/sim_science_1994-01-07_263_5143/page/64 |journal=Science |pmid=17748350 |volume=263 |issue=5143 |pages=64–66 |bibcode=1994Sci...263...64S |doi=10.1126/science.263.5143.64 |s2cid=27696504 }}</ref> Die chromosfeer, oorgangstreek en korona is baie warmer as die oppervlak van die Son.<ref name="Abhyankar1977" /> Die rede word nie goed verstaan nie, maar daar is bewyse dat [[Alfvéngolf|Alfvéngolwe]] genoeg energie kan hê om die korona te verhit.<ref>{{Cite journal |last=De Pontieu |first=B. |date=2007 |title=Chromospheric Alfvénic Waves Strong Enough to Power the Solar Wind |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-12-07_318_5856/page/1574 |journal=Science |volume=318 |issue=5856 |pages=1574–1577 |bibcode=2007Sci...318.1574D |doi=10.1126/science.1151747 |pmid=18063784 |s2cid=33655095|display-authors=etal}}</ref> [[Beeld:171879main LimbFlareJan12 lg.jpg|thumb|links|200px|Die Son se oorgangstreek.]] Bo die laag met die laagste temperatuur is 'n laag van sowat {{val|2000|u=km}} dik, wat oorheers word deur 'n spektrum van emissie- en absorpsielyne.<ref name="Abhyankar1977" /> Dit word die chromosfeer genoem, van die Griekse wortel ''chroma'', "kleur", omdat die chromosfeer as 'n gekleurde flits sigbaar is aan die begin en einde van 'n algehele sonsverduistering.<ref name="autogenerated1" /> Die temperatuur van die chromosfeer neem geleidelik toe met hoogte, tot sowat {{val|20000|u=K}} naby die bokant.<ref name="Abhyankar1977" /> In die boonste deel van die chromosfeer word helium gedeeltelik geïoniseer.<ref name="Hansteen1997">{{Cite journal |last1=Hansteen |first1=V.H. |last2=Leer |first2=E. |last3=Holzer |first3=T.E. |date=1997 |title=The role of helium in the outer solar atmosphere |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1997-06-10_482_1/page/498 |journal=The Astrophysical Journal |volume=482 |issue=1 |pages=498–509 |bibcode=1997ApJ...482..498H |doi=10.1086/304111|doi-access=free }}</ref> Bo die chromosfeer, in 'n dun oorgangstreek van sowat {{val|200|u=km}}, styg die temperatuur vinnig van omtrent {{val|20000|u=K}} in die boonste chromosfeer tot die koronatemperatuur van nader aan {{val|1000000|u=K}}.<ref name="Erdelyi2007">{{Cite journal |last1=Erdèlyi |first1=R. |last2=Ballai |first2=I. |date=2007 |title=Heating of the solar and stellar coronae: a review |journal=Astron. Nachr. |volume=328 |issue=8 |pages=726–733 |bibcode=2007AN....328..726E |doi=10.1002/asna.200710803 |doi-access=free}}</ref> Die toename in temperatuur word bewerkstellig deur die volle ionisering van helium in die oorangstreek, wat die verkoeling van die plasma aansienlik laat afneem.<ref name="Hansteen1997" /> Die oorgangstreek het nie 'n goed gedefinieerde hoogte nie, maar is in 'n konstante, chaotiese beweging.<ref name="autogenerated1" /> Die oorgangstreek kan nie eintlik van die Aarde af gesien word nie, maar is redelik maklik waarneembaar uit die ruimte met instrumente wat sensitief is vir die uiterste [[ultraviolet]]deel van die [[elektromagnetiese spektrum|spektrum]].<ref name="Dwivedi2006">{{Cite journal |last=Dwivedi |first=B.N. |date=2006 |title=Our ultraviolet Sun |url=http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep102006/587.pdf |url-status=live |journal=Current Science |volume=91 |issue=5 |pages=587–595 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025001339/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep102006/587.pdf |archive-date=25 October 2020 |access-date=22 March 2015}}</ref> [[Beeld:2017 Total Solar Eclipse (35909952653).jpg|thumb|200px|Tydens 'n algehele sonsverduistering kan die Son se korona met die blote oog gesien word in die kort tydjie wanneer die Son heeltemal verduister is.]] Die korona is die Son se volgende laag. Die lae korona, naby die Son se oppervlak, het 'n deeltjiedigtheid van sowat 10<sup>15</sup>&nbsp;m<sup>-3</sup> tot 10<sup>16</sup>&nbsp;m<sup>-3</sup>.<ref name=Hansteen1997 /> Die gemiddelde temperatuur van die korona en [[sonwind]] is sowat 1&nbsp;miljoen tot 2&nbsp;miljoen K; in die warmste streke is dit egter 8&nbsp;miljoen tot 20&nbsp;miljoen K.<ref name=Erdelyi2007 /> Geen volledige teorie bestaan om dié hoë temperature te verduidelik nie.<ref name=Erdelyi2007 /><ref name="Russell2001">{{Cite book |last=Russell |first=C.T. |title=Space Weather (Geophysical Monograph) |date=2001 |publisher=American Geophysical Union |isbn=978-0-87590-984-4 |editor-last=Song, Paul |pages=73–88 |chapter=Solar wind and interplanetary magnetic filed: A tutorial |access-date=11 July 2009 |editor-last2=Singer, Howard J. |editor-last3=Siscoe, George L. |chapter-url=http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/SolWindTutorial.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001131951/http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/SolWindTutorial.pdf |archive-date=1 October 2018 |url-status=live}}</ref> Die korona is die uitgebreide atmosfeer van die Son en het 'n volume wat baie groter is as die volume wat deur die fotosfeer omsluit word. Die uitvloei van plasma van die Son na die interplanetêre ruimte is die [[sonwind]].<ref name=Russell2001 /> Dit vloei miljarde kilometers ver deur die Sonnestelsel, tot ver anderkant die [[Kuipergordel]], waar [[Pluto]] is, totdat dit die grensskok teenkom, waar sy snelheid skielik afneem vanweë die druk van buite in die interstellêre medium. Die heliosfeer, die yl buitenste atmosfeer van die Son, is met sonwindplasma gevul. Dié buitenste laag van die Son begin volgens definisie op 'n afstand waar die vloei van die sonwind vinniger word as die spoed van Alfvéngolwe,<ref>{{Cite book |first1=Emslie |last1=A.G |first2=Miller |last2=J.A. |date=2003 |chapter=Particle Acceleration |chapter-url=https://books.google.com/books?id=W_oZYFplXX0C&pg=PA275 |editor=Dwivedi, B.N. |title=Dynamic Sun |page=275 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81057-9}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20241202075542/https://books.google.com/books?id=W_oZYFplXX0C&pg=PA275 |date=2024-12-02}}</ref> by sowat 20 sonradiusse (0,1 [[AE]]). In Desember 2004 het die [[Voyager&nbsp;1]]-ruimtetuig deur 'n [[boegskok]] beweeg wat vermoedelik deel van die heliopouse is.<ref>{{Cite press release |title=The Distortion of the Heliosphere: Our Interstellar Magnetic Compass |date=2005 |publisher=[[ESA]] |url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394 |access-date=22 March 2006 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604110953/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394 |archive-date=4 June 2012 |archivedate=11 Mei 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200511052656/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394 }}</ref> Laat in 2012 het Voyager&nbsp;1 'n duidelike toename in die botsing van kosmiese strale aangeteken, asook 'n skerp afname in laerenergiedeeltjies van die sonwind, wat daarop gedui het dat die tuig deur die heliopouse (die heliosfeer se buitegrens) beweeg en die interstellêre medium binnegegaan het.<ref>{{Cite book |last=Anderson, Rupert W. |url=https://books.google.com/books?id=JxauCQAAQBAJ&pg=PA163 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002054328/https://books.google.com/books?id=JxauCQAAQBAJ&pg=PA163 |archive-date=2 Oktober 2023 |url-status=live |title=The Cosmic Compendium: Interstellar Travel |publisher=Lulu.com |year=2015 |isbn=978-1-329-02202-7 |pages=163–164}}</ref> Dit het op 25 Augustus 2012 inderdaad gebeur by sowat 122&nbsp;AE van die Son af.<ref>{{Cite web|url=https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar-mission/#:~:text=On%20Aug.,billion%20kilometers)%20from%20the%20sun.|title=Voyager – the Interstellar Mission|access-date=14 May 2021|archive-date=14 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914060928/https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar-mission/#:~:text=On%20Aug.,billion%20kilometers)%20from%20the%20sun.|url-status=live}}</ref> [[Voyager&nbsp;2]] het op 5&nbsp;November 2018 die heliopouse verbygesteek.<ref name="v2-heliopause">{{cite web |title=NASA's Voyager 2 Probe Enters Interstellar Space |website=Nasa Jet Propulsion Laboratory |date=10 Desember 2018 |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7301 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214071945/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7301 |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |access-date=14 Desember 2018}}</ref> Omdat die heliopouse die grens is tussen materie van die Son afkomstig en dié wat in die res van die sterrestelsel ontstaan, is ruimtetuie wat die heliosfeer verbysteek (soos die twee Voyagers) in die interstellêre ruimte. Die heliosfeer het 'n stert wat agter hom uitstrek vanweë die Son se beweging.<ref>{{cite web |last1=Dunbar |first1=Brian |title=Components of the Heliosphere |url=https://www.nasa.gov/mission_pages/sunearth/science/heliosphere-components.html |website=NASA |date=2 March 2015 |access-date=20 March 2021 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808183941/https://www.nasa.gov/mission_pages/sunearth/science/heliosphere-components.html |url-status=live }}</ref> Op 28 April 2021, tydens sy agtste verbyvlug van die Son, het [[Nasa]] se Parker-sontuig die spesifieke magnetiese en deeltjietoestande by 18,8&nbsp;sonradiusse teengekom wat daarop gedui het dat dit die Alfvénoppervlak verbygesteek het; dit is die grens wat die korona van die sonwind skei soos gedefinieer as waar die koronaplasma se Alfvénsnelheid en die snelheid van die sonwind ewe groot is.<ref name="touching">{{cite web |last1=Hatfield |first1=Miles |title=NASA Enters the Solar Atmosphere for the First Time |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-enters-the-solar-atmosphere-for-the-first-time-bringing-new-discoveries |website=NASA |date=13 December 2021 |access-date=30 July 2022 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227093247/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-enters-the-solar-atmosphere-for-the-first-time-bringing-new-discoveries/ |url-status=live }}</ref><ref name=animation>{{cite web |title=GMS: Animation: NASA's Parker Solar Probe Enters Solar Atmosphere |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/14036 |website=svs.gsfc.nasa.gov |access-date=30 July 2022 |language=en |date=14 December 2021 |archive-date=4 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004004943/https://svs.gsfc.nasa.gov/14036 |url-status=live }}</ref> Die tuig het die sonwindplasma se omgewing met sy instrumente gemeet.<ref>{{cite web |title=SVS: Parker Solar Probe: Crossing the Alfven Surface |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/4958 |website=svs.gsfc.nasa.gov |access-date=30 July 2022 |language=en |date=14 December 2021 |archive-date=8 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808233611/https://svs.gsfc.nasa.gov/4958 |url-status=live }}</ref> Nasa het dié gebeurtenis beskryf as "om aan die Son te raak".<ref name="touching" /> Gedurende die verbyvlug het die tuig verskeie kere in en uit die korona gevlieg. Dit bevestig voorspellings dat die Alfvénoppervlak nie soos 'n gladde bal gevorm is nie, maar pieke en valleie het.<ref name="touching" /> ===Sonlig=== [[Beeld:Sun in fog in Lysekil.jpg|240px|thumb|Die Son soos gesien deur 'n ligte mis.]] Die Son straal die hele [[sigbare spektrum]] uit en dit is dus [[wit]] wanneer dit uit die lug of hoog in die lug gesien word. Wanneer die Son baie laag in die lug sit, laat atmosferiese verstrooiing dit [[geel]], [[rooi]], [[oranje]] of [[magenta]] lyk, of selfs soms [[groen]] of [[blou]]. Ondanks sy tipiese witheid (wit sonstrale, wit beligting van die [[Maan]], ens.) beskou sommige kulture dit as geel of selfs rooi; oor die redes hiervoor word gedebatteer.<ref name="yellow sun paradox">{{Cite journal |last=Wilk |first=S.R. |date=2009 |title=The Yellow Sun Paradox |url=http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147 |url-status=dead |journal=Optics & Photonics News |pages=12–13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618183229/http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147 |archive-date=18 June 2012}}</ref> Die Son is 'n G2V-ster, met "G2" wat sy [[Effektiewe temperatuur|oppervlaktemperatuur]] van sowat 5&nbsp;778&nbsp;K (5&nbsp;505&nbsp;°C) aandui, en "V" omdat dit soos die meeste sterre 'n [[hoofreeksster]] is.<ref name="Phillips1995-47" /><ref>{{cite news |author=Karl S. Kruszelnicki |date=17 April 2012 |title=Dr Karl's Great Moments In Science: Lazy Sun is less energetic than compost |newspaper=Australian Broadcasting Corporation |url=http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm |url-status=live |access-date=25 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418181111/http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm |archive-date=18 April 2012}}</ref> Die sonkonstante (''G<sub>SC</sub>'') is die gemiddelde elektromagnetiese straling van die Son per eenheidsoppervlakte. Dit word gemeet op 'n oppervlak loodreg met die strale, 1&nbsp;AE van die Son af (rofweg die afstand van die Son na die Aarde). Dit is sowat 1&nbsp;368 watt per meter<sup>2</sup>.<ref name="TSI">{{cite web |title=Construction of a Composite Total Solar Irradiance (TSI) Time Series from 1978 to present |url=http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi/composite/SolarConstant |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110801183920/http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi%2Fcomposite%2FSolarConstant |archive-date=1 August 2011 |access-date=5 October 2005}}</ref> Sonlig op die oppervlak van die Aarde word deur die [[Aarde se atmosfeer|atmosfeer]] verswak tot omtrent 1&nbsp;000 watt per meter<sup>2</sup> in helder toestande wanneer die Son naby sy [[senit]], of reg bo die waarnemer se kop, is.<ref name="El-Sharkawi2005">{{Cite book |last=El-Sharkawi |first=Mohamed A. |title=Electric energy |url=https://archive.org/details/electricenergyin0000elsh |date=2005 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8493-3078-0 |pages=[https://archive.org/details/electricenergyin0000elsh/page/87 87]–88}}</ref> Sonlig aan die bokant van die Aarde se atmosfeer bestaan uit sowat 50% [[infrarooi]]lig, 40% sigbare lig en 10% [[ultraviolet]]lig.<ref name="Solar radiation">{{Cite web |title=Solar radiation |url=http://curry.eas.gatech.edu/Courses/6140/ency/Chapter3/Ency_Atmos/Radiation_Solar.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101070344/http://curry.eas.gatech.edu/Courses/6140/ency/Chapter3/Ency_Atmos/Radiation_Solar.pdf |archive-date=1 November 2012 |access-date=29 December 2012}}</ref> Die atmosfeer filter meer as 70% van die ultravioletlig uit, veral by die korter [[golflengte]]s.<ref>{{cite web |title=Reference Solar Spectral Irradiance: Air Mass 1.5 |url=http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506183726/http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/ |archive-date=6 Mei 2009 |access-date=12 November 2009}}</ref> Die ultravioletstraling ioniseer die boonste atmosfeer van die Aarde se dagkant en skep so die elektries geleidende [[ionosfeer]].<ref name="Phillips1995">{{Cite book |last=Phillips |first=K.J.H. |title=Guide to the Sun |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-39788-9 |pages=14–15, 34–38}}</ref> Die Son se ultravioletlig het antiseptiese eienskappe en kan gebruik word om gereedskap en water te ontsmet. Dit veroorsaak ook [[sonbrand]] en het ander biologiese uitwerkings soos die vervaardiging van [[vitamien D]] en die verdonkering van die vel. Dit is ook die hoofoorsaak van [[Kanker|velkanker]]. Ultravioletlig word baie deur die Aarde se [[osoonlaag]] verswak. Dit wissel baie na gelang van die hoogte en het baie biologiese aanpassings teweeggebring, soos variasies in die mens se velkleur in verskillende streke van die wêreld.<ref>{{Cite journal |last=Barsh |first=G.S. |date=2003 |title=What Controls Variation in Human Skin Color? |journal=PLOS Biology |volume=1 |issue=1 |page=e7 |doi=10.1371/journal.pbio.0000027 |pmc=212702 |pmid=14551921 |doi-access=free }}</ref> ==Magnetiese aktiwiteit== Die Son het 'n [[magneetveld]] wat oor sy oppervlak wissel. Sy poolveld is 1-2&nbsp;gauss (0,0001-0,0002&nbsp;tesla), terwyl die veld gewoonlik 3&nbsp;000 gauss (0,3&nbsp;T) is in verskynsels op die Son soos [[sonvlek]]ke en 10-100 gauss (0,001-0,01&nbsp;T) in [[vuurtong]]e.<ref name="nssdc" /> Die magneetveld wissel van tyd tot tyd en van plek tot plek. Die [[sonsiklus]] van 11 jaar is die grootste wisseling, waarin die aantal sonvlekke en hulle grootte toe- en afneem.<ref name="doi10.1146/annurev-astro-081913-040012">{{Cite journal |doi=10.1146/annurev-astro-081913-040012 |title=Solar Dynamo Theory |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=52 |pages=251–290 |year=2014 |last1=Charbonneau |first1=P. |bibcode=2014ARA&A..52..251C|s2cid=17829477 }}</ref><ref name="Zirker2002-119">{{Cite book |last=Zirker |first=J.B. |date=2002 |title=Journey from the Center of the Sun |pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/119 119–120] |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-05781-1 |url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/119 }}</ref><ref name="Lang">{{Cite book |last=Lang |first=Kenneth R. |date=2008 |title=The Sun from Space |url=https://archive.org/details/sunfromspace0000lang_h2l2 |page=[https://archive.org/details/sunfromspace0000lang_h2l2/page/75 75] |publisher=Springer-Verlag |isbn=978-3-540-76952-1}}</ref> Die magneeetveld strek veel verder as die Son self. Die elektries geleidende sonwind dra die Son se magneetveld die ruimte in en vorm wat die interplanetêre magneetveld genoem word.<ref name="Russell2001" /> Plasmadeeltjies beweeg net met magneetveldlyne langs. Daarom verleng die sonwind die interplanetêre magneetveld na buite. Op groot afstande verdraai die Son se rotasie die dipolêre magneetveld in 'n soort [[Archimedesspiraal]] wat die Parkerspiraal genoem word.<ref name="Russell2001" /> Die interplanetêre magneetveld is baie sterker as die dipoolkomponent van die sonmagneetveld. Die Son se dipoolmagneetveld van 50-400&nbsp;μT (by die fotosfeer) word 0,1&nbsp;nT op 'n afstand na die Aarde. Volgens waarnemings deur ruimtetuie is die interplanetêre veld by die Aarde egter sowat 5&nbsp;nT, sowat honderd keer groter.<ref name="Wang2003">{{Cite journal |last1=Wang |first1=Y.-M. |last2=Sheeley |first2=N.R. |date=2003 |title=Modeling the Sun's Large-Scale Magnetic Field during the Maunder Minimum |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2003-07-10_591_2/page/1248 |journal=The Astrophysical Journal |volume=591 |issue=2 |pages=1248–1256 |bibcode=2003ApJ...591.1248W |doi=10.1086/375449 |s2cid=7332154}}</ref> Die verskil is vanweë magneetvelde wat deur elektriese strome in die plasma om die Son opgewek word. ===Sonvlekke=== [[Beeld:New-non-inv-large.gif|thumb|Sonvlekke soos gesien deur 'n amateurteleskoop.]] Sonvlekke is sigbaar as donker kolle op die Son se fotosfeer en is konsentrasies van die magneetveld waar die konvektiewe vervoer van hitte van die binnekant van die Son na die oppervlak verhinder word. Sonvlekke is dus effens koeler as die omringende fotosfeer en lyk daarom donker. By 'n tipiese sonminimum is min sonvlekke sigbaar, en soms kan geen sonvlekke gesien word nie. Dié wat wel verskyn, is by hoër breedtegrade. Namate die sonsiklus na sy maksimum aanbeweeg, is sonvlekke geneig om nader aan die sonewenaar te vorm. Die grootste sonvlekke kan tienduisende kilometers breed wees.<ref name="Sunspot2001">{{cite web |date=30 March 2001 |title=The Largest Sunspot in Ten Years |url=http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/spacesci/solarexp/sunspot.htm |publisher=Goddard Space Flight Center |access-date=10 July 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070823050403/http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/spacesci/solarexp/sunspot.htm |archive-date=23 August 2007}}</ref> ===Sonaktiwiteit=== Die Son se magneetveld lei tot baie verskynsels, wat saam as [[Sonsiklus|sonaktiwiteit]] bekend is. [[Sonvlam]]me en [[plasmawolk]]e is geneig om by groepe sonvlekke voor te kom. Stadig veranderende hoëspoedstrome sonwind word uit koronaholtes op die oppervlak van die fotosfeer vrygelaat. Beide plasmawolke en vinnige strome sonwind dra plasma en die interplanetêre magneetveld deur die Sonnestelsel.<ref name=Zirker2002>{{Cite book |last=Zirker |first=J.B. |date=2002 |title=Journey from the Center of the Sun |pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/120 120–127] |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-05781-1 |url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/120 }}</ref> Die uitwerking van sonaktiwiteit op Aarde sluit in [[aurora]]s by gemiddelde tot hoë breedtegrade en die versteuring van [[radio]]kommunikasie en [[elektrisiteit]]. Sonaktiwiteit het vermoedelik 'n groot rol gespeel in die vorming en evolusie van die Sonnestelsel. ==Lewensfases== {{Hoofartikel|Sterevolusie}} [[Beeld:The life cycle of a Sun-like star (annotated).jpg|thumb|260px|'n Oorsig van die evolusie van 'n ster soos die Son.]] Die Son is tans rofweg halfpad deur die stabielste stadium van sy bestaan. Dit het in meer as 4&nbsp;miljard jaar nie drasties verander nie en sal nog sowat 5&nbsp;miljard jaar redelik stabiel wees. Nadat die [[Kernfusie|fusie]] van [[waterstof]] in sy kern opgehou het, sal die Son egter drastiese veranderings ondergaan, beide inwendig en uitwendig. Dit is swaarder as 71 of 75 ander sterre binne 16&nbsp;[[ligjare]] (5&nbsp;[[parsek]]) van hom af,<ref>{{Cite web |title=The 100 nearest star systems |url=http://www.astro.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm |access-date=2022-04-30 |website=astro.gsu.edu |archive-date=2022-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416080550/http://www.astro.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm |url-status=live}}</ref> of in die boonste ~5 persent. ===Vorming=== Die Son het sowat 4,6&nbsp;miljard jaar gelede gevorm uit die instorting van 'n reusagtige [[molekulêre wolk]] wat hoofsaaklik uit waterstof en [[helium]] bestaan het en moontlik tot die vorming van baie ander sterre gelei het.<ref name=Zirker2002-7>{{Cite book |last=Zirker |first=Jack B. |title=Journey from the Center of the Sun |url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk_f4e3 |date=2002 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-05781-1 |pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk_f4e3/page/7 7]–8}}</ref> Die ouderdom word geraam deur rekenaarmodelle van [[sterevolusie]] en deur nukleokosmochronologie.<ref name="Bonanno" /> Die resultaat stem ooreen met [[radiometriese datering]] van die oudste materiaal van die Sonnestelsel op 4,567&nbsp;miljard jaar gelede.<ref>{{Cite journal |last1=Amelin |first1=Y. |last2=Krot |first2=A. |last3=Hutcheon |first3=I. |last4=Ulyanov |first4=A. |title=Lead isotopic ages of chondrules and calcium-aluminum-rich inclusions |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-09-06_297_5587/page/1678 |journal=Science |volume=297 |issue=5587 |pages=1678–1683 |date=2002 |doi=10.1126/science.1073950 |pmid=12215641|bibcode=2002Sci...297.1678A|s2cid=24923770 }}</ref><ref name="nature436">{{Cite journal |last1=Baker |first1=J. |last2=Bizzarro |first2=M. |last3=Wittig |first3=N. |last4=Connelly |first4=J. |last5=Haack |first5=H. |title=Early planetesimal melting from an age of 4.5662 Gyr for differentiated meteorites |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-08-25_436_7054/page/1127 |journal=Nature |volume=436 |issue=7054 |pages=1127–1131 |date=2005 |pmid=16121173 |doi=10.1038/nature03882|bibcode=2005Natur.436.1127B|s2cid=4304613 }}</ref> Studies van antieke [[meteoriet]]e onthul spore van stabiele dogterkerns van isotope met 'n kort leeftyd, soos [[yster-60]], wat net in ontploffende sterre met 'n kort bestaan gevorm word. Dit dui daarop dat een of meer [[supernova]]s voorgekom het naby die plek waar die Son gevorm het. 'n [[Skokgolf]] van 'n nabygeleë supernova sou die vorming van die son veroorsaak het deur die materie in die molekulêre wolk saam te pers en mee te bring dat sekere streke onder hulle eie [[swaartekrag]] instort.<ref>{{Cite journal |last1=Williams |first1=J. |title=The astrophysical environment of the solar birthplace |url=https://archive.org/details/sim_contemporary-physics_september-october-2010_51_5/page/381 |journal=Contemporary Physics |volume=51 |issue=5 |pages=381–396 |year=2010 |doi=10.1080/00107511003764725 |bibcode=2010ConPh..51..381W |arxiv=1008.2973 |citeseerx=10.1.1.740.2876|s2cid=118354201 }}</ref> Terwyl een fragment van die wolk ingestort het, het dit ook begin roteer vanweë [[hoekmomentum]] en warmer geword vanweë die groter druk.<ref>{{Cite web |last=Glozman |first=Igor |date=2022 |title=Formation of the Solar System |url=https://people.highline.edu/iglozman/classes/astronotes/solsys_form.htm |access-date=2022-01-16 |website=Highline College |publication-place=Des Moines, WA |archive-date=2023-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116093253/https://people.highline.edu/iglozman/classes/astronotes/solsys_form.htm |url-status=live}}</ref> 'n Groot deel van die massa het in die middel gekonsentreer geraak, terwyl die res in 'n skyf platgedruk is wat die [[planete]] en ander liggame van die Sonnestelsel sou vorm.<ref>{{cite journal|last=D'Angelo|first=G.|author2=Lubow, S. H. |title=Three-dimensional Disk-Planet Torques in a Locally Isothermal Disk|journal=The Astrophysical Journal|date=2010|volume=724|issue=1|pages=730–747|doi=10.1088/0004-637X/724/1/730|arxiv = 1009.4148 |bibcode = 2010ApJ...724..730D |s2cid=119204765}}</ref><ref>{{cite book|last=Lubow|first=S. H.|author2=Ida, S. |chapter=Planet Migration |bibcode=2010exop.book..347L| title=Exoplanets |publisher=University of Arizona Press, Tucson, AZ| editor=S. Seager. |pages=347–371|year=2011|arxiv=1004.4137 }}</ref> Swaartekrag en druk in die kern van die wolk het baie hitte opgewek terwyl dit nog materie van die omringende skyf versamel het. Eindelik het kernfusie ontstaan.<ref>{{Cite web |last=Jones |first=Andrew Zimmerman |date=May 30, 2019 |title=How Stars Make All of the Elements |url=https://www.thoughtco.com/stellar-nucleosynthesis-2699311 |access-date=2023-01-16 |website=ThoughtCo |language=en |archive-date=11 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711191648/https://www.thoughtco.com/stellar-nucleosynthesis-2699311 |url-status=live }}</ref> Die sterre HD&nbsp;162826 en HD&nbsp;186302 toon baie ooreenkomste met die Son en het vermoedelik uit dieselfde molekulêre wolk gevorm.<ref>{{cite web |url=http://www.natureworldnews.com/articles/6974/20140509/astronomers-find-suns-sibling-called-hd-162826.htm |title=Astronomers Find Sun's Sibling 'HD 162826' |date=May 9, 2014 |publisher=Nature World News |access-date=2022-01-16 |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709191145/http://www.natureworldnews.com/articles/6974/20140509/astronomers-find-suns-sibling-called-hd-162826.htm |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.universetoday.com/140598/astronomers-find-one-of-the-suns-sibling-stars-born-from-the-same-solar-nebula-billion-of-years-ago/ |title=Astronomers Find One of the Sun's Sibling Stars. Born From the Same Solar Nebula Billions of Years Ago |author=Matt Williams |date=2018-11-21 |website=Universe Today |access-date=2022-10-07 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326035623/https://www.universetoday.com/140598/astronomers-find-one-of-the-suns-sibling-stars-born-from-the-same-solar-nebula-billion-of-years-ago/ |url-status=live }}</ref> ===Hoofreeks=== [[Beeld:Evolution of a Sun-like star.svg|thumb|240px|Die evolusie van 'n ster soos die Son. Die spoor van 'n ster van een [[sonmassa]] op die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] word getoon van die hoofreeks na die [[Asimptotiese reusetak|post-asimptotiese reusetak]].]] Die Son is amper halfpad deur sy [[hoofreeks]]fase, waartydens kernfusie in sy kern waterstof in helium versmelt. Elke sekonde word meer as 4&nbsp;miljoen ton materie in die Son se kern in energie omgeskakel. Teen dié tempo het die Son tot dusver omtrent 100 keer die massa van die Aarde in energie omgeskakel, wat sowat 0,03% van die totale massa van die Son is. Die Son sal sowat 10&nbsp;miljard tot 11&nbsp;miljard jaar 'n hoofreeksster bly voordat dit sy [[rooireus]]fase binnegaan.<ref>{{Cite book |last1=Goldsmith |first1=D. |last2=Owen |first2=T. |title=The search for life in the universe |url=https://books.google.com/books?id=Q17NmHY6wloC&pg=PA96 |page=96 |publisher=University Science Books |date=2001 |isbn=978-1-891389-16-0 |access-date=22 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030203521/https://books.google.com/books?id=Q17NmHY6wloC&pg=PA96 |url-status=live }}</ref> Die Son word algaande warmer in sy kern, warmer op sy oppervlak, groter in radius en helderder terwyl hy 'n hoofreeksster is: Sedert dit in dié fase is, het sy radius 15% groter geword en sy temperatuur toegeneem van 5&nbsp;620&nbsp;K (5&nbsp;350&nbsp;°C) tot 5&nbsp;777&nbsp;K (5&nbsp;504&nbsp;°C). Dit het gelei tot 'n toename van 48% in sy helderheid, van 0,677 [[sonligsterkte]] tot sy huidige 1&nbsp;sonligsterkte. Dit is omdat die heliumatome in die kern 'n hoër gemiddelde molekulêre gewig het as die waterstofatome wat versmelt is, en dit lei tot 'n laer termiese druk. Die kern krimp dus en laat die Son se buitenste lae toe om nader na die middel te beweeg. Dit laat swaartekrag- potensiële energie vry. Die helfte van dié vrygestelde swaartekragenergie word gebruik vir verhitting, wat lei tot 'n geleidelike toename in die tempo waarteen fusie plaasvind en dus 'n toename in ligsterkte. Dié proses neem toe namate die kern geleidelik digter word.<ref name="carroll_ostlie">{{cite book |last1=Carroll |first1=Bradley W. |title=An introduction to modern astrophysics |last2=Ostlie |first2=Dal A |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-42216-1 |edition=Second |location=Cambridge, United Kingdom |pages=350, 447, 448, 457}}</ref> Op die oomblik neem die Son se helderheid elke 100&nbsp;miljoen jaar met sowat 1% toe. Oor sowat 'n miljard jaar sal alle water op Aarde verdamp het.<ref>{{cite web |url=https://www.science.org/content/article/earth-wont-die-soon-thought |title=Earth Won't Die as Soon as Thought |date=22 January 2014 |access-date=24 May 2015 |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112023013/https://www.sciencemag.org/news/2014/01/earth-wont-die-soon-thought |url-status=live }}</ref> Daarna sal die Aarde nie meer komplekse, veelsellige lewe kan onderhou nie en die laaste oorblywende veelsellige organismes sal 'n finale, algehele massauitsterwing beleef.<ref name="Snyder-BeattieAndBonsall2022">{{cite journal |last1=Snyder-Beattie |first1=Andrew E. |last2=Bonsall |first2=Michael B. |date=30 March 2022 |title=Catastrophe risk can accelerate unlikely evolutionary transitions |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=289 |issue=1971 |doi=10.1098/rspb.2021.2711 }}</ref> ===Die Son later=== [[Beeld:Sun red giant.svg|thumb|links|220px|Die grootte van die Son nou, terwyl hy in die hoofreeks is, in vergelyking met sy geraamde grootte in die toekoms as 'n rooireus.]] Die Son se massa is nie groot genoeg dat dit as 'n [[supernova]] sal ontplof nie. Wanneer die waterstof in sy kern oor sowat 5&nbsp;miljard jaar op is, sal waterstoffusie ophou en niks sal die kern keer om te krimp nie. Die vrylating van swaartekrag- potensiële energie sal sy ligsterkte laat toeneem; sy hoofreeksfase sal eindig en dit sal oor die volgende miljard jaar uitsit: eers tot 'n [[subreusester|subreus]] en daarna tot 'n [[rooireus]].<ref name="carroll_ostlie" /><ref>{{cite web |author1=Nola Taylor Redd |title=Red Giant Stars: Facts, Definition & the Future of the Sun |url=http://www.space.com/22471-red-giant-stars.html |website=space.com |access-date=20 February 2016 |archive-date=9 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209042249/http://www.space.com/22471-red-giant-stars.html |url-status=live }}</ref><ref name=schroder>{{Cite journal |last1=Schröder |first1=K.-P. |last2=Connon Smith |first2=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x |title=Distant future of the Sun and Earth revisited |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=386 |issue=1 |pages=155–163 |year=2008 |arxiv=0801.4031 |bibcode=2008MNRAS.386..155S|s2cid=10073988 }}</ref> Die verhitting vanweë swaartekragkrimping sal ook daartoe lei dat die waterstoffusie sal verskuif na 'n skil net buite die kern, waar ongebruikte waterstof oorgebly het, en dit sal bydra tot die verhoogde ligsterkte. Die Son sal eindelik 1&nbsp;000 keer so helder as vandag wees.<ref name="carroll_ostlie" /> Wanneer die Son sy rooireusfase binnegaan, sal dit [[Mercurius]] en dalk [[Venus]] verswelg; sy buitenste skille sal tot sowat 0,75&nbsp;[[AE]] uitsit.<ref name=schroder /><ref name=sackmann>{{Cite journal |last1=Boothroyd |first1=A.I. |last2=Sackmann |first2=I.‐J. |doi=10.1086/306546 |title=The CNO Isotopes: Deep Circulation in Red Giants and First and Second Dredge‐up |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1999-01-01_510_1/page/232 |journal=The Astrophysical Journal |volume=510 |issue=1 |pages=232–250 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...510..232B |arxiv=astro-ph/9512121|s2cid=561413 }}</ref> Die Son sal sowat 'n miljard jaar in dié fase deurbring en sowat 'n derde van sy massa verloor.<ref name=schroder /> Ná die rooireusfase sal die Son sowat 120&nbsp;miljoen jaar nog 'n aktiewe bestaan voer, maar baie sal gebeur. Eerstens sal die kern van ontaarde [[helium]] gewelddadig aan die brand slaan; daar word geraam dat 6% van sy kern, wat self 40% van die Son se massa uitmaak, binne minute in [[koolstof]] omgeskakel sal word deur die [[tripel-alfaproses]].<ref>{{Cite web|url=http://faculty.wcas.northwestern.edu/~infocom/The%20Website/end.html|title=The End Of The Sun|access-date=24 May 2015|archive-date=22 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190522175414/http://faculty.wcas.northwestern.edu/~infocom/The%20Website/end.html|url-status=live}}</ref> Die Son sal dan krimp tot sowat 10 keer sy huidige grootte en 50 keer sy huidige ligsterkte, met 'n temperatuur van effens laer as vandag. Oor die volgende 100&nbsp;miljoen jaar sal dit effens groter en helderder word terwyl dit helium in sy kern versmelt.<ref name=schroder /> Wanneer die helium uitgeput is, sal die Son weer groter word soos toe die waterstof in die kern opgeraak het. Dié keer sal dit egter vinniger gebeur en die Son sal groter en helderder as die vorige keer word. Dit sal Venus verswelg as dit nie die vorige keer reeds gebeur het nie. Dit sal dan in die [[asimptotiese reusetak]]fase wees, en die Son sal om die beurt waterstof in 'n skil of helium in 'n dieper skil verbrand. Ná sowat 20&nbsp;miljoen jaar in dié fase sal die Son al hoe onstabieler raak en baie massa verloor. Die grootte en ligsterkte sal elke 100&nbsp;000 jaar vir 'n paar honderd jaar toeneem vanweë termiese pulse. Die pulse sal elke keer groter word, en die Son se ligsterkte tot omtrent 5&nbsp;000 keer sy huidige vlak laat toeneem, en sy radius tot meer as 1&nbsp;AE.<ref name=agb>{{Cite journal |last1=Vassiliadis |first1=E. |last2=Wood |first2=P.R. |doi=10.1086/173033 |title=Evolution of low- and intermediate-mass stars to the end of the asymptotic giant branch with mass loss |journal=The Astrophysical Journal |volume=413 |page=641 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...413..641V|doi-access=free }}</ref> Volgens 'n model van 2008 sal die Aarde se wentelbaan aanvanklik tot sowat 1,5&nbsp;AE toeneem vanweë die Son se massaverlies as 'n rooireus. Later sal die wentelbaan egter krimp weens getykragte en sal die Aarde ook deur die Son verswelg word, onderskeidelik 3,8&nbsp;miljoen en 1&nbsp;miljoen jaar nádat dit met Mercurius en Venus gebeur het. Die Son sal na raming vier termiese pulse hê voordat dit sy buitenste omhulsel heeltemal verloor en begin om 'n [[planetêre newel]] te vorm. Teen die einde van dié fase, wat sowat 500&nbsp;000 jaar sal duur, sal net die helfte van die Son se huidige massa oor wees. Die evolusie hierna sal nog vinniger plaasvind. Die ligsterkte sal min of meer konstant bly, maar die temperatuur sal toeneem en die uitgeworpe helfte van die Son se massa sal geïoniseer word in 'n planetêre newel terwyl die ontblote kern se temperatuur tot 30&nbsp;000&nbsp;K (29&nbsp;700&nbsp;°C) toeneem. Die uiteindelike ontblote kern, 'n [[witdwerg]], sal 'n temperatuur van meer as 100&nbsp;000&nbsp;K (100&nbsp;000&nbsp;°C) hê en sowat 54,05% van die Son se huidige massa bevat.<ref name=schroder /> Die planetêre newel sal oor sowat 10&nbsp;000 jaar verdwyn, maar die witdwerg sal nog biljoene<!-- Biljoene is reg hier --> jare bly bestaan voordat dit 'n hipotetiese [[swartdwerg]] word.<ref name=bloecker1>{{Cite journal |bibcode = 1995A&A...297..727B|title = Stellar evolution of low and intermediate-mass stars. I. Mass loss on the AGB and its consequences for stellar evolution|url = https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1995-05_297_3/page/727|last1 = Bloecker|first1 = T.|journal = Astronomy and Astrophysics|year = 1995|volume = 297|page = 727}}</ref><ref name=bloecker2>{{Cite journal |bibcode = 1995A&A...299..755B|title = Stellar evolution of low- and intermediate-mass stars. II. Post-AGB evolution|url = https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1995-07_299_3/page/755|last1 = Bloecker|first1 = T.|journal = Astronomy and Astrophysics|year = 1995|volume = 299|page = 755}}</ref> ==Omgewing== ===Sonnestelsel=== {{Hoofartikel|Sonnestelsel}} [[Beeld:Solar System True Color AF.png|260px|thumb|Die Sonnestelsel, met die grootte van die Son en planete volgens skaal. Die gas- en ysreuse is links.]] Daar is agt bekende planete wat om die Son wentel. Dit is die vier [[Aardplaneet|aardplanete]] ([[Mercurius]], [[Venus]], [[Aarde]] en [[Mars]]), die twee [[gasreus]]e ([[Jupiter]] en [[Saturnus]]) en die twee [[ysreus]]e ([[Uranus]] en [[Neptunus]]). Die Sonnestelsel het ook nege liggame wat as [[dwergplanete]] beskou word en nog wat moontlike kandidate is, 'n [[asteroïdegordel]], talle [[komete]] en 'n groot hoeveelheid ysliggame wat anderkant Neptunus se wentelbaan voorkom. Ses planete en baie kleiner liggame het hulle eie [[natuurlike satelliet]]e, of mane: Veral die satellietstelsels van Jupiter, Saturnus en Uranus is in sommige opsigte miniatuurweergawes van die Sonnestelsel.<ref>{{cite book |title=Physics and Chemistry of the Solar System |date=2004 |publisher=Elsevier |editor-first=John |editor-last=Lewis |edition=2 |page=147 }}</ref> Die Son word beweeg deur die swaartekragaantrekking van die planete. Die middel van die Son is altyd binne 2,2 [[sonradius]]se van die [[Massamiddelpunt|barisentrum]]. Die beweging van die Son is hoofsaaklik vanweë die vier grootste planete. Elke planeet in die reeks Jupiter, Saturnus, Neptunus en Uranus het sowat twee keer soveel uitwerking as die volgende een. Vir sekere tydperke van verskeie dekades (wanneer Neptunus en Uranus in [[Opposisie (sterrekunde)|opposisie]] is) is die beweging redelik reëlmatig, terwyl dit in die tydperke tussenin chaotieser lyk.<ref>{{cite journal |last1=Valentina Zharkova |title=Oscillations of the baseline of solar magnetic field and solar irradiance on a millennial timescale |journal=Scientific Reports |date=Jun 24, 2019 |doi=10.1038/s41598-019-45584-3 |display-authors=etal|arxiv=2002.06550 |volume=9 |issue=1 |page=9197 |pmid=31235834 |pmc=6591297 }}</ref> Die wentelbane van die binneste planete, insluitende die Aarde s'n, word op dieselfde manier deur dieselfde swaartekraguitwerking beïnvloed, en die beweging van die Son het dus min invloed op die relatiewe posisies van die Son en die Aarde.<ref>{{cite journal |title=Retraction Note: Oscillations of the baseline of solar magnetic field and solar irradiance on a millennial timescale |journal=Scientific Reports |date=Mar 4, 2020 |doi=10.1038/s41598-020-61020-3 |volume=10 | last1 = Zharkova | first1 = V. V. | last2 = Shepherd | first2 = S. J. | last3 = Zharkov | first3 = S. I. | last4 = Popova | first4 = E.|issue=1 |page=4336 |pmid=32132618 |pmc=7055216 |bibcode=2020NatSR..10.4336Z | doi-access = free }}</ref> ===Buurt in die ruimte=== [[Beeld:The Local Interstellar Cloud and neighboring G-cloud complex.svg|links|thumb|200px|'n Diagram van die [[Plaaslike Interstellêre Wolk]], die [[G-wolk]] en omringende sterre. Teen 2022 was die presiese ligging van die Sonnestelsel in die wolke onseker.<ref>{{Cite journal |last1=Swaczyna |first1=Paweł |last2=Schwadron |first2=Nathan A. |last3=Möbius |first3=Eberhard |last4=Bzowski |first4=Maciej |last5=Frisch |first5=Priscilla C. |last6=Linsky |first6=Jeffrey L. |last7=McComas |first7=David J. |last8=Rahmanifard |first8=Fatemeh |last9=Redfield |first9=Seth |last10=Winslow |first10=Réka M. |last11=Wood |first11=Brian E. |last12=Zank |first12=Gary P. |date=2022-10-01 |title=Mixing Interstellar Clouds Surrounding the Sun |journal=The Astrophysical Journal Letters |volume=937 |issue=2 |pages=L32:1–2 |arxiv=2209.09927 |bibcode=2022ApJ...937L..32S |doi=10.3847/2041-8213/ac9120 |issn=2041-8205 |doi-access=free}}</ref>]] Die Sonnestelsel word omring deur die [[Plaaslike Interstellêre Wolk]], hoewel dit nie seker is of dit binne die wolk of net buite die rand geleë is nie.<ref>{{Cite web |date=5 June 2013 |title=Our Local Galactic Neighborhood |url=http://interstellar.jpl.nasa.gov/interstellar/probe/introduction/neighborhood.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131121061128/http://interstellar.jpl.nasa.gov/interstellar/probe/introduction/neighborhood.html |archive-date=21 November 2013 |publisher=NASA}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last1=Linsky |first1=Jeffrey L. |last2=Redfield |first2=Seth |last3=Tilipman |first3=Dennis |date=20 November 2019 |title=The Interface between the Outer Heliosphere and the Inner Local ISM: Morphology of the Local Interstellar Cloud, Its Hydrogen Hole, Strömgren Shells, and 60 Fe Accretion* |journal=The Astrophysical Journal |volume=886 |issue=1 |page=41 |arxiv=1910.01243 |bibcode=2019ApJ...886...41L |doi=10.3847/1538-4357/ab498a |issn=0004-637X |s2cid=203642080 |doi-access=free}}</ref> Verskeie ander interstellêre wolke bestaan ook in die streek binne 300 ligjare van die Son af; dit is bekend as die [[Plaaslike Borrel]].<ref name=":1"/> Laasgenoemde is 'n uurglasvormige holte of superborrel van rofweg 300&nbsp;ligjare breed in die interstellêre medium. Die borrel is vol plasma van 'n hoë temperatuur, wat daarop dui dat dit die produk van verskeie onlangs supernovas is.<ref>{{Cite journal |last1=Zucker |first1=Catherine |last2=Goodman |first2=Alyssa A. |last3=Alves |first3=João |last4=Bialy |first4=Shmuel |last5=Foley |first5=Michael |last6=Speagle |first6=Joshua S. |last7=Großschedl |first7=Josefa |last8=Finkbeiner |first8=Douglas P. |last9=Burkert |first9=Andreas |last10=Khimey |first10=Diana |last11=Swiggum |first11=Cameren |display-authors=3 |date=January 2022 |title=Star formation near the Sun is driven by expansion of the Local Bubble |url=https://www.nature.com/articles/s41586-021-04286-5 |url-status=live |journal=Nature |language=en |volume=601 |issue=7893 |pages=334–337 |arxiv=2201.05124 |bibcode=2022Natur.601..334Z |doi=10.1038/s41586-021-04286-5 |issn=1476-4687 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417115600/https://www.nature.com/articles/s41586-021-04286-5 |archive-date=17 April 2022 |access-date=1 April 2022}}</ref> Die Plaaslike Borrel is 'n klein superborrel in vergelyking met die naburige, breër Radcliffegolf en [[Gould-gordel|Gouldgordel]], wat elk duisende ligjare lank is.<ref name="Alves Zucker Goodman Speagle 2020">{{Cite journal |last1=Alves |first1=João |last2=Zucker |first2=Catherine |last3=Goodman |first3=Alyssa A. |last4=Speagle |first4=Joshua S. |last5=Meingast |first5=Stefan |last6=Robitaille |first6=Thomas |last7=Finkbeiner |first7=Douglas P. |last8=Schlafly |first8=Edward F. |last9=Green |first9=Gregory M. |date=23 January 2020 |title=A Galactic-scale gas wave in the Solar Neighborhood |journal=Nature |volume=578 |issue=7794 |pages=237–239 |arxiv=2001.08748v1 |bibcode=2020Natur.578..237A |doi=10.1038/s41586-019-1874-z }}</ref> Al dié strukture is deel van die [[Orion-Cygnus-arm]], wat al die [[ster]]re van die [[Melkweg]] bevat wat met die blote oog sigbaar is. [[Lys van naaste sterre|Binne 10 ligjare van die Son af]] is daar relatief min sterre; die naaste is die driedubbele sterstelsel [[Alpha Centauri]], wat 4,4&nbsp;ligjare ver en moontlik in die Plaaslike Borrel se G-wolk voorkom.<ref>{{Cite journal |last1=Linsky |first1=Jeffrey L. |last2=Redfield |first2=Seth |last3=Tilipman |first3=Dennis |date=November 2019 |title=The Interface between the Outer Heliosphere and the Inner Local ISM: Morphology of the Local Interstellar Cloud, Its Hydrogen Hole, Strömgren Shells, and 60Fe Accretion |journal=The Astrophysical Journal |volume=886 |issue=1 |page=19 |arxiv=1910.01243 |bibcode=2019ApJ...886...41L |doi=10.3847/1538-4357/ab498a |s2cid=203642080 |id=41 |doi-access=free}}</ref> Alpha Centauri&nbsp;A en B is 'n paar sonagtige sterre wat naby om mekaar wentel, terwyl die naaste ster aan die Son, die klein rooidwerg [[Proxima Centauri]], op 'n afstand van 0,2&nbsp;ligjare om hulle wentel. In 2016 is 'n moontlik bewoonbare [[eksoplaneet]] ontdek wat om Proxima Centauri wentel. Dit word [[Proxima Centauri b]] genoem en is die naaste bevestigde eksoplaneet aan die Son.<ref name="proxima b discovery paper">{{Cite journal |last1=Anglada-Escudé |first1=Guillem |last2=Amado |first2=Pedro J. |last3=Barnes |first3=John |last4=Berdiñas |first4=Zaira M. |last5=Butler |first5=R. Paul |last6=Coleman |first6=Gavin A. L. |last7=de la Cueva |first7=Ignacio |last8=Dreizler |first8=Stefan |last9=Endl |first9=Michael |last10=Giesers |first10=Benjamin |last11=Jeffers |first11=Sandra V. |last12=Jenkins |first12=James S. |last13=Jones |first13=Hugh R. A. |last14=Kiraga |first14=Marcin |last15=Kürster |first15=Martin |display-authors=3 |year=2016 |title=A terrestrial planet candidate in a temperate orbit around Proxima Centauri |url=https://www.nature.com/articles/nature19106 |url-status=live |journal=Nature |volume=536 |issue=7617 |pages=437–440 |arxiv=1609.03449 |bibcode=2016Natur.536..437A |doi=10.1038/nature19106 |pmid=27558064 |s2cid=4451513 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003204853/https://www.nature.com/articles/nature19106 |archive-date=3 October 2021 |access-date=11 September 2021 |last16=López-González |first16=María J. |last17=Marvin |first17=Christopher J. |last18=Morales |first18=Nicolás |last19=Morin |first19=Julien |last20=Nelson |first20=Richard P. |last21=Ortiz |first21=José L. |last22=Ofir |first22=Aviv |last23=Paardekooper |first23=Sijme-Jan |last24=Reiners |first24=Ansgar |last25=Rodríguez |first25=Eloy |last26=Rodríguez-López |first26=Cristina |last27=Sarmiento |first27=Luis F. |last28=Strachan |first28=John P. |last29=Tsapras |first29=Yiannis |last30=Tuomi |first30=Mikko |first31=Mathias |last31=Zechmeister}}</ref> Die volgende naaste sterre aan die Son is die rooidwerge [[Barnard se Ster]] (by 5,9&nbsp;ligjare), Wolf 359 (7,8&nbsp;ligjare) en Lalande 21185 (8,3&nbsp;ligjare).<ref name="RECONS">{{Cite web |date=17 September 2007 |title=The One Hundred Nearest Star Systems |url=http://www.astro.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112173559/http://www.chara.gsu.edu/RECONS/TOP100.posted.htm |archive-date=12 November 2007 |access-date=1 May 2022 |website=Georgia State University Astronomy Department |publisher=Research Consortium on Nearby Stars (RECONS)}}</ref> Die naaste [[bruindwerg]]e is die [[dubbelster]] Luhman 16 (6,6&nbsp;ligjare), en die naaste bekende [[weesplaneet]] of vrybewegende planeetvoorwerp is die subbruindwerg WISE&nbsp;0855−0714 van minder as 10&nbsp;[[Jupitermassa]]s (7,4&nbsp;ligjare).<ref>{{Cite journal |last=Luhman |first=K. L. |year=2014 |title=Discovery of a ~250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun |journal=The Astrophysical Journal |volume=786 |issue=2 |page=L18 |arxiv=1404.6501 |bibcode=2014ApJ...786L..18L |doi=10.1088/2041-8205/786/2/L18 |s2cid=119102654}}</ref> Net verder weg, by 8,6&nbsp;ligjare, lê [[Sirius]], die helderste ster in die Aarde se naglug; dit het 'n massa van sowat twee keer die Son s'n en het die naaste witdwerg aan die Son, Sirius&nbsp;B, as metgesel. Ander sterre binne 10&nbsp;ligjare is die dubbelrooidwerg [[Luyten 726-8|Gliese 65]] (8,7&nbsp;ligjare) en die enkelrooidwerg Ross&nbsp;154 (9,7&nbsp;ligjare).<ref>{{Cite book |url=https://www.worldcat.org/oclc/51003837 |title=Fundamental Astronomy |date=2003 |publisher=Springer |isbn=978-3-540-00179-9 |editor-last=Karttunen |editor-first=Hannu |edition=4th |location=Berlin |page=414 |oclc=51003837 |access-date=1 April 2022 |editor-last2=Oja |editor-first2=Heikki |editor-last3=Donner |editor-first3=Karl Johan |editor-last4=Poutanen |editor-first4=Markku |editor-last5=Kröger |editor-first5=Pekka |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420161228/https://www.worldcat.org/title/fundamental-astronomy/oclc/51003837 |archive-date=20 April 2022 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal |last=van Leeuwen |first=F. |date=November 2007 |title=Validation of the new Hipparcos reduction |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=474 |issue=2 |pages=653–664 |arxiv=0708.1752 |bibcode=2007A&A...474..653V |doi=10.1051/0004-6361:20078357 |s2cid=18759600}}</ref> Die naaste sonagtige enkelster aan die Sonnestelsel is [[Tau Ceti]] by 11,9&nbsp;ligjare. Sy massa is omtrent 80% dié van die Son, maar sy ligsterkte net sowat die helfte.<ref name="aaa494">{{Cite journal |last1=Teixeira |first1=T. C. |last2=Kjeldsen |first2=H. |last3=Bedding |first3=T. R. |last4=Bouchy |first4=F. |last5=Christensen-Dalsgaard |first5=J. |last6=Cunha |first6=M. S. |last7=Dall |first7=T. |last8=Frandsen |first8=S. |last9=Karoff |first9=C. |last10=Monteiro |first10=M. J. P. F. G. |last11=Pijpers |first11=F. P. |display-authors=6 |date=January 2009 |title=Solar-like oscillations in the G8 V star τ Ceti |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=494 |issue=1 |pages=237–242 |arxiv=0811.3989 |bibcode=2009A&A...494..237T |doi=10.1051/0004-6361:200810746 |s2cid=59353134}}</ref> Die naaste sterassosiasie wat met die blote oog gesien kan word, is die Ursa Major-assosiasie by rofweg 80&nbsp;ligjare; dit is in die Plaaslike Borrel. Die naaste [[sterreswerm]] wat met die blote oog gesien kan word, is die [[Hiades (sterreswerm)|Hiades]], wat aan die kant van die borrel lê. Die naaste stervormende streke is die Corona Australis- molekulêre wolk, die [[Rho Ophiuchi-wolkkompleks]] en die Taurus- molekulêre wolk; laasgenoemde lê net buite die Plaaslike Borrel en is deel van die Radcliffegolf.<ref>{{Cite journal |last1=Alves |first1=João |last2=Zucker |first2=Catherine |last3=Goodman |first3=Alyssa A. |last4=Speagle |first4=Joshua S. |last5=Meingast |first5=Stefan |last6=Robitaille |first6=Thomas |last7=Finkbeiner |first7=Douglas P. |last8=Schlafly |first8=Edward F. |last9=Green |first9=Gregory M. |display-authors=3 |year=2020 |title=A Galactic-scale gas wave in the solar neighborhood |journal=Nature |volume=578 |issue=7794 |pages=237–239 |arxiv=2001.08748 |bibcode=2020Natur.578..237A |doi=10.1038/s41586-019-1874-z |pmid=31910431 |s2cid=210086520}}</ref> ===Galaktiese konteks=== [[Beeld:Milky Way side view.png|thumb|260px|'n Diagram van die Melkweg van die kant af, met die Sonnestelsel se posisie aangedui.]] Die Sonnestelsel lê in die [[Melkweg]], 'n staaf-[[spiraalsterrestelsel]] met 'n deursnee van sowat 100&nbsp;000 ligjare wat meer as 100&nbsp;miljard sterre bevat.<ref name="Lang2013">{{Cite book |last=Lang |first=Kenneth R. |url=https://books.google.com/books?id=MN-UCkUK9pcC&pg=PA264 |title=The Life and Death of Stars |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1107016385 |page=264 |access-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420161220/https://www.google.com/books/edition/The_Life_and_Death_of_Stars/MN-UCkUK9pcC?gbpv=1&pg=PA264 |archive-date=20 April 2022 |url-status=live}}</ref> Die Son lê in een van die Melkweg se buitenste spiraalarms, bekend as die [[Orion-Cygnus-arm]].<ref>{{Cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |last2=Spergel |first2=D. N. |date=2001 |title=Three Dimensional Structure of the Milky Way Disk |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-07-20_556_1/page/181 |journal=The Astrophysical Journal |volume=556 |issue=1 |pages=181–202 |arxiv=astro-ph/0101259 |bibcode=2001ApJ...556..181D |doi=10.1086/321556 |s2cid=15757160}}</ref> Dit is sowat 26&nbsp;660&nbsp;ligjare van die middel van die Melkweg, of die galaktiese sentrum, af waar die [[supermassiewe swartkolk]] [[Sagittarius A*]] geleë is.<ref>{{Cite journal |last1=Abuter |first1=R. |last2=Amorim |first2=A. |last3=Bauböck |first3=M. |last4=Berger |first4=J. P. |last5=Bonnet |first5=H. |last6=Brandner |first6=W. |last7=Clénet |first7=Y. |last8=Coudé du Foresto |first8=V. |last9=de Zeeuw |first9=P. T. |last10=Dexter |first10=J. |display-authors=6 |date=May 2019 |title=A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty |url=https://www.aanda.org/10.1051/0004-6361/201935656 |url-status=live |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=625 |page=L10 |arxiv=1904.05721 |bibcode=2019A&A...625L..10G |doi=10.1051/0004-6361/201935656 |issn=0004-6361 |s2cid=119190574 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420161243/https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2019/05/aa35656-19/aa35656-19.html |archive-date=20 April 2022 |access-date=1 April 2022}}</ref> Dit wentel teen sowat 220&nbsp;km/s om die sentrum, en voltooi dus elke 240&nbsp;miljoen jaar sy wentelbaan.<ref name="Lang2013"/> Dit is bekend as die Sonnestelsel se "galaktiese jaar".<ref>{{Cite web |last=Leong |first=Stacy |date=2002 |title=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year) |url=http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070402021952/http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml |archive-date=2 April 2007 |access-date=2 April 2007 |website=The Physics Factbook}}</ref> Die rigting van die Son se wentelbaan deur die interstellêre ruimte is naby die sterrebeeld [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] in die rigting van die huidige posisie van die helder ster [[Vega]].<ref>{{Cite book |last=Greiner |first=Walter |url=https://www.worldcat.org/oclc/56727455 |title=Classical Mechanics: Point particles and relativity |date=2004 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-21851-9 |location=New York |page=323 |oclc=56727455 |access-date=29 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420161222/https://www.worldcat.org/title/classical-mechanics-point-particles-and-relativity/oclc/56727455 |archive-date=20 April 2022 |url-status=live}}</ref> Die vlak van die [[sonnebaan]] lê teen 'n hoek van sowat 60° met die galaktiese vlak. Die Sonnestelsel se ligging in die Melkweg is 'n faktor in die evolusiegeskiedenis op Aarde. Sy wentelbaan is feitlik rond en die spoed van die wentelbane naby die Son is rofweg dieselfde as dié van die spiraalarms.<ref name="astrobiology"/><ref>{{Cite journal |last=Gerhard |first=O. |date=2011 |title=Pattern speeds in the Milky Way |journal=Memorie della Societa Astronomica Italiana, Supplementi |volume=18 |page=185 |arxiv=1003.2489 |bibcode=2011MSAIS..18..185G}}</ref> Die Son beweeg dus baie selde deur spiraalarms. Omdat spiraalarms 'n veel groter konsentrasie [[supernova]]s, swaartekragonreëlmatighede en straling bevat wat die Sonnestelsel kan ontwrig, het die Aarde lang tydperke van stabiliteit waarin lewe kan ontwikkel.<ref name="astrobiology">{{Cite web |last=Mullen |first=Leslie |date=18 May 2001 |title=Galactic Habitable Zones |url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/galactic-habitable-zones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807024530/http://www.astrobio.net/exclusive/139/galactic-habitable-zones |archive-date=7 August 2011 |access-date=1 June 2020 |website=Astrobiology Magazine}}</ref> Die veranderende posisie van die Sonnestelsel met betrekking tot ander dele van die Melkweg kan egter dalk lei tot periodieke uitsterwingsvoorvalle op Aarde, hoewel dié teorie omstrede is.<ref>{{Cite journal |last=Bailer-Jones |first=C. A. L. |date=1 July 2009 |title=The evidence for and against astronomical impacts on climate change and mass extinctions: a review |url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009IJAsB...8..213B |url-status=live |journal=International Journal of Astrobiology |volume=8 |issue=3 |pages=213–219 |arxiv=0905.3919 |bibcode=2009IJAsB...8..213B |doi=10.1017/S147355040999005X |s2cid=2028999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401231355/https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009IJAsB...8..213B |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Racki |first=Grzegorz |date=December 2012 |title=The Alvarez Impact Theory of Mass Extinction; Limits to its Applicability and the "Great Expectations Syndrome" |url=https://www.app.pan.pl/article/item/app20110058.html |url-status=live |journal=Acta Palaeontologica Polonica |language=en |volume=57 |issue=4 |pages=681–702 |doi=10.4202/app.2011.0058 |issn=0567-7920 |s2cid=54021858 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401214314/https://www.app.pan.pl/article/item/app20110058.html |archive-date=1 April 2022 |access-date=1 April 2022 |doi-access=free}}</ref> Die Sonnestelsel lê ver weg van die stergevulde omgewing van die galaktiese sentrum. Naby die sentrum kan die swaartekrag van nabygeleë sterre liggame in die [[Oortwolk]] versteur en baie [[komete]] na die binneste Sonnestelsel stuur; dit kan lei tot botsings wat groot gevaar vir lewe op Aarde inhou. Die intense straling van die galaktiese sentrum kan ook inmeng met die ontwikkeling van komplekse lewe op Aarde.<ref name="astrobiology"/> Sterre wat binne 0,8&nbsp;ligjaar van die Son verbybeweeg, kom rofweg elke 100&nbsp;000&nbsp;jaar voor. Die naaste wat 'n ster aan die Son gekom het, was [[Scholz se Ster]], wat sowat 70&nbsp;000 jaar gelede omtrent 52&nbsp;000&nbsp;AE van die Son af verbybeweeg en moontlik deur die [[Oortwolk]] beweeg het.<ref>{{Cite journal |last1=Mamajek |first1=Eric E. |last2=Barenfeld |first2=Scott A. |last3=Ivanov |first3=Valentin D. |last4=Kniazev |first4=Alexei Y. |last5=Väisänen |first5=Petri |last6=Beletsky |first6=Yuri |last7=Boffin |first7=Henri M. J. |date=February 2015 |title=The Closest Known Flyby of a Star to the Solar System |journal=The Astrophysical Journal Letters |volume=800 |issue=1 |page=4 |arxiv=1502.04655 |bibcode=2015ApJ...800L..17M |doi=10.1088/2041-8205/800/1/L17 |s2cid=40618530 |id=L17}}</ref> ==Ruimtesendings na die Son== [[Beeld:Pioneer-6-9.jpg|thumb|'n Illustrasie van Pioneer 6, 7, 8 en 9.]] Die eerste satelliete wat ontwerp is vir die langtermynwaarneming van die Son uit die interplanetêre ruimte was [[Nasa]] se [[Pioneer-program|Pioneers]] 6, 7, 8 en 9, wat tussen 1959 en 1968 gelanseer is. Hulle het op dieselfde afstand as die Aarde om die Son gewentel en het die eerste detailleerde metings geneem van die [[sonwind]] en die magneetveld. Pioneer 9 was veral lank in werking; dit het tot in Mei 1983 data teruggestuur.<ref>{{cite web |last=Wade |first=M. |title=Pioneer 6-7-8-9-E |url=http://www.astronautix.com/craft/pio6789e.htm |date=2008 |publisher=Encyclopedia Astronautica |access-date=22 March 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060422075141/http://www.astronautix.com/craft/pio6789e.htm |archive-date=22 April 2006 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Solar System Exploration: Missions: By Target: Our Solar System: Past: Pioneer 9 |url=http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_09 |publisher=[[Nasa]] |access-date=30 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402205810/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_09 |archive-date=2 April 2012 |df=dmy-all}}</ref> In die 1970's het twee Helios-verkenningstuie en die Skylab se Apollo Telescope Mount belangrike inligting verskaf oor die sonwind en [[korona]]. Helios&nbsp;1 en 2 is deur Amerika en Duitsland gebou om die sonwind te bestudeer. Dit het nader as [[Mercurius]] se wentelbaan by [[perihelium]] om die Son gewentel.<ref name=Burlaga2001 /> Die [[Skylab]]-ruimtestasie, wat Nasa in 1973 gelanseer het, het 'n sonsterrewag met die naam Apollo Telescope Mount bevat wat deur ruimtevaarders in die ruimtestasie beheer is.<ref name=Dwivedi2006 /> Skylab het die eerste waarnemings gedoen van die Son se oorgangstreek en van ultravioletuitstralings uit die korona.<ref name=Dwivedi2006 /> Ontdekkings sluit in die eerste waarnemings van [[plasmawolk]]e en koronaholtes.<ref name=Burlaga2001>{{Cite journal |last=Burlaga |first=L.F. |title=Magnetic Fields and plasmas in the inner heliosphere: Helios results |date=2001 |journal=Planetary and Space Science |volume=49 |issue=14–15 |pages=1619–1627 |doi=10.1016/S0032-0633(01)00098-8 |bibcode=2001P&SS...49.1619B |url=https://zenodo.org/record/1259695 |access-date=25 August 2019 |archive-date=13 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713051926/https://zenodo.org/record/1259695 |url-status=live }}</ref> In die 1970's het 'n groot deel van navorsing gefokus op die voorraad ystergroepelemente in die Son.<ref name="biemont1978">{{Cite journal |last=Biemont |first=E. |date=1978 |title=Abundances of singly ionized elements of the iron group in the Sun |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=184 |issue=4 |pages=683–694 |bibcode=1978MNRAS.184..683B |doi=10.1093/mnras/184.4.683 |doi-access=free}}</ref> Hoewel aansienlike navorsing gedoen is, was dit tot 1978 moeilik om die voorkoms van sommige ystergroepelemente (soos [[kobalt]] en [[mangaan]]) deur spektrografie vas te stel weens hulle uiters fyn struktuur.<ref name="biemont1978" /> In 1978 is die voorkoms van enkel-geïoniseerde elemente van die ystergroep bepaal.<ref name="biemont1978" /> [[Beeld:Smm.jpg|left|thumb|links|220px|'n Tekening van die Solar Maximum Mission-tuig.]] In 1980 het Nasa die Solar Maximum Mission-verkenningstuie gelanseer. Dié ruimtetuig is ontwerp om [[gammastrale]], [[X-strale]] en [[Ultraviolet|UV-straling]] uit sonopvlammings te bestudeer in 'n tyd van hoë sonaktiwiteit en {{nowrap|-ligsterkte}}. Weens 'n fout was dit egter drie jaar lank buite aksie. In 1984 is dit herstel en die tuig het daarna duisende foto's van die korona geneem voordat dit in Junie 1989 na die Aarde teruggekeer het.<ref>{{cite web |last=Burkepile |first=C.J. |title=Solar Maximum Mission Overview |url=http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html |date=1998 |access-date=22 March 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060405183758/http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html |archive-date=5 April 2006}}</ref> Een van die belangrikste sonsendings tot nou was die Solar and Heliospheric Observatory (SOHO), wat saam deur die [[ESA]] en Nasa gebou is en op 2 Desember 1995 gelanseer is.<ref name=Dwivedi2006 /> Dit sou twee jaar lank waarnemings doen, maar in 2009 is die dienstydperk tot einde 2012 verleng.<ref name=sohoext>{{cite web |date=7 October 2009 |url=http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=45685 |title=Mission extensions approved for science missions |website=ESA Science and Technology |access-date=16 February 2010 |archive-date=2 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502023453/http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=45685 |url-status=live }}</ref> Dit was so nuttig dat 'n opvolgsending, die Solar Dynamics Observatory, in Februarie 2010 gelanseer is.<ref name=sdolaunch>{{cite web |date=11 February 2010 |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_10-040_SDO_launch.html |title=NASA Successfully Launches a New Eye on the Sun |website=NASA Press Release Archives |access-date=16 February 2010 |archive-date=10 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810082825/http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_10-040_SDO_launch.html |url-status=live }}</ref> Dit is by die [[Lagrange-punt|L1-punt]] tussen die Son en Aarde geleë (een van vyf punte waar die swaartekragaantrekking van albei liggame ewe groot is) en het sedert sy lansering 'n konstante uitsig op die Son by baie golflengtes gebied.<ref name=Dwivedi2006 /> Met SOHO is ook baie [[komete]] ontdek, meestal klein sonskeerders wat tot as verbrand word wanneer hulle naby aan die Son verbybeweeg.<ref>{{cite web |title=Sungrazing Comets |url=http://sungrazer.nrl.navy.mil/ |publisher=LASCO (US Naval Research Laboratory) |access-date=19 March 2009 |archive-date=25 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150525060147/http://sungrazer.nrl.navy.mil/ |url-status=live }}</ref> [[Beeld:The Ulysses spacecraft undergoes testing at the vacuum spin-balancing facility in ESTEC.jpg|thumb|210px|Die Ulysses ondergaan toetse.]] [[Beeld:Parker Solar Probe spacecraft model.png|thumb|210px|'n Kunstenaar se voorstelling van die Parker-sonverkenningstuig.]] Al dié satelliete het die Son uit die vlak van die [[sonnebaan]] bestudeer en het dus net sy ewenaarstreke in besonderhede bestudeer. Die Ulysses-verkenningstuig is in 1990 gelanseer om die poolstreke waar te neem. Dit het eers na Jupiter gevlieg en is toe in 'n wentelbaan "[[Swaartekragslinger|geslinger]]", wat dit ver bo die vlak van die sonnebaan geneem het. In sy regte wentelbaan het Ulysses begin om die sonwind en die sterkte van die magneetveld by hoë breedtegrade te bestudeer. Dit het ontdek die sonwind van hoër breedtegrade af beweeg teen sowat 750&nbsp;km/s, wat stadiger was as wat verwag is, en dat daar groot magneetgolwe van die hoër breedtegrade kom wat galaktiese kosmiese strale verstrooi.<ref>{{cite web |author=JPL/CALTECH |title=Ulysses: Primary Mission Results |url=http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html |publisher=NASA |date=2005 |access-date=22 March 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060106150819/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html |archive-date=6 January 2006 }}</ref> * Die volopheid van elemente in die fotosfeer is bekend uit spektroskopiese studies, maar die samestelling van die binnekant van die Son word nog nie so goed verstaan nie. 'n [[Monster (wetenskap)|Monster]] van die sonwind is deur die Genesis-ruimtetuig, wat in 2001 gelanseer is, geneem en op Aarde bestudeer.<ref>{{Cite journal |last1=Calaway |first1=M.J. |title=Genesis capturing the Sun: Solar wind irradiation at Lagrange 1 |journal=Nuclear Instruments and Methods in Physics Research B |volume=267 |issue=7 |pages=1101–1108 |date=2009 |doi=10.1016/j.nimb.2009.01.132 |last2=Stansbery |first2=Eileen K. |last3=Keller |first3=Lindsay P. |bibcode=2009NIMPB.267.1101C |url=https://zenodo.org/record/1259269 |access-date=13 July 2019 |archive-date=11 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511052700/https://zenodo.org/record/1259269 |url-status=live }}</ref> * Die twee identiese ruimtetuie van die STEREO-sending is in Oktober 2006 gelanseer. Een het geleidelik voor die Aarde uitbeweeg en die ander het geleidelik by die Aarde agtergeraak. Dit lei tot stereoskopiese beelde van die Son en van sonverskynsels soos plasmawolke.<ref name="inst">{{cite web |date=8 March 2006 |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html |title=STEREO Spacecraft & Instruments |website=NASA Missions |access-date=30 May 2006 |archive-date=23 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523040216/http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html |url-status=dead }}</ref> * Die Parker-sonverkenningstuig is in 2018 gelanseer en sal in 2025 'n perihelium van {{val|0.046|u=AE}} bereik; dit sal die eerste mensgemaakte voorwerp wees wat tot laag in die korona sal vlieg.<ref>{{cite news|url=https://www.space.com/three-big-missions-spotlight-the-sun.html|title=Our sun will never look the same again thanks to two solar probes and one giant telescope|author=Meghan Bartels|publisher=Space.com|access-date=March 9, 2020|archive-date=2 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302130801/https://www.space.com/three-big-missions-spotlight-the-sun.html|url-status=live}}</ref> * SolO is in 2020 gelanseer en sal 'n minimum perihelium van 0,28&nbsp;AE bereik. Dit sal die naaste satelliet aan die Son wees met kameras wat op ons ster gerig is.<ref>{{Cite web |title=Solar Orbiter |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Solar_Orbiter |access-date=2022-03-29 |website=esa.int |language=en |archive-date=29 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329191606/https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Solar_Orbiter |url-status=live }}</ref> * CuSPwas is op 16 November 2022 gelanseer om sondeeltjies en magneetvelde te bestudeer. * Die Indiese Ruimtenavorsingsorganisasie het op 2 September 2023 'n satelliet van {{val|100|u=kg}} gelanseer met die naam Aditya-L1.<ref>{{Cite web|date=February 2, 2022|first=Chethan|last=Kumar|title=2 key Gaganyaan crew abort tests, Aditya top priority|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/2-key-gaganyaan-crew-abort-tests-aditya-top-priority/articleshow/89305880.cms|access-date=2022-02-02|website=The Times of India|language=en|archive-date=18 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218203122/https://timesofindia.indiatimes.com/india/2-key-gaganyaan-crew-abort-tests-aditya-top-priority/articleshow/89305880.cms|url-status=live}}</ref> Sy hoofinstrument, 'n koronagraaf, sal die dinamika van die Son se korona bestudeer.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/tech/science/aditya-l-1-after-chandrayaan-2-isro-to-pursue-indias-first-mission-to-the-sun-in-2020-7053851.html|title=Aditya L-1: After Chandrayaan 2, ISRO to pursue India's first mission to the Sun in 2020|date=25 July 2019|website=Tech2|access-date=2 August 2019|archive-date=2 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802145416/https://www.firstpost.com/tech/science/aditya-l-1-after-chandrayaan-2-isro-to-pursue-indias-first-mission-to-the-sun-in-2020-7053851.html|url-status=live}}</ref> ==Godsdienstige aspekte== [[Beeld:Maler der Grabkammer der Nefertari 001.jpg|thumb|200px|[[Ra]], uit die grafkelder van Nefertari, 13de&nbsp;eeu&nbsp;v.C.]] Songode speel 'n belangrike rol in baie [[Godsdiens|wêreldgodsdienste]] en [[Mitologie|mitologieë]].<ref>{{cite book |last1=Coleman |first1=J.A. |last2=Davidson |first2=George |title=The Dictionary of Mythology: An A–Z of Themes, Legends, and Heroes |url=https://archive.org/details/dictionaryofmyth0000cole |date=2015 |publisher=Arcturus Publishing Limited |location=Londen |isbn=978-1-78404-478-7 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmyth0000cole/page/316 316]}}</ref> Die aanbidding van die Son was sentraal tot baie beskawings, soos die [[Antieke Egipte]]nare, die [[Inkas]] van [[Suid-Amerika]] en die [[Asteke]] van wat nou [[Mexiko]] is. In godsdienste soos [[Hindoeïsme]] word die Son steeds beskou as 'n god, bekend as [[Surya]]. Baie antieke monumente is gebou met sulke verskynsels in gedagte. So dui [[megaliet]]e (groot klippe) byvoorbeeld die [[sonstilstand]] aan in Nabta Plaja, Egipte; en [[Stonehenge]], Engeland; die [[piramide]] van El Castillo by [[Chichén Itzá]] in Mexiko is ontwerp om met die [[nagewening]]s skaduwees te gooi in die vorm van slange wat teen die piramide opseil. Die antieke [[Sumer|Sumeriërs]] het geglo die Son was [[Sjamasj|Oetoe]],<ref name=BlackGreen1992>{{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn=978-0-7141-1705-8 |pages=182–184 |access-date=22 August 2020 |archive-date=20 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120094829/https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana |url-status=live }}</ref> die god van geregtigheid en tweelingbroer van [[Isjtar|Inanna]], koningin van die hemele,<ref name=BlackGreen1992 /> wat later as die planeet Venus geïdentifiseer is.<ref name=Nemet1998>{{citation |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |page=[https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme/page/203 203] |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme/page/203}}</ref> Later is Oetoe met die Oos-Semitiese god [[Sjamasj]] geïdentifiseer.<ref name=BlackGreen1992 /><ref name=Nemet1998 /> [[Beeld:Ra Barque.jpg|thumb|links|240px|Die songod Ra op sy boot.]] Van minstens die [[4de Dinastie van Egipte|4de Dinastie]] van Antieke Egipte af is die Son as die songod [[Ra]], met kop van 'n valk, aanbid. In die tyd van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] is die songod verbind met die [[miskruier]]. Die Son het in die [[Amarna]]tydperk 'n kort terugkeer gemaak as die sonskyf, [[Aten]], die enigste god van farao [[Achenaten]].<ref>{{cite book |last1=Teeter |first1=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/religionritualin0000teet |date=2011 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-84855-8}}</ref><ref>{{cite book |last1=Frankfort |first1=Henri |title=Ancient Egyptian Religion: an Interpretation |date=2011 |publisher=Dover Publications |isbn=978-0-486-41138-5}}</ref> Vir die Grieke was die Son die god [[Helios]]. In die laat [[Romeinse Ryk|Romeinse]] tydperk is die Son se verjaardag gevier as 'n vakansiedag, ''Sol Invictus'' (letterlik "Onoorwonne Son"), kort ná die wintersonstilstand. Dit was in Desember en dalk 'n voorloper tot [[Kersfees]]. In die Proto-Indo-Europese godsdiens is die Son verpersoonlik as die songodin ''*Seh<sub>2</sub>ul''.<ref>{{cite encyclopedia |date=1997 |title=Encyclopedia of Indo-European Culture |editor1-last=Mallory |editor1-first=James P. |editor1-link=J. P. Mallory |editor2-last=Adams |editor2-first=Douglas Q. |editor2-link=Douglas Q. Adams |place=London |publisher=Routledge |id=(EIEC) |url=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC&q=Sun+goddess |isbn=978-1-884964-98-5 |access-date=20 October 2017 |archive-date=31 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331204930/https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC&q=Sun+goddess |url-status=live }}</ref> Die [[Bybel]]vers [[Maleagi]] 4:2 praat van die "son van redding" (1983-vertaling) of "son van geregtigheid" (1953-vertaling). Sommige Christene vertolk dit as 'n verwysings na [[Christus]].<ref>{{cite book |last=Spargo |first=Emma Jane Marie |title=The Category of the Aesthetic in the Philosophy of Saint Bonaventure |url=https://books.google.com/books?id=SUkWAAAAMAAJ&q=sol+iustitiae+malachiae+IV+2&pg=PA86 |page=86 |year=1953 |publisher=The Franciscan Institute |location=St. Bonaventure, New York; E. Nauwelaerts, Louvain, Belgium; F. Schöningh, Paderborn, Germany |access-date=3 November 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417054707/https://books.google.com/books?id=SUkWAAAAMAAJ&q=sol+iustitiae+malachiae+IV+2&pg=PA86 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Nog leesstof== * {{Cite book |last=Cohen |first=Richard |date=2010 |title=Chasing the Sun: The Epic Story of the Star That Gives Us Life |url=https://archive.org/details/chasingsunepicst0000cohe |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1-4000-6875-3}} * {{Cite journal |last=Hudson |first=Hugh |date=2008 |title=Solar Activity |journal=Scholarpedia |volume=3 |issue=3 |page=3967 |doi=10.4249/scholarpedia.3967|bibcode=2008SchpJ...3.3967H |doi-access=free }} * {{Cite journal |last=Thompson |first=M.J. |date=August 2004 |title=Solar interior: Helioseismology and the Sun's interior |journal=Astronomy & Geophysics |volume=45 |issue=4 |doi=10.1046/j.1468-4004.2003.45421.x |pages=21–25|bibcode=2004A&G....45d..21T |doi-access=free }} == Eksterne skakels == * [http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-30-the-sun-spots-and-all/ Astronomy Cast: The Sun] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20111201102729/http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-30-the-sun-spots-and-all/ |date=2011-12-01}} * [http://www.acrim.com/ Satellite observations of solar luminosity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611210135/http://acrim.com/ |date=11 June 2017 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=qpMRtvFD8ek&hl=fr Animation – The Future of the Sun] * [https://www.youtube.com/watch?v=6tmbeLTHC_0 "Thermonuclear Art – The Sun In Ultra-HD"] | Goddard Space Flight Center * [https://www.youtube.com/watch?v=l3QQQu7QLoM "A Decade of Sun"] | Goddard Space Flight Center {{Commons-kategorie inlyn|Sun}} {{wikt-inlyn|son}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Sun}} {{PlaneteSon}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Sonnestelsel]] [[Kategorie:Sterre met eiename]] [[Kategorie:G-tipe hoofreekssterre]] skptm7wp39cl21h4l23k75ch87ujhaa Rusland 0 8213 3372401 3361332 2026-11-14T13:32:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372401 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Russiese Federasie |volle_naam = <small>Российская Федерация<br />''Rossijskaja Federatsija'' ([[Russies]])</small> |algemene_naam = Rusland |beeld_vlag = Flag of Russia.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Russian Federation (orthographic projection) - All Territorial Disputes.svg |leuse = |volkslied = <br />[[Volkslied van die Russiese Federasie|Государственный гимн Российской Федерации]]<br /><center>[[Lêer:Russian Anthem chorus.ogg]]</center><small>([[Transliterasie|tr.]]: ''Gosoedarstwenni gimn Rossijskoi Federatsiji'')</small><br /><small>''([[Russies]] vir: "Nasionale Volkslied van die Russiese Federasie")''</small> |amptelike_tale = [[Russies]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Moskou]] {{Koördinate|55|45|N|37|37|O}} |latd = 55 |latm = 45 |latNS = N |longd = 37 |longm = 37 |longEW = O |grootste_stad = [[Moskou]] |regeringsvorm = Federale<br />semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br /><br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Wladimir Poetin]]<br />[[Michail Misjoestin]] |oppervlak_rang = 1<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 17&nbsp;098&nbsp;246{{smallsup|2}} <small>(sonder geannekseerde gebiede)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf#page=182 |title=World Statistics Pocketbook 2016 edition |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs. Statistics Division |date=2016 |accessdate=17 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804041700/https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 6&nbsp;601&nbsp;670 |persent_water = 13<ref>{{en}} {{cite web |title=The Russian federation: general characteristics |url=http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1/010000R |work=Federal State Statistics Service |accessdate=5 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306232213/http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1%2F010000R |archive-date=2012-03-06 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <small>(insluitende moerasse)</small> |bevolking_skatting = 147&nbsp;182&nbsp;123<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://rosstat.gov.ru/vpn_popul |title=Том 1. Численность и размещение населения |publisher=Federale Statistiekdiens |accessdate=3 September 2022 |archive-date=24 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124160257/http://rosstat.gov.ru/vpn_popul |url-status=dead }}</ref><br /><small>(insluitende [[Krim]] en [[Sewastopol]])</small> |bevolking_rang = 9<sup>de</sup> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 8,4 |bevolkingsdigtheidmi² = 21,8 |bevolkingsdigtheidrang = 181<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $4&nbsp;989&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Russia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2023 |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> |BBP_PPP_rang = 6<sup>de</sup> |BBP_PPP_jaar = 2023 |BBP_PPP_per_kapita = $34&nbsp;837<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 49<sup>ste</sup> |BBP = $2&nbsp;062&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 12<sup>de</sup> |BBP_jaar = 2023 |BBP_per_kapita = $14&nbsp;404<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 67<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Slovensk en Staraya Rusa]]<br />• [[Rjoerik-dinastie]]<br />• [[Kiëf-Roes]]<br />• [[Wladimir-Soezda-Roes]]<br />• [[Moskowië]]<br />• [[Tsaredom van Rusland]]<br />• [[Russiese Ryk]]<br />• [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]]<br />• [[Sowjetunie]]<br />• Russiese Federasie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />2395 v.C.<ref name=c-b90>{{ru}} {{cite web |url=https://www.novgorod.ru/read/information/history/clauses/sloven/ |title=Сказание о Словене и Русе и городе Словенске из Хронографа 1679 года |publisher=novgorod.ru |accessdate=17 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061155/https://www.novgorod.ru/read/information/history/clauses/sloven/ |archive-date=10 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />[[862]]<br />[[882]]<br />[[1169]]<br />[[1283]]<br />[[16 Januarie]] [[1547]]<br />[[22 Oktober]] [[1721]]<br />[[6 November]] [[1917]]<br />[[10 Desember]] [[1922]]<br />[[25 Desember]] [[1991]]<br />[[12 Desember]] [[1993]] |MOI = {{wins}} 0,822<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> |MOI_rang = 52<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 36,0<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=RU |title=GINI index – Russian Federation |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> |Gini_rang = 98<sup>ste</sup> |Gini_jaar = 2020 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Roebel]] |geldeenheid_kode = RUB |land_kode = RU |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] tot [[UTC+12:00|+12]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] tot [[UTC+12:00|+12]] |internet_domein = [[.ru]] [[.su]] [[.рф]] |skakelkode = 7 |voetskrif = 1. [[Tale van Rusland|27 andere inheemse tale]] word sedert 1991 in verskeie streke as amptelike tale erken.<br />2. met [[Krim]] en [[Sewastopol]] is Rusland se oppervlakte 17&nbsp;125&nbsp;191&nbsp;km² (6&nbsp;612&nbsp;073&nbsp;myl²).<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://rosreestr.ru/upload/Doc/18-upr/Сведения_по_ф.22_за_2016_год_(по_субъектам_РФ)_на_сайт.doc |title=Сведения о наличии и распределении земель в Российской Федерации на 1 January 2017 (в разрезе субъектов Российской Федерации) |publisher=Rosreestr |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419074535/https://rosreestr.ru/upload/Doc/18-upr/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D1%84.22_%D0%B7%D0%B0_2016_%D0%B3%D0%BE%D0%B4_(%D0%BF%D0%BE_%D1%81%D1%83%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC_%D0%A0%D0%A4)_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%82.doc |archive-date=19 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} '''Rusland''' ([[Russies]]: Росси́я, ''Rossija'', [rɐˈsʲijə], {{Audio|Ru-Rossiya.ogg|luister}}), amptelik die '''Russiese Federasie''' ([[Russies]]: Росси́йская Федерaция, ''Rossijskaja Federatsija'', [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə], {{Audio|Ru-Rossiyskaya Federatsiya.ogg|luister}}), is 'n [[land]] wat gedeeltelik in [[Europa]] en gedeeltelik in [[Asië]] lê. Die land lê egter vanuit 'n politieke oogpunt in Europa omdat die belangrikste deel, ook die hoofstad, [[Moskou]], Europees is en sowat 70 persent van die bevolking daar woon. [[Lêer:Russia 87.74494E 66.20034N.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Rusland]] [[Lêer:Kamchatka Volcano Koryaksky (24231533812).jpg|duimnael|links|Rusland se Verre Ooste: Petropawlofsk-Kamtsjatski, geleë teen die voet van die Korjakski-vulkaan op die skiereiland [[Kamtsjatka]]]] Met sy oppervlak van 17&nbsp;098&nbsp;246&nbsp;km² is Rusland by verre die grootste land ter wêreld, byna twee maal so groot soos die tweede grootste land, [[Kanada]]. Dit grens aan (antikloksgewys van NW na SO): [[Noorweë]], [[Finland]], [[Estland]], [[Letland]], [[Litaue]], [[Pole]], [[Belarus]], [[Oekraïne]], [[Georgië]], [[Azerbeidjan]], [[Kasakstan]], die [[Volksrepubliek China]], [[Mongolië]] en [[Noord-Korea]]. Verder is dit deur 'n see of smal seestraat geskei van die [[Verenigde State van Amerika]] ([[Alaska]]), [[Kanada]], [[Turkmenistan]], [[Iran]], [[Turkye]], [[Swede]] en [[Japan]]. Die moderne Russiese landsnaam ''Rossija'' vir Rusland het sy oorsprong in die Griekse weergawe ''Rossia'' van die historiese Oos-Slawiese benaming Roes (''Rus'') vir gebiede in die huidige Europese state Rusland, Belarus en Oekraïne wat deur Slawiërs bewoon is. Die vroegste bewoners het hulle sowat 100&nbsp;000 jaar gelede in die weste van moderne Rusland gevestig. Voordat Slawiese groepe hulle vanaf die 6de eeu n.C. vanuit hul stamland in noordelike en suidelike rigting begin uitbrei het, is die noorde van Ruslad deur Fins-Oegriese en Baltiese volke bewoon, terwyl Indo-Europese [[steppe]]volke soos Koergan, Kimmerers, [[Skitiërs]], Sarmate en Alane hulle in die suidelike streke gevestig het. Hulle is later opgevolg deur Grieke, Gote, Hunne en Aware. Die oorspronklike Slawiese stamgebied was tussen die noordelike en suidelike streke in 'n gebied geleë wat rofweg deur die riviere Dnjepr en Boeg begrens is. Skandinawiese Wikings het vanaf die 8de eeu Oos-Europese riviere as krygers en handelaars bevaar en hulle hier met die Slawiese meerderheidsbevolking begin vermeng. Hierdie krygerkooplui, na wie ook as Waragiërs of Roes verwys word, het onder leiding van hul legendariese aanvoerder Rjoerik grootliks bygedra tot die stigting van die eerste Oos-Slawiese staat [[Kiëf-Roes]] met vroeë stedelike sentra in Nowgorod (gestig in 862) en Kiëf (tans [[Kijif]], 879). Hul handelsbetrekkinge het tot [[Konstantinopel]] gestrek. In die suidelike steppelandskappe en langs die Wolgarivier het Turkvolke uit Asië - Chasare en Wolga-Bulgare - ryke gestig wat handel gedryf het met die Roes, maar ook oorlog teen hulle gevoer het. Noue betrekkinge met die [[Bisantynse Ryk]] het grootliks bygedra tot Kiëf-Roes se aanvaarding van die Ortodokse Christelike geloof in 988. Kiëf-Roes het uiteindelik verbrokkel en in talle klein [[feodalisme|feodale]] Russiese state verdeel. Die belangrikste hiervan was die Groothertogdom van Moskou of [[Moskowië]]. Moskou het mettertyd die omringende Russiese prinsdomme herenig en die plek van Kiëf-Roes ingeneem. Teen die 18de eeu het die land begin uitbrei en tot die groot en multi-etniese [[Russiese Ryk]] ontwikkel wat gestrek het van Pole in die weste tot die [[Stille Oseaan]]. In die 20ste eeu het Rusland as die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek]] (RSFSR) die kernland gevorm van die [[Sowjetunie]], die wêreld se eerste en grootste grondwetlik sosialistiese staat en saam met die Verenigde State van Amerika een van die wêreld se twee [[supermoondheid|supermoondhede]]. Toe die Sowjetunie in 1991 verbrokkel, is die Russiese Federasie gestig as sy [[de jure]]-opvolger. Rusland is 'n permanente lid van die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] en 'n voorste lid van die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] (GOS) en die [[G8]] (deelname tans opgeskort). Die binne- en buitelandse beleid van die Russiese Federasie word in die 21ste eeu deur twee kwessies oorheers. Die demokratiseringsproses in die Russiese binnelandse beleid het tot stilstand gekom, terwyl die land op internasionale vlak pogings onderneem om sy historiese status as grootmoondheid te herwin. In 'n multipolêre wêreld, waar die Volksrepubliek China dieselfde aspirasies huldig, maar met 'n veel groter en meer gevorderde industriële basis, is sulke verwagtinge moontlik te hoog gestel. Met die Verenigde State as grootskaalse netto-energie-uitvoerder, onder meer van vloeibare gas, is daar intussen 'n strawwe mededinger op Rusland se belangrikste uitvoermarkte, alhoewel die land se grootste gasuitvoerder ''Gazprom'' tans op die Europese mark nog substansiële kostevoordele bo Amerikaanse produsente geniet.<ref>{{de}} [https://www.handelsblatt.com/unternehmen/energie/fluessiges-erdgas-gazprom-verdraengt-us-lng-aus-europa/24521568.html?ticket=ST-684457-VbQswlxXZclpe0TnjmIE-ap2 ''Handelsblatt, 3 Julie 2019: Gazprom verdrängt US-LNG aus Europa. Besoek op 24 Julie 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328074950/https://www.handelsblatt.com/unternehmen/energie/fluessiges-erdgas-gazprom-verdraengt-us-lng-aus-europa/24521568.html?ticket=ST-684457-VbQswlxXZclpe0TnjmIE-ap2 |date=28 Maart 2022 }}</ref> == Etimologie == Die naam "Rusland" is ontleen aan 'n Middeleeuse Latynse naam vir Roes, 'n Middeleeuse staat wat veral deur [[Oos-Slawiërs]] bevolk was.<ref>{{en}} {{cite book |title=Webster's II New College Dictionary. |url=https://archive.org/details/webstersiinewcol00unse |date=1999 |publisher=Houghton Mifflin Co |location=Boston |isbn=978-0395962145 |pages=[https://archive.org/details/webstersiinewcol00unse/page/970 970]}}</ref><ref>{{ru}} {{cite book |author=V. A. Kuchkin |title=Древняя Русь в средневековом мире |publisher=Institute of General History of the Russian Academy of Sciences; Ladomir |year=2014 |editor=E. A. Melnikova, V. Ya. Petrukhina |location=Moskou |pages=700–701}}</ref> In die moderne geskiedenisskrywing word na dié staat algemeen as ''[[Kiëf-Roes]]'' verwys, genoem na sy hoofstad [[Kijif]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Michael Kort |title=A Brief History of Russia |url=https://archive.org/details/briefhistoryofru0000kort |date=2008 |publisher=Checkmark Books |location=New York |isbn=978-0816071135 |page=[https://archive.org/details/briefhistoryofru0000kort/page/6 6]}}</ref> Die naam ''Roes'' op sigself is ontleen aan die vroeë Middeleeuse [[Roes (volk)|Roes-volk]], wat oorspronklik 'n groep [[Noormanne|Noorse]] handelaars en krygers was wat hulle van oorkant die [[Oossee]] eers in die noordelike streek [[Weliki Nowgorod|Nowgorod]] gevestig het en later 'n staat rondom Kijif gestig het.<ref>{{en}} {{cite book |title=Viking Rus |author=Wladyslaw Duczko |year=2004 |publisher=Brill Publishers |isbn=978-90-04-13874-2 |pages=10–11}}</ref> 'n Ander Middeleeuse Latynse naam vir Roes was [[Roetenië]].<ref>{{ru}} {{cite book |author=Aleksandr Vasilevich Nazarenko |title==Древняя Русь на международных путях: междисциплинарные очерки культурных, торговых, политических связей IX–XII веков |year=2001 |publisher=Languages of the Rus' culture |isbn=978-5-7859-0085-1 |pages=40, 42–45, 49–50 |chapter=1. Имя "Русь" в древнейшей западноевропейской языковой традиции (XI–XII века) |chapter-url=http://dgve.csu.ru/download/Nazarenko_2001_01.djvu |accessdate=14 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814143443/http://dgve.csu.ru/download/Nazarenko_2001_01.djvu |archive-date=14 Augustus 2011}}</ref> In Russies is die huidige landsnaam Росси́я (''Rossija'') ontleen aan die [[Middel-Grieks]]e naam vir Roes, Ρωσία (''Rosía'').<ref>{{en}} {{cite book |author=R. R. Milner-Gulland |title=The Russians: The People of Europe |url=https://archive.org/details/russians0000miln |year=1997 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-0-631-21849-4 |pages=[https://archive.org/details/russians0000miln/page/1 1]–4}}</ref> 'n Nuwe weergawe van die naam Roes, Росия (''Rosija''), is ontleen aan dié Griekse term en vir die eerste keer gebruik in 1387,<ref>{{en}} {{cite book |author=Dimitri Obolensky |title=Byzantium and the Slavs |url=https://archive.org/details/isbn_2900881410081 |date=1994 |publisher=St. Vladimir's Seminary Press |location=Crestwood, NY |isbn=9780881410082 |pages=[https://archive.org/details/isbn_2900881410081/page/17 17]}}</ref> voordat dit in die 15de eeu in amptelike gebruik gekom het, hoewel die land tot aan die einde van die 17de eeu deur sy inwoners steeds Roes of die "Russiese land" genoem is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Lawrence N. Langer |title=Historical Dictionary of Medieval Russia |date=2021 |location=Lanham |isbn=978-1538119426 |page=182 |edition=2de}}</ref><ref name="Hellberg-Hirn">{{en}} {{cite book |author=Elena Hellberg-Hirn |title=Soil and Soul: The Symbolic World of Russianness |url=https://archive.org/details/soilsoulsymbolic0000hell |date=1998 |publisher=Ashgate |location=Aldershot [Hants, England] |isbn=1855218712 |pages=[https://archive.org/details/soilsoulsymbolic0000hell/page/54 54]}}</ref> Daar is twee woorde in Russies wat in [[Afrikaans]] as Russe vertaal kan word – русские (''russkije'') wat verwys na etniese [[Russe]] en россияне (''rossijane'') wat verwys na Russiese burgers, ongeag hul etnisiteit.<ref name="Hellberg-Hirn" /><ref>{{en}} {{cite journal |author=Catherine Merridale |title=Redesigning History in Contemporary Russia |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-contemporary-history_2003-01_38_1/page/13 |journal=Journal of Contemporary History |year=2003 |volume=38 |number=1 |pages=13–28 |doi=10.1177/0022009403038001961 |jstor=3180694 |s2cid=143597960 |issn=0022-0094 }}</ref> == Geografie == [[Lêer:Russian Federation Relief Map.png|duimnael|Topografiese kaart van Rusland]] [[Lêer:Vasyugan.jpg|duimnael|Die Wasjoegan-rivier op die vlaktes van Wes-[[Siberië]]]] [[Lêer:View on Sotsji from black sea.jpg|duimnael|[[Sotsji]] in die [[Krasnodar-krai]]]] Die Russiese Federasie lê uitgestrek oor die grootste deel van Noord-[[Eurasië]]. Vanweë sy grootte is daar groot eentonigheid én afwisseling. Sy klimaat, plantegroei en [[grondsoorte]] strek oor 'n groot gebied. Saam met die klimaat wissel die plantegroei: van die [[toendra]] van die Oos-Europese Vlakte en die [[taiga]] (naaldboomwoude) tot die [[steppe]] (grasvelde) en halfwoestyn aan die [[Kaspiese See]]. Daar is 33 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e in die land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ru |title=Russian Federation |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Augustus 2026}}</ref> === Topografie === Die twee punte van Rusland wat die verste van mekaar geleë is, is sowat 8&nbsp;000&nbsp;km uitmekaar: die grens met Pole en die verre suidooste van die [[Koerile]]-eilande naby Japan. Rusland is oor elf tydsones versprei. Van die totale oppervlakte word 45 persent deur bosgebiede, 4 persent deur waterliggame, 13 persent deur landboustreke, 19 persent deur [[rendier]]weivelde en 19 persent deur ander landerye beslaan.<ref>{{de}} [https://russische-botschaft.ru/de/information/willkommen-in-russland/ubersicht/ ''Ambassade van die Russiese Federasie in Duitsland: Welkom in Rusland – Oorsig. Besoek op 3 Desember 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191203224147/https://russische-botschaft.ru/de/information/willkommen-in-russland/ubersicht/ |date= 3 Desember 2019 }}</ref> Die land het die wêreld se grootste oppervlakte woude<ref name=loc>{{en}} {{cite web |last=Library of Congress |title=Topography and Drainage |url=http://countrystudies.us/russia/23.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525192825/http://countrystudies.us/russia/23.htm |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is bekend as "die longe van Europa".<ref name=guardianforest>{{en}} {{cite web |last=Walsh |first=Nick Paton |title=It's Europe's lungs and home to many rare species. But to Russia it's £100bn of wood |publisher=Guardian (UK) |url=https://www.theguardian.com/world/2003/sep/19/environment.russia |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152136/https://www.theguardian.com/world/2003/sep/19/environment.russia |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Net die [[Amasonerivier|Amasonereënwoud]] absorbeer meer [[koolstofdioksied]]. Dit voorsien Europa en die hele wêreld van 'n enorme hoeveelheid [[suurstof]]. Russiese [[hengel]]vlote het toegang tot drie van die wêreld se oseane – die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]], die [[Arktiese Oseaan|Arktiese]] en die [[Stille Oseaan]] – en hulle verskaf baie van die wêreld se visvoorraad.<ref>{{en}} {{cite book|title=Fish Industry of Russia&nbsp;— Production, Trade, Markets and Investment|publisher=Eurofish, Copenhagen, Denmark|date=Augustus 2006|pages=211|url=http://www.eurofish.dk/indexSub.php?id=3308&easysitestatid=255998662|accessdate=26 Desember 2007|archive-date=2007-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071123173448/http://www.eurofish.dk/indexSub.php?id=3308&easysitestatid=255998662|url-status=dead}}</ref> Die [[Kaspiese See]] is die bron van wat beskou word as die wêreld se beste [[kaviaar]]. Die grootste deel van Rusland – sowat driekwart van die totale oppervlakte – bestaan uit uitgestrekte vlaktes (die Oos-Europese en Wes-Siberiese Vlaktes is die grootstes op aarde), hoofsaaklik steppe na die suide en digte woude na die noorde met [[toendra]] aan die noordelike kus. Bergreekse word aangetref aan die suidelike grense: die [[Kaukasus]], met [[Elbroes]], teen 5&nbsp;642&nbsp;m (18&nbsp;511&nbsp;vt) is Rusland en Europa se hoogste punt, gevolg deur [[Dychtaoe]] met 'n hoogte van 5&nbsp;205&nbsp;m; en die Altai, asook in die oostelike dele, soos die Werchojansk-reeks en die vulkane op die [[Kamtsjatka-skiereiland]]. Die [[Oeralgebergte]] strek noord-suid en skei Europa van Asië. Dit is ook ryk aan minerale bronne. Altesaam 10% van die wêreld se bewerkbare grond lê in Rusland.<ref>{{en}} {{cite web |title=Oil prices drive the cost of food |publisher=RIA Novosti |url=https://sputniknews.com/analysis/2008022299853566/ |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508023024/https://sputniknews.com/analysis/2008022299853566/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rusland se kuslyn is langer as 37&nbsp;000&nbsp;km aan die Arktiese en die Stille Oseaan, sowel as die [[Oossee]], [[See van Azof]], [[Swartsee]] en [[Kaspiese See]].<ref name=cia>{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|title=Russia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|archive-date=9 Januarie 2021|url-status=dead}}</ref> Die [[Barentssee]], [[Witsee]], [[Karasee]], [[Laptefsee]], [[Oos-Siberiese See]], [[Tsjoekotkasee]], [[Beringsee]], [[See van Ochotsk]] en die [[See van Japan]] is met Rusland verbind. Groot eilande en eilandgroepe sluit in [[Nowaja Zemlja]], [[Franz Josef-land]], [[Sewernaja Zemlja]], die [[Nieu-Siberiese Eilande]], [[Wrangeleiland]], die Koerile-eilande en [[Sachalin]]. Rusland het duisende riviere en mere en het dus een van die wêreld se grootste binnelandse waterbronne. Die grootste van sy watermassas is die [[Baikalmeer]], die wêreld se diepste en mees onbesoedelde varswatermeer.<ref>{{en}} {{cite web |title=Lake Baikal—A Touchstone for Global Change and Rift Studies |publisher=United States Geological Survey |url=http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/ |accessdate=26 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629180319/http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/ |archive-date=29 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit bevat meer as 'n vyfde van die wêreld se vars water.<ref>{{en}} {{cite web |title=Lake Baikal |publisher=[[Unesco]] World Heritage Centre |url=http://whc.unesco.org/en/list/754 |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521112742/https://whc.unesco.org/en/list/754 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander groot mere is onder andere die [[Ladogameer]] en die [[Onegameer]]. Van sy 100&nbsp;000 riviere<ref name="Britannica">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Russia|title=Russia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Julie 2023}}</ref> is die [[Wolga]] die land se bekendste, nie net omdat dit die langste rivier in Europa is nie, maar ook vanweë sy groot rol in die Russiese geskiedenis. Rusland se talle natuurlike hulpbronne sluit in [[petroleum]], [[aardgas]], [[steenkool]], [[hout]] en [[mineraal|minerale]].<ref name=cia /><ref name=countrybrief>{{en}} {{cite web |title=Russian Federation: Country Brief |publisher=[[Wêreldbank]] |url=http://www.worldbank.org/en/country/russia/overview |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513190529/https://www.worldbank.org/en/country/russia/overview |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Klimaat === [[Lêer:Russia Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Rusland volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Vier klimaatsones word in die Russiese Federasie aangetref – van noord na suid: die arktiese, subarktiese, gematigde en subtropiese sone. Verskeie faktore bepaal Rusland se klimaat. Die enorme grootte van die land en die feit dat baie dele ver van die see is, veroorsaak dat daar in die grootste gebied 'n kontinentale klimaat is, behalwe in die toendra en die verre suidooste. Berge in die suide verhinder die vloei van warm lugmassas van die [[Indiese Oseaan]] af en die vlaktes in die weste en noorde stel die land bloot aan Arktiese en Atlantiese invloede.<ref name=congress>{{en}} {{cite web |title=Climate |publisher=Library Of Congress |url=http://countrystudies.us/russia/24.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509032042/http://countrystudies.us/russia/24.htm |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die grootste deel van die land is daar hoofsaaklik twee seisoene: [[winter]] en [[somer]]. Die [[lente]] en [[herfs]] is gewoonlik net kort tydperke van wisseling tussen baie lae en baie hoë temperature. Die koudste maand is Januarie (Februarie aan die kus), die warmste is gewoonlik Julie. Groot temperatuurverskille is tipies. In die winter word dit kouer van suid na noord sowel as van wes na oos. == Federale deelgebiede == {{Hoofartikel|Federale deelgebiede van Rusland}} [[Lêer:Russian Regions-EN.svg|duimnael|Rusland se federale deelgebiede]] Die Russiese Federasie bestaan vanaf 18 Maart 2014 uit 85 deelgebiede (Russies: субъекты; ''soebjekti''). Hierdie gebiede het 'n gelyke verteenwoordiging in die [[Staatsdoema]] (2 afgevaardigdes per deelgebied), maar die mate van outonomie verskil. Rusland onderskei die volgende ses kategorieë (soos vanaf 1 Maart 2008): 22 outonome republieke (state), 46 [[oblast]]e (provinsies), 8 [[krai]]s (distrikte), 1 [[outonome oblast]], 5 outonome distrikte en 3 [[Federale stede van Rusland|federale stede]] ([[Moskou]], [[Sewastopol]] en [[Sint Petersburg]]), wat vergelykbaar is met oblaste. == Regering en politiek == [[Lêer:Moscow Kremlin (8707177088).jpg|duimnael|links|'n Nagaansig van die [[Moskouse Kremlin]], setel van die president van Rusland, maar ook 'n eersterangse kompleks van katedrale, musea en paleise]] [[Lêer:Mikhail Mishustin's Cabinet (2020-01-21).jpg|duimnael|Eerste minister [[Michail Misjoestin]] se nuwe kabinet op 21 Januarie 2020]] Volgens die Russiese [[grondwet]], wat op 12 Desember 1993 tydens 'n nasionale referendum aanvaar is, is Rusland 'n [[federasie]] en 'n semi-presidensiële [[republiek]], waarin die [[president]] die [[staatshoof]] is<ref name=constitution>{{en}} {{cite web |title=Chapter 4. The President of the Russian Federation |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511093024/http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[eerste minister]] die regeringshoof. Die Russiese Federasie is in wese 'n verteenwoordigende demokrasie. Die uitvoerende mag lê by die regering.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 6. The Government of the Russian Federation |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-07.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122040552/http://constitution.ru/en/10003000-07.htm |archive-date=2019-11-22 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die wetgewende mag lê by die regering en die twee kamers van die Federale Vergadering.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 5. The Federal Assembly |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-06.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023083226/http://constitution.ru/en/10003000-06.htm |archive-date=2019-10-23 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die regering word gereguleer deur 'n stelsel van skeiding van magte soos bepaal in die [[grondwet]]. Die federale regering bestaan uit die volgende: * Wetgewende mag: Die Federale Vergadering met sy twee kamers, die Staatsdoema (450 lede) en Federale Raad (176 lede), maak federale wette, verklaar oorlog, keur verdrae goed en kan die toekenning van geld aan ander instellings goed- of afkeur. * Uitvoerende mag: Die president is die hoofaanvoerder van die weermag, kan wetsontwerpe veto en stel die kabinet saam. * Geregtelike mag: Die konstitusionele hof, hooggeregshof, die hooggeregshof van arbitrasie en laer federale howe, waarvan die regters deur die Federale Raad aangestel word op aanbeveling van die president, vertolk wette en kan wette terugtrek wat hulle as ongrondwetlik beskou. Volgens die Russiese grondwet is grondwetlike justisie in die howe gebaseer op die gelykheid van alle burgers,<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 2. Rights and Freedoms of Man and Citizen |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104104317/http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm |archive-date=2019-11-04 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> die regters is onafhanklik en net onderworpe aan die wet,<ref name=constitution1>{{en}} {{cite web |title=Chapter 7. Judicial Power |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-08.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025215135/http://www.constitution.ru/en/10003000-08.htm |archive-date=2019-10-25 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> verhore moet oop wees vir die publiek en beskuldigdes word verdediging gewaarborg.<ref name=constitution1 /> Sedert 1996 is daar 'n moratorium op die [[doodstraf]], hoewel dit nog nie wetlik afgeskaf is nie. Die president word deur die volk gekies vir 'n termyn van ses jaar.<ref name=constitution /> Hy is vir 'n tweede termyn herkiesbaar, maar nie vir 'n derde termyn nie.<ref name=constitution /> Die laaste verkiesing is op 18 Maart 2018 gehou. Regeringsdepartemente bestaan uit die eerste minister en onderpremiers, ministers en ander verkose individue, wat almal deur die president aangestel word. Van die belangrikste politieke partye in Rusland is [[Verenigde Rusland]], die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie|Kommunistiese Party]], die [[Liberaal-Demokratiese Party van Rusland]] en [[Regverdige Rusland]]. == Buitelandse betrekkinge en die weermag == [[Lêer:2010 Moscow Victory Day Parade-5.jpeg|duimnael|upright|Die [[Oorwinningsdag (9 Mei)|Oorwinningsdag]]-parade van 2010 in Moskou]] [[Lêer:Russian paratroopers 106th VDD.JPG|duimnael|links|Russiese valskermsoldate tydens 'n oefening in Kasakstan]] [[Lêer:Russian honour guard in Alexander Garden-1.jpg|duimnael|links|Soldate vorm 'n eregarde terwyl 'n krans neergelê word by die Graf van die Onbekende Soldaat in die Alexandertuin vlakby die Moskouse Kremlin]] [[Lêer:Посещение Национального центра управления обороной (В.В. Путин; 26 декабря 2018).jpg|duimnael|links|Wat moderne wapentegnologieë betref, het Rusland nog steeds die status van supermoondheid. Die foto wys die Russiese Departement van Verdediging se beheersentrum vir die ultramoderne en unieke hipersoniese Avangard-wapenstelsel in Moskou]] In die internasionale reg word erken dat Rusland die plek van die voormalige [[Sowjetunie]] ingeneem het.<ref name=uk>{{en}} {{cite web |title=Country Profile Russia |publisher=Foreign & Commonwealth Office of the United Kingdom |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019744935436 |accessdate=12 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203235635/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage |archive-date=2012-12-03 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rusland sit die internasionale verpligtinge van die Sowjetunie voort, het die land se permanente plek ingeneem in die Veiligheidsraad van die [[Verenigde Nasies]] en het sy lidmaatskap oorgeneem van ander internasionale organisasies, asook sy regte en verpligtinge wat internasionale verdrae en skuld betref. Rusland se buitelandse beleid het vele fasette. Die land het diplomatieke betrekkinge met 178 lande en het 140 ambassades.<ref>{{en}} {{cite web |title="News From Russia", Issue No. 4 |publisher=The Embassy of the Russian Federation in the Republic of India |url=http://www.india.mid.ru/nfr2003/nf07.html |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218045524/http://www.india.mid.ru/nfr2003/nf07.html |archive-date=2007-12-18 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Sy buitelandse beleid word bepaal deur die president en word geïmplementeer deur die departement van buitelandse sake.<ref>{{en}} {{cite web |last=Kosachev |first=Konstantin |title=Russian Foreign Policy Vertical |publisher=Russia In Global Affairs |url=http://eng.globalaffairs.ru/number/n_3372 |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217133702/https://eng.globalaffairs.ru/number/n_3372 |archive-date=17 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As een van die vyf permanente lede van die VN se Veiligheidsraad speel Rusland 'n belangrike rol in die handhawing van internasionale vrede en veiligheid – asook in die oplossing van internasionale konflikte deur sy deelname aan die [[Midde-Ooste]]rse Kwartet, die sesparty-samesprekings met [[Noord-Korea]] en die oplossing van die [[Kosowo]]-konflik. Rusland is lid van die [[G8]] (groep van agt nywerheidslande, maar tans opgeskort), die Europese Raad, die [[OVSE|Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] en die Asiaties-Pasifiese Ekonomiese Samewerkingsforum. Rusland speel ook gewoonlik 'n leidende rol in streekorganisasies soos die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] (GOS), Eurasiese Ekonomiese Gemeenskap, die Verdragsorganisasie vir Kollektiewe Veiligheid en die Shanghaise Samewerkingsorganisasie. Sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie het Rusland 'n vriendskapliker dog wispelturige verhouding met die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO|Navo]]). Die Navo-Russiese Raad is in 2002 gestig om samewerking tussen hulle te bevorder.<ref>{{en}} {{cite web |title=NATO-Russia relations |publisher=NATO |url=http://www.nato.int/issues/nato-russia/topic.html |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016015618/http://www.nato.int/issues/nato-russia/topic.html |archive-date=16 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Weermag en verdedigingsuitgawes === Rusland het Sowjet-bates oorsee oorgeneem en die meeste van die Sowjetunie se vervaardigings- en verdedigingsgeriewe is in die land self.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 2—Investing In Russian Defense Conversion: Obstacles and Opportunities |publisher=Federation of American Scientists |url=https://fas.org/nuke/guide/russia/industry/docs/rus95/rdbd4ch2.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430202954/https://fas.org/nuke/guide/russia/industry/docs/rus95/rdbd4ch2.htm |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Russiese weermag bestaan uit die grondmag, vloot en lugmag. In 2006 het die weermag 1,03 miljoen lede in aktiewe diens gehad. Rusland het die grootste voorraad [[kernwapen]]s in die wêreld en die tweede grootste vloot ballistiese-missiel-duikbote.<ref name=fas>{{en}} {{cite web |title=Status of Nuclear Powers and Their Nuclear Capabilities |publisher=Federation of American Scientists |url=https://fas.org/nuke/guide/summary.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000229235137/http://www.fas.org/nuke/guide/summary.htm |archive-date=2000-02-29 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die land vervaardig al sy eie militêre toerusting en is sedert 2001 die grootste verskaffer van wapens: Hy is verantwoordelik vir sowat 30% van wapenverkope wêreldwyd<ref>{{en}} {{cite web |title=US drives world military spending to record high |publisher=Australian Broadcasting Corporation |url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200606/s1661277.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623212709/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200606/s1661277.htm |archive-date=23 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en voer wapens na sowat 80 lande uit.<ref>{{en}} {{cite web|title=Russia arms exports could exceed $7 bln in 2007 – Ivanov|publisher=RIA Novosti|accessdate=27 Januarie 2008|url=https://sputniknews.com/russia/2007122493979601/|archive-date=30 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170130002143/https://sputniknews.com/russia/2007122493979601/|url-status=dead}}</ref> Net soos in die Sowjetunie is daar diensplig vir alle manlike burgers tussen 18 en 27 jaar. Weens verskeie probleme is die tydperk in 2008 begin verkort sodat kontraksoldate teen 2010 70% van die weermag kan uitmaak. Verdedigingsuitgawes het die afgelope ses jaar verviervoudig.<ref>{{en}} {{citation|publisher=FBIS: Informatsionno-Analiticheskoye Agentstvo Marketing i Konsalting|date=14 Maart 2006|title=Russia: Assessment, Adam Baltin Interview, Opinion Poll on State of Armed Forces}}</ref> Die regering se amptelike militêre uitgawes in 2008 is $40 miljard,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sputniknews.com/russia/20080226100080440/ |title=Russian defense spending to grow 20% in 2008, to $40 bln |publisher=RIA Novosti |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322163823/https://sputniknews.com/russia/20080226100080440/ |archive-date=22 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> hoewel verskeie bronne soos Amerikaanse Intelligensie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://abcnews.go.com/WN/story?id=3728855 |title=Rice: Russia's Military Moves 'a Problem' |publisher=ABC News |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223174753/https://abcnews.go.com/WN/story?id=3728855 |archive-date=23 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die Internasionale Instituut vir Strategiese Studies<ref name=iiss>{{en}} {{cite journal|journal=International Institute for Strategic Studies|title=Overview of the major Asian Powers (page 31)|url=http://www.csis.org/media/csis/pubs/060626_asia_balance_powers.pdf|accessdate=27 Januarie 2008|archive-date=26 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073401/https://www.csis.org/media/csis/pubs/060626_asia_balance_powers.pdf|url-status=dead}}</ref> dit heelwat hoër raam.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/spending.htm |publisher=Global Security |title=World Wide Military Expenditures |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509025132/https://www.globalsecurity.org/military/world/spending.htm |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tussen 2006 en 2015 word sowat $200 miljard bestee aan die opgradering van militêre toerusting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/feb/09/russia.usa |publisher=Guardian |title=Big rise in Russian military spending raises fears of new challenge to west |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430202958/https://www.theguardian.com/world/2007/feb/09/russia.usa |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Rusland op pad na 'n post-westerse wêreld === Die huidige tweeledige NAVO-strategie teenoor die Russiese Federasie, wat op militêre afskrikking en gelyktydige dialoogvoering steun, word in Moskou as bevestiging vir die vermoede geïnterpreteer dat die weste 'n aggressiewe beleid teen die land volg. So teken Russiese politici beswaar aan teen die "demonisering" van Rusland (wat ook ingang tot westerse media vind) en westerse bewerings oor 'n "dreigende gevaar uit die ooste" wat volgens die Russiese standpunt hoegenaamd nie bestaan nie. Desondanks tree Rusland op die internasionale toneel as teenspeler van die supermoondheid Verenigde State op, soos ook weerspieël word in stygende verdedigingsuitgawes. In 2016 is die Russiese militêre besteding met 5,4 persent verhoog. Ekonomies betaal die Russiese Federasie 'n hoë prys vir hierdie beleid. So het die militêre ekonoom Wasili Satsepkin daarop gewys dat die militarisering van Rusland se staatsbesteding ekonomiese groei belemmer. Slegs die korrupte burokrasie trek volgens hom voordeel uit stygende verdedigingsuitgawes.<ref>[https://www.bpb.de/apuz/248504/russlands-weg-in-die-postwestliche-welt ''bpb.de, 19 Mei 2017: Russlands Weg in die "postwestliche Welt". Vergelyk Vasilij Sacepin: Voennaja nagruska stala tormosom (Militêre besteding as remskoen), in: Огонёк (Ogonjok), 17 Oktober 2016, bl. 14'']</ref> Sergei Sipljaef, 'n deskundige op die gebied van die volkereg, vrees dat Rusland se beleid van selfisolering, sy politieke veldtog teen die weste en grootskaalse beleggings in die wapenbedryf vir die Russiese ekonomie op die lang termyn op bankrotskap sal uitloop. Die geskiedenis van die Sowjetunie se verbrokkeling het volgens hom reeds die bewys gelewer dat Moskou militêre wedywering met die VSA nie kan bekostig nie.<ref>[https://www.bpb.de/apuz/248504/russlands-weg-in-die-postwestliche-welt'' bpb.de, 19 Mei 2017: Russlands Weg in die "postwestliche Welt". Sergej Cypljaev: Žizn’ po eskizam national’noj idei (Die Lewe volgens Sketse van die Nasionale Idee), in: Nezavisimaja Gazeta, 26 April 2016. Besoek op 20 Februarie 2020'']</ref> === Veranderende beleid teenoor Oekraïne en die Weste === Die Donbas-konflik in die Russiessprekendce ooste van Oekraïne en die Russiese anneksasie van die Krim-skiereiland word deur politieke analiste as uitvloeisels van Moskou se drasties veranderende binne- en buitelandse beleid beskou. Westerse deskundiges verskil nogtans oor die gevolgtrekkings waartoe regerings in Europa en Washington moet kom. Een hipotese beweer dat die opkoms van outoritêr-nasionalistiese strominge in Rusland tot 'n meer aggressiewe buitelandse beleid sal lei. 'n Ander teorie vewys in verband met Moskou se veranderende buitelandse beleid na Russiese vrese oor die sogenaamde "bonte rewolusies" in lande soos Oekraïne wat moontlik ook in Rusland aanhangers sal vind. Terwyl Rusland ekonomiese uitdagings in die gesig staar wat uit dalende pryse vir fossiele brandstowwe voortspruit, probeer Moskou moontlik die Russiese publiek se aandag op konflikte met ander lande te vestig en steun te werf vir 'n meer aggressiewe buitelandse beleid. Sommige analitici staan krities teenoor die optrede van westerse rolspelers soos NAVO, VSA en Europese Unie wat met hul poging om hul invloedsfeer na Oekraïne - en dus naby Rusland se grense - uit te brei net soos Moskou verantwoordelikheid dra vir die eskalerende Oekraïne-konflik.<ref>{{de}} [https://www.swp-berlin.org/swp-themendossiers/krise-um-die-ukraine/russland/ ''Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP) - Themendossiers: Krise um die Ukraine: Russland . Besoek op 29 Februarie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229231710/https://www.swp-berlin.org/swp-themendossiers/krise-um-die-ukraine/russland/ |date=2020-02-29 }}</ref> == Ekonomie == === Ekonomiese ontwikkeling === [[Lêer:Vaz project C MIMS.jpg|duimnael|Die Russiese motorvervaardiger Lada het reeds in die Sowjet-era begin om sy motors na Westerse lande uit te voer. Lada se "Projek C" is in 2006 in Moskou vertoon]] Voor die [[Oktoberrewolusie]] was Rusland in vergelyking met ander Europese state 'n relatief onderontwikkelde land wat net oor 'n klein aantal nywerheidsgebiede in sy Europese gedeelte beskik het. Die ontwikkeling van die land se hoofsaaklike nywerheidsektore het oneweredig verloop, terwyl 'n groot deel van die beleggings uit die buiteland gekom het. Die nuwe Sowjet-regering het belowe om die Russiese nywerheidsektor vinnig te ontwikkel en die ekonomiese vooruitgang van onderontwikkelde landelike gebiede te bevorder. Net soos in baie ander wêrelddele het die beleid van industrialisering in Rusland aanvanklik op swaar nywerhede soos die [[yster]]- en [[staal]]bedryf gekonsentreer. Gedurende [[Josef Stalin]] se heerskappy het in die 1930's grootskaalse beleggings in bestaande nywerheidsgebiede in die Europese gedeelte van die land plaasgevind, tog het ook steeds meer nywerhede in die ooste ontstaan. Belangrike projekte het staalfabrieke in die suidelike Oeral-berggebied en die Koezbas-steenkoolmynstreek van Wes-Siberië ingesluit. In vergelyking met ander ekonomieë het Rusland taamlik laat van [[steenkool]] na alternatiewe energiebronne begin omskakel. Vanaf die 1960's is die ontginning van [[ruolie]], [[aardgas]] en [[waterkrag]] egter vinnig ontwikkel. Waterkragsentrales in Wes-Siberië het die basis vir die opbou van die plaaslike [[aluminium]]nywerhede gevorm. Die vervaardiging van verbruikersgoedere het daarenteen dekades lank min aandag geniet. === Landbou === In teenstelling met die groeiende nywerheidsektor het die [[landbou]] steeds die Achilleshiel van die Russiese ekonomie gevorm. Sedert die 1960's was die land verskeie kere gedwing om [[graan]] uit ander lande in te voer. Alhoewel die voedselproduksie aansienlik verhoog is, was hierdie groei net groot genoeg om met die bevolkingsaanwas tred te kan hou. Westerse deskundiges blameer die Sowjet-regering se agrariese beleid wat plase tot groot, maar minder effektiewe kollektiewe (''kolkhozi'') en staatsbeheerde bedrywe (''sovkhozi'') saamgesmelt het. Die staat se voorkeur vir grootskaalse projekte, wat kenmerkend vir die land se industriële projekte in die 20ste eeu was, is sodoende ook na die landbousektor uitgebrei. === Buitelandse handel === [[Lêer:Territorial waters - Russia.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Rusland]] Die Sowjet-regering het tydens Stalin se heerskappy groot moeite gedoen om 'n hoë graad van selfvoorsiening te bereik en sodoende heelwat beperkings op buitelandse handel geplaas. Die stigting van die Raad vir Onderlinge Ekonomiese Bystand (ROEB, Engelse afkorting: COMECON), die Oosbloklande se handelsorganisasie, het van die Sowjetunie en sy satellietstate ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n soort geslote mark gemaak wat nouliks in die wêreldekonomie geïntegreer was. Sowjet-Rusland se politieke leiers het uiteindelik besef dat die invoer van Westerse tegnologieë voordelig vir die land se ekonomiese ontwikkeling sou wees en hul ekonomiese beleid verander. Sowjet-Rusland het vervolgens handelsbande met lande dwarsoor die wêreld aangeknoop. === Buitelandse beleggings === [[Lêer:Major russian gas pipelines to europe.png|duimnael|Pyplynnetwerk van Rusland na Wes-Europa]] Volgens die amptelike statistiekdiens ''Rosstat'' het buitelandse beleggings in die Russiese Federasie in 2011 met 66,1 persent gestyg tot VS$ 190,6 miljard, waarvan VS$ 18,415 miljard regstreekse beleggings ('n toename van 33,3 persent teenoor die vorige jaar). Teen die einde van 2011 het die totale buitelandse belegging in die Russiese ekonomie VS$ 347,2 miljard beloop – 'n toename van 15,7 persent teenoor 2010.<ref>{{de}} [https://de.sputniknews.com/wirtschaft/20120228262798205/ ''Ausländische Investitionen in Russland 2011: Zunahme um 66 Prozent. RIANOVOSTI, 28 Februarie 2012''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419074655/https://de.sputniknews.com/wirtschaft/20120228262798205/ |date=2020-04-19 }}</ref> In die tydperk tussen 2015 en 2018 het [[regstreekse buitelandse belegging]]s (RBB) slegs 0,2 persent van die Russiese Federasie se bruto geografiese produk beloop – die laagste persentasie van alle opkomende markte (laer as in Nigerië met 0,3 persent, Venezuela met 0,5 persent en Oekraïne met 2,7 persent). As herbeleggings in ag geneem word, styg hierdie ekonomiese aanwyser tot 1,5 persent van die BGP – meer as in Saoedi-Arabië, Nigerië, Suid-Korea, Suid-Afrika en Venezuela. Sanksies, wat ná die besetting van die Krim-skiereiland en sy inlywing by die Russiese Federasie ingestel is, bly 'n belangrike faktor as buitelandse ondernemings beleggings in die land oorweeg, net soos die slegte beleggingsklimaat en lae groeivooruitsigte.<ref name="mosc">{{en}} [https://www.themoscowtimes.com/2019/05/22/foreign-direct-investment-into-russia-is-falling-a65690 ''The Moscow Times, 22 Mei 2019: Foreign Direct Investment Into Russia Is Fsalling. Besoek op 4 Desember 2019'']</ref> In die tydperk tussen 2015 en 2018 het [[regstreekse buitelandse belegging]]s (RBB) slegs 0,2 persent van die Russiese Federasie se bruto geografiese produk beloop – die laagste persentasie van alle opkomende markte (laer as in Nigerië met 0,3 persent, Venezuela met 0,5 persent en Oekraïne met 2,7 persent). As herbeleggings in ag geneem word, styg hierdie ekonomiese aanwyser tot 1,5 persent van die BGP – meer as in Saoedi-Arabië, Nigerië, Suid-Korea, Suid-Afrika en Venezuela. Sanksies, wat ná die besetting van die Krim-skiereiland en sy inlywing by die Russiese Federasie ingestel is, bly 'n belangrike faktor as buitelandse ondernemings beleggings in die land oorweeg, net soos die slegte beleggingsklimaat en lae groeivooruitsigte.<ref name="mosc" /> === Huidige ekonomiese hoofsektore === Die nywerheidsektor het in die eerste ses maande van 2008 32,7 persent van Rusland se [[bruto binnelandse produk]] (BBP) opgelewer; die energiesektor was die belangrikste bedryf wat 10,6 persent bygedra het. Die tweede grootste sektor is handel, die gastebedryf en vervoer wat 30,3 persent van die BBP verteenwoordig het. Die finansiële sektor het 14,4, ander openbare en privaat dienste 13,9, die boubedryf 5,7 en die landbousektor 3,0 persent van die BBP opgelewer ('n groot deel van die landbouprodukte word egter op privaat grond verbou en informeel bemark).<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/RussischeFoederation/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Hoofsektore van die Russiese ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921032126/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/RussischeFoederation/Wirtschaft.html |date=21 September 2008 }}</ref> === Ekonomiese ontwikkeling in die vroeë 21ste eeu === [[Lêer:Rosneft-azs.jpg|duimnael|'n [[Rosneft]]-vulstasie. Rusland is die grootste uitvoerder van aardgas en die tweede grootste olie-uitvoerder in die wêreld]] [[Lêer:View on Innopolis University campus.jpg|duimnael|Digitalisering is een van die kernbeleide van Rusland se regering: Innopolis-universiteitskampus in 'n tegnologiepark buite [[Kazan]]]] Sedert die begin van die huidige eeu het stygende oliepryse, toenemende buitelandse beleggings, hoër binnelandse verbruik en groter politieke stabiliteit Rusland se ekonomiese groei 'n hupstoot gegee. Die land het die jaar 2007 vir die negende agtereenvolgende jaar met ekonomiese groei afgesluit, met 'n gemiddeld van 7% per jaar sedert die finansiële krisis van 1998. In 2007 was Rusland se bruto binnelandse produk (BBP) VS$2&nbsp;076 miljard, die sewende grootste in die wêreld en 8,1% hoër as die vorige jaar. Die gemiddelde salaris in Rusland was vroeg in 2008 sowat VS$640 per maand in vergelyking met VS$80 in 2000.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russians weigh an enigma with Putin’s protégé |publisher=MSNBC |url=http://www.nbcnews.com/id/24443419/#.Wvgyuh6saUk |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511123631/http://www.nbcnews.com/id/24443419/ |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sowat 14% van Russe het in 2007 onder die broodlyn gelewe<ref name="RIA">{{en}} {{cite web |publisher=RIA Novosti |title=Russia’s economy under Vladimir Putin: achievements and failures |url=https://sputniknews.com/analysis/20080301100381963/ |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430201550/https://sputniknews.com/analysis/20080301100381963/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> – heelwat minder as die 40% in 1998, toe die ekonomie op sy grootste laagtepunt was sedert die verbrokkeling van die [[Sowjetunie]]. Werkloosheid was 4,8% in 2018 en 4,6% in 2019 in vergelyking met sowat 12,4% in 1999.<ref>{{en}} {{cite web |publisher=RIA Novosti |title=Russia's unemployment rate down 10% in 2007 – report |url=https://sputniknews.com/russia/2008020898724898/ |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508081324/https://sputniknews.com/russia/2008020898724898/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|publisher=indexmundi.com|title=Russia&nbsp;— Unemployment rate (%)|url=https://www.indexmundi.com/g/g.aspx?c=rs&v=74|accessdate=13 Mei 2018}}</ref> Rusland het die wêreld se grootste natuurlike-gas-, tweede grootste steenkool- en agtste grootste oliereserwes. Dit is die grootste uitvoerder van aardgas in die wêreld en die tweede grootste olie-uitvoerder. Olie, aardgas, metale en hout maak 80% van die land se uitvoer uit. In 2001 het 'n meer gestroomlynde belastingstelsel (met 'n basiese belastingkoers van 13 persent) die las op die land se burgers verlig en staatsinkomste verhoog.<ref>{{en}} {{cite web |last=Tavernise |first=Sabrina |title=Russia Imposes Flat Tax on Income, and Its Coffers Swell |publisher=[[The New York Times]] |date=23 Maart 2002 |url=https://www.nytimes.com/2002/03/23/world/russia-imposes-flat-tax-on-income-and-its-coffers-swell.html |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510082957/https://www.nytimes.com/2002/03/23/world/russia-imposes-flat-tax-on-income-and-its-coffers-swell.html |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ekonomiese ontwikkeling van die land is egter oneweredig aangesien die Moskou-streek 'n buitengewoon groot deel tot die BBP bydra.<ref>{{ru}} {{cite web |title=Gross regional product by federal subjects of the Russian Federation 1998–2006 |url=http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-06.htm |accessdate=13 Mei 2018 |publisher=Federal State Statistics Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827215907/http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-06.htm |archive-date=2019-08-27 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n Groot deel van Rusland, veral plattelandse gebiede, vaar veel swakker. In 2019 is 300 nywerheidstede as sogenaamde «monostede» geklassifiseer vanweë hul eensydige industriële struktuur. Die spektrum van hierdie monostede strek van Beringofski, 'n klein nedersetting van 700 siele op die eiland Tsjoekotka, tot Togliatti, 'n stad met 'n bevolking van meer as 700&nbsp;000.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/bericht-wirtschaftsumfeld/russland/russland-startet-neuen-anlauf-zur-rettung-der-monostaedte-130412 ''GTAI Germany Trade and Invest, 13 Augustus 2019: Russland startet neuen Anlauf zur Rettung der Monostädte. Besoek op 4 Desember 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205001959/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/bericht-wirtschaftsumfeld/russland/russland-startet-neuen-anlauf-zur-rettung-der-monostaedte-130412 |date= 5 Desember 2019 }}</ref> Ondanks alle ekonomiese uitdagings het die middelklas gegroei van net 8 miljoen mense in 2000 tot 55 miljoen in 2006.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russia: How Long Can The Fun Last? |publisher=BusinessWeek |url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2006/gb20061207_520461.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625180006/http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2006/gb20061207_520461.htm |archive-date=2012-06-25 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Rusland het in 2007 altesaam 110 miljardêrs gehad, die grootste getal buite die [[Verenigde State van Amerika|VSA]].<ref>{{en}} {{cite web|accessdate=19 April 2008|url=http://www.forbes.com/reuters/feeds/reuters/2008/04/18/2008-04-18T083023Z_01_L1892705_RTRIDST_0_RUSSIA-BILLIONAIRES.html|author=Robin Paxton|title=A billion dollars not enough for Russian rich list|publisher=Forbes}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ondanks die land se sterk ekonomiese groei lys die [[Wêreldbank]] verskeie uitdagings wat die Russiese ekonomie in die gesig staar, onder meer die diversifisering van die ekonomie en die aanmoediging van die groei van klein en middelslag-besighede. Die diversifisering van Rusland se uitvoere, veral die vervaardiging van industriële goedere waarmee Russiese ondernemings op die wêreldmark kan meeding, word gekeer deur strukturele besonderhede. So word Russiese nywerheidsprodukte tans grotendeels in staatsondernemings vervaardig. Westerse analitici wys daarop dat meer as twee derdes van die Russiese ekonomie in staatsbesit of in groot konglomerate gekonsentreer is. Hierdie groot ondernemings oorheers die Russiese mark en kan self baie van sy reëls opstel. Anders as in die geval van suksesvolle rolspelers op die wêreldmark is daar in Rusland steeds 'n gebrek aan innovatiewe middelgroot ondernemings in die nywerheidsektor.<ref>[https://ostexperte.de/ost-ausschuss-wettbewerb-wirtschaft/ ''ostexperte.de, 19 Februarie 2018: Russland. Wo bleibt der Wettbewerb der Märkte? Besoek op 10 Maart 2020'']</ref> === Dalende olieprys en Korona-krisis in 2020 === Die verbrokkeling van die olieproduksie-ooreenkoms tussen Rusland en [[Saoedi-Arabië]] vroeg in 2020 het, net soos die uitwissing van miljarde se waarde op internasionale effektebeurse as gevolg van die [[Koronaviruspandemie van 2019-2020]] in Maart 2020, skokgolwe deur die Russiese ekonomie gestuur, soos weerspieël in die volatiliteit van Russiese effektebeurse en die roebel-wisselkoers wat in die eerste drie maande van 2020 elkeen twintig persent van hul waarde verloor het.<ref>[https://www.themoscowtimes.com/2020/03/19/russia-coronavirus-ruble-stock-market-reaction-live-updates-a69640 ''The Moscow Times, 19 Maart 2020: Tumbling Ruble Forces Central Bank To Intervene. Besoek op 19 Maart 2020'']</ref> {| class="wikitable" |+ Ekonomiese aanwysers ! Aanwyser !! 2017 !! 2018 !! Ter vergelyking: Duitsland |- | Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard €) || 1397 || 1403 || 3344,4 |- | BBP per capita (in €) || 9516 || 9557 || 40340 |- | Bevolking (miljoen) || 146,8 || 146,8 || 82,9 |- | Wisselkoers, 1 € = ? roebel, jaarlikse gemiddeld || 65,94 || 74,04 || - |} <small>Bron: [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/russland/wirtschaftsausblick-russland-203142 ''Germany Trade and Invest (GTAI): Wirtschaftliche Eckdaten Russlands''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419074628/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/russland/wirtschaftsausblick-russland-203142 |date=2020-04-19 }}</small> == Bevolking == === 'n Multi-etniese samelewing === [[Lêer:Federal subjects of Russia by population density.svg|duimnael|Federale subjekte volgens bevolkingsdigtheid in 2010]] [[Lêer:Percentage of Russians by region.svg|duimnael|Verspreiding van etniese Russe volgens streke in 2010: {{columns-list|2| {{sleutel|#ff0000|>80%}} {{sleutel|#ff9955|70—79%}} {{sleutel|#ffccaa|50—69%}} {{sleutel|#ffe6d5|20—49%}} {{sleutel|#ffffff|<20%}}}}]] [[Lêer:COB data Russia.PNG|duimnael|Buitelandse bevolking in Rusland volgens herkoms in 2002]] Die Russiese Federasie het 'n uiteenlopende, veelrassige bevolking van 144,5 miljoen, wat tot sowat 160 verskillende etniese groepe en [[inheemse volke]] behoort:<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/01-Nodes_Uebersichtsseiten/RussischeFoederation_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Russiese Federasie. Besoek op 22 Junie 2013'']</ref> * [[Russe]]: 80,9% * [[Tartare]]: 3,9% * [[Oekraïners]]: 1,4% * [[Basjkiriërs]]: 1,2% * [[Tsjoewasjiërs]]: 1,1% * [[Armeniërs]]: 0,8% * Ander: 10,7% === Etnonieme === Die Afrikaanse terme «Rus» en «Russe» word in Russies deur twee woorde met verskillende betekenisse weergegee. Terwyl vir etniese Oos-Slawiese Russe die etnoniem русский (Roesski, meervoudsvorm: Roesskije) gebruik word, word na Russiese staatsburgers met afwykende etniese agtergronde sedert die 1990's as россиянин (Rossijanin) verwys. === Bevolkingsdigtheid === Hoewel die bevolking groot is, is die bevolkingsdigtheid klein vanweë die geweldige grootte van die land. Die digtheid is die hoogste in Europese Rusland, naby die [[Oeral-gebergte]] en in Suidwes-[[Siberië]]. Die bevolking is oneweredig oor die land versprei; twee derdes is in die Europese deel gekonsentreer, terwyl groot gebiede in Siberië feitlik onbewoon is. Afgeleë en onherbergsame streke, wat tydens die Sowjet-periode onder dwang bevolk was, is tans vanweë die haglike lewensomstandighede en ongereelde loonbetalings in talle mynboudorpe grotendeels weer ontvolk. === Immigrasie en emigrasie === In 2006 het 186&nbsp;380 immigrante Rusland binnegekom, waarvan 95% van [[Gemenebes van Onafhanklike State|GOS]]-lande is.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-09.htm |publisher=Federal State Statistics Service |title=International Migration |accessdate=13 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706073647/http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-09.htm |archive-date=6 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook sowat 10 miljoen onwettige immigrante van oud-republieke van die Sowjetunie.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russia cracking down on illegal migrants |publisher=International Herald Tribune |date=15 Januarie 2007 |url=http://www.iht.com/articles/2007/01/15/news/migrate.php |accessdate=15 Januarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090219230556/http://iht.com/articles/2007/01/15/news/migrate.php |archive-date=2009-02-19 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Russiese bevolking neem nogtans af, veral as gevolg van die lae geboortekoers en die lae lewensverwagting van mans (wat onder meer aan drankmisbruik toegeskryf word).<ref>{{de}} ''Bertelsmann Enzyklopädie 2008, USM, DVD-uitgawe: Russland''</ref> Daarnaas is emigrasie 'n beslissende faktor in die land se demografiese ontwikkeling – miljoene Russe het hulle sedert die 1990's in Europese en oorsese lande gevestig. Duitsland is die belangrikste bestemming vir Russiese emigrante met 'n Russiessprekende gemeenskap van sowat vier miljoen – die grootste buite Rusland. Die Russiese Federasie het – as 'n land met 'n krimpende bevolking – van die liberaalste immigrasiewette ter wêreld. Die Russiese arbeidsmark is aantreklik genoeg vir honderdduisende immigrante uit Europa (onder wie meer as 100&nbsp;000 elk uit Duitsland en die Verenigde Koninkryk). Immigrante mag na vyf jaar se permanente verblyf in die land die burgerskap van die Russiese Federasie aanneem as hulle Russies magtig is en 'n sodanige taaltoets slaag. === Verstedeliking === In vergelyking met slegs 18 persent in 1918 woon tans 73 persent van die burgers in stedelike gebiede.<ref>{{ru}} {{cite web |title=Resident population |publisher=Federal State Statistics Service |url=http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-01.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303135317/http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-01.htm |archive-date=3 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die twee grootste stede is [[Moskou]] (11&nbsp;514&nbsp;000 inwoners volgens die sensus van 2010) en [[Sint Petersburg]] (4&nbsp;848&nbsp;000). Veertien ander stede het meer as 'n miljoen inwoners: [[Jekaterinburg]], [[Kazan]], [[Krasnodar]], [[Krasnojarsk]], [[Nizjni Nowgorod]], [[Nowosibirsk]], [[Oefa]], [[Omsk]], [[Perm]], [[Rostof aan die Don]], [[Samara]], [[Tsjeljabinsk]], [[Wolgograd]] en [[Woronezj]]. {{Russiese stede met meer as miljoen inwoners}} == Geskiedenis == === Vroeë periode === In prehistoriese tye is die gebied wat later Europese Rusland sou word, bewoon deur veral [[Slawiërs|Slawiese]] en [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegriese]] volke. Die Slawiërs was waarskynlik in 'n gebied rondom die Pripjat-moerasse gekonsentreer en het van daar verder versprei.<ref>{{en}} {{cite book|last=For a discussion of the origins of Slavs, see Barford|first=Paul M.|title=The Early Slavs|url=https://archive.org/details/bwb_W7-CTW-851|publisher=Cornell University Press|pages=bl. 15–16|isbn=0-8014-3977-9}}</ref> Hulle het veral handel gedryf met [[Griekeland]], die [[Krim]] en later met die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] en [[Bisantynse Keiserryk|Bisantynse]] ryke. === Kiëf-Roes === {{Hoofartikel|Kiëf-Roes}} [[Lêer:Lebedev baptism.jpg|duimnael|links|''Die doop van die inwoners van Kiëf ([[Kijif]])'' in die [[Dnjepr|Dniprorivier]], deur Klawdy Lebedef]] [[Lêer:KiewerRus.jpg|duimnael|Kiëf-Roes omstreeks 1000 n.C.]] Kiëf-Roes het bestaan van omstreeks 880 tot die middel van die 12de eeu, met [[Kiëf]] as belangrikste sentrum. Die Roes-volk het waarskynlik die huidige Noordwes-Rusland sedert die 8ste eeu oorheers. In die 9de eeu het hulle in 'n mate georganiseerd geraak. Volgens die ''[[Primêre Kronieke]]'', die vroegste aantekening van die streek se geskiedenis, het 'n Warangiër (of [[Wikings]]) met die naam [[Rjoerik]] hom in [[Nowgorod]] gevestig. Hy is in 860 deur die volke in die gebied as gemeenskaplike leier gekies voordat hy suid getrek en sy mag na [[Kiëf]], die hoofstad van die huidige Oekraïne, uitgebrei het. Hy word in die Kronieke die voorvader van die [[Rjoerik-dinastie]] genoem wat tot aan die einde van die 16de eeu oor onder meer Rusland sou regeer. Kiëf het sy goue eeu beleef tydens die bewind van [[Wladimir I]] (980–1015) en sy seun [[Jaroslaf I die Wyse]] (1019–1054). In dié tyd is die Christelike geloof van [[Konstantinopel|Bisantium]] aanvaar en die eerste [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawiese]] geskrewe regskode opgestel. Die vroeë Roes-heersers was waarskynlik 'n Skandinawiese elite van krygsmanne wat regeer het oor die meerderheid, wat bestaan het uit verskeie Slawiese volke. Die grootste probleem van Kiëf-Roes was dit op die rand van Europa gelê het en aan die Asiatiese steppe gegrens het, van waar nomadiese volke die ryk gereeld binnegeval het. 'n Tweede groot probleem was [[eersgeboortereg]], wat daartoe gelei het dat met elke troonbestyging 'n nuwe [[burgeroorlog]] uitgebreek het. Tussen 1054 en 1224 was daar nie minder as 83 burgeroorloë nie. Eindelik het die ryk vir goed versplinter. Nuwe prinsdomme het ontstaan wat elk deur afstammelinge van Rjoerik regeer is: Nowgorod, Wladimir-Soezdal, Halitsj-Wolhinië, Polotsk, Smolensk, Tsjernigof en Perejaslaf. Weens die versplintering het dit die [[Mongole]], of [[Goue Horde]], wat die gebied sedert 1223 binnegeval het, nie veel gekos om die prinsdomme omver te werp nie.<ref name="Hamm">{{en}} {{cite book|last=Hamm|first=Michael Franklin|title=Kiev: A Portrait, 1800–1917|year=1993|url=https://archive.org/details/kievportrait18000000hamm|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-02585-1}}</ref> Mongoolse oorheersing het die gebied se ekonomiese en sosiale ontwikkeling gestrem<ref>{{ru}} {{cite book|last=Рыбаков|first=Б. А.|title=Ремесло Древней Руси|date=1948|pages=с.525–533,780–781}}</ref> en sou vir die volgende drie eeue voortduur. === Moskowië en die eerste tsare === {{Hoofartikel|Moskowië|Tsaredom van Rusland}} [[Lêer:Lissner TroiceSergievaLavr.jpg|duimnael|links|'n Toneel uit die Middeleeuse Russiese geskiedenis]] [[Lêer:Ivan the Terrible (cropped).JPG|duimnael|upright|[[Iwan IV van Rusland|Iwan die Verskriklike]]]] Die magtigste opvolgerstaat van Kiëf-Roes was Moskowië, of die Groothertogdom van Moskou. Dit annekseer buurstate soos [[Twer]] en [[Republiek van Nowgorod|Nowgorod]] en word eindelik die basis van die moderne Russiese staat. Ná die val van [[Konstantinopel]] in 1453 (ook bekend as die tweede [[Rome]]) eien Moskou hom die naam derde Rome toe omdat dit die laaste sentrum van die [[Ortodokse Kerk]] is. [[Iwan III van Rusland|Iwan III]] begin homself, afgelei van die Romeinse en Bisantynse keisers, "[[tsaar]] van die hele Rusland" noem en verwerp die soewereiniteit van die Goue Horde. Van 1533 tot 1584 regeer [[Iwan IV van Rusland|Iwan die Verskriklike]]. Hy is die eerste heerser wat amptelik as tsaar van Rusland gekroon word. Hy beywer hom aanvanklik vir vreedsame hervormings en vernuwings. Hy stel die boekdrukkuns in, onderwerp die kerk aan die staat en standaardiseer rituele en verordeninge.<ref name=solovyov>{{en}} {{cite book|last=Solovyov|first=Sergey|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|date=2001|pages=bl. 562–604, volume 6|isbn=5170021429}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Skrynnikov|first=R.|title=Ivan the Terrible|url=https://archive.org/details/ivanterrible0000skry|publisher=Academic Intl Pr (Maart 1981)|date=1981|page=bl. 58|isbn=0-87569-039-4}}</ref> Iwan soek nuwe handelsmoontlikhede en stel die hawe van [[Archangelsk]] aan die Witsee vir [[Engeland|Engelse]] handelaars oop. In die ooste lyf hy die kanate van [[Kazan]] en [[Astrachan]] in. Hy stel ook 'n wet in wat die bewegingsvryheid van boere beperk – 'n belangrikse stap in die rigting van die latere [[lyfeienskap]]. Sy latere bewind word egter deur 'n periode van terreur gekenmerk. Hy raak betrokke in die sogenaamde Lyflandse Oorlog wat 22 jaar voortsleep en die Russiese ekonomie en leër ruïneer.<ref>{{en}} {{cite book|last=Solovyov|first=Sergey|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|date=2001|pages=v.6, bl. 751–908|isbn=5170021429}}</ref> Boonop sterf sy vrou, [[Anastasia Romanowna]] en Iwan glo die bojare het haar vermoor. Hy kom nie hierdie slag te bowe nie en sy gesondheid begin agteruitgaan. Hy gaan geestelik agteruit en word paranoïes en gewelddadig. In 1564 skep hy 'n polisiemag, die Opritsjniki, wat 'n moorddadige terreurbende word wat links en regs onder die adel en die volk moor. In 1581 slaan Iwan glo sy oudste seun in 'n [[woedebui]] dood. Ná Iwan se dood word hy opgevolg deur sy verstandelik gestremde seun [[Fjodor I van Rusland|Fjodor]]. Sy tweede oudste oorlewende seun, [[Dmitri Iwanowitsj]], is toe maar twee jaar oud en word kort daarna vermoor. Tydens Fjodor se bewind lê die regte mag in die hande van sy swaer en voog, die bojaar [[Boris Godoenof]]. Ná Fjodor se dood begin 'n chaotiese tydperk, bekend as die [[Tyd van Beroeringe]],<ref>{{en}} {{cite book|last=Solovyov|first=Sergey|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|date=2001|pages=v.7, bl. 461–568|isbn=5170021429}}</ref> waarin Rusland onder andere deur [[Vals Dmitri I van Rusland|Vals Dmitri I]] en [[Vals Dmitri II van Rusland|Vals Dmitri II]] regeer word. Laasgenoemde word op 11 Desember 1610 vermoor terwyl hy halfdronk is en dit lui die tydperk van die [[Huis van Romanof]] in. === Keiserlike Rusland === {{Hoofartikel|Russiese Ryk}} [[Lêer:Russian Empire (1867).svg|duimnael|links|Die Russiese Ryk in sy grootste uitbreiding in 1865]] [[Lêer:Peter der-Grosse 1838.jpg|duimnael|upright|[[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]]]] Onder die [[Huis van Romanof]] en [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] word Rusland 'n wêreldmag. Pieter regeer van 1682 tot 1725. Hy verslaan [[Swede]] en in 'n deel van die gebied wat hy van die land verower, stig hy later Sint Petersburg. Pieter se hervormings het meegebring dat die land geweldig beïnvloed is deur die Wes-Europese kultuur. [[Katharina II van Rusland|Katharina die Grote]], wat van 1762 tot 1796 regeer, sit sy poging voort om Rusland te vestig as een van die groot magte in Europa. Rusland brei in dié tyd ook geografies geweldig uit. Idees van [[liberalisme]] word in die Dekabriste-opstand van 1825 onderdruk en gevolg deur dekades van politieke onderdrukking. Die voortduur van lyfeienskap en die konserwatiewe beleidsrigtings van [[Nikolaas I van Rusland|Nikolaas I]] strem ontwikkeling in Rusland in die middel-negentiende eeu. Sy opvolger, [[Aleksander II van Rusland|Aleksander II]] (1855–1881), stel verskeie hervormings in, onder meer die afskaffing van lyfeienskap in 1861. Hy sterf egter in 'n sluipmoordaanval en sy opvolger, [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]], beëindig sy pa se pogings om groter outonomie aan die Russiese volk te gee. Hy ontslaan liberale ministers, beperk die bevoegdhede van die zemstwo's, verskerp die staatstoesig op middelbare en hoër onderwys, brei die bevoegdhede van die polisie aansienlik uit en tree as bewaker van die [[Russies-Ortodokse Kerk|ortodoksie]] streng op teen [[Jode]], [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en [[Protestantisme|Protestante]]. Opstandelinge en andersdenkendes word in massas na Siberië verban. Onder sy opvolger, [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]], duur dié toestande voort. Ongenaakbare toestande in fabrieke lei tot groot steun aan die revolusionêre sosialistiese beweging. In Januarie 1905 word daar gevuur op stakende werkers in Sint Petersburg en honderde sterf of word gewond. Dit, die [[Russies-Japanse Oorlog]] en die gebeure van Bloedige Sondag in 1905 lei tot die [[Russiese Rewolusie (1905)|Russiese Rewolusie]] van 1905. Hoewel die opstand onderdruk word, word Nikolaas gedwing om sekere hervormings in te stel. Die basiese lewe van die werkers bly egter beroerd. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] word die wantroue in die regering nog groter weens die hoë koste en sterftesyfer van die oorlog en gerugte van [[korrupsie]] en selfs verraad. Dit lei tot die [[Russiese rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917. Talle opstande vind plaas en word gesteun deur talle soldate. Baie van die opstande word gereël deur demokraties verkose rade genaamd [[sowjet]]s. Die [[Februarie-rewolusie]] lei tot die abdikasie van Nikolaas II. Hy word opgevolg deur 'n voorlopige regering. Dié het aanvanklik die steun van die Sowjets, maar is nie in staat om die talle probleme in die land op te los nie. In die tweede rewolusie wat in Oktober volg en deur [[Wladimir Lenin]] gelei word, word die Voorlopige Regering omvergewerp en die wêreld se eerste [[Kommunisme|kommunistiese]] staat gestig. === Sowjet-Rusland === {{Hoofartikel|Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Sowjetunie}} [[Lêer:Sputnik asm.jpg|duimnael|links|’n Replika van [[Spoetnik 1]]]] [[Lêer:Gagarin in Sweden.jpg|duimnael|upright|Die eerste mens in die ruimte, [[Joeri Gagarin]]]] Ná die Oktober-rewolusie breek 'n burgeroorlog uit tussen die nuwe regering se [[Rooi Leër]] en die Wit Leër van die monargiste, konserwatiewe en gematigde sosialiste wat teen die drastiese hervormings van die [[Bolsjewis]]te is. Teen die einde van die burgeroorlog het 20 miljoen Russe al gesterf en die [[ekonomie]] en [[infrastruktuur]] was aan flarde. Die Russiese Federatiewe Sosialistiese Sowjetrepubliek stig die [[Sowjetunie]] op 30 Desember 1922 saam met drie ander republieke. Die Russiese republiek oorheers die Sowjetunie tydens sy 74-jarige bestaan. Die Bolsjewiste stel gratis mediese sorg en opvoeding in, asook die reg om 'n werk en huisvesting te hê. Vroueregte word aansienlik verbeter.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cliff|first=Tony|title=Class Struggle and Women’s Liberation|url=https://archive.org/details/classstrugglewom0000clif|publisher=Bookmarks|date=1984|pages=bl. 138–139|isbn=0-906224-12-8}}</ref> Ná Lenin se dood in 1924 word Josef Stalin 'n diktator. Hy begin met industrialisasie en in 'n kort tyd verander die Sowjetunie van 'n landbouland in 'n groot, magtige nywerheidsmag. Die land tree uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] as een van die wêreld se supermoondhede. Die Rooi Leër beset Oos-Europa ná die oorlog en Stalin stel kommunistiese regerings in dié streek se lande in. As 'n groot kernwapenmag raak die land in 'n stryd om wêreldoorheersing betrokke met die Verenigde State van Amerika wat bekend staan as die [[Koue Oorlog]]. Onder Stalin se opvolger, [[Nikita Chroesjtsjof]], stuur die Sowjetunie die wêreld se eerste kunsmatige [[satelliet]], [[Spoetnik 1]], die lug in en die Russiese [[ruimtevaarder]] [[Joeri Gagarin]] word die eerste mens wat in 'n bemande ruimtetuig ([[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]]) om die aarde wentel. Spanning tussen die twee supermoondhede neem toe weens die Amerikaanse Jupiter-missiele in [[Turkye]] en die missielkrisis in [[Kuba]]. Ná Chroesjtsjof se dood ontstaan weer 'n tydperk van gedeelde mag waarin [[Leonid Brezjnef]] in die vroeë 1970's na vore tree as die belangrikste figuur in Sowjet-politiek. Tydens sy bewind is daar ekonomiese stagnasie en val die Sowjetunie [[Afghanistan]] binne. Vanaf 1985 stel [[Michail Gorbatsjof]] sy beleid van ''[[glasnost]]'' (openheid) en ''[[perestroika]]'' (hervorming) in in 'n poging om die land te moderniseer. In Augustus 1991 is daar 'n mislukte staatsgreep teen hom om te keer dat die Sowjetunie ondergaan. In Rusland kom [[Boris Jeltsin]] aan die bewind en kondig die einde van die Kommunistiese bewind aan. Die Sowjetunie versplinter in vyftien onafhanklike state en word in Desember 1991 amptelik ontbind. Jeltsin word in Junie 1991 verkies tot president van Rusland in die eerste presidensiële verkiesing in die Russiese geskiedenis. === Russiese Federasie === [[Lêer:Moscow-City (36211143494).jpg|duimnael|[[Moskwa-Siti]] in 2016]] Tydens en ná die versplintering van die Sowjetunie, terwyl uitgebreide hervormings, onder meer privatisasie, plaasvind, beleef die Russiese ekonomie 'n groot krisis. Die BBP en nywerheidsproduksie neem tussen 1990 en einde 1995 met sowat 50% af.<ref>{{en}} {{cite web|title=Russia: Economic Conditions in Mid-1996|publisher=Library of Congress|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ru0119)|archiveurl=https://archive.ph/20120922004434/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ru0119)|archivedate=22 September 2012|accessdate=26 September 2008|url-status=live}}</ref> Prysbeheer word afgeskaf en daar word begin met privatisering. Miljoene verarm – volgens die [[Wêreldbank]] leef tussen 39% en 49% van die bevolking teen middel 1993 in armoede in vergelyking met 1,5% in die laat-Sowjettydperk.<ref name=worldbank>{{en}} {{cite book|author=Branko Milanovic|title=Income, Inequality, and Poverty During the Transformation from Planned to Market Economy|publisher=[[Wêreldbank]]|date=1998|pages=186–189}}</ref> Vertragings in die betaling van lone word 'n langdurige probleem met miljoene mense wat maande en selfs jare te laat betaal word. Die privatiseringsproses bring mee dat beheer van ondernemings grootliks van staatsagentskappe verskuif na groepe individue met kontakte in die regering en die [[Russiese mafia|mafia]]. Gewelddadige kriminele groepe neem dikwels staatsondernemings oor en open met sluipmoorde die pad na afpersing. Korrupsie in die regering word alledaags. Baie van die nuwe rykes neem biljoene se kontant en bates uit die land. Daar is ook sosiale agteruitgang en die geboortesyfer daal geweldig terwyl die sterftesyfer die hoogte in skiet. Wetteloosheid is volop. Misdaadbendes en georganiseerde misdaad floreer en ander gewelddadige misdade vier hoogty.<ref name=sokolov>{{en}} {{cite journal|last=Sokolov|first=Vsevolod|title=From Guns to Briefcases: The Evolution of Russian Organized Crime|journal=World Policy Journal|volume=XXI|issue=1|date=Spring 2004|url=http://www.worldpolicy.org/journal/articles/wpj04-1/sokolov.htm|accessdate=|archive-date=19 Februarie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219163359/http://worldpolicy.org/journal/articles/wpj04-1/sokolov.htm|url-status=dead}}</ref> Die 1990's word gekenmerk deur gewapende etniese konflik, soos in [[Tsjetsjnië]], [[Noord-Ossetië-Alanië]] en [[Abchasië]]. Hoë begrotingstekorte en die Asiatiese finansiële krisis van 1997 vererger Rusland se finansiële probleme en laat die BBP nog verder daal.<ref name=OECD>{{en}} {{cite web |title=Russian Federation |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) |url=http://www.oecd.org/environment/country-reviews/2452793.pdf |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423024709/http://www.oecd.org/environment/country-reviews/2452793.pdf |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 31 Desember 1999 bedank Jeltsin as president en oorhandig sy pligte aan die pas aangestelde eerste minister [[Wladimir Poetin]], wat daarna die 2000-verkiesing wen. Poetin se gewildheid neem toe nadat hy die Tsjetsjniese opstande onderdruk. Tydens sy bewind herstel die ekonomie en toon nou reeds nege jaar agtereenvolgens 'n groei. Dit verhoog die lewenstandaard en plaas Rusland terug op die wêreldverhoog. Hoewel talle Westerse lande Poetin kritiseer omdat hulle baie van sy hervormings as ondemokraties beskou,<ref>{{en}} {{cite web |first=Daniel |last=Treisman |title=Is Russia's Experiment with Democracy Over? |url=http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |publisher=UCLA International Institute |accessdate=31 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416225857/https://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> neem sy gewildheid binne Rusland toe vanweë die herstel van orde, stabiliteit en vooruitgang. Toe [[Dmitri Medwedef]] in 2008 verkies is tot nuwe president, is hy deur baie politieke waarnemers as niks meer as Wladimir Poetin se tydelike plekhouer in die Kremlin beskou nie. Met die volgende verkiesing het Poetin die presidentsamp hervat. Grondwetlike wysigings en die benoeming van [[Michail Misjoestin]] as nuwe premier word as pogings van Poetin se kant beskou om enersyds sy politieke invloed ook ná die beëindiging van sy tweede opeenvolgende ampstermyn (die laaste volgens die Russiese grondwet) te verseker, maar andersyds ook aandag te gee aan die ekonomiese uitdagings wat Rusland in die gesig staar. == Taal == {{Hoofartikel|Russies}} [[Lêer:Russian language status and proficiency in the World.svg|duimnael|Lande met Russies as amptelike of minderheidstaal]] Rusland se 160 etniese groepe praat sowat 100 tale. Volgens die 2002-sensus praat 142,6 miljoen mense [[Russies]], gevolg deur [[Tartaars]] met 5,3 miljoen en [[Duits]] met 2,9 miljoen sprekers.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 |title=Russian Census of 2002 |work=4.3. Population by nationalities and knowledge of Russian; 4.4. Spreading of knowledge of languages (except Russian) |publisher=Federal State Statistics Service |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403225220/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Russies is die enigste amptelik staatstaal, maar elke republiek binne die federasie mag sy plaaslike taal kies as tweede [[amptelike taal]].<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 3. The Federal Structure |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-04.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509113142/http://www.constitution.ru/en/10003000-04.htm |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Russies behoort tot die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] [[taalfamilie]] en binne dié taalfamilie tot die [[Oos-Slawiese tale]]. Dit is een van die ses amptelike tale van die [[Verenigde Nasies]]. Buite die gevestigde toerismestrukture (veral in die hoofdestemmings St. Petersburg, Moskou en die Goue Ring van Rusland) is ten minste basiese kennis van die Cyrilliese alfabet en Russiese taal 'n voorvereiste vir maklike oriëntasie en kommunikasie omrede Engels nouliks verstaan word. == Godsdiens == {{Hoofartikel|Russies-Ortodokse Kerk}} [[Lêer:Russia-Moscow-Cathedral of Christ the Saviour-6.jpg|duimnael|Die [[Katedraal van Christus die Verlosser]] in Moskou, wat in die Sowjettydperk afgebreek en van 1990 tot 2000 herbou is]] Die [[Christendom]], [[Islam]], [[Boeddhisme]] en [[Judaïsme]] is Rusland se tradisionele godsdienste en word beskou as deel van die land se "historiese erfenis", volgens 'n wet van 1997.<ref>{{en}} {{cite web|last=Bell|first=Imogen|title=Eastern Europe, Russia and Central Asia|url=https://books.google.de/books?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA47&lpg=PA47&dq=respecting+christianity+islam+buddhism+judaism+and+other&source=web&ots=pppIldMuS1&sig=KikE3NJkzMEdWt4rU9EoeN03-6o&redir_esc=y#v=onepage&q=respecting%20christianity%20islam%20buddhism%20judaism%20and%20other&f=false|accessdate=13 Mei 2018}}</ref> Skattings van die aantal gelowiges verskil grootliks tussen bronne en sommige meen dat tussen 16% en 48% van die bevolking ongelowig is.<ref>{{en}} {{cite book|last=Zuckerman|first=Phil|title=Atheism: Contemporary Rates and Patterns, chapter in The Cambridge Companion to Atheism, ed. by Michael Martin|publisher=Cambridge University Press|date=2005|isbn=}}</ref> [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoksie]] is die grootste geloof in Rusland.<ref name=relig>{{en}} {{cite web |title=Religion In Russia |publisher=Embassy of the Russian Federation |url=http://www.russianembassy.org/RUSSIA/religion.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606214927/http://www.russianembassy.org/RUSSIA/religion.htm |archive-date=2002-06-06 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Kerk het ontstaan in 988, toe grootprins [[Wladimir van Kiëf|Wladimir die Grote]] van Kiëf die Christelike geloof aangeneem het as die land se amptelike godsdiens. Kleiner Christelike gelowe sluit Rooms-Katolieke, Armeens-Apostoliese en verskeie Protestantse kerke in. == Kultuur == === Klassieke musiek en ballet === [[Lêer:Peter Tschaikowski.jpg|duimnael|links|upright|Die komponis [[Pjotr Iljitsj Tsjaikofski]] (1840–1893)]] [[Lêer:Moscow 05-2012 Bolshoi after renewal.jpg|duimnael|Die [[Bolsjoi-teater]] in Moskou]] Rusland se groot aantal etniese groepe het elk sy eie tradisies van [[volksmusiek]]. [[Musiek]] in die 19de eeu is gekenmerk deur groot spanning tussen die klassieke komponis Michail Glinka en sy volgelinge aan die een kant en die aanhangers van die Russiese Musiekvereniging onder aanvoering van komponiste Anton en Nikolai Rubinstein aan die ander kant. Eersgenoemde het die Russiese nasionale identiteit omarm en godsdiens- en volkselemente by hul komposisies gevoeg, terwyl laasgenoemde se musiek konserwatief was. Die latere Romantieke tradisie van [[Pjotr Tsjaikofski|Pjotr Iljitsj Tsjaikofski]], een van die beroemdste komponiste van die Romantiek wie se musiek gewild en gelief geraak het vanweë die kenmerkend Russiese aard daarvan sowel as die ryk harmonieë en opwekkende melodieë, is na die 20ste eeu deurgevoer deur Sergei Rachmaninoff, een van die laaste groot aanhangers van die Romantieke styl van Europese klassieke musiek. Wêreldberoemde komponiste van die 20ste eeu sluit in [[Alexander Scriabin|Scriabin]], [[Igor Strawinski|Strawinski]], [[Sergei Rachmaninoff|Rachmaninoff]], [[Sergei Prokofiëf|Prokofijef]] en [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]]. Gedurende die grootste deel van die Sowjet-era is musiek streng beheer om binne die perke van die Stalinistiese beleid van [[sosialistiese realisme]] te bly. Russiese konservatoriums het 'n geslag wêreldbekende solokunstenaars opgelewer. Van die bestes is violiste [[David Oistrakh]] en [[Gidon Kremer]], tsjellis Mstislav Rostropovich, pianiste Wladimir Horowitz, Sviatoslav Richter en Emil Gilels en die sangeres Galina Vishnevskaya. Tsjaikofski het die wêreld se bekendste balletwerke gekomponeer, soos Swanemeer en Die Neutkraker. In die 20ste eeu het die Russiese dansers Anna Pawlowa en [[Vaslav Nijinsky]] beroemd geraak en impresario [[Sergei Diaghilev]] en sy ''[[Ballets Russes]]'' se toere oorsee het die ontwikkeling van dans wêreldwyd beïnvloed<ref>{{en}} {{cite book|last=Garafola|first=Lynn|title=Diaghilev's Ballets Russes|publisher=Oxford University Press|pages=576|url=http://www.amazon.com/Diaghilevs-Ballets-Russes-Lynn-Garafola/dp/0195057015|isbn=0-19-505701-5}}</ref> en die Sowjetunie se choreografieskole het die een beroemde internasionale ster ná die ander opgelewer, onder andere Maya Plisetskaya, [[Rudolf Nureyev]] en [[Mikhail Baryshnikov]]. Die [[Bolsjoi-ballet]] in Moskou en die Kirof in Sint Petersburg is steeds wêreldberoemd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://petersburgcity.com/news/culture/2005/11/18/theatre/ |title=A Tale of Two Operas |publisher=Petersburg City |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507180340/http://petersburgcity.com/news/culture/2005/11/18/theatre/ |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Letterkunde === [[Lêer:AleksandrPushkin.jpg|duimnael|links|upright|Die skrywer [[Aleksander Poesjkin]] (1799–1837)]] [[Lêer:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|duimnael|upright|Die skrywer [[Leo Tolstoi]] (1828–1910)]] Russiese letterkunde word beskou as van die invloedrykste en beste ontwikkel in die wêreld en dra by tot van die wêreld se bekendste letterkundige werke.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564269/Russian_Literature.html|title=Russian Literature|last=Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007|accessdate=7 Januarie 2008|archive-date=2009-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090820090445/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564269/Russian_Literature.html|url-status=dead}}</ref> Dit dateer uit die 10de eeu en teen die vroeë 19de eeu het 'n plaaslike tradisie ontstaan wat van die beste skrywers van alle tye opgelewer het. Dié periode het begin met [[Aleksander Poesjkin]], wat beskou word as die vader van die moderne Russiese letterkunde en dikwels beskryf word as die Russiese [[William Shakespeare]].<ref>{{en}} {{cite book|last=Kelly|first=Catriona|title=Russian Literature: A Very Short Introduction (Very Short Introductions) (Paperback)|publisher=Oxford Paperbacks|url=http://www.amazon.co.uk/Russian-Literature-Short-Introduction-Introductions/dp/0192801449|isbn=0-19-280144-9}}</ref> Van die bekendste Russiese digters en skrywers van die 19de eeu is [[Anton Tsjechof]], [[Michail Lermontof]], [[Leo Tolstoi]], [[Nikolai Gogol]], [[Iwan Toergenef]] en [[Fjodor Dostojefski]]. Iwan Gontsjarov, Michail Saltikof, Aleksei Pisemski en Nikolai Leskof was bekende prosaskrywers. Tolstoi en Dostojefski was veral grootse figure wat albei al beskryf is as die beste romankrywers ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/art/Russian-literature |title=Russian literature |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 Julie 2023}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |publisher=[[Time (tydskrif)|Time Magazine]] |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,943893,00.html?promoid=googlep |accessdate=13 Mei 2018 |title=Freaking-Out with Fyodor |author=Otto Friedrich |archive-url=https://web.archive.org/web/20170502160824/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,943893,00.html?promoid=googlep |archive-date=2 Mei 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Teen die 1880's het Russiese letterkunde begin verander. Die tyd van die groot romanskrywers was verby en kort fiksie en poësie het gewild geraak vir die volgende paar dekades, wat die "Silwer Era" genoem is. Waar dit voorheen deur realisme oorheers is, het simboliek die Russiese letterkunde tussen 1893 en 1914 oorheers. Van die voorste skrywers van hierdie tyd was Waleri Brjoesof, Andrei Beli, Wjatsjeslaf Iwanof, Aleksander Blok, Dmitri Merezjkofski, Fjodor Sologoeb, [[Anna Achmatowa]], Osip Mandelstam, Leonid Andrejef, [[Iwan Boenin]] en [[Maksim Gorki]]. Ná die Russiese Rewolusie van 1917 en die daaropvolgende burgeroorlog het die kulturele lewe veel te wense oorgelaat. Sommige gevestigde skrywers het Rusland verlaat terwyl 'n nuwe geslag skrywers wat die rewolusie ten minste in 'n mate ondersteun het, na vore getree het. Van hulle het skrywersorganisasies gestig met die doel om 'n nuwe en kenmerkende werkersklaskultuur in die nuwe staat te skep. In die 1920's het skrywers groot verdraagsaamheid geniet. In die 1930's is sensuur verskerp in ooreenstemming met Josef Stalin se beleid van sosialistiese realisme. Ná sy dood is die beheer telkens verslap. Teen die 1970's en 1980's het baie skrywers die riglyne van sosialistiese realisme geïgnoreer. Die vernaamste skrywers van die Sowjettyd sluit in [[Jewgeni Zamjatin]], Isaac Babel, Joeri Olesja, Wladimir Nabokof, Michail Boelgakof, [[Boris Pasternak]], Aleksandr Solzhenitsyn, [[Wladimir Majakofski]], Michail Sjolochof, Jewgeni Jeftoesjenko en Andrei Woznesenski. === Rolprente === [[Lêer:Vintage Potemkin.jpg|duimnael|Oorspronklike Sowjetse plakkaat wat vir ''Die Oorlogskip Potemkin'' adverteer]] Terwyl rolprente in die Weste aanvanklik beskou is as 'n vorm van goedkoop vermaak vir die werkersklas, het die Russiese rolprentwese ná die 1917-rewolusie 'n ernstiger oogmerk gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/art/history-of-the-motion-picture |title=History of the motion picture |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> Russiese en later Sowjet-rolprentmakers het grootse prente gemaak soos ''The Battleship Potemkin''.<ref name=film>{{en}} {{cite web |title=Russia::Motion pictures |publisher=Encyclopædia Britannica |date=2007 |url=http://www.britannica.com/eb/article-38645 |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071123075709/http://www.britannica.com/eb/article-38645 |archive-date=2007-11-23 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Sergei Eisenstein]] en [[Andrei Tarkofski]] het van die wêreld se innoverendste en invloedrykste regisseurs geword. In 1932 het Stalin sosialistiese realisme die staatsbeleid gemaak. Dit het 'n demper geplaas op kreatiwiteit, maar baie Sowjet-rolprente in dié genre was geslaagd, onder andere ''Tsjapajef'', ''Die Kraanvoëls Vlieg'' en ''Ballade van 'n Soldaat''. Leonid Gaidai se komedies was in die 1960's en 1970's gewild en in 1969 is Wladimir Motil se ''Wit Son van die Woestyn'' uitgereik, wat 'n nuwe genre bekend as "osterns" ingelei het. Ruimtevaarders kyk na dié prent voor elke reis na die ruimte.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://filmlinc.com/wrt/onsale/russian08/whitesunofthedesert.html|publisher=Film Society of Lincoln Center|title=White Sun of the Desert / Beloe solntse pustyni|accessdate=18 Januarie 2008|archive-date=25 Januarie 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080125172545/http://www.filmlinc.com/wrt/onsale/russian08/whitesunofthedesert.html|url-status=dead}}</ref> In die 1980's en 1990's het die Russiese rolprentwese 'n krisis beleef. Hoewel rolprentmakers hulle nou vrylik kon uitdruk, is staatsubsisies drasties verminder en minder prente is vervaardig. Aan die begin van die 21ste eeu het meer mense na die teaters begin gaan en die bedryf het begin groei in die lig van die land se verbeterende ekonomie. Meer prente word reeds hier vervaardig as in Duitsland of Brittanje.<ref name=kino>{{en}} {{cite web |last=Dzieciolowski |first=Zygmunt |title=Kinoeye: Russia's reviving film industry |url=https://www.opendemocracy.net/globalization-Film/russian_film_3726.jsp |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001194311/https://www.opendemocracy.net/globalization-Film/russian_film_3726.jsp |archive-date=1 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2007 is $565 miljoen se kaartjies verkoop – 37% meer as in die vorige jaar.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russian Entertainment & Media Industry worth $27.9 bn by 2011 |publisher=[[PricewaterhouseCoopers]] |url=https://www.pwc.com/extweb/ncpressrelease.nsf/docid/B373F0C74AA25A7480257309003B9833 |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220504/http://www.pwc.com/extweb/ncpressrelease.nsf/docid/B373F0C74AA25A7480257309003B9833 |archive-date=26 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Russiese prente word internasionaal steeds hoog aangeslaan. ''[[Roesskii Koftsjeg]]'' ("Russiese Ark", 2002) was die eerste vollengte-rolprent ooit wat in een lang skoot geskiet is. === Beeldende kuns === [[Lêer:NesterovMV NaRusi206x483GTG.jpg|duimnael|links|''Roes: Die Siel van die Volk'' deur [[Michail Nesterof]] simboliseer Rusland se historiese spirituele soeke]] [[Lêer:Metropolitain of Saint Petersburg station Awtowo.jpg|duimnael|Die ryk versierings van [[Sint Petersburg]] se metro]] Vroeëre Russiese skilderkuns het gefokus op die skilder van ikone en helderkleurige fresko's (muurskilderye), 'n kunsvorm wat die Russe van Bisantium geërf het. In 1757 is die Russiese Kunsakademie gestig wat ten doel gehad het om 'n internasionale rol en status aan Russiese kunstenaars te gee. Van die bekendste skilders van die akademie was Iwan Argoenof, Fjodor Rokotof, Dmitri Lewitzki en Wladimir Borowikofski. Realisme was gewild in die 19de eeu en skilders het die Russiese identiteit vasgevang. Ander kunstenaars het gefokus op sosiale kritiek – hulle het die toestande van die armes uitgelig en die owerhede as karikature uitgebeeld. Ná die afskaffing van lyfeienskap in 1861 het sommige kunstenaars op menslike lyding gefokus. Dramatiese oomblike uit die geskiedenis is ook geskilder. Die Peredwizjniki (Swerwers) was 'n groep kunstenaars wat 'n kunsrigting begin het wat vry was van die beperkinge van die Kunsakademie. Hul skilderye het groot sosiale en politieke betekenis gehad. Van die bekendstes was Iwan Sjisjkin, Archip Koeindzji, Iwan Kramskoi, Wasili Polenof, Isaak Lewitan, Wasili Soerikof, [[Wiktor Wasnetsof]] en [[Ilja Repin]]. Teen die 1830's het die akademie kunstenaars soos Aleksander Iwanof en Karl Brioellof oorsee gestuur om kuns te bestudeer. Die Russiese avantgarde is 'n oorkoepelende term wat gebruik word vir die groot, invloedryke golf van [[modernisme|modernistiese]] kuns wat tussen 1890 en 1930 gedy het. Dit sluit in verskeie aparte, maar fyn verweefde kunsbewegings wat in dié tyd voorgekom het, soos neo-primitivisme, suprematisme, konstruktivisme, rayonisme en [[futurisme]]. Van die bekendste kunstenaars van dié tyd sluit in El Lissitzki, Kazimir Malewitsj, [[Wassily Kandinsky]], Wladimir Tatlin en Aleksander Rodtsjenko. Die Russiese avant-garde het sy hoogtepunt bereik in die tyd tussen die 1917-rewolusie en 1932. Hierna het die genre se idees begin bots met die sosialistiese realisme onder Stalin. Baie Sowjetkunstenaars het innovasie gekombineer met sosialistiese realisme, onder andere Ernst Neizwestni, Ilja Kabakof, Michail Sjemjakin, Erik Boelatof en Wera Moechina. Ander het patriotiese en anti-fascistiese onderwerpe geskilder. Gebeure in die Tweede Wêreldoorlog is veral baie patrioties uitgebeeld en ná die oorlog het beeldhouwerkers talle monumente vir die gesneuweldes geskep. In die 20ste eeu het baie Russiese kunstenaars in Wes-Europa gewerk. Mense soos Wassily Kandinsky, [[Marc Chagall]] en Naum Gabo se werke en idees is wêreldwyd opgeraap. Van hulle het in [[Parys]] en [[München]] studeer en dit het die impak van die Russiese kuns internasionaal laat versprei. === Sport === [[Lêer:Russia-Moldova (2).jpg|duimnael|links|Die [[Russiese nasionale sokkerspan]] in 2014]] [[Lêer:Georgia versus Russia at rugby.jpg|duimnael|[[Rugby]]wedstryd tussen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] in 2007]] [[Bandy]] is die nasionale [[sport]] van Rusland<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eng.tatar-inform.ru/news/2011/01/21/33986/ |title=Russian bandy players blessed for victory at world championship in Kazan |date=21 Januarie 2011 |publisher=Tatar-Inform |accessdate=31 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213431/http://eng.tatar-inform.ru/news/2011/01/21/33986/ |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en een van die gewildste sportsoorte in Rusland.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://old.rusbandy.ru/content.html@PageID=325 |title=XV чемпионат России по хоккею с мячом сезон 2006/07 г.г. |publisher=rusbandy.ru |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010164048/http://old.rusbandy.ru/content.html@PageID=325 |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is verwant aan [[yshokkie]], 'n ander gewilde sportsoort. Rusland is een van die suksesvolste lande in yshokkie met [[Kanada]] as hul sterkste mededinger. [[Sokker]] is ook een van Rusland se gewildste sportsoorte en die land het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] aangebied, die eerste in Rusland en Oos-Europa; dié toernooi is deur [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] gewen. Die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] het as voorbereiding hiervan gedien en is deur [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] gewen. Daarbenewens sal Rusland ook sommige van die [[UEFA Europa-beker]] in 2020 se wedstryde, wat regstreeks deur Europa beslis sal word, aanbied. Die Sowjetunie se nasionale sokkerspan was een van die suksesvolste tydens die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] asook die UEFA Europa-beker en hulle het die eerste Europese Sokkerkampioenskap van 1960 gewen. Die [[Russiese nasionale rugbyspan]] kon vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2019]] kwalifiseer, maar het tydens albei toernooie die groepfase op die laaste plek beëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Veral wedstryde teen die politieke aartsvyand [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] geniet groot aandag en word as 'n soort "Dawid teen Goliat" beskou, veral as gevolg van Georgië se sterk wenrekord teen die noordelike buurland. Sedert 2021 ding Rusland en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] om die Kiseleffbeker mee; dié beker is genoem na die hertog Pawel Kiseleff, 'n Rus wat die eerste grondwette van beide Wallachië en Moldawië (hedendaagse Roemenië en Moldowa) beïnvloed het.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://frr.ro/2021/03/03/cupa-kiseleff-trofeu-ce-va-fi-pus-in-joc-la-meciurile-dintre-romania-si-rusia/ |title=CUPA KISELEFF, TROFEU CE VA FI PUS ÎN JOC LA MECIURILE DINTRE ROMÂNIA ȘI RUSIA |publisher=Federația Română de Rugby |date=3 Maart 2021 |accessdate=20 Maart 2021}}</ref> Op die hoogtepunt van die Koue Oorlog is die [[Olimpiese Somerspele 1980]] in die Sowjetse hoofstad Moskou aangebied, wat deur verskeie [[Weste]]rse lande as gevolg van die Sowjetse inval in Afghanistan geboikot is. As reaksie hierop het die Sowjetunie en sy bondgenote die [[Olimpiese Somerspele 1984]] in [[Los Angeles]] geboikot. Sotsji het die [[Olimpiese Winterspele 2014]] (en aansluitend die [[Paralimpiese Winterspele 2014]]) gehuisves, waartydens die gasheer Rusland die meeste medaljes ingepalm het. Sedert 2014 word die [[Russiese Grand Prix]] as deel van die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap op die [[Sochi Autodrom]] rondom die Olimpiese Park in [[Sotsji]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russia secures 2014 grand prix deal |url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/31127.html |publisher=ESPN |date=14 Oktober 2010 |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506075724/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/31127.html |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Mediabedryf == === Medialandskap en vryheid van mening === [[Lêer:Medvedev - Russia Today 3.jpg|duimnael|Die voormalige Russiese president Dmitri Medwedef in die Washington-ateljee van Russia Today TV met Margarita Simonjan]] Die Russiese grondwet waarborg in hoofstuk 2, artikel 29 die vryheid van mening en spraak net soos mediavryheid, maar plaas tegelykertyd 'n verbod op propaganda en agitasie wat sosiale, rassistiese, nasionale en godsdienstige haat aanspoor en enige vorm van sensuur. Maar ondanks hierdie voorvereistes vir die vryheid van uitdrukking en 'n vrye perslandskap is daar steeds geen landswye uitsaaier wat onafhanklike verslaggewing en inligting oor regeringsake bied en kritiese kommentaar op die regeringsbeleid sou lewer nie. Sedert die ontbinding van die Sowjetunie en die stigting van die Russiese Federasie is volgens statistieke van die Russiese joernalistevereniging meer as 300 joernaliste vermoor. Die Moskouse Buro vir Menseregte berig dat net in 2009 57 joernaliste slagoffers van moordaanvalle geword het.<ref name="bpb/Hartwich 2011">{{de}} [http://www.bpb.de/themen/SRPOJ3,0,0,Die_Medienlandschaft_in_Russland.html ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb)/Inna Hartwich: Die Medienlandschaft in Russland. Das Wort und der Tod, 3 Februarie 2011'']</ref> {{Sienook|Lys van joernaliste wat in Rusland vermoor is}} === Die nasionale agentskap ''Roskomnadsor'' === [[Lêer:Emblem of Roskomnadzor.svg|duimnael|Kenteken van ''Roskomnadsor'']] In Maart 2007 het die destydse Russiese president Wladimir Poetin 'n nuwe nasionale agentskap, Roskomnadsor, in die lewe geroep wat toesig hou oor massamedia, kommunikasie en Rusland se kulturele erfenis. Dit is ondergeskik aan die premier. Alle media en kommunikasiemiddels, insluitende die internet en telekommunikasie met sy gesamentlike inhoud, word deur Roskomadsor gekontrolleer. Dié agentskap reik ook lisensies uit en onderhou 'n databank met persoonlike gegewens van Russiese burgers. Roskomnadsor is sodoende in staat om die internetgebruik van individue byna volledig te monitor. Volgens die Russiese perswet kan Roskomnadsor media oor hulle optrede vermaan – en 'n medium ná twee waarskuwings laat sluit. So is die dagblad ''[[Nowaja Gazeta]]'', wat in besit van die voormalige president Michail Gorbatsjof en die bankier Aleksander Lebedef is en vir sy kritiese houding teenoor die regering bekend staan, al verskeie kere onder druk geplaas. In die najaar van 2010 het Roskomnadsor gedreig om dié koerant se druklisensie te beëindig nadat dit 'n artikel uit die program van 'n neo-nazi-organisasie aangehaal het en weens die "verspreiding van ekstremistiese propaganda" gedagvaar is. Sedert 2001 is tien joernaliste, wat vir ''Nowaja Gazeta'' werksaam was, vermoor.<ref name="bpb/Hartwich 2011" /> === Media onder beheer van die staat, energiereuse en oligarge === [[Lêer:Zdanie tass.jpg|duimnael|Die hoofkwartier van ''Itar-Tass'', een van die beduidendste nuusagentskappe in Rusland, is in Moskou gesetel]] Roskomnadsor verskaf ook inligting oor die medialandskap in Rusland – so het die totale aantal media, wat deur die agentskap gelys, vroeg in 2011 66&nbsp;032 beloop, waarvan 5&nbsp;254 televisie-stasies, 3&nbsp;769 radiostasies, 28&nbsp;449 dagblaaie en 21&nbsp;572 tydskrifte. Die meeste media word deur die staat beheer, veral die groot nuusagentskappe en televisie-kanale. Die graad van beheer varieer grootliks.<ref name="bpb/Hartwich 2011" /> So word die dagblad ''Rossijskaja Gazeta'' met 'n sirkulasie van sowat 430&nbsp;000 eksemplare regstreeks deur die Russiese regering beheer en fungeer as 'n soort staatskoerant – alle wette en verordenings van die Moskouse regering word eers van krag nadat hulle in dié dagblad bekend gemaak is. Die uitgewery van ''Rossijskaja Gazeta'' word deur Aleksander Gorbenko bestuur, 'n Moskouse amptenaar wat toesig hou oor die regering se kontak met verslaggewers van massamedia. Ook die belangrikste Russiese nuusagentskap, ''Itar-Tass'', is in staatsbesit. Naas die staat oefen ook staatsondernemings of [[Russiese oligarg|oligarge]], wat as regeringsvriendelik bekend staan, kontrole oor media uit. ''Iswestija'', een van die oudste dagblaaie in die land met 'n sirkulasie van sowat 130&nbsp;000, is in besit van die Moskouse mediamaatskappy ''Gazprom-Media'' wat deel uitmaak van ''Gazprom'', die wêreld se grootste gasprodusent wat merendeels deur die Russiese staat beheer word. ''Gazprom-Media'' hou ook die meerderheid aandele in ander koerante, televisie- en radiostasies – waaronder ''NTW'' ("Onafhanklike Televisie"), wat oorspronklik in 1993 as privaat uitsaaier deur die oligarg Wladimir Goessinskij gestig is en in 2001 deur ''Gazprom'' oorgeneem is; ''Itogi'', 'n weekblad wat met opspraakwekkende verslae oor die oorlog in Tsjetsjnië bekendheid verwerf het; en die radiostasie ''Echo Moskwy'' ("Moskouse Eggo", waarin ''Gazprom'' 'n belang van 66 persent het) wat met kritiese joernalisme vereenselwig word. Die dagblad ''Kommersant'' (sirkulasie: 115&nbsp;000) is net soos die liberale internet-koerant ''gazeta.ru'' in besit van die miljardêr Alisjer Oesmanof, 'n mede-eienaar van die metaal- en mynboumaatskappy ''Metalloinvest'' en direkteur-generaal van ''Gazprominvestholding'', 'n dogtermaatskappy van ''Gazprom''. 'n Ander beduidende eienaar van media is ''WGTRK'', die "Al-Russiese staatsmaatskappy vir televisie en radio", met die uitsaaier ''Rossija'' (en tagtig TV-streekkanale), die radiostasie ''Radio Majak'' ("Radio Vuurtoring"), die nuusagentskap ''Ria Nowosti'' (met korrespondente in meer as veertig lande) en 'n aantal internet-koerante soos ''vesti.ru'' en ''strana.ru''. === Toegang tot die media === [[Lêer:Television Broadcasting Center of SPb 4.jpg|duimnael|Die uitsaaisentrum van 'n televisiekanaal in Sint Petersburg]] Die meeste Russe het maklike toegang tot die media – in stedelike gebiede is die meeste dagblaaie by nuusstalletjies verkrygbaar teen pryse van sowat ZAR 2 of meer. Koerantoutomate vergemaklik die koop van dagblaaie in Moskou se moltreinstasies. Opvallend is die afwesigheid van buitelandse media by nuusstalletjies. Volgens meningspeilings deur die Russiese WZIOM-instituut gee 95 persent van die Russiese bevolking die voorkeur aan televisie as hul hoofbron van inligting, maar slegs vyf persent aan koerante. Daar is 'n vinnig groeiende mark vir betaaltelevisie, met die satellietverspreider ''Tricolor'' as die belangrikste aanbieder. Die Russiese regering het 'n projek van stapel gestuur om toegang tot digitale televisie-ontvangs vir alle huishoudings te verseker.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1102275.stm ''BBC News – Russia country profile: Media'']</ref> Volgens die onafhanklike Lewada-sentrum in Moskou het sowat dertig persent van die bevolking toegang tot die internet wat as die liberaalste nuusmedium beskou word en 'n mediatuiste vir Russiese opposisiegroepe bied, alhoewel die agentskap Roskomnadsor toegang tot ongewenste webtuistes mag beperk. Die Russiese regering is van plan om toegang tot die net deur die uitbou van snelle internetverbindings te vergemaklik. Die staatsbeheerde televisiekanaal ''Perwyj Kanal'' ("Eerste kanaal") lok volgens ''mediaatlas.ru'' tans die meeste toeskouers – nog voor ''Rossija'' en ''NTW''. Wat gedrukte media betref, is die poniekoerant ''Moskowskij Kosmolets'' die gewildste (en goedkoopste) dagblad op die Russiese mark – met 'n leserstal van ongeveer 1,3 miljoen. Joernaliste kla soms dat die Russiese publiek onverskillig teenoor kwelvrae staan en dus ook nie belang stel in kritiese verslaggewing nie. So was daar gedurende Rusland se transformasie tot 'n demokratiese samelewing wél 'n fase wat deur die stigting van 'n verskeidenheid mediaondernemings (dikwels het oligarge meer as een mediamaatskappy besit) en kritiese joernalisme gekenmerk was. Die euforie van die vroeë 1990's het egter geleidelik plek gemaak vir 'n soort regeringsvriendelike joernalisme wat tipies was vir die Sowjet-tydperk, veral op Rusland se televisiekanale wat baie aandag aan die regering se standpunte gee en moontlik ook nog as spreekbuis vir invloedryke oligarge optree wat die Kremlin-beleid steun. Maar daar is baie kwelvrae waaroor die media heeltemal swyg.<ref name="bpb/Hartwich 2011" /> == Sien ook == * [[Portaal:Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leeswerk == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Russia|title=Russia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Julie 2023}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|title=Russia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Julie 2023}} ; Politiek ---- * {{en}} Kanet Roger E., ed. ''Russian Foreign Policy in the 21st Century'' (Palgrave Macmillan; 2011) == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Russia|Rusland}} {{Wikt|Rusland}} ; Russiese regering ---- * {{ru}} [http://www.gov.ru/ Amptelike webwerf van die Russiese regering] ; Media en nuusagentskappe ---- * {{en}} [http://en.rian.ru/ Russiese nuusagentskap "Ria Novosti"] ; Geskiedenis ---- * {{en}} [https://www.rbth.com/history/330627-rurik-dynasty-founded-russia-ruled-before-romanovs ''Russia Beyond: Who founded Russia and ruled it before the Romanovs?''] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Russia|Rusland}} ; Argitektuur ---- * {{en}} [https://www.uar.ru/en/ ''Union of Architects of Russia (UAR)''] ; Migrasie ---- * {{de}} [https://www.boell.de/de/navigation/promotionsfoerderung-7316.html ''Svetlana Boltovskaja, Heinrich-Böll-Stiftung: Afrikanische Diaspora in Russland (1985–2005): Selbst- und Fremdbilder''] ; Fotogalerye ---- * {{en}} [http://www.flickr.com/photos/tessekkur/sets/72157622223977430/ ''Foto's van Rusland op Flickr''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Rusland}} | Noord = [[Arktiese Oseaan]] ([[Barentssee]] • [[Karasee]] • [[Laptefsee]] • [[Oos-Siberiese See]] • [[Tsjoekotkasee]]) | Noordoos = [[Beringstraat]] • {{vlagland|Verenigde State}} ([[Alaska]]) • [[Beringsee]] | Oos = [[Stille Oseaan]] | Suidoos = [[See van Ochotsk]] • {{vlagland|Japan}} | Suid = {{vlagland|Georgië}} • {{vlagland|Azerbeidjan}} • [[Kaspiese See]] • {{vlagland|Kasakstan}} • {{vlagland|Volksrepubliek China}} • {{vlagland|Mongolië}} • {{vlagland|Volksrepubliek China}} • {{vlagland|Noord-Korea}} • [[See van Japan]] | Suidwes = [[Swartsee]] | Wes = {{vlagland|Finland}} • [[Golf van Finland]] • {{vlagland|Estland}} • {{vlagland|Letland}} • {{vlagland|Litaue}} • {{vlagland|Pole}} • {{vlagland|Wit-Rusland}} • {{vlagland|Oekraïne}} | Noordwes = {{vlagland|Noorweë}} • [[Arktiese Oseaan]] }} {{Lande van Asië}} {{Lande van Europa}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rusland| ]] bweazjsh169dlf5scldlt7vhgzkcxwg Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/15 November 4 10969 3372684 2977457 2026-11-15T10:00:07Z SpesBona 2720 + skakel 3372684 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:CPUs old.jpg|regs|100px|Microprocessors]] [[Lêer:HuJintaoPortrait.jpg|regs|100px|General Secretary Hu Jintao]] * [[1889]] – '''[[Deodoro da Fonseca]]''' werp [[Keiser]] [[Pedro II van Brasilië|Pedro II]] omver om die eerste [[President]] van die [[Brasilië|Eerste Republiek van Brasilië]] te word. * [[655]] – [[Oswiu van Northumbria]] verslaan en dood [[Penda van Mercia]] by die Slag van Winwaed in [[Middeleeue|Middeleeuse]] [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]]. [[Lêer:Flag of Brazil 15-19 November.svg|regs|125px|Tydelike Brasiliaanse Republikeinse Vlag, 15-19 November 1889.]] --> '''[[15 November]]''': [[Republiekdag]] in [[Brasilië]] ([[1889]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in die [[Staat Palestina]] ([[1988]]); Shichi-Go-San in [[Japan]]. [[Lêer:Churchhill 03.jpg|regs|125px|Winston Churchill in 1895.]] * [[1899]] – '''[[Winston Churchill]]''' word tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] by Chieveley in [[Natal (kolonie)|Natal]] deur [[Boere]]magte gevange geneem. * [[1920]] – Die eerste algemene vergadering van die [[Volkebond]] word in [[Genève]], [[Switserland]], gehou. * [[1971]] – [[Intel]] reik die wêreld se eerste [[mikroverwerker]], die 4004, uit. * [[1988]] – Die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie|PLO]] verklaar in [[Algiers]] die [[onafhanklikheid]] van die [[Staat Palestina]] met [[Jerusalem]] as sy [[hoofstad]]. * [[2002]] – [[Hu Jintao]] word algemene sekretaris van die [[Kommunistiese Party van China|Kommunistiese Party]] van [[Volksrepubliek China|China]]. jymp0efs6s5i4ytwad4epnd6n77t1b9 Venus 0 11019 3372658 3361931 2026-11-15T07:56:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372658 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die [[planeet]] Venus. Vir ander betekenisse van die naam, sien [[Venus (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #EEDC82 | name = Venus | symbol = [[Lêer:Venus symbol (bold).svg|24px|alt=♀|Venus se sterrekundige simbool]] | image = [[Lêer:Venus-real color.jpg|frameless|Die planeet Venus]] | caption = Venus, soos waargeneem deur die [[Mariner 10]]-wenteltuig. | orbit_ref = | epoch = [[J2000]] | aphelion = 108&nbsp;942&nbsp;109&nbsp;km<br />0.728&nbsp;231&nbsp;28&nbsp;AE | perihelion = 107&nbsp;476&nbsp;259&nbsp;km<br />0.718&nbsp;432&nbsp;70&nbsp;AE | semimajor = 108&nbsp;208&nbsp;930&nbsp;km<br />0.723&nbsp;332&nbsp;AE | eccentricity = 0.006&nbsp;8 | period = 224.700&nbsp;69 dae<br />0.615&nbsp;197&nbsp;0&nbsp;jare<br />1,92 Venus solar dae | synodic_period = 583.92 dae<ref name="nssdc">{{cite web |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html |title=Venus Fact Sheet |publisher=NASA |last=Williams |first=David R. |date=15 April 2005 |access-date=12 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013034227/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html |archive-date=13 Oktober 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Titan, Mars and Earth: Entropy Production by Latitudinal Heat Transport |author=Lorenz, Ralph D.; Lunine, Jonathan I.; Withers, Paul G.; McKay, Christopher P. |publisher=Ames Research Center, University of Arizona Lunar and Planetary Laboratory |url=http://sirius.bu.edu/withers/pppp/pdf/mepgrl2001.pdf |year=2001 |accessdate=2007-08-21 |format=PDF |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216060112/http://sirius.bu.edu/withers/pppp/pdf/mepgrl2001.pdf |url-status=dead}}</ref> | avg_speed = 35,02&nbsp;km/s | inclination = 3,394&nbsp;71° (tot [[Ekliptika]])<br />3,86° (tot die [[son]] se [[ewenaar]])<br />2.19° (tot onveranderbare vlakte)<ref name="meanplane">{{cite web | date = 2009-04-03 | title = The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter | url = http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif | accessdate = 2009-04-10 | archive-date = 2009-05-14 | archive-url = https://www.webcitation.org/5glwILykY?url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif | url-status = dead }} (gemaak met [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220235836/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=20 Desember 2008 }} geskryf deur Aldo Vitagliano)</ref> | asc_node = 76.670&nbsp;69° | arg_peri = 54.852&nbsp;29° | satellites = 0 | minorplanet = | physical_characteristics = yes | equatorial_radius = {{nowrap|6&nbsp;051,8 ± 1,0 km}}<br />(0,949&nbsp;9 [[Aarde]]s) | polar_radius = | flattening = 0 | surface_area = 4,60{{e|8}} km<sup>2</sup><br />(0,902 Aardes) | volume = 9,38{{e|11}}&nbsp;km<sup>3</sup><br />(0.866 Aardes) | mass = 4,868&nbsp;5{{e|24}} kg<br />(0,815 Aardes) | density = 5,204&nbsp;g/cm<sup>3</sup> | surface_grav = 8,87&nbsp;m/s<sup>2</sup><br />{{nowrap|0,904 ''g''}} | escape_velocity = 10,46&nbsp;km/s | sidereal_day = 243,018&nbsp;5&nbsp;dae | rot_velocity = 6,52 km/h<br />1,81 m/s | axial_tilt = 177,3°<ref name="nssdc" /> | right_asc_north_pole = {{nowrap|18 h 11 min 2 s}}<br />272,76°<ref name="iauwg_ccrsps2000"> {{cite web |title=Report on the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements of the planets and satellites |publisher=International Astronomical Union |year=2000 |url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |access-date=12 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070415125544/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |archive-date=15 April 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | declination = 67,16° | albedo = 0,67 (geometries)<ref name="MallamaVenus"> {{cite journal | last1 = Mallama | first1 = A. | last2 = Wang | first2 = D. | last3 = Howard | first3 = R.A. | title = Venus phase function and forward scattering from H2SO4 | journal = Icarus | volume = 182 | issue = 1 | pages = 10–22 | year = 2006 | doi = 10.1016/j.icarus.2005.12.014 | bibcode = 2006Icar..182...10M }}</ref><br />0,90 (Bond)<ref name="MallamaVenus" /> | magnitude = −4,9<ref name="MallamaSky">{{cite journal | last = Mallama | first = A. | title = Planetary magnitudes | journal = Sky and Telescope | volume = 121 | issue = 1 | pages = 51–56 | year = 2011 }}</ref><ref name="JPL-Horizons">{{cite web |date=2006-02-27 |title=HORIZONS Web-Interface for Venus (Major Body=299) |publisher=JPL Horizons On-Line Ephemeris System |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=299 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512175315/http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=299 |archive-date=2011-05-12 |url-status=live |accessdate=2010-11-28}}</ref> tot −3,8<ref name="ephemeris">{{cite web |last=Espenak |first=Fred |year=1996 |url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/venus2.html#ve2006 |title=Venus: Twelve year planetary ephemeris, 1995–2006 |work=NASA Reference Publication 1349 |publisher=NASA/Goddard Space Flight Center |access-date=20 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080323034850/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/venus2.html#ve2006 |archive-date=23 Maart 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | angular_size = {{nowrap|9,7"–66,0"}}<ref name="nssdc" /> | temperatures = yes | temp_name1 = [[Kelvin]] | mean_temp_1 = 735&nbsp;K<ref name="nssdc" /><ref name="nasa_venus">{{cite web | title = Venus: Facts & Figures | publisher = NASA | url = http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | accessdate = 2007-04-12 | archive-date = 2006-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060929003116/http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | url-status = dead }}</ref><ref name="compare">{{cite web |title=Space Topics: Compare the Planets: Mercury, Venus, Earth, The Moon, and Mars |publisher=Planetary Society |url=http://www.planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html |access-date=12 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714201600/http://www.planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html |archive-date=14 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | temp_name2 = [[Celsius]] | mean_temp_2 = 460&nbsp;°C | mean_name3 = [[Fahrenheit]] | mean_temp_3 = 860&nbsp;°F | atmosphere = yes | surface_pressure = 93&nbsp;bar<br />9,3&nbsp;MPa | atmosphere_composition = ~96,5% [[Koolstofdioksied]]<br /> ~3,5% [[Stikstof]]<br /> 0,015% [[Swaweldioksied]]<br /> 0,007% [[Argon]]<br /> 0,002% [[Water]]damp<br /> 0,001&nbsp;7% [[Stikstofmonoksied]]<br /> 0,001&nbsp;2% [[Helium]]<br /> 0,000&nbsp;7% [[Neon]]<br /> spore van [[Koolstofsulfied]]<br /> spore van [[Waterstofchloried]]<br /> spore van [[Waterstoffluoried]] }} '''Venus''' is die tweede [[planeet]] van die [[Son]] af. Dit is 'n [[Aardplaneet|rotsplaneet]] met die digste [[atmosfeer]] van al die rotsplanete in die [[Sonnestelsel]] en die enigste een met 'n massa en grootte van naby dié van sy buurman die [[Aarde]]. Dit wentel nader aan die Son as die Aarde en lyk van die Aarde af altyd of dit naby die Son is, as óf die "oggendster" óf die "aandster". Hoewel dieselfde vir [[Mercurius]] geld, lyk Venus baie prominenter, want dit is die helderste voorwerp in ons naglug buiten die Son en die [[Maan]].<ref name=Lawrence_2005/><ref name=Walker_2017/> Dit is selfs helderder as enige [[ster]]. Omdat hy so helder is, is Venus histories 'n algemene en belangrike voorwerp vir mense, beide in hulle [[kultuur]] en in [[sterrekunde]]. Venus het 'n swak [[magnetosfeer]] en 'n uiters dik atmosfeer van [[koolstofdioksied]] wat, tesame met sy planeetwye wolkkombers van [[swaelsuur]], 'n uiterse [[kweekhuiseffek]] veroorsaak. Dit lei tot 'n gemiddelde oppervlaktemperatuur van 737&nbsp;K (464&nbsp;°C) en 'n verpletterende [[druk]] van 92 keer dié van die Aarde by seevlak. Dit verander die lug in 'n oorkritieke [[vloeistof]], terwyl die druk, [[temperatuur]] en straling by hoogtes van 50&nbsp;km bo die oppervlak baie soos die Aarde s'n is. Toestande wat dalk gunstig vir [[lewe]] op Venus is, is in sy wolklae geïdentifiseer: Onlangse navorsing het aanduidings, maar nie oortuigende bewyse nie, gevind vir lewe op die planeet. Venus kon vroeg in sy geskiedenis vloeibare oppervlakwater gehad het, moontlik genoeg om oseane te vorm, maar 'n wegholkweekhuiseffek het eindelik alle water laat verdamp, en dit is toe deur die [[sonwind]] die ruimte ingedra.<ref name="Jakosky"/><ref name="Hashimoto_et_al_2008"/><ref name=Shiga_2007/> Venus het vermoedelik 'n [[Planeetkern|kern]], [[Mantel (geologie)|mantel]] en [[Kors (geologie)|kors]], waarvan laasgenoemde interne hitte deur [[Vulkaan|vulkanisme]] vrystel. Dit hervorm die oppervlak deur dit te hernu in plaas van deur [[plaattektoniek]]. Op 26 Oktober 2023 is die resultate van 'n studie egter bekend gemaak waarvolgens Venus in antieke tye plaattektoniek en gunstiger omstadighede vir lewe kon gehad het.<ref name="NYT-20231026"/><ref name="NA-20231026" /> Venus is een van twee planete in die Sonnestelsel wat nie [[natuurlike satelliet]]e, of mane, het nie.<ref name=NASA_2019/> Venus se rotasie is deur die sterk strome en sleuring van sy atmosfeer verlangsaam en omgekeer in 'n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde]] beweging. Dié rotasie – tesame met die 224,7 aarddae wat dit Venus neem om 'n volle omwenteling om die Son te voltooi ('n Venusjaar) en 'n Venusdag van 117 aarddae – lei daartoe dat 'n Venusjaar net minder as twee Venusdae lank is. Venus en die Aarde se [[Wentelbaan|wentelbane]] is die naaste aan mekaar van al die planete: Hulle sinodiese periode (die tyd tussen [[Konjunksie (sterrekunde)|konjunksies]]) is 1,6 jaar. In 1961 het Venus die teiken van [[Wenera 1]], die eerste interplanetêre vlug in die mens se geskiedenis, geword. Daarna het ander noodsaaklike interplanetêre eerstes gevolg, soos die eerste sagte landing op 'n ander planeet ([[Wenera 7]], 1970). Dié tuie het dit duidelik gemaak dat 'n uiterse kweekhuiseffek onleefbare oppervlaktoestande geskep het, 'n feit wat die mens meer geleer het in sy voorspellings van [[aardverwarming]].<ref name="Newitz 2013"/><ref name="Dorminey 2018"/> Dié bewyse het die mens laat afsien van [[wetenskapsfiksie]]-idees dat Venus bewoonbaar is of selfs bewoon word. Tog is voorstelle vir nog vlugte gedoen, óf as verbyvlugte óf vir 'n [[swaartekragslinger]] vir vlugte na [[Mars]] óf om Venus se atmosfeer binne te gaan en op veilige afstande bo die oppervlak te bly waar toestande meer met dié op Aarde ooreenstem. ==Fisiese eienskappe== [[Beeld:Terrestrial planet sizes2.jpg|thumb|links|Venus se grootte in vergelyking met dié van die ander rotsplanete (van links: Mercurius, Venus, Aarde en Mars; volgens hulle afstand van die Son af).]] Venus is een van vier [[aardplanete]] in die Sonnestelsel, wat beteken hulle het 'n rotsagtige oppervlak soos die Aarde. Sy grootte en massa stem baie ooreen met dié van die Aarde en dit word dikwels beskryf as die Aarde se "suster" of "tweeling".<ref name= "Lopes_Gregg_2004"/> Venus is feitlik sferies vanweë sy stadige rotasie.<ref name="Venus"/> Dit het 'n deursnee van 12&nbsp;103,6&nbsp;km – net 638,4&nbsp;km kleiner as die Aarde s'n – en sy massa is 81,5% dié van die Aarde. Toestande op Venus se oppervlak verskil drasties van dié op die Aarde s'n omdat sy digte atmosfeer uit 96,5% koolstofdioksied bestaan; die grootste deel van die ander 3,5% is [[stikstof]].<ref name=Darling_Venus/> Die oppervlakdruk is 9,3&nbsp;[[Pascal|megapascal]] (93&nbsp;[[bar]]) en die gemiddelde oppervlaktemperatuur 737&nbsp;K (464&nbsp;°C), ver bo die [[kritieke punt]] van enige van die komponente. Dit maak die oppervlakatmosfeer 'n oorkritieke vloeistof van hoofsaaklik oorkritieke koolstofdioksied en die res oorkritieke stikstof. ===Atmosfeer en klimaat=== [[Beeld:Venus - December 23 2016.png|thumb|links|Die wolkstruktuur van Venus se atmosfeer, moontlik danksy [[ultraviolet]]fotografie.]] Venus het 'n digte atmosfeer van sowat 96,5% [[koolstofdioksied]] en 3,5% [[stikstof]] – albei kom as 'n oorkritieke vloeistof op die planeet se oppervlak voor met 'n digtheid van 6,5% dié van [[water]] –<ref name="u3r1a">{{cite journal |last1=Lebonnois |first1=Sebastien |last2=Schubert |first2=Gerald |title=The deep atmosphere of Venus and the possible role of density-driven separation of CO2 and N2 |journal=Nature Geoscience |publisher=Springer Science and Business Media LLC |volume=10 |issue=7 |date=2017-06-26 |issn=1752-0894 |doi=10.1038/ngeo2971 |pages=473–477 |bibcode=2017NatGe..10..473L |s2cid=133864520 |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01635402/file/deepatm_persp_rev2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504081028/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01635402/file/deepatm_persp_rev2.pdf |archive-date=2019-05-04 |url-status=live}}</ref> en spore van ander gasse soos [[swaeldioksied]].<ref name="SolarSystemEncyclopedia"/> Die atmosfeer se massa is 92 keer dié van die Aarde, terwyl die druk op sy oppervlak sowat 93 keer dié van die Aarde is: 'n druk gelyk aan dié van sowat 1&nbsp;km onder die Aarde se oseane. Die digtheid op die oppervlak is 65&nbsp;kg/m<sup>3</sup>, 6,5% dié van water<ref name="u3r1a"/> of 50 keer so dig as die Aarde se atmosfeer by 293&nbsp;K (20&nbsp;°C) by seevlak. Die atmosfeer met sy groot hoeveelheid CO<sub>2</sub> skep die sterkste [[kweekhuiseffek]] in die Sonnestelsel en oppervlaktemperature van sowat 735&nbsp;K (462&nbsp;°C).<ref name="nasa_venus" /><ref name=CWRU_2006/> Venus se oppervlak is dus warmer as dié van [[Mercurius]] met sy minimum oppervlaktemperatuur van 53&nbsp;K ({{nowrap|-220&nbsp;°C}}) en sy maksimum van 700&nbsp;K (427&nbsp;°C),<ref name=Lewis_2004/><ref name=Prockter_2005/> al is Venus byna twee keer so ver van die Son af as Mercurius en kry dit net 25% van Mercurius se sonuitstraling. Vanweë Venus se wegholkweekhuiseffek het wetenskaplikes soos [[Carl Sagan]] dit as 'n waarskuwing geïdentifiseer vir klimaatsverandering op Aarde.<ref name="Newitz 2013"/><ref name="Dorminey 2018">{{cite web |last=Dorminey |first=Bruce |title=Galaxy May Be Littered With Dead Aliens Blindsided By Natural Climate Change |website=Forbes |date=2018-12-31 |url=https://www.forbes.com/sites/brucedorminey/2018/12/31/galaxy-may-be-littered-with-dead-aliens-blindsided-by-natural-climate-change/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421081834/https://www.forbes.com/sites/brucedorminey/2018/12/31/galaxy-may-be-littered-with-dead-aliens-blindsided-by-natural-climate-change/ |archive-date=2023-04-21 |url-status=live |access-date=2023-04-21}}</ref> {|class="wikitable floatleft" style="font-size: 100%; margin-right: 1em;" |+ Venus se temperatuur<ref name=Weather/> |- ! Tipe || Oppervlak-<br />temperatuur |- | Maksimum || 482&nbsp;°C |- | Normaal || 453&nbsp;°C |- | Minimum || 438&nbsp;°C |} Venus se atmosfeer is ryk aan oer-[[edelgas]]se in vergelyking met dié van die Aarde.<ref name=Halliday_2020/> Dit dui daarop dat Venus vroeg in sy evolusie van die Aarde afgewyk het. 'n Ongewone groot [[komeet]]botsing<ref name=Owen_et_al_1992/> of die akkresie van 'n primêre atmosfeer van die sonnewel met 'n groter massa<ref name=Pepin_1991/> is al voorgestel om die voorkoms van dié edelgasse te verduidelik. Studies dui daarop dat Venus sa atmosfeer miljarde jare gelede baie meer soos die vroeë Aarde s'n gelyk het en dat daar aansienlike hoeveelhede vloeibare water op sy oppervlak kon gewees het.<ref name="Ernst 2022">{{cite web |last=Ernst |first=Richard |title=Venus was once more Earth-like, but climate change made it uninhabitable |website=The Conversation |date=2022-11-03 |url=http://theconversation.com/venus-was-once-more-earth-like-but-climate-change-made-it-uninhabitable-150445 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421033219/http://theconversation.com/venus-was-once-more-earth-like-but-climate-change-made-it-uninhabitable-150445 |archive-date=2023-04-21 |url-status=live |access-date=2023-04-21}}</ref><ref name="Way Del Genio 2020 p.">{{cite journal | last1=Way | first1=M. J. | last2=Del Genio | first2=Anthony D. | title=Venusian Habitable Climate Scenarios: Modeling Venus Through Time and Applications to Slowly Rotating Venus‐Like Exoplanets | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | publisher=American Geophysical Union (AGU) | volume=125 | issue=5 | year=2020 | issn=2169-9097 | doi=10.1029/2019je006276 | arxiv=2003.05704 | bibcode=2020JGRE..12506276W }}</ref><ref name="Way Del Genio Kiang Sohl 2016 pp. 8376–8383">{{cite journal | last1=Way | first1=M. J. | last2=Del Genio | first2=Anthony D. | last3=Kiang | first3=Nancy Y. | last4=Sohl | first4=Linda E. | last5=Grinspoon | first5=David H. | last6=Aleinov | first6=Igor | last7=Kelley | first7=Maxwell | last8=Clune | first8=Thomas | title=Was Venus the first habitable world of our solar system? | journal=Geophysical Research Letters | publisher=American Geophysical Union (AGU) | volume=43 | issue=16 | date=2016-08-28 | issn=0094-8276 | doi=10.1002/2016gl069790 | pages=8376–8383| pmid=28408771 | pmc=5385710 | arxiv=1608.00706 | bibcode=2016GeoRL..43.8376W }}</ref> Ná 'n tydperk van 600 miljoen tot miljarde jare<ref name="baas39_540"/> kon die groter wordende [[ligsterkte]] van die Son en moontlik groot [[Vulkaan|vulkaniese uitbarstings]] gelei het tot die verdamping van dié water en die vernietiging van die atmosfeer.<ref name="Steigerwald 2022">{{cite web |last=Steigerwald |first=Bill |title=NASA Study: Massive Volcanism May Have Altered Ancient Venus' Climate |website=NASA |date=2022-11-02 |url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/venus-volcanic-climate-change |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024072153/http://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/venus-volcanic-climate-change |archive-date=2026-10-24 |url-status=live |access-date=2023-05-05}}</ref> 'n Wegholkweekhuiseffek het ontstaan toe 'n kritieke vlak van kweekhuisgasse (insluitende water) tot die atmosfeer gevoeg is.<ref name="Kasting"/> Hoewel die toestande op Venus enige aardagtige lewe wat voor dié tydperk kon bestaan het, onmoontlik maak, is daar spekulasie dat lewe in Venus se boonste wolklae voorkom, by 50&nbsp;km van die oppervlak of hoër, waar die toestande die meeste soos die Aarde s'n is in die Sonnestelsel.<ref name="Tillman 2018">{{cite web |last=Tillman |first=Nola Taylor |title=Venus' Atmosphere: Composition, Climate and Weather |website=Space.com |date=2018-10-18 |url=https://www.space.com/18527-venus-atmosphere.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509122404/https://www.space.com/18527-venus-atmosphere.html |archive-date=2023-05-09 |url-status=live |access-date=2023-05-09}}</ref> Temperature wissel hier tussen 303 en 353&nbsp;K (30 en 80&nbsp;°C) en die druk en straling is dieselfde as op die aarde se oppervlak, maar met suurwolke en die baie CO<sub>2</sub> in die lug.<ref name=Mullen_2002/><ref name=Landis_2003/><ref name="Cockell1999"/> Die beweerde waarneming van 'n [[absorpsielyn]] van [[fosfien]] in Venus se atmosfeer, met geen bekende pad vir abiotiese produksie nie, het in September 2020 gelei tot spekulasies dat lewe tans in die atmosfeer kan bestaan.<ref name=Drake_2020/><ref name=Greaves_et_al_2020/> Latere navorsing het die spektroskopiese teken wat as fosfien vertolk is, aan swaeldioksied toegeskryf,<ref name=Lincowski_et_al_2021/> of bevind dat daar geen absorpsielyn is nie.<ref name=Beall_2020/><ref name=Snellan_et_al_2020/> [[Beeld:11214 2023 956 Fig6 HTML.webp|thumb|Soorte wolklae op Venus, sowel as temperatuur- en drukveranderings volgens hoogte in die atmosfeer.]] Hittetraagheid en die oordrag van hitte deur winde in die laer atmosfeer bring mee dat Venus se oppervlaktemperatuur nie baie verskil tussen die halfrond wat na die Son wys en die een wat wegwys nie, ondanks Venus se stadige rotasie. Winde op die oppervlak is stadig en waai teen net 'n paar kilometer per uur, maar vanweë die hoë digtheid van die atmosfeer naby die oppervlak oefen hulle 'n aansienlike groot krag uit teen enige versperrings, en vervoer stof en klippies oor die oppervlak. Dit alleen sou dit moeilik vir iemand maak om daar te loop, selfs sonder die hitte, druk en gebrek aan [[suurstof]].<ref name=Moshkin_et_al_1979/> Bo die digte laag CO<sub>2</sub> is dik wolke, wat hoofsaaklik uit swaelsuur bestaan. Ook sowat 1% [[Yster(III)chloried|ysterchloried]] kom in die wolke voor.<ref name="kras006"/><ref name=Krasnopolsky_2006/> Ander moontlike komponente van die wolkdeeltjies is [[ystersulfaat]], [[aluminiumchloried]] en [[fosforpentoksied]]. Wolke by verskillende hoogtes het verskillende samestellings en deeltjiegroottes.<ref name="kras006"/> Die wolke weerkaats, nes 'n dik wolkkombers oor die Aarde,<ref name="Siegel 2021">{{cite web |last=Siegel |first=Ethan |title=This Is Why Venus Is The Brightest, Most Extreme Planet We Can See |website=Forbes |date=2021-07-14 |url=https://www.forbes.com/sites/startswithabang/2021/07/14/this-is-why-venus-is-the-brightest-most-extreme-planet-we-can-see/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611202129/https://www.forbes.com/sites/startswithabang/2021/07/14/this-is-why-venus-is-the-brightest-most-extreme-planet-we-can-see/ |archive-date=2023-06-11 |url-status=live |access-date=2023-06-11}}</ref> sowat 70% van die sonlig wat daarop val terug die ruimte in.<ref name="Davis 2021">{{cite web |last=Davis |first=Margaret |title=Why Is Venus So Bright? Here's How Its Proximity to Earth, Highly Reflected Clouds Affects It |website=Science Times |date=2021-07-14 |url=https://www.sciencetimes.com/articles/32272/20210714/why-venus-bright-heres-proximity-earth-highly-reflected-clouds-affects.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213203042/https://www.sciencetimes.com/articles/32272/20210714/why-venus-bright-heres-proximity-earth-highly-reflected-clouds-affects.htm |archive-date=2022-12-13 |url-status=live |access-date=2023-06-11}}</ref> Omdat hulle die hele planeet bedek, voorkom hulle dat Venus se oppervlak gesien kan word. Die permanente wolkbedekking beteken dat hoewel Venus nader as die Aarde aan die Son is, dit minder sonlig op die grond kry: Net 10% van die sonlig bereik die oppervlak.<ref name="ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs 2012">{{cite web |title=Venus and Earth: worlds apart – Transit of Venus blog |website=ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs |date=2012-05-31 |url=https://blogs.esa.int/venustransit/2012/05/31/venus-and-earth-worlds-apart/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611201608/https://blogs.esa.int/venustransit/2012/05/31/venus-and-earth-worlds-apart/ |archive-date=2023-06-11 |url-status=live |access-date=2023-06-11}}</ref> Sterk winde van 300&nbsp;km/h waai hoog in die wolke en beweeg omtrent elke vier tot vyf aarddae om die planeet.<ref name=Rossow_et_al_1990/> Winde op Venus waai tot 60 keer so vinnig as wat sy rotasie is, terwyl die Aarde se vinnigste winde net 10-20% sy rotasiespoed is.<ref name="science328"/> Ook die temperatuur by Venus se ewenaar en pole is taamlik dieselfde.<ref name="fact"/><ref name=Lorenz_et_al_2001/> Venus se klein [[ashelling]] van minder as 3°, in vergelyking met die 23° van die Aarde, sorg ook vir klein seisoenale temperatuurverskille.<ref name=NASA_Seasons/> Hoogte is een van die min faktore wat Venus se temperature beïnvloed. Die hoogste punt op Venus, [[Maxwell Montes]], is dus die koelste plek op die planeet, met 'n temperatuur van sowat 655&nbsp;K (380&nbsp;°C) en 'n atmosfeerdruk van sowat 4,5&nbsp;MPa (45&nbsp;bar).<ref name="Basilevsky_2003"/><ref name="McGill_2010"/> ===Geografie=== [[Beeld:2438_pioneer_venus_map_of_venus.jpg|thumb|'n Kleurgekodeerde hoogtekaart van Venus, met die hoër terrae-"kontinente" in geel.]] Venus se oppervlak was 'n onderwerp van spekulasie totdat sommige van sy geheime in die 20ste eeu deur [[planetologie]] onthul is. [[Wenera-ruimteprogram|Wenera]]landingstuie het in 1975 en 1982 foto's teruggestuur van 'n oppervlak bedek met [[sediment]] en relatief hoekige [[klip]]pe.<ref name=Mueller_2014/> In 1990-'91 het die [[Magellanruimtetuig]] die oppervlak in besonderhede gekarteer. Die grond wys tekens van uitgebreide vulkanisme, en die [[swael]] in die atmosfeer kan daarop dui dat daar onlangs uitbarstings was.<ref name=Esposito_1984/><ref name=Bullock_Grinspoon_2001/> Sowat 80% van Venus se oppervlak is bedek met gladde vulkaanvlaktes. Sowat 70% is vlaktes met riwwe en 10% gladde of lobvormige vlaktes.<ref name=Basilevsky_Head_1995/> Die res is twee hoogland-"kontinente", een in die noordelike halfrond en die ander net suid van die ewenaar. Die noordelike kontinent is genoem na [[Isjtar]], die [[Babilonië|Babiloniese godin]] van die liefde, en is omtrent twee keer so groot soos [[Australië]]. Maxwell Montes, die hoogste berg op die planeet, is op Ishtar Terra geleë. Sy piek steek 11&nbsp;km bo Venus se oppervlak uit.<ref name="planetology"/> Die suidelike kontinent is Aphrodite Terra, genoem na [[Afrodite]], die [[Griekse mitologie|Griekse godin]] van die liefde; dit is die grootste een van die twee en omtrent so groot soos [[Suid-Amerika]].<ref name="Kaufmann"/> Hoekom daar geen tekens van [[lawa]]vloei naby enige van die sigbare [[kaldera]]s is nie bly 'n raaisel. Die planeet het min [[slagkrater]]s en dit wys die oppervlak is redelik jonk: 300&nbsp;miljoen tot 600&nbsp;miljoen jaar oud.<ref name="Nimmo98" /><ref name="Strom1994" /> Venus het 'n paar unieke oppervlakeienskappe benewens die slagkraters, berge en valleie wat gewoonlik op rotsplanete aangetref word. Onder hulle is vulkaanverskynsels met plat bokante, bekend as "farra", wat amper soos [[pannekoek]]e lyk en in grootte wissel van 20 tot 50&nbsp;km breed en van 100 tot 1&nbsp;000&nbsp;m hoog; steragtige breukverskynsels, wat "novas" genoem word; verskynsels met beide straalvormige en konsentriese breuke wat soos spinnerakke lyk; en "koronas", ronde ringvormige breuke wat soms deur 'n laagte omring word. Dié eienskappe het 'n vulkaniese oorsprong.<ref name="Frankel"/> Die meeste oppervlakverskynsels op Venus is na geskiedkundige of mitologiese vroue genoem.<ref name=Batson_Russell_1991/> Uitsonderings is Maxwell Montes, wat na die Skotse teoretiese fisikus [[James Clerk Maxwell]] genoem is, en die hooglandstreke Alpha Regio, Beta Regio en Ovda Regio. Laasgenoemde drie het name gekry voordat die huidige stelsel aanvaar is deur die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]], wat planetêre name reguleer.<ref name="jpl-magellan"/> Sekere eienskappe van Venus, soos die tektoniese verskynsels wat "tessera-terreine" genoem word, vereis die teenwoordigheid van wateroseane en plaattektoniek, wat aandui bewoonbare toestande met groot waterliggame het vroeër in 'n stadium op Venus voorgekom.<ref name="Petkowski Seager 2021">{{cite web | last1=Petkowski | first1=Dr. Janusz | last2=Seager | first2=Prof. Sara | title=Did Venus ever have oceans? - MIT | website=Venus Cloud Life - MIT | date=2021-11-18 | url=https://venuscloudlife.com/are-venus-cloud-layers-too-dry-for-life/ | access-date=2023-04-13 | archive-date=2023-04-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230413112527/https://venuscloudlife.com/are-venus-cloud-layers-too-dry-for-life/ | url-status=dead }}</ref> Die aard van tessera-terreine is egter glad nie seker nie.<ref name=Gilmore_et_al_2017/> Die resultate van studies wat op 26 Oktober 2023 aangekondig is, stel vir die eerste keer voor dat dit lyk of Venus in antieke tye plaattektoniek kon gehad en dus lewensvorme kon onderhou het.<ref name="NYT-20231026">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Billions of Years Ago, Venus May Have Had a Key Earthlike Feature - A new study makes the case that the solar system's hellish second planet once may have had plate tectonics that could have made it more hospitable to life. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/26/science/venus-plate-tectonics-life.html |date=26 October 2023 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20231026181052/https://www.nytimes.com/2023/10/26/science/venus-plate-tectonics-life.html |archive-date=26 October 2023 |access-date=27 October 2023 }}</ref><ref name="NA-20231026">{{cite journal |author=Weller, Matthew B. |display-authors=et al. |title=Venus's atmospheric nitrogen explained by ancient plate tectonics |url=https://www.nature.com/articles/s41550-023-02102-w |date=26 October 2023 |journal=Nature Astronomy |pages=1–9 |doi=10.1038/s41550-023-02102-w |bibcode=2023NatAs.tmp....6W |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20231027132655/https://www.nature.com/articles/s41550-023-02102-w |archive-date=27 October 2023 |access-date=27 October 2023 }}</ref> ====Vulkanisme==== [[Beeld:PIA00084 Eistla region pancake volcanoes.jpg|thumb|links|'n Radarmosaïek van twee pannekoekkoepels in Venus se Eistla-streek. Hulle is 65&nbsp;km breed en minder as 1&nbsp;km hoog.]] 'n Groot deel van Venus se oppervlak is skynbaar deur [[Vulkaan|vulkanisme]] gevorm. Die planeet het 'n paar keer soveel vulkane as die Aarde: 167 groot vulkane is meer as 100&nbsp;km breed. Die enigste vulkaankompleks van dié grootte op Aarde is die [[Hawaii (eiland)|Groot Eiland]] van [[Hawaii]].<ref name="Frankel" />{{rp|154}} Meer as 85&nbsp;000 vulkane op Venus is geïdentifiseer en gekarteer.<ref>{{cite web |title=A new catalog pinpoints volcanic cones in the best available surface images of Venus – those gathered 30 years ago by NASA's Magellan spacecraft. |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/85000-volcanoes-mapped-on-venus |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416223821/https://skyandtelescope.org/astronomy-news/85000-volcanoes-mapped-on-venus |archive-date=16 April 2023 |url-status=live |website=skyandtelescope.org |access-date=16 April 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Hahn |first1=Rebecca M. |last2=Byrne |first2=Paul K. |title=A Morphological and Spatial Analysis of Volcanoes on Venus |journal=Journal of Geophysical Research: Planets |date=April 2023 |volume=128 |issue=4 |pages=e2023JE007753 |doi=10.1029/2023JE007753 |bibcode=2023JGRE..12807753H }}</ref> Dit is nie omdat Venus vulkanies aktiewer as die Aarde is nie, maar omdat sy kors ouer is en nie aan dieselfde [[erosie]]prosesse onderworpe is nie. Die Aarde se oseaankors word voortdurend by die grense van die tektoniese plate deur [[subduksie]] hersirkuleer en is gemiddeld sowat 100&nbsp;miljoen jaar oud.<ref name=Karttunen_et_al_2007/> Venus se oppervlak deerenteen word geraam op 300&nbsp;miljoen tot 600&nbsp;miljoen jaar oud.<ref name="Nimmo98" /><ref name="Frankel" /> Verskeie bewyse toon vulkanisme vind steeds op Venus plaas. Konsentrasies van [[swaeldioksied]] in die boonste aftmosfeer het tussen 1978 en 1986 met 'n faktor van 10 gedaal, in 2006 gestyg en daarna weer 10-voudig afgeneem.<ref name="ESA_2012-12-03"/> Dit beteken vlakke is verskeie kere deur groot vulkaniese uitbarstings opgestoot.<ref name=Glaze_1999/><ref name="Marcq2012"/> Daar is al voorgestel [[weerlig]] op Venus kan ontstaan vanweë vulkaniese aktiwiteit. In Januarie 2020 het sterrekundiges bewyse gerapporteer wat aandui Venus is tans vulkanies aktief, veral vanweë die opsporing van [[olivien]], 'n vulkaniese produk wat vinnig op die planeet se oppervlak sal verweer.<ref name="NYT-20200109"/><ref name="SCI-20200103"/> Dié groot vulkaniese aktiwiteit word aangevuur deur 'n superwarm binnekant, wat volgens modelle verduidelik kan word aan die hand van energieke botsings toe die planeet nog jonk was. Botsings sou 'n veel groter snelheid as op Aarde gehad het, want Venus se wentelspoed is vinniger omdat hy nader aan die Son is en omdat liggame groter wenteleksentrisiteite sou moes gehad het om met die planeet te bots.<ref>{{Verwys web |url=https://www.sci.news/space/venus-volcanism-12114.html |titel=Early, Energetic Collisions Could Have Fueled Venus Volcanism: Study {{!}} Sci.News |webwerf=www.sci.news |argief-url=https://web.archive.org/web/20251114020851/https://www.sci.news/space/venus-volcanism-12114.html |argiefdatum=14 November 2025 |url-status=lewendig}}</ref> In 2008 en 2009 het die Venus Express die eerste keer regstreekse bewyse van deurlopende vulkaanaktiwiteit op die planeet gevind, in die vorm van vier kortstondige infrarooiwarmkolle in die skeurgebied bekend as Ganis Chasma,<ref name="USGS_Ganis_Chasma"/> naby die [[skildvulkaan]] [[Maat Mons]]. Drie van die kolle is in meer as een opvolgende wenteling waargeneem. Die kolle verteenwoordig vermoedelik [[lawa]] wat pas deur vulkaanuitbarstings vrygelaat is.<ref name="Lakdawalla2015"/><ref name="ESA_2015-06-18"/> Die temperatuur is nie bekend nie, want die grootte van die warmkolle kon nie gemeet word nie; dit was waarskynlik sowat 800 tot 1&nbsp;100&nbsp;K (527-827&nbsp;°C) in vergelyking met die normale temperatuur van 740&nbsp;K (467&nbsp;°C).<ref name="Shalygin2015"/> In 2023 het wetenskaplikes weer topografiese foto's van die Maat Mons-streek bestudeer wat deur die Magellanruimtetuig geneem is. Deur middel van rekenaarsimulasies is bepaal die topografie het gedurende 'n tydperk van agt maande verander. Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat dit deur aktiewe vulkanisme veroorsaak is.<ref>{{cite web | title=Why the Discovery of an Active Volcano on Venus Matters | last=Kluger | first=Jeffrey | url=https://time.com/6264160/why-volcanoes-on-venus-matter/ | publisher=Time | date=17 March 2023 | access-date=19 March 2023 | archive-date=19 Maart 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230319022005/https://time.com/6264160/why-volcanoes-on-venus-matter/ | url-status=dead }}</ref> ====Kraters==== [[Beeld:PIA00103 Venus - 3-D Perspective View of Lavinia Planitia.jpg|thumb|[[Slagkrater]]s op Venus se oppervlak, in vals kleur.]] Sowat 1&nbsp;000 [[slagkrater]]s is eweredig oor Venus se oppervlak versprei. Op ander liggame met kraters, soos die Aarde en [[Maan]], toon kraters 'n verskeidenheid stadiums van degradasie. Op die Maan word degradasie deur daaropvolgende botsings veroorsaak en op Aarde deur reën- en winderosie. Op Venus is 85% van die kraters in 'n ongerepte toestand. Die hoeveelheid kraters, tesame met hulle goed bewaarde toestand, dui daarop dat die planeet se oppervlak hersikleer is in 'n voorval 300&nbsp;miljoen tot 600&nbsp;miljoen jaar gelede,<ref name="Nimmo98" /><ref name="Strom1994"/> gevolg deur 'n afname in vulkanisme.<ref name=Romeo_Turcotte_2018/> Terwyl die Aarde se kors in voortdurende beweging is, is Venus vermoedelik nie in staat om so 'n proses te onderhou nie. Sonder plaattektoniek om hitte uit sy mantel te verloor, ondergaan Venus 'n sikliese proses waarin manteltemperature styg totdat dit 'n kritieke vlak bereik wat die kors verswak. Dan, oor 'n tydperk van sowat 100&nbsp;miljoen jaar, kom subduksie op 'n enorme skaal voor en word die kors hersikleer.<ref name="Frankel" /> Kraters op Venus wissel van 3 tot 280&nbsp;km breed. Geen kraters is kleiner as 3&nbsp;km nie vanweë die invloed van die digte atmosfeer op inkomende voorwerpe. Voorwerpe met minder as 'n sekere [[kinetiese energie]] word so deur die atmosfeer vertraag dat hulle nie 'n slagkrater vorm nie.<ref name=Herrick_Phillips_1993/> Inkomende projektiele wat kleiner as 50&nbsp;m breed is, sal in die atmosfeer opbreek en uitbrand voordat hulle die grond bereik.<ref name=Morrison_Owens_2003/> ===Interne struktuur=== [[Beeld:InteriorOfVenus-af.svg|thumb|Die [[Planetêre differensiasie|gedifferensieerde]] struktuur van Venus.]] Min is bekend oor die interne struktuur van Venus.<ref name="goettel"/> Die ooreenkoms in die grootte en digtheid tussen Venus en die Aarde dui daarop dat hulle dieselfde interne struktuur het: 'n kern, mantel en kors. Nes met die Aarde die geval is, is Venus se kern waarskynlik minstens gedeeltelik vloeistof, want die twee planete het teen omtrent dieselfde tempo verkoel,<ref name=Faure_Mensing_2007/> hoewel 'n heeltemal soliede kern nie uitgesluit kan word nie.<ref name=Dumoulin2017/> Die grootste verskil tussen die twee planete is die gebrek aan bewyse van plaattektoniek op Venus, moontlik omdat sy kors te sterk is om te sak sonder water om dit minder viskeus te maak. Dit veroorsaak verminderde hitteverlies en voorkom dat die planeet afkoel. Dit is 'n waarskynlike verduideliking vir 'n gebrek aan 'n intern opgewekte [[magneetveld]].<ref name=Nimmo_2002/> In plaas daarvan kan Venus dalk sy interne hitte verloor in periodieke groot oppervlakvernuwingsvoorvalle.<ref name="Nimmo98"/> ===Magneetveld en kern=== In 1967 het [[Wenera 4]] gevind Venus se magneetveld is baie swakker as die Aarde s'n. Die magneetveld word opgewek deur 'n wisselwerking tussen die [[ionosfeer]] en die [[sonwind]],<ref name=Eroshenko_et_al_1969/><ref name=Kivelson_Russell_1995/> eerder as deur 'n interne [[Dinamoteorie|dinamo]], soos in die Aarde se kern. Venus se klein [[magnetosfeer]] verskaf min beskerming aan die atmosfeer teen son- en [[kosmiese straling]]. Dit bereik eers op hoogtes van 54 tot 48&nbsp;km dieselfde vlakke as op Aarde.<ref name="Patel Mason Nordheim Dartnell 2022 p=114796">{{cite journal | last1=Patel | first1=M.R. | last2=Mason | first2=J.P. | last3=Nordheim | first3=T.A. | last4=Dartnell | first4=L.R. | title=Constraints on a potential aerial biosphere on Venus: II. Ultraviolet radiation | journal=Icarus | publisher=Elsevier BV | volume=373 | year=2022 | issn=0019-1035 | doi=10.1016/j.icarus.2021.114796 | page=114796| bibcode=2022Icar..37314796P | doi-access=free }}</ref><ref name="Herbst Banjac Atri Nordheim 2019 p=A15">{{cite journal | last1=Herbst | first1=Konstantin | last2=Banjac | first2=Saša | last3=Atri | first3=Dimitra | last4=Nordheim | first4=Tom A. | title=Revisiting the cosmic-ray induced Venusian radiation dose in the context of habitability | journal=Astronomy & Astrophysics | publisher=EDP Sciences | volume=633 | date=2019-12-24 | issn=0004-6361 | doi=10.1051/0004-6361/201936968 | page=A15| arxiv=1911.12788 | bibcode=2020A&A...633A..15H | s2cid=208513344 }}</ref> Die gebrek aan 'n werklike magneetveld op Venus was verbasend, omdat dit byna net so groot soos die Aarde is en na verwagting 'n dinamo in sy kern gehad het. 'n Dinamo vereis drie dinge: 'n geleidende vloeistof, rotasie en [[konveksie]]. Die kern is vermoedelik elektries geleidend en, hoewel sy rotasie dikwels as te stadig beskou word, wys simulasies dit is vinnig genoeg om 'n dinamo te skep.<ref name=Luhmann_Russell_2006/><ref name=Stevenson_2003/> Dit dui aan die dinamo is afwesig weens Venus se gebrek aan konveksie in sy kern. Op Aarde kom konveksie voor in die vloeibare buitenste deel van die kern omdat die onderste deel van die vloeistof baie warmer as die bokant is. Op Venus kon 'n oppervlakvernuwingsvoorval die plaattektoniek laat ophou werk het en gelei het tot 'n verlaagde hittevloed deur die kors. Dié isolasie-effek sou veroorsaak het dat die mantel se temperatuur toeneem en so die hittevloed uit die kern verminder. Geen interne dinamo is dus beskikbaar om 'n magneetveld aan te dryf nie. In plaas daarvan herverhit die hitte van die kern die kors.<ref name="nimmo02"/> Een moontlikheid is dat Venus geen soliede kern het nie,<ref name=Konopliv_Yoder_1996/> of dat sy kern nie afkoel nie sodat die hele vloeibare deel van die kern min of meer dieselfde temperatuur het. Nog 'n moontlikheid is dat sy kern reeds heeltemal solied is. Die toestand van die kern hang in 'n groot mate af van die konsentrasie [[swael]], wat tans onbekend is.<ref name="nimmo02" /> Die swak magnetosfeer om Venus beteken daar is 'n regstreekse wisselwerking tussen die sonwind en die planeet se buitenste atmosfeer. Hier word ione van waterstof en suurstof geskep deur die dissosiasie van watermolekules van [[ultraviolet]]straling. Die sonwind verskaf dan energie wat sommige van dié ione genoeg snelheid gee om uit Venus as swaartekragveld te ontsnap. Dié erosieproses lei tot die bestendige verlies van waterstof-, helium- en suurstofione met 'n klein massa, terwyl molekules met 'n groter massa, soos koolstofdioksied, meer geneig is om agter te bly. Die atmosferiese erosie deur die sonwind kon gelei het tot die verlies van die meeste van Venus se water in die eerste miljard jaar nadat dit gevorm het.<ref name="nature450_7170_629"/> Die planeet kon ook vir die eerste 2&nbsp;miljard tot 3&nbsp;miljard jaar van sy bestaan 'n dinamo behou het, sodat die waterverlies meer onlangs voorgekom het.<ref name="O'Rourke_et_al_2019"/> ==Wentelbaan en rotasie== [[Beeld:Solar system orrery inner planets.gif|thumb|Venus is die tweede planeet van die Son af en voltooi 'n wentelbaan in sowat 224 aarddae.]] Venus wentel om die Son op 'n afstand van sowat 0,72&nbsp;[[AE]] (108&nbsp;miljoen&nbsp;km) en voltooi elke 224,7 dae 'n wentelbaan. Hoewel al die planete se wentelbane ovaalvormig is, is Venus s'n die naaste aan rond, met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van minder as 0,01.<ref name="fact" /> Simulasies van die vroeë Sonnestelsel se dinamika wys die eksentrisiteit van Venus se wentelbaan was dalk groter in die verlede, met waardes van tot 0,31.<ref name="psj_1_42"/> Alle planete in die Sonnestelsel wentel antikloksgewys om die Son soos van die Aarde se Noordpool af gesien. Die meeste planete roteer ook antikloksgewys om hulle as, maar Venus roteer kloksgewys (in 'n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde rigting]]) een keer elke 243 aarddae: die stadigste rotasie van enige planeet. Omdat die planeet vertraag word deur sy atmosferiese stroming, wissel die lengte van die dag ook met tot 20 minute.<ref name="EarthSky Updates on your cosmos and world 2021">{{cite web |title=The length of a day on Venus is always changing - Space |website=EarthSky |date=2021-05-05 |url=https://earthsky.org/space/venus-length-of-day-spin-rate-axial-tilt-radio-waves/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428232110/https://earthsky.org/space/venus-length-of-day-spin-rate-axial-tilt-radio-waves/ |archive-date=2023-04-28 |url-status=live |access-date=2023-04-28}}</ref> Venus se [[ewenaar]] roteer teen 6,52&nbsp;km/h, terwyl die Aarde s'n teen 1&nbsp;674,4 km/h roteer.<ref name=Bakich_2000/> Een Venusjaar is sowat 1,92 van die planeet se [[Sinodiese dag|sinodiese dae]] (son-dae).<ref name="compare"/> Vir 'n waarnemer op Venus sal die Son in die weste opkom en in die ooste ondergaan,<ref name="compare" /> hoewel die planeet se ondeursigtige wolke sal keer dat 'n mens op die oppervlak die Son daardeur sien.<ref name=Brunier_2002/> Venus het geen [[natuurlike satelliet]]e, of mane, nie.<ref name="icarus202"/> Dit het verskeie [[Trojaan (sterrekunde)|trojane]]: die [[kammasatelliet]] {{mp|2002 VE|68}}<ref name=Mikkola_et_al_2004/><ref name=Carlos_De_la_Fuente_Marcos_2012/> en nog twee tydelike trojane, {{mp|2001 CK|32}} en {{mp|2012 XE|133}}.<ref name="dynamics"/> In die 17de eeu het [[Giovanni Domenico Cassini|Giovanni Cassini]] gerapporteer 'n maan wentel om Venus, en dit is "Neith" genoem. Verskeie ander waarnemings van mane is oor die volgende 200 jaar gedoen, maar daar is vasgestel die meeste was [[ster]]re in die omgewing. Die rede dat Venus nie mane het nie kan die uitwerking van sterk songetye wees wat groot satelliete naby die binneste planete kan destabiliseer.<ref name="icarus202" /> Venus se wentelruimte bevat 'n stofringwolk.<ref name="Frazier 2021"/> Dit kon veroorsaak gewees het deur óf [[asteroïde]]s wat agter Venus aanbeweeg het<ref name="Garner 2019"/> óf interplanetêre stof wat in golwe gemigreer het óf die oorblyfsels van die Sonnestelsel se oorspronklike [[sirkumstellêre skyf]] wat die planeetstelsel gevorm het.<ref name="Rehm 2021"/> ==Waarneming== [[Beeld:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|Venus, regs in die middel, is van die Aarde af altyd helderder as enige ander planeet of ster. Jupiter is aan die bokant van die foto sigbaar.]] [[Beeld:Phases Venus.jpg|thumb|Die fases van Venus en veranderings van sy skynbare deursnee.]] Met die blote oog is Venus 'n wit punt lig wat helderder as enige ander planeet of ster buiten die Son is.<ref name=Dickinson_1998/> Die planeet se gemiddelde [[skynbare magnitude]] is {{nowrap|-4,14}} met 'n standaardafwyking van 0,31.<ref name="Mallama_and_Hilton" /> Die helderste magnitude kom voor tydens die "halffase" sowat 'n maand voor of ná 'n [[Konjunksie (sterrekunde)|binnekonjunksie]]. Venus word dowwer tot 'n magnitude van sowat -3 wanneer die Son se lig van agter af skyn.<ref name="MallamaSky" /> Die planeet is helder genoeg om in die dag te sien,<ref name=Flanders_2011/> maar is beter sigbaar wanneer die Son laag aan die horison sit of ondergaan. As 'n planeet wat nader aan die Son as die Aarde is, lê dit altyd binne sowat 47° van die Son af.<ref name="ephemeris"/> Venus "steek die Aarde verby" elke 584 dae terwyl dit om die Son wentel.<ref name="fact" /> Terwyl dit gebeur, verander dit van die "aandster" in die "oggendster", wat voor sonsopkoms sigbaar is. Hoewel Mercurius, die ander planeet nader aan die Son, dikwels moeilik in die skemerlig te sien is, is dit byna onmoontlik om Venus mis te kyk wanneer dit op sy helderste is. Omdat dit so helder is, word Venus dikwels verkeerdelik aangemeld as 'n "[[vreemde vlieënde voorwerp]]".<ref name=ASP_2021/> ===Fases=== Terwyl dit om die Son wentel, gaan Venus, deur 'n teleskoop gesien, deur fases soos die [[Maan]]. Die planeet lyk soos 'n klein, "vol" skyf wanneer dit met 'n buitekonjunksie aan die ander kant van die Son is. Dit is as 'n groter "kwartfase" te sien by sy maksimum [[Elongasie (sterrekunde)|elongasie]] van die Son, en dan lyk dit op sy helderste in die naglug. Die planeet het 'n groter "halfvorm" deur teleskope as dit aan die nabykant tussen die Aarde en die Son deurbeweeg. Dit lyk op sy grootste tydens sy "nuwe fase", wanneer dit tussen die Aarde en die Son by 'n binnekonjunksie is. Sy atmosfeer is deur teleskope sigbaar danksy die halo van sonlig wat om dit gebreek word.<ref name="ephemeris" /> ===Dagligverskynings=== Wanneer Venus helder genoeg is, met genoeg hoekafstand van die Son af, is dit maklik helder oordag met die blote oog te sien.<ref>{{Cite web |title=Viewing Venus in Broad Daylight |url=https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717023808/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ |archive-date=2023-07-17 |url-status=live |access-date=2023-07-17 |website=www.fourmilab.ch}}</ref> [[Edmund Halley]] het sy maksimum blote-ooghelderheid in 1716 bereken, toe baie Londenaars ontstel is deur sy verskyning in die daglig. Die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte]] het eenkeer 'n dagligverskyning van die planeet gesien terwyl hy op 'n onthaal in [[Luxemburg]] was.<ref name=Chatfield_2015/> Nog 'n historiese dagligverskyning van die planeet het plaasgevind tydens die inhuldiging van die Amerikaanse president [[Abraham Lincoln]] op 4 Maart 1865 in Washington, D.C.<ref name=Gaherty_2012/> [[Beeld:Transit of Venus viewed in Wagga Wagga (2).jpg|links|thumb|Die [[Oorgang (sterrekunde)|oorgang]] van Venus in 2012, deur 'n teleskoop op 'n wit kaart geprojekteer.]] ===Oorgange=== 'n [[Oorgang (sterrekunde)|Oorgang]] van Venus is wanneer Venus, soos van die Aarde af gesien, voor die Son verbybeweeg tydens sy [[Konjunksie (sterrekunde)|binnekonjunksie]]. Omdat Venus se wentelbaan effens skuins teenoor dié van die Aarde lê, is daar nie 'n oorgang van Venus tydens die meeste binnekonjunksies, wat elke 1,6&nbsp;jaar plaasvind, nie. Venus beleef net 'n oorgang bo die Aarde wanneer 'n binnekonjunksie plaasvind tydens sommige dae in Junie of Desember, die tyd wanneer die twee planete se wentelbane in 'n reguit lyn met die Son lê.<ref name="NASA 2004">{{cite web |title=2004 and 2012 Transits of Venus |website=NASA |date=2004-06-08 |url=https://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/venus0412.html#:~:text=Transits%20of%20Venus%20are%20only,121.5%2C%208%20and%20105.5%20years. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502134029/https://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/venus0412.html#:~:text=Transits%20of%20Venus%20are%20only,121.5%2C%208%20and%20105.5%20years. |archive-date=2023-05-02 |url-status=live |access-date=2023-05-02}}</ref> Dit lei daartoe dat Venus net 'n oorgang beleef in siklusse van 243 jaar elk: elke 8, 105,5, 8 en 121,5 jaar. Net sewe oorgange van Venus is tot dusver waargeneem, want die voorkoms daarvan is in 1621 deur [[Johannes Kepler]] bereken. Kaptein [[James Cook]] het in 1768 na [[Tahiti]] geseil om die derde waargenome oorgang van Venus te sien, en dit het eindelik gelei tot die verkenning van die ooskus van [[Australië]].<ref name=Hornsby_1771/><ref name=Woolley_1969/> Die laaste oorgange van Venus agt jaar uitmekaar was in Junie 2004 en Junie 2012 en die voriges in Desember 1874 en Desember 1882. Die volgende sodanige oorgange sal in Desember 2117 en Desember 2125 voorkom.<ref name=Espenak_2004/> ===Verkenning=== Die mens se eerste interplanetêre ruimtevlug was in 1961, toe die [[Sowjetunie]] se [[Wenera&nbsp;1]] na Venus gevlieg het.<ref name="mitchell_1"/> Dit het egter later op pad soontoe kontak verloor. Die eerste suksesvolle interplanetêre sending was dus die [[VSA]] se [[Mariner&nbsp;2]]-sending na Venus. Dit was op 14&nbsp;Desember 1962 altesaam 34&nbsp;833&nbsp;km bo die oppervlak en het data oor die planeet se atmosfeer versamel.<ref name=Mayer_et_al_1958/><ref name=NASA_1962/> [[Radar]]waarnemings van Venus is in die 1960's die eerste keer gedoen en het die eerste inligting verskaf oor die planeet se rotasieperiode.<ref name=Goldstein_Carpenter_1963/> [[Beeld:Foto de Venera 9.png|thumb|upright=2|Die eerste duidelike 180-graad-panorama van Venus, en van enige planeet buiten die Aarde. (Sowjetse Wenera&nbsp;9-landingstuig).]] [[Wenera-ruimteprogram|Wenera&nbsp;3]], wat in 1966 gelanseer is, was die mens se eerste ruimte- en landingstuig wat 'n ander [[hemelliggaam]] buiten die Maan bereik en daarteen gebots het. Dit kon nie data terugbring nie, want dit het op Venus se oppervlak neergestort. In 1967 is Wenera&nbsp;4 gelanseer. Dit het wetenskapeksperimente in Venus se atmosfeer uitgevoer voordat dit ook neergestort het. Wenera&nbsp;4 het gewys die oppervlaktemperatuur is warmer as wat Mariner&nbsp;2 bereken het (byna 500&nbsp;°C), vasgestel die atmosfeer was 95% koolstofdioksied en gevind Venus se atmosfeer was baie digter as wat Wenera se ontwerpers verwag het.<ref name="mitchell_2"/> In 'n vroeë voorbeeld van ruimtesamewerking, is die data van Wenera&nbsp;4 en [[Mariner&nbsp;5]] van 1967 saamgevoeg en deur 'n gesamentlike span van Amerika en die Sowjetunie ontleed.<ref name=COSPAR_Group_VII_1969/> Op 15 Desember 1970 was Wenera&nbsp;7 die eerste ruimtetuig wat 'n sagte landing op 'n ander planeet uitgevoer en data van daar af na die Aarde teruggestuur het.<ref name=Time_1971/> In 1974 het Mariner&nbsp;10 verby Venus gevlieg op pad na Mercurius en ultratvioletfoto's van die wolke geneem. Daarop is die buitengewone windsnelhede in Venus se atmosfeer gesien. Dit was die heel eerste [[swaartekragslinger]], 'n metode wat deur latere tuie gebruik sou word. Radarwaarnemings in die 1970's het vir die eerste keer besonderhede van Venus se oppervlak onthul. Radiogolfpulse is na die planeet gestuur en die eggo's het twee hoogs weerkaatsende gebiede onthul wat "Alpha Regio" en "Beta Regio" genoem is. Die waarnemings het ook 'n helder streek onthul wat op berge dui, en dit is "Maxwell Montes" genoem.<ref name=Campbell_et_al_1976/> [[Beeld:VenusLanderTopo.png|thumb|240p|'n Globale topografiese kaart van Venus, met alle landingsplekke aangedui.]] In 1975 het die Sowjetse [[Wenera 9|Wenera&nbsp;9-]] en [[Wenera 10|Wenera&nbsp;10]]-landingstuie die eerste foto's van Venus se oppervlak teruggestuur. Dit was swart-wit-foto's. [[Nasa]] het nog data bekom met die Pioneer&nbsp;Venus-projek, wat bestaan het uit twee aparte sendings:<ref name=Colin_Hall_1977/> die Pioneer&nbsp;Venus-multituig en Pioneer&nbsp;Venus-wenteltuig, wat tussen 1978 en 1992 om Venus gewentel het.<ref name=Williams_2005/> In 1982 het [[Wenera 13|Wenera&nbsp;13]] en [[Wenera 14|Wenera&nbsp;14]] die eerste kleurfoto's van die oppervlak geneem. [[Wenera 15|Wenera&nbsp;15]] en [[Wenera 16|Wenera&nbsp;16]] het tussen 1983 en 1984 gedetailleerde kartering van 25% van Venus se oppervlak gedoen, en daarna het die baie suksesvolle Wenera-program tot 'n einde gekom.<ref name=Greeley_Batson_2007/> In 1985 het die [[Wega-ruimteprogram]] met sy Wega&nbsp;1- en Wega&nbsp;2-sendings die laaste tuie na Venus vervoer wat die atmosfeer sou binnedring, asook die heel eerste buiteaardse aërobotte. Tussen 1990 en 1994 het die [[Magellanruimtetuig]] om Venus gewentel en die oppervlak gekarteer. Verder het tuie soos [[Galileo-ruimtesending|Galileo]] (1990),<ref name="PDS Atmospheres Node 1989">{{cite web |title=Welcome to the Galileo Orbiter Archive Page |website=PDS Atmospheres Node |date=1989-10-18 |url=https://pds-atmospheres.nmsu.edu/data_and_services/atmospheres_data/Galileo/galileo_orbiter.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411212904/https://pds-atmospheres.nmsu.edu/data_and_services/atmospheres_data/Galileo/galileo_orbiter.html |archive-date=2023-04-11 |url-status=live |access-date=2023-04-11}}</ref> [[Cassini–Huygens]] (1998/'99) en MESSENGER (2006/'07) verbyvlugte van Venus gedoen op pad na ander bestemmings. In April 2006 het die [[ESA]] se Venus Express in 'n wentelbaan om Venus gegaan. Dit het waarnemings sonder presedent van Venus se atmosfeer verskaf. Die ESA het dit tot in Januarie 2015 in sy wentelbaan gehou.<ref name=Howell_2014/> In 2010 het die eerste suksesvolle interplanetêre sonseilruimtetuig, IKAROS, na Venus gevlieg vir 'n verbyvlug. Teen 2023 was daar net een aktiewe sending na Venus: [[Japan]] se Akatsuki. Dit het in op 7 Desember 2015 in 'n wentelbaan gegaan. ==In die kultuur== [[Beeld:Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|Venus word net regs van die groot sipresboom uitgebeeld in [[Vincent van Gogh]] se skildery van 1889 ''[[Die Sterrenag]]''.<ref>{{cite journal|last1=Whitney|first1=Charles A.|title=The Skies of Vincent van Gogh|url=https://archive.org/details/art-history_1986-09_9_3/page/356|journal=Art History|date=September 1986|volume=9|issue=3 |page=356|doi=10.1111/j.1467-8365.1986.tb00206.x}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Boime|first1=Albert|title=Van Gogh's ''Starry Night'': A History of Matter and a Matter of History|url=http://www.albertboime.com/Articles/Dec1984.pdf|journal=Arts Magazine|date=December 1984|page=88|access-date=28 July 2018|archive-date=23 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123150057/http://www.albertboime.com/Articles/Dec1984.pdf|url-status=dead}}</ref>]] Venus is 'n primêre verskynsel in die naglug en speel dus deur die hele geskiedenis en in verskeie kulture 'n belangrike rol in [[mitologie]], [[astrologie]] en [[fiksie]]. Die [[Afrikaans]]e naam van die planeet was die oorspronklike [[Antieke Rome|antieke Romeinse]] naam daarvan. Die Romeine het Venus genoem na hulle [[Venus (mitologie)|godin van liefde]], wat geskoei was op die [[Griekse mitologie|Griekse godin]] van liefde, [[Afrodite]].<ref name="Getty">{{cite web |title=Aphrodite and the Gods of Love: Roman Venus (Getty Villa Exhibitions) |website=Getty |url=https://www.getty.edu/art/exhibitions/aphrodite/venus.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412080715/https://www.getty.edu/art/exhibitions/aphrodite/venus.html |archive-date=2023-04-12 |url-status=live |access-date=2023-04-15}}</ref> Sy was weer gebaseer op die ooreenstemmende [[Mesopotamiese mitologie|Mesopotamiese godin]] Inanna (wat [[Isjtar]] was in die godsdiens van die [[Akkadiese Ryk]]). Hulle is almal met die planeet verbind.<ref name="Nemet-Nejat"/><ref name="Green1992"/> Die weekdag [[Vrydag]] is genoem na die [[Germaanse mitologie|Germaanse godin]] [[Frigg]], wat met die Romeinse godin Venus verbind is. [[Beeld:Kudurru Melishipak Louvre Sb23 n02.jpg|thumb|Die agtpuntster is 'n simbool wat in sommige kulture vir Venus gebruik word. Hier is die agtpuntster die Ster van Isjtar, die Babiloniese godin, langs die sonskyf van haar broer, [[Sjamasj]], en die skedelmaan van hulle vader, [[Nanna|Sin]], op 'n grensklip van die Babiloniese koning Meli-Sjipak II uit die 12de eeu v.C.]] Verskeie gesange bring lof aan Inanna in haar rol as die godin van die planeet Venus.<ref name=Cooley/><ref name="Green1992"/><ref name="Nemet-Nejat"/> Die teologieprofessor Jeffrey Cooley meen Inanna se bewegings in baie mites kan ooreenstem met die bewegings van die planeet Venus in die lug.<ref name=Cooley/> Die afgebroke bewegings van Venus hou verband met die mitologie sowel as Inanna se dubbele aard.<ref name=Cooley/> In ''Inanna se afdaling na die onderwêreld'' is Inanna in staat om, anders as enige ander god, na die onderwêreld af te daal en weer na die hemel terug te keer. Dit lyk of die planeet Venus 'n soortgelyke afdaling ondergaan deur in die weste onder te gaan en weer in die ooste op te kom.<ref name=Cooley/> In ''Inanna en Sjoekaletoeda'' word beskryf hoe Sjoekaletoeda die hemel bespied op soek na Inanna; hy bespied waarskynlik die oostelike en westelike horisonne.<ref name="Cooley2"/> In dieselfde mite maak Ianna, op soek na haar aanvaller, self verskeie bewegings wat ooreenstem met die bewegings van Venus in die lug.<ref name=Cooley/> Die [[antieke Egipte]]nare en [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] het moontlik teen die 2de millennium&nbsp;v.C., of op die laatste teen die [[Laat Tydperk van Antieke Egipte|Laat Tydperk]], onder die invloed van Mesopotamië geweet die oggendster en aandster is dieselfde liggaam.<ref name="Parker 1974">{{cite journal | last=Parker | first=R. A. | title=Ancient Egyptian Astronomy | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences | publisher=The Royal Society | volume=276 | issue=1257 | year=1974 | issn=0080-4614 | jstor=74274 | pages=51–65 | doi=10.1098/rsta.1974.0009 | bibcode=1974RSPTA.276...51P | s2cid=120565237 }}</ref><ref name="Quack 2019">{{citation | last=Quack | first=Joachim Friedrich | title=Oxford Research Encyclopedia of Planetary Science | chapter=The Planets in Ancient Egypt | publisher=Oxford University Press | date=2019-05-23 | doi=10.1093/acrefore/9780190647926.013.61 | isbn=978-0-19-064792-6 }}</ref> Die Egiptenare het die oggendster as ''Tioumoutiri'' en die aandster as ''Ouaiti'' geken.<ref name=Cattermole_Moore_1997/> Klassieke digters soos [[Homeros]], [[Sapfo]], [[Ovidius]] en [[Vergilius]] het van die ster en sy lig geskryf.<ref name=Atsma/> Digters soos [[William Blake]], [[Robert Frost]], [[Alfred Tennyson]] en [[William Wordsworth]] het odes daaraan geskryf.<ref name=Sobel_2005/> In [[Indië]] is Shukra Graha ("die planeet Shukra") na die magtige sint Shukra genoem. ''Shukra'', wat in die Indiese [[Vediese tydperk|Vediese astrologie]]<ref name="bhalla06"/> gebruik word, beteken in [[Sanskrit]] "duidelik, rein, helder". Venus is in [[Indonesies]] en [[Maleisies]] bekend as ''Kejora''. In [[Chinees]] word die planeet ''Jīn-xīng'' (金星), die "goue planeet" of die "metaalelement", genoem. In moderne Chinees, [[Japannees]], [[Koreaans]] en [[Viëtnamees]] word daar letterlik na die planeet verwys as die "metaalster" (Chinees: 金星), geskoei op die [[Wu Xing|vyf elemente]].<ref name=De_Groot_1912/><ref name=Crump_1992/><ref name=Hulbert_1909/><ref name=VOER/> Die [[Maja]] het Venus as die belangrikste hemelliggaam naas die Son en Maan beskou. Hulle het dit genoem ''Chac ek'',<ref name="Volume 7 of Mayan studies"/> of ''Noh Ek''<nowiki>'</nowiki>, "die Groot Ster".<ref name="Milbrath"/> Venus se siklusse was belangrik vir hulle kalender. ===Simbole=== [[Beeld:Venus symbol (planetary color).svg|links|frameless|upright=0.35]] Die [[sterrekundige simbool]] van 'n sirkel met 'n klein kruis daaronder is die sogenaamde Venussimbool, wat sy naam gekry het van die gebruik daarvan in astrologie. Die simbool is van antieke Griekse oorsprong, en is meer dikwels die simbool van vroulikheid,<ref name="Schott 2005 pp. 1509–1510">{{cite journal | last=Schott | first=G D | title=Sex symbols ancient and modern: their origins and iconography on the pedigree | journal=BMJ | volume=331 | issue=7531 | date=2005-12-22 | issn=0959-8138 | doi=10.1136/bmj.331.7531.1509 | pages=1509–1510| pmid=16373733 | pmc=1322246 }}</ref> terwyl die Marssimbool vir manlikheid gebruik word. Dié tekens beskryf mans en vrou stereotipies as so verskillend dat 'n mens kan sê hulle kom van verskillende planete. Dié idee is veral in 1992 gewild gemaak deur die boek ''Men Are from Mars, Women Are from Venus''.<ref name="Brammer 2020">{{cite web |last=Brammer |first=John Paul |title=Love/Hate Reads: 'Men Are From Mars, Women Are From Venus,' Revisited |website=VICE |date=2020-02-10 |url=https://www.vice.com/en/article/n7j3nm/lovehate-reads-men-are-from-mars-women-are-from-venus-revisited |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417234135/https://www.vice.com/en/article/n7j3nm/lovehate-reads-men-are-from-mars-women-are-from-venus-revisited |archive-date=2023-04-17 |url-status=live |access-date=2023-04-17}}</ref><ref name="Morin 2016">{{cite web |last=Morin |first=Amy |title=Why The Mars And Venus Conversations Must End: The Truth About Gender Differences In The Workplace |website=Forbes |date=2016-08-19 |url=https://www.forbes.com/sites/amymorin/2016/08/19/why-the-mars-and-venus-conversations-must-end-the-truth-about-gender-differences-in-the-workplace/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417234136/https://www.forbes.com/sites/amymorin/2016/08/19/why-the-mars-and-venus-conversations-must-end-the-truth-about-gender-differences-in-the-workplace/ |archive-date=2023-04-17 |url-status=live |access-date=2023-04-17}}</ref> Baie ander simbole word ook vir Venus gebruik, soos dié van die ster (byvoorbeeld die Ster van Isjtar). ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name=Walker_2017>{{cite web | title=Viewing Venus in Broad Daylight | first=John | last=Walker | work=Fourmilab Switzerland | access-date=19 April 2017 | archive-date=29 March 2017 | url=http://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170329024632/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | url-status=live }}</ref> <ref name=Lawrence_2005>{{cite web | title=In Search of the Venusian Shadow | last=Lawrence | first=Pete | date=2005 | website=Digitalsky.org.uk | access-date=13 June 2012 | url=http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-date=11 June 2012 }}</ref> <ref name="Mallama_and_Hilton">{{cite journal | title=Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=James L. | last2=Hilton | journal=Astronomy and Computing | volume=25 | pages=10–24 | date=October 2018 | doi=10.1016/j.ascom.2018.08.002 | s2cid=69912809 | bibcode=2018A&C....25...10M | arxiv=1808.01973 }}</ref> <ref name="Hashimoto_et_al_2008">{{cite journal | title=Felsic highland crust on Venus suggested by Galileo Near-Infrared Mapping Spectrometer data | last1=Hashimoto | first1=George L. | last2=Roos-Serote | first2=Maarten | last3=Sugita | first3=Seiji | last4=Gilmore | first4=Martha S. | last5=Kamp | first5=Lucas W. | last6=Carlson | first6=Robert W. | last7=Baines | first7=Kevin H. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | publisher=Advancing Earth and Space Science | volume=113 | issue=E5 | date=31 December 2008 | bibcode=2008JGRE..113.0B24H | s2cid=45474562 | doi=10.1029/2008JE003134 | doi-access=free}}</ref> <ref name=Shiga_2007>{{cite web |title=Did Venus's ancient oceans incubate life? |first=David |last=Shiga |work=New Scientist |date=10 October 2007 |url=https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html |access-date=17 September 2017 |archive-date=23 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150523232735/https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html |url-status=live}}</ref> <ref name="Jakosky">{{cite book | title=The New Solar System | last=Jakosky |first=Bruce M. | chapter=Atmospheres of the Terrestrial Planets | editor1-last=Beatty | editor1-first=J. Kelly | editor2-last=Petersen | editor2-first=Carolyn Collins | editor3-last=Chaikin | editor3-first=Andrew | edition=4th | date=1999 | pages=175–200 | location=Boston |publisher=Sky Publishing | isbn=978-0-933346-86-4 |oclc=39464951}}</ref> <ref name=NASA_2019>{{Cite web | title=Moons | website=NASA Solar System Exploration | url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/overview | access-date=2019-08-26 | archive-date=19 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191019012033/https://solarsystem.nasa.gov/moons/overview/ | url-status=live}}</ref> <ref name= "Lopes_Gregg_2004">{{cite book |title=Volcanic worlds: exploring the Solar System's volcanoes | last1=Lopes | first1=Rosaly M. C. | last2=Gregg | first2=Tracy K. P. | date=2004 | page=61 | publisher=Springer Publishing | isbn=978-3-540-00431-8 }}</ref> <ref name=Darling_Venus>{{cite encyclopedia | title=Venus | encyclopedia=Encyclopedia of Science | last=Darling |first=David | location=Dundee, Scotland | url=https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html | access-date=24 March 2022 | archive-date=31 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211031035229/https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html }}</ref> <ref name="SolarSystemEncyclopedia">{{cite book | title=Encyclopedia of the Solar System | last=Taylor | first=Fredric W. | chapter=Venus: Atmosphere | date=2014 | publisher=Elsevier Science & Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | editor1-last=Tilman | editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer | editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson | editor3-first=T. V. | access-date=12 January 2016 | archive-date=29 September 2021 | chapter-url=http://literati.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_atmosphere/0 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074421/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_atmosphere/0 | url-status=dead }}</ref> <ref name=CWRU_2006>{{cite web | title=Venus | date=13 September 2006 | publisher=Case Western Reserve University | url=http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html | access-date=21 December 2011 | archive-date=26 April 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120426064658/http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html }}</ref> <ref name=Lewis_2004>{{cite book | title=Physics and Chemistry of the Solar System | first=John S. |last=Lewis |date=2004 | edition=2nd | publisher=Academic Press | isbn=978-0-12-446744-6 | url=https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384 | url-access=limited | page=[https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384/page/n477 463] }}</ref> <ref name=Prockter_2005>{{cite journal | title=Ice in the Solar System | last=Prockter | first=Louise | date=2005 | journal=Johns Hopkins APL Technical Digest | volume=26 | issue=2 | pages=175–188 | s2cid=17893191 | url=https://pdfs.semanticscholar.org/02cc/2fe81ee34f2c70e15c5f1d66244ef69a0e06.pdf | access-date=July 27, 2009 | archive-date=20 September 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190920195147/https://pdfs.semanticscholar.org/02cc/2fe81ee34f2c70e15c5f1d66244ef69a0e06.pdf }}</ref> <ref name="Newitz 2013">{{cite web | title=Here's Carl Sagan's original essay on the dangers of climate change | last=Newitz | first=Annalee | website=Gizmodo | date=2013-12-11 | url=https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135 | access-date=2021-09-03 | archive-date=3 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210903011006/https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135 | url-status=live }}</ref> <ref name=Weather>{{Cite web | title=The Planet Venus | url=https://www.weather.gov/fsd/venus | access-date=17 August 2021 | archive-date=7 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210807222839/https://www.weather.gov/fsd/venus | url-status=live }}</ref> <ref name=Halliday_2020>{{Cite journal | title=The origins of volatiles in the terrestrial planets | last=Halliday | first=Alex N. | url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0016703712006680 | journal=Geochimica et Cosmochimica Acta | volume=105 | pages=146–171 | date=2013-03-15 | doi=10.1016/j.gca.2012.11.015 | bibcode=2013GeCoA.105..146H | issn=0016-7037 | access-date=14 July 2020|archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074423/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0016703712006680 | url-status=live }}</ref> <ref name=Owen_et_al_1992>{{Cite journal |title=Possible cometary origin of heavy noble gases in the atmospheres of Venus, Earth and Mars |last1=Owen | first1=Tobias | last2=Bar-Nun | first2=Akiva | last3=Kleinfeld | first3=Idit | journal=Nature | date=July 1992 | volume=358 | issue=6381 | pages=43–46 | doi=10.1038/358043a0 | pmid=11536499 | bibcode=1992Natur.358...43O | s2cid=4357750 | issn=1476-4687 | url=https://www.nature.com/articles/358043a0 | access-date=14 July 2020 | archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074421/https://www.nature.com/articles/358043a0 | url-status=live }}</ref> <ref name=Pepin_1991>{{Cite journal | title=On the origin and early evolution of terrestrial planet atmospheres and meteoritic volatiles | url=https://archive.org/details/icarus_1991-07_92_1/page/2 | last=Pepin | first=Robert O. | journal=Icarus | date=1991-07-01 | volume=92 | issue=1 | pages=2–79 | doi=10.1016/0019-1035(91)90036-S | bibcode=1991Icar...92....2P | issn=0019-1035 }}</ref> <ref name="baas39_540">{{Cite journal | title=Searching for Evidence of Past Oceans on Venus | last1=Grinspoon |first1=David H. | last2=Bullock |first2=M. A. | journal=Bulletin of the American Astronomical Society | volume=39 | page=540 | date=October 2007 | bibcode=2007DPS....39.6109G }}</ref> <ref name="Kasting">{{cite journal | title=Runaway and moist greenhouse atmospheres and the evolution of Earth and Venus | last=Kasting |first=J. F. | journal=Icarus | year=1988 | volume=74 | issue=3 | pages=472–494 | doi=10.1016/0019-1035(88)90116-9 | pmid=11538226 | bibcode=1988Icar...74..472K | url=https://zenodo.org/record/1253896 | access-date=25 June 2019 | archive-date=7 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191207210741/https://zenodo.org/record/1253896 | url-status=live }}</ref> <ref name=Mullen_2002>{{cite web | title=Venusian Cloud Colonies | first=Leslie | last=Mullen | work=Astrobiology Magazine | date=13 November 2002 | url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140816070045/http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/ | archive-date=16 August 2014 }}</ref> <ref name=Landis_2003>{{cite journal | title=Astrobiology: The Case for Venus | first=Geoffrey A. | last=Landis | journal=Journal of the British Interplanetary Society | volume=56 | issue=7–8 | pages=250–254 | date=July 2003 | id=NASA/TM—2003-212310 | bibcode=2003JBIS...56..250L | url=http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20110807004311/http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf | archive-date=7 August 2011 }}</ref> <ref name="Cockell1999">{{cite journal | title=Life on Venus | url=https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1999-12_47_12/page/1487 | last=Cockell | first=Charles S. | journal=Planetary and Space Science | volume=47 | issue=12 | pages=1487–1501 | date=December 1999 | doi=10.1016/S0032-0633(99)00036-7 | bibcode=1999P&SS...47.1487C}}</ref> <ref name=Drake_2020>{{cite news | title=Possible sign of life on Venus stirs up heated debate | last=Drake | first=Nadia | work=National Geographic | date=14 September 2020 | url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/ | access-date=14 September 2020 | archive-date=14 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200914153820/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/ | url-status=live }}</ref> <ref name=Greaves_et_al_2020>{{cite journal | title=Phosphine gas in the cloud decks of Venus | last1=Greaves | first1=J. S. | last2=Richards | first2=A. M. S. | last3=Bains |first3=W. | first4=P. B. | last4=Rimmer | first5=H. | last5=Sagawa | first6=D. L. | last6=Clements | first7=S. | last7=Seager | first8=J. J. | last8=Petkowski | first9=Clara | last9=Sousa-Silva | first10=Sukrit | last10=Ranjan | first11=Emily | last11=Drabek-Maunder | first12=Helen J. | last12=Fraser | first13=Annabel | last13=Cartwright | first14=Ingo | last14=Mueller-Wodarg | first15=Zhuchang | last15=Zhan | first16=Per | last16=Friberg | first17=Iain | last17=Coulson | first18=E'lisa | last18=Lee | first19=Jim | last19=Hoge | journal=Nature Astronomy | year=2020 | volume=5 | issue=7 | pages=655–664 | doi=10.1038/s41550-020-1174-4 |arxiv=2009.06593 | bibcode=2021NatAs...5..655G |s2cid=221655755 | url=https://www.nature.com/articles/s41550-020-1174-4 |access-date=14 September 2020 | archive-date=14 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200914150731/https://www.nature.com/articles/s41550-020-1174-4 | url-status=live }}</ref> <ref name=Lincowski_et_al_2021>{{Cite journal | title=Claimed Detection of PH<sub>3</sub> in the Clouds of Venus is Consistent with Mesospheric SO2 | last1=Lincowski | first1=Andrew P. | last2=Meadows | first2=Victoria S. | last3=Crisp | first3=David | last4=Akins | first4=Alex B. | last5=Schwieterman | first5=Edward W. | last6=Arney | first6=Giada N. | last7=Wong | first7=Michael L. | last8=Steffes | first8=Paul G. | last9=Parenteau | first9=M. Niki | last10=Domagal-Goldman | first10=Shawn | journal=The Astrophysical Journal | volume=908 | issue=2 | pages=L44 | year=2021 | doi=10.3847/2041-8213/abde47 | arxiv=2101.09837 | bibcode=2021ApJ...908L..44L | s2cid=231699227 | doi-access=free }}</ref> <ref name=Beall_2020>{{cite journal |title=More doubts cast on potential signs of life on Venus |first=Abigail |last=Beall |journal=New Scientist |date=October 21, 2020 |doi=10.1016/S0262-4079(20)31910-2 |s2cid=229020261 |url=https://www.newscientist.com/article/2257987-more-doubts-cast-on-potential-signs-of-life-on-venus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206185818/https://www.newscientist.com/article/2257987-more-doubts-cast-on-potential-signs-of-life-on-venus/ |archive-date=2023-02-06 |url-status=live |access-date=2023-01-29}}</ref> <ref name=Snellan_et_al_2020>{{cite journal |title=Re-analysis of the 267 GHz ALMA observations of Venus |first1=I. A. G. |last1=Snellen |first2=L. |last2=Guzman-Ramirez |first3=M. R. |last3=Hogerheijde |first4=A. P. S. |last4=Hygate |first5=F. F. S. |last5=van der Tak |journal=Astronomy & Astrophysics |date=December 2020 |volume=644 |pages=L2 |doi=10.1051/0004-6361/202039717 |arxiv=2010.09761 |s2cid=224803085 |bibcode=2020A&A...644L...2S |url=https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2020/12/aa39717-20/aa39717-20.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031248/https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2020/12/aa39717-20/aa39717-20.html |archive-date=2023-03-26 |url-status=live |access-date=2023-01-29 |doi-access=free}}</ref> <ref name=Moshkin_et_al_1979>{{cite journal | title=Dust on the surface of Venus | last1=Moshkin | first1=B. E. | last2=Ekonomov | first2=A. P. | last3=Golovin | first3=Iu. M. | journal=Kosmicheskie Issledovaniia (Cosmic Research) | volume=17 | issue=2 | pages=280–285 | year=1979 | bibcode=1979CosRe..17..232M}}</ref> <ref name="kras006">{{cite journal | title=Chemical composition of the atmosphere of Venus | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1981-08-13_292_5824/page/610 | last1=Krasnopolsky | first1=V. A. | last2=Parshev | first2=V. A. | journal=Nature | year=1981 | volume=292 | issue=5824 | pages=610–613 | doi=10.1038/292610a0 | bibcode=1981Natur.292..610K | s2cid=4369293 }}</ref> <ref name=Krasnopolsky_2006>{{cite journal | title=Chemical composition of Venus atmosphere and clouds: Some unsolved problems | first=Vladimir A. |last=Krasnopolsky | journal=Planetary and Space Science | volume=54 | issue=13–14 | pages=1352–1359 | year=2006 | doi=10.1016/j.pss.2006.04.019 | bibcode=2006P&SS...54.1352K }}</ref> <ref name=Rossow_et_al_1990>{{cite journal | title=Cloud-tracked winds from Pioneer Venus OCPP images | url=https://archive.org/details/journal-of-the-atmospheric-sciences_1990-09-01_47_17/page/2053 | first1=W. B. | last1=Rossow | first2=A. D. | last2=del Genio | first3=T. | last3=Eichler | journal=Journal of the Atmospheric Sciences | volume=47 | issue=17 | pages=2053–2084 | year=1990 | doi=10.1175/1520-0469(1990)047<2053:CTWFVO>2.0.CO;2 | issn=1520-0469 |bibcode=1990JAtS...47.2053R | doi-access=free }}</ref> <ref name="science328">{{cite journal | last=Normile | first=Dennis | title=Mission to probe Venus's curious winds and test solar sail for propulsion | url=https://archive.org/details/sim_science_2010-05-07_328_5979/page/677 | journal=Science | date=7 May 2010 | page=677 | issue=5979 | volume=328 | pmid=20448159 | doi=10.1126/science.328.5979.677-a | bibcode=2010Sci...328..677N }}</ref> <ref name="fact">{{cite web |title=Venus Fact Sheet |last=Williams |first=David R. |date=25 November 2020 |publisher=NASA Goddard Space Flight Center |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html |access-date=2021-04-15 |archive-date=2021-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415160953/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html |url-status=live}}</ref> <ref name=Lorenz_et_al_2001>{{cite journal | title=Titan, Mars and Earth: Entropy Production by Latitudinal Heat Transport | last1=Lorenz | first1=Ralph D. | last2=Lunine | first2=Jonathan I. | last3=Withers | first3=Paul G. | last4=McKay | first4=Christopher P. | journal=Geophysical Research Letters | volume=28 | issue=3 | pages=415–418 | date=February 1, 2001 | publisher=Ames Research Center, University of Arizona Lunar and Planetary Laboratory | doi=10.1029/2000GL012336 | bibcode=2001GeoRL..28..415L | s2cid=15670045 | url=http://sirius.bu.edu/withers/pppp/pdf/mepgrl2001.pdf | access-date=21 August 2007 | archive-date=3 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181003224659/http://sirius.bu.edu/withers/pppp/pdf/mepgrl2001.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name=NASA_Seasons>{{cite web | title=Interplanetary Seasons | date=Jun 19, 2000 | website=NASA Science | publisher=NASA | url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/interplanetaryseasons | access-date=2021-04-14 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414193149/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/interplanetaryseasons | url-status=dead }}</ref> <ref name="Basilevsky_2003">{{cite journal | title=The surface of Venus | last1=Basilevsky | first1=A. T. | last2=Head | first2=J. W. | journal=Reports on Progress in Physics | year=2003 | volume=66 | issue=10 | pages=1699–1734 | doi=10.1088/0034-4885/66/10/R04 | bibcode=2003RPPh...66.1699B | s2cid=13338382 | url=https://semanticscholar.org/paper/13e87bf184cd5ab307423190918ae68f05a13667 | access-date=2 December 2019 | archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074436/https://www.semanticscholar.org/paper/The-surface-of-Venus-Basilevsky-Head/13e87bf184cd5ab307423190918ae68f05a13667 | url-status=live }}</ref> <ref name="McGill_2010">{{cite book | title=Planetary Tectonics | year=2010 | chapter=Venus tectonics | last1=McGill | first1=G. E. | last2=Stofan | first2=E. R. | last3=Smrekar | first3=S. E. | editor1-first=T. R. | editor1-last=Watters | editor2-first=R. A. | editor2-last=Schultz | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-76573-2 | pages=81–120 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=9PD5hxPb6fkC&pg=PA81 | access-date=18 October 2015 | archive-date=23 June 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160623194433/https://books.google.com/books?id=9PD5hxPb6fkC&pg=PA81 | url-status=live }}</ref> <ref name=Mueller_2014>{{cite book | title=Encyclopedia of the Solar System | last1=Mueller | first1=Nils | editor1-last=Tilman | editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer | editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson | editor3-first=T. V. | edition=3rd | date=2014 | publisher=Elsevier Science & Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | chapter-url=http://literati.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0 | chapter=Venus Surface and Interior | access-date=12 January 2016 | archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074445/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0 | url-status=dead }}</ref> <ref name=Esposito_1984>{{cite journal | title=Sulfur Dioxide: Episodic Injection Shows Evidence for Active Venus Volcanism | first=Larry W. | last=Esposito | journal=Science | date=9 March 1984 | volume=223 |issue=4640 |pages=1072–1074 | doi=10.1126/science.223.4640.1072 |pmid=17830154 | bibcode=1984Sci...223.1072E |s2cid=12832924 | url=https://semanticscholar.org/paper/372717aecd2ffbc70aefcfe96dd1c4d921d5566f | access-date=2 December 2019 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074422/https://www.semanticscholar.org/paper/Sulfur-Dioxide%3A-Episodic-Injection-Shows-Evidence-Esposito/3e8c35d38a21b5e78d8625c51d51dee12d00b884 | url-status=live }}</ref> <ref name=Bullock_Grinspoon_2001>{{cite journal | title=The Recent Evolution of Climate on Venus | last1=Bullock |first1=Mark A. | last2=Grinspoon |first2=David H. | journal=Icarus | volume=150 | issue=1 | date=March 2001 | pages=19–37 | doi=10.1006/icar.2000.6570 |bibcode=2001Icar..150...19B | url=http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20031023161615/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf | archive-date=23 October 2003 | citeseerx=10.1.1.22.6440 }}</ref> <ref name=Basilevsky_Head_1995>{{cite journal | title=Global stratigraphy of Venus: Analysis of a random sample of thirty-six test areas | url=https://archive.org/details/sim_earth-moon-and-planets_1995_66_3/page/285 | last1=Basilevsky | first1=Alexander T. | last2=Head | first2=James W. III | journal=Earth, Moon, and Planets | volume=66 | issue=3 | pages=285–336 | date=1995 | bibcode=1995EM&P...66..285B | doi=10.1007/BF00579467 | s2cid=21736261 }}</ref> <ref name="planetology">{{cite book | title=Planetology: Unlocking the Secrets of the Solar System | last1=Jones | first1=Tom | last2=Stofan | first2=Ellen | page=74 | date=2008 |isbn=978-1-4262-0121-9 | publisher=National Geographic Society | url=https://books.google.com/books?id=SL-BszT15s0C&pg=PA74 | access-date=20 April 2017 |archive-date=16 July 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170716230502/https://books.google.com/books?id=SL-BszT15s0C&pg=PA74 | url-status=live }}</ref> <ref name="Kaufmann">{{cite book | last=Kaufmann | first=W. J. | date=1994 | title=Universe | url=https://archive.org/details/universe0004kauf | publisher=W.H. Freeman | location=New York | page=[https://archive.org/details/universe0004kauf/page/204 204] | isbn=978-0-7167-2379-0}}</ref> <ref name="Frankel">{{cite book | title=Volcanoes of the Solar System | first=Charles | last=Frankel | date=1996 | url=https://archive.org/details/volcanoesofsolar0000fran | publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-47770-3 | url-access=registration | access-date=2023-01-30 }}</ref> <ref name=Batson_Russell_1991>{{cite conference | title=Naming the Newly Found Landforms on Venus | last1=Batson | first1=R.M. | last2=Russell | first2=J. F. | book-title=Proceedings of the Lunar and Planetary Science Conference XXII | date=18–22 March 1991 |location=Houston, Texas | page=65 | bibcode=1991pggp.rept..490B | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1991/pdf/1033.pdf | access-date=12 July 2009 | archive-date=13 May 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110513162948/http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1991/pdf/1033.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name="jpl-magellan">{{cite book | title=The Magellan Venus Explorer's Guide | editor-first=Carolynn | editor-last=Young | publisher=Jet Propulsion Laboratory | location=California | page=93 | date=1 August 1990 | url=http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | access-date=13 January 2016 | archive-date=4 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161204023231/http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | url-status=live }}</ref> <ref name=Gilmore_et_al_2017>{{Cite journal | title=Venus Surface Composition Constrained by Observation and Experiment | last1=Gilmore | first1=Martha | last2=Treiman | first2=Allan | last3=Helbert | first3=Jörn | last4=Smrekar | first4=Suzanne | journal=Space Science Reviews | volume=212 | issue=3 | pages=1511–1540 | date=2017-11-01 | doi=10.1007/s11214-017-0370-8 | s2cid=126225959 | bibcode=2017SSRv..212.1511G | issn=1572-9672 }}</ref> <ref name=Karttunen_et_al_2007>{{cite book | last1=Karttunen | first1=Hannu | last2=Kroger | first2=P. | last3=Oja | first3=H. | last4=Poutanen | first4=M. | last5=Donner | first5=K. J. | title=Fundamental Astronomy | page=162 | publisher=Springer | date=2007 | isbn=978-3-540-34143-7 | url=https://archive.org/details/fundamentalastro00kart_346/page/n167 | access-date=2023-01-30 }}</ref> <ref name="ESA_2012-12-03">{{cite web | title=Have Venusian volcanoes been caught in the act? | first=Markus | last=Bauer | date=3 December 2012 | publisher=European Space Agency | url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Have_Venusian_volcanoes_been_caught_in_the_act | access-date=2021-04-14 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414194210/https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Have_Venusian_volcanoes_been_caught_in_the_act | url-status=live }}</ref> <ref name=Glaze_1999>{{cite journal | title=Transport of SO<sub>2</sub> by explosive volcanism on Venus | first=Lori S. |last=Glaze | journal=Journal of Geophysical Research | volume=104 | issue=E8 | pages=18899–18906 | date=August 1999 | doi=10.1029/1998JE000619 | doi-access=free | bibcode=1999JGR...10418899G }}</ref> <ref name="Marcq2012">{{cite journal | title=Variations of sulfur dioxide at the cloud top of Venus's dynamic atmosphere | first1=Emmanuel | last1=Marcq | first2=Jean-Loup | last2=Bertaux | first3=Franck | last3=Montmessin | first4=Denis | last4=Belyaev | journal=Nature Geoscience | volume=6 | issue=1 | pages=25–28 | date=January 2013 | doi=10.1038/ngeo1650 | bibcode=2013NatGe...6...25M | s2cid=59323909 | url=https://semanticscholar.org/paper/1624aafaee8108706ba5bc63ebcfdd9637fae4dc | access-date=2 December 2019 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074425/https://www.semanticscholar.org/paper/Variations-of-sulphur-dioxide-at-the-cloud-top-of-Marcq-Bertaux/1624aafaee8108706ba5bc63ebcfdd9637fae4dc | url-status=live }}</ref> <ref name="NYT-20200109">{{cite news | title=Volcanoes on Venus Might Still Be Smoking - Planetary science experiments on Earth suggest that the sun's second planet might have ongoing volcanic activity | last=Hall | first=Sannon | url=https://www.nytimes.com/2020/01/09/science/venus-volcanoes-active.html | date=9 January 2020 | work=The New York Times | access-date=10 January 2020 | archive-date=9 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200109234012/https://www.nytimes.com/2020/01/09/science/venus-volcanoes-active.html | url-status=live }}</ref> <ref name="SCI-20200103">{{cite journal | title=Present-day volcanism on Venus as evidenced from weathering rates of olivine | last=Filiberto | first=Justin | date=3 January 2020 | journal=Science | volume=6 | number=1 | pages=eaax7445 | doi=10.1126/sciadv.aax7445 | doi-access=free | pmc=6941908 | bibcode=2020SciA....6.7445F | pmid=31922004 }}</ref> <ref name="USGS_Ganis_Chasma">{{cite web |title=Ganis Chasma |work=Gazetteer of Planetary Nomenclature |publisher=USGS Astrogeology Science Center |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/2099 |access-date=2021-04-14 |archive-date=2021-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414193747/https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/2099 |url-status=live}}</ref> <ref name="Lakdawalla2015">{{cite web | title=Transient hot spots on Venus: Best evidence yet for active volcanism | last=Lakdawalla | first=Emily | publisher=The Planetary Society | date=18 June 2015 | url=http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/06181637-transient-hot-spots-on-venus.html | access-date=20 June 2015 | archive-date=20 June 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150620081122/http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/06181637-transient-hot-spots-on-venus.html | url-status=live }}</ref> <ref name="ESA_2015-06-18">{{cite web | title=Hot lava flows discovered on Venus | publisher=European Space Agency |date=18 June 2015 | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus | access-date=20 June 2015 | archive-date=19 June 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150619071101/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus }}</ref> <ref name="Shalygin2015">{{cite journal | last1=Shalygin | first1=E. V. | last2=Markiewicz | first2=W. J. | last3=Basilevsky | first3=A. T. | last4=Titov | first4=D. V. | last5=Ignatiev | first5=N. I. | last6=Head | first6=J. W. | title=Active volcanism on Venus in the Ganiki Chasma rift zone | journal=Geophysical Research Letters | date=17 June 2015 | pages=4762–4769 | volume=42 |issue=12 | bibcode=2015GeoRL..42.4762S |s2cid=16309185 | doi=10.1002/2015GL064088 | doi-access=free }}</ref> <ref name="Strom1994">{{cite journal | last1=Strom |first1=Robert G. | last2=Schaber | first2=Gerald G. | last3=Dawson | first3=Douglas D. | title=The global resurfacing of Venus | journal=Journal of Geophysical Research | volume=99 | issue=E5 | pages=10899–10926 | date=25 May 1994 | doi=10.1029/94JE00388 |bibcode=1994JGR....9910899S |s2cid=127759323 | url=https://zenodo.org/record/1231347 | access-date=25 June 2019 | archive-date=16 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200916233329/https://zenodo.org/record/1231347 | url-status=live }}</ref> <ref name=Romeo_Turcotte_2018>{{cite journal | last1=Romeo | first1=I. | last2=Turcotte | first2=D. L. | title=The frequency-area distribution of volcanic units on Venus: Implications for planetary resurfacing | journal=Icarus | year=2009 | volume=203 | issue=1 | pages=13–19 | doi=10.1016/j.icarus.2009.03.036 | bibcode=2009Icar..203...13R | url=http://eprints.ucm.es/13279/1/Icarus_2009_1.pdf | access-date=15 December 2018 |archive-date=19 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191219010514/http://eprints.ucm.es/13279/1/Icarus_2009_1.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name=Herrick_Phillips_1993>{{cite journal | title=Effects of the Venusian atmosphere on incoming meteoroids and the impact crater population | last1=Herrick | first1=R. R. | last2=Phillips | first2=R. J. | journal=Icarus | year=1993 | volume=112 | issue=1 | pages=253–281 | doi=10.1006/icar.1994.1180 | bibcode=1994Icar..112..253H}}</ref> <ref name=Morrison_Owens_2003>{{cite book | title=The Planetary System |edition=3rd | first1=David | last1=Morrison | first2=Tobias C. | last2=Owens | publisher=Benjamin Cummings | location=San Francisco | year=2003 | isbn=978-0-8053-8734-6}}</ref> <ref name="goettel">{{cite conference | last1=Goettel | first1=K. A. | last2=Shields | first2=J. A. | last3=Decker | first3=D. A. | title=Density constraints on the composition of Venus | book-title=Proceedings of the Lunar and Planetary Science Conference | publisher=Pergamon Press | pages=1507–1516 | location=Houston, TX | date=16–20 March 1981 | bibcode=1982LPSC...12.1507G }}</ref> <ref name=Faure_Mensing_2007>{{cite book | title=Introduction to planetary science: the geological perspective | last1=Faure | first1=Gunter | last2=Mensing | first2=Teresa M. | date=2007 | page=201 | series=Springer eBook collection | publisher=Springer |isbn=978-1-4020-5233-0 | url=https://archive.org/details/introductiontopl00faur_709/ | url-access=limited }}</ref> <ref name=Dumoulin2017>{{cite journal | title=Tidal constraints on the interior of Venus | last1=Dumoulin | first1=C. | last2=Tobie | first2=G. | last3=Verhoeven | first3=O. | last4=Rosenblatt | first4=P. | last5=Rambaux | first5=N. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | volume=122 | issue=6 | pages=1338–1352 | date=June 2017 | doi=10.1002/2016JE005249 | s2cid=134766723 | bibcode=2017JGRE..122.1338D | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02481364/file/Dumoulin17.pdf | access-date=3 May 2021 | archive-date=9 May 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200509223939/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02481364/file/Dumoulin17.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name=Nimmo_2002>{{cite journal | title=Crustal analysis of Venus from Magellan satellite observations at Atalanta Planitia, Beta Regio, and Thetis Regio | url=https://archive.org/details/sim_geology_2002-11_30_11/page/987 | last=Nimmo | first=F. | journal=Geology | volume=30 | issue=11 | pages=987–990 | date=2002 | doi=10.1130/0091-7613(2002)030<0987:WDVLAM>2.0.CO;2 | issn=0091-7613 | bibcode=2002Geo....30..987N | s2cid=13293506 }}</ref> <ref name="Nimmo98">{{cite journal | title=Volcanism and Tectonics on Venus | last1=Nimmo | first1=F. | last2=McKenzie | first2=D. | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences | volume=26 | issue=1 | pages=23–53 | date=1998 | doi=10.1146/annurev.earth.26.1.23 | bibcode=1998AREPS..26...23N | s2cid=862354 }}</ref> <ref name=Eroshenko_et_al_1969>{{cite journal |title=Nature of the Magnetic Field in the Neighborhood of Venus |author1=Dolginov, Sh. |author2=Eroshenko, E. G. |author3=Lewis, L. |journal=Cosmic Research |volume=7 |page=675 |date=September 1969 |bibcode=1969CosRe...7..675D}}</ref> <ref name=Kivelson_Russell_1995>{{cite book | last1=Kivelson | first1=G. M. | last2=Russell | first2=C. T. | title=Introduction to Space Physics | url=https://archive.org/details/introductiontosp0000unse_w5p3 | publisher=Cambridge University Press | date=1995 | isbn=978-0-521-45714-9 }}</ref> <ref name=Luhmann_Russell_2006>{{cite book | title=Encyclopedia of Planetary Sciences | last1=Luhmann | first1=J. G. | last2=Russell | first2=C. T. | chapter-url=http://www-spc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/venus_mag/ | chapter=Venus: Magnetic Field and Magnetosphere | publisher=Chapman and Hall | location=New York | editor1-last=Shirley | editor1-first=J. H. | editor2-last=Fainbridge | editor2-first=R. W. | pages=905–907 | year=1997 | isbn=978-1-4020-4520-2 | access-date=19 July 2006 | archive-date=14 July 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100714051425/http://www-spc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/venus_mag/ | url-status=live }}</ref> <ref name=Stevenson_2003>{{cite journal |title=Planetary magnetic fields |last=Stevenson |first=D. J. |date=15 March 2003 |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=208 |issue=1–2 |pages=1–11 |doi=10.1016/S0012-821X(02)01126-3 |bibcode=2003E&PSL.208....1S |url=http://authors.library.caltech.edu/12373/1/STErpp83.pdf |access-date=6 November 2018 |archive-date=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823120518/http://authors.library.caltech.edu/12373/1/STErpp83.pdf |url-status=live}}</ref> <ref name="nimmo02">{{cite journal | title=Why does Venus lack a magnetic field? | first=Francis | last=Nimmo | journal=Geology | date=November 2002 | volume=30 | issue=11 | pages=987–990 | url=http://www2.ess.ucla.edu/~nimmo/website/paper25.pdf | doi=10.1130/0091-7613(2002)030<0987:WDVLAM>2.0.CO;2 | issn=0091-7613 | bibcode=2002Geo....30..987N | access-date=28 June 2009 | archive-date=1 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181001172434/http://www2.ess.ucla.edu/~nimmo/website/paper25.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name=Konopliv_Yoder_1996>{{cite journal | last1=Konopliv | first1=A. S. | last2=Yoder | first2=C. F. | title=Venusian ''k''<sub>2</sub> tidal Love number from Magellan and PVO tracking data | url=https://archive.org/details/geophysical-research-letters_1996-07-01_23_14/page/1857 | journal=Geophysical Research Letters | volume=23 | issue=14 | pages=1857–1860 | year=1996 | doi=10.1029/96GL01589 | bibcode=1996GeoRL..23.1857K }}</ref> <ref name="nature450_7170_629">{{cite journal | title=Venus as a more Earth-like planet | last1=Svedhem | first1=Håkan | last2=Titov | first2=Dmitry V. | last3=Taylor | first3=Fredric W. | last4=Witasse | first4=Olivier | journal=Nature | date=November 2007 | volume=450 | issue=7170 | pages=629–632 | bibcode=2007Natur.450..629S | pmid=18046393 | doi=10.1038/nature06432 | s2cid=1242297 }}</ref> <ref name="O'Rourke_et_al_2019">{{cite conference | title=Prospects for an ancient dynamo and modern crustal remnant magnetism on Venus | last1=O'Rourke | first1=Joseph | last2=Gillmann | first2=Cedric | last3=Tackley | first3=Paul | conference=21st EGU General Assembly, EGU2019, Proceedings from the conference held 7–12 April 2019 in Vienna, Austria | id=18876 | date=April 2019 | bibcode=2019EGUGA..2118876O }}</ref> <ref name="psj_1_42">{{Cite journal | title=Could the Migration of Jupiter Have Accelerated the Atmospheric Evolution of Venus? | last1=Kane | first1=S. R. | last2=Vervoort | first2=P. | last3=Horner | first3=J. | last4=Pozuelos | first4=P. J. | journal=Planetary Science Journal | volume=1 | pages=42–51 | date=September 2020 | issue=2 | doi=10.3847/PSJ/abae63 | doi-access=free | arxiv=2008.04927 | bibcode=2020PSJ.....1...42K }}</ref> <ref name="Venus">{{cite encyclopedia | title=Venus | date=2016 | last=Squyres | first=Steven W. | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | access-date=7 January 2016 |archive-date=28 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140428174456/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | url-status=live }}</ref> <ref name=Bakich_2000>{{cite book | chapter=Rotational velocity (equatorial) | chapter-url=https://books.google.com/books?id=PE99nOKjbXAC&pg=PA50 | title=The Cambridge Planetary Handbook | page=50 | date=2000 | publisher=Cambridge University Press | last=Bakich | first=Michael E. | isbn=978-0-521-63280-5 | url=https://archive.org/details/cambridgeplaneta00baki/page/50 | access-date=2023-01-31 }}</ref> <ref name=Brunier_2002>{{cite book | title=Solar System Voyage | first=Serge | last=Brunier | publisher=Cambridge University Press | year=2002 | page=40 | url=https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&pg=PA40 | isbn=978-0-521-80724-1 | translator-last=Dunlop | translator-first=Storm | access-date=17 September 2017 | archive-date=3 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200803144137/https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&pg=PA40 | url-status=live }}</ref> <ref name="icarus202">{{cite journal | title=A Survey for Satellites of Venus | last1=Sheppard | first1=Scott S. | last2=Trujillo | first2=Chadwick A. | journal=Icarus | date=July 2009 | volume=202 | issue=1 | pages=12–16 | doi=10.1016/j.icarus.2009.02.008 | s2cid=15252548 | bibcode=2009Icar..202...12S | arxiv=0906.2781 }}</ref> <ref name=Mikkola_et_al_2004>{{cite journal | title=Asteroid 2002 VE68: A Quasi-Satellite of Venus | last1=Mikkola | first1=S. | last2=Brasser | first2=R. | last3=Wiegert | first3=P. | last4=Innanen | first4=K. | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=351 | issue=3 | page=L63 | date=July 2004 | doi=10.1111/j.1365-2966.2004.07994.x | doi-access=free | bibcode=2004MNRAS.351L..63M }}</ref> <ref name=Carlos_De_la_Fuente_Marcos_2012>{{cite journal | title=On the Dynamical Evolution of 2002 VE68 | first1=Carlos | last1=De la Fuente Marcos | last2=De la Fuente Marcos | first2=Raúl | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=427 | issue=1 | pages=728–39 | date=November 2012 | doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21936.x | s2cid=118535095 | bibcode=2012MNRAS.427..728D | arxiv=1208.4444 }}</ref> <ref name="dynamics">{{Cite journal | title=Asteroid 2012 XE133: A Transient Companion to Venus | first1=Carlos | last1=De la Fuente Marcos | last2=De la Fuente Marcos | first2=Raúl | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=432 | issue=2 | pages=886–93 | date=June 2013 | doi=10.1093/mnras/stt454 |arxiv=1303.3705 | bibcode=2013MNRAS.432..886D | s2cid=118661720 }}</ref> <ref name="Frazier 2021">{{cite web | title=NASA's Parker Solar Probe Sees Venus Orbital Dust Ring | last=Frazier | first=Sarah | website=NASA | date=2021-04-16 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-s-parker-solar-probe-sees-venus-orbital-dust-ring-in-first-complete-view | access-date=2023-01-21 }}</ref> <ref name="Garner 2019">{{cite web | title=What Scientists Found After Sifting Through Dust in the Solar System | last=Garner | first=Rob | website=NASA | date=2019-03-12 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/what-scientists-found-after-sifting-through-dust-in-the-solar-system | access-date=2023-01-21}}</ref> <ref name="Rehm 2021">{{cite web |last=Rehm |first=Jeremy |title=Parker Solar Probe Captures First Complete View of Venus Orbital Dust Ring |website=JHUAPL |date=2021-04-15 |url=https://www.jhuapl.edu/NewsStory/210415-Parker-Solar-Probe-sees-Venus-dust-ring/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230121044857/https://www.jhuapl.edu/NewsStory/210415-Parker-Solar-Probe-sees-Venus-dust-ring/ |archive-date=2023-01-21 |url-status=live |access-date=2023-01-21}}</ref> <ref name=Dickinson_1998>{{cite book | last=Dickinson | first=Terrence | title=NightWatch: A Practical Guide to Viewing the Universe | date=1998 | publisher=Firefly Books | page=134 | location=Buffalo, NY | isbn=978-1-55209-302-3 | url=https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC | access-date=12 January 2016 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC | url-status=live }}</ref> <ref name=Flanders_2011>{{cite news | title=See Venus in Broad Daylight! | publisher=Sky & Telescope | first=Tony | last=Flanders | date=25 February 2011 | url=http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html | access-date=11 January 2016 | archive-date=11 September 2012 | archive-url=https://archive.today/20120911073404/http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html }}</ref> <ref name=ASP_2021>{{cite web | title=Identifying UFOs | work=Night Sky Network | publisher=Astronomical Society of the Pacific | url=https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597 | access-date=2021-04-10 | archive-date=10 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210410182652/https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597 | url-status=live }}</ref> <ref name=Chatfield_2015>{{cite web |title=The Solar System with the naked eye |last=Chatfield |first=Chris |year=2010 |work=The Gallery of Natural Phenomena |url=http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html |archive-date=22 Desember 2017 |access-date=19 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171222051322/http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html |url-status=live}}</ref> <ref name=Gaherty_2012>{{cite news | title=Planet Venus Visible in Daytime Sky Today: How to See It | last=Gaherty | first=Geoff | work=Space.com | date=26 March 2012 | url=http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html | access-date=19 April 2017 | archive-date=19 April 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170419193826/http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html | url-status=live }}</ref> <ref name=Espenak_2004>{{cite web | last=Espenak | first=Fred | title=Transits of Venus, Six Millennium Catalog: 2000 BCE to 4000 CE |work=Transits of the Sun | publisher=NASA | year=2004 | url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalog/VenusCatalog.html | access-date=14 May 2009 | archive-date=19 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120319134106/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalog/VenusCatalog.html | url-status=live }}</ref> <ref name=Hornsby_1771>{{cite journal | title=The quantity of the Sun's parallax, as deduced from the observations of the transit of Venus on June 3, 1769 | last=Hornsby | first=T. | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society | volume=61 | pages=574–579 | year=1771 | doi=10.1098/rstl.1771.0054 | s2cid=186212060 | url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k55866b/f617.chemindefer | access-date=8 January 2008 |archive-date=9 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190509181354/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k55866b/f617.chemindefer | url-status=live }}</ref> <ref name=Woolley_1969>{{cite journal | title=Captain Cook and the Transit of Venus of 1769 | first=Richard | last=Woolley | journal=Notes and Records of the Royal Society of London | volume=24 | issue=1 | pages=19–32 | year=1969 | doi=10.1098/rsnr.1969.0004 | issn=0035-9149 | jstor=530738 | s2cid=59314888 }}</ref> <ref name=Goldstein_Carpenter_1963>{{cite journal | title=Rotation of Venus: Period Estimated from Radar Measurements | url=https://archive.org/details/sim_science_1963-03-08_139_3558/page/910 | last1=Goldstein | first1=R. M. | last2=Carpenter | first2=R. L. | journal=Science | volume=139 | issue=3558 | pages=910–911 | year=1963 | doi=10.1126/science.139.3558.910 | pmid=17743054 | bibcode=1963Sci...139..910G | s2cid=21133097 }}</ref> <ref name="mitchell_1">{{cite web |title=Inventing The Interplanetary Probe | first=Don | last=Mitchell | date=2003 | work=The Soviet Exploration of Venus | url=http://www.mentallandscape.com/V_OKB1.htm | access-date=27 December 2007 |archive-date=12 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181012053708/http://mentallandscape.com/V_OKB1.htm | url-status=live }}</ref> <ref name=Mayer_et_al_1958>{{cite journal | title=Observations of Venus at 3.15-cm Wave Length | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1958-01_127_1/page/n2 | last1=Mayer | first1=C. H. | last2=McCullough | first2=T. P. | last3=Sloanaker | first3=R. M. | journal=The Astrophysical Journal | date=January 1958 | volume=127 | page=1 | bibcode=1958ApJ...127....1M | doi=10.1086/146433 | doi-access=free }}</ref> <ref name=NASA_1962>{{cite report | title=Mariner-Venus 1962 Final Project Report | author=Jet Propulsion Laboratory | publisher=NASA | date=1962 | version=SP-59 | url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660005413_1966005413.pdf | access-date=7 July 2017 | archive-date=11 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140211144532/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660005413_1966005413.pdf | url-status=live }}</ref> <ref name="mitchell_2">{{cite web | title=Plumbing the Atmosphere of Venus | first=Don | last=Mitchell | date=2003 | work=The Soviet Exploration of Venus | url=http://www.mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm | access-date=27 December 2007 | archive-date=30 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180930201301/http://mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm | url-status=live }}</ref> <ref name=COSPAR_Group_VII_1969>{{cite conference | title=Report on the Activities of the COSPAR Working Group VII | page=94 | date=11–24 May 1969 | location=Prague, Czechoslovakia | book-title=Preliminary Report, COSPAR Twelfth Plenary Meeting and Tenth International Space Science Symposium | publisher=National Academy of Sciences }}</ref> <ref name=Time_1971>{{cite magazine | title=Science: Onward from Venus | date=8 February 1971 | magazine=Time | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html | access-date=2 January 2013 | archive-date=21 December 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081221214000/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html }}</ref> <ref name=Colin_Hall_1977>{{cite journal | title=The Pioneer Venus Program | url=https://archive.org/details/space-science-review_1977-05_20_3/page/283 | last1=Colin | first1=L. | last2=Hall | first2=C. | volume=20 | issue=3 | pages=283–306 | date=1977 | journal=Space Science Reviews | bibcode=1977SSRv...20..283C | doi=10.1007/BF02186467 | s2cid=122107496 }}</ref> <ref name=Williams_2005>{{cite web | title=Pioneer Venus Project Information | first=David R. | last=Williams | date=6 January 2005 | publisher=NASA/Goddard Space Flight Center | url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html | access-date=19 July 2009 |archive-date=15 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190515084212/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html | url-status=live }}</ref> <ref name=Greeley_Batson_2007>{{cite book | last1=Greeley | first1=Ronald | last2=Batson | first2=Raymond M. | title=Planetary Mapping | page=47 | date=2007 | isbn=978-0-521-03373-2 | publisher=Cambridge University Press | url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&pg=PA47 | access-date=19 July 2009 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&pg=PA47 | url-status=live }}</ref> <ref name=Howell_2014>{{cite web | title=Venus Express Out Of Gas; Mission Concludes, Spacecraft On Death Watch | last=Howell | first=Elizabeth | website=Universe Today | date=December 16, 2014 | url=https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/ | access-date=April 22, 2021 | archive-date=22 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210422084103/https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/ | url-status=live }}</ref> <ref name=Campbell_et_al_1976>{{cite journal | title=New radar image of Venus | url=https://archive.org/details/sim_science_1976-09-17_193_4258/page/1123 | last1=Campbell | first1=D. B. | last2=Dyce | first2=R. B. | last3=Pettengill | first3=G. H. | journal=Science | year=1976 | volume=193 | issue=4258 | pages=1123–1124 | doi=10.1126/science.193.4258.1123 | pmid=17792750 | bibcode=1976Sci...193.1123C | s2cid=32590584 }}</ref> <ref name="Nemet-Nejat">{{citation | last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea | title=Daily Life in Ancient Mesopotamia | publisher=Greenwood | isbn=978-0-313-29497-6 | page=203 | year=1998 | url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme/page/203 | access-date=2023-02-02 }}</ref> <ref name="Green1992">{{cite book | title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary | last1=Black | first1=Jeremy | first2=Anthony | last2=Green | publisher=The British Museum Press | year=1992 | isbn=978-0-7141-1705-8 |pages=108–109 | url=https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana | access-date=23 August 2020 |archive-date=20 November 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201120094829/https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana | url-status=live }}</ref> <ref name="Cooley">{{cite journal | last=Cooley | first=Jeffrey L. | title=Inana and Šukaletuda: A Sumerian Astral Myth | journal=KASKAL | volume=5 | pages=161–172 | year=2008 | issn=1971-8608 | url=https://www.academia.edu/1247599 | access-date=28 December 2017 |archive-date=24 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191224105634/https://www.academia.edu/1247599 | url-status=live }}</ref> <ref name="Cooley2">{{cite journal | title=Inana and Šukaletuda: A Sumerian Astral Myth | last=Cooley | first=Jeffrey L. | journal=KASKAL | volume=5 | pages=163–164 | year=2008 | issn=1971-8608 | url=https://www.academia.edu/1247599 | access-date=28 December 2017 | archive-date=24 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191224105634/https://www.academia.edu/1247599 | url-status=live }}</ref> <ref name=Cattermole_Moore_1997>{{cite book | last1=Cattermole | first1=Peter John | last2=Moore | first2=Patrick | title=Atlas of Venus | url=https://archive.org/details/atlasofvenus0000catt | year=1997 | page=[https://archive.org/details/atlasofvenus0000catt/page/9 9] | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-49652-0 }}</ref> <ref name=Atsma>{{cite web | title=Eospheros & Hespheros | first=Aaron J. | last=Atsma | website=Theoi.com | url=https://www.theoi.com/Titan/AsterEosphoros.html | access-date=15 January 2016 |archive-date=14 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190714105448/https://www.theoi.com/Titan/AsterEosphoros.html | url-status=live }}</ref> <ref name=Sobel_2005>{{cite book |first=Dava |last=Sobel |title=The Planets |year=2005 |publisher=Harper Publishing |pages=53–70 |isbn=978-0-14-200116-5 |url=https://books.google.com/books?id=5KHuAAAAMAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113231240/https://books.google.com/books?id=5KHuAAAAMAAJ |archive-date=13 November 2025 |url-status=live}}</ref> <ref name="bhalla06">{{cite book | last=Bhalla | first=Prem P. | title=Hindu Rites, Rituals, Customs and Traditions: A to Z on the Hindu Way of Life | page=29 | date=2006 | publisher=Pustak Mahal | isbn=978-81-223-0902-7 }}</ref> <ref name=De_Groot_1912>{{cite book | title=Religion in China: universism. a key to the study of Taoism and Confucianism | first=Jan Jakob Maria|last=De Groot | work=American lectures on the history of religions | volume=10 | page=300 | year=1912 | publisher=G. P. Putnam's Sons | url=https://books.google.com/books?id=ZAaP7dyjCrAC&pg=PA300 | access-date=2010-01-08 | archive-date=22 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722005812/http://books.google.com/books?id=ZAaP7dyjCrAC&pg=PA300 | url-status=live }}</ref> <ref name=Crump_1992>{{cite book | title=The Japanese numbers game: the use and understanding of numbers in modern Japan | first=Thomas | last=Crump | year=1992 | url=https://archive.org/details/japanesenumbersg00crum | url-access=limited | pages=[https://archive.org/details/japanesenumbersg00crum/page/n53 39]–40 | publisher=Routledge | isbn=978-0-415-05609-0}}</ref> <ref name=Hulbert_1909>{{cite book | first=Homer Bezaleel | last=Hulbert | year=1909 | title=The passing of Korea | page=[https://archive.org/details/passingkorea01hulbgoog/page/n538 426] | publisher=Doubleday, Page & company | url=https://archive.org/details/passingkorea01hulbgoog | access-date=2010-01-08 }}</ref> <ref name=VOER>{{Cite web |title=Sao Kim - VOER |url=https://voer.edu.vn/m/sao-kim/87903266 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226003259/https://voer.edu.vn/m/sao-kim/87903266 |archive-date=2022-12-26 |url-status=live |access-date=2022-12-26 |website=Vietnam Open Educational Resources}}</ref> <ref name="Volume 7 of Mayan studies">{{cite book | title=The Book of Chumayel: The Counsel Book of the Yucatec Maya, 1539-1638 | date=1899 |publisher=Richard Luxton | isbn=978-0-89412-244-6 | pages=6,194 }}</ref> <ref name="Milbrath">{{Cite book | title=Star Gods of The Mayans: Astronomy in Art, Folklore, and Calendars | url=https://archive.org/details/stargodsofmayaas0000milb | last=Milbrath | first=Susan | date=1999 | publisher=University of Texas Press | location= Austin, TX | isbn= 978-0-292-79793-2 | pages=[https://archive.org/details/stargodsofmayaas0000milb/page/200 200]–204, 383 }}</ref> }} == Eksterne skakels == * Arnett, Bill (2005). [http://www.nineplanets.org/venus.html Venus] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20191012104831/http://www.nineplanets.org/venus.html |date=2019-10-12}} * [[Europese Ruimteagentskap]] (2005). [http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/ Venus Express overview] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20121126070728/http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/ |date=2012-11-26}} * Grayzeck, Ed (2004). [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html Venus Fact Sheet] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261011095134/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html |date=2026-10-11}}. [[NASA]] * Grieger, Bjoern (2004). [http://www.space-vision.biz/product.venuslandscape.de.html Picture “Real Venus”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051201123131/http://www.space-vision.biz/product.venuslandscape.de.html |date= 1 Desember 2005 }} * The Maya Astronomy Page (2002). [http://www.michielb.nl/maya/venus.html Venus] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251006073822/http://www.michielb.nl/maya/venus.html |date=2025-10-06}} * Mitchell, Don P. (2004). [http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm The Soviet Exploration of Venus] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260906005813/http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm |date=2026-09-06}} * Rosenthal, David. (2003). [http://www.ridgecrest.ca.us/~n6tst/maya/newpage.html The Southernmost Rise of Venus at Uxmal, 1997] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051119095137/http://www.ridgecrest.ca.us/~n6tst/maya/newpage.html |date=19 November 2005 }} * Vienna University of Technology (2004). [http://www.vias.org/spacetrip/venus_dimensionalviews.html Venus Three-Dimensional Views] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250223110740/http://www.vias.org/spacetrip/venus_dimensionalviews.html |date=2025-02-23}} * [http://www.ibiblio.org//e-notes/VRML/Globe/Globe.htm 3D VRML Venus globe] {{CommonsKategorie-inlyn|Venus (planet)}} {{PlaneteSon}} {{Gesagsbeheer}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Venus| ]] d0yl2bbomaca5lv615mfltkqvhhcq1x Velddrif 0 13029 3372656 3287031 2026-11-15T07:49:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372656 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Velddrif | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Velddrif.jpg | beeldbyskrif = Bokkomlaan, een van Velddrif se gewilde toeristebestemmings. | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie= regs | kaart_onderskrif = | latd = 32 |latm = 47 |lats = 0 | longd = 18 |longm = 10 |longs = 0 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Bergrivier | stigtingsdatum = | regeringstipe = <!-- Wyk --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 12.2% | persent_kleurling = 57.1% | persent_asiër = 0.5% | persent_wit = 29.6% | persent_ander = 0.6% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 83.5% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 8.7% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 5.8% | demografie2_titel4 = Ander | demografie2_info4 = 2.1% | demografie2_titel5 = | demografie2_info5 = | poskode = 7365 | poskode2 = 7365 | skakelkode = 022 | sensuskode = 162006 | webwerf = www.velddriftourism.co.za }} [[Lêer:Langrietvlei_opstal.jpg|duimnael|links|Geskiedkundige opstal op die plaas Langrietvlei naby Velddrif.]] '''Velddrif''' is 'n vissersdorp aan die mond van die [[Bergrivier]] geleë in die [[Bergrivier Plaaslike Munisipaliteit]]-gebied. Dit grens aan [[Laaiplek]] en Port Owen. Velddrif se bevolking is in [[2011]] op sowat 11&nbsp;000 geraam, teenoor 7&nbsp;800 in [[2007]] en 5&nbsp;905 in [[1996]]. Die dorpie het sy naam gekry omrede dit die enigste plek was waar vee en voertuie die rivier kon kruis. Die [[drif]] is vervang met 'n brug. Daar is 'n groot soutaanleg van ''Cerebos'' suid van Velddrif waar 12&nbsp;000&nbsp;ton [[tafelsout|sout]] jaarliks uit die see ontgin word. == Port Owen == Port Owen is 'n vakansiedorp en 'n marina, aangrensend aan die vissershawe van Laaiplek en word omring deur soutmoerasse. Die area is bekend vir sy [[voël]]lewe: meer as 350 verskillende see-, land- en riviervoëls word hier gevind. Port Owen was die eerste diepsee, residensiële marinaontwikkeling in Suid-Afrika. Die waterweë word beheer deur die Port Owen Marina-owerheid. <ref>{{Verwys web |titel=Gideon Estates |url=http://www.gideonestates.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20140225075208/http://www.gideonestates.co.za/ |argiefdatum=25 Februarie 2014 |besoekdatum= 2 Februarie 2014 |url-status=dead}}</ref> Port Owen word aan drie kante omring deur die Bergrivier, wat se toekomstige groei beperk word om seker te maak dit bly rustig en eksklusief. Die rivier is vir 56 km bevaarbaar deur klein bote.<ref>''Port Owen Handbook'' deur Gideon Langart</ref> == Wapen == Velddrif se munisipale raad het in 1967 'n wapenverlening van die Kaaplandse provinsiale administrateur verkry : ''In rooi, in die skildhoof 'n fabriek en in die skildvoet 'n pelikaan, albei van natuurlike kleur; die kante rond gesnee van silwer belaai met vier golwende dwarsbalke van blou''. Die helmteken was twee gekruiste gekroonde goue visse, en die wapenspreuk "Labori detur". <ref name=ok>Kaap die Goeie Hoop ''Offisiële Koerant'' 3427 (27 Oktober 1967).</ref> Die wapen is in 1972 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer.<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |date=24 Junie 2026 }}.</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Piketberg]] * [[Langebaan]] * [[Bergrivier]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.hsvelddrif.co.za/ Webwerf van Hoërskool Velddrif] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] [[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]] 53q31fs1zhzpqyt7991tlr7pw98uu4t Uranus 0 15867 3372634 3296988 2026-11-15T07:10:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372634 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die [[planeet]] Uranus. Vir ander betekenisse van die naam, sien [[Uranus (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #EEDC82 | name = Uranus | symbol = [[Lêer:Uranus symbol (bold).svg|24px|alt=⛢|Uranus se sterrekundige simbool]] | image = [[Lêer:Uranus.jpg|240px|Die planeet Uranus]] | caption = Uranus, soos waargeneem deur die Voyager 2-wenteltuig op 16 Desember 1986. | discovery = yes | discoverer = [[William Herschel]] | discovered = [[13 Maart]] [[1781]] | orbit_ref =<ref name="horizons">{{cite web |last=Yeomans |first=Donald K. |date=13 Julie 2006 |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons |title=HORIZONS System |publisher=NASA JPL |access-date=8 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070813213954/http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons |archive-date=13 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | epoch = [[J2000]] | aphelion = 20,083&nbsp;305&nbsp;26&nbsp;AE | perihelion = 18,375&nbsp;518&nbsp;63&nbsp;AE | semimajor = 19,229&nbsp;411&nbsp;95&nbsp;AE | eccentricity = 0,044&nbsp;405&nbsp;586 | period = 30&nbsp;799,095&nbsp;dae<br />84,323&nbsp;326 jaar<br />42&nbsp;718 Uranus-sondae<ref name="CSeligman">{{cite web |last=Seligman |first=Courtney |title=Rotation Period and Day Length |url=http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm |access-date=13 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501044113/http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm |archive-date=1 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | synodic_period = | avg_speed = 6,81&nbsp;km/s<ref name="fact">{{cite web |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html |title=Uranus Fact Sheet |publisher=NASA |last=Williams |first=Dr. David R. |access-date=10 Augustus 2007 |date=31 Januarie 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809171542/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html |archive-date=9 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | inclination = 0,772&nbsp;556° (tot [[ekliptika]])<br />6,48° (tot die [[Son]] se [[ewenaar]])<ref name="meanplane">{{cite web | date = 2009-04-03 | title = The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter | url = http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif | accessdate = 2009-04-10 | archive-date = 2009-05-14 | archive-url = https://www.webcitation.org/5glwILykY?url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif | url-status = dead }} (geprodusier met [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220235836/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=20 Desember 2008 }} geskryf van Aldo Vitagliano)</ref> | asc_node = 73,989&nbsp;821° | arg_peri = 96,541&nbsp;318° | mean_anomaly = | satellites = [[Uranus se natuurlike satelliete|27]] | minorplanet = | physical_characteristics = yes | flattening = 0,022&nbsp;9&nbsp;±&nbsp;0,000&nbsp;8 | equatorial_radius = 25&nbsp;559&nbsp;±&nbsp;4&nbsp;km <br />(4,007&nbsp;[[Aarde]]s) | polar_radius = 24&nbsp;973&nbsp;±&nbsp;20&nbsp;km <br />(3,929&nbsp;Aardes) | circumference = 159&nbsp;354,1&nbsp;km<ref name="nasafact" /> | surface_area = 8,115&nbsp;6{{e|9}}&nbsp;km<sup>2</sup><ref name="nasafact">{{cite web |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus&Display=Facts |title=NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures |publisher=NASA |last=Munsell |first=Kirk |access-date=13 Augustus 2007 |date=14 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808204353/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus&Display=Facts |archive-date=8 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br />(15,91&nbsp;Aardes) | volume = 6,833{{e|13}}&nbsp;km<sup>3</sup><ref name="fact" /> | mass = {{nowrap|(8,6810 ± 0,0013){{e|25}} kg}}<ref name=Jacobson1992>{{cite journal|last=Jacobson|first=R.A.|last2=Campbell |first2=J.K. |last3=Taylor |first3=A.H. |last4=Synnott |first4=S.P.|title=The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and Earth-based Uranian satellite data|journal=The Astronomical Journal|volume=103|issue=6|pages=2068-2078|year=1992|doi=10.1086/116211| bibcode=1992AJ....103.2068J}}</ref><br /> GM=5&nbsp;793&nbsp;939&nbsp;±&nbsp;13&nbsp;km<sup>3</sup>/s<sup>2</sup> | density = 1,27&nbsp;g/cm<sup>3</sup><ref name="fact" /> | surface_grav = 8,69&nbsp;m/s<sup>2</sup><ref name="fact" /> | escape_velocity = 21,3&nbsp;km/s<ref name="fact" /> | sidereal_day = −0,718&nbsp;33 dae | rot_velocity = 2,59&nbsp;km/s<br />9&nbsp;320&nbsp;km/h | axial_tilt = 97,77° | right_asc_north_pole = | declination = −15,175° | albedo = 0,300 (geometries)<br />0,51 (Bond)<ref name="fact" /> | magnitude = 5,9<ref name=ephemeris>{{cite web|title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006|author=Espenak, Fred|work=NASA|url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html|year=2005|accessdate=14 Junie 2007|archiveurl=https://archive.ph/20121205061717/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/TYPE.html|archivedate= 5 Desember 2012|url-status=dead}}</ref> tot 5,32<ref name="fact" /> | angular_size = | temperatures = yes | temp_name1 = By 1 bar | min_temp_1 = | mean_temp_1 = 76&nbsp;[[Kelvin|K]]<ref name="fact" /> | max_temp_1 = | temp_name2 = By 0,1 bar | min_temp_2 = 49&nbsp;K | mean_temp_2 = 53&nbsp;K | max_temp = 57&nbsp;K | atmosphere = yes | atmosphere_ref = <ref name="Lindal Lyons et al. 1987" /><ref name="Conrath Gautier et al. 1987" /> | atmosphere_composition = 83&nbsp;±&nbsp;3% [[Waterstof]]<br /> 15&nbsp;±&nbsp;3% [[Helium]]<br /> 2,3% [[Metaan]]<br /> 0,009% <br /> (0,007–0,015%) Waterstofdeuteried<br /><ref name=Feuchtgruber1999>{{cite journal|last=Feuchtgruber|first=H.|last2=Lellouch |first2=E. |first3= B. |last3= Bezard |title=Detection of HD in the atmospheres of Uranus and Neptune: a new determination of the D/H ratio|year=1999|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=341|pages=L17–L21|bibcode=1999A&A...341L..17F|last4=Encrenaz|last5=De Graauw|last6=Davis}}</ref> }} '''Uranus''' is die sewende [[planeet]] van die [[Son]] af. Dit is 'n gasagtige, [[siaan]]kleurige [[ysreus]]. Die grootste deel van die planeet bestaan uit [[water]], [[ammoniak]] en [[metaan]], wat in [[sterrekunde]] "ys" of "[[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige stowwe]]" genoem word. Uranus se atmosfeer het 'n ingewikkelde struktuur met lae wolke. Dit het die laagste minimum [[temperatuur]] (van 49&nbsp;K of {{nowrap|-224 °C}}) van al die planete in die Sonnestelsel. Dit het 'n [[ashelling]] van 97,8° met 'n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde]] rotasietempo van 17 uur. Dit beteken sy pole kry in die 84 aardjare wat 'n omwenteling om die Son duur, sowat 42 jaar onophoudelik sonskyn en is die ander 42 jaar in volkome donkerte gehul. Uranus het die derde grootste [[deursnee]] en vierde grootste [[massa]] van die Sonnestelsel se planete. Volgens huidige modelle is daar in sy vlugtige [[Mantel (geologie)|mantellaag]] 'n rotsagtige [[Planeetkern|kern]] en die planeet word omhul deur 'n dik atmosfeer van [[waterstof]] en [[helium]]. Spoorhoeveelhede [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]] en [[koolstofmonoksied]], asook [[koolstofdioksied]] (wat vermoedelik van [[komete]] af kom), is in die boonste atmosfeer bespeur. Daar is baie [[klimaat]]sverskynsels in Uranus se atmosfeer wat nie verduidelik kan word nie, soos sy [[wind]]snelhede van tot 900&nbsp;km/h,<ref name="Sromovsky & Fry 2005"> {{cite journal |doi=10.1016/j.icarus.2005.07.022 |last1=Sromovsky |first1=L. A. |last2=Fry |first2=P. M. |date=December 2005 |title=Dynamics of cloud features on Uranus |journal=Icarus |volume=179 |issue=2 |pages=459–484 |bibcode=2005Icar..179..459S |arxiv=1503.03714 }} </ref> variasies in sy poolkap en sy onreëlmatige wolkvorming. Die planeet het ook 'n baie lae interne hitte in vergelyking met ander planete, wat ook nie verduidelik kan word nie. Nes die ander [[reuseplanete]], het Uranus 'n [[Uranus se ringe|ringstelsel]], [[Natuurlike satelliet|mane]] en 'n [[magnetosfeer]]. Sy ringstelsel is uiters donker, met net sowat 2% van die inkomende lig wat weerkaats word, en dit bevat die 13 bekende binneste planete. Verder weg lê die grootste vyf mane van die planeet: [[Miranda (maan)|Miranda]], [[Ariel (maan)|Ariel]], [[Umbriel (maan)|Umbriel]], [[Titania (maan)|Titania]] en [[Oberon (maan)|Oberon]]. Veel verder weg is Uranus se nege onreëlmatige mane. Die planeet se magnetosfeer is hoogs asimmetries en bevat baie gelaaide deeltjies, wat die donker ringe en mane kan verduidelik. Uranus is met die blote oog sigbaar, maar is baie dof en is eers in 1781 as 'n planeet geklassifiseer, toe dit die eerste keer deur [[William Herschel]] besigtig is. Dit is die eerste planeet wat met ’n [[teleskoop]] ontdek is en nie met die blote oog nie. Al die ander planete van dié tyd was van die antieke tye af reeds bekend. Sowat ses dekades ná sy ontdekking is eers eenstemmigheid bereik om dit na die [[Uranos|god Uranus]], een van die [[Griekse oergode]], te noem. Tot op hede was dit nog net een keer besoek, in 1986 toe [[Voyager 2]] 'n verbyvlug gedoen het.<ref>{{Cite web |title=Exploration {{!}} Uranus |url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/exploration?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Uranus&category=33 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807125253/https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/exploration/?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Uranus&category=33 |archive-date=7 August 2020 |access-date=2020-02-08 |website=NASA Solar System Exploration |quote=Jan. 24, 1986: NASA's Voyager&nbsp;2 made the first - and so far the only - visit to Uranus.}}</ref> ==Geskiedenis== [[Beeld:Discovery of Uranus1781.png|thumb|links|240px|Uranus se posisie (met 'n kruis aangedui) op die datum van sy ontdekking, 13 Maart 1781.]] Nes die klassieke planete, is Uranus met die blote oog sigbaar. Antieke waarnemers het dit egter nooit as 'n planeet erken nie, omdat dit so dof was en so stadig beweeg het.<ref>{{cite web | title=MIRA's Field Trips to the Stars Internet Education Program | work=Monterey Institute for Research in Astronomy | url=https://www.mira.org/fts0/planets/101/text/txt001x.htm | access-date=2021-05-05 | archive-date=1 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210501025331/http://www.mira.org/fts0/planets/101/text/txt001x.htm | url-status=live }}</ref> Sir William Herschel het dit op 13 Maart 1781 die eerste keer gesien, en dit het gelei tot sy ontdekking as 'n planeet, wat die grense van die Sonnestelsel vir die eerste keer in sy geskiedenis uitgebrei het. Uranus was die eerste planeet wat met 'n teleskoop ontdek is. ===Ontdekking=== Uranus is op baie geleenthede waargeneem voor sy ontdekking as 'n planeet, maar dit is gewoonlik vir 'n [[ster]] aangesien. Die vroegste moontlike waarneming was deur [[Hipparchos]], wat dit in 128&nbsp;v.C. as 'n ster aangeteken het in sy sterkatalogus wat later in [[Ptolemaeus]] se ''[[Almagest]]'' opgeneem is.<ref>{{cite journal |title=Was Uranus Observed by Hipparchos? |author=René Bourtembourg |journal=Journal for the History of Astronomy |volume=44 |issue=4 |pages=377–387 |doi=10.1177/002182861304400401 |date=2013 |bibcode=2013JHA....44..377B|s2cid=122482074 }}</ref> Die vroegste definitiewe waarneming was in 1690, toe [[John Flamsteed]] dit minstens ses keer gesien en dit as die ster "34&nbsp;Tauri" aangeteken het. Die Franse sterrekundige Pierre Charles le Monnier het Uranus tussen 1750 en 1769 minstens 12 keer gesien,<ref>{{cite web |website=Astronomy Briefly |title=Uranus – About Saying, Finding, and Describing It |publisher=thespaceguy.com |url=http://www.thespaceguy.com/Uranus.htm |last=Dunkerson |first=Duane |access-date=2021-05-05 |archive-date=2021-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501025113/http://www.thespaceguy.com/Uranus.htm |url-status=live}}</ref> insluitende op vier agtereenvolgende nagte. Herschel het Uranus op 13 Maart 1781 die eerste keer uit sy tuin in [[Bath]], [[Somerset]], [[Engeland]] (nou die Herschel-sterrekundemuseum),<ref>{{cite web |title=Bath Preservation Trust |url=http://www.bath-preservation-trust.org.uk/ |access-date=29 September 2007 |archive-date=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929031408/http://www.bath-preservation-trust.org.uk/ |url-status=live}}</ref> gesien en dit aanvanklik (op 26 April 1781) as 'n [[komeet]] aangeteken.<ref>{{cite journal |title=Account of a Comet, By Mr. Herschel, F. R. S.; Communicated by Dr. Watson, Jun. of Bath, F. R. S |author=Herschel, William |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London |volume=71 |pages=492–501 |bibcode=1781RSPT...71..492H |doi=10.1098/rstl.1781.0056 |date=1781 |last2=Watson |first2=Dr.|s2cid=186208953 }}</ref><ref>Royal Astronomical Society MSS W.2/1.2, 23; quoted in [[#Miner|Miner]] p. 8.</ref> Op 17 Maart het hy aangeteken: "Ek het gesoek na die komeet of newelagtige ster en besef dit is 'n komeet, want dit het van plek verander."<ref>RAS MSS Herschel W.2/1.2, 24, quoted in [[#Miner|Miner]] p. 8.</ref> Hy het dit egter ook later met 'n planeet vergelyk.<ref name="Ref-1"/> Ander sterrekundiges het ook begin vermoed dit was 'n planeet. Die Fins-Sweedse sterrekundige Anders Johan Lexell, wat in [[Rusland]] gewerk het, was die eerste mens wat die [[wentelbaan]] van die nuwe voorwerp bereken het.<ref name="lexell" /> Sy byna ronde wentelbaan het hom laat vermoed dit is is 'n planeet en nie 'n komeet nie. Die Berlynse sterrekundige [[Johann Elert Bode]] het Herschel se ontdekking beskryf as "'n bewegende ster wat beskou kan word as 'n tot nog toe onbekende planeetagtige voorwerp wat verder as [[Saturnus]] in 'n wentelbaan is".<ref>Johann Elert Bode, Berliner Astronomisches Jahrbuch, p. 210, 1781, aangehaal in [[#Miner|Miner]], p. 11.</ref> Die voorwerp is gou algemeen as 'n planeet aanvaar. Teen 1783 het Herschel dit ook erken.<ref name="Dreyer" /> Uit erkenning vir sy prestasie het [[George III van die Verenigde Koninkryk]] Herschel 'n jaarlikse toelae van £200 gegee (in 2021 gelyk aan £26&nbsp;000), op voorwaarde dat hy na Windsor sou trek sodat die koninklike familie deur sy teleskope kon kyk.<ref name="Miner12" /> ===Naam=== Die naam "Uranus" verwys na die antieke Griekse god van die lug, Οὐρανός, ''Oeranos'', wat in die [[Romeinse mitologie]] as [[Caelus]] bekend is. Hy was die vader van [[Kronos]] ([[Saturnus (mitologie)|Saturnus]]) en die oupa van [[Zeus]] ([[Jupiter (mitologie)|Jupiter]]). Dit word in [[Latyn]] "Uranus" gespel. Dit is die enigste van die agt planete waarvan die naam uit die [[Griekse mitologie]] kom. Sterrekundiges verkies die uitspraak met die klem op die eerste lettergreep, soos in Latyn, in plaas van die tweede lettergreep, hoewel albei aanvaarbaar is. (Veral in Engels voorkom dit 'n verleentheid weens die ooreenkoms van die tweede uitspraak met "your [[anus]]".)<ref>{{cite web |title=Astronomy Cast: Uranus |date=12 November 2007 |url=http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-62-uranus/ |author=Cain, Frasier |access-date=20 April 2009 |archive-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426084001/http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-62-uranus/ |url-status=live }}</ref> Sy [[sterrekundige simbool]] is ⛢ òf ♅. [[Lêer:Uranus, Earth size comparison.jpg|duimnael|links|220px|Grootte van die Aarde en Uranus.]] Konsensus oor die naam is eers bereik byna 70 jaar ná die planeet se ontdekking. Herschel is aanvanklik gevra om die planeet 'n naam te gee, en hy het op die naam ''Georgium Sidus'' (George se Ster) besluit ter ere van sy nuwe beskermheer, koning George III.<ref>{{cite journal |url=http://vesuvius.jsc.nasa.gov/er/seh/hersc.html |title=Voyager at Uranus |date=1986 |journal=NASA JPL |pages=400–268 |volume=7 |issue=85 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060210222142/http://vesuvius.jsc.nasa.gov/er/seh/hersc.html |archive-date=10 February 2006}}</ref> Herschel se voorgestelde naam was nie gewild buite [[Brittanje]] en [[Hannover]] nie en ander name is voorgestel, soos "Herschel"<ref name="Francisca" /> en "Neptunus", die naam van die volgende planeet wat ontdek sou word.<ref name="lexell" /><ref name=":0">{{Cite journal |last=Gingerich |first=O. |date=1958 |title=The Naming of Uranus and Neptune, Astronomical Society of the Pacific Leaflets, Vol. 8, No. 352, p.9 |url=https://articles.adsabs.harvard.edu//full/1958ASPL....8....9G/0000009.000.html |access-date=2023-06-01 |journal=Leaflet of the Astronomical Society of the Pacific |volume=8 |issue=352 |page=9 |bibcode=1958ASPL....8....9G |archive-date=2023-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601144624/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/1958ASPL....8....9G/0000009.000.html |url-status=dead }}</ref> In Maart 1782 het Bode "Uranus" voorgestel. Dit was die Latynse spelling van die naam van die Griekse god van die lug, Oeranos.<ref name=Bode>{{harvnb|Bode|1784|pp=88–90}}</ref> Bode het gevoel die planeet moet 'n mitologiese naam hê sodat dit nie 'n uitsondering onder die planete is nie; Uranus was 'n aanvaarbare naam, want hy was die vader van Saturnus van die [[Titaan|Titane]], na wie die vorige planeet genoem is.<ref name=Bode/><ref name="Miner12" /><ref>{{cite web |title=Astronomy in Berlin |publisher=Brian Daugherty |url=http://bdaugherty.tripod.com/astronomy/bode.html |access-date=24 May 2007 |last=Daugherty |first=Brian |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008052101/http://bdaugherty.tripod.com/astronomy/bode.html |archive-date=8 October 2014 |url-status=dead }}</ref> Bode was egter vermoedelik onbewus van die feit dat "Uranus" net die Latynse vorm van die god se naam was en dat sy Romeinse ekwivalent Caelus was. In 1789 het 'n oudkollega van Bode sy nuut ontdekte [[element]] genoem [[uraan]], in ondersteuning van Bode se keuse.<ref>{{cite web |title=The Straight Scoop on Uranium |author=Finch, James |date=2006 |publisher=allchemicals.info: The online chemical resource |url=http://www.allchemicals.info/articles/Uranium.php |access-date=30 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221011537/http://www.allchemicals.info/articles/Uranium.php |archive-date=21 December 2008 }}</ref> Eindelik het Bode se keuse die gewildste naam geword.<ref name="planetsbeyond" /> In [[Chinees]], [[Japannees]], [[Koreaans]] en [[Viëtnamees]] beteken die naam van die planeet letterlik "Hemelkoningster" (天王星).<ref>{{cite web |url=http://www.eternalsailormoon.org/help.html#myth |title=Sailormoon Terms and Information |publisher=The Sailor Senshi Page |access-date=5 Maart 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060302024220/http://www.eternalsailormoon.org/help.html#myth |archive-date=2 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==Vorming== Daar word gereken die verskille tussen die [[Ysreus|ys-]] en [[gasreus]]e is as gevolg van hulle vormingsgeskiedenis.<ref name="Thommes1999" /><ref name="Brunini1999" /><ref name="dangelo2021">{{cite journal |last=D'Angelo |first=G. |author2=Weidenschilling, S. J. |author3=Lissauer, J. J. |author4=Bodenheimer, P. |date=2021 |title=Growth of Jupiter: Formation in disks of gas and solids and evolution to the present epoch |journal=Icarus |volume=355 |pages=114087 |arxiv=2009.05575 |bibcode=2021Icar..35514087D |doi=10.1016/j.icarus.2020.114087 |s2cid=221654962}}</ref> Volgens 'n hipotese het die Sonnestelsel uit 'n roterende skyf gas en stof om die Son ontstaan. 'n Groot deel van die [[Newelhipotese|sonnewel]] se gas, hoofsaaklik waterstof en helium, het die Son gevorm. Die stof het saamgesmelt om die eerste [[protoplanete]] te vorm. Namate die planete gegroei het, het sommige van hulle eindelik genoeg materie versamel sodat hulle swaartekrag aan die newel se oorskietgas vasgeklou het.<ref name="Thommes1999" /><ref name="Brunini1999" /><ref name="dangelo_bodenheimer_2013">{{cite journal |last=D'Angelo |first=G. |author2=Bodenheimer, P. |year=2013 |title=Three-dimensional Radiation-hydrodynamics Calculations of the Envelopes of Young Planets Embedded in Protoplanetary Disks |journal=The Astrophysical Journal |volume=778 |issue=1 |pages=77 |arxiv=1310.2211 |bibcode=2013ApJ...778...77D |doi=10.1088/0004-637X/778/1/77 |s2cid=118522228}}</ref> Aan hoe meer gas hulle vasgeklou het, hoe groter het hulle geword; hoe groter hulle geword het, aan hoe meer gas het hulle vasgeklou totdat 'n kritieke punt bereik is, en hulle grootte het eksponensieel begin toeneem.<ref name="dl2018">{{cite book |last=D'Angelo |first=G. |title=Handbook of Exoplanets |author2=Lissauer, J. J. |date=2018 |publisher=Springer International Publishing AG, part of Springer Nature |isbn=978-3-319-55332-0 |editor=Deeg H., Belmonte J. |pages=2319–2343 |chapter=Formation of Giant Planets |bibcode=2018haex.bookE.140D |doi=10.1007/978-3-319-55333-7_140 |arxiv=1806.05649 |s2cid=116913980}}</ref> Die ysreuse, met net 'n paar [[aardmassa]]s newelgas, het nooit dié kritieke punt bereik nie.<ref name="Thommes1999" /><ref name="Brunini1999" /><ref name="Sheppard Jewitt Kleyna 2006" /> Onlangse simulasies van planeetmigrasie dui daarop dat albei ysreuse nader aan die Son ontwikkel het as waar hulle nou is, en dat hulle ná hulle vorming verder van die Son af beweeg (die [[Nice-model|Nicemodel]]).<ref name="Thommes1999" /> == Wentelbaan en rotasie == Uranus wentel elke 84 aardjare om die [[Son]]. Sy gemiddelde afstand van die Son is rofweg 3&nbsp;[[miljard]]&nbsp;km (sowat 20 [[AE]]). Die intensiteit van die sonlig op die planeet is sowat 1/400ste van dié op Aarde.<ref>{{cite web |title=Next Stop Uranus |url=http://www.astrosociety.org/education/publications/tnl/04/04.html |year=1986 |access-date=9 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714002829/http://www.astrosociety.org/education/publications/tnl/04/04.html |archive-date=14 Julie 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy wentelelemente is in 1783 die eerste keer bereken deur [[Pierre-Simon Laplace]].<ref name="georgeforbes">{{cite web |title=History of Astronomy |author=George Forbes |year=1909 |url=http://www.vinnysa1store.com/historyofastronomy2.html#8 |access-date=7 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929201737/http://www.vinnysa1store.com/historyofastronomy2.html#8 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Mettertyd het onreëlmatighede duidelik geword tussen die voorgestelde en die waargenome wentelbaan, en in 1841 het [[John Couch Adams]] die eerste keer voorgestel dat die verskille veroorsaak kan word deur die swaartekrag van ’n onsigbare planeet. In 1845 het [[Urbain Le Verrier]] sy eie ondersoek na Uranus se wentelbaan begin. Op 23 September 1846 het [[Johann Gottfried Galle]] ’n planeet ontdek wat later [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] genoem is – by feitlik die presiese plek wat deur Le Verrier voorspel is.<ref>{{cite web |title=Mathematical discovery of planets |author=O'Connor, J.J. en Robertson, E.F. |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Neptune_and_Pluto.html |year=1996 |access-date=13 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403031714/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Neptune_and_Pluto.html |archive-date=3 April 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die rotasieperiode van Uranus se binnekant is 17&nbsp;uur, 14&nbsp;minute, kloksgewys (’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde beweging]]). Soos op al die reuseplanete is daar baie sterk winde in die rigting van die rotasie in sy boonste [[atmosfeer]]. By sekere breedtegrade, soos sowat twee derdes van die pad van die [[ewenaar]] tot die [[suidpool]], beweeg dele van die atmosfeer baie vinniger; ’n volle rotasie duur so kort as 14 uur. ===Helling van die as=== [[Beeld:Uranus orientation 1985-2030.gif|thumb|'n Gesimuleerde uitsig van die Aarde af op Uranus van 1986 tot 2028, van die suidelike somersonstilstand in 1986 tot die herfsnagewening in 2007 en die noordelike somersonstilstand in 2028.]] Uranus se [[draaias]] is amper parallel met die vlak van die Sonnestelsel, met 'n [[ashelling]] van 97,77° (soos bepaal deur retrograde rotasie). Dit bring mee dat sy seisoensveranderings verskil van die ander planete s'n. Naby die [[sonstilstand]] wys die een pool voortdurende na die Son en die ander een weg, met net 'n smal strook om die [[ewenaar]] wat 'n vinnige dag-nag-siklus ondervind met die Son laag oor die horison soos by die Aarde se poolstreke. Aan die ander kant van Uranus se wentelbaan is die oriëntasie van die pole na die Son omgekeerd. Elke pool kry dus 42 jaar lank aanhoudend sonskyn, gevolg deur 42 jaar donkerte.<ref>{{cite web |title=Hubble captures rare, fleeting shadow on Uranus |author=Sromovsky, Lawrence |work=University of Wisconsin Madison |url=http://www.news.wisc.edu/releases/12826.html |date=2006 |access-date=9 June 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720221646/http://www.news.wisc.edu/releases/12826.html |archive-date=20 July 2011 }}</ref> Naby die tyd van die [[nagewening]]s wys die ewenaar na die Son en is die tydperk van dag-nag-siklusse dieselfde as op die meeste ander planete. Een gevolg van sy as-oriëntasie is dat die streke naby die pole in die loop van Uranus se jaar 'n groter energie-inset van die Son kry as sy ewenaarstreke. Tog is Uranus by sy ewenaar warmer as by sy pole. Die meganisme wat dit veroorsaak, is onbekend. Die rede vir die planeet se ongewone ashelling is ook nie met sekerheid bekend nie, maar die algemene spekulasie is dat 'n aardgrootte-protoplaneet in die vormingsjare van die Sonnestelsel met Uranus gebots en hom skeef gestamp het.<ref>{{cite book | author1=Bergstralh, Jay T. | author2=Miner, Ellis | author3=Matthews, Mildred | title=Uranus | publisher=University of Arizona Press | date=1991 | pages=485–486 | isbn=978-0-8165-1208-9}}</ref> Navorsing deur Jacob Kegerreis van die Durham-universiteit dui daarop dat die ashelling veroorsaak is deur 'n rots groter as die Aarde wat die planeet 3&nbsp;miljard tot 4&nbsp;miljard jaar gelede getref het.<ref>{{cite news |url=https://www.apnews.com/d1e2c440af57450ab82b62d035adac61 |title=Science Says: A big space crash likely made Uranus lopsided |work=Associated Press |last=Borenstein |first=Seth |date=21 December 2018 |access-date=17 January 2019 |archive-date=19 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121444/https://www.apnews.com/d1e2c440af57450ab82b62d035adac61 |url-status=live }}</ref> Toe Voyager&nbsp;2 in 1986 verby Uranus gevlieg het, het die planeet se suidpool feitlik reguit na die Son gewys. Die aanwysing van dié pool as suid is volgens die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] se definisie dat 'n planeet of satelliet se noordpool die pool is wat bo die onveranderlike vlak van die Sonnestelsel wys, ongeag die rigting waarin die liggaam draai.<ref>{{cite journal |url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |title=Report of the IAU/IAG working group on cartographic coordinates and rotational elements of the planets and satellites: 2000 |volume=82 |issue=1 |pages=83 |journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy |date=2000 |access-date=13 June 2007 |bibcode=2002CeMDA..82...83S |last1=Seidelmann |first1=P. K. |last2=Abalakin |first2=V. K. |last3=Bursa |first3=M. |last4=Davies |first4=M. E. |last5=De Bergh |first5=C. |last6=Lieske |first6=J. H. |last7=Oberst |first7=J. |last8=Simon |first8=J. L. |last9=Standish |first9=E. M. |last10=Stooke |first10=P. |last11=Thomas |first11=P. C. |doi=10.1023/A:1013939327465 |s2cid=189823009 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151452/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://pds.jpl.nasa.gov/documents/sr/stdref_021015/Chapter02.pdf |title=Cartographic Standards |work=NASA |access-date=13 June 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040407151631/http://pds.jpl.nasa.gov/documents/sr/stdref_021015/Chapter02.pdf |archive-date=7 April 2004 }}</ref> 'n Ander konvensie word ook soms gebruik.<ref>{{cite web |url=http://roger.ecn.purdue.edu/~masl/documents/masl/coords.html |title=Coordinate Frames Used in MASL |date=2003 |access-date=13 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041204061125/http://roger.ecn.purdue.edu/~masl/documents/masl/coords.html <!--Added by H3llBot--> |archive-date=4 December 2004}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Noordelike halfrond ! Jaar ! Suidelike halfrond |- | Wintersonstilstand | 1902, 1986 | Somersonstilstand |- | Lentenagewening | 1923, 2007 | Herfsnagewening |- | Somersonstilstand | 1944, 2028 | Wintersonstilstand |- | Herfsnagewening | 1965, 2049 | Lentenagewening |} ==Sigbaarheid== Uranus se [[skynbare magnitude]] is tussen 5,5 en 6,0, wat beteken dit kan op ’n donker aand met die blote oog gesien word as ’n dowwe ster. Dit kan maklik met ’n verkyker gesien word, selfs in ’n stadsomgewing.<ref name="fact" /> Deur ’n amateurteleskoop het die planeet ’n ligblou skynsel en deur groter teleskope kan wolkpatrone en van die groter mane, soos Titania en Oberon, gesien word.<ref>{{cite web |title=Uranus: the Threshold Planet of 2006 |author=Nowak, Gary T. |url=http://www.vtastro.org/Articles/uranus2006.html |year=2006 |access-date=14 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927230600/http://www.vtastro.org/Articles/uranus2006.html |archive-date=27 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==Interne struktuur== [[Lêer:Uranus Orbit.gif|duimnael|240px|Uranus wentel elke 84 aardjare om die Son. Sy gemiddelde afstand van die Son is rofweg 3&nbsp;[[miljard]]&nbsp;km (sowat 20 [[AE]]).]] [[Lêer:Uranusandrings.jpg|duimnael|240px|’n Naby-infrarooifoto uit 1998 wys Uranus se wolkbande, [[planetêre ring]]e en [[Natuurlike satelliet|mane]]. (Foto: [[Hubble-ruimteteleskoop]] se NICMOS-kamera)]] Uranus se massa is rofweg 14,5 keer dié van die Aarde en dit is dus die kleinste van die reuseplanete. Sy deursnee is effens groter as Neptunus s’n teen rofweg vier keer dié van die Aarde. Sy digtheid van 1,27&nbsp;g/cm<sup>3</sup> is dus die laagste naas dié van Saturnus en dit dui daarop dat dit bestaan uit hoofsaaklik verskeie yssoorte, soos water, ammoniak en metaan.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995"> {{cite journal| doi = 10.1016/0032-0633(95)00061-5| last1 = Podolak| first1 = M.| last2 = Weizman| first2 = A.| last3 = Marley| first3 = M.| date=December 1995 | title = Comparative models of Uranus and Neptune| url = https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1995-12_43_12/page/1517| journal = Planetary and Space Science| volume = 43| issue = 12| pages = 1517–1522| bibcode = 1995P&SS...43.1517P| ref = {{sfnRef|Podolak Weizman et al.|1995}}}} </ref> Verskillende modelle gee ’n verskillende aanduiding van die hoeveelheid ys in Uranus, maar dit moet tussen 9,3&nbsp;en 13,5&nbsp;[[aardmassa]]s wees. [[Waterstof]] en [[helium]] maak net ’n klein deel van die totaal uit: tussen 0,5 en 1,5&nbsp;aardmassas. Die res van die nie-ysmateriaal (0,5 tot 3,7&nbsp;aardmassas) is rotsagtige stowwe.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /> Die standaardmodel van Uranus se struktuur bestaan uit drie dele: ’n rotsagtige kern (van [[silikaat]] en [[yster]]-[[nikkel]]), ’n ysagtige mantel en ’n buitenste gaslaag van waterstof en helium.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /><ref name="Faure2007">{{cite encyclopedia|last= Faure|first=Gunter|coauthors=Mensing, Teresa|title=Introduction to Planetary Science|encyclopedia=Introduction to Planetary Science|year=2007|publisher=Springer Netherlands|editor=Faure, Gunter; Mensing, Teresa M.|doi=10.1007/978-1-4020-5544-7_18|chapter= Uranus: What Happened Here?|isbn= 978-1-4020-5233-0|pages= 369 }}</ref> Die kern is relatief klein (net sowat 0,55&nbsp;aardmassas) en het ’n radius van minder as 20% van die hele planeet s'n. Die mantel vorm die grootste deel (sowat 13,4&nbsp;aardmassas). Die buitenste laag is taamlik onbeduidend (sowat 0,5&nbsp;aardmassas) en dit maak die laaste 20% van Uranus se radius uit.<ref name="Faure2007" /> Die druk in die kern is 8&nbsp;miljoen [[bar]] (800 [[Pascal (eenheid)|GPa]]) en die temperatuur sowat 5&nbsp;000&nbsp;[[kelvin|K]].<ref name="Faure2007" /> Die ysmantel bestaan nie uit konvensionele ys nie, maar is ’n warm, digte vloeistof wat uit water, ammoniak en ander vlugtige materiale bestaan.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /><ref name="Faure2007" /> Dit word soms ’n water-ammoniak-oseaan genoem.<ref name="Atreya2006">{{cite journal|last=Atreya|first=S.|last2=Egeler|first2=P.|last3=Baines|first3=K.|title=Water-ammonia ionic ocean on Uranus and Neptune?|journal=Geophysical Research Abstracts|volume=8|page=05179|year=2006|format=PDF|url=http://www.cosis.net/abstracts/EGU06/05179/EGU06-J-05179-1.pdf|access-date=14 September 2013|archive-date= 5 Februarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205194205/http://www.cosis.net/abstracts/EGU06/05179/EGU06-J-05179-1.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Uranus-intern-af.svg|duimnael|senter|350px|'n Diagram van die binnekant van Uranus.]] Die uiterse druk en temperatuur diep binne-in Uranus breek dalk die metaanmolekules op, met die koolstofatome wat in [[diamant]]kristalle kondenseer wat soos haelkorrels deur die mantel reën.<ref>{{cite web |url=http://www.spacedaily.com/news/carbon-99d.html |title=Is It Raining Diamonds on Uranus |website=Space Daily |date=1 October 1999 |access-date=17 May 2013 |archive-date=22 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522005929/http://www.spacedaily.com/news/carbon-99d.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |title=Formation of diamonds in laser-compressed hydrocarbons at planetary interior conditions |journal=Nature Astronomy |last1=Kraus |first1=D. |last2=Vorberger |first2=J. |last3=Pak |first3=A. |last4=Hartley |first4=N. J. |last5=Fletcher |first5=L. B. |last6=Frydrych |first6=S. |last7=Galtier |first7=E. |last8=Gamboa |first8=E. J. |last9=Gericke |first9=D. O. |last10=Glenzer |first10=S. H. |last11=Granados |first11=E. |last12=MacDonald |first12=M. J. |last13=MacKinnon |first13=A. J. |last14=McBride |first14=E. E. |last15=Nam |first15=I. |last16=Neumayer |first16=P. |last17=Roth |first17=M. |last18=Saunders |first18=A. M. |last19=Schuster |first19=A. K. |last20=Sun |first20=P. |last21=van Driel |first21=T. |last22=Döppner |first22=T. |last23=Falcone |first23=R. W. |display-authors=1 |volume=1 |issue=9 |pages=606–611 |date=September 2017 |doi=10.1038/s41550-017-0219-9 |bibcode=2017NatAs...1..606K |s2cid=46945778 |url=http://www.escholarship.org/uc/item/1cf3b8v4 |access-date=23 October 2018 |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929075609/https://escholarship.org/uc/item/1cf3b8v4 |url-status=live }}</ref> Dieselfde soort diamantreëns bestaan vermoedelik op [[Jupiter]], [[Saturnus]] en [[Neptunus]].<ref>{{cite web |url=https://www.businessinsider.com/diamond-rain-saturn-jupiter-2016-4 |title=Lightning storms make it rain diamonds on Saturn and Jupiter |last1=Kane |first1=Sean |website=Business Insider |date=29 April 2016 |access-date=22 May 2019 |archive-date=2 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502134610/https://www.businessinsider.com/diamond-rain-saturn-jupiter-2016-4 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2017/08/25/it-rains-solid-diamonds-on-uranus-and-neptune/|title=It rains solid diamonds on Uranus and Neptune|last1=Kaplan|first1=Sarah|newspaper=The Washington Post|date=25 March 2017|access-date=22 May 2019|archive-date=27 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827011901/https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2017/08/25/it-rains-solid-diamonds-on-uranus-and-neptune/|url-status=live}}</ref> Die grootste samestelling van Uranus en Neptunus verskil van dié van Jupiter en Saturnus, met ys wat die gasse oorheers; dit is hoekom hulle apart as [[ysreus]]e geklassifiseer word. Daar is dalk 'n laag ioniese water waar die watermolekules opbreek in 'n sop van waterstof- en suurstofione, en dieper in superioniese water waarin die suurstof kristalliseer maar die waterstofione vryelik binne die suurstofraamwerk beweeg.<ref>{{cite news |url=https://www.newscientist.com/article/mg20727764.500-weird-water-lurking-inside-giant-planets/ |title=Weird water lurking inside giant planets |work=New Scientist |first=David |last=Shiga |issue=2776 |date=1 September 2010 |access-date=11 February 2018 |archive-date=12 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212143537/https://www.newscientist.com/article/mg20727764.500-weird-water-lurking-inside-giant-planets/ |url-status=live }}</ref> Hoewel bogenoemde model redelik standaard is, is dit nie die enigste een wat waarnemings verduidelik nie. As aansienlike hoeveelhede waterstof en rotsagtige materiale byvoorbeeld in die ysmantel gemeng is, sal die totale massa van die yse in die binnekant laer wees en die totale massa van rotse en waterstof hoër. Daar is nie tans 'n metode om te bepaal watter model korrek is nie.<ref name="Podolak Podolak et al. 2000">{{cite journal| doi = 10.1016/S0032-0633(99)00088-4| last1 = Podolak| first1 = M.| last2 = Podolak| first2 = J. I.| last3 = Marley| first3 = M. S.| date = February 2000| title = Further investigations of random models of Uranus and Neptune| journal = Planetary and Space Science| volume = 48| issue = 2–3| pages = 143–151| bibcode = 2000P&SS...48..143P| ref = {{sfnRef|Podolak Podolak et al.|2000}}| url = https://zenodo.org/record/998024| access-date = 25 August 2019| archive-date = 21 December 2019| archive-url = https://web.archive.org/web/20191221231229/https://zenodo.org/record/998024| url-status = live}}</ref> Die vloeibare interne struktuur van Uranus beteken dit het geen soliede oppervlak nie. Die gasagtige atmosfeer verander geleidelik in die interne vloeibare lae.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /> Gerieflikheidshalwe word 'n afgeplatte sferoïed by die punt waar die atmosfeerdruk 1&nbsp;bar (100&nbsp;kPa) is, geneem as die "oppervlak". Uranus se radius by sy ewenaar en pole is onderskeidelik 25&nbsp;559&nbsp;±&nbsp;4&nbsp;km en 24&nbsp;973&nbsp;±&nbsp;20&nbsp;km.<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"> {{cite journal| doi = 10.1007/s10569-007-9072-y| last1 = Seidelmann| first1 = P. Kenneth| last2 = Archinal| first2 = Brent A.| last3 = A'Hearn<!-- written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere -->| first3 = Michael F.| display-authors = 3| last4 = Conrad| first4 = Albert R.| last5 = Consolmagno| first5 = Guy J.| last6 = Hestroffer| first6 = Daniel| last7 = Hilton| first7 = James L.| last8 = Krasinsky| first8 = Georgij A.| last9 = Neumann| first9 = Gregory A.| last10=Oberst | first10=Jürgen | last11=Stooke | first11=Philip J. | last12=Tedesco | first12=Edward F. | last13=Tholen | first13=David J. | last14=Thomas | first14=Peter C. | last15=Williams | first15=Iwan P. | year = 2007| title = Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006| url = https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_2007_98_3/page/155| journal = Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy| volume = 98| issue = 3| pages = 155–180| bibcode = 2007CeMDA..98..155S| s2cid = 122772353| ref = {{sfnRef|Seidelmann Archinal A'hearn et al.|2007}}| doi-access = free}} </ref> Dié oppervlak word in hierdie artikel gebruik as 'n nulpunt vir hoogtes. ===Interne hitte=== Dit lyk of Uranus se interne hitte merkbaar laer is as dié van die ander reuseplanete. In sterrekundige terme het dit 'n lae termiese vloed.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /><ref name="Hanel Conrath et al. 1986" /> Hoekom dit so is, word nie goed begryp nie. Neptunus, wat amper net so groot is en 'n byna soortgelyke samestelling het, straal 2,61 keer soveel energie in die ruimte uit as wat dit van die Son kry,<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> maar Uranus straal feitlik geen oortollige hitte uit nie. Die totale krag wat Uranus in die [[Infrarooi|ver-infrarooideel]] (dus hittedeel) van die spektrum uitstraal, is {{val|1.06|0.08}} keer soveel as die sonenergie wat in sy atmosfeer geabsorbeer word.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Pearl Conrath et al. 1990" /> Die planeet se hittevloed is net {{val|0.042|0.047|ul=W/m2}}, wat laer is as die interne hittevloed van die Aarde (sowat {{val|0.075|ul=W/m2}}).<ref name="Pearl Conrath et al. 1990" /> Die laagste temperatuur wat in Uranus se [[Troposfeer|tropopouse]] gemeet is, is 49&nbsp;K ({{nowrap|-224,2 °C}}), wat Uranus die koudste planeet in die Sonnestelsel maak.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Pearl Conrath et al. 1990" /> Een van die hipoteses vir dié ongerymdheid is dat Uranus teen 'n supermassiewe liggaam gebots het, wat veroorsaak het dat die planeet die grootste deel van sy oerhitte verloor het en dit met 'n uitgeputte kerntemperatuur gelaat is.<ref>{{cite journal |title=Ten Mysteries of the Solar System: Why is Uranus So Cold? |author=Hawksett, David |journal=Astronomy Now |date=2005 |page=73}}</ref> Die impakhipotese word ook soms gebruik om sy ongewone ashelling te verduidelik. Nog 'n hipotese is dat die een of ander versperring in Uranus se boonste lae keer dat die kerntemperatuur die oppervlak bereik.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /> [[Konveksie]] kan byvoorbeeld in verskillende lae voorkom en die opwaartse beweging van hitte verhoed.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Pearl Conrath et al. 1990" /> Volgens 'n studie van 2021 kan 'n groot hoeveelheid [[magnesium]] in die vloeibare interne deel van die planeet voorkom en 'n termiese isolasielaag vorm.<ref>{{cite journal|last1=Taehyun|first1=Kim|display-authors=et al|title=Atomic-scale mixing between MgO and H2O in the deep interiors of water-rich planets|url=https://www.nature.com/articles/s41550-021-01368-2|journal=Nature Astronomy|year=2021|volume=5|issue=8|pages=815–821|doi=10.1038/s41550-021-01368-2|bibcode=2021NatAs...5..815K|access-date=20 May 2021|archive-date=20 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520060701/https://www.nature.com/articles/s41550-021-01368-2|url-status=live}}</ref> ==Atmosfeer== Hoewel geen goed gedefinieerde soliede oppervlak in Uranus se binnekant bestaan nie, word die buitenste deel van sy gasagtige omhulsel sy [[atmosfeer]] genoem.<ref name="Lunine 1993" /> Die dun atmosfeer strek twee planeetradiusse van wat as die oppervlak beskou word (by 'n druk van 1&nbsp;bar).<ref name="Herbert Sandel et al. 1987" /> Die atmosfeer kan in drie dele verdeel word: die [[troposfeer]], tussen die hoogtes -300 en 50&nbsp;km en 'n druk van tussen 100 en 0,1&nbsp;bar (10&nbsp;MPa en 10&nbsp;kPa); die [[stratosfeer]], tussen die hoogtes 50 en 4&nbsp;000&nbsp;km en 'n druk van tussen 0,1 en {{nowrap|10<sup>-10</sup>&nbsp;bar}} (10&nbsp;kPa en 10&nbsp;µPa); en die [[termosfeer]], van 4&nbsp;000&nbsp;km tot so hoog as 50&nbsp;000&nbsp;km van die oppervlak af.<ref name="Lunine 1993" /> Daar is geen [[mesosfeer]] nie. ===Samestelling=== [[Beeld:Tropospheric profile Uranus new.svg|thumb|300px|'n Diagram van Uranus se atmosfeersamestelling en 'n grafiek van sy druk.]] Die samestelling van Uranus se atmosfeer verskil van dié van de res van die planeet: Dit is hoofsaaklik molekulêre waterstof en helium.<ref name="Lunine 1993" /> Die derde volopste element in die atmosfeer is [[metaan]] (CH4).<ref name="Lunine 1993" /> Metaan het prominente absorpsiebande in sigbare lig en naby-infrarooi (IR), wat maak dat die planeet [[siaan]]kleurig lyk.<ref name="Lunine 1993" /> Die hoeveelheid minder vlugtige samestellings soos ammoniak, water en waterstofsulfied in die diep atmosfeer is nie baie bekend nie. Net soos met metaan die geval is, is daar waarskynlik meer as in die Son.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="de Pater Romani et al. 1989" /> Saam met metaan word spoorhoeveelhede van verskeie [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]] in Uranus se stratosfeer aangetref. Hulle ontstaan vermoedelik van metaan deur middel van [[fotolise]] wat deur die Son se [[UV]]-staling veroorsaak word.<ref name="Summers & Strobel 1989" /> Dit sluit in [[etaan]] (C<sub>2</sub>H<sub>6</sub>), [[etyn]] (C<sub>2</sub>H<sub>2</sub>), [[propyn]] (CH<sub>3</sub>C<sub>2</sub>H) en diasetileen (C<sub>2</sub>HC<sub>2</sub>H).<ref name="Bishop Atreya et al. 1990" /><ref name="Burgdorf Orton et al. 2006" /><ref name="Encrenaz 2003" /> Met [[spektroskopie]] is ook spore van [[waterdamp]], [[koolstofmonoksied]] en [[koolstofdioksied]] in die boonste atmosfeer opgespoor. Dit kan net 'n eksterne bron hê, soos [[Ruimtestof|stof]] of [[komete]] wat op Uranus val.<ref name="Burgdorf Orton et al. 2006" /><ref name="Encrenaz 2003" /><ref name="Encrenaz Lellouch et al. 2004" /> ===Troposfeer=== Die troposfeer is die laagste en digste deel van die atmosfeer en word gekenmerk deur 'n afname in temperatuur met hoogte.<ref name="Lunine 1993" /> Die temperatuur daal van sowat 320 K (47 °C) by die basis van die nominale troposfeer by -300 km, tot 53 K (-220 °C) by 50 km.<ref name="de Pater Romani et al. 1991" /><ref name="Tyler 1986" /> Die temperature in die koudste boonste streek van die troposfeer (die tropopouse) wissel eintlik tussen 49 en 57 K (-224 en -216 °C) na gelang van die planetêre breedtegraad.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Hanel Conrath et al. 1986" /> Die tropopouse is verantwoordelik vir die grootste deel van Uranus se termiese ver-infrarooi-emissies en bepaal dus sy [[effektiewe temperatuur]] van 59,1&nbsp;±&nbsp;0,3&nbsp;K {{nowrap|(-214,1 ± 0,3 °C)}}.<ref name="Hanel Conrath et al. 1986" /><ref name="Pearl Conrath et al. 1990" /> Die troposfeer het vermoedelik 'n hoogs ingewikkelde wolkstruktuur; die hipotese bestaan dat waterwolke se druk strek van 50 tot 100&nbsp;bar (5 tot 10&nbsp;MPa), wolke van ammoniumhidrosulfied van 20 tot 40&nbsp;bar (2 tot 4&nbsp;MPa) en wolke van ammoniak of waterstofsulfied van 3 tot 10&nbsp;bar (0,3 tot 1&nbsp;MPa), en eindelik direk opgespoorde dun metaanwolke van 1 tot 2&nbsp;bar (0,1 tot 0,2&nbsp;MPa).<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Lindal Lyons et al. 1987" /><ref name="de Pater Romani et al. 1991" /><ref name="Atreya Wong 2005" /> Die troposfeer is 'n dinamiese deel van die atmosfeer en bevat sterk winde, helder wolke en seisoensveranderings.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> ===Boonste atmosfeer=== [[Beeld:Adding to Uranus's legacy.tif|thumb|200px|Uranus se boonste atmosfeer, afgeneem tydens die Outer Planet Atmosphere Legacy- (OPAL)-program.<ref>{{cite web |title=Adding to Uranus's legacy |url=https://www.spacetelescope.org/images/potw1906a/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011708/https://www.spacetelescope.org/images/potw1906a/ |archive-date=12 February 2019 |access-date=11 February 2019 |website=www.spacetelescope.org |language=en}}</ref>]] Die middelste laag van Uranus se atmosfeer is die stratosfeer, waar die temperatuur gewoonlik met hoogte toeneem van 53&nbsp;K ({{nowrap|-220 °C}}) in die tropopouse tot tussen 800 and 850&nbsp;K (527 en 577&nbsp;°C) by die basis van die termosfeer.<ref name="Herbert Sandel et al. 1987" /> Die verhitting van die stratosfeer word veroorsaak deur die absorpsie van UV- en IR-staling van die Son af deur metaan en ander koolwaterstowwe,<ref name="Young et al. 2001" /> wat in dié deel van die atmosfeer vorm as gevolg van die [[fotolise]] van metaan.<ref name="Summers & Strobel 1989" /> Hitte word ook van die warm termosfeer oorgedra.<ref name="Young et al. 2001" /> Die koolwaterstowwe beslaan 'n relatief smal laag op 'n hoogte van tussen 100 en 300&nbsp;km, wat ooreenstem met 'n druk van tussen 1&nbsp;000 en 10 Pa en temperature van tussen 75 en 170&nbsp;K ({{nowrap|-198}} en {{nowrap|-103 °C}}).<ref name="Bishop Atreya et al. 1990" /><ref name="Burgdorf Orton et al. 2006" /> Die volopste koolwaterstowwe is metaan, etyn en etaan. Laasgenoemde twee is geneig om by die kouer onderste deel van die stratosfeer en tropopouse te kondenseer en mislae te vorm,<ref name="Summers & Strobel 1989" /> wat deels verantwoordelik kan wees vir Uranus se vaal voorkoms. Die konsentrasie van koolwaterstowwe in die stratosfeer bo die mis is aansienlik laer as in die stratosfeer van die ander reuseplanete.<ref name="Bishop Atreya et al. 1990" /><ref name="Herbert & Sandel 1999" /> [[Beeld:PIA25951-Uranus-NorthPole-Cyclone-October2021.jpg|thumb|links|250px|'n Sikloon by die noordpool van Uranus (Very Large Array; Oktober 2021).]] Die buitenste deel van Uranus se atmosfeer is die termosfeer en korona, wat min of meer dieselfde temperatuur van tussen 800&nbsp;K (527&nbsp;°C) en 850&nbsp;K (577&nbsp;°C) het.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Herbert & Sandel 1999" /> Die hittebron wat so 'n hoë temperatuur onderhou, word nie verstaan nie omdat nie die son se UV-straling of die [[aurora]]-aktiwiteit daarvoor verantwoordelik kan wees nie. Swak verkoeling weens die gebrek aan koolwaterstowwe in die stratosfeer bo drukvlakke van 0,1&nbsp;mBar kan daartoe bydra.<ref name="Herbert Sandel et al. 1987" /><ref name="Herbert & Sandel 1999" /> Benewens die molekulêre waterstof, bevat die termosfeer-korona baie vrye waterstofatome. Hulle klein massa en hoë temperature kan verduidelik hoekom die korona tot so ver as 50&nbsp;000&nbsp;km, of twee Uranusradiusse, van die oppervlak af strek.<ref name="Herbert Sandel et al. 1987" /><ref name="Herbert & Sandel 1999" /> Die uitgebreide korona is 'n unieke eienskap van Uranus.<ref name="Herbert & Sandel 1999" /> Die uitwerking daarvan sluit in 'n [[sleurkrag]] van klein deeltjies wat om Uranus wentel en 'n algemene uitputting van stof in Uranus se ringe veroorsaak.<ref name="Herbert Sandel et al. 1987" /> Uranus se termosfeer, saam met die boonste deel van sy stratosfeer, stem ooreen met sy ionosfeer.<ref name="Tyler 1986" /> Waarnemings wys dat die ionosfeer hoogtes van 2&nbsp;000 tot 10&nbsp;000&nbsp;km beslaan.<ref name="Tyler 1986" /> Die ionosfeer is digter as beide Saturnus en Neptunus s'n, wat veroorsaak kan word deur die lae konsentrasie van koolwaterstowwe in die stratosfeer.<ref name="Herbert & Sandel 1999" /><ref name="Trafton Miller et al. 1999" /> Die ionosfeer word hoofsaaklik deur die Son se UV-straling onderhou en die digtheid daarvan hang af van die sonaktiwiteit.<ref name="Encrenaz Drossart et al. 2003" /> Aurora-aktiwiteit is klein in vergelyking met dié op Jupiter en Saturnus.<ref name="Herbert & Sandel 1999" /><ref name="Lam Miller et al. 1997" /> ==Klimaat== By UV- en sigbare golflengtes lyk Uranus se atmosfeer vaal in vergelyking met dié van die ander reuseplanete, selfs dié van Neptunus, waarmee dit andersins baie ooreenstem.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> Toe Voyager&nbsp;2 in 1986 verby Uranus gevlieg het, het dit net 10 [[wolk]]verskynsels oor die hele planeet waargeneem.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /><ref name="planetary" /> Een voorgestelde verduideliking is dat Uranus se interne hitte merkbaar laer as dié van die ander reuseplanete is. Soos voorheen genoem, is Uranus die koudste planeet in die Sonnestelsel.<ref name="Lunine 1993" /><ref name="Pearl Conrath et al. 1990" /> ===Bandstruktuur, winde en wolke=== [[Beeld:Uranus-timelapse.gif|thumb|180px|Voyager 2 se opname van Uranus se dinamiese atmosfeer.]] In 1986 het Voyager&nbsp;2 bevind die sigbare suidelike halfrond van Uranus kan in twee dele verdeel word: 'n helder poolkap en donker ewenaarbande.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> Die grens tussen hulle lê by 'n breedtegraad van ongeveer {{nowrap|-45°}}. 'n Smal band oor die breedtegrade {{nowrap|-45 tot -50°}} is die helderste verskynsel op sy sigbare oppervlak.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /><ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2003, 2005" /> Dit word 'n suidelike "kraag" genoem. Die kap en kraag is vermoedelik 'n digte streek van metaanwolke binne 'n druk van 1,3 tot 2&nbsp;bar.<ref name="Rages Hammel et al. 2004" /> Benewens die grootskaalse bandstruktuur, het Voyager&nbsp;2 altesaam 10 klein helder wolke waargeneem wat verskeie grade noord van die kraag geleë is.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> In alle ander opsigte het Uranus in 1986 soos 'n dinamies dooie planeet gelyk. Voyager&nbsp;2 het dit in die middel van Uranus se suidelike somer waargeneem en het nie die noordelike halfrond bekyk nie. Aan die begin van die 21ste eeu, toe die noordpoolstreek sigbaar word, het die [[Hubble-ruimteteleskoop]] en die [[Keck-sterrewag]] nie aanvanklik 'n kraag of poolkap in die noordelike halfrond waargeneem nie.<ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2003, 2005" /> Uranus het dus asimmetries gelyk: helder naby die suidpool en donker in die streek noord van die suidelike kraag.<ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2003, 2005" /> In 2007, toe Uranus verby sy nagewening beweeg, het die suidelike kraag byna verdwyn en het 'n dowwe noordelike kraag naby die breedtegraad 45° verskyn.<ref name="Sromovsky Fry et al. 2009" /> In 2023 het 'n span wat die Very Large Array gebruik het, 'n donker kraag by 'n breedtegraad van 80° waargeneem asook 'n helder kol by die noordpool, wat gedui het op die teenwoordigheid van poolvorteks: 'n groot streek koue, roterende lug.<ref>{{cite journal|title= Evidence of a Polar Cyclone on Uranus From VLA Observations|author=Alex Akins, Mark Hofstadter, Bryan Butler, A. James Friedson, Edward Molter, Marzia Parisi, Imke de Pater|date=23 May 2023|journal=Geophysical Research Letters|volume=50|issue=10|doi=10.1029/2023GL102872|arxiv=2305.15521 |bibcode=2023GeoRL..5002872A }}</ref> [[Beeld:Uranus Dark spot.jpg|thumb|220px|links|Die eerste donker vlek wat op Uranus waargeneem is. Foto deur die Advanced Camera for Surveys in 2006.]] In die 1990's het die aantal waargenome helder wolkverskynsels aansienlik gegroei, deels danksy nuwe hoëresolusiefotografie.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> Die meeste kom in die noordelike halfrond voor.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> 'n Vroeëre verduideliking – dat helder wolke makliker is om in Uranus se donker dele op te spoor, terwyl die helder suidelike halfrond dit verbloem – het verkeerd geblyk te wees.<ref name="Karkoschka ('Uranus') 2001" /><ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2004, 2005" /> Tog is daar verskille tussen die wolke van die twee halfrondes. Die noordelike wolke is kleiner, skerper en helderder.<ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2004, 2005" /> Dit lyk of hulle by hoër breedtegrade voorkom.<ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2004, 2005" /> Sommige klein wolke bestaan net enkele ure lank; minstens een suidelike wolk bestaan al sedert Voyager&nbsp;2 se verbyvlug.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /><ref name="planetary" /> Volgens onlangse waarnemings het waargenome wolkformasies ook baie gemeen met dié op Neptunus.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> Die donker vlekke wat ook op Neptunus voorkom, is nie voor 2006 op Uranus gesien nie. Toe is die verskynsel wat "Uranus se Donker Vlek" genoem is, afgeneem.<ref name="DarkSpot" /> Die spekulasie is dat Uranus tydens sy nageweningseisoen meer soos Neptunus begin lyk.<ref name="Hammel2007" /> Die opsporing van verskeie wolkverskynsels het ook lig gewerp op die winde wat in Uranus se boonste troposfeer waai.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> By die ewenaar is winde retrograad, dus in die teenorgestelde rigting as waarin Uranus roteer. Hulle snelhede is van {{nowrap|-360 tot -180 km/h}}.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /><ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2003, 2005" /> Windsnelhede neem toe met die afstand van die ewenaar af en bereik nulwaardes naby 'n breedtegraad van ±20°, waar die troposfeer se minimum temperature aangetref word.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /><ref name="Hanel Conrath et al. 1986" /> Nader aan die pole verander die winde in 'n prograde rigting, dus in dieselfde rigting as Uranus se rotasie. Winde bereik 'n maksimum snelheid by 'n breedtegraad van ±60°, voordat hulle tot nul afneem by die pole.<ref name="Sromovsky & Fry 2005" /> ===Seisoenale variasie=== [[Beeld:Uranus clouds.jpg|thumb|180px|Uranus in 2005. Ringe, die suidelike kraag en 'n helder wolk in die noordelike halfrond is sigbaar.]] Vir 'n kort tydperk van Maart tot Mei 2004 het groot wolke in Uranus se atmosfeer verskyn en dit 'n Neptunusagtige voorkoms gegee.<ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2004, 2005" /><ref>{{cite web |last=Devitt |first=Terry |url=http://www.news.wisc.edu/10402 |title=Keck zooms in on the weird weather of Uranus |publisher=University of Wisconsin-Madison |date=2004 |access-date=24 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813072359/http://www.news.wisc.edu/10402 |archive-date=13 August 2011 |url-status=dead }}</ref> Waarnemings het rekordwindsnelhede van 820 km/h ingesluit, asook volgehoue donderstorms.<ref name="planetary" /> Op 23 Augustus 2006 het navorsers by die Space Science Institute (Boulder, Colorado) en die Universiteit van Wisconsin 'n donker vlek op Uranus se oppervlak waargeneem, en dit het wetenskaplikes 'n groter insig in Uranus as atmosfeeraktiwiteit gegee.<ref name="DarkSpot" /> Dit is nie heeltemal bekend hoekom dié oplewing in aktiwiteit voorgekom het nie, maar dit lyk of Uranus se uiterse ashelling lei tot uiterse seisoenale variasies in sy weer.<ref name="weather" /><ref name="Hammel2007" /> Om die aard van dié seisoenale variasies te bepaal is moeilik, want goeie data oor Uranus se atmosfeer bestaan korter as 84 jaar ('n Uranusjaar). [[Fotometrie]] oor die helfte van 'n Uranusjaar (wat in die 1950's begin het) het 'n gereelde variasie in helderheid getoon in twee spektraalbande, met maksimums wat by die sonstilstande voorkom en minimums by die nagewenings.<ref name="Lockwood & Jerzykiewicz 2006" /> 'n Soortgelyke periodiese variasie is van die 1960's af waargeneem in [[mikrogolf]]metings van die diep troposfeer.<ref name="Klein & Hofstadter 2006" /> Stratosferiese temperatuurmetings wat in die 1970's begin het, toon ook maksimum waardes naby die 1986-sonstilstand.<ref name="Young et al. 2001" /> Daar is aanduidings dat fisieke seisoenale veranderings in Uranus voorkom. Hoewel Uranus 'n helder suidpoolstreek het, is die noordpool taamlik dof, en dit stem ooreen met die model van seisoenale veranderings wat hier bo beskryf is.<ref name="Hammel2007" /> Tydens sy vorige noordelike sonstilstand in 1944 het Uranus verhoogde vlakke van helderheid getoon, wat daarop dui dat die noordpool nie altyd so dof was nie.<ref name="Lockwood & Jerzykiewicz 2006" /> Dié inligting dui aan dat die sigbare poolhelderheid 'n tyd voor die sonstilstand verhelder en ná die nagewening verdonker het.<ref name="Hammel2007" /> In die 1990's, terwyl Uranus weg van sy sonstilstand beweeg het, het Hubble en grondgebaseerde teleskope onthul dat die suidelike poolkap aansienlik donkerder geword het (buiten die suidelike kraag, wat helder gebly het),<ref name="Rages Hammel et al. 2004" /> terwyl die noordelike halfrond 'n toename in aktiwiteit getoon het,<ref name="planetary" /> soos wolkformasies en sterker winde. Dit het die verwagting geskep dat dit binnekort sou verhelder,<ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2004, 2005" /> wat ook gbeur het in 2007 toe dit verby sy nagewening beweeg het: 'n Dowwe noordelike kraag het verskyn en die suidelike kraag het feitlik onsigbaar geword. Die windprofiel was egter effens asimmetries, met noordewinde wat 'n bietjie stadiger as suidewinde was.<ref name="Sromovsky Fry et al. 2009" /> Die meganisme van dié fisieke veranderings is nog nie duidelik nie.<ref name="Hammel2007" /> Naby die somer- en wintersonstilstand lê Uranus se halfrondes óf ten volle in die sonlig óf in die skadu. Die verheldering van die verligte halfrond is vermoedelik vanweë die plaaslike verdikking van die metaanwolke en mislae in die troposfeer.<ref name="Rages Hammel et al. 2004" /> Die helder kraag by 'n breedtegraad van {{nowrap|-45°}} word ook met metaanwolke verbind.<ref name="Rages Hammel et al. 2004" /> Ander veranderings in die suidpoolstreek kan verduidelik word aan die hand van veranderings in die laer wolklae.<ref name="Rages Hammel et al. 2004" /> ==Mane== {{Hoofartikel|Uranus se natuurlike satelliete}} [[Beeld:Uranian_moon_montage.png|thumb|300px|Die grootste mane van Uranus, in volgorde van toenemende afstand van die planeet af, met hulle werklike relatiewe groottes en [[Albedo|albedo's]] ('n collage van Voyager&nbsp;2-foto's).]] Uranus het 27 bekende [[natuurlike satelliet]]e.<ref name="Sheppard Jewitt Kleyna 2006" /> Hulle name word gekies uit werke van [[William Shakespeare]] en [[Alexander Pope]].<ref name="Faure2007" /><ref name="Nineplanets" /> Die vyf grootste mane is [[Miranda (maan)|Miranda]], [[Ariel (maan)|Ariel]], [[Umbriel (maan)|Umbriel]], [[Titania (maan)|Titania]] en [[Oberon (maan)|Oberon]].<ref name="Faure2007" /> Uranus het die mane met die kleinste massa van al die reuseplanete; die gesamentlike massa van die vyf grootste mane is omtrent die helfte van [[Triton (maan)|Triton]] (die grootste maan van [[Neptunus]]) alleen.<ref name="Jacobson Campbell et al. 1992" /> Die grootste van Uranus se mane, Titania, het 'n radius van net 788,9&nbsp;km, of minder as die helfte van die [[Maan]] s'n, maar effens groter as dié van [[Rea (maan)|Rea]], die tweede grootste maan van Saturnus – Titania is dus die agtste grootste maan in die Sonnestelsel. Uranus se mane het relatief lae [[Albedo|albedo's]]: van 0,20 vir Umbriel tot 0,35 vir Ariel (in groen lig).<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> Hulle is samestellings van omtrent ewe veel rots en ys. Die ys kan [[ammoniak]] en [[koolstofdioksied]] insluit.<ref name="summary" /><ref name="Hussmann2006" /> Dit lyk of Ariel die jongste oppervlak van Uranus se mane het (dit het die minste [[slagkrater]]s) en Umbriel die oudste.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /><ref name="summary" /> Miranda het [[canyon]]s van tot 20&nbsp;km diep, lae wat terrasse vorm en 'n chaotiese wisseling van oppervlakverskynsels en {{nowrap|-ouderdomme}}.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> Miranda se geologiese aktiwiteit van die verlede is vermoedelik veroorsaak deur getyverwarming op 'n tyd toe sy wentelbaan eksentrieker was as nou, moontlik vanweë 'n vorige [[baanresonansie]] van 3:1 met Umbriel.<ref name="Tittemore Wisdom 1990" /> Ariel was vermoedelik voorheen in 'n baanresonansie van 4:1 met Titania.<ref name="Tittemore 1990" /> Uranus het minstens een meereisende satelliet met die naam 83982 Crantor by dié planeet en die Son se [[Lagrange-punt]] L3 – 'n gravitasioneel onstabiele streek by 180° van sy wentelbaan.<ref name="coorbital1">{{cite journal |last=Gallardo |first=T. |title=Atlas of the mean motion resonances in the Solar System |journal=Icarus |volume=184 |issue=1 |pages=29–38 |date=2006 |doi=10.1016/j.icarus.2006.04.001 |bibcode=2006Icar..184...29G}}</ref><ref name="coorbital2">{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=C. |last2=de la Fuente Marcos |first2=R. |title=Crantor, a short-lived horseshoe companion to Uranus |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=551 |pages=A114 |date=2013 |doi=10.1051/0004-6361/201220646 |url=http://www.aanda.org/index.php?option=com_article&access=standard&Itemid=129&url=/articles/aa/abs/2013/03/aa20646-12/aa20646-12.html |bibcode=2013A&A...551A.114D |arxiv=1301.0770 |s2cid=118531188 |access-date=29 September 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830233403/https://www.aanda.org/index.php?option=com_article&access=standard&Itemid=129&url=%2Farticles%2Faa%2Fabs%2F2013%2F03%2Faa20646-12%2Faa20646-12.html |url-status=live }}</ref> Crantor het 'n ingewikkelde wentelbaan. Ook {{mp|2010 EU|65}} is 'n moontlike [[Trojaan (sterrekunde)|trojaan]].<ref name="coorbital2" /> [[Beeld:Annotated JWST image of Uranus moons.png|thumb|220px|Uranus en ses van sy mane, afgeneem deur die [[James Webb-ruimteteleskoop]] se NIRCam.]] {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Die grootste mane van Uranus<br />(in vergelyking met die [[Maan]]) |- |- ! Naam <br /> ! Deursnee<br />(km) ! Massa<br />({{e|16}}&nbsp;[[Kilogram|kg]]) ! Wentelradius<br />(km) ! Wentelperiode<br />(d) |- align="center" | '''[[Miranda (maan)|Miranda]]''' || 470<br />(14%) || 0,7<br />(0,1%) || 129&nbsp;000<br />(35%) || 1,4<br />(5%) |- align="center" | '''[[Ariel (maan)|Ariel]]''' || 1&nbsp;160<br />(33%) || 14<br />(1,8%) || 191&nbsp;000<br />(50%) || 2,5<br />(10%) |- align="center" | '''[[Umbriel (maan)|Umbriel]]''' || 1&nbsp;170<br />(34%) || 12<br />(1,6%) || 266&nbsp;000<br />(70%) || 4,1<br />(15%) |- align="center" | '''[[Titania (maan)|Titania]]''' || 1&nbsp;580<br />(45%) || 35<br />(4,8%) || 436&nbsp;000<br />(115%) || 8,7<br />(30%) |- align="center" | '''[[Oberon (maan)|Oberon]]''' || 1&nbsp;520<br />(44%) || 30<br />(4,1%) || 584&nbsp;000<br />(150%) || 13,5<br />(50%) |} ==Ringe== {{Hoofartikel|Uranus se ringe}} [[Beeld:STScI-Uranus-NIRCam.png|thumb|links|220px|Uranus se ringe en atmosfeer, soos afgeneem deur die [[James Webb-ruimteteleskoop]] se NIRCam-naby-infrarooikamera.]] Uranus se ringe bestaan uit uiers donker deeltjies, wat in grootte wissel van mikrometers tot 'n deel van 'n meter.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> Altesaam 13 aparte ringe is tans bekend, waarvan die helderste een die ε-ring is. Almal is uiters smal – hulle is gewoonlik net 'n paar kilometer breed. Die ringe is waarskynlik baie jonk en het nie saam met die planeet gevorm nie. Die materie in die ringe was dalk deel van 'n maan (of mane) wat deur botsings opgebreek is.<ref name="summary" /><ref name="Esposito2002" /> [[William Herschel]] het in 1789 'n moontlike ring om Uranus beskryf. Dit word gewoonlik in twyfel getrek, want die ringe is baie dof en in die volgende twee eeue is geen ander ringe waargeneem nie. Tog het Herschel die epsilonring akkuraat beskryf: sy grootte, sy hoek relatief tot die Aarde, sy rooi kleur en sy skynbare veranderings terwyl Uranus om die Son wentel.<ref>{{cite news |title=Uranus rings 'were seen in 1700s' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6569849.stm |date=19 April 2007 |access-date=19 April 2007 |archive-date=21 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070421082240/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6569849.stm |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Did William Herschel Discover The Rings of Uranus in the 18th Century? |work=Physorg.com |url=http://www.physorg.com/news95949762.html |date=2007 |access-date=20 June 2007 |archive-date=11 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120211075055/http://www.physorg.com/news95949762.html |url-status=live }}</ref> Die ringstelsel is definitief op 10 Maart 1977 deur James L. Elliot, Edward W. Dunham en Jessica Mink ontdek terwyl hulle die Kuiper Airborne Observatory gebruik het. Die ontdekking was toevallig; hulle wou na die verduistering van die ster SAO&nbsp;158687 (ook bekend as HD&nbsp;128598) by Uranus kyk om sy atmosfeer te bestudeer. Toe hulle waarnemings ontleed word, is gevind die ster het vyf keer vir kort rukkies verdwyn voor en nadat dit agter Uranus verdwyn het. Hulle het afgelei Uranus moet 'n ringstelsel hê. <ref name="Elliot1977" /> Later het hulle nog vier ringe ontdek.<ref name="Elliot1977" /> Die ringe is regstreeks afgeneem toe Voyager&nbsp;2 in 1986 verby Uranus gevlieg het.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> Voyager&nbsp;2 het ook nog twee dowwe ringe ontdek, wat die totaal op 11 te staan gebring het.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> In Desember 2005 het die Hubble-ruimteteleskoop nog twee voorheen onbekende ringe ontdek. Die grootste een is twee keer so ver van die planeet af as die voriges. Die twee ringe is so ver van Uranus af dat hulle die "buitenste" ringstelsel genoem word. Hubble het ook twee klein mane opgespoor. Die een, [[Mab (maan)|Mab]], deel 'n wentelbaan met die buitenste nuutontdekte ring. Dit beteken Uranus het 13 bekende ringe.<ref>{{cite web |title=NASA's Hubble Discovers New Rings and Moons Around Uranus |work=Hubblesite |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2005/33/ |date=2005 |access-date=9 June 2007 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305175554/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2005/33/ |url-status=live }}</ref> In April 2006 het foto's van die nuwe ringe van die Keck-sterrewag die kleure van die buitenste ringe onthul: Die buitenste een is blou en die ander een rooi.<ref name="dePater2006" /><ref>{{cite web |title=Blue ring discovered around Uranus |publisher=UC Berkeley News |last=Sanders |first=Robert |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/04/06_bluering.shtml |date=6 April 2006 |access-date=3 October 2006 |archive-date=11 April 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060411152144/http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/04/06_bluering.shtml |url-status=live}}</ref> Een hipotese vir die buitenste ring se blou kleur is dat dit uit baie klein deeltjies waterys van die oppervlak van Mab bestaan wat klein genoeg is om blou lig te verstrooi.<ref name="dePater2006" /><ref>{{cite web |title=Blue ring of Uranus linked to sparkling ice |author=Battersby, Stephen |work=New Scientist |url=https://www.newscientist.com/article/dn8960-blue-ring-of-uranus-linked-to-sparkling-ice.html |date=April 2006 |access-date=9 June 2007 |archive-date=4 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604035019/http://www.newscientist.com/article/dn8960-blue-ring-of-uranus-linked-to-sparkling-ice.html |url-status=live }}</ref> In teenstelling lyk Uranus se binneste ringe grys.<ref name="dePater2006" /> ==Verkenning== [[Beeld:Uranus seen from Saturn by Cassini.jpg|thumb|200px|Uranus, soos gesien deur die [[Cassini–Huygens|Cassini-ruimtetuig]] by [[Saturnus]].]] Voyager&nbsp;2 is in 1977 gelanseer en het die naaste afstand van Uranus op 24 Januarie 1986 bereik; dit het binne 81&nbsp;500&nbsp;km van die boonste wolke gekom voordat dit na [[Neptunus]] aanbeweeg het. Die tuig het die struktuur en chemiese samestelling van Uranus se atmosfeer bestudeer,<ref name="Tyler 1986" /> insluitende sy unieke [[weer]], wat deur sy [[ashelling]] van 97,77° veroorsaak word. Die tuig het die eerste gedetailleerde ondersoek van die planeet se grootste vyf mane gedoen en 10 nuwes ontdek. Voyager 2 het al nege die destyds bekende ringe ondersoek en twee nuwes ontdek.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /><ref name="summary" /><ref>{{cite web |title=Voyager: The Interstellar Mission: Uranus |work=JPL |url=http://voyager.jpl.nasa.gov/science/uranus.html |date=2004 |access-date=9 June 2007 |archive-date=7 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807215103/http://voyager.jpl.nasa.gov/science/uranus.html |url-status=live }}</ref> Dit het ook Uranus se [[magneetveld]], onreëlmatige struktuur en [[ashelling]] ondersoek, asook sy unieke spiraalvormige magnetostert wat deur sy skewe oriëntasie veroorsaak word.<ref name="Ness Acuña et al. 1986" /> Geen ander ruimtetuig het sedertdien by Uranus verbygevlieg nie, hoewel baie sendings al voorgestel is om die Uranusstelsel se besoek. Die moontlikheid om Cassini van Saturnus na Uranus te stuur is in 2009 oorweeg, maar eindelik is besluit om die tuig eerder in Saturnus se atmosfeer te vernietig.<ref name="spilker" /> Dit sou sowat 20 jaar geduur het om Uranus van Saturnus af te bereik.<ref name="spilker" /> ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Ref-1">Journal of the Royal Society and Royal Astronomical Society 1, 30, quoted in [[#Miner|Miner]], p. 8.</ref> <ref name="lexell"> {{cite journal |date=1783 |author=Lexell, A. J. |title=Recherches sur la nouvelle Planète, découverte par Mr.&nbsp;''Herschel'' et nommé [''sic''] ''Georgium'' Sidus (part 1) |journal=Acta Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae |pages=303–329}} </ref> <ref name="Dreyer"> {{cite book |author=Dreyer, J. L. E. |date=1912 |title=The Scientific Papers of Sir William Herschel |publisher=Royal Society and Royal Astronomical Society |volume=1 |page=100 |isbn=978-1-84371-022-6}} </ref> <ref name="Miner12">[[#Miner|Miner]], p. 12 </ref> <ref name="Francisca"> {{cite journal |title=The meaning of the symbol H+o for the planet Uranus |author=Herschel, Francisca |date=1917 |bibcode=1917Obs....40..306H |volume=40 |page=306 |journal=The Observatory}} </ref> <ref name="planetsbeyond"> {{cite book |title=Planets Beyond: Discovering the Outer Solar System |url=https://archive.org/details/planetsbeyonddis00mlit |url-access=limited |isbn=978-0-486-43602-9 |last=Littmann |first=Mark |publisher=Courier Dover Publications |date=2004 |pages=[https://archive.org/details/planetsbeyonddis00mlit/page/n13 10]–11}} </ref> <ref name="Thommes1999">{{cite journal |last=Thommes |first=Edward W. |author2=Duncan, Martin J. |author3=Levison, Harold F. |title=The formation of Uranus and Neptune in the Jupiter-Saturn region of the Solar System |journal=Nature |volume=402 |pages=635–638 |url=http://www.boulder.swri.edu/~hal/PDF/un-scat_nature.pdf |date=1999 |doi=10.1038/45185 |pmid=10604469 |issue=6762 |bibcode=1999Natur.402..635T |s2cid=4368864 |access-date=10 August 2007 |archive-date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521143056/https://www.boulder.swri.edu/~hal/PDF/un-scat_nature.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="Brunini1999"> {{cite journal |last=Brunini |first=Adrian |author2=Fernandez, Julio A. |title=Numerical simulations of the accretion of Uranus and Neptune |url=https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1999-05_47_5/page/591 |journal=Planet. Space Sci. |volume=47 |pages=591–605 |date=1999 |doi=10.1016/S0032-0633(98)00140-8 |bibcode=1999P&SS...47..591B |issue=5}} </ref> <ref name="Sheppard Jewitt Kleyna 2006"> {{Cite journal |last1=Sheppard |first1=S. S. |last2=Jewitt |first2=D. |last3=Kleyna |first3=J. |title=An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness |doi=10.1086/426329 |journal=The Astronomical Journal |volume=129 |issue=1 |pages=518 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0410059 |bibcode=2005AJ....129..518S|s2cid=18688556 }} </ref> <ref name="Jacobson Campbell et al. 1992"> {{cite journal| doi = 10.1086/116211| last1 = Jacobson| first1 = R. A.| last2 = Campbell| first2 = J. K.| last3 = Taylor| first3 = A. H.| last4 = Synnott| first4 = S. P.| date=June 1992 | title = The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and earth-based Uranian satellite data| journal = The Astronomical Journal| volume = 103| issue = 6| pages = 2068–2078| bibcode = 1992AJ....103.2068J| ref = {{sfnRef|Jacobson Campbell et al.|1992}}}} </ref> <ref name="Lunine 1993"> {{cite journal |doi=10.1146/annurev.aa.31.090193.001245 |last=Lunine |first=Jonathan I. |date=September 1993 |title=The Atmospheres of Uranus and Neptune |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=31 |pages=217–263 |bibcode=1993ARA&A..31..217L }} </ref> <ref name="Lindal Lyons et al. 1987"> {{cite journal| doi = 10.1029/JA092iA13p14987| last1 = Lindal| first1 = G. F.| last2 = Lyons| first2 = J. R.| last3 = Sweetnam| first3 = D. N.| last4 = Eshleman| first4 = V. R.| last5 = Hinson| first5 = D. P.| last6 = Tyler| first6 = G. L.| date = 30 December 1987| title = The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager&nbsp;2| journal = Journal of Geophysical Research| issn = 0148-0227| volume = 92| issue = A13| pages = 14,987–15,001| bibcode = 1987JGR....9214987L| ref = {{sfnRef|Lindal Lyons et al.|1987}}}} </ref> <ref name="Smith Soderblom et al. 1986">{{cite journal| doi = 10.1126/science.233.4759.43| last1 = Smith| first1 = B. A.| last2 = Soderblom| first2 = L. A.| last3 = Beebe| first3 = A.| last4 = Bliss| first4 = D.| last5 = Boyce| first5 = J. M.| last6 = Brahic| first6 = A.| last7 = Briggs| first7 = G. A.| last8 = Brown| first8 = R. H.| last9 = Collins| first9 = S. A.| date = 4 July 1986| title = Voyager&nbsp;2 in the Uranian System: Imaging Science Results| journal = Science| volume = 233| issue = 4759| pages = 43–64| pmid = 17812889| bibcode = 1986Sci...233...43S| s2cid = 5895824| ref = {{sfnRef|Smith Soderblom et al.|1986}}| url = https://zenodo.org/record/1230972| access-date = 23 October 2018| archive-date = 23 October 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20181023120045/https://zenodo.org/record/1230972| url-status = live}}</ref> <ref name="weather">{{cite web |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2006/10/061001211630.htm |title=Hubble Discovers Dark Cloud in the Atmosphere of Uranus |website=Science Daily |access-date=16 April 2007 |archive-date=6 Mei 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070506055709/https://www.sciencedaily.com/releases/2006/10/061001211630.htm |url-status=live}}</ref> <ref name="Hanel Conrath et al. 1986"> {{cite journal| doi = 10.1126/science.233.4759.70| last1 = Hanel| first1 = R.| last2 = Conrath| first2 = B.| last3 = Flasar| first3 = F. M.| last4 = Kunde| first4 = V.| last5 = Maguire| first5 = W.| last6 = Pearl| first6 = J.| last7 = Pirraglia| first7 = J.| last8 = Samuelson| first8 = R.| last9 = Cruikshank| first9 = D.| date = 4 July 1986| title = Infrared Observations of the Uranian System| url = https://archive.org/details/sim_science_1986-07-04_233_4759/page/70| journal = Science| volume = 233| issue = 4759| pages = 70–74| pmid = 17812891| bibcode = 1986Sci...233...70H| s2cid = 29994902| ref = {{sfnRef|Hanel Conrath et al.|1986}}}} </ref> <ref name="Pearl Conrath et al. 1990"> {{cite journal| doi = 10.1016/0019-1035(90)90155-3| last1 = Pearl| first1 = J. C.| last2 = Conrath| first2 = B. J.| last3 = Hanel| first3 = R. A.| last4 = Pirraglia| first4 = J. A.| last5 = Coustenis| first5 = A.| date=March 1990 | title = The albedo, effective temperature, and energy balance of Uranus, as determined from Voyager IRIS data| url = https://archive.org/details/icarus_1990-03_84_1/page/12| journal = Icarus| issn = 0019-1035| volume = 84| issue = 1| pages = 12–28| bibcode = 1990Icar...84...12P| ref = {{sfnRef|Pearl Conrath et al.|1990}}}} </ref> <ref name="de Pater Romani et al. 1991">{{cite journal| doi = 10.1016/0019-1035(91)90020-T| last1 = de Pater| first1 = Imke| last2 = Romani| first2 = Paul N.| last3 = Atreya| first3 = Sushil K.| date = June 1991| title = Possible microwave absorption by H<sub>2</sub>S gas in Uranus' and Neptune's atmospheres| journal = Icarus| issn = 0019-1035| volume = 91| issue = 2| pages = 220–233| bibcode = 1991Icar...91..220D| hdl = 2027.42/29299| url = http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1991_Microwave_Absorption.pdf| ref = {{sfnRef|de Pater Romani et al.|1991}}| access-date = 7 August 2007| archive-date = 6 June 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110606122929/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1991_Microwave_Absorption.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="Herbert Sandel et al. 1987">{{cite journal| doi = 10.1029/JA092iA13p15093| last1 = Herbert| first1 = F.| last2 = Sandel| first2 = B. R.| last3 = Yelle| first3 = R. V.| last4 = Holberg| first4 = J. B.| last5 = Broadfoot| first5 = A. L.| last6 = Shemansky| first6 = D. E.| last7 = Atreya| first7 = S. K.| last8 = Romani| first8 = P. N.| date = 30 December 1987| title = The Upper Atmosphere of Uranus: EUV Occultations Observed by Voyager&nbsp;2| journal = Journal of Geophysical Research| volume = 92| issue = A13| pages = 15,093–15,109| url = http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1987_Upper_Atm_Uranus.pdf| bibcode = 1987JGR....9215093H| ref = {{sfnRef|Herbert Sandel et al.|1987}}| access-date = 7 August 2007| archive-date = 6 June 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110606135734/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1987_Upper_Atm_Uranus.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="Tyler 1986"> {{cite journal |last1=Tyler |first1=J.L. |last2=Sweetnam |first2=D.N. |last3=Anderson |first3=J.D. |last4=Campbell |first4=J. K. |last5=Eshleman |first5=V. R. |last6=Hinson |first6=D. P. |last7=Levy |first7=G. S. |last8=Lindal |first8=G. F. |last9=Marouf |first9=E. A. |title=Voyager 2 Radio Science Observations of the Uranian System: Atmosphere, Rings, and Satellites |url=https://archive.org/details/sim_science_1986-07-04_233_4759/page/79 |journal=Science |volume=233 |pages=79–84 |date=1986 |bibcode=1986Sci...233...79T |doi=10.1126/science.233.4759.79 |pmid=17812893 |issue=4759|last10=Simpson|first10=R. A.|s2cid=1374796 }} </ref> <ref name="Bishop Atreya et al. 1990">{{cite journal| doi = 10.1016/0019-1035(90)90094-P| last1 = Bishop| first1 = J.| last2 = Atreya| first2 = S. K.| last3 = Herbert| first3 = F.| last4 = Romani| first4 = P.| date = December 1990| title = Reanalysis of voyager&nbsp;2 UVS occultations at Uranus: Hydrocarbon mixing ratios in the equatorial stratosphere| journal = Icarus| volume = 88| issue = 2| pages = 448–464| url = http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1990_Reanalysis.pdf| bibcode = 1990Icar...88..448B| ref = {{sfnRef|Bishop Atreya et al.|1990}}| hdl = 2027.42/28293| access-date = 7 August 2007| archive-date = 18 September 2019| archive-url = https://web.archive.org/web/20190918194519/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1990_Reanalysis.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="de Pater Romani et al. 1989">{{cite journal| doi = 10.1016/0019-1035(89)90040-7| last1 = de Pater| first1 = I.| last2 = Romani| first2 = P. N.| last3 = Atreya| first3 = S. K.| title = Uranius Deep Atmosphere Revealed| date = December 1989| journal = Icarus| issn = 0019-1035| volume = 82| issue = 2| pages = 288–313| bibcode = 1989Icar...82..288D| hdl = 2027.42/27655| url = http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1989_Uranus_Deep_Atm.pdf| ref = {{sfnRef|de Pater Romani et al.|1989}}| citeseerx = 10.1.1.504.149| access-date = 7 August 2007| archive-date = 6 June 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110606123255/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/1989_Uranus_Deep_Atm.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="Summers & Strobel 1989"> {{cite journal |doi=10.1086/168031 |last1=Summers |first1=M. E. |last2=Strobel |first2=D. F. |date=1 November 1989 |title=Photochemistry of the atmosphere of Uranus |journal=The Astrophysical Journal |issn=0004-637X |volume=346 |pages=495–508 |bibcode=1989ApJ...346..495S |doi-access=free }} </ref> <ref name="Burgdorf Orton et al. 2006"> {{cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2006.06.006| last1 = Burgdorf | first1 = M.| last2 = Orton | first2 = G.| last3 = Vancleve | first3 = J.| last4 = Meadows | first4 = V.| last5 = Houck | first5 = J.| date=October 2006 | title = Detection of new hydrocarbons in Uranus' atmosphere by infrared spectroscopy| journal = Icarus| volume = 184| issue = 2| pages = 634–637| bibcode = 2006Icar..184..634B| ref = {{sfnRef|Burgdorf Orton et al.|2006}}}} </ref> <ref name="Encrenaz 2003"> {{cite journal |doi=10.1016/S0032-0633(02)00145-9 |last1=Encrenaz |first1=Thérèse |date=February 2003 |title=ISO observations of the giant planets and Titan: what have we learnt? |journal=Planetary and Space Science |volume=51 |issue=2 |pages=89–103 |bibcode=2003P&SS...51...89E }} </ref> <ref name="Encrenaz Lellouch et al. 2004">{{cite journal| doi = 10.1051/0004-6361:20034637| last1 = Encrenaz| first1 = T.| last2 = Lellouch| first2 = E.| last3 = Drossart| first3 = P.| last4 = Feuchtgruber| first4 = H.| last5 = Orton| first5 = G. S.| last6 = Atreya| first6 = S. K.| date = January 2004| title = First detection of CO in Uranus| journal = Astronomy and Astrophysics| volume = 413| issue = 2| pages = L5–L9| url = http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/2004_First_Detection.pdf| bibcode = 2004A&A...413L...5E| ref = {{sfnRef|Encrenaz Lellouch et al.|2004}}| access-date = 28 August 2007| archive-date = 23 September 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110923193402/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/2004_First_Detection.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="Atreya Wong 2005">{{cite journal |doi=10.1007/s11214-005-1951-5 |last1=Atreya |first1=Sushil K. |last2=Wong |first2=Ah-San |year=2005 |title=Coupled Clouds and Chemistry of the Giant Planets&nbsp;– A Case for Multiprobes |journal=Space Science Reviews |issn=0032-0633 |volume=116 |issue=1–2 |pages=121–136 |url=http://www-personal.umich.edu/~atreya/Chapters/2005_JovianCloud_Multiprobes.pdf |bibcode=2005SSRv..116..121A |hdl=2027.42/43766 |s2cid=31037195 |access-date=1 September 2015 |archive-date=29 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029192021/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Chapters/2005_JovianCloud_Multiprobes.pdf |url-status=live}}</ref> <ref name="Young et al. 2001">{{cite journal |last1=Young |first1=Leslie A. |last2=Bosh |first2=Amanda S. |last3=Buie |first3=Marc |last4=Elliot |first4=J. L. |last5=Wasserman |first5=Lawrence H. |date=2001 |title=Uranus after Solstice: Results from the 1998&nbsp;November&nbsp;6 Occultation |journal=Icarus |volume=153 |issue=2 |pages=236–247 |doi=10.1006/icar.2001.6698 |url=http://www.boulder.swri.edu/~layoung/eprint/ur149/Young2001Uranus.pdf |bibcode=2001Icar..153..236Y |citeseerx=10.1.1.8.164 |access-date=7 August 2007 |archive-date=10 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010062144/https://www.boulder.swri.edu/~layoung/eprint/ur149/Young2001Uranus.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="Herbert & Sandel 1999"> {{cite journal |doi=10.1016/S0032-0633(98)00142-1 |last1=Herbert |first1=Floyd |last2=Sandel |first2=Bill R. |date=August–September 1999 |title=Ultraviolet observations of Uranus and Neptune |journal=Planetary and Space Science |volume=47 |issue=8–9 |pages=1,119–1,139 |bibcode=1999P&SS...47.1119H }} </ref> <ref name="Trafton Miller et al. 1999"> {{cite journal| doi = 10.1086/307838| last1 = Trafton | first1 = L. M.| last2 = Miller | first2 = S.| last3 = Geballe | first3 = T. R.| last4 = Tennyson | first4 = J.| last5 = Ballester | first5 = G. E.| date=October 1999 | title = H<sub>2</sub> Quadrupole and H<sub>3</sub><sup>+</sup> Emission from Uranus: The Uranian Thermosphere, Ionosphere, and Aurora| journal = The Astrophysical Journal| volume = 524| issue = 2| pages = 1,059–1,083| bibcode = 1999ApJ...524.1059T| ref = {{sfnRef|Trafton Miller et al.|1999}}| doi-access = free}} </ref> <ref name="Encrenaz Drossart et al. 2003">{{cite journal| doi = 10.1016/j.pss.2003.05.010| last1 = Encrenaz| first1 = T.| last2 = Drossart| first2 = P.| last3 = Orton| first3 = G.| last4 = Feuchtgruber| first4 = H.| last5 = Lellouch| first5 = E.| last6 = Atreya| first6 = S. K.| date = December 2003| title = The rotational temperature and column density of H<sub>3</sub><sup>+</sup> in Uranus| journal = Planetary and Space Science| volume = 51| issue = 14–15| pages = 1013–1016| url = http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/2003_Rotational_Temperature.pdf| bibcode = 2003P&SS...51.1013E| ref = {{sfnRef|Encrenaz Drossart et al.|2003}}| access-date = 7 August 2007| archive-date = 29 October 2015| archive-url = https://web.archive.org/web/20151029194458/http://www-personal.umich.edu/~atreya/Articles/2003_Rotational_Temperature.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="Lam Miller et al. 1997">{{cite journal| doi = 10.1086/310424| last1 = Lam| first1 = H. A.| last2 = Miller| first2 = S.| last3 = Joseph| first3 = R. D.| last4 = Geballe| first4 = T. R.| last5 = Trafton| first5 = L. M.| last6 = Tennyson| first6 = J.| last7 = Ballester| first7 = G. E.| date = 1 January 1997| title = Variation in the H<sub>3</sub><sup>+</sup> Emission of Uranus| journal = The Astrophysical Journal| volume = 474| issue = 1| pages = L73–L76| url = http://www.ucl.ac.uk/phys/amopp/people/jonathan_tennyson/papers/192.pdf| bibcode = 1997ApJ...474L..73L| ref = {{sfnRef|Lam Miller et al.|1997}}| access-date = 1 September 2015| archive-date = 3 March 2016| archive-url = https://web.archive.org/web/20160303231005/http://www.ucl.ac.uk/phys/amopp/people/jonathan_tennyson/papers/192.pdf| url-status = live}}</ref> <ref name="Esposito2002"> {{Cite book |last=Esposito |first=L.W. |title=Planetary rings |journal=Reports on Progress in Physics |date=2002 |volume=65 |pages=[https://archive.org/details/planetaryrings0000espo/page/1741 1741–1783] |doi=10.1088/0034-4885/65/12/201 |isbn=978-0-521-36222-1 |bibcode=2002RPPh...65.1741E |issue=12 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/planetaryrings0000espo/page/1741 }} </ref> <ref name="summary">{{cite web |title=Voyager Uranus Science Summary |work=NASA/JPL |url=http://www.solarviews.com/eng/vgrur.htm |date=1988 |access-date=9 June 2007 |archive-date=26 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726164339/http://www.solarviews.com/eng/vgrur.htm |url-status=live }}</ref> <ref name="Elliot1977"> {{cite journal |title=The rings of Uranus |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1977-05-26_267_5609/page/328 |author1=Elliot, J. L. |author2=Dunham, E. |author3=Mink, D. |journal=Nature |date=1977 |volume=267 |issue=5609 |doi=10.1038/267328a0 |pages=328–330 |bibcode=1977Natur.267..328E|s2cid=4194104 }} </ref> <ref name="dePater2006"> {{cite journal |last=dePater |first=Imke |author2=Hammel, Heidi B. |author3=Gibbard, Seran G. |author4=Showalter Mark R. |title=New Dust Belts of Uranus: Two Ring, red Ring, Blue Ring |journal=Science |volume=312 |pages=92–94 |date=2006 |doi=10.1126/science.1125110 |bibcode=2006Sci...312...92D |pmid=16601188 |issue=5770|osti=957162 |s2cid=32250745 |url=http://pdfs.semanticscholar.org/b08c/0a14223369fac2d119727aeed26a0a7f7347.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190303170242/http://pdfs.semanticscholar.org/b08c/0a14223369fac2d119727aeed26a0a7f7347.pdf |url-status=dead |archive-date=2019-03-03 }} </ref> <ref name="Ness Acuña et al. 1986"> {{cite journal| doi = 10.1126/science.233.4759.85| last1 = Ness| first1 = Norman F.| last2 = Acuña| first2 = Mario H.| last3 = Behannon| first3 = Kenneth W.| last4 = Burlaga| first4 = Leonard F.| last5 = Connerney| first5 = John E. P.| last6 = Lepping| first6 = Ronald P.| last7 = Neubauer| first7 = Fritz M.| date=July 1986 | title = Magnetic Fields at Uranus| url = https://archive.org/details/sim_science_1986-07-04_233_4759/page/85| journal = Science| volume = 233| issue = 4759| pages = 85–89| pmid = 17812894| bibcode = 1986Sci...233...85N| s2cid = 43471184| ref = {{sfnRef|Ness Acuña et al.|1986}}}} </ref> <ref name="planetary"> {{cite web |title=No Longer Boring: 'Fireworks' and Other Surprises at Uranus Spotted Through Adaptive Optics |author=Lakdawalla, Emily |work=The Planetary Society |url=http://www.planetary.org/news/2004/1111_No_Longer_Boring_Fireworks_and_Other.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212093821/http://www.planetary.org/news/2004/1111_No_Longer_Boring_Fireworks_and_Other.html |archive-date=12 February 2012 |date=2004 |access-date=13 June 2007}} </ref> <ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2003, 2005">{{cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2004.11.012| last1 = Hammel| first1 = H. B.| last2 = De Pater| first2 = I.| last3 = Gibbard| first3 = S. G.| last4 = Lockwood| first4 = G. W.| last5 = Rages| first5 = K.| date = June 2005| title = Uranus in 2003: Zonal winds, banded structure, and discrete features| journal = Icarus| volume = 175| issue = 2| pages = 534–545| url = http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf| bibcode = 2005Icar..175..534H| ref = {{sfnRef|Hammel de Pater et al. ("Uranus in 2003")|2005}}| access-date = 16 August 2007| archive-date = 25 October 2007| archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031013/http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf| url-status = dead}}</ref> <ref name="Rages Hammel et al. 2004"> {{cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2004.07.009| last1 = Rages| first1 = K. A.| last2 = Hammel| first2 = H. B.| last3 = Friedson| first3 = A. J.| date = 11 September 2004| title = Evidence for temporal change at Uranus' south pole| journal = Icarus| volume = 172| issue = 2| pages = 548–554| bibcode = 2004Icar..172..548R| ref = {{sfnRef|Rages Hammel et al.|2004}}}} </ref> <ref name="Sromovsky Fry et al. 2009"> {{cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2009.04.015| last1 = Sromovsky | first1 = L. A.| last2 = Fry | first2 = P. M.| last3 = Hammel | first3 = H. B.| last4 = Ahue | first4 = W. M.| last5 = de Pater | first5 = I.| last6 = Rages | first6 = K. A.| last7 = Showalter | first7 = M. R.| last8 = van Dam | first8 = M. A.| date=September 2009 | title = Uranus at equinox: Cloud morphology and dynamics| journal = Icarus| volume = 203| issue = 1| pages = 265–286 |arxiv = 1503.01957 | bibcode = 2009Icar..203..265S| s2cid = 119107838 | ref = {{sfnRef|Sromovsky Fry et al.|2009}}}} </ref> <ref name="Karkoschka ('Uranus') 2001"> {{cite journal| doi = 10.1006/icar.2001.6599| last1 = Karkoschka| first1 = Erich| date=May 2001 | title = Uranus' Apparent Seasonal Variability in 25 HST Filters| journal = Icarus| volume = 151| issue = 1| pages = 84–92| bibcode = 2001Icar..151...84K| ref = {{sfnRef|Karkoschka ("Uranus")|2001}}}} </ref> <ref name="Hammel de Pater et al. Uranus in 2004, 2005">{{cite journal| doi = 10.1016/j.icarus.2004.11.016| last1 = Hammel| first1 = H. B.| last2 = Depater| first2 = I.| last3 = Gibbard| first3 = S. G.| last4 = Lockwood| first4 = G. W.| last5 = Rages| first5 = K.| date = May 2005| title = New cloud activity on Uranus in 2004: First detection of a southern feature at 2.2 µm| journal = Icarus| volume = 175| issue = 1| pages = 284–288| url = http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316113.pdf| bibcode = 2005Icar..175..284H| osti = 15016781| ref = {{sfnRef|Hammel de Pater et al. ("Uranus in 2004")|2005}}| access-date = 10 August 2007| archive-date = 27 November 2007| archive-url = https://web.archive.org/web/20071127082700/http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316113.pdf| url-status = dead}}</ref> <ref name="DarkSpot">{{cite web |url=http://www.physorg.com/pdf78676690.pdf |title=Hubble Discovers a Dark Cloud in the Atmosphere of Uranus |author1=Sromovsky, L. |author2=Fry, P. |author3=Hammel, H. |author4=Rages, K |publisher=physorg.com |access-date=22 August 2007 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606053911/http://www.physorg.com/pdf78676690.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="Hammel2007"> {{cite journal |last=Hammel |first=H.B. |author2=Lockwood, G.W. |title=Long-term atmospheric variability on Uranus and Neptune |journal=Icarus |date=2007 |volume=186 |issue=1 |pages=291–301 |doi=10.1016/j.icarus.2006.08.027 |bibcode=2007Icar..186..291H}} </ref> <ref name="Lockwood & Jerzykiewicz 2006"> {{cite journal |doi=10.1016/j.icarus.2005.09.009 |last1=Lockwood |first1=G. W. |last2=Jerzykiewicz |first2=M. A. A. |date=February 2006 |title=Photometric variability of Uranus and Neptune, 1950–2004 |journal=Icarus |volume=180 |issue=2 |pages=442–452 |bibcode=2006Icar..180..442L }} </ref> <ref name="Klein & Hofstadter 2006">{{cite journal |doi=10.1016/j.icarus.2006.04.012 |last1=Klein |first1=M. J. |last2=Hofstadter |first2=M. D. |date=September 2006 |title=Long-term variations in the microwave brightness temperature of the Uranus atmosphere |journal=Icarus |volume=184 |issue=1 |pages=170–180 |bibcode=2006Icar..184..170K |url=https://trs.jpl.nasa.gov/bitstream/2014/10021/1/02-2103.pdf |access-date=4 November 2018 |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929075610/https://trs.jpl.nasa.gov/bitstream/handle/2014/10021/02-2103.pdf;jsessionid=E7AE0B82FC6F6417FB03DBE7FD783B0E?sequence=1 |url-status=live }}</ref> <ref name="Nineplanets">{{cite web |title=Uranus |url=http://www.nineplanets.org/uranus.html |publisher=nineplanets.org |access-date=3 July 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811232656/http://nineplanets.org/uranus.html |archive-date=11 August 2011 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Hussmann2006"> {{cite journal |last=Hussmann |first=Hauke |author2=Sohl, Frank |author3=Spohn, Tilman |title=Subsurface oceans and deep interiors of medium-sized outer planet satellites and large trans-neptunian objects |journal=Icarus |volume=185 |issue=1 |pages=258–273 |date=2006 |doi=10.1016/j.icarus.2006.06.005 |bibcode=2006Icar..185..258H}} </ref> <ref name="Tittemore Wisdom 1990">{{cite journal |doi=10.1016/0019-1035(90)90125-S |last1=Tittemore |first1=William C. |last2=Wisdom |first2=Jack |date=June 1990 |title=Tidal evolution of the Uranian satellites: III. Evolution through the Miranda-Umbriel 3:1, Miranda-Ariel 5:3, and Ariel-Umbriel 2:1 mean-motion commensurabilities |journal=Icarus |volume=85 |issue=2 |pages=394–443 |bibcode=1990Icar...85..394T |hdl=1721.1/57632 |url=https://dspace.mit.edu/bitstream/1721.1/57632/2/19834233-MIT.pdf |access-date=25 August 2019 |archive-date=29 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929075616/https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/57632/19834233-MIT.pdf;jsessionid=9DEF250A8DE16E7C9D3D8BD7DE10CEE5?sequence=2 |url-status=live }}</ref> <ref name="Tittemore 1990"> {{cite journal |doi=10.1016/0019-1035(90)90024-4 |last=Tittemore |first=W. C. |date=September 1990 |title=Tidal heating of Ariel |url=https://archive.org/details/icarus_1990-09_87_1/page/110 |journal=Icarus |volume=87 |issue=1 |pages=110–139 |bibcode=1990Icar...87..110T }} </ref> <ref name="spilker">{{cite web |url=https://www.lpi.usra.edu/opag/meetings/march08/presentations/spilker.pdf |title=Cassini Extended Missions |last=Spilker |first=Linda |publisher=Lunar and Planetary Institute |date=1 April 2008 |access-date=7 May 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830232453/https://www.lpi.usra.edu/opag/meetings/march08/presentations/spilker.pdf |url-status=live }}</ref> }} ==Nog leesstof== {{refbegin}} * {{cite web |title=Stinky 'mushball' hailstones on Uranus may explain an atmospheric anomaly there (and on Neptune, too) |author=Tereza Pultarova |date=1 Oct 2021 |website=Space.com |url=https://www.space.com/uranus-mushballs-hailstones-stinky-gas-neptune-atmosphere-anomaly |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713061901/https://www.space.com/uranus-mushballs-hailstones-stinky-gas-neptune-atmosphere-anomaly |archive-date=13 Julie 2026 |url-status=live}} * {{cite book |ref=Miner |last=Miner |first=Ellis D. |date=1998 |title=Uranus: The Planet, Rings and Satellites |url=https://archive.org/details/uranusplanetring0002mine |location=New York |publisher=John Wiley and Sons |isbn=978-0-471-97398-0}} * {{cite magazine |title=Uranus: Voyager Visits a Dark Planet |first=Rick |last=Gore |magazine=National Geographic |pages=178–194 |volume=170 |issue=2 |date=August 1986 |issn=0027-9358 |oclc=643483454}} * {{cite book |author=Alexander, Arthur Francis O'Donel |date=1965 |title=The Planet Uranus: A History of Observation, Theory and Discovery|publisher=New York, American Elsevier Pub. Co. |url=https://archive.org/details/planeturanushist0000alex }} * {{cite book |first=Johann Elert |last=Bode|title=Von dem neu entdeckten Planeten |url=https://archive.org/details/bub_gb_ZqA5AAAAcAAJ |year=1784 |bibcode=1784vdne.book.....B |doi=10.3931/e-rara-1454 |publisher=bey dem Verfasser [etc.] }} {{refend}} ==Skakels== * [http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=35653 Uranus] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20130527231548/http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=35653 |date=2013-05-27}} by die [[Europese Ruimteagentskap]] * [https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/overview/ Uranus] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20230927131214/https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/overview/ |date=2023-09-27}} by [[Nasa]] se Solar System Exploration-webtuiste * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/targetFamily/Uranus Uranus] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250926203255/http://photojournal.jpl.nasa.gov/targetFamily/Uranus |date=2025-09-26}} by [[Jet Propulsion Laboratory]] se planetêre fotojoernaal * [http://www.ciclops.org/ir_index/81/Voyager_at_Uranus "Voyager at Uranus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104173418/http://www.ciclops.org/ir_index/81/Voyager_at_Uranus |date=4 January 2015 }} (foto's) * {{cite web |last=Gray |first=Meghan |title=Uranus |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/uranus.htm |work=Sixty Symbols |publisher=Brady Haran vir die Universiteit van Nottingham |author2=Merrifield, Michael |date=2010}} * [https://gravitysimulator.org/solar-system/uranus-and-its-rings-and-major-moons Interaktiewe 3D-swaartekragsimulasie van die Uranusstelsel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611221238/https://gravitysimulator.org/solar-system/the-uranian-system/ |date=11 June 2020 }} {{Commons-kategorie inlyn|Uranus}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Uranus|Engelse Wikipedia]] {{PlaneteSon}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Uranus| ]] j853r8pb8mhotfp2kbpo4f65po4g51v Russe 0 16354 3372402 3361333 2026-11-14T13:33:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372402 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Russies]].'' {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Notable Russians.jpg|300px]] | onderskrif = | groep = Russe | bevolking = ca. 130–150 miljoen | plek = {{vlagland|Rusland}} ~118 miljoen<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab5.xls |title=Ethnic groups in Russia, 2010 census |publisher=Rosstat |accessdate=15 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525185852/https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab5.xls |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Duitsland}} ~7,5 miljoen<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archive.mid.ru//bdomp/brp_4.nsf/e78a48070f128a7b43256999005bcbb3/55cec39404735aadc32572ea005b9953!OpenDocument |title=Regarding Upcoming Conference on Status of Russian Language Abroad |publisher=Russian Ministry of Foreign Affairs |date=28 Mei 2007 |accessdate=22 April 2016 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223001931/http://archive.mid.ru//bdomp/brp_4.nsf/e78a48070f128a7b43256999005bcbb3/55cec39404735aadc32572ea005b9953!OpenDocument |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Oekraïne}} ~7,2 miljoen<ref>{{uk}} {{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/ |title=Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123050001/http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/ |archive-date=23 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Kasakstan}} ~3,5 miljoen<ref>{{kk}} {{cite web |url=http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8.rar |title=2009 census |date= |accessdate=22 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014032425/http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8.rar |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde State}} ~3,1 miljoen<ref>{{en}} {{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_12_1YR_B04003&prodType=table|title=Total Ancestry Reported|publisher=United States Census Bureau|date=2012|accessdate=21 April 2016}}</ref><br /> {{vlagland|Israel}} ~1,2 miljoen<br /> {{vlagland|Oesbekistan}} 809&nbsp;530<ref>{{ru}} [http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416 Хостинг VPS аренда сервера | Интернет Хостинг Центр] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120903195859/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416 |date= 3 September 2012 }}</ref><br /> {{vlagland|Belarus}} 785&nbsp;084<ref>{{en}} {{cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php |title=Population Census 2009 |work=Republic of Belarus Official Statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706163803/http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php |archive-date=6 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Kanada}} 550&nbsp;520<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?TABID=2&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=1118296&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0 |author=Statistics Canada |title=2011 National Household Survey: Data tables |accessdate=22 April 2016}}</ref><br /> {{vlagland|Letland}} 520&nbsp;136<ref>{{lt}} {{cite web|url=http://data.csb.gov.lv/Table.aspx?layout=tableViewLayout1&px_tableid=IS0070.px&px_path=Sociala__Ikgad%C4%93jie%20statistikas%20dati__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji%20skaits%20un%20t%C4%81%20izmai%C5%86as&px_language=lv&px_db=Sociala&rxid=992a0682-2c7d-4148-b242-7b48ff9fe0c2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231420/http://data.csb.gov.lv/Table.aspx?layout=tableViewLayout1&px_tableid=IS0070.px&px_path=Sociala__Ikgad%C4%93jie%20statistikas%20dati__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji__Iedz%C4%ABvot%C4%81ji%20skaits%20un%20t%C4%81%20izmai%C5%86as&px_language=lv&px_db=Sociala&rxid=992a0682-2c7d-4148-b242-7b48ff9fe0c2|title=Latvijas statistikas datubāzes|archivedate=14 Julie 2014|publisher=}}</ref><br /> {{vlagland|Kirgisië}} 419&nbsp;600<ref>{{ky}} {{cite web |url=http://www.stat.kg/stat.files/tematika/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%B2%20%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE6.pdf |title=Ethnic groups in Kyrgyzstan (2009 census) |work=Kyrgyz Statistical Agency |year=2009 |accessdate=31 Maart 2011 |publisher=Kyrgyz Statistical Agency |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308134750/http://www.stat.kg/stat.files/tematika/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%B2%20%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE6.pdf |archive-date=8 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Moldowa}} 369&nbsp;488<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.statistica.md/pageview.php?l=en&idc=295&id=2234|title=2004 Moldovan Census|accessdate=22 April 2016}}</ref><br /> {{vlagland|Estland}} 330&nbsp;258<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stat.ee/34278 |title=Population by ethnic nationality, 1 January, years |publisher=Statistics Estonia |year=2015 |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220181109/https://www.stat.ee/34278 |archive-date=20 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Turkmenistan}} 297&nbsp;319<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=22 Maart 2016 |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424144701/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Frankryk}} 200&nbsp;000–500&nbsp;000<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.russieinfo.com/la-communaute-russe-en-france-est-eclectique-2014-10-30 |title=La communauté russe en France est "éclectique" |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122143216/http://www.russieinfo.com/la-communaute-russe-en-france-est-eclectique-2014-10-30 |archive-date=22 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Brasilië}} 200&nbsp;000<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://www.brasil-russia.com.br/comunidade.htm |title=Câmara de Comércio Brasil-Rússia |publisher=Brasil-russia.com.br |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525144021/https://brasil-russia.com.br/comunidade.htm |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Litaue}} 174&nbsp;900<ref>{{lv}} {{cite web |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |title=Gyventojų skaičius metų pradžioje. Požymiai: tautybė – Rodiklių duomenų bazėje |publisher=Db1.stat.gov.lt |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-date=6 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906042802/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Azerbeidjan}} 119&nbsp;300<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/AP_1.shtml |title=The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan |publisher= |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510100428/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/AP_1.shtml |archive-date=10 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate=22 April 2016}}</ref><br /> {{vlagland|Georgië}} 91&nbsp;091<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.statistics.ge/main.php?pform=14&plang=1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071006125019/http://www.statistics.ge/main.php?pform=14&plang=1|title=Statistics Georgia|archivedate=6 Oktober 2007|publisher=}}</ref><ref>{{ru}} {{cite web |url=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html |title=The ethnic composition of the population of Abkhazia |work=2003 Census |publisher=Управление Государственной Статистики Республики Абхазия «Абхазия в цифрах», г. Сухум, 2005 |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025202607/http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Colombia}} 88&nbsp;000<br /> {{vlag|Tadjikistan}} 68&nbsp;200<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0191/analit05.php |title=(2000 census) |publisher=Demoscope.ru |date=20 Januarie 2000 |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525144050/http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0191/analit05.php |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Australië}} 67&nbsp;055<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.abs.gov.au/ |title=Australian Bureau of Statistics |publisher=Abs.gov.au |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524034025/https://www.abs.gov.au/ |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Finland}} 66&nbsp;379<ref>{{en}} {{cite web |author=VSY |url=http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=030_vaerak_tau_102_en&ti=Language+according+to+age+and+gender+by+region+1990+-+2010&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=1&multilang=en |title=(2013 estimate) |publisher=Vsy.fi |date= |accessdate=22 Julie 2012 |archive-date=6 Januarie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130106153419/http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=030_vaerak_tau_102_en&ti=Language+according+to+age+and+gender+by+region+1990+-+2010&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=1&multilang=en |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Kuba}} 50&nbsp;200<ref>{{es}} {{cite web|url=http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/index.htm|title=Официальная статистика Кубы за 2002 г.|accessdate=22 April 2016|archive-date=3 Februarie 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203182631/http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/index.htm|url-status=dead}}</ref><br /> {{vlagland|Turkye}} 50&nbsp;000<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://archive.mid.ru//ns_publ.nsf/cb8e241d18a8904ec3256fc7002ddc0e/a26c797ba51042d2c32576800031670a?OpenDocument |title=МИД России &#124; 12/02/2009 &#124; Интервью Посла России в Турции В.Е.Ивановского, опубликованное в журнале "Консул" № 4 /19/, декабрь 2009 года |publisher=Mid.ru |date=2 Desember 2009 |accessdate=22 April 2016 |archive-date=2 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102074707/http://archive.mid.ru//ns_publ.nsf/cb8e241d18a8904ec3256fc7002ddc0e/a26c797ba51042d2c32576800031670a?OpenDocument |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Spanje}} 42&nbsp;585<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario06/anu06_02demog.pdf |title=2005 census |format=PDF |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509141449/https://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario06/anu06_02demog.pdf |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Italië}} 39&nbsp;314<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.istat.it/it/archivio/129854 |title=I cittadini non comunitari regolarmente soggiornanti |publisher=ISTATdate=5 Augustus 2014 |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525161300/https://www.istat.it/it/archivio/129854 |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Roemenië}} 36&nbsp;397<ref>{{ro}} [https://web.archive.org/web/20070513211550/http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ Informatii utile | Agentia Nationala pentru Intreprinderi Mici si Mijlocii]</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 35&nbsp;172<ref>{{en}} {{cite web |title=Nationality and country of birth by age, sex and qualifications Jan – Dec 2013 (Excel sheet 60Kb) |url=http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls |website=www.ons.gov.uk |publisher=Office for National Statistics |accessdate=11 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924060723/http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Venezuela}} 34&nbsp;600<ref>{{en}} {{cite web |url=http://joshuaproject.net/countries/VE |title=Country – Venezuela :: Joshua Project Joshua Project |author=Joshua Project |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422130954/https://joshuaproject.net/countries/VE |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Tsjeggië}} 32&nbsp;828<ref>{{cz}} {{cite web|url=http://www.czso.cz/csu/cizinci.nsf/t/7800512362/$File/c01t01.pdf |title=(number of foreigners in the Czech Republic) |format=PDF |date= |accessdate=16 Januarie 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150903213530/http://www.czso.cz/csu/cizinci.nsf/t/7800512362/$File/c01t01.pdf |archivedate=3 September 2015 }}</ref><br /> {{vlagland|Griekeland}} 18&nbsp;219<ref>{{gr}} {{cite web |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1604/Other/A1604_SAP03_TB_DC_00_2001_09_F_GR.pdf |title=(2001 census) |format=PDF |date= |accessdate=22 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924120743/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1604/Other/A1604_SAP03_TB_DC_00_2001_09_F_GR.pdf |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} 18&nbsp;000<br /> {{vlagland|Noorweë}} 16&nbsp;833<br /> {{vlagland|Volksrepubliek China}} 15&nbsp;609<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/renkoupucha/2000pucha/html/t0106.htm |title=表1—6 省、自治区、直辖市分性别、民族的人口 |publisher=Stats.gov.cn |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826143557/http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/renkoupucha/2000pucha/html/t0106.htm |archive-date=26 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Bulgarye}} 15&nbsp;595<ref>{{bg}} {{cite web |url=http://www.nsi.bg/Census/Ethnos.htm |title=НАСЕЛЕНИЕ КЪМ 1. Maart 2001 Г. ПО ОБЛАСТИ И ЕТНИЧЕСКА ГРУПА |publisher=Nsi.bg |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616193102/https://www.nsi.bg/Census/Ethnos.htm |archive-date=16 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Armenië}} 14&nbsp;660<ref>{{en}} {{hy}} {{ru}} {{cite web |url=http://docs.armstat.am/census/pdfs/51.pdf |title=(2002 census) |format=PDF |date= |accessdate=22 April 2016 |archive-date=30 Januarie 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/5nAoWfeZT?url=http://docs.armstat.am/census/pdfs/51.pdf |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Venezuela}} 10&nbsp;000<br /> {{vlagland|Nieu-Seeland}} 5&nbsp;000<br /> {{vlagland|Slowakye}} 1&nbsp;997<br /> {{vlagland|Montenegro}} 946<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |title=Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011 |date=12 Julie 2011 |accessdate=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212202834/http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |archive-date=12 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | taal = [[Russies]] | geloof = Hoofsaaklik [[Oosters-Ortodokse Kerk]] ([[Russies-Ortodokse Kerk]])<br />Minderhede ongebonde en [[Ougelowiges]] | verwante = Ander [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawiese volke]] soos [[Oekraïners]] en [[Wit-Russe]]<ref>{{en}} {{cite journal|pmc=2253976 | pmid=18179905 | doi=10.1016/j.ajhg.2007.09.019 | volume=82 | issue=1 | title=Two sources of the Russian patrilineal heritage in their Eurasian context |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2008-01_82_1/page/236 |date=Januarie 2008 | journal=American Journal of Human Genetics | pages=236–50}}</ref> }} Die '''Russe''' ([[Russies]]: ру́сские, ''russkiye'') is 'n [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawiese volk]] van sowat 137 miljoen mense (waarvan 115 miljoen in die [[Rusland|Russiese Federasie]] woon, 17 miljoen in ander voormalige lande van die [[Sowjetunie]] en sowat 6 miljoen in ander lande). Hulle is die grootste volk in [[Europa]]. Die meeste Russe is [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse Christene]] of ongebonde. == Bevolking == Russe is die talrykste etniese groep in Europa en een van die grootstes ter wêreld met 'n bevolking van sowat 137 miljoen dwarsoor die wêreld. Daar is sowat 116 miljoen etniese Russe in die Russiese Federasie en sowat 18 miljoen in Rusland se buurlande. 'n Groot aantal Russe – sowat drie miljoen – bly in ander lande, veral in [[Noord-Amerika]] en [[Wes-Europa]], maar ook in [[Oos-Europa]] en [[Asië]]. == Geloof == [[Lêer:Astrakhan Uspenski Cathedral at sunset.jpg|duimnael|links|Oespenski-katedraal in [[Astrachan]]]] Die meeste Russe is aanhangers van die Russies-Ortodokse Kerk, wat 'n belangrike rol in die Russiese geskiedenis en die vorming van die Russiese identiteit gespeel het. In ander lande behoort Russe meestal tot die plaaslike ortodokse kerke, wat óf regstreeks aan die Russies-Ortodokse Kerk verbonde is (soos die Oekraïens-Ortodokse Kerk, wat outonomie onder die [[Patriargaat van Moskou|patriarg van Moskou]] geniet) óf historiese bande met dié kerk het (soos die [[Ortodokse Kerk in Amerika]]). Selfs ongebonde Russe voel hulle om kulturele redes aan die ortodokse geloof verbonde. Sommige Russe is [[Ougelowiges]], 'n skeurgroep in die ortodokse beweging, wat die liturgiese hervormings van die 17de eeu verwerp het. Ná die einde van die [[Kommunisme|Kommunistiese]] bewind het die belangstelling in godsdiens weer toegeneem, alhoewel kerkbesoek swak is. Daar is slegs klein minderhede van ander Christelike kerke, waaronder die Baptiste met sowat 85&nbsp;000 aanhangers. == Geskiedenis == [[Lêer:PG Girl with strawberries.jpg|duimnael|links|'n Russiese meisie in tradisionele kleredrag ('n violet sarafan) in die oblast Wologda, 1909]] [[Lêer:Sergey Mikhaylovich Prokudin-Gorsky - A.P. Kalganov with son and granddaughter, ca. 1910.jpg|duimnael|links|Drie generasies van 'n Russiese gesin, ca. 1910]] [[Lêer:Traditional Russian Folk Costumes 02.JPG|duimnael|links|Tradisionele Russiese hofkleredrag – die sarafan. Oorspronklik uitsluitlik deur adellike Russiese mans aan die Tsarehof gedra, het dit in die 16de eeu ook by Russiese vroue gewild geraak]] Die huidige Russe is afstammelinge van Oos-Slawiese stamme, wat hulle oorspronklik in Wes-Rusland, [[Belarus]] en [[Oekraïne]] gevestig en hier ook met [[Skandinawië|Skandinawiese]] en [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegriese]] groepe vermeng het. Die etnoniem ''rus'' het oorspronklik na die Skandinawiese Warangiërs ([[Wikings]]) verwys, wat aanvanklik die eerste ryk in die gebied, [[Kiëf-Roes]], oorheers het (vergelyk ook die [[Fins]]e woord vir [[Swede]], ''Ruotsi''). Die Skandinawiërs is vinnig verslawies, en die naam het later na die hele bevolking van die ryk begin verwys. Die aanvanklik homogene etniese groep van Kiëf-Roes het vanaf die 15de eeu in kulturele en taalkundige opsig in Groot-Russe, [[Wit-Russe]] en [[Oekraïners]] (vroeër: Klein-Russe) begin opsplits. Die Groot-Russe het veral die noordweste van die huidige Rusland bewoon. Ná 'n reeks militêre oorwinnings oor die [[Goue Horde]] en die [[Tartare]] het hulle gebied langs die [[Wolga]]rivier in ’n suidelike rigting uitgebrei. Veral die verowering van die Tartaarse hoofstad [[Kazan]] in die jaar 1552 het tot 'n verdere uitbreiding oorkant die [[Oeralgebergte|Oeral]] na [[Siberië]] gelei. In die 17de eeu het die Russe vir die eerste keer die [[Stille Oseaan]] bereik. Die Russiese [[Kosakke]] het die voortou by die kolonisering van nuwe gebiede geneem. Sedert die 18de eeu het die Russe ook die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] en Krimtatare na die suidelike Oekraïne (Nieu-Rusland) en die noordelike [[Kaukasus]] teruggedring. Voor 1917 het Russe byna uitsluitlik die gebied van die [[Russiese Ryk]] bewoon. As gevolg van die Bolsjewistiese [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktoberrewolusie]] het 'n groot aantal adellike en burgerlike gesinne na ander lande gevlug. In die tyd van die Sowjetunie het Russiese minderhede hulle in byna alle deelstate gevestig. Terwyl die immigrasie van Russe in die [[Baltiese lande]] deur die [[Moskou]]se regering bevorder is, was in ander gebiede veral die tekort aan opgeleide werkers, wat vir die ontwikkeling van die plaaslike infrastruktuur benodig is, 'n aansporing vir Russiese immigrante om hulle daar te vestig. Met die verbrokkeling van die Sowjetunie het baie van hierdie Russe na die Russiese Federasie teruggekeer. == Russiese vanne == Die huidige Russiese vanne is in die tydperk tussen die 16de en 17de eeu gevorm, en hulle word oorwegend deur die genitief-uitgange -of/-ef of -in gekenmerk. Twee derdes van die moderne Russiese vanne het hierdie uitgange, en die meeste is uit die genitief van voorname, diername en beroepe gevorm. 'n Klein aantal vanne het uitgange soos -ski ('n byvoeglike naamwoord, wat óf na die geografiese herkoms verwys óf deur immigrante uit die [[Pools]]-[[Litaus]]e taalgebied ingevoer is), -itsj ('n meervoud-genitief, wat veral in die Oeral voorkom), -ez, -ak en -ago. Uitgange soos -enko en -oek is van [[Oekraïens]]e oorsprong. Aangesien die genitief in die Russiese taal volgens die genus verbuig word, verander die -of, -ef en -in na –owa, -ewa en -ina, terwyl die uitgang -ski na -skaja verander. Vanne wat nie ’n tipiese Russiese uitgang het nie, word nie verbuig nie. == Russiese gemeenskappe in die buiteland == [[Lêer:Russian settlers, possibly Molokans, in the Mugan steppe of Azerbaijan. Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii.jpg|duimnael|links|'n Russiese gesin in die Kaukasusgebied (omtrent 1910). Vroeë kleurfoto van Sergei Michailowitsj Prokoedin-Gorski]] [[Lêer:Map of the Russian Diaspora in the World.svg|duimnael|Verspreiding van etniese Russe wêreldwyd: {{columns-list|2| {{sleutel|#000000|Rusland}} {{sleutel|#680000|>1&nbsp;000&nbsp;000}} {{sleutel|#b20000|>100&nbsp;000}} {{sleutel|#FF7676|>10&nbsp;000}} {{sleutel|#FFC5C5|>1&nbsp;000}}}}]] [[Lêer:Russian-American women at Fort Ross State Historic Park - Jenner, California - Stierch.jpg|duimnael|links|Russies-Amerikaanse besoekers woon die ''Fort Ross Festival'' in die Kaliforniese ''Fort Ross Historical Park'' by. Hier het in die vroeë 19de eeu die mees suidelike Russiese nedersetting ontstaan]] Etniese Russe het hulle in feitlik alle gebiede van die voormalige Russiese Ryk en die Sowjetunie gevestig, en hierdie binnelandse migrasie is dikwels deur die Moskouse regerings bevorder, veral in grensgebiede. Af en toe het klein Russiese groepe hulle as godsdiensvlugtelinge in die buiteland gevestig, soos byvoorbeeld die Lipowane in die [[Donau]]delta en die Doukhobors in [[Kanada]]. Nadat die Russiese Rewolusie en die [[Russiese Burgeroorlog]] in 1917 begin het, was daar 'n grootskaalse emigrasie, en baie Russiese burgers het hulle in Europese stede soos [[Berlyn]], [[Parys]] en [[Londen]] of oorsee gevestig. Die grootste Russiese bevolkings in die buiteland woon in voormalige deelstate van die Sowjetunie soos [[Oekraïne]] (sowat 8,3 miljoen), [[Kasakstan]] (sowat 3,8 miljoen), [[Oesbekistan]] (sowat 1,2 miljoen), [[Belarus]] (sowat 785&nbsp;000), [[Letland]] (sowat 520&nbsp;000), [[Kirgisië]] (sowat 420&nbsp;000), [[Moldowa]] (sowat 370&nbsp;000), [[Estland]] (sowat 330&nbsp;000), [[Turkmenistan]] (sowat 297&nbsp;000), [[Litaue]] (sowat 175&nbsp;000), [[Azerbeidjan]] (sowat 119&nbsp;000), [[Georgië]] (sowat 91&nbsp;000), [[Tadjikistan]] (sowat 68&nbsp;000) en [[Armenië]] (14&nbsp;000. Sowat een miljoen Russiese [[Jode]] het hulle sedert die negentigerjare in [[Israel]] gevestig. Daar is ook kleiner Russiese gemeenskappe in die [[Balkan]]lande, Oos- en [[Sentraal-Europa]], [[Duitsland]], die [[Volksrepubliek China]] en in [[Latyns-Amerika]]. Die groot Russiese minderhede in Baltiese lande soos Estland en Letland word dikwels met argwaan bejeën, aangesien hulle hulle daar ook as gevolg van die Russifiseringsbeleid van die voormalige Sowjet-owerhede gevestig het. Baie van hierdie immigrante het egter ook om ekonomiese redes na die Baltiese deelstate gegaan of is gedwing om te verhuis. Russe wat hulle in die Sowjet-tydperk in Letland en Estland gevestig het, is net toegelaat om burgers van dié lande te word as hulle 'n verpligte taaltoets slaag en kennis van die Baltiese lande se geskiedenis en gebruike het. Die taalstryd gaan veral in Letland voort, waar Russe hulle verset teen die owerhede se planne om [[Lets]] as verpligte onderwystaal in te voer. In Estland is sowat 137&nbsp;000 burgers van nie-Estiese afkoms, oorwegend Russe, terwyl 'n verdere 136&nbsp;000 of tien persent van die totale bevolking staatloos bly. Russiese emigrante het hulle ook in Kanada, [[Australië]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gevestig. Brighton Beach in New York en Sunny Isles Beach naby [[Miami]] is woonbuurte met 'n oorwegend Russiese bevolking. Volgens skattings is sowat 5,1 miljoen Amerikaners van Russiese afkoms, en in die tydperk tussen 1990 en 2000 het 'n halfmiljoen Russe na die Verenigde State geëmigreer. Voordat die Verenigde State [[Alaska]] van Rusland gekoop het, was daar 'n inheemse Russiese bevolking van sowat 40&nbsp;000 mense, veral op die [[Aleoetiese Eilande]]. Volgens die sensus van 2000 praat 706&nbsp;242 Amerikaners Russies as huistaal, waarvan 'n groot persentasie burgers van Russies-Joodse afkoms. In [[Suid-Afrika]] het sedert die negentigerjare 'n klein aantal Russiese vroue met [[Afrikaners|Afrikanermans]] getrou. In die Volksrepubliek China maak Russe deel uit van die 56 etniese groepe wat amptelik erken word. Sowat 15&nbsp;600 Chinese Russe woon in die noorde van [[Xinjiang]], in [[Binne-Mongolië]] en in [[Heilongjiang]]. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Russians}} ; Leefstyl ---- * {{en}} [https://www.rbth.com/lifestyle/331434-why-russian-women-are-beautiful ''Russia Beyond: 3 reasons Russian women are the most beautiful''] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Etniese groepe in Duitsland]] [[Kategorie:Etniese groepe in Israel]] [[Kategorie:Etniese groepe in Oesbekistan]] [[Kategorie:Etniese groepe in Oseanië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Rusland]] [[Kategorie:Etniese groepe in Suid-Amerika]] [[Kategorie:Etniese groepe in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Kasakstan]] [[Kategorie:Etniese groepe in Oekraïne]] [[Kategorie:Russe| ]] [[Kategorie:Slawiërs]] af2nwb9zr60rfh1uiap3s6ef4sgwaci Oganesson 0 17188 3372453 3287763 2026-11-14T15:27:07Z Aliwal2012 39067 3372453 wikitext text/x-wiki <div style="font-size:90%;"> {{Elementboks opskrif | getal=118 | simbool=Og | naam=oganesson | links=[[tennessien]] | regs=ununennium | bo=[[radon|Rn]] | onder=(Uho) | kleur1=#ecfefc | kleur2=gray }} {{Elementboks reeks | [[edelgas]]se }} {{Elementboks groepperiodeblok | groep=18 | periode=7 | blok=p }} {{elementboks voorkoms | onbekend, waarskynlik kleurloos }} {{Elementboks atoommassa gpm | voorspel, (314)}} {{Elementboks ekonfig | moontlik &#91;[[radon|Rn]]&#93; 5f<sup>14</sup> 6d<sup>10</sup> 7s<sup>2</sup> 7p<sup>6</sup><br />(geraai op grond van [[radon]]) }} {{Elementboks eperskil | 2, 8, 18, 32, 32, 18, 8 }} {{Elementboks fase | vermoedelik 'n [[gas]] }} {{Elementboks cas nommer | 54144-19-3 }} {{Elementboks voetskrif | kleur1=#ecfefc | kleur2=gray }} </div> '''Oganesson''' (met die [[chemiese simbool|elementsimbool]] '''Og''') is die naam vir die superswaarelement met die [[atoomgetal]] 118, tans die hoogste atoomgetal toegeken aan 'n element (kyk [[Ontdekking van die chemiese elemente#21ste eeu|elemente wat in die 21ste eeu ontdek is]]). Dit het die tydelike IUPAC-naam "ununoctium" en elementsimbool "Uuo" gehad totdat dit op 28 November 2016 sy nuwe naam gekry het.<ref name="IUPAC-20161130">{{cite news |author=Staff |title=IUPAC Announces the Names of the Elements 113, 115, 117, and 118 |url=https://iupac.org/iupac-announces-the-names-of-the-elements-113-115-117-and-118/ |date=30 November 2016 |work=IUPAC |accessdate=1 Desember 2016 }}</ref><ref name="NYT-20161201">{{cite news |last=St. Fleur |first=Nicholas |title=Four New Names Officially Added to the Periodic Table of Elements |url=http://www.nytimes.com/2016/12/01/science/periodic-table-new-elements.html |date=1 Desember 2016 |work=New York Times |access-date=1 Desember 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509021846/https://www.nytimes.com/2016/12/01/science/periodic-table-new-elements.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is genoem na die fisikus Yuri Oganessian, wat 'n belangrike rol gespeel het in die ontdekking van die swaarste elemente op die periodieke tabel. Oganesson deel waarskynlik eienskappe met ander elemente in sy groep, die [[edelgas]]se, en kom waarskynlik ooreen met [[radon]] in terme van chemiese eienskappe. Sommige navorsers verwys daarom daarna as ''eka-radon''. Dit is waarskynlik die tweede radioaktiewe gasagtige element en die eerste standaard [[halfgeleier|halfgeleidende]] gas. As kernonstabilitiet vanweë [[radioaktiwiteit]] weggelaat word, verwag wetenskaplikes oganesson is chemies baie meer reaktief as [[xenon]] of [[radon]]. Dit sou waarskynlik stabiele [[oksied]]e (OgO<sub>3</sub>, ens.) sowel as [[chloried]]e en [[fluoried]]e vorm. == Geskiedenis == In [[1999]] het navorsers by die Lawrence Berkeley Nasionale Laboratorium die ontdekking van elemente 116 ([[Livermorium]]) en 118 in ''Physical Review Letters'' aangekondig.<ref>{{cite journal | last = Ninov | first = Viktor | authorlink = | author2 = K. E. Gregorich | author3 = W. Loveland | author4 = A. Ghiorso | author5 = D. C. Hoffman | author6 = D. M. Lee | author7 = H. Nitsche | author8 = W. J. Swiatecki | author9 = U. W. Kirbach | author10 = C. A. Laue | author11 = J. L. Adams | author12 = J. B. Patin | author13 = D. A. Shaughnessy | author14 = D. A. Strellis | author15 = P. A. Wilk | title = Observation of Superheavy Nuclei Produced in the Reaction of <sup>86</sup>Kr with <sup>208</sup>Pb | journal = Physical Review Letters | volume = 83 | issue = 6-9 | pages = 1104–1107 | date = 1999-05-27 | url = http://prola.aps.org/abstract/PRL/v83/i6/p1104_1?qid=a064607e43de02b9&qseq=1&show=25 | doi = 10.1103/PhysRevLett.83.1104 | accessdate = 2006-10-20 }}</ref> Die navorsers het beweer hulle het die reaksie uitgevoer: : <math>\,^{86}_{36}\mathrm{Kr} + \,^{208}_{82}\mathrm{Pb} \, \to \,^{293}_{118}\mathrm{Uuo} + 1 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math> : Die jaar daarna het hulle die bewering teruggetrek nadat ander navorsers nie hulle resultate kon herhaal nie.<ref>{{cite news |url=http://enews.lbl.gov/Science-Articles/Archive/118-retraction.html |publisher=Berkeley Lab |author=Public Affairs Department |title=Results of element 118 experiment retracted |date=21 Julie 2001 |access-date=17 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510082507/https://enews.lbl.gov/Science-Articles/Archive/118-retraction.html |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2002 het die direkteur van die laboratorium aangekondig die aanvanklike bewering omtrent die ontdekking van die twee elemente was gegrond op data wat deur die hoofouteur, Victor Ninov, versin is. Die Amerikaanse groep wou die element ''ghiorsium'' noem na Albert Ghiorso voordat hulle die bewering moes terugtrek. Op [[10 Oktober]] [[2006]] kondig navorsers by die Gesamentlike Instituut vir Kernnavorsing in Doebna, [[Rusland]], in ''Physical Review C'' aan hulle het ununoctium-294 vervaardig deur die botsing van [[kalifornium]]-249-atome en [[kalsium-48]]-ione indirek waar te neem:<ref>{{cite web |last=Sanderson |first=Katherine |title=Heaviest element made – again |work=nature@news.com |publisher=Nature |date=17 Oktober 2006 |url=http://www.nature.com/news/2006/061016/full/061016-4.html |access-date=19 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516072856/https://www.nature.com/news/2006/061016/full/061016-4.html |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |author=Phil Schewe and Ben Stein |title=Elements 116 and 118 Are Discovered |work=Physics News Update |publisher=American Institute of Physics |date=17 Oktober 2006 |url=http://www.aip.org/pnu/2006/797.html |access-date=19 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203095740/http://www.aip.org/pnu/2006/797.html |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> : <math>\,^{249}_{98}\mathrm{Cf} + \,^{48}_{20}\mathrm{Ca} \, \to \,^{294}_{118}\mathrm{Uuo} + 3 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math> Die navorsingspan het bestaan uit werknemers van die Gesamentlike Instituut vir Kernnavorsing en die Lawrence Livermore Nasionale Laboratorium in [[Kalifornië]], [[VSA]]. Die vervalprodukte van drie atome van oganesson, nie die atome self nie, is in Doebna waargeneem. 'n [[Halfleeftyd]] van 0,89 ms is waargeneem: <sup>294</sup>Og verval na <sup>290</sup>[[Flerovium|Fl]] deur [[alfaverval]]. <sup>290</sup>Og is baie onstabiel en verval binne 'n breukdeel van 'n sekonde na <sup>286</sup>[[Flerovium|Fl]], wat ook spontane splyting kan ondergaan of kan alfaverval na <sup>282</sup>[[Copernicium|Cn]], wat spontane splyting sal ondergaan.<ref>{{cite journal | last = Oganessian | first = Yu. Ts. | authorlink = | coauthors = Utyonkov, V.K.; Lobanov, Yu.V.; Abdullin, F.Sh.; Polyakov, A.N.; Sagaidak, R.N.; Shirokovsky, I.V.; Tsyganov, Yu.S.; Voinov, Yu.S.; Gulbekian, G.G.; Bogomolov, S.L.; B. N. Gikal, A. N. Mezentsev, S. Iliev; Subbotin, V.G.; Sukhov, A.M.; Subotic, K; Zagrebaev, V.I.; Vostokin, G.K.; Itkis, M. G.; Moody, K.J; Patin, J.B.; Shaughnessy, D.A.; Stoyer, M.A.; Stoyer, N.J.; Wilk, P.A.; Kenneally, J.M.; Landrum, J.H.; Wild, J.H.; en Lougheed, R.W. | title = Synthesis of the isotopes of elements 118 and 116 in the <sup>249</sup>Cf and <sup>245</sup>Cm+<sup>48</sup>Ca fusion reactions | journal = Physical Review C | volume = 74 | issue = 4 | pages = 044602 | date = 2006-10-09 | url = http://link.aps.org/abstract/PRC/v74/e044602 | doi = 10.1103/PhysRevC.74.044602 | accessdate = 2006-10-16 }}</ref> == Sien ook == * [[Ontdekking van die chemiese elemente]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Wikt|oganesson}} * [http://www.llnl.gov/pao/news/news_releases/2006/NR-06-10-03.html Livermore persverklaring omtrent die ontdekking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922035102/http://www.llnl.gov/pao/news/news_releases/2006/NR-06-10-03.html |date=22 September 2008 }} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuo/key.html WebElements.com – Uuo] * [http://www.apsidium.com/elements/118.htm Apsidium – Oganesson] * {{cite news|title=U.S., Russian scientists discover new element|url=http://abcnews.go.com/US/wireStory?id=2574354|publisher=[[Reuters]]/ABC News|date=2006-10-16|accessdate=2006-10-16}} * [http://www.apsidium.com/number/amc.htm Theory of atomic-mass calculation] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Oganesson]] n3b4jre4ma0p2tdal9un2c8dkfzg6ia Somerset-Oos 0 20358 3372533 3288253 2026-11-14T19:49:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372533 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Somerset-Oos | ander_naam = <small>(ingesluit KwaNojoli)</small> | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Somerset-Oos dorpsbeeld 4.jpg | beeldbyskrif = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie=regs | latd = 32 |latm = 43 |lats = | longd = 25 |longm = 3 |longs = | provinsie = Oos-Kaap | distrik = Sarah Baartman | munisipaliteit = Bloukraanroete | stigtingsdatum = [[1825]] | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = Genoem na | leiernaam = Lord [[Charles Somerset]] | bevolkingnota = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/263004 Klipplaat] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/263005 Wongalethu] tydens die 2011-sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 72.8 | hoogte_m = 820 | bevolking_totaal = 18825 | bevolking_soos_op = 2011 <!-- demografie (deel 1) --> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 59.8% | persent_kleurling = 32.2% | persent_wit = 7.2% | persent_asiër = 0.4% | persent_ander = 0.5% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 51.8% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 42.9% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 3.7% | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.6% | poskode = 5850 | poskode2 = 5850 | skakelkode = | sensuskode = | webwerf = }} '''Somerset-Oos''' is 'n dorp in die [[Oos-Kaap]] in die Kaapse Middellande aan die voet van die boomryke Boschberg, 185&nbsp;km noord van [[Gqeberha]] en 820&nbsp;meter bo [[seespieël]] geleë. Dit lê ook aan die teerpad tussen [[Oos-Londen]] en [[Kaapstad]]. Somerset-Oos is 'n gewilde binnelandse vakansieoord vir mense wat aan die kus in Gqeberha en omstreke woon. Van die dorp se aantreklikhede is onder meer 'n museum, die [[Walter Battiss]]-kunsmuseum en 'n nabygeleë natuurreservaat. Daar is ook 'n woonwapark met alle moderne geriewe. Somerset-Oos het 'n bestendige bevolking, want in 2007 was hier na raming 16&nbsp;176 inwoners, slegs sowat 500 meer as in 1996. In 2013 was die skatting 17&nbsp;908, skaars 700 meer in 2008 se 17&nbsp;271.<ref>{{webaanhaling|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-245&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|titel=World-Gazetteer.com|argiefurl=http://archive.is/dFTdS|argiefdatum=2013-06-27}}. URL besoek op 24 Junie 2013.</ref> == Geskiedenis == Die eerste setlaar in die gebied was Willem Prinsloo.<ref>{{cite web |url=http://www.somerseteast.co.za/about.html |title=Die geskiedenis van die dorp op Somerseteast.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107151040/http://www.somerseteast.co.za/about.html |archive-date= 7 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=10 Augustus 2012 }}</ref> Hy het hom onder die Bosberg kom vestig, baie na aan die huidige museum, vroeër die [[NG gemeente Somerset-Oos]] se pastorie waarin vier predikante agtereenvolgens gewoon het. Prinsloo was die nieamptelike veldkornet van die distrik waarin minstens 20 ander gesinne hulle teen die jaar 1774 gevestig het. Hulle het ’n versoekskrif aan die koloniale owerheid in die Kaap gerig met ’n versoek om ’n [[drosdy]] en gemeente hier te vestig. So het [[Graaff-Reinet]] ontstaan. Op ’n tydstip het Prinsloo dele van sy plaas afgestaan en ’n boer genaamd Otto het kom woon op die deel wat nou as Bestershoek bekendstaan. Later het ook die familie Trichardt en die Besters gevolg. Lord [[Charles Somerset]] (1767–1831), goewerneur van die [[Kaapkolonie]] van 1814 tot 1826, wou die voorstel van goewerneur sir [[John Cradock]] en [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon|goewerneur Caledon]] uitvoer dat ’n nedersetting aan die indertydse oosgrens gevestig moes word en aanvoorwerk gedoen vir ’n plan om ’n proefplaas in die omgewing uit te lê. Die Amerikaanse plantkundige dr. Mackrill het opdrag gekry om ’n geskikte plaas te kry en is aangesê om drie plekke te ondersoek: die [[Gamtoosvallei]], die Swartkopsvallei en Bosberg, wat hy dan ook gekies het. Die plaas is in 1815 tot stand gebring met die doel om veeteelt in die [[Kaapkolonie]] te verbeter en om vars produkte aan soldate aan die grens te lewer. Dié plaas is Somerset Farm genoem. Tien jaar later, in 1825, is die projek laat vaar, ’n nuwe drosdy uitgevaardig en die dorp Somerset aangelê. Die amptelike stigtingsdatum is 11 Maart 1825.<ref>{{cite web|url=http://gelofteland.org/index.php/ons-volk/23-kultuurdagboek/561-kultuurdagboek-11-maart.html|title=KULTUUR- DAGBOEK 11 MAART|website=gelofteland.org}}</ref> Die agtervoegsel is eers sowat 30 jaar later bygevoeg om dit van [[Somerset-Wes]] te onderskei. Somerset-Oos het in Februarie 1884 munisipale status verkry (volgens 'n ander bron Februarie 1837<ref>[http://ia700407.us.archive.org/17/items/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames.pd ''Dictionary of Southern African Place names''.] URL besoek op 26 Julie 2013.</ref>). Die dorp was dikwels betrokke in die [[Kaapse grensoorloë]]. Vandag is dit 'n sentrum vir wol- en ander boerderybedrywighede. == Opvoeding == === Bellevue Seminary === [[Beeld:Bellevue Somerset-Oos.jpg|duimnael|links|Die oudste gebou van die Bellevue-seminarie is moontlik ontwerp deur [[Carl Otto Hager]] en is nou 'n provinsiale erfenisterrein.]] Teen 1880 het Somerset-Oos twee klein privaat skole vir meisies gehad terwyl seuns onderrig ontvang het aan die [[Gill-kollege]], opgerig in 1869. Ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] het die kerkraad oorreed om 'n meisieskool te bou en te finansier en vir dié doel is 'n stuk grond in Pauletstraat aangekoop. Die hoeksteen is op 19 Julie 1881 gelê en die gebou ontwerp deur die Duits gebore argitek [[Carl Otto Hager]], wat ook die dorp se NG kerk ontwerp het wat vandag nog gebruik word. Die eerste prinsipale van die Bellevue Seminarie vir Meisies was Jan Wright van Aberdeen in Skotland. Sy het later ds. Hofmeyr se broer ds. Arend Hofmeyr van [[Hanover]] se tweede vrou geword. Die skool het in 1925 'n hoërskool geword en in 1965 met Gill-kollege saamgesmelt onder laasgenoemde se naam. Deesdae huisves die gebou, 'n provinsiale erfenisterrein, die Umzi Wethu Opleidingsakademie vir Kwesbare Jeugdiges. === Gill-kollege === [[Lêer:Somerset-Oos Gill-kollege hoofgebou.jpg|duimnael|Die hoofgebou van die [[Gill-kollege]], voltooi in die 1918.]] [[Lêer:Somerset-Oos Gill-kollege geboue.jpg|links|duimnael|Die oudste gebou van die Gill-kollege, ingewy in 1869, en die koshuis op die agtergrond, voltooi in 1892. Die hoofgebou se hoeksteen is op 1 April 1867 gelê, 'n dag nadat ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] in die [[NG gemeente Somerset-Oos]] bevestig is. Hy was 41 jaar verbonde aan die gemeente en vir die grootste deel daarvan 'n trustee en bestuurslid van [[Gill-kollege]].]] Somerset-Oos is die tuiste van een van die roemrykste skole in die [[Oos-Kaap]],<ref>[http://www.fairlady.com/hot-stories/afro-optimist/our-top-government-high-schools-in-south-africa Die tydskrif ''Fairlady'' wys Gill aan as een van die top-50 staatshoërskole in die land.] URL besoek op 5 Junie 2013</ref> die tweetalige, gemengde [[Gill-kollege]] (gestig in 1867), asook die gelyknamige laerskool. Die skool is in 1869 gestig danksy ’n erflating van dr. [[William Gill]] (1783–1863), ’n geneesheer en wolboer, as ’n hoërskool en universiteitsopleidingsentrum vir seuns en jongmans. Die oorspronklike gedagte was dat dit die Oostelike Provinsie ([[Oos-Kaap]]) se universiteit moes word, maar weens strawwe mededinging van die [[Rhodes-universiteit]]skollege in [[Grahamstad]], wat destyds soos vandag ’n veel groter en belangriker nedersetting as Somerset-Oos was, kon Gill-kollege nie aan die vereiste voldoen wat die status van 'n universiteitskollege beperk het tot ’n instelling waar meer as 75 studente jaarliks matriek behaal het. Gevolglik verloor Gill-kollege sy universiteitstatus in 1903 en word 34 jaar ná sy ontstaan slegs ’n hoërskool. Toe die erflating nie meer aangewend kon word vir die instandhouding van Gill-kollege nie, het die Privaat Wet op die Gill-kollegekorporasie van 1912 dit wettig gemaak om die bemaking aan te wend vir tersiêre beurse. Die fonds word tot vandag toe geadministreer deur die Gill-korporasie, wat jaarliks vier of vyf beurse toeken aan studente wat aan ’n Suid-Afrikaanse universiteit wil gaan studeer. Die bedoeling was dat Gill ’n opleidingsinstelling vir seuns en jongmans sou wees, maar dit het een van die eerste tersiêre instellings geword wat dames toegelaat het. Van 1928 af het Gill opnuut net seuns aanvaar en het ’n seunskool gebly tot 1965, toe Gill-kollege en die Hoër Meisieskool Bellevue saamgesmelt het. Die skool besit uitsonderlike, geskiedkundige geboue, onder meer die oorspronklike gebou wat in 1869 in gebruik geneem is en wat nou as skoolbiblioteek dien. Die senior seunskoshuis is in 1892 ingewy. Die lowerryke skoolterrein is besonder ruim en sluit ook die aangrensende, gelyknamige laerskool in. Gill-kollege het tot 2012 reeds drie Springbok-rugbyspelers opgelewer.<ref>[http://www.rugby15.co.za/2012/02/schools-that-has-produced-the-most-springboks-rugby-players/ Rugby15.co.za se lys skole wat die meeste Springbokke opgelewer het] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130621062112/http://www.rugby15.co.za/2012/02/schools-that-has-produced-the-most-springboks-rugby-players/ |date=21 Junie 2013 }}. URL besoek op 12 Junie 2013</ref> === Gedenkskool William Oates === [[Lêer:Somerset-Oos William Oats Memorial School.jpg|duimnael|Die gedenkskool William Oates, genoem na die Kongregasionalistiese leraar William Oates wat die plaaslike gemeente bedien het van 1880 tot 1927.]] Die William Oates-skool aan die voet van die Bosberg is genoem na eerw. William Oats, oorspronklik 'n Wesleyaanse predikant en 'n Suid-Afrikaner wat sy opleiding in [[Grahamstad]] en op Somerset-Oos en aan [[Lovedale]] op [[Alice]] gekry het. Eerw. Oates het uit die Hope Church, die Kongregasionalistiese kerk vir bruin lidmate bedank, maar in 1868 weer tot die amp toegetree. Hy het in 1880 die predikant van die Hollandssprekende Kongregasionalistiese kerk vir bruin mense op Somerset-Oos geword en in die amp aangebly tot en met sy dood in 1927. == Somerset-Oos-museum == [[Lêer:Somerset-Oos museum 2.jpg|duimnael|links|Dié gebou was eers 'n Wesleyaanse sendingpastorie, toe 105 jaar lank die NG kerk se pastorie en eindelik van 1972 die provinsiale museum.]] Somerset-Oos se provinsiale museum is eiesoortig omdat dit in ’n natuurgebied geleë is – aan die voet van die Bosberg.<ref>{{cite web |url=http://www.somerseteast.co.za/ttdas.html |title=Wat om te doen op Somerset-Oos op Somerseteast.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213211653/http://www.somerseteast.co.za/ttdas.html |archive-date=13 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=10 Augustus 2012 }}</ref> Kort nadat die dorp aangelê is, is die grond waarop die museum nou geleë is aan die Wesleyaanse sendelinge gegee sodat hulle ’n kapel en begraafplaas kon bou. Die kapel is voltooi en in 1828 ingewy, maar die grond en omliggende grond is enkele jare later aan die [[NG gemeente Somerset-Oos]] oorgedra en in 1835 is die kapel in ’n pastorie vir die gemeente omskep. Dié doel het die gebou 105 jaar lank vervul toe vier predikante agtereenvolgens hier gewoon het: [[George Morgan]] (tot 1841), [[John Pears]] (tot 1866), Jan-Hendrik Hofmeyr (tot 1908) en sy seun John Murray. Hierna is die huis aan laasgenoemde se seun dr. Jan-Hendrik Hofmeyr verkoop. In 1971 het die indertydse eienaar, K.S. Birch, die huis as ’n museum beskikbaar gestel en in 1972 het dit ’n provinsiale museum geword. Enkele maande daarna is die Die Georgiaanse huis met die Bosberg wat skilderagtig daaragter uittroon, is statig geleë tussen hoë inheemse bome en besit ’n lieflike roostuin. Die geelhoutdalkbalke en –vloere is vervaardig van bome op Bosberg. Die eertydse pastorie is gemeubileer met oudhede wat gewild was aan die einde van die 19de eeu. Die museum is weeksdae van 08:00 tot 17:00 oop vir die publiek. Daar is ’n klein winkel met plaaslike produkte en poskaarte, terwyl die bestuur in 2012 begin het om ’n biblioteek in te rig waarin skoolkinders die dorp se ryke verlede sal kan navors. == Walter Battiss-kunsmuseum == [[Beeld:Walter Battiss-kunsmuseum.jpg|duimnael|links|Die ou offisiersmenasie in Pauletstraat huisves die Walter Battiss-kunsmuseum, waar die grootste versameling van sy skilderye tentoongestel word.]] Dié kunsmuseum het sy oorsprong gehad toe die kunstenaar [[Walter Battiss]] sy versameling van sy eie kunswerk in 1981 tydens ’n seremonie voor die wit gewelhuis in Pauletstraat aan die inwoners van Somerset-Oos en Suid-Afrika bemaak.<ref>{{cite web |url=https://www.somerset-east.co.za/ |title=Somerset East Accommodation, Activities and Tourism |website=Blue Crane Route Tourism |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528040321/https://www.somerset-east.co.za/ |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verdiepinghuis is in die vroeë jare van die dorp se bestaan as ’n offisiersmenasie opgerig en het lank gelede aan die gesin Battiss behoort wat dit van 1914 tot 1917 as privaat hotel bedryf het. Geldnood het hulle gedwing om die onderneming te laat vaar en so verhuis hulle na [[Koffiefontein]] in die [[Vrystaat]] toe die latere kunstenaar 11 jaar oud was. Die gebou is ’n straatblok vanaf die Somerset-Oos-museum in die mees geskiedkundige straat op die dorp geleë. Dit huisves nou die grootste versameling van Battiss se werk in Afrika en is in 1999 ten volle opgeknap nadat ernstige agteruitgang aan die gebou aan die lig gekom het. In November 2006 is die honderdjarige herdenking van sy geboorte en die 25ste herdenking van die opening van die Walter Battiss-kunsmuseum gevier in die spesiaal versierde gebou met voordrag, sang en voorlesings uit sy boek ''Fook'' deur Battiss se vriend Walter Saunders. Die museum word in samewerking met die dorpsmuseum bestuur en huisves ook die Bloukraan-toerismeburo. == Godsdiens en kerke == === Kongregasionalistiese kerk === [[Beeld:Somerset-Oos Hope Church, Congregational Church 2.jpg|duimnael|Die Kongregasionalistiese kerk (die Hope Church) in Pauletstraat is 'n nasionale gedenkwaardigheid en is reeds in 1844 opgerig.]] [[Lêer:Somerset-Oos Central Methodist Church.jpg|duimnael|links|Die Metodistekerk in die oudste deel van die dorp, naby aan die gedenkskool William Oates.]] Die verklaarde nasionale gedenkwaardigheid in Pauletstraat is opgerig uit die erflating van Dorothy Evans, die weduwee van ds. [[John Evans]], van 1818 tot aan sy dood in 1823 die eerste leraar van die [[NG gemeente Cradock]] en een van die vroegste [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse predikante]] wat in die 19de eeu die tekort aan leraars in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] moes kom aanvul. Kort ná haar man se dood het mev. Evans verhuis na die dorp Somerset wat in 1825 gestig is. Hier het sy gewoon tot haar dood in 1842 toe sy agter die teenswoordige dorpsmuseum begrawe is. Evans het haar huis en erf in Pauletstraat aan die [[Londense Sendinggenootskap]] bemaak. In Desember van haar sterfjaar het die superintendent van die genootskap se Suid-Afrikaanse sending suksesvol by goewerneur sir [[George Thomas Napier|George Napier]] aansoek gedoen om 'n jaarlikse toelaag van £20 as vergoeding vir 'n onderwyser vir die bruin mense van Somerset. 'n Predikant is na Suid-Afrika gestuur en in 1844 reeds is 'n kerk vir die bruin, Hollandssprekende gemeente op mev. Evans se erf opgerig. Die Londense Sendinggenootskap het later opgegaan in die Kongregasionalistiese Kerk. Die gebou is later jare tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar, maar nadat dit in die besit van die [[Afrikaanse Protestantse Kerk]] gekom het, het dié gemeente die marmersteen by die ingang verwyder. Ná dreigemente van 'n hofsaak, is die steen teruggeplaas, maar 'n plant is daarvoor geplant om dit minder opsigtelik te maak. === NG gemeente === [[Lêer:Somerset-Oos NG kerk 2.jpg|duimnael|links|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Somerset-Oos]] is ontwerp deur die Duitsgebore argitek [[Carl Otto Hager]], Suid-Afrika se grootste eksponent van die Neogotiese boukuns.<ref>{{cite web |url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=674&countadd=1 |title=HAGER, Carl Otto |website=www.artefacts.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403030035/http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=674 |archive-date=3 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>]] ''Vir volledige artikel, sien [[NG gemeente Somerset-Oos]]'' Voor die afstigting as 'n afsonderlike [[NG gemeente Somerset-Oos|gemeente]] in 1825, het een deel van die distrik Somerset-Oos onder [[Graaff-Reinet]] geval en die suidelike gedeelte onder [[Uitenhage]]. Tydens 'n vergadering in die Somersetse drosdy op 9 Julie 1825 is amptelik besluit om by die goewerneur aansoek te doen om 'n kerk op die dorp op te rig en 'n afsonderlike gemeente te stig. Die goewerneur het die versoek deurgestuur aan die destydse koloniale sekretaris, graaf Bathurst, en na onderhandelinge is toestemming tot die stigting van die 15de gemeente in Suid-Afrika verleen. In Oktober van die stigtingsjaar is ds. [[George Morgan]] as eerste predikant van Somerset aangestel, asook 'n kerkraad bestaande uit twee ouderlinge (Robert Hart en F.J. van Aardt), en vier diakens (Gideon Joubert, Michael Bosch, Willem Prinsloo en P.M. Bester). Die lidmaattal van die gemeente het in 1973 meer as 1&nbsp;200 getel, in 1990 was dit 960 en in 2007 962 – 'n uitsondering op die gewone patroon van plattelandse ontvolking. Die NG gemeente Visriviervallei, wat in 1958 met sy swaartepunt op [[Kookhuis]] afgestig is, is in 2007 by Somerset-Oos ingelyf. Dié inlywing het, wat getalle betref, geen uitwerking op die ou moedergemeente gehad nie, want in 2012 was Somerset-Oos se lidmaattal steeds 959. === Anglikaanse kerk === [[Beeld:Somerset-Oos katolieke kerk gastehuis 2.jpg|duimnael|Die Anglikaanse Kerk All Saints het in 2005 sy 150-jarige bestaan gevier.]] Tydens sy reise deur die Oostelike Provinsie in 1848 het Kaapstad se biskop Gray, wie se vrou, [[Sophia Gray|Sophia]], tallose Anglikaanse klipkerke in Suid-Afrika ontwerp het, besoek aan Somerset gebring. Die tekort aan predikante het hom ontstel, want op sy reis van sowat 1&nbsp;500&nbsp;km deur die destydse [[Kaapkolonie]] het hy net een van sy kerk se predikante teëgekom. Hy het toe gereël dat 20 Anglikaanse predikante uit Engeland emigreer en omdat hy geglo het dat daar genoegsame Engelse setlaars in die kolonie was, het hy ook onderneem om die gebied van 'n geskikte rektor te voorsien. Sowat sewe jaar later, in 1855, is die klein Anglikaanse kerk en die Anglikaanse kerkhof (in Pauletstraat) ingewy. Die kanselruimte en die konsistorie is in 1883 by die oorspronklike gebou aangebou. Die All Saints Church spog met pragtige gedenkventers. Belanghebbendes probeer sedert 2012 om dit tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar te kry. === Afrikaanse Protestantse Kerk === [[Lêer:Somerset-Oos Gereformeerde kerk.jpg|duimnael|links|Die Gereformeerde kerk se gebou aan die hoofstraat. Somerset-Oos en Cradock vorm saam 'n [[Gereformeerde kerk Cradock/Somerset-Oos|gemeente]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]].]] Die plaaslike gemeente van die Afrikaanse Protestantse Kerk is een van die oudste in dié kerkverband en is reeds op 3 September 1987 gestig. Omdat daar in 2013 slegs 49 belydende en nege dooplidmate in die gemeente was, het hulle 'n bedieningsooreenkoms met die gemeente Port Elizabeth wie se ds. L.D. Greyling ook vir Somerset-Oos verantwoordelik is. Die AP-kerkgebou is geleë by Pauletstaat 67.<ref>[http://apkerk.co.za/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=26&Itemid=306 Gemeentebesonderhede op die webtuiste van die APK.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130601074315/http://apkerk.co.za/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=26&Itemid=306 |date= 1 Junie 2013 }} URL besoek op 2 September 2013.</ref> == Demografie == Vir die doeleindes van Sensus 2011 is ’n gebied van 71,27&nbsp;km² as die hoofplek Somerset-Oos afgebaken. Dit is amper drie maal groter as die 24,12&nbsp;km² van Sensus 2001; daarom is die syfers van die twee volkstellings nie vergelykbaar nie. Die totale bevolking was volgens Sensus 2011 13&nbsp;619, sowat 5&nbsp;000 meer as die kleiner gebied se bevolking in 2001. Die swart (6&nbsp;294) en bruin (5&nbsp;850) bevolking is nagenoeg ewe groot, terwyl daar 1&nbsp;338 wit inwoners was en 136 Indiërs en ander. Die vroulike deel van die bevolking was 52,49&nbsp;persent en die manlike 47,51&nbsp;persent. Afrikaanssprekendes was die grootste taalgroep, naamlik 7 394 (56,78 persent), vergeleke met 4&nbsp;933 (37,88&nbsp;persent) Xhosasprekendes en slegs 472 (3,62&nbsp;persent) Engelssprekendes.<ref>{{en}} [http://census2011.adrianfrith.com/place/262003 AdrianFrith.com]. URL besoek op 8 Oktober 2013.</ref> == Munisipale verkiesings == In die munisipale verkiesing van 2011 het die [[African National Congress]] altesaam 12&nbsp;691 oftewel 63,55&nbsp;persent van stemme in die Bloukraanroete-munisipaliteit gekry, vergeleke met 6&nbsp;631 (33,19&nbsp;persent) vir die [[Demokratiese Alliansie]] (DA). Onafhanklike kandidate het 659 stemme gekry. Geen ander partye het aan die kiesstryd deelgeneem nie. Die munisipale raad bestaan uit 11 lede, van wie sewe aan die ANC toegewys is en vier aan die DA. Die DA kon net een wyksverkiesing wen, vergeleke met die ANC se vyf. Die oorblywende vyf lede is op grond van proporsionele verteenwoordiging aangewys. In die munisipale verkiesing van 2006 het die ANC 13&nbsp;579 stemme gekry en 74,40&nbsp;persent van die steun op hom verenig. In daardie verkiesing het die DA 4&nbsp;070 stemme gekry en sy persentasie was 22,30&nbsp;persent. Uit die destydse 10 setels, het die ANC agt gekry en die DA twee. == Plaaslike pers == Somerset-Oos se plaaslike weekblad, die ''Somerset Budget'', nou bekend as die ''[[Somerset Budget & Pearston Advocate]]'', is in 1886 opgerig deur W.S. Duxbury, wat ook die eerste redakteur was. Talle koerante het met die ''Budget'' meegeding, maar hulle het almal sedertdien gevou. In 1897 is die koerant deur dr. F.M. McIntyre aan Edward Charles Sellick verkoop, maar tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het ’n sindikaat onder voorsitterskap van J.S.B. Holden dit in besit geneem. Destyds was die redakteur adv. Borchenhagen van [[Bloemfontein]], maar hy is kort daarna, in 1920, opgevolg deur Fred Knoetze. Onder dié getroue ondersteuner van eers die [[Suid-Afrikaanse Party|Suid-Afrikaanse]] (SAP) en daarna [[Verenigde Party]] (VP) se redakteurskap het daar ’n groot oplewing gekom. Na bewering het hy dikwels aan genl. [[Jan Smuts]] geskryf wanneer die rigting wat die SAP ingeslaan het, hom nie aangestaan het nie. Indertyd was die koerant sterk polities ingestel. Knoetze het die redakteurskap meer as 20 jaar lank beklee en teen die einde van sy dienstyd het hy Philippus Jacobus van der Walt van [[Humansdorp]] genader. Knoetze en Van der Walt het die bates van Somerset Budget Limited in 1945 teen £1&nbsp;260 uitgekoop en ’n vennootskap gevorm. Ondanks die verandering van eienaarskap was die koerant steeds ’n getroue VP-ondersteuner. Toe Knoetze se gesondheid begin agteruitgaan, het Van der Walt sy aandeel in die vennootskap in 1951 uitgekoop. Ná Knoetze se uittrede het die koerant minder polities geraak, hoewel dit lojaal gebly het aan die VP. Van der Walt se seun, Albert, die huidige (2013) eienaar, het in 1960 gematrikuleer en hom by sy vader aangesluit, wat in 1981 oorlede is. Albert van der Walt het dit op hom geneem om die Budget uit te bou tot ’n streekskoerant. Eerste aan die beurt was die ''Winterberg Nuus'' van [[Adelaide]] wat Van der Walt oorgeneem het en as afsonderlike publikasie uitgegee het. Dié koerant het gesirkuleer op Adelaide, [[Bedford]] en [[Fort Beaufort]] en met Van der Walt se oorname het ’n afsonderlike koerant vir laasgenoemde dorp herleef. Hoewel die inhoud grotendeels dieselfde was, het daar toe drie afsonderlike drukname bestaan: ''Somerset Budget'', ''Winterberg Nuus'' en ''Fort Beaufort Advocate''. Die maatskappy het ’n takkantoor op Adelaide geopen en een op Fort Beaufort beoog. Later het die inlywing van die ''Cradock Courant'' aan die beurt gekom toe die eienaars, Quartus Janse van Rensburg en sy seun Quentin, nie met dié [[Cradock]]se koerant wou voortgaan nie. Einde 2004 het gemeenskapsleiers en die sakekamer van [[Middelburg, Oos-Kaap]], die Van der Walts genader om ook ’n koerant daar uit te gee. Dit was die begin van die ''Middelburg Courant''. == Buitemuurse aktiwiteite == Somerset-Oos se omgewing bied geleentheid vir heelwat buitemuurse bedrywighede. Die Bosberg-voetslaanpad strek oor 'n 15&nbsp;km sirkelroete en begin en eindig op die plaas Bestershoek aan die voet van die Bosberg. In die oornaghut op die kruin van die berg is daar slaapplek vir 10 mense. Twee wildkamproetes begin by Bestershoek-oord en strek oor onderskeidelik 4 en 7&nbsp;km deur die Bosberg-natuurreservaat-wildkamp. ’n Kort en maklike roete oor anderhalf kilometer begin by Bestershoekdam. Die Bosberg-natuurreservaat beslaan 2&nbsp;050&nbsp;ha uiteenlopende habitatte van suurveld in die hoërliggende streek tot rotsplato’s wat met [[fynbos]] oortrek is en beboste klowe met [[witstinkhout]]- en [[geelhout]]woude. Veral in die winter bied talle plase in die omgewing jagtogte aan met die geleentheid om onder meer [[impala]]s, [[koedoe]]s, [[springbok]]ke, [[njala]]s en [[rooiribbok]]ke te skiet. == Bekende boorlinge == * [[Walter Battiss]] 1906–1982 – kunsskilder * [[Carel du Plessis]] 1960 – Springbokrugbyspeler * [[Michael du Plessis]] 1958 – Springbokrugbyspeler * [[Hannes Marais]] 1941 – Springbokrugbyspeler * [[Jakes Gerwel]] 1946–2012 – akademikus, politikus en sakeman * Ds. [[Charles Murray Hofmeyr]], 1876–1930 – NG predikant * Ds. [[Henry Lindo Webb]] 1875–1948 – NG predikant == Sien ook == * [[Somerset-Oos (kiesafdeling)]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Galery == <gallery mode="packed" heights="110px"> Lêer:Somerset-Oos Hofmeyrskool.jpg|Hofmeyrskool Lêer:Somerset-Oos FNB.jpg Lêer:Somerset-Oos dorpstraat.jpg Lêer:Somerset-Oos dorpsbeeld.jpg|'n Uitsig oor die dorp uit die rigting van Bosberg. Lêer:Somerset-Oos Beaufortstraat.jpg|Beaufortstraat verbind die NG kerk met wat 105 jaar lank die NG pastorie was, maar nou die dorpsmuseum huisves. Lêer:Somerset-Oos Beaufortstraat 2.jpg|Somerset-Oos is besonder boomryk, soos trouens ook die omliggende landskap. Lêer:Somerset-Oos Absa.jpg|In die hoofstraat is 'n tak van al die vername handelsbanke. Lêer:Somerset-Oos hotel.jpg Lêer:Somerset-Oos winkels.jpg Lêer:Somerset-Oos Voortrekkerterrein.jpg Lêer:Somerset-Oos Voortrekkersaal 1.jpg Lêer:Somerset-Oos viswinkel.jpg Lêer:Somerset-Oos straattoneel.jpg Lêer:Somerset-Oos straat met kerk.jpg|Die Presbiteriaanse kerk. Lêer:Somerset-Oos Standard Bank.jpg Lêer:Somerset-Oos stadsaal 2.jpg|Die stadsaal en munisipale kantoor. Lêer:Somerset-Oos spreekkamer.jpg Lêer:Somerset-Oos Somerset on Main Pun Restaurant.jpg Lêer:Somerset-Oos Slabbert Elektries.jpg Lêer:Somerset-Oos Skills Academy.jpg Lêer:Somerset-Oos rekenaarwinkel.jpg Lêer:Somerset-Oos plaaspad.jpg Lêer:Somerset-Oos PG Glass.jpg Lêer:Somerset-Oos Pep Stores.jpg Lêer:Somerset-Oos ou gebou.jpg Lêer:Somerset-Oos museum.jpg Lêer:Somerset-Oos McCaughey's Apteek.jpg|McCaughey's Apteek is in 1876 opgerig<ref>{{cite web|url=http://bizzfind.co.za/index.php?userpage=12|title=BizzFind.co.za|publisher=|access-date=13 Augustus 2012|archive-date=12 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151012201830/http://bizzfind.co.za/index.php?userpage=12|url-status=dead}}</ref> Lêer:Somerset-Oos landdroskantoor.JPG Lêer:Somerset-Oos landdroskantoor 2.jpg Lêer:Somerset-Oos kothuis.jpg Lêer:Somerset-Oos Korrektiewe dienste.jpg Lêer:Somerset-Oos katolieke kerk gastehuis.jpg|Die gastehuis Angler and Antelope se eetkamer is geleë in 'n Rooms-Katolieke kerkie wat in 1906 opgerig is<ref>{{cite web |url=http://www.thegreatkaroo.com/listing/angler_and_antelope_somerset_east_accommodation |title=Angler and Antelope |website=www.thegreatkaroo.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108091130/http://www.thegreatkaroo.com/listing/angler_and_antelope_somerset_east_accommodation |archive-date= 8 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=13 Augustus 2012 }}</ref> Lêer:Somerset-Oos kafee.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 14.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 13.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 12.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 11.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 10.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 9.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 8.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 7.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 6.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 5.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 4.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 3.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 2.jpg Lêer:Somerset-Oos huis 1.jpg </gallery> == Bronne == * {{en}} Schoeman, Chris. 2013. ''The Historical Karoo''. Cape Town: Zebra Press. * {{en}} [https://archive.is/20121217204031/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-245&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=x World Gazetteer] * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. * {{af}} Van Rene, Adri-Louise (hoof: Tydskriftemaatskappy). 2012. ''Jaarboek van die NG Kerke 2012''. Wellington: Tydskriftemaatskappy. * {{af}} [http://www.somersetbudget.co.za/about-us/ Die geskiedenis van die ''Somerset Budget & Pearston Advocate''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215184407/http://www.somersetbudget.co.za/about-us/ |date=15 Desember 2013 }}. URL besoek op 8 Oktober 2013. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Somerset East}} * [http://www.somerseteast.co.za/ Die dorp se amptelike webwerf] * [http://www.places.co.za/html/somerset_east.html Inligting vir toeriste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418082944/http://www.places.co.za/html/somerset_east.html |date=18 April 2007 }} * [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/07/26/SK/6/bokmsweerenverkeer.html ''Hope sneeu 'laat ysbere uitkom' en Oos-Kaap bibber''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151012201838/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/07/26/SK/6/bokmsweerenverkeer.html |date=12 Oktober 2015 }}, ''[[Die Burger]]'', [[26 Julie]] [[2011]] (eerste sneeu in Somerset-Oos die afgelope 75 jaar). * [http://www.somersetbudget.co.za/ Die webtuiste van die plaaslike weeklblad, die ''Somerset Budget & Pearston Advocate''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809142407/http://www.somersetbudget.co.za/ |date= 9 Augustus 2013 }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC10}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in die Oos-Kaap]] 98j7ucbqdoa0zerajyy7cr23sayhljp Shanghai 0 30959 3372500 3361446 2026-11-14T17:28:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372500 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float:right; empty-cells:show; margin-right:0em; margin-left:1em; margin-bottom:0.5em; background:#ededed;font-size: 95%;" ! colspan="2" bgcolor="DDDDDD" style="border-bottom:3px solid gray;" | 上海市 (Shànghǎi Shì)<br /> Shanghai-munisipaliteit |-bgcolor="#f9f9f9" | align="center" colspan=2 | [[Lêer:Shanghai montage.png|280px]] |- ! colspan="2" bgcolor="DDDDDD" | Ligging in die [[Volksrepubliek China]] |-bgcolor="#f9f9f9" | colspan="2" align="center" bgcolor="#ffffff" | [[Lêer:China Shanghai.svg|270px|Shanghai is beklemtoon op hierdie kaart]]<br /><br /> |- !colspan="2" bgcolor="DDDDDD" | Basiese inligting |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Oorsprong van die naam''': || 上 ''shàng'' – aan, op <br />海 ''hǎi'' – see <br />"aan die see" |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Afkorting''': || 申 ''Shēn'' |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Oppervlakte]]''': || 6&nbsp;341 [[vierkante kilometer|km²]] <small>(munisipaliteit)</small><br />14&nbsp;923 km² <small>(metro)</small><br />687 km² <small>(water)</small> |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Bevolking]]''' (2021): || 24&nbsp;890&nbsp;116 <small>(munisipaliteit)</small><br />41&nbsp;354&nbsp;149 <small>(metro)</small> |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Bevolkingsdigtheid]]''' ([[2021]]): || 3&nbsp;900/km² <small>(munisipaliteit)</small><br />2&nbsp;800/km² <small>(metro)</small> |-bgcolor="#f9f9f9" | '''[[Bruto Binnelandse Produk|BBP]]''' (2021): <br />&nbsp;- per kapita || VS$680 miljard <small>(12de)</small> <br /> VS$27&nbsp;342 <small>(3de)</small> |-bgcolor="#f9f9f9" | '''Stads[[blom]]''': || Yulan magnolia |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Hoogte bo seespieël]]''': || 4&nbsp;m (13 vt) |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Hoogste punt''' (Sheshan): || 118&nbsp;m (387 vt) |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Poskode]]''': || '''200'''000 – '''2021'''000 |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Areakode''': || +86/21 |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Nommerplaat-identifikasie''': || 沪A, B, D, E, F, G <br />沪C <small>(buite die stadsgebied)</small> |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Tydsone]]''': || [[UTC+08:00|UTC+8]] |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Webwerf]]''': || [http://www.shanghai.gov.cn/ www.shanghai.gov.cn] |- !colspan="2" bgcolor="DDDDDD" | Regering |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Administratiewe tipe''': || Munisipaliteit |-bgcolor="#f9f9f9" |'''[[Kommunistiese Party van China|KPC]] Shanghai-<br />komiteesekretaris''': || Li Qiang |-bgcolor="#f9f9f9" |'''Burgemeester''': || Gong Zheng |} '''Shanghai''' ([[Chinees]]: 上海;) is 'n megastad in die ooste van [[China]] en die grootste [[stad]] van die [[Volksrepubliek China]]. Shanghai is een van die [[munisipaliteit]]e van die Volksrepubliek China, wat gelykstaande is aan 'n provinsie in China se administratiewe struktuur. Die Shanghai-munisipaliteit grens aan die [[Jiangsu]]provinsie in die noorde en weste, [[Zhejiang]]provinsie in die weste en suide, en die [[Oos-Chinese See]] in die ooste. == Inleiding == Shanghai is 'n hoofvervoersentrum, met dosyne spoorlyne, paaie en hoofweë in alle rigtings. Shanghai vorm die finansiële en kommersiële sentrum van die [[Volksrepubliek China]]. Shanghai is ook een van die vier groot geskiedkundige hoofstede van China. Shanghai word beskryf as die "pronkstuk" van die bloeiende ekonomie van China. Met verskeie argitektoniese style soos [[Art Deco]] en ''shikumen'', is die stad bekend vir sy hoë geboue, museums en historiese geboue insluitend die City God Temple, Yu-tuin, die China Pavilion en geboue langs die Bund, wat die Oriental Pearl TV-toring insluit. Shanghai is ook bekend vir sy soetgebak, kenmerkende plaaslike taal (Shanghainees) en lewendige internasionale flair. As 'n belangrike internasionale stad is Shanghai die setel van die Nuwe Ontwikkelingsbank, 'n multilaterale ontwikkelingsbank gestig deur die [[BRICS]] state en die stad huisves meer as 70 buitelandse verteenwoordigers en talle nasionale en internasionale geleenthede elke jaar, soos die Shanghai Modeweek, die [[Chinese Grand Prix]] en ChinaJoy. Shanghai is die toeristestad met die hoogste verdienste in die wêreld,<ref name=":1">{{Cite web |last=Töre |first=Özgür |title=WTTC reveals the world's best performing tourism cities |url=https://ftnnews.com/other-news/35281-wttc-reveals-the-world-s-best-performing-tourism-cities |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807052628/https://ftnnews.com/other-news/35281-wttc-reveals-the-world-s-best-performing-tourism-cities |archive-date=2021-08-07 |url-status=live |access-date=2021-08-07 |website=ftnnews.com |language=en}}</ref> met die sewende meeste vyfster [[hotel]]le ter wêreld,<ref name=":2">{{Cite web |last=Nagraj |first=Aarti |date=2018-03-07 |title=Revealed: World's top 10 cities with the most five-star hotels |url=https://gulfbusiness.com/revealed-worlds-top-10-cities-five-star-hotels/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807052629/https://gulfbusiness.com/revealed-worlds-top-10-cities-five-star-hotels/ |archive-date=2021-08-07 |url-status=live |access-date=2021-08-07 |website=Gulf Business |language=en}}</ref> en die wêreld se derde hoogste gebou, die Shanghai-toring. == Geskiedenis == === 1553 tot 1900 === Voordat die stad Shanghai gestig is, was dit 'n dorpie Huating (華亭 鎮), deel van Songjiang, wat deur die Suzhou-prefektuur beheer is. Onder die [[Tang-dinastie]] het dit 'n onafhanklike prefektuur geword, wat sedert die [[Song-dinastie]] Shanghai genoem word. 'n Stadsmuur is in 1553 gebou, wat algemeen beskou word as die ontstaan van die stad Shanghai. Tydens die eerste [[Opiumoorlog]] in die vroeë [[19de eeu]] het Engelse troepe Shanghai oorgeneem. Toe die oorlog in 1842 met die Verdrag van Nanking beëindig is, is sommige hawestede vir internasionale handel geopen, insluitend die hawe van Shanghai. In 1850 het die Taiping-opstand begin en in 1853 is Shanghai beset deur 'n [[Triade (georganiseerde misdaad)|triade]] van rebelle wat hulself die Klein Swaard-genootskap genoem het. Die baie gevegte het die plattelandse gebiede rondom die stad vernietig, maar die buitelandse nedersettings is nie aangeval nie. Baie Chinese, vir wie dit voorheen verbode was om buitelandse nedersettings te betree, het hierheen gevlug. In 1854 is nuwe regulasies uitgereik wat meer grond aan die Chinese inwoners beskikbaar gestel het. In dieselfde jaar is ook die eerste jaarlikse vergadering van die stadsraad van Shanghai gehou om buitelandse nedersettings te bestuur. In 1863 het die Britse en Amerikaanse nedersettings saamgesmelt in die Internasionale Konsessie. Tussen 1850 en 1900 het die bevolking van die stad gegroei van ongeveer 250 000 tot ongeveer 650 000. Die Eerste Sino-Japannese Oorlog (1894–1895) vir mag in [[Korea]] is beëindig met die Verdrag van Shimonoseki. Met hierdie verdrag is China genoodsaak om Korea se onafhanklikheid te erken en sekere gebiede (insluitende [[Taiwan]]) aan [[Japan]] af te staan. Dit het ook die opkoms van Japan as 'n bykomende buitelandse mag in Shanghai beteken. Japan het die eerste fabrieke in Shanghai gebou en hierdie voorbeeld is vinnig gevolg deur die ander buitelandse magte wat teenwoordig was. Dit was die begin van die industrialisering van Shanghai. === 20ste eeu === Shanghai was nou die belangrikste finansiële stad in die [[Verre Ooste]]. Onder die heerskappy van die Republiek van China is die stad in 1927 'n "spesiale stad" verklaar en in 1930 tot 'n provinsie verhef. Op 28 Januarie 1932 het die [[Japannese Keiserlike Vloot]] tydens die voorval in Shanghai die stad gebombardeer in 'n poging om studentebetogings te onderdruk wat begin het as gevolg van die Manchuria-voorval en die daaropvolgende besetting van Manchuria. Shanghai is in 1937 deur Japan tydens die [[Slag van Sjanghai|Slag van Shanghai]] verower en bly onder Japannese besetting tot die oorgawe van Japan in 1945. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was Shanghai 'n streeksentrum vir vlugtelinge uit [[Europa]]. Teen daardie tyd was dit ook die enigste stad in die wêreld wat sonder voorwaardes vir [[Jode]] oop was. In die eerste dekades van die [[20ste eeu]] het die bevolking van die stad fenomenale groei getoon. Die bevolking was in 1900 ongeveer 650 000, maar in 1918 is die 1 miljoen punt reeds bereik. In 1940 het die bevolking ontplof tot 3,6 miljoen. Behuisingskonstruksie het nie tred gehou met hierdie groei nie, dus was die lewensomstandighede van die meerderheid van die bevolking ondraaglik. Op 27 Mei 1949 het Shanghai onder die beheer van die [[Kommunistiese Party van China]] gekom. Shanghai en [[Beijing]] was die enigste stede wat onafhanklik was in die Republiek van China, wat daardie onafhanklike status behou het. Ander stede het weer onder beheer van die plaaslike provinsies gekom. In die volgende dekade is die grense van die distrikte en provinsies in Shanghai gereeld aangepas. Ná 1949 het die meeste buitelandse maatskappye hul kantore na [[Hongkong]] verskuif weens die kommunistiese regering wat nou aan bewind gekom het. In die 1950's en 1960's het Shanghai 'n industriële sentrum en 'n linkse revolusionêre vesting geword. Ten spyte hiervan het Shanghai daarin geslaag om hoë produktiwiteit en sosiale stabiliteit gedurende hierdie tyd te handhaaf. Shanghai het in die geskiedenis van die [[Volksrepubliek China]] byna altyd die grootste bydrae tot staatsbelasting gemaak. In die vroeë 1980's het 70-80% van die nasionale belastinginkomste uit Shanghai gekom. Dit het egter verreikende gevolge vir die Shanghai-ekonomie gehad omdat die hoë belastinglas ten koste van kapitaalbou- en instandhoudings- en infrastruktuurbeleggings was. Grootskaalse hervormings is gedurende die 1980's in die suidelike provinsie [[Guangdong]] deurgevoer. As gevolg van China se hoë finansiële afhanklikheid van Shanghai, is hervormings in Shanghai eers na 1990 begin. Vir 'n lang tyd is Shanghai beskou as 'n intreepunt vir poste binne die sentrale regering van die Volksrepubliek China. In die 1990's is die "Shanghai-kliek" dikwels gebruik, waaronder die president van die Volksrepubliek China, [[Jiang Zemin]], en premier Zhu Rongji. Jiang en Zhu was beide burgemeesters en partysekretarisse van Shanghai in die laat-1980's. Sedert 1992 het Jiang Zemin begin met die hervorming van die Shanghai-belastingbeleid. Die skerp verminderde belastinglas het baie plaaslike en buitelandse maatskappye na die stad gelok en Shanghai 'n sterk ekonomiese sentrum in [[Oos-Asië]] gemaak. Sedertdien het die stad 'n ekonomiese groei van 9-15% per jaar gehandhaaf. In die konteks van stedelike uitbreiding is daar ook besluit om nege satellietstede in die One City, Nine Towns-projek te bou. {{wide image|View from World Financial Center, Shanghai Panorama.jpg|750px|<center>Uitsig op Puxi vanuit die Shanghai Finansiële Wêreldsentrum</center>}} {{Wide image|Shanghai - Skyline Sunset 0036.jpg|750px|<center>Sonsondergang oor die stadskim</center>}} == Demografie == {{Historical populations |align=right |type=China |percentages = pagr |1954<ref name="census">{{cite web |url=http://www.stats-sh.gov.cn/tjnj/nje11.htm?d1=2011tjnje/E0226.htm |title=Basic Statistics on National Population Census |publisher=Shanghai Bureau of Statistics |access-date=25 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501203925/http://www.stats-sh.gov.cn/tjnj/nje11.htm?d1=2011tjnje%2FE0226.htm |archive-date=1 May 2013 |url-status=dead }}</ref>|6204400 |1964<ref name="census" />|10816500 |1982<ref name="census" />|11859700 |1990<ref name="census" />|13341900 |2000<ref name="census" />|16407700 |2010<ref name="census" />|23019200 |2015<ref name="SHSTAT2018:2.1">{{cite web |url = http://tjj.sh.gov.cn/tjnj/nje18.htm?d1=2018tjnje/E0201.htm |title = 2.1 Total households, Population, Density of registered Population and life expectancy (1978~2017) |publisher = Shanghai Municipal Statistics Bureau |access-date = 1 September 2019 }}</ref>|24152700 |2016<ref name="SHSTAT2018:2.1" />|24197000 |2017<ref name="SHSTAT2018:2.1" />|24183300 |2018<ref name="SHECO2018">{{cite web |script-title = zh:2018年上海市国民经济和社会发展统计公报 |trans-title = Statistical Communiqué of Shanghai on the 2018 National Economic and Social Development |website = tjj.sh.gov.cn |publisher = Shanghai Municipal Statistics Bureau |date = 1 March 2019 |language = zh |access-date = 1 September 2019 |url = http://tjj.sh.gov.cn/html/sjfb/201903/1003219.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20190502183918/http://www.stats-sh.gov.cn/html/sjfb/201903/1003219.html |archive-date = 2 May 2019 |url-status = dead }}</ref>|24237800 |2019<ref name="SHECO2019" />|24281400 |footnote = Bevolkingsgrootte kan beïnvloed word deur veranderinge aan administratiewe afdelings. |}} Sedert 2019 het Shanghai 'n totale bevolking van 24 281 400, insluitend 14 504 300 (59.7%) hukou-houers (plaaslik geregistreer).<ref name="SHECO2019" /> volgens die 2010 nasionale sensus, woon 89,3% van Shanghai se bevolking in stedelike areas, en 10,7% woon in landelike areas.<ref>{{cite web |url=http://www.stats-sh.gov.cn/fxbg/201109/232747.html |script-title=zh:上海人口分布呈现城市化发展和郊区化安居态势 |publisher=Shanghai Statistics Bureau of Statistics |date=23 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926215836/https://www.stats-sh.gov.cn/fxbg/201109/232747.html |archive-date=26 September 2011}}</ref> Gebaseer op die bevolking van sy totale administratiewe gebied, is Shanghai die tweede grootste van die vier munisipaliteite van China, na [[Chongqing]], maar word oor die algemeen as die grootste Chinese stad beskou omdat die stedelike bevolking van Chongqing baie kleiner is.<ref name="chan_paper">{{cite journal |last=Chan |first=Kam Wing |title=Misconceptions and Complexities in the Study of China's Cities: Definitions, Statistics, and Implications |journal=Eurasian Geography and Economics |year=2007 |volume=48 |issue=4 |pages=383–412 |url=http://courses.washington.edu/chinageo/ChanCityDefinitionsEGE2007.pdf |access-date=13 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213205514/http://courses.washington.edu/chinageo/ChanCityDefinitionsEGE2007.pdf |archive-date=13 Desember 2011 |doi=10.2747/1538-7216.48.4.383 |s2cid=153676671}} bl. 395</ref> Volgens [[OESO]], het Shanghai se [[metropolitaanse gebied]] 'n geskatte bevolking van 34 miljoen.<ref name="OECD">{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2016/09/20/biggest-megacities-in-china.html |title=A tale of megacities: China's largest metropolises |last1=Justina |first1=Crabtree |date=20 September 2016 |publisher=CNBC |access-date=8 December 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924033054/https://www.cnbc.com/2016/09/20/biggest-megacities-in-china.html |archive-date=24 September 2016}}</ref> Volgens Shanghai se Munisipale Statistiekburo is ongeveer 157&nbsp;900 inwoners in Shanghai buitelanders, insluitend 28&nbsp;900 [[Japannese]], 21&nbsp;900 [[Amerikaners]] en 20&nbsp;800 [[Koreane]].<ref name="SHSTAT2018:2.11">{{cite web|url = http://tjj.sh.gov.cn/tjnj/nje18.htm?d1=2018tjnje/E0211.htm|title = 2.11 Resident Foreigners in Shanghai in main years|website = stats-sh.gov.cn|publisher = Shanghai Municipal Statistics Bureau|access-date = 1 September 2019}}</ref> Die werklike aantal buitelandse burgers in die stad is waarskynlik veel hoër.<ref name=wpr>{{cite web |title = Shanghai Population 2015 – World Population Review |url = http://worldpopulationreview.com/world-cities/shanghai-population/ |website = worldpopulationreview.com |access-date = 23 November 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20151124061733/http://worldpopulationreview.com/world-cities/shanghai-population/ |archive-date = 24 November 2015 |url-status=live |df = dmy-all}}</ref> Shanghai is ook 'n binnelandse immigrasiestad; 40,3% (9,8 miljoen) van die stad se inwoners is uit ander streke van China afkomstig.<ref name="SHECO2019" /> Shanghai-inwoners het 'n lewensverwagting van 83,6 jaar vir die stad se geregistreerde bevolking,<ref>{{Cite news|url=http://www.xinhuanet.com/2019-02/14/c_1124113873.htm|script-title=zh:上海户籍人口人均期望寿命83.63岁,女性超86岁|work=Xinhua News|language=zh-cn|date=14 February 2019|access-date=22 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822020543/http://www.xinhuanet.com/2019-02/14/c_1124113873.htm|archive-date=22 August 2019|url-status=dead}}</ref> die hoogste lewensverwagting van alle stede op die vasteland van China. Dit het ook veroorsaak dat die stad veroudering van die bevolking ervaar het – in 2017 was 33,1% (4,8 miljoen) van die stad se geregistreerde bevolking 60 jaar of ouer.<ref name="SHSTAT2018:2.6">{{cite web|url = http://tjj.sh.gov.cn/tjnj/nje18.htm?d1=2018tjnje/E0206.htm|title = 2.6 Age structure of registered population in Districts (2017)|website = stats-sh.gov.cn|publisher = Shanghai Municipal Statistics Bureau|access-date = 1 September 2019}}</ref> In 2017 het die Chinese regering bevolkingsaanwasbeheer vir Shanghai geïmplementeer, wat gelei het tot 'n bevolkingsafname van 10&nbsp;000 mense teen die einde van die jaar.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/cities/2018/mar/19/plan-big-city-disease-populations-fall-beijing-shanghai|title=China's radical plan to limit the populations of Beijing and Shanghai|last=Roxburgh|first=Helen|date=19 Maart 2018|work=The Guardian|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409171520/https://www.theguardian.com/cities/2018/mar/19/plan-big-city-disease-populations-fall-beijing-shanghai|archive-date=9 April 2018|access-date=8 April 2022}}</ref> === Godsdiens === [[Lêer:Shanghai, China (Unsplash 8T9p4FDu590).jpg|duimnael|links|upright=0.7|Lugfoto van die goue pagode, Jing'an-tempel]] Weens sy kosmopolitiese geskiedenis het Shanghai 'n mengsel van godsdienstige erfenis; godsdienstige geboue en instellings is reg oor die stad versprei. Volgens 'n 2012-opname behoort slegs 13,1% van die stad se bevolking aan georganiseerde godsdienste, insluitend [[Boeddhisme|Boeddhiste]] met 10,4%, [[Protestantisme|Protestante]] met 1,9%, [[Katolieke]] met 0,7%, en ander gelowe met 0,1% terwyl die oorblywende 86,9% van die bevolking óf ateïste óf betrokke kan wees by die aanbidding van natuurgode en voorouers of volksgodsdienstige sektes.<ref name="CFPS2012">{{cite web |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |trans-title=China Family Panel Studies 2012 |script-title=zh:当代中国宗教状况报告——基于CFPS(2012)调查数据 |publisher=Chinese Academy of Social Sciences |page=13 |date=3 Maart 2014 |access-date=7 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 Augustus 2014 |url-status=dead}}</ref> {{Pie chart |duimnael = left |caption = Religie in Shanghai (2012) |label1 = Chinese volksgodsdiens, of ateïs |value1 = 86.9 |color1 = #C00000 |label2 = [[Boeddhisme]] |value2 = 10.4 |color2 = Yellow |label3 = [[Protestantisme]] |value3 = 1.9 |color3 = DodgerBlue |label5 = [[Rooms-Katolieke Kerk]] |value5 = 0.7 |color5 = DarkOrchid |label6 = Ander |value6 = 0.1 |color6 = Chartreuse }} Boeddhisme, in sy Chinese variëteite, het 'n teenwoordigheid in Shanghai sedert die Drie Koninkryke-tydperk, waartydens die Longhua-tempel en die Jing'an-tempel gestig is.<ref name="Buddhism">{{cite web|url=http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/zj-fojiao/|script-title=zh:上海市佛教概况|trans-title=An overview of Buddhism in Shanghai|date=29 September 2003|access-date=23 October 2019|work=Shanghai Ethnic and Religions|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023041825/http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/zj-fojiao/|archive-date=23 October 2019|url-status=dead}}</ref> Nog 'n belangrike tempel is die Jade Buddha Temple, wat vernoem is na 'n groot standbeeld van Boeddha wat in die tempel uit jade gekerf is.<ref>{{cite web|url=http://www.shtong.gov.cn/Newsite/node2/node2245/node75195/node75200/node75234/node75246/userobject1ai90985.html|script-title=zh:第一节 玉佛寺|trans-title=Chapter One: Jade Buddha Temple|date=21 March 2007|access-date=23 October 2019|work=Office of Shanghai Chronicles|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023041827/http://www.shtong.gov.cn/Newsite/node2/node2245/node75195/node75200/node75234/node75246/userobject1ai90985.html|archive-date=23 October 2019|url-status=dead}}</ref> Teen 2014 het Boeddhisme in Shanghai 114 tempels, 1&nbsp;182 geestelike personeel en 453&nbsp;300 geregistreerde volgelinge gehad.<ref name="Buddhism" /> Die godsdiens het ook sy eie kollege, die ''Shanghai Buddhist College'', en sy eie drukker, ''Shanghai Buddhological Press''.<ref>{{cite web|url=http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/sh-zongjiao/|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023041826/http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/sh-zongjiao/|url-status=dead|archive-date=23 October 2019|script-title=zh:上海宗教简介|trans-title=Brief introduction to the religions in Shanghai|date=25 December 2014|access-date=23 October 2019|work=Shanghai Ethnic and Religions|language=zh}}</ref> Katolisisme is in 1608 in Shanghai ingebring deur die Italiaanse sendeling Lazzaro Cattaneo.<ref>{{cite web|url=http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/zj-tianzhu/|script-title=zh:上海天主教概况|trans-title=An overview of Catholicism in Shanghai|date=19 September 2003|access-date=24 October 2019|work=Shanghai Ethnic and Religions|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023041853/http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/zj-tianzhu/|archive-date=23 October 2019|url-status=dead}}</ref> Die Apostoliese Vikariaat van Shanghai is in 1933 opgerig, en is verder verhef tot die Bisdom Shanghai in 1946.<ref>{{cite web|url=http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/zjtz-jiaoqu/|script-title=zh:天主教上海教区|trans-title=Roman Catholic Diocese of Shanghai|date=19 September 2003|access-date=24 October 2019|work=Shanghai Ethnic and Religions|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024001012/http://mzzj.sh.gov.cn/mzw/zjtz-jiaoqu/|archive-date=24 October 2019|url-status=dead}}</ref> Belangrike Katolieke terreine sluit die St. Ignatius-katedraal in Xujiahui in—die grootste Katolieke kerk in die stad,<ref>{{cite web|url=http://www.xuhui.gov.cn/xhbm/bmyu/20180605/014_34a48e8b-6c0a-4ee5-9146-0987d47e7486.htm|script-title=zh:徐家汇天主教堂|trans-title=Xujiahui Catholic Church|date=6 Mei 2018|access-date=24 Oktober 2019|publisher=Xuhui District People's Government|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024001015/http://www.xuhui.gov.cn/xhbm/bmyu/20180605/014_34a48e8b-6c0a-4ee5-9146-0987d47e7486.htm|archive-date=24 Oktober 2019|url-status=dead}}</ref> die St. Francis Xavier-kerk, en die She Shan-basiliek.<ref>{{cite web|url=https://www.travelchinaguide.com/cityguides/shanghai/churches.htm|title=Famous Churches in Shanghai|access-date=24 Oktober 2019|work=Travel China Guide|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024001012/https://www.travelchinaguide.com/cityguides/shanghai/churches.htm|archive-date=24 Oktober 2019|url-status=live}}</ref> Ander vorme van Christenskap in Shanghai sluit in Oosters-Ortodokse minderhede en, sedert 1996, geregistreerde Christelike Protestantse kerke. Alhoewel dit tans 'n fraksie van die godsdienstige bevolking in Shanghai uitmaak, het Jode 'n invloedryke rol in die stad se geskiedenis gespeel. Nadat die Verdrag van Nanking die [[Eerste Opiumoorlog]] in 1842 beëindig het, is die stad oopgestel vir westerse bevolkings en handelaars het na Shanghai gereis vir sy ryk sakepotensiaal, insluitend baie prominente Joodse gesinne. Die Sassoons het groot rykdom in die opium- en tekstielbedrywe versamel en hul status versterk deur baie van die geboue te finansier wat ikonies in Shanghai se luglyn geword het, soos die Cathay Hotel in 1929.<ref>{{cite web |url=https://www.thejc.com/lifestyle/travel/holidays/the-jews-of-shanghai-china-1.494295 |title=The Jews of Shanghai |work=The JC |last=Parker |first=Rupert |date=15 Desember 2019 |access-date=30 Junie 2021 |archive-date= 6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506125801/https://www.thejc.com/lifestyle/travel/holidays/the-jews-of-shanghai-china-1.494295 |url-status=dead }}</ref> Die Hardoons was nog 'n prominente Baghdadi Joodse familie wat hul besigheidsukses gebruik het om Shanghai in die 20ste eeu te definieer. Die hoof van die familie, Silas Hardoon, een van die rykste mense in die wêreld gedurende die 1800's, het Nanjingweg gefinansier, wat toe departementele winkels in die Internasionale Nedersetting gehuisves het, wat nou een van die besigste winkelsentrums ter wêreld is. === Taal === Die volkstaal wat in die stad gepraat word, is Shanghainees, 'n dialek van die Taihu Wu-subgroep van die [[Wu]]-taalfamilie. Dit is anders as die amptelike Chinese dialek, Standaard Chinees (Standaard Noord-Mandaryns), wat wedersyds onverstaanbaar is met Wu-Chinees.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages|title=Chinese languages|website=Encyclopædia Britannica|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220025100/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages|archive-date=20 February 2018}}</ref> Moderne Shanghainees is gebaseer op ander dialekte van Taihu Wu: Suzhounees, Ningbonees, en die plaaslike dialek van die Songjiang Prefektuur.<ref name="CZMShanghainese">{{cite web|url=http://wu-chinese.com/wu-chinese/SH100years.doc|script-title=zh:上海市区话语音一百多年来的演变|trans-title=Changes in the downtown Shanghainese pronunciations in the past one hundred years|page=1|last=Chen|first=Zhongmin|access-date=24 October 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20110820235310/http://wu-chinese.com/wu-chinese/SH100years.doc|archive-date=20 August 2011|url-status=live}}</ref> Voor sy uitbreiding was die taal wat in Shanghai gepraat is ondergeskik aan dié wat rondom Jiaxing en later [[Suzhou]] gepraat is,<ref name="CZMShanghainese" /> en was bekend as "die plaaslike taal", wat nou slegs in voorstede gebesig word.<ref>{{cite web |url=https://www.shobserver.com/news/detail?id=110722 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209145436/https://www.shobserver.com/news/detail?id=110722 |archive-date=9 Desember 2019 |url-status=live |script-title=zh:“上海闲话”和“本地闲话”为何差别这么大? |work=Shanghai Observer |last=You |first=Rujie |date=16 Oktober 2018 |access-date=25 Oktober 2019}}</ref> In die laat 19de eeu, het middestad-Shanghainees ({{lang|zh-Hans|上海闲话}}) voorgekom, en het vinnige veranderinge ondergaan en Suzhounees vinnig vervang as die verkose dialek van die Yangtzerivier-delta streek. Destyds was die meeste van die stad se inwoners immigrante uit die twee aangrensende provinsies, Jiangsu and Zhejiang, dus was Shanghainees meestal 'n baster tussen Suidelike Jiangsu- en Ningbo-dialekte. Na 1949, het Putonghua (Standaard Mandaryn) ook 'n groot impak op Shanghainese gehad as gevolg van streng bevordering deur die regering.<ref name="CZMShanghainese" />Sedert die 1990's het baie migrante buite die Wu-sprekende streek na Shanghai gekom vir onderwys en werk. Hulle kon dikwels nie die plaaslike taal praat nie en gebruik daarom Putonghua as 'n [[lingua franca]]. Omdat Putonghua en Engels meer bevoordeel was, het Shanghainees begin afneem, en vlotheid onder jong sprekers het verswak. In onlangse jare was daar bewegings binne die stad om die plaaslike taal te bevorder en te beskerm teen vervaging.<ref>{{cite news|title=Is Shanghai's local dialect, and culture, in crisis?|author=Zat Liu|url=http://www.cnngo.com/shanghai/life/shanghaihua-crisis-680262|newspaper=CNN GO|date=20 Augustus 2010|access-date=5 Junie 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903072555/http://www.cnngo.com/shanghai/life/shanghaihua-crisis-680262|archive-date=3 September 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Stopping the local dialect becoming derelict|author=Jia Feishang|url=http://www.shanghaidaily.com/feature/art-and-culture/Stopping-the-local-dialect-becoming-derelict/shdaily.shtml|newspaper=Shanghai Daily|date=13 Mei 2011|access-date=11 Februarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212091106/http://www.shanghaidaily.com/feature/art-and-culture/Stopping-the-local-dialect-becoming-derelict/shdaily.shtml|archive-date=12 Februarie 2017|url-status=live}}</ref> == Ekonomie == [[Lêer:Shanghai Nights.jpg|duimnael|upright|Die Shanghai Citi Bank-gebou vertoon 'n ligpaneel wat lui "Ek is lief vir Shanghai."]] Shanghai word beskryf as die "pronkstuk" van die bloeiende ekonomie van China.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7373394.stm|title=Shanghai: China's capitalist showpiece|last=Hunt|first=Katie|date=21 Mei 2008|work=BBC News|access-date=7 August 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080806011156/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7373394.stm|archive-date=6 August 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2003/01/27/stories/2003012700170300.htm|title=Of Shanghai... and Suzhou|date=27 January 2003|newspaper=Business Line|access-date=20 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20050819054503/http://www.thehindubusinessline.com/life/2003/01/27/stories/2003012700170300.htm|archive-date=19 August 2005}}</ref> Die stad is 'n globale sentrum vir finansies en innovasie,<ref>{{Cite web|url=https://www.zyen.com/media/documents/GFCI_26_Report_v1.0.pdf|title=The Global Financial Centres Index 26|date=September 2019|website=Z/Yen|pages=17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191003083940/https://www.zyen.com/media/documents/GFCI_26_Report_v1.0.pdf|archive-date=3 Oktober 2019|access-date=20 Oktober 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://technode.com/2017/03/07/shanghai-tops-next-global-innovation-hub-ranking|title=Shanghai tops next global innovation hub ranking|last=Yu|first=Sheila|date=7 Maart 2017|access-date=31 Augustus 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831070105/https://technode.com/2017/03/07/shanghai-tops-next-global-innovation-hub-ranking/|archive-date=31 August 2019|website=TechNode}}</ref> en 'n nasionale sentrum vir handel en vervoer,<ref>{{cite web|url=http://www.scio.gov.cn/ztk/dtzt/07/03/Document/485318/485318.htm|title=Dokument by www.scio.gov.cn|date=4 Desember 2009|access-date=4 September 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904090216/http://www.scio.gov.cn/ztk/dtzt/07/03/Document/485318/485318.htm|archive-date=4 September 2019|url-status=dead}}</ref> met die wêreld se besigste houerhawe — die hawe van Shanghai.<ref>{{cite web |url=http://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports/ |title=Top 50 World Container Ports |website=World Shipping Council |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014102554/http://www.worldshipping.org/about-the-industry/global-trade/top-50-world-container-ports/ |archive-date=14 Oktober 2019 |access-date=15 Oktober 2019}}</ref> Vanaf 2019 het Shanghai 'n BBP van CN¥3,82 triljoen (VS$539 miljard) gehad wat 3,85% van China se BBP uitmaak,<ref name="CHINAGDP2019">{{cite web|url=http://www.gov.cn/xinwen/2020-01/18/content_5470531.htm|script-title=zh:2019年我国GDP近百万亿元,增长6.1%|date=18 Januarie 2020|access-date=24 Maart 2020|website=gov.cn|publisher=Government of the People's Republic of China|language=zh-cn|archive-date=25 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325065023/http://www.gov.cn/xinwen/2020-01/18/content_5470531.htm|url-status=dead}}</ref> en 'n BBP per capita van CN¥157&nbsp;138 (VS$22&nbsp;186).<ref name="SHECO2019">{{Cite web |last=上海市统计局 |date=2020-03-09 |title=2019年上海市国民经济和社会发展统计公报 |url=http://tjj.sh.gov.cn/tjgb/20200329/05f0f4abb2d448a69e4517f6a6448819.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513051532/http://tjj.sh.gov.cn/tjgb/20200329/05f0f4abb2d448a69e4517f6a6448819.html |archive-date=2020-05-13 |url-status=live |website=上海市统计局}}</ref> Vanaf 2020 was die ekonomie van Shanghai na raming $1 biljard (PPP), wat dit die mees produktiewe metrogebied van China maak en onder die top tien grootste metropolitaanse ekonomieë in die wêreld rangskik.<ref>{{Cite web|title=Global Wealth PPP Distribution: Who Are The Leaders Of The Global Economy? - Full Size|url=https://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/10/Global-Wealth-PPP-Distribution.html|access-date=2022-01-22|website=www.visualcapitalist.com}}</ref> Shanghai se ses grootste nywerhede — kleinhandel, finansies, IT, eiendom, masjienvervaardiging en motorvervaardiging — beslaan ongeveer die helfte van die stad se BBP.<ref>{{cite web|url =http://www.stats-sh.gov.cn/sjfb/201103/84307.html |script-title=zh:主要年份六大支柱产业增加值|publisher =Shanghai Municipal Statistics Bureau|language =zh|access-date =20 April 2012|url-status=dead|archive-url =https://web.archive.org/web/20140304223405/http://www.stats-sh.gov.cn/sjfb/201103/84307.html|archive-date =4 Maart 2014}}</ref> In 2021 was die gemiddelde jaarlikse besteebare inkomste van Shanghai se inwoners CN¥78 027 (VS$12 287) per capita, wat dit een van die rykste stede in China maak,<ref>{{Cite web |title=Zhejiang eclipsed only by Shanghai, Beijing in per capita disposable income |url=https://subsites.chinadaily.com.cn/ezhejiang/2022-01/21/c_700519.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213141842/https://subsites.chinadaily.com.cn/ezhejiang/2022-01/21/c_700519.htm |archive-date=2022-02-13 |url-status=live |access-date=2022-02-13 |website=subsites.chinadaily.com.cn}}</ref> maar ook die duurste stad op die vasteland van China om in te woon volgens 'n 2017-studie deur die ''Economist Intelligence Unit''.<ref>[http://mobile.shanghaidaily.com/business/EIU-Chinese-cities-cost-less-to-live-in/shdaily.shtml EIU: Chinese cities cost less to live in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170322111115/http://mobile.shanghaidaily.com/business/EIU-Chinese-cities-cost-less-to-live-in/shdaily.shtml |date=22 Maart 2017}}, ''Shanghai Daily'', Ding Yining, 21 Maart 2017.</ref> In 2021 was Shanghai die duurste stad ter wêreld.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Ollie A. |title=Shanghai Is Now The Most Expensive City In The World |url=https://www.forbes.com/sites/oliverwilliams1/2021/04/09/shanghai-is-now-the-most-expensive-city-in-the-world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140654/https://www.forbes.com/sites/oliverwilliams1/2021/04/09/shanghai-is-now-the-most-expensive-city-in-the-world/ |archive-date=2022-02-13 |url-status=live |access-date=2022-02-13 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=For the Rich, Living in Asia Is Costlier Than Anywhere Else |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-09/for-the-rich-living-in-asia-is-costlier-than-anywhere-else |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140654/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-09/for-the-rich-living-in-asia-is-costlier-than-anywhere-else |archive-date=2022-02-13 |url-status=live |access-date=2022-02-13 |newspaper=Bloomberg.com |date=9 April 2021}}</ref> Shanghai is die 5de rykste stad in die wêreld, met 'n totale rykdom wat $1,8 biljard beloop,<ref>{{Cite web|last=Wealth|first=New World|title=The Wealthiest Cities in the World 2021|url=https://newworldwealth.com/reports/f/the-wealthiest-cities-in-the-world-2021|access-date=2022-01-22|website=New World Wealth|language=en|archive-date=2022-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122050955/https://newworldwealth.com/reports/f/the-wealthiest-cities-in-the-world-2021|url-status=dead}}</ref> en huisves die vyfde meeste miljardêrs volgens Forbes.<ref>{{Cite web |last=McEvoy |first=Jemima |title=Where The Richest Live: The Cities With The Most Billionaires 2022 |url=https://www.forbes.com/sites/jemimamcevoy/2022/04/05/where-the-richest-live-the-cities-with-the-most-billionaires-2022/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423001057/https://www.forbes.com/sites/jemimamcevoy/2022/04/05/where-the-richest-live-the-cities-with-the-most-billionaires-2022/ |archive-date=2022-04-23 |url-status=live |access-date=2022-04-23 |website=Forbes |language=en}}</ref> Shanghai se nominale BBP sal na verwagting VS$1,3 biljard in 2035 bereik (eerste plek in China), wat dit een van die wêreld se Top 5 groot stede in terme van GRP maak volgens 'n studie deur ''Oxford Economics''.<ref>{{Cite web |title=These will be the most important cities by 2035 |url=https://www.weforum.org/agenda/2019/10/cities-in-2035/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103162218/https://www.weforum.org/agenda/2019/10/cities-in-2035/ |archive-date=2020-11-03 |url-status=live |access-date=2020-11-03 |website=World Economic Forum |language=en}}</ref> === Finansies === [[Lêer:Pudong district roads traffic skyscrapers, Shanghai.JPG|duimnael|Die Shanghaise Effektebeurs is een van die grootste beurse ter wêreld.]] Shanghai is 'n globale finansiële sentrum, en beklee die eerste plek in die hele Asië en Oseanië-streek en derde wêreldwyd (na New York en Londen) in die 28ste uitgawe van die ''Global Financial Centres Index''.<ref name="GFCI2">{{Cite web |title=GFCI 28 Rank |url=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-28-explore-data/gfci-28-rank/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020155354/https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-28-explore-data/gfci-28-rank/ |archive-date=20 Oktober 2020 |url-status=live |access-date=27 September 2020 |website=Long Finance}}</ref> Shanghai is ook 'n groot spil van die Chinese en globale tegnologie-industrie en die tuiste van 'n groot afskop-ekosisteem. Teen 2019 het die Shanghai Aandelebeurs 'n markkapitalisasie van VS$4,02 biljard gehad, wat dit die grootste aandelebeurs in China en die vierde grootste aandelebeurs ter wêreld maak.<ref>{{Cite web|url=https://www.valuewalk.com/2019/02/top-10-largest-stock-exchanges/|title=Top 10 Largest Stock Exchanges In The World By Market Capitalization|last=Shukla|first=Vikas|date=19 February 2019|website=ValueWalk|language=en|access-date=20 October 2019}}</ref> In 2009 was die handelsvolume van ses sleutelkommoditeite (insluitend rubber, koper en sink) op die Shanghai-termynbeurs almal wêreldwyd eerste geplaas.<ref>{{cite web |url = http://english.cntv.cn/english/special/news/20110119/109180.shtml |title = The rise of Lujiazui Financial City in Shanghai |publisher = CCTV News – CNTV English |date=19 January 2011 |access-date=17 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118232503/http://english.cntv.cn/english/special/news/20110119/109180.shtml |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead}}</ref> Teen die einde van 2017 het Shanghai 1&nbsp;491 finansiële instellings gehad, waarvan 251 buitelandse beleggings was.<ref name="hktdc.com">{{cite web|url=http://china-trade-research.hktdc.com/business-news/article/Fast-Facts/SHANGHAI-MUNICIPALITY/ff/en/1/1X000000/1X06BVOR.htm|title=Shanghai: Market Profile|date=29 Maart 2019|website=HKTDC Research|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020060040/http://china-trade-research.hktdc.com/business-news/article/Fast-Facts/SHANGHAI-MUNICIPALITY/ff/en/1/1X000000/1X06BVOR.htm|archive-date=20 Oktober 2019|access-date=20 Oktober 2019}}</ref> === Toerisme === [[Lêer:Shanghainanjingroadpic4.jpg|duimnael|links|Die Nanjing Voetgangerstraat het 'n rits hotelle in Shanghai]] Toerisme is 'n groot bedryf van Shanghai. In 2017 het die aantal binnelandse toeriste met 7,5% tot 318 miljoen toegeneem, terwyl die aantal oorsese toeriste met 2,2% tot 8,73 miljoen toegeneem het.<ref name="hktdc.com" /> In 2017 was Shanghai die toeristestad met die hoogste verdienste ter wêreld, wat na verwagting tot 2027 gehandhaaf sal word.<ref name=":1" /> Shanghai het 71 vyfsterhotelle, 61 viersterhotelle, 1&nbsp;758 reisagentskappe, 113 gegradeerde toeristeaantreklikhede en 34 rooi toeristeaantreklikhede in 2017 gehad.<ref name="SHECO2019" /> Die konferensie- en vergadersektor groei ook. Volgens die Internasionale Kongres- en Konvensievereniging het Shanghai 82 internasionale vergaderings in 2018 aangebied, 'n toename van 34% sedert 2017.<ref>{{cite web|title=2018 ICCA Statistics Report Country & City Rankings Public Abstract|url=http://www.iccaworld.org/dcps/doc.cfm?docid=2321|publisher=International Congress and Convention Association|page=28|date=June 2019|access-date=21 October 2019|archive-date=21 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021015554/https://www.iccaworld.org/dcps/doc.cfm?docid=2321|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=2017 ICCA Statistics Report Country & City Rankings Public Abstract|url=https://www.iccaworld.org/dcps/doc.cfm?docid=2241|publisher=International Congress and Convention Association|page=25|date=June 2018|access-date=21 October 2019|archive-date=29 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329021310/https://www.iccaworld.org/dcps/doc.cfm?docid=2241|url-status=dead}}</ref> === Vryhandelsone === Shanghai huisves die eerste vryhandelsone op die vasteland van China[162] en beslaan 'n gebied van 240,22 km² met die integrasie van vier bestaande gebonde sones—Waigaoqiao Free Trade Zone, Waigaoqiao Free Trade Logistics Park, Yangshan Free Trade Port Area, en Pudong Airport Comprehensive Free Trade Zone.[164][165] Verskeie voorkeurbeleide is geïmplementeer om buitelandse beleggings in verskeie nywerhede na die sone te lok. Omdat die sone nie tegnies as Chinese gebied vir belastingdoeleindes beskou word nie, is kommoditeite wat die sone binnekom vrygestel van belasting en doeaneklaring.[166] === Vervaardiging === [[Lêer:F-22P PNS Zulfiquar.JPG|duimnael|links|'n Fregat van die Pakistanse Vloot, gebou deur Hudong–Zhonghua.]] As een van die belangrikste industriële sentrums van China, speel Shanghai 'n sleutelrol in huishoudelike vervaardiging en swaar nywerhede. Verskeie nywerheidsones—insluitend Shanghai Hongqiao Ekonomiese en Tegnologiese Ontwikkelingsone, Jinqiao Ekonomiese Uitvoerverwerkingsone, Minhang Ekonomiese en Tegnologiese Ontwikkelingsone, en Shanghai Caohejing Hoëtegnologieontwikkelingsone—is ruggrate van Shanghai se sekondêre sektor. Shanghai is die tuiste van China se grootste staalvervaardiger Baosteel Group, China se grootste skeepsboubasis Hudong-Zhonghua Shipbuilding Group, en een van China se oudste skeepsbouers, die Jiangnan Shipyard.<ref>{{cite web |url=http://www.chinadaily.com.cn/bw/2009-11/30/content_9074353.htm |title=Shipping industry woes |work=China Daily |date=30 November 2009 |access-date=17 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091206062837/http://www.chinadaily.com.cn/bw/2009-11/30/content_9074353.htm |archive-date=6 Desember 2009 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.peopledaily.com.cn/200104/10/eng20010410_67333.html |title=China's Largest Shipbuilding Industry Based in Shanghai |work=People's Daily |date=10 April 2001 |access-date=15 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010525024654/http://english.peopledaily.com.cn/200104/10/eng20010410_67333.html |archive-date=25 Mei 2001 |url-status=live}}</ref> Motorvervaardiging is nog 'n belangrike bedryf. Die Shanghai-gebaseerde SAIC Motor is een van die drie grootste motormaatskappye in China, en het strategiese vennootskappe met [[Volkswagen]] en [[General Motors]].<ref>{{cite web |url=http://www.saicgroup.com/English/sqjt/gsjs/index.shtml |script-title=zh:上海汽车工业(集团)总公司&#124;上汽集团 |publisher=Saicgroup |date=18 August 2009 |access-date=17 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529020940/https://www.saicgroup.com/English/sqjt/gsjs/index.shtml |archive-date=29 May 2011}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Sprawling Shanghai 2016-07-20.jpg|duimnael|links|Die stedelike gebied van Shanghai in 2016, saam met sy grootste eilande. Van noordwes na suidoos: Chongming, Changxing, Hengsha, en die Jiuduansha banke van Pudong. Die Yangtze se natuurlike sedimentafvoer kan gesien word.]] [[Lêer:Urban-Rural Population and Land Area Estimates, v2, 2010 Shanghai, China (13874137394).jpg|duimnael|links|Bevolkingsdigtheid en laagliggende kussones in die Shanghai-gebied. Shanghai is veral kwesbaar vir [[seevlakstyging]].]] Shanghai is aan die [[Yangtze]]-riviermond van China se ooskus geleë, met die Yangtze-rivier in die noorde en Hangzhou-baai in die suide, en die [[Oos-Chinese See]] aan die ooste. Die land is gevorm deur die Yangtze se natuurlike afsettings en moderne grondherwinningsprojekte. As gevolg hiervan het dit sanderige grond, en wolkekrabbers moet met diep betonstapels gebou word om te verhoed dat dit in die sagte grond wegsak.<ref name="SHChroniclesEnvir">{{cite web |script-title = zh:上海通志 第二卷 自然环境 |trans-title = General History of Shanghai – Volume 2. Natural environment |publisher = Office of Shanghai Chronicles |url = http://www.shtong.gov.cn/dfz_web/DFZ/PianInfo?idnode=4563&tableName=userobject1a&id=-1 |date = 4 July 2008 |access-date = 5 October 2019 |language = zh |archive-url = https://web.archive.org/web/20181025041948/http://www.shtong.gov.cn/dfz_web/DFZ/PianInfo?idnode=4563&tableName=userobject1a&id=-1 |archive-date = 25 October 2018 |url-status = dead }}</ref> Shanghai is op 'n alluviale vlakte geleë. As gevolg daarvan is die oorgrote meerderheid van sy 6&nbsp;340,5&nbsp;km<sup>2</sup> grondgebied plat, met 'n gemiddelde hoogte van 4&nbsp;m.<ref name="topo">{{cite web|url=http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node23919/node24059/node24061/userobject22ai36485.html|title=Topographic Features|work=Basic Facts|publisher=Shanghai Municipal People's Government|access-date=19 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003033931/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node23919/node24059/node24061/userobject22ai36485.html|archive-date=3 Oktober 2011|url-status=live}}</ref> Getyvlak-ekosisteme bestaan rondom die riviermonding, maar hulle is lank gelede reeds vir landboudoeleindes herwin.<ref>{{cite journal |last1=Murray |first1=N.J. |last2=Clemens |first2=R.S. |last3=Phinn |first3=S.R. |last4=Possingham |first4=H.P. |last5=Fuller |first5=R.A. |title=Tracking the rapid loss of tidal wetlands in the Yellow Sea |journal=Frontiers in Ecology and the Environment |date=2014 |volume=12 |issue=5 |pages=267–272 |doi=10.1890/130260 |url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1890/130260 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405192929/https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1890/130260 |archive-date=5 April 2023 |url-status=live}}</ref> Die stad se paar heuwels, soos Sheshan-heuwel, lê in die suidweste, en sy hoogste punt is die piek van Dajinshan-eiland (103&nbsp;m) in Hangzhou-baai.<ref name="topo" /> Shanghai het baie riviere, kanale, strome en mere, en dit is bekend vir sy ryk waterbronne as deel van die Tai-meer [[opvanggebied]].<ref name="waterresources">{{cite web|url=http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node23919/node24059/node24061/userobject22ai36486.html|title=Water Resources|work=Basic Facts|publisher=Shanghai Municipal People's Government|access-date=19 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003033713/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/node23919/node24059/node24061/userobject22ai36486.html|archive-date=3 Oktober 2011|url-status=live}}</ref> == Klimaat == Shanghai het 'n vogtige subtropiese klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie|Cfa]]), met 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van 15,8 °C vir stedelike distrikte en 15,2–15,7 °C vir voorstede.<ref name="SHChroniclesEnvir" /> Die stad beleef vier afsonderlike seisoene. Winters is gematig tot koud en klam—noordwestewinde uit [[Siberië]] kan veroorsaak dat nagtemperature tot onder vriespunt daal. Elke jaar is daar gemiddeld 6,2 dae met sneeuval en 2,8 dae met sneeubedekking.<ref name="SHChroniclesEnvir" /> Somers is warm en vogtig, en af en toe reënbuie of donderstorms kan verwag word. Gemiddeld oorskry 8,7 dae jaarliks 35 °C. In die somer en die begin van die herfs is die stad vatbaar vir [[tifoon|tifone]].<ref name="wiphatelegraph">{{cite news|title= 1.6m flee Shanghai typhoon|url= https://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/09/19/wtyphoon119.xml|work = The Daily Telegraph|location= UK|date= 19 September 2008|access-date = 20 March 2008|first= Richard |last= Spencer|archive-url= https://web.archive.org/web/20071013183032/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F19%2Fwtyphoon119.xml|archive-date = 13 Oktober 2007|url-status= dead}}</ref> Die aangenaamste seisoene is oor die algemeen lente, hoewel wisselvallig en dikwels reënerig, en herfs, wat gewoonlik sonnig en droog is. Met die maandelikse persentasie moontlike sonskyn wat wissel van 34% in Maart tot 54% in Augustus, ontvang die stad jaarliks 1&nbsp;895&nbsp;ure helder sonskyn. Uiterste waardes sedert 1951 het gewissel van -10,1 °C op 31 Januarie 1977 tot 40,9 °C op 21 Julie 2017 by 'n weerstasie in Xujiahui.<ref>{{cite web |url=http://cdc.cma.gov.cn/dataSetLogger.do?changeFlag=dataLogger |title=Archived copy |access-date=18 Februarie 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318113757/http://cdc.cma.gov.cn/dataSetLogger.do?changeFlag=dataLogger |archive-date=18 Maart 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme Temperatures Around the World |access-date=1 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124110937/http://www.mherrera.org/temp.htm |archive-date=24 November 2010 |url-status=live}}</ref> == Onderwys en navorsing == [[Lêer:Xuhui Liberary Scene 01.jpg|duimnael|links|160px|Shanghai Jiao Tong Universiteit se biblioteek]] Shanghai is 'n internasionale sentrum van navorsing en ontwikkeling en is 5de in die hele Asië- en 2de in die Oseanië-streek (na Beijing) volgens wetenskaplike navorsingsuitsette, soos nagespeur deur die Natuurindeks.<ref name=":3">{{cite journal |date=2020-09-19 |title = Nature Index's top five science cities, by the numbers |journal=Nature |language=en |volume=585 |issue=7826 |pages = S50–S51 |doi = 10.1038/d41586-020-02576-y |pmid=32951017 |bibcode = 2020Natur.585S..50. |doi-access=free }}</ref> Dit is ook 'n belangrike sentrum van hoër onderwys in China. Teen die einde van 2019 het Shanghai 64 universiteite en kolleges, 929 sekondêre skole, 698 laerskole en 31 spesiale skole gehad. 'n Aantal van China se mees gesogte universiteite wat op die wêreldwye universiteitsranglys verskyn, is in Shanghai geleë. Shanghai is 'n setel van twee lede (Fudan Universiteit en Shanghai Jiao Tong Universiteit) van die C9-liga, 'n alliansie van elite Chinese universiteite wat omvattende en toonaangewende onderwys bied,<ref>{{cite web |date=2011-02-17 |title=Eastern stars: Universities of China's C9 League excel in select fields |url=https://www.timeshighereducation.com/news/eastern-stars-universities-of-chinas-c9-league-excel-in-select-fields/415193.article |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225152504/https://www.timeshighereducation.com/news/eastern-stars-universities-of-chinas-c9-league-excel-in-select-fields/415193.article |archive-date=2021-02-25 |url-status=live |access-date=2021-02-25 |website=Times Higher Education |language=en}}</ref> en hierdie twee universiteite is gerangskik in die wêreldwye top 100 navorsing omvattende universiteite volgens die mees invloedryke universiteitsranglys in die wêreld soos QS Rankings, Shanghai Rankings, en Times Higher Education Rankings.<ref>{{cite web |date=2020-10-29 |title=Best universities in Shanghai |url=https://www.timeshighereducation.com/student/best-universities/best-universities-shanghai |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193907/https://www.timeshighereducation.com/student/best-universities/best-universities-shanghai |archive-date=2021-03-10 |url-status=live |access-date=2021-02-26 |website=Student}}</ref><ref>{{cite web |title = World University Rankings – 2020 {{!}} China Universities in Top 1000 universities {{!}} Academic Ranking of World Universities – 2020 {{!}} Shanghai Ranking – 2020 |url = http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2020/China.html |access-date = 2021-02-26 |website = Shanghairanking.com |archive-date = 2021-04-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210415020645/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2020/China.html |url-status = dead }}</ref> Die ander twee lede van die "Projek 985", Tongji Universiteit en East China Normal University, is ook gebaseer in Shanghai en internasionaal; hulle word beskou as van die mees gerespekteerde Chinese universiteite deur die Times Higher Education World Reputation Rankings waar hulle wêreldwyd 150-175ste gerangskik het.<ref>{{cite web |date=2021-10-25 |title=World Reputation Rankings |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2021/reputation-ranking |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029025744/https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2021/reputation-ranking |archive-date=2021-10-29 |url-status=live |access-date=2021-10-29 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref> In Shanghai bestaan daar nege jaar van gratis verpligte onderwys – insluitend vyf jaar primêre onderwys en vier jaar junior sekondêre onderwys, met 'n bruto inskrywingsverhouding van meer as 99,9%. Die stad se verpligte onderwysstelsel is van die beste ter wêreld: in 2009 en 2012 het 15-jarige studente van Shanghai die eerste plek ingeneem in alle vakke (wiskunde, lees en wetenskap) in die Program vir Internasionale Studente-assessering, 'n wêreldwye studie van akademiese prestasie uitgevoer deur die [[OESO]].<ref>{{cite news |last=Dillon |first=Sam |url = https://www.nytimes.com/2010/12/07/education/07education.html |title=In PISA Test, Top Scores From Shanghai Stun Experts |newspaper=The New York Times |date=7 Desember 2010 |access-date=17 Mei 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110512225939/http://www.nytimes.com/2010/12/07/education/07education.html |archive-date=12 Mei 2011 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-14812822 |title=How China is winning the school race |publisher=BBC |date=11 Oktober 2011 |access-date=21 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111012120130/https://www.bbc.co.uk/news/business-14812822 |archive-date=12 Oktober 2011 |url-status=live}}</ref> Die opeenvolgende driejaar- senior sekondêre onderwys word hoog aangeslaan, en gebruik die Senior Hoërskool-toelatingseksamen (Zhongkao) as 'n keuringsproses, met 'n bruto inskrywingsverhouding van 98%.<ref>{{cite web |url=http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/download/gongkai/hff1661.pdf |script-title=zh:上海市教育改革和发展“十三五暠规划 |page=7 |date=16 August 2016 |publisher=Shanghai Municipal Government |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807035948/http://www.shanghai.gov.cn/shanghai/download/gongkai/hff1661.pdf |archive-date=2020-08-07 |access-date=2019-10-26 |language=zh}}</ref> == Kultuur == [[Lêer:China Pavilion of Expo 2010.jpg|duimnael|links|Die China Kunsmuseum in Pudong]] Die kultuur van Shanghai is gevorm deur 'n kombinasie van die nabygeleë Wuyue-kultuur en die "Oos ontmoet Wes" Haipai-kultuur. Wuyue-kultuur se invloed word gemanifesteer in die Shanghainese taal — wat dialektiese elemente van nabygeleë Jiaxing, Suzhou en Ningbo bevat—en Shanghai-kookkuns, wat deur Jiangsu- en Zhejiang-kookkuns beïnvloed is.<ref>{{cite web|url=https://archive.shine.cn/feature/art-and-culture/The-key-ingredients-of-Shanghai-culture/shdaily.shtml|title=The key ingredients of Shanghai culture|work=Shanghai Daily|date=2 Junie 2018|access-date=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216112246/https://archive.shine.cn/feature/art-and-culture/The-key-ingredients-of-Shanghai-culture/shdaily.shtml|url-status=dead}}</ref> Haipai-kultuur het ontstaan nadat Shanghai 'n welvarende hawe in die vroeë 20ste eeu geword het, met talle buitelanders van Europa, Amerika, Japan en Indië wat hul intrek in die stad geneem het.<ref>{{cite web|url=https://www.topchinatravel.com/shanghai/shanghai-style-culture.htm|title=Shanghai-style Culture|publisher=Top China Travel|access-date=22 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022084025/https://www.topchinatravel.com/shanghai/shanghai-style-culture.htm|archive-date=22 October 2019|url-status=live}}</ref> Die kultuur versmelt elemente van Westerse kulture met die plaaslike Wuyue-kultuur, en die invloed daarvan strek tot die stad se literatuur, mode, argitektuur, musiek en kookkuns.<ref name="The Culture of Shanghai. Beijing">{{cite web|last1=Xu|first1=S.L|title=The Culture of Shanghai. Beijing|url=http://www.chinaculture.org/gb/en/2006-08/28/content_85051_2.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216011720/http://www.chinaculture.org/gb/en/2006-08/28/content_85051_2.htm|archive-date=16 December 2012}}</ref> Die term Haipai – wat oorspronklik na 'n skilderskool in Shanghai verwys – is in 1920 deur 'n groep Beijing-skrywers geskep om sommige Shanghai-geleerdes te kritiseer omdat hulle kapitalisme en Westerse kultuur bewonder het.<ref>{{cite book|last1=Yu |first1=Jianhua (俞剑华) |script-title=zh:中国绘画史(下册)|date=1937|publisher=The Commercial Press |location=Shanghai |page=196}}</ref> In die vroeë 21ste eeu is Shanghai erken as 'n nuwe invloed en inspirasie vir [[kuberpunk]]kultuur.<ref>Sahr Johnny, "Cybercity – Sahr Johnny's Shanghai Dream" ''That's Shanghai'', Oktober 2005; quoted online by [http://www.xyberia.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114081636/http://www.xyberia.com/|date=14 Januarie 2012}}</ref> Futuristiese strukture, soos die Oriental Pearl-toring en die neonverligte Yan'an verhewe pad, is voorbeelde wat Shanghai se kuberpunk-beeld ’n hupstoot gegee het. === Museums === Kulturele aktiwiteite in Shanghai het aansienlike groei beleef sedert 2013, met verskeie nuwe museums wat in die stad geopen is.<ref>{{cite web|url=http://www.smartshanghai.com/articles/arts/3-new-museums-to-look-out-for-in-2018|title=3 New Museums to Look Out for in 2018|access-date=15 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116004339/http://www.smartshanghai.com/articles/arts/3-new-museums-to-look-out-for-in-2018|archive-date=16 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> Dit is deels te danke aan die stad se 2018-ontwikkelingsplanne, wat daarop gemik is om van Shanghai "'n uitstekende globale stad" te maak.<ref>{{cite news|url=http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/shanghai-releases-blueprint-for-becoming-global-cosmopolis-by-2035|title=Shanghai releases blueprint for becoming global cosmopolis by 2035|last=hermesauto|newspaper=The Straits Times|date=5 Januarie 2018|access-date=15 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115191835/http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/shanghai-releases-blueprint-for-becoming-global-cosmopolis-by-2035|archive-date=15 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> Die Shanghai Museum het een van die grootste versamelings van Chinese artefakte in die wêreld, insluitend 'n groot versameling van antieke Chinese brons en keramiek.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.com/travel/story/20111214-free-art-in-shanghai |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415021201/http://www.bbc.com/travel/story/20111214-free-art-in-shanghai |archive-date=15 April 2021 |url-status=live |title=Free Art in Shanghai |work=BBC |date=18 Desember 2011 |access-date=6 Augustus 2020}}</ref> Die China Kunsmuseum, geleë in die voormalige China Pavilion van Expo 2010, is een van die grootste museums in Asië en vertoon 'n geanimeerde replika van die 12de eeuse skildery Langs die Rivier tydens die Qingming-fees.<ref>{{cite web |url=https://www.travelchinaguide.com/attraction/shanghai/art-museum.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193907/https://www.travelchinaguide.com/attraction/shanghai/art-museum.htm |archive-date=10 Maart 2021 |url-status=live |title=China Art Museum |work=Travel China Guide |access-date=6 Augustus 2020}}</ref> Die Shanghai Natuurhistoriese Museum en die Shanghai Wetenskap- en Tegnologiemuseum is noemenswaardige natuurgeskiedenis- en wetenskapmuseums. === Kookkuns === {{Hoofartikel|Shanghai-kookkuns}} [[Lêer:Shanghai-style borscht at Deda Western Restaurant (20191114173345).jpg|duimnael|Tamatiepasta vervang beet in Shanghai-styl borsjt.]] Benbang-kookkuns (本帮菜)<ref name="kankanews">{{cite web|url=http://shanghai.kankanews.com/c/2014-05-04/0014691475.shtml|script-title=zh:看懂上海:上海本帮菜|script-work=zh:看看新闻 |language=zh-cn |date=4 Mei 2014 |access-date=31 Augustus 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704135853/http://shanghai.kankanews.com/c/2014-05-04/0014691475.shtml|archive-date=4 Julie 2014|url-status=dead}}</ref> het in die 1600's ontstaan, met invloede van omliggende provinsies. Dit beklemtoon die gebruik van speserye terwyl die oorspronklike geure van die rou bestanddele behoue bly. [[Suiker]] is 'n belangrike bestanddeel in Benbang-kookkuns, veral wanneer dit in kombinasie met sojasous gebruik word. Kenmerkende geregte van Benbang-kookkuns sluit in Xiaolongbao, rooi gebraaide varklies, en Shanghai harige krap.<ref>{{cite web|url=https://theculturetrip.com/asia/china/articles/a-brief-intro-to-shanghai-hu-cuisine|title=A Brief Intro to Shanghai "Hu" Cuisine|website=theculturetrip.com|date=21 Desember 2017|access-date=28 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828111530/https://theculturetrip.com/asia/china/articles/a-brief-intro-to-shanghai-hu-cuisine/|archive-date=28 Augustus 2019|url-status=dead}}</ref> Haipai-kookkuns, aan die ander kant, is 'n Westers-beïnvloede kookstyl wat in Shanghai ontstaan het. Dit het elemente van Franse, Britse, Russiese, Duitse en Italiaanse kookkuns geabsorbeer en dit aangepas om by die plaaslike smaak te pas volgens die kenmerke van inheemse bestanddele.<ref>{{cite book |last1=Pan |first1=Junxiang |last2=Duan |first2=Lian |script-title=zh:话说沪商 |url=https://books.google.com/books?id=Ocpibm_gSMYC |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005233312/https://books.google.com/books?id=Ocpibm_gSMYC |archive-date=5 Oktober 2025 |url-status=live |year=2007 |publisher=中华工商联合出版社 |isbn=9787801934925 |page=136}}</ref> Bekende geregte van Haipai-kookkuns sluit in Shanghai-styl [[borsjt]] (罗宋汤, "Russiese sop"), bros varkkotelette en Shanghai-slaai.<ref>{{cite web |script-title=zh:上海故事“吃西菜到红房子”:海派西餐那些事 |url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_2647089 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218061602/https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_2647089 |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |work=The Paper |date=19 November 2018 |access-date=18 Februarie 2020 |language=zh}}</ref> Beide die Benbang- en Haipai-kookkunste berei 'n verskeidenheid [[seekos]], insluitend [[varswatervis]], [[garnaal|garnale]] en [[krap]]pe.<ref>{{cite web |title=Shanghai Food |url=https://www.travelchinaguide.com/cityguides/shanghai/dining/more.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210208010425/https://www.travelchinaguide.com/cityguides/shanghai/dining/more.htm |archive-date=8 Februarie 2021 |url-status=live |work=Travel China Guide |access-date=6 Augustus 2020 |language=zh}}</ref> === Kuns === [[Lêer:Renxiong wan04s.jpg|duimnael|links|160px|''No. 4 of a Hundred Thousand Scenes'' deur Ren Xiong, 'n pionier van die Shanghai Chinese Kunsskool, c. 1850]] Die Songjiang-skool, wat die Huating-skool bevat wat deur Gu Zhengyi gestig is,<ref>{{cite news |script-title=zh:松江画派:价格与地位不符 |author = 崔庆国 |url = https://news.artron.net/20090409/n74083.html |date = 9 April 2009 |access-date = 5 September 2019 |script-newspaper=zh:《鉴宝》 |language = zh-Hans |archive-url = https://web.archive.org/web/20190904234817/https://news.artron.net/20090409/n74083.html |archive-date = 4 September 2019 |url-status = live }}</ref> was 'n klein skilderskool in Shanghai tydens die Ming- en Qing-dinastieë.<ref>{{cite web |script-title = zh:上海通志>>第三十八卷文化艺术(上)>>第六章美术、书法、摄影>>节 |publisher = Office of Shanghai Chronicles |url = http://www.shtong.gov.cn/newsite/node2/node2247/node4596/node79720/node79730/userobject1ai102937.html |access-date = 20 April 2012 |language = zh |archive-url = https://web.archive.org/web/20150927072850/http://www.shtong.gov.cn/Newsite/node2/node2247/node4596/node79720/node79730/userobject1ai102937.html |archive-date = 27 September 2015 |url-status = dead }}</ref> Dit was verteenwoordig deur Dong Qichang.<ref>{{cite web |script-title = zh:《上海地方志》>>1989年第五期>>"松江画派"源流 |publisher = Office of Shanghai Chronicles |url = http://www.shtong.gov.cn/newsite/node2/node70393/node70403/node72565/node72684/userobject1ai82593.html |access-date = 20 April 2012 |language = zh |archive-date = 15 April 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190415050950/http://www.shtong.gov.cn/newsite/node2/node70393/node70403/node72565/node72684/userobject1ai82593.html |url-status = dead }}</ref> Die skool is beskou as 'n uitbreiding van die Wu-skool in Suzhou, die destydse kulturele sentrum van die Jiangnan-streek.<ref>{{cite web |script-title = zh:董其昌與松江畫派 |author = 單國霖 |url = http://www.mam.gov.mo/MAM_WS/ShowFile.ashx?p=mam2013/pdf_theses/635645338411647.pdf |date = Mei 2005 |access-date = 5 September 2019 |website = mam.gov.mo |language = zh |archive-date = 4 September 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190904234819/http://www.mam.gov.mo/MAM_WS/ShowFile.ashx?p=mam2013/pdf_theses/635645338411647.pdf |url-status = dead }}</ref> In die middel van die 19de eeu het die Shanghai-skoolbeweging begin, wat minder gefokus het op die simboliek wat deur die Literati-styl beklemtoon word, maar meer op die visuele inhoud van skilder deur die gebruik van helder kleure. Sekulêre voorwerpe soos blomme en voëls is dikwels as temas gekies.<ref>{{cite web |script-title=zh:海上画派的艺术特点及对后世的影响 |url = http://www.sohu.com/a/302172277_741281 |date = 18 March 2019 |access-date = 5 September 2019 |website = sohu.com |language = zh |archive-url = https://web.archive.org/web/20190905042208/http://www.sohu.com/a/302172277_741281 |archive-date = 5 September 2019 |url-status = live }}</ref> ==== Chinese opera ==== Tradisionele Chinese opera (Xiqu) het in die laat 19de eeu 'n gewilde bron van openbare vermaak geword. In die vroeë 20ste eeu het monoloog en burleske in Shanghainese verskyn, wat elemente uit tradisionele dramas absorbeer. Die "Great World" het in 1912 geopen en was destyds 'n belangrike verhoog.<ref>{{cite web|script-title=zh:王无能 |script-work=zh:易文网|date=30 November 2006|url=http://www.ewen.cc/earbook/bkview.asp?bkid=124380&cid=366136|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112080014/http://www.ewen.cc/earbook/bkview.asp?bkid=124380&cid=366136|url-status=dead|archive-date=12 January 2012|access-date =20 April 2012}}</ref> In die 1920's het Pingtan van Suzhou na Shanghai uitgebrei.<ref>{{cite web|script-title=zh:历史上的今天 3月2日|script-work=zh:中国网|url=http://www.china.com.cn/aboutchina/data/lssdjt/2009-02/25/content_17334020.htm|access-date=20 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422114201/http://www.china.com.cn/aboutchina/data/lssdjt/2009-02/25/content_17334020.htm|archive-date=22 April 2012|url-status=live}}</ref> Pingtan-kuns het vinnig ontwikkel tot 103 programme elke dag teen die 1930's as gevolg van die oorvloed kommersiële radiostasies in die stad. Ongeveer dieselfde tyd het 'n Shanghai-styl van die Beijing Opera gevorm. Onder leiding van Zhou Xinfang en Gai Jiaotian het dit baie Xiqu-meesters, soos Mei Lanfang, na die stad gelok.<ref>{{cite web|script-title=zh:梅兰芳的几次出国演出(附图) |publisher=上海档案信息网 |date=27 Februarie 2008|url=http://www.archives.sh.cn/docs/200802/d_158621.html |access-date=20 April 2012|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111109120331/http://www.archives.sh.cn/docs/200802/d_158621.html |archive-date=9 November 2011}}</ref> ==== Drama en filmbedryf ==== Drama het in die laat-[[19de eeu]] in sendingskole in Shanghai verskyn. Destyds is dit hoofsaaklik in Engels opgevoer. ''Scandals in Officialdom'', opgevoer in 1899, was een van die vroegste opgeneemde toneelstukke.<ref>{{cite web|script-title=zh:剧变沧桑:第1集 舞台西洋风 |script-website=zh:文明网 |date=21 Februarie 2009 |url=http://www.godpp.gov.cn/wmzh/2008-02/21/content_12509540_2.htm |access-date=20 April 2012|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211044131/http://www.godpp.gov.cn/wmzh/2008-02/21/content_12509540_2.htm |archive-date=11 Februarie 2017}}</ref> In 1907 is ''Life Among the Lowly'' (黑奴吁天录) in die Lyceum-teater opgevoer.<ref>{{cite web |script-title=zh:话剧百年 "兰心"之韵 |script-work=zh:城市经济导报 | date = 11 Maart 2001| url = http://www.ceeh.com.cn/html/news/2007/07/02/200707020235280_0.html | access-date = 17 Oktober 2011 | language = zh | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304134944/http://www.ceeh.com.cn/html/news/2007/07/02/200707020235280_0.html | archive-date = 4 Maart 2016}}</ref> Ná die Nuwe Kultuurbeweging het drama ’n gewilde manier geword vir studente en intellektuele om hul menings uit te druk. Die stad het verskeie groot institute van teateropleiding, insluitend die Shanghai Konservatorium vir Musiek, die Shanghai Dramatiese Kunstesentrum, die Shanghai Operahuis en die Shanghai Teaterakademie. Bekende teaters in Shanghai sluit die Shanghai Grand Theatre, die Oosterse Kunssentrum en die People's Theatre in. Shanghai word beskou as die geboorteplek van die Chinese [[rolprent|filmbedryf]].<ref>{{cite web|url=http://www.timeoutshanghai.com/venue/Around_Town-Museums-_Books__Films-Cinemas/12827/Shanghai-Film-Museum.html|title=Shanghai Film Museum|first=SEEC Media|last=Group|work=timeoutshanghai.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602191309/https://www.timeoutshanghai.com/venue/Around_Town-Museums-_Books__Films-Cinemas/12827/Shanghai-Film-Museum.html|archive-date=2 Junie 2016}}</ref> China se eerste kortfilm, ''The Difficult Couple'' (1913), en die land se eerste fiktiewe speelfilm, ''An Orphan Rescues His Grandfather'' (1923)<ref>{{cite web|date=4 April 2020|script-title=zh:中國電影史|孤兒救祖記|url=https://vitomag.com/history/fw7zt9.html|script-work=zh:繪琳美育|access-date=19 April 2020|language=zh|archive-date=16 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516170423/https://vitomag.com/history/fw7zt9.html|url-status=dead}}</ref> is albei in Shanghai vervaardig. Shanghai se filmbedryf het gedurende die vroeë 1930's gegroei en verskeie sterre opgelewer. === Mode === Sedert 2001 het Shanghai twee keer elke jaar in April en Oktober sy eie [[modeweek]] genaamd ''Shanghai Fashion Week'' gehou. Die hooflokaal is in Fuxing Park, en die openings- en sluitingseremonies word in die Shanghai Modesentrum gehou. Die April-sessie is ook deel van die Shanghai Internasionale Modekultuurfees van een maand.<ref>{{cite web |script-title=zh:历届回顾 COLLECTION |url=http://www.shanghaifashionweek.com/?page_id=68293 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820084117/http://www.shanghaifashionweek.com/?page_id=68293 |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=live |access-date=30 Augustus 2019}}</ref> Shanghai Modeweek word beskou as 'n gebeurtenis van nasionale betekenis wat beide internasionale en Chinese ontwerpers insluit. Die internasionale teenwoordigheid het baie belowende jong Britse mode-ontwerpers ingesluit.<ref>{{cite web |author=Leisa Barnett |url=http://www.vogue.co.uk/news/daily/081027-aminaka-wilmont-show-in-shanghai.aspx |title=Aminaka Wilmont to show in Shanghai (Vogue.com UK) |work=Vogue|location=UK |date=27 October 2008 |access-date=11 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101018173530/http://www.vogue.co.uk/news/daily/081027-aminaka-wilmont-show-in-shanghai.aspx |archive-date=18 October 2010}}</ref> Die geleentheid word aangebied deur die Shanghai Munisipale Regering en ondersteun deur die Volksrepubliek se Ministerie van Handel.<ref>{{cite news |url = https://blogs.wsj.com/scene/2010/10/21/shanghai-fashion-week-kicks-off/ |title = Photos of Shanghai Fashion Week – Scene Asia – Scene Asia – WSJ |work = The Wall Street Journal |date = 21 October 2010 |access-date = 11 December 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111216144231/http://blogs.wsj.com/scene/2010/10/21/shanghai-fashion-week-kicks-off/ |archive-date = 16 December 2011 |url-status=live |df = dmy-all}}</ref> == Vervoer == === Openbare vervoer === [[Lêer:0159 entering Lianhua Road Station (20180211162025).jpg|duimnael|links|Die Shanghai Metro is die wëreld se langste metrostelsel.]] [[Lêer:Shanghai Metro Network en.png|duimnael|Shanghai Metro-netwerk]] Shanghai het 'n uitgebreide openbare vervoerstelsel wat bestaan uit metro's, busse, veerbote en taxi's, wat almal toeganklik is met 'n Shanghai Openbare Vervoerkaart.<ref>{{cite web | url=http://www.sptcc.com/Load_yongkafanwei.html |script-title=zh:上海公共交通卡 用卡范围 | publisher=Shanghai Public Transport Card | language=zh | access-date=21 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190407121818/http://www.sptcc.com/Load_yongkafanwei.html | archive-date=7 April 2019 | url-status=live }}</ref> Shanghai se snelvervoerstelsel, die Shanghai-metro, inkorporeer beide metro- en ligte metrolyne en strek tot in al die stedelike kerndistrikte sowel as naburige voorstedelike distrikte. Teen 2021 is daar 19 metrolyne (die Shanghai maglev-trein en Jinshan-spoorweg uitgesluit), 515 stasies en 803&nbsp;km se lyne in werking, wat dit die langste netwerk ter wêreld maak. Op 8 Maart 2019 het dit die stad se daaglikse metropassasiersrekord opgestel met 13,3 miljoen.<ref name="record">{{cite web |url=https://mp.weixin.qq.com/s/KOD05sMk2b_fe_qXZb7KpQ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324014555/https://mp.weixin.qq.com/s/KOD05sMk2b_fe_qXZb7KpQ |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |script-title=zh:3月8日上海地铁客流创历史新高 |website=WeChat |publisher=Shanghai Metro |date=9 March 2019 |language=zh |access-date=9 September 2019}}</ref> Die gemiddelde tarief wissel van CN¥3 (VS$0.48) tot CN¥9 (VS$1.28), afhangende van die reisafstand.<ref>{{Cite web|url=http://www.meet-in-shanghai.net/travel-city/transportation/metro.php|title=Metro & Maglev Train|website=The Official Shanghai China Travel Website|access-date=1 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614073835/http://www.meet-in-shanghai.net/travel-city/transportation/metro.php|archive-date=14 June 2019|url-status=live}}</ref> [[Lêer:A maglev train coming out, Pudong International Airport, Shanghai.jpg|duimnael|links|'n Maglev-trein verlaat Pudong Internasionale Lughawe]] Die Shanghai-maglev-trein, wat in 2004 geopen is, is die eerste en die vinnigste kommersiële hoëspoed-maglev in die wêreld, met 'n maksimum werkspoed van 430&nbsp;km/h.<ref>{{cite news|last1=Hunt|first1=Hugh|title=How we can make super-fast hyperloop travel a reality|url=https://www.independent.co.uk/student/student-life/technology-gaming/how-we-can-make-super-fast-hyperloop-travel-a-reality-a7529316.html|access-date=19 January 2017|publisher=Independent|date=19 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202005348/http://www.independent.co.uk/student/student-life/technology-gaming/how-we-can-make-super-fast-hyperloop-travel-a-reality-a7529316.html|archive-date=2 February 2017|url-status=live}}</ref> Die trein kan die rit van 30&nbsp;km tussen Longyang Road-stasie en Pudong Internasionale Lughawe in 7 minute 20 sekondes aflê,<ref>{{Cite web|url=http://www.gov.cn/2006-04/26/content_266848.htm|script-title=zh:上海磁悬浮列车示范运营线通过验收|website=gov.cn|date=26 April 2006|access-date=2 September 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902035358/http://www.gov.cn/2006-04/26/content_266848.htm|archive-date=2 September 2019|url-status=dead}}</ref> in vergelyking met 32 minute per Metrolyn 2<ref>{{cite news|script-title=zh:沪地铁2号线19日起末班车时间延后 部分列车直通浦东机场|url=http://sh.xinhuanet.com/2019-04/17/c_137983412.htm|access-date=2 September 2019|work=Xinhua News|date=17 April 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902035358/http://sh.xinhuanet.com/2019-04/17/c_137983412.htm|archive-date=2 September 2019|url-status=dead}}</ref> en 30 minute per motor.<ref>{{Cite web|url=https://google.com/maps/dir/浦东国际机场+中国上海市浦东新区/龙阳路地铁站+中国上海市浦东新区世纪公园|title=Google Maps|access-date=2 September 2019}}</ref> 'n Eenrigtingkaartjie kos CN¥50 (VS$8), of CN¥40 (VS$6,40) vir diegene met vliegtuigkaartjies of openbare vervoerkaarte. 'n Retoerkaartjie kos CN¥80 (VS$12,80), en BBP-kaartjies kos dubbel die standaardtarief.<ref>{{Cite web|url=https://rainieis.tw/maglev-train|script-title=zh:上海磁浮列車 Shanghai Maglev Train 票價、時刻表、班距、轉乘資訊分享|website=rainieis.tw|date=13 December 2018|access-date=2 September 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902083521/https://rainieis.tw/maglev-train|archive-date=2 September 2019|url-status=live}}</ref> === Paaie en snelweë === [[Lêer:Yan'an East Road Interchange, Shanghai, China (Unsplash).jpg|duimnael|links|Wisseling tussen Yan'an-hoëpad en Noord–Suid-hoëpad]] Shanghai is 'n belangrike middelpunt van China se snelwegnetwerk. Baie nasionale snelweë (voorvoegsel met die letter G) gaan deur of eindig in Shanghai, insluitend Jinghu Expressway (oorvleuel met Hurong Expressway), Shenhai Expressway, Hushaan Expressway, Huyu Expressway, Hukun Expressway (oorvleuel met Hangzhou Bay Ring Expressway), en Shanghai Ringsnelweg.<ref name="expresswayshanghai">{{cite web|url=http://www.shanghai.gov.cn/nw2/nw2314/nw3766/nw3826/nw23313/u1aw478.html|script-title=zh:高速公路网|website=shanghai.gov.cn|access-date=28 August 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828085045/http://www.shanghai.gov.cn/nw2/nw2314/nw3766/nw3826/nw23313/u1aw478.html|archive-date=28 August 2019|url-status=live}}</ref> Teen 2019 het Shanghai 'n totaal van 12 brûe en 14 tonnels wat die Huangpu-rivier oorsteek.<ref>{{cite news|url=http://sh.sina.com.cn/news/m/2017-12-07/detail-ifyppemf5760887.shtml|date=7 December 2017|script-title=zh:上海人飞跃黄浦江历史:建14条隧道12座大桥8条轨交|access-date=28 August 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828051031/http://sh.sina.com.cn/news/m/2017-12-07/detail-ifyppemf5760887.shtml|archive-date=28 August 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.jfdaily.com/news/detail?id=96784|date=18 July 2018|script-title=zh:黄浦江上第13座大桥开始主塔施工,除了可以"走",还有哪里与众不同?|access-date=28 August 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718033241/https://www.jfdaily.com/news/detail?id=96784|archive-date=18 July 2018|url-status=live}}</ref> Die Shanghai Yangtzerivierbrug is die stad se enigste brug-tonnelkompleks oor die [[Yangtze]]rivier. === Spoorpendel === Shanghai het vier groot spoorwegstasies: Shanghai-treinstasie, Shanghai-Suid-treinstasie, Shanghai-Wes-treinstasie, en Shanghai Hongqiao-treinstasie.<ref>{{Cite web|url=http://www.mafengwo.cn/travel-news/220572.html|script-title=zh:上海有哪几个火车站,上海站是哪个站,上海有几个火车站|access-date=1 September 2019|date=2 April 2019|website=mafengwo.cn|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901053008/http://www.mafengwo.cn/travel-news/220572.html|archive-date=1 September 2019|url-status=live}}</ref> Almal is aan die metronetwerk gekoppel en dien as spilpunte vir die spoorwegnetwerk van China. Shanghai het ongeveer twintig spoorlyne wat onder hierdie stad loop, wat inwoners se lewe in Shanghai grootliks vergemaklik. === Lug en see === [[Lêer:Shanghai Pudong International Airport Interior.jpg|duimnael|regs|Binne [[Shanghai Pudong Internasionale Lughawe]] Terminaal 1]] Shanghai is een van die grootste lugvervoerspilpunte in Asië.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiatimes.com/2019/08/article/new-satellite-terminals-to-propel-shanghais-ascent-hold-fri-morn/|title=New satellite terminals to propel Shanghai's ascent|last=Chan|first=KG|date=15 August 2019|website=Asia Times Online|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821174057/https://www.asiatimes.com/2019/08/article/new-satellite-terminals-to-propel-shanghais-ascent-hold-fri-morn/|archive-date=21 August 2019|access-date=17 November 2019}}</ref> Die stad het twee kommersiële lughawens: [[Shanghai Pudong Internasionale Lughawe]] en Shanghai Hongqiao Internasionale Lughawe.<ref>{{cite web|url = http://www.shanghaifocus.com/guide/Shanghai/transportation-index.html|title=Transportation|publisher=Shanghai Focus|access-date=5 Mei 2010|url-status=dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20101230072918/http://www.shanghaifocus.com/guide/Shanghai/transportation-index.html|archive-date=30 December 2010}}</ref> Pudong Lughawe is die primêre internasionale lughawe, terwyl Hongqiao Lughawe hoofsaaklik binnelandse vlugte met kortafstand internasionale vlugte bedryf. In 2018 het Pudong 74,0 miljoen passasiers bedien en 3,8 miljoen ton vrag hanteer, wat dit die negende besigste lughawe volgens passasiersvolume en derde besigste lughawe volgens vragvolume maak.<ref name="aerodata">{{cite web|url=https://aci.aero/news/2019/03/13/preliminary-world-airport-traffic-rankings-released|title=Preliminary world airport traffic rankings released|date=13 March 2019|website=Airports Council International|access-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190910062136/https://aci.aero/news/2019/03/13/preliminary-world-airport-traffic-rankings-released/|archive-date=10 September 2019|url-status=dead}}</ref> Dieselfde jaar het Hongqiao 43,6 miljoen passasiers bedien, wat dit die 19de besigste lughawe volgens passasiersvolume maak.<ref name="aerodata" /> [[Lêer:Yangshan-Port-Containers.jpg|duimnael|links|Shanghai beskik oor die wêreld se besigste houerhawe, die ''Yangshan Port''.]] Sedert sy opening het die hawe van Shanghai vinnig gegroei tot die grootste hawe in China.<ref>{{cite web|script-title=zh:上海:一个城市的传奇和梦想|work=Sina News |date=12 September 2006|url=http://news.sina.com.cn/c/2006-09-12/164610990261.shtml|access-date=11 Maart 2011|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20111112053622/http://news.sina.com.cn/c/2006-09-12/164610990261.shtml|archive-date=12 November 2011|url-status=live}}</ref> Yangshan-hawe is in 2005 gebou omdat die rivier nie geskik was om groot houerskepe aan te dok nie. Die hawe is met die vasteland verbind deur die 32-kilometerlange Donghai-brug. Alhoewel die hawe deur die Shanghai International Port Group onder die regering van Shanghai bestuur word, behoort dit administratief aan Shengsi County, Zhejiang.<ref>{{cite web|script-title=zh:2017年统计用区划代码和城乡划分代码:嵊泗县|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2017/33/09/330922.html|work=National Bureau of Statistics of China|access-date=7 Oktober 2019|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610191432/http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2017/33/09/330922.html|archive-date=10 Junie 2019|url-status=live}}</ref> Nadat dit die hawe van Singapoer in 2010 verbygesteek het,<ref>{{cite news|title=Shanghai overtakes S'pore as world's busiest port|url=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_621944.html|newspaper=The Straits Times|date=8 January 2011|access-date=14 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815030034/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_621944.html|archive-date=15 August 2011|url-status=live}}</ref> het die hawe van Shanghai die wêreld se besigste houerhawe geword met 'n jaarlikse TEU-vervoer van 42 miljoen in 2018.<ref name="Lloyd's2019">[https://lloydslist.maritimeintelligence.informa.com/one-hundred-container-ports-2019#comment One Hundred Ports 2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190826231536/https://lloydslist.maritimeintelligence.informa.com/one-hundred-container-ports-2019#comment|date=26 Augustus 2019}} Lloyd's List,2019</ref> Benewens vrag, het die hawe van Shanghai ook 259 bootvaarte en 1,89 miljoen passasiers in 2019 hanteer. == Sport == Van 2 tot 11 Oktober 2007 het die Spesiale Olimpiese Spele Wêreld Somerspele in die stad plaasgevind. 7 000 atlete met 'n verstandelike gestremdheid het deelgeneem. In 2008 was Shanghai besig om die infrastruktuur op allerhande plekke te verbeter, soos 'n bykomende ringpad, die bou van 'n uitgebreide metro-spoornetwerk en verbeterings aan die spoorweë en hawens. Baie aandag is ook gegee aan die voorbereidings vir die Expo 2010 wat in Shanghai plaasgevind het. === Sokker en basketbal === [[Lêer:YaoMingoffense.jpg|duimnael|links|200px|Yao Ming is in Shanghai gebore. Hy het sy loopbaan by die Shanghai Sharks begin.]] Shanghai is die tuiste van verskeie sokkerspanne, insluitend twee in die Chinese Superliga: Shanghai Shenhua<ref name="绿地宣布接手申花 朱骏时代宣告终结">{{cite web|url=http://sports.163.com/14/0131/15/9JU8EDUS00051C89.html |title=绿地宣布接手申花 朱骏时代宣告终结 |publisher=sports.163.com |date=1 February 2014 |access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202220527/http://sports.163.com/14/0131/15/9JU8EDUS00051C89.html|archive-date=2 February 2014|url-status=live|language=zh}}</ref> en [[Shanghai Port FC|Shanghai Port]].<ref>{{cite web|url=http://sports.sina.com.cn/china/j/2018-11-07/doc-ihmutuea7981747.shtml|script-title=zh:新王登基!上港终夺中超冠军 再也不是"千年老二"|archive-url=https://web.archive.org/web/20181111071905/http://sports.sina.com.cn/china/j/2018-11-07/doc-ihmutuea7981747.shtml|archive-date=11 November 2018|work=Sina Sports|date=7 November 2018|access-date=12 November 2018|language=zh|url-status=live}}</ref> China se topvlak-basketbalspan, die Shanghai Sharks van die Chinese Basketbalvereniging, het Yao Ming ontwikkel voordat hy by die Amerikaanse NBA aangesluit het.<ref>{{cite web |url=http://www.shanghaisharks.cn/ |script-title=zh:上海哔哩哔哩篮球俱乐部官方网站 |publisher=Shanghai Sharks |access-date= 6 April 2022 |archive-date= 4 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504202947/http://www.shanghaisharks.cn/ |url-status=dead }}</ref><ref name="yao ming">{{Cite news|last=Passa |first=Dennis |url=https://news.yahoo.com/chinese-great-yao-ming-retires-basketball-060633532.html |title=Chinese great Yao Ming retires from basketball |agency=Associated Press |publisher=Yahoo! Sports |archive-url=https://www.webcitation.org/63sdk6cAa?url=http://news.yahoo.com/chinese-great-yao-ming-retires-basketball-060633532.html |archive-date=12 December 2011 |url-status=dead }}</ref> Shanghai se bofbalspan, die Shanghai Golden Eagles, speel in die China bofballiga.<ref>{{cite book |title=Baseball America 2007 Almanac: A Comprehensive Review of the 2006 Season |year=2007 |author=Will Lingo |isbn=978-1-932391-13-8 |url=https://books.google.com/books?id=ik7CkgZIitEC&pg=PA361 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925215110/https://books.google.com/books?id=ik7CkgZIitEC&pg=PA361 |archive-date=25 September 2024 |url-status=live |page=361}}</ref> === Krieket === Die Shanghai-krieketklub dateer terug na 1858 toe die eerste aangetekende krieketwedstryd tussen 'n span Britse vlootoffisiere en 'n Shanghai 11 gespeel is. Die klub is in 1994 weer op die been gebring deur uitgewekenes wat in die stad woon en het sedertdien tot meer as 300 lede gegroei. Die Shanghai krieketspan het verskeie internasionale wedstryde tussen 1866 en 1948 gespeel. Met krieket wat amper nie bestaan het in die res van China nie, was hulle vir daardie tydperk die ''de facto'' Chinese nasionale krieketspan.<ref>{{cite web|url=http://shanghaicricket.com/about-us/|title=About the Shanghai Cricket Club|publisher=Shanghai Cricket Club|access-date=23 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411205407/http://shanghaicricket.com/about-us/|archive-date=11 April 2019|url-status=live}}</ref> == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Shanghai}} * {{zh}} [http://www.shanghai.gov.cn/ Amptelike webwerf van die Munisipaliteit Sjanghai] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261029201111/http://www.shanghai.gov.cn/ |date=2026-10-29}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Navigasie indeling Volksrepubliek China}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in die Volksrepubliek China]] 55643i47vis113reab69d7siw54epka Seoel 0 32987 3372496 3361426 2026-11-14T17:00:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372496 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Seoel'''</span><br />서울특별시<br /> [[Lêer:Seoul City Montage.png|280px]]<br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Seoul-teukbyeolsi in South Korea.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Seoul, South Korea.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Seoul.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Suid-Korea}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Streek''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Seoel Hoofstadgebied |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|37|33|N|126|59|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[18 v.C.]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 605,21 [[vierkante kilometer|km²]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0–100&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2021) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 9&nbsp;765&nbsp;869 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 16&nbsp;000/km² |- | &nbsp;- Metropolitaanse Gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 25&nbsp;600&nbsp;000 |- |&nbsp;'''[[Tydsone]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC+9]] (KST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''[[Burgemeester]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Oh Se-hoon |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.seoul.go.kr/ ''seoul.go.kr''] |} '''Seoel''' ([[Koreaans]]: 서울, [sʰʌul], {{Audio|Ko-Seoul.ogg|luister}}, letterlik: "hoofstad"), amptelik die '''Spesiale Metropolitaanse Stad Seoel''' (서울특별시, ''Seoel Teukbyeolsi''), is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Suid-Korea]], geleë in die uiterste noordweste van die land en net 56&nbsp;km suid van die grens met die kommunistiese [[Noord-Korea]]. Seoel is, met 'n bevolking van byna 10 miljoen, een van die grootste stede ter wêreld en het 'n oppervlakte van 605,21&nbsp;km². 'Seoul' kom van die Koreaanse woord vir "hoofstad".<ref>{{en}} [http://uk.holidaysguide.yahoo.com/p-travelguide-221948-seoul_history-i Yahoo – 20 Mei 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107185557/http://uk.holidaysguide.yahoo.com/p-travelguide-221948-seoul_history-i |date= 7 Januarie 2007 }}</ref> Seoel was die gasheerstad vir beide die [[Olimpiese Somerspele 1988]] en [[Paralimpiese Somerspele 1988]], asook een van die vergaderplekke van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002]] wat [[Japan]] en Suid-Korea saam aangebied het. [[Lêer:Gyeongbokgung at evening 1X7A8077.jpg|duimnael|links|Nagaansig van die Gyeongbokgung-paleis, die grootste van vyf koninklike residensies in Seoel van waar die Joseon-dinastie Korea tussen 1395 en 1910 geregeer het. Die Koreaanse naam van die paleis, wat vir amptelike onthale gebruik is en deel uitmaak van 'n hele kompleks, beteken "Paleis van stralende geluksaligheid".]] Seoel se ongekende groei van 'n rustige residensiestad met 'n halfmiljoen inwoners voor die begin van die [[Korea-oorlog]] in 1950 tot een van die belangrikste wêreldmetropole weerspieël die geskiedenis van Suid-Korea en sy hard werkende bevolking wat in enkele dekades die transformasie van 'n bitterarm land tot een van die voorste nywerheidslande op aarde bewerkstellig het. Met 'n bevolking van meer as tien miljoen (na wie as Seoeliete verwys word) kwalifiseer Seoel as 'n megastad. Sy metropolitaanse gebied Sudogwon, waar met 25 miljoen inwoners die helfte van Suid-Korea se bevolking saamgetrek is, is die tweede grootste op aarde na dié van Tokio-Jokohama in Japan en sluit die miljoenestede [[Incheon]] en [[Suwon]] asook die provinsie Gyeonggi in.<ref>{{de}} Klaus A. Dietsch: ''Seoul. Mit Incheon, Suwon und Ganghwa-Insel''. Tweede hersiene uitgawe. Berlin: Trescher 2017, bl. 51</ref> Ondanks Seoel se nuwe status as tegnologiese megastad hou sy bewoners, net soos ander Suid-Koreane, daarvan om in die veiligheid van oorgelewerde kulturele en religieuse tradisies gewortel te bly wat vrolike feeste insluit. Dit maak van Seoel 'n stad met aantreklike kontraste soos min op aarde – insluitende een van die mees gesofistikeerde kulinêre tradisies. Net soos moderne tegnologie (met elektroniese verbruikersware wat van [[mikrogolfoond]]e tot [[rekenaar]]s en [[Slimfoon|slimfone]] strek) vind Suid-Koreaanse ontwerpkuns, argitektuur, modes en musiekstyle soos [[K-pop]], waarvan Seoel die bakermat is, ingang tot die westerse hoofstroomkultuur. == Geografie en klimaat == === Ligging === [[Lêer:Seoul, nighttime.jpg|duimnael|links|'n NASA-foto van nagtelike Seoel toon die Hanrivier se W-vormige kronkelloop]] [[Lêer:Yeoido, Seoul from across the Han (15601157792).jpg|duimnael|links|Seoel se finansiële distrik is op Yeouido, 'n groot eiland in die Hanrivier, geleë]] Die stad lê in die noorde van Suid-Korea naby die grens met [[Noord-Korea]]. Die stad word in twee verdeel deur die Hanrivier, 'n historiese seeweg en handelsroete na China wat soos 'n groot "W" deur die stadsgebied kronkel en grootliks bygedra het tot Seoel se ontwikkeling. Die onmiddellike omgewing van die hoofstad weerspieël Suid-Korea se bergagtige karakter (bergreekse beslaan sowat 70 persent van die totale oppervlakte). So is die betreklik plat terrein van Seoel se stadsgebied, wat in die Hanriviervlakte geleë is, omring deur berge wat maklike oriëntasiepunte vorm – afgesien van hulle toeristiese gewildheid as bestemming vir staptoere. Die gemiddelde hoogte in Seoel is 86 meter bo [[seevlak]].<ref name=TfaS>{{en}} {{cite web |url=http://geography.about.com/od/southkorea/a/Ten-Facts-About-Seoul-South-Korea.htm |title=Overview of Seoul – The Capital and Largest City in South Korea |accessdate=26 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224023751/http://geography.about.com/od/southkorea/a/Ten-Facts-About-Seoul-South-Korea.htm |archive-date=24 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Metropolitaanse gebied Sudogwon === Sudogwon ('n benaming wat rofweg vertaal as "Hoofstadgebied") as metropolitaanse gebied met Seoel as middelpunt is 'n suiwer geografiese konsep sonder administratiewe funksie. Oorspronlik het dit net uit Seoel en die aangrensende miljoenestede Incheon en Suwon bestaan. As gevolg van die enorme verstedelikingsproses in die gebied is steeds meer satellietstede, wat deel uitgemaak van die openbare vervoerstelsel, hierby ingesluit. Uiteindelik is die hele provinsie Gyeonggi as deel van die metropolitaanse gebied beskou. Administratief vorm die stede net soos die provinsie selfstandige eenhede. So word Seoel as "Besondere stad" bestuur – 'n titel wat aandui dat die stad aan Suid-Korea se nege provinsies gelykgestel is. Incheon word as 'n metropolitaanse stad bestuur, terwyl Suwon as setel van die provinsiale regering fungeer. === Klimaat === Die klimaat van Seoel word beskou as beide 'n vogtige kontinentale klimaat en 'n subtropies-vogtige klimaat, want die stad lê op die grens van hierdie twee klimaatsones. Somers is gewoonlik warm en vogtig en die winters koud en droog. Die stad kry gemiddeld 28 dae sneeu per jaar. Die gemiddelde minimumtemperatuur in Januarie is -6˚C en die gemiddelde maksimumtemperatuur in Augustus is 29,5˚C.<ref name="TfaS" /> == Geskiedenis == [[Lêer:Lotte World Tower (22074455581).jpg|duimnael|Die middestad van Seoel met die ''Lotte World Tower'' word omring deur grootskaalse residensiële komplekse – die simbole van verstedeliking en binnelandse migrasie van landelike bevolkings]] [[Lêer:Map Seoul districts de.png|duimnael|links|Distrikte van Seoel]] Nedersetting in die gebied dateer uit prehistoriese tye, toe klein Neolitiese gemeenskappe ongeveer 20&nbsp;000 jaar gelede langs die Hanrivier gewoon het. Die stad Wiryeseong, gestig as die hoofstad van Paekche (ook gespel Baekje), een van Suid-Korea se ''Drie Koninkryke'', was geleë presies waar Seoel vandag staan. Daar is oorblyfsels van die oorspronklike stadsmure in die suidooste van die sentrale Seoeldistrikte.<ref name=worldguides>{{en}} {{cite web |url=http://www.world-guides.com/asia/south-korea/seoul/seoul_history.html |title=Seoul History Facts and Timeline |accessdate=26 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111205/http://www.world-guides.com/asia/south-korea/seoul/seoul_history.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die geskiedenis van Seoel as 'n nedersetting het waarskynlik in 18 vC begin, toe dit die hoofstad van die Baekjekoninkryk geword het. Daarna was dit die hoofstad onder verskeie heersers, en het verskeie name onder die verskeie heersers gehad.<ref name=koreaorbit>{{en}} {{cite web |url=http://www.koreaorbit.com/korea-travel/seoul-south-korea/history.html |title=Seoul History |accessdate=26 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125034744/http://www.koreaorbit.com/korea-travel/seoul-south-korea/history.html |archive-date=25 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Seoel was die suidelike hoofstad van die Koryo-dinastie na die val van Silla in die 10de eeu, en talle paleise, [[Boeddhisme|Boeddhistetempels]] en administratiewe geboue is in daardie tyd opgerig. Seoul het gegroei tot 'n ware stad, met 100 000 inwoners, nadat dit in [[1392]] weer die hoofstad geword het onder die Joseon-dinastie. Seoel is tot [[1910]] regeer deur die feodale stelsel van konings, aristokrate, kleinboere, slawe en uitgeworpenes. In 1910 het die [[Japan]]nese Korea ingeval, en vir 35 jaar was Seoel onder Japannese koloniale bewind. Korea is in [[1948]] vrygestel van Japannese heerskappy, en Seoel het in [[1953]] weer die hoofstad geword.<ref name="koreaorbit" /> Die Suid-Koreaanse regering is besig om die hoofstad te verskuif na [[Sejong]] wat in 2030 klaar gebou sal wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3554296.stm |title=S Korea chooses new capital site |publisher=[[BBC]] |date=11 Augustus 2004 |accessdate=13 Junie 2022}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:The Closing Hour (133264599).jpeg|duimnael|Spitsuur in Seoel]] [[Lêer:Trolley replica bus in Seoul.jpg|duimnael|Seoel het lankal 'n toeristebestemming uit eie reg geword. Replika-trolliebusse is gewild vir rondritte]] [[Lêer:Bukchon Hanok Village.jpg|duimnael|Die groot bevolkingskonsentrasie laat min keuses toe wat behuising betref – die meeste Seoeliete word in woonsteltorings gehuisves. Maar ook in 'n vertikale stad soos Seoel is die tradisionele leefstyl in sogenaamde ''hanok'' of eenverdieping-houthuise met tuine in 'n binnehof op plekke bewaar, soos in Bukchon Hanok]] [[Lêer:House in Bukchon, Seoul (16143181).jpg|duimnael|Hanok-binnehof met tuin en poel, Bukchon Hanok]] [[Lêer:Seoul, Gangnam District, COEX Mall, Starfield Library.jpg|duimnael|Boeke in die Starfield-biblioteek, COEX-winkelsentrum, Gangnam, Seoel]] [[Lêer:180211 더유닛 유닛G (7).jpg|duimnael|Jongmense dans wêreldwyd op die ritmes van Seoel se K-pop en Korean Wave-musiek]] Seoel het 'n moderne en doeltreffende openbare vervoerstelsel van [[bus]]se en [[moltrein]]e. Die moltrein-netwerk bestaan uit 9 lyne. Inligting by die stasies word in Koreaans en Engels vertoon.<ref name=visitseoul>{{en}} {{cite web |url=http://www.visitseoul.net/en/information/getting-around-seoul/seoul-subway.jhtml |title=Getting around Seoul |accessdate=26 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007095805/http://www.visitseoul.net/en/information/getting-around-seoul/seoul-subway.jhtml |archive-date= 7 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Incheon Internasionale Lughawe]] ([[IATA]]: ''ICN'', [[ICAO]]: ''RKSI''), die grootste lughawe in Suid-Korea, is 48&nbsp;km wes van Seoel geleë, en is die primêre lughawe in Seoel. Dié lughawe word sedert 2001 bedryf toe dit die ouer Gimpo Internasionale Lughawe vervang het. Gimpo-lughawe bedien nou meestal binnelandse bestemmings en pendelvlugte na alternatiewe lughawens in [[China]], [[Japan]] en [[Taiwan]].<ref name=seoul-airport>{{en}} {{cite web |url=http://seoul-airport.com/ |title=Seoul International Airport |accessdate=26 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426210842/https://www.seoul-airport.com/ |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Seoul|Seoel}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{ko}} [https://www.seoul.go.kr/ Amptelike webwerf] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Seoul|title=Seoul|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Julie 2025}} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Seoul|Seoel}} * {{en}} [https://www.nationalgeographic.com/travel/destinations/asia/south-korea/best-trips-2017-seoul-south-korea/ ''National Geographic: Seoul: The Cutting-Edge of Cool in South Korea''] ; Media ---- * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=ALeKNQkGp6Y ''National Geographic/YouTube – Timelapse: South Korea’s Stunning Seoul | Short Film Showcase''] {{Hoofstede in Asië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Seoel| ]] c7ntby5u691xps5zsg9wp9huougar3b Sirkus 0 33473 3372511 3370571 2026-11-14T18:40:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372511 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DUO PISAREVI aus Russland Schwungtrapetz.JPG|duimnael|links|Russiese akrobate.]] [[Lêer:CircusTent02.jpg|duimnael|regs|300px|'n Groot sirkustent.]] [[Lêer:Jugglers Circus Amok by David Shankbone.jpg|duimnael|regs|300px|Narre tydens 'n optrede.]] 'n '''Sirkus''' is 'n reisende geselskap van [[nar]]re, towenaars, akrobate, dieretemmers, opgeleide [[dier]]e, ensovoorts. Tydens die vertoning word mense vermaak met toertjies wat deur [[musiek]] begelei word. Die vertoning word gewoonlik in 'n groot ovaal [[tent]] aangebied met opgestapelde sitplekke langs die kante en die arena in die middel. Die moderne sirkus het in die laat 18de eeu in Engeland ontstaan, toe Philip Astley sy rykunsvertonings met akrobate, koorddansers en 'n nar aangevul het. Sedert die 1970's het die nuwe sirkus daarnaas ontwikkel, wat selde diere gebruik en sirkuskuns met teater verbind. == Geskiedenis == Die woord sirkus is van die Latynse woord ''circus'' afgelei, wat "sirkel" of "kring" beteken.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcircus circus], Charlton T. Lewis, Charles Short, ''A Latin Dictionary'', op Perseus</ref> Die Latynse woord is self aan die [[Grieks]]e ''kirkos'' (κίρκος) ontleen, 'n variant van ''krikos'' (κρίκος), "sirkel, ring".<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dkri%2Fkos krikos], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', op Perseus</ref> Volgens die vroeë Christelike skrywer [[Tertullianus]] het heidene geglo dat die godin Circe die eerste sirkusse ter ere van haar vader, die songod [[Helios]], aangebied het.<ref>{{Cite book |last=Tertullian |first=Septimus Florens |title=De spectaculis |type=Latin text with English translation |translator=Terrot Reaveley Glover |year=1931 |publisher=Loeb Classical Library |location=Cambridge, Massachusetts}}</ref> Die Romeinse sirkus was 'n arena sonder dak<ref name="nickell">{{Cite book |last=Nickell |first=Joe |title=Secrets of the sideshows |date=2005 |publisher=University Press of Kentucky |isbn=0-8131-7179-2 |location=Lexington, Ky. |oclc=65377460}}</ref>{{rp|2}} waar daar byvoorbeeld strydwarenne, ruitervertonings, nagespeelde veldslae en gevegte tussen [[gladiator]]e (swaardvegters) en wilde diere gehou en afgerigte diere vertoon is. Dit het gewoonlik met die dood van minstens een van die deelnemers geëindig. Die geboue was nie rond nie, maar reghoekig met halfronde ente, en vir nagespeelde seeslae is die arena onder water gesit. Die onderste sitplekke was vir mense van stand bespreek, en die sirkus was die enigste openbare skouspel waar mans en vroue nie van mekaar geskei is nie.<ref name="EB1911">{{Cite book |title=Encyclopædia Britannica |chapter=Circus |edition=11de |year=1911 |volume=6 |pages=390-391}}</ref>{{rp|390}} Die sirkushistorikus George Speaight het gewaarsku dat dit 'n fout is om die Romeinse arenas, of die vermaak wat daar aangebied is, met die moderne sirkus gelyk te stel.<ref name="Speaight">{{Cite book |last=Speaight |first=George |title=A History of the Circus |year=1980 |publisher=Tantivy Press |location=London |isbn=0-4980-2470-9}}</ref>{{rp|11}} Ander volg tog 'n ononderbroke lyn van die Romeinse sirkus deur die [[Hippodroom van Konstantinopel]], wat tot in die 13de eeu gebruik is, en die narre, minstrele en troebadoers van die Middeleeue en die Renaissance tot by Astley in die laat 18de eeu.<ref>{{Cite book |last1=Croft-Cooke |first1=Rupert |last2=Cotes |first2=Peter |title=Circus: A World History |year=1976 |publisher=Paul Elek |location=London |isbn=978-0-236-40051-5 |page=27}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dagron |first=Gilbert |title=L' Hippodrome de Constantinople: Jeux, Peuple et Politique |year=2011 |publisher=Éditions Gallimard |location=Paris |isbn=978-2-07-013378-9}}</ref> Die bekendste Romeinse sirkus was die Circus Maximus, in die vallei tussen die Palatynse en die Aventynse heuwel.<ref name="EB1911" />{{rp|390}} Dit is in die [[Romeinse monargie|koningstyd]] gebou<ref>Livius, ''Ab Urbe condita libri'', 1.35.</ref> en het reeds in die [[4de eeu v.C.|4e eeu v.C.]] bestaan. Aanvanklik was dit heeltemal van hout; ná verskeie herbouings was die laaste weergawe van klip, 400&nbsp;m lank en 90&nbsp;m breed, en kon dit 250&nbsp;000 toeskouers huisves.<ref>{{Cite web |url=http://www.novaroma.org/ludi/html/history.html |title=History of the Ludi |publisher=Novaroma.org |access-date=20 April 2012}}</ref> Ander belangrike sirkusse was die Circus Flaminius en die sirkus van [[Nero]],<ref name="EB1911" />{{rp|390}} asook die sirkus van Maxentius aan die Via Appia in [[Rome]], wat in die 4e eeu n.C. gebou is, en waarvan die oorblyfsels vandag nog te sien is. Dié oorblyfsels het argeoloë gehelp om die Romeinse sirkus te rekonstrueer. Hierdie vorm van georganiseerde vermaak het mettertyd die naam van die plek waar dit gehou is, oorgeneem, en daarom dui sirkus vandag nie op die plek waar die vermaak aangebied word nie, maar op die vermaak self en die geselskap of groep wat dit verskaf. Met die opkoms van die Christelike Kerk en die verval van die [[Romeinse Ryk]] het die soort sirkus in onguns geraak en is gladiatorgevegte en strydwarenne mettertyd verbied. Die laaste Romeinse sirkus is in 549 in Rome gehou. In die Middeleeue was daar geen georganiseerde sirkus nie, maar wel groepies akrobate, jongleurs (minnesangers of musikante), koorddansers en dieretemmers wat van dorp tot dorp geswerf en by kermisse soos die Bartholomew Fair in [[Londen]] opgetree het.<ref name="nickell" />{{rp|4-6}} In die [[18de eeu|18e eeu]] was [[Europa]] byna altyd in 'n staat van oorlog en perdedressuur of perdeafrigting is tot 'n fyn kuns ontwikkel. 'n Ruiter se lewe het dikwels in 'n veldslag afgehang van hoe goed sy perd afgerig was. Oud-soldate het dikwels hul brood verdien deur rykunsdemonstrasies te lewer. Een so 'n oud-soldaat, Philip Astley ([[1742]]-[[1814]]), was die vader van die moderne sirkus.<ref>{{Cite journal |last=Coxe |first=Antony D. Hippisley |date=1956 |title=The History of the Circus |journal=Journal of the Royal Society of Arts |volume=104 |issue=4975 |pages=414-417 |jstor=41364918 |issn=0035-9114}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philip Astley |url=https://www.circopedia.org/Philip_Astley |access-date=15 Mei 2023 |website=Circopedia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Dengler |first=Dorothy |date=1949 |title=Dan Rice, the Circus Clown: As Rochester Knew Him |journal=New York History |volume=30 |issue=3 |pages=316-327 |jstor=23149965 |issn=0146-437X}}</ref> Hy is in Newcastle-under-Lyme in Engeland gebore, het as offisier in die kavallerie gedien en het op 4 April [[1768]] in Lambeth, Londen, sy eerste amfiteater vir rykunsvertonings geopen, wat baie gewild was.<ref>Marius Kwint, "Astley, Philip (1742-1814)", ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, 2004; aanlyn uitgawe, Januarie 2008 [http://www.oxforddnb.com/view/article/821, besoek op 7 Januarie 2014]</ref><ref name="Speaight" /> Astley het nie die kunsrydery uitgevind nie, en hy was ook nie die eerste wat akrobate en narre aan die Engelse publiek voorgestel het nie, maar hy was die eerste wat al hierdie kunste in een vertoning saamgebring het.<ref name="BBC">[https://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/2929565.stm "The circus comes to the Circus"]. BBC News. Besoek op 13 Desember 2014.</ref> Anders as sy mededingers het hy in 'n sirkel eerder as in 'n reguit lyn gery.<ref>Joe Nickell (2005). "Secrets of the sideshows". p. 8. University Press of Kentucky, 2005</ref> Hy het die speelruimte 'n sirkel en die gebou 'n amfiteater genoem; albei sou later as 'n sirkus bekend staan.<ref>{{Cite book |last=Stoddart |first=Helen |title=Rings of Desire: Circus History and Representation |year=2000 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=978-0-7190-5234-7 |pages=13-15}}</ref> In 1770 het hy rondreisende akrobate, koorddansers, jongleurs en 'n nar begin huur om die pouses tussen sy rykunsnommers te vul,<ref name="BBC" /> en in [[1779]] het Astley sy eerste teater spesiaal vir sirkusvoorstellings geopen. Astley se kryt, met 'n deursnee van 13&nbsp;m, het die standaardgrootte geword wat sirkusse sedertdien gebruik.<ref name="BBC" /> Astley se nuwe vorm van vermaaklikheid was so gewild dat hy genooi is om voor die Franse koning op te tree. Dit het in [[1782]] tot die bou van die eerste permanente sirkusgebou in [[Parys]] en in Frankryk, die Amphithéâtre Astley, gelei, waarna nog 18 permanente sirkusse in stede regoor Europa gevolg het.<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/39827/Philip-Astley Philip Astley (British circus manager)], ''Encyclopædia Britannica''.</ref><ref>Leathers, Victor L. (1959). ''British Entertainers in France'', University of Toronto Press, 1959, p. 29.</ref> In dieselfde jaar, op 4 November 1782, het Charles Dibdin, wat die woord "sirkus" vir dié soort vermaak geskep het,<ref>[http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/the-first-circus/ "The First Circus"; Victoria and Albert Museum]</ref> saam met die ruiter Charles Hughes die Royal Circus in Londen geopen.<ref>[http://www.peopleplayuk.org.uk/guided_tours/circus_tour/the_first_circus/default.php ''Mr Philip Astley's Introduction to The First Circus in England''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081108114017/http://www.peopleplayuk.org.uk/guided_tours/circus_tour/the_first_circus/default.php |date=8 November 2008}}. PeoplePlay UK. Besoek op 18 Maart 2007.</ref> Tydens die [[Franse Rewolusie|Franse Revolusie]] het Astley sy Paryse sirkus aan sy Italiaanse vennoot, [[Antonio Franconi]] ([[1738]]-[[1836]]), verhuur,<ref>Banham, Martin (1995). ''The Cambridge Guide to Theatre'', Cambridge University Press, 1995, p. 216.</ref> en in [[1793]] is die Amphithéâtre Astley se naam na die Amphithéâtre Franconi verander. Die Engelsman John Bill Ricketts, wat sy loopbaan by Hughes se Royal Circus begin het, het die moderne sirkus na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gebring. Die eerste sirkusgebou in die land is op 3 April 1793 in [[Philadelphia]] geopen, waar Ricketts die eerste volledige sirkusvertoning in Amerika aangebied het;<ref>{{Cite web |url=http://explorepahistory.com/hmarker.php?markerId=815 |title=Historical Markers |publisher=Explore PA History |access-date=20 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208145537/http://explorepahistory.com/hmarker.php?markerId=1-A-1DB |archive-date= 8 Desember 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.circusinamerica.org/public/people/public_show/67 |title=Person: Ricketts, John Bill |work=The Circus in America, 1793-1940 |access-date=20 April 2012 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503230859/http://www.circusinamerica.org/public/people/public_show/67 |archive-date=3 Mei 2012}}</ref> [[George Washington]] het later daardie seisoen 'n vertoning bygewoon.<ref>{{Cite web |url=http://www.phmc.state.pa.us/bah/DOH/markerresults.asp?secid=31&namesearch=Ricketts%27+Circus&Submit=Search+by+Marker+Title |title=PHMC: Historical Markers Program: Ricketts' Circus |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219024702/http://www.phmc.state.pa.us/bah/DOH/markerresults.asp?secid=31&namesearch=Ricketts%27+Circus&Submit=Search+by+Marker+Title |archive-date=19 Desember 2007}}</ref> Victor Pépin, 'n gebore New Yorker, was die eerste Amerikaner wat 'n groot sirkus in die VSA bedryf het.<ref>{{Cite web |url=http://www.circusinamerica.org/public/timelines?date1=1801&date2=1824 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070325081303/http://www.circusinamerica.org/public/timelines?date1=1801&date2=1824 |archive-date=25 Maart 2007 |title=Circus in America TimeLine: 1801-1824 |publisher=The Circus in America, 1793-1940 |url-status=usurped |access-date=20 April 2012}}</ref><ref name="circusinamerica">{{Cite web |url=http://www.circusinamerica.org/public/welcome |archive-url=https://web.archive.org/web/20060501081904/http://www.circusinamerica.org/public/welcome |archive-date=1 Mei 2006 |title=Introduction |publisher=The Circus in America, 1793-1940 |url-status=usurped |access-date=20 April 2012}}</ref> 'n Ander soort sirkus, die hippodrome of perdedrama, was in die eerste helfte van die [[19de eeu|19e eeu]] in [[Engeland]] en [[Frankryk]] baie gewild. Een van die gewildste hippodrome was Mazeppa, wat gegrond was op 'n gedig van lord Byron. In Engeland is Astley deur Andrew Ducrow opgevolg, wie se ruiterkunste die tradisies van die sirkus help vestig het; Hengler en Sanger het dié tradisies in hul beroemde vertonings voortgesit. Sirkusgeboue is oral in Engeland en [[Europa]] opgerig, soos die London Hippodrome, 'n kombinasie van sirkus, diereversameling en variëteitsteater waar leeus en olifante in die kryt verskyn het en vloede, aardbewings en vulkaanuitbarstings met groot realisme nageboots is.<ref name="EB1911" />{{rp|391}} Daar was ook talle klein geselskappe wat op die platteland van dorp tot dorp gereis het. Die koms van gasbeligting en die ontwikkeling van die sirkustent het sirkusvertonings in die aande ook moontlik gemaak. Die eerste sirkusvertoning onder 'n seiltent is in 1826 gehou.<ref>{{Cite book |title=Guinness World Records 2014 |last=Glenday |first=Craig |year=2013 |publisher=Guinness World Records Limited |isbn=978-1-908843-15-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_r3e7}}</ref> Hierna was groot sirkusgeselskappe nie meer aan 'n bepaalde gebou gebonde nie en kon hulle ook op reis gaan. In 1838 het die ruiter Thomas Taplin Cooke 'n sirkustent uit die VSA na Engeland teruggebring,<ref>{{Cite book |author=William L. Slout |title=Olympians of the Sawdust Circle: A Biographical Dictionary of the Nineteenth Century American Circus |url=https://books.google.com/books?id=1LLFwLNPtyMC&pg=PA60 |access-date=9 Junie 2013 |year=1998 |publisher=Wildside Press LLC |isbn=978-0-8095-1310-9 |page=60}}</ref> en rondreisende sirkusse wat vinnig opgeslaan kon word, het in Brittanje gewild geword. Pablo Fanque, die enigste swart sirkuseienaar in Brittanje, het een van die bekendste rondreisende sirkusse van Victoriaanse Engeland bedryf.<ref>{{Cite web |first=J. |last=Griffin |url=http://www.circushistory.org/Frost/Frost5.htm |title=Frost, Thomas (1881), "Circus Life and Circus Celebrities." London: Chatto and Windus |publisher=Circushistory.org |access-date=9 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214000447/http://circushistory.org/Frost/Frost5.htm |archive-date=14 Desember 2010}}</ref> In [[Leeds]] het 'n tydelike gebou wat hy van 'n vertrekkende sirkus oorgeneem het, ineengestort; baie mense is lig beseer en Fanque se vrou is dood.<ref>''Leeds Intelligencer'', 4 Maart 1854, p. 5, kol. 3.</ref><ref>{{Cite web |author=Victoria and Albert Museum |url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/v/victorian-circus/ |title=Victorian Circus |publisher=V&A |date=7 Maart 2011 |access-date=19 Junie 2011}}</ref> Die laat 19e en vroeë [[20ste eeu|20e eeu]] was die era van die sirkusreuse, toe rondreisende sirkusse oral groot belangstelling gewek het wanneer hulle 'n stad binnegekom het.<ref name="Bolton">{{Cite news |title=What a treat that was - the days when the circus came to Bolton |url=https://www.theboltonnews.co.uk/news/18085576.great-pictures-circus-came-bolton/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221092701/https://www.theboltonnews.co.uk/news/18085576.great-pictures-circus-came-bolton/ |archive-date=21 Desember 2019 |access-date=15 Mei 2025 |work=The Bolton News |date=7 Desember 2019 |language=en}}</ref> So is Barnum en Bailey se sirkus as "the greatest show on earth" beskryf. Dit is deur [[Phineas Taylor Barnum]] ([[1810]]-[[1891]]) gestig en het onder meer 'n groot verskeidenheid wilde diere en 'n groot groep mense met liggaamsabnormaliteite ingesluit. Teen die 1830's het rondreisende sirkusse ook randvertonings (''sideshows'') begin saamneem.<ref name="nickell" />{{rp|9}} Ná 'n samesmelting met James Anthony Bailey en James L. Hutchinson se sirkus in 1881<ref>{{Cite web |date=17 Mei 2017 |title=A History Of Ringling Bros. Circus, Soon To Close Forever - CBS Baltimore |url=https://www.cbsnews.com/baltimore/news/a-history-of-ringling-bros-circus-soon-to-close-forever/ |access-date=15 Mei 2025 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref> en Barnum se dood het die sirkus van 1897 tot 1902 deur Europa getoer. Sy omvang, sy toertegnieke (onder meer die tent en die sirkustrein) en die kombinasie van sirkusnommers, dieretuin en randvertoning het ander sirkuseienaars beïndruk, en Europese sirkusse het die formaat teen die begin van die 20ste eeu oorgeneem.<ref name="JD">{{Cite web |date=16 Augustus 2022 |title=Let's Go to The Circus! |url=https://www.jdsauctions.com/08/lets-go-to-the-circus/ |access-date=15 Mei 2025 |website=JD's Realty & Auction |language=en-US}}</ref> Onder Amerikaanse invloed het die karakter van die sirkus sterk verander.<ref>{{Cite web |date=9 November 2016 |title=History of the Circus {{!}} International Circus Hall of Fame |url=https://circushalloffame.com/history-of-the-circus/ |access-date=15 Mei 2025 |language=en-US}}</ref> In arenas wat te groot was om spraak maklik te hoor, het die nar se tradisionele komiese dialoog minder belangrik geword, en die ou ruiterkunste is deur groter akrobatiese vertonings van vaardigheid, krag en waagmoed verdring, waarvoor groot getalle kunstenaars en dikwels ingewikkelde en kosbare toerusting nodig was.<ref name="EB1911" />{{rp|391}} Barnum se sirkus is in [[1919]] oorgeneem deur sy grootste mededingers, die Ringling-broers, en daarna was die sirkus bekend as die Ringling Brothers and Barnum and Bailey Circus. Europese sirkusse het in die tyd tussen die 2 wêreldoorloë groot geldelike probleme begin ondervind en baie van hulle het bankrot gespeel. Mense se idee van vermaak het ook met die koms van [[televisie]] begin verander, en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] was sirkusse nie meer so gewild nie.<ref name="JD" /> Nog 'n faktor wat die moderne sirkus nadelig geraak het, was die opkoms van 'n beweging wat die voorkoming van wreedheid teenoor diere ten doel gehad het; veral sedert die 1960's kry sirkusse toenemend kritiek van diereregte-aktiviste.<ref name="Bolton" /> Dit het baie mense met nuwe oë na die afrigting van wilde diere vir sirkusvertonings laat kyk. Hulle het gemeen dat dit wreed en vernederend vir die diere was om vir sirkustoertjies afgerig te word. === Nuwe sirkus === [[Lêer:Dralion-Vienna.jpg|duimnael|regs|Cirque du Soleil se ''Dralion'' in Wene, 2004.]] Sedert die laat 1970's het die sirkus 'n herlewing beleef toe groepe in [[Australië]], [[Kanada]], Frankryk,<ref>« Historique de la célèbre crise », Jean-Pierre Thiollet, ''École ouverte'', n°85, Februarie 1982, http://doc.cnac.fr/ListRecord.htm?list=link&xRecord=19102592157919207749</ref> die weskus van die VSA en die Verenigde Koninkryk met nuwe vorme geëksperimenteer het. Hierdie nuwe sirkus (''cirque nouveau'') verbind tradisionele sirkuskunste met teatertegnieke om 'n storie of tema oor te dra, gebruik dikwels musiek wat spesiaal vir die produksie gekomponeer word, en toon selde diere. Tot die vroeë voorbeelde behoort Circus Oz, wat in 1977 in Australië uit twee ouer groepe gevorm is.<ref>{{Cite book |last1=St Leon |first1=Mark |title=Circus! The Australian Story |date=2011 |publisher=Melbourne Book |isbn=978-1-877096-50-1 |pages=239-248}}</ref> Onder die latere geselskappe tel die Wes-Afrikaanse Circus Baobab (laat 1990's)<ref>{{Cite web |url=http://www.circusbaobab.org/ |title=Circus Baobab |publisher=Circus Baobab |access-date=20 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331202652/https://www.circusbaobab.org/ |archive-date=31 Maart 2025 |url-status=dead}}</ref> en Les 7 doigts de la main uit [[Montreal]] (2002).<ref>{{Cite web |url=http://www.les7doigtsdelamain.com/ |title=The 7 Fingers |publisher=Les7doigtsdelamain.com |access-date=20 April 2012}}</ref> Cirque du Soleil, wat in 1984 in [[Quebec]] gestig is, is een van die kommersieel suksesvolste geselskappe: in 2009 was sy geskatte jaarlikse inkomste meer as US$810&nbsp;miljoen,<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/04/29/theater/29circ.html?_r=3&pagewanted=2&hp |title=Run Away to the Circus? No need. It's Staying Here |last=Collins |first=Glenn |work=The New York Times |date=28 April 2009 |access-date=30 September 2009}}</ref> en byna 90&nbsp;miljoen toeskouers in meer as 200 stede op vyf kontinente het sy produksies gesien.<ref>{{Cite web |url=http://www.cirquedusoleil.com/en/about/intro/intro.asp |title=About Cirque du Soleil |publisher=Cirque du Soleil |access-date=30 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925120348/http://www.cirquedusoleil.com/en/about/intro/intro.asp |archive-date=25 September 2009}}</ref> == Samestelling == Aanvanklik is eksotiese diere net in 'n diereversameling (menagerie) uitgestal, wat reeds in die vroeë 18de eeu in Noord-Amerika 'n gewilde vermaak was.<ref>{{Cite web |url=http://www.history-magazine.com/kk/circuses.html |title=The history of circus in the US, ''HistoryMagazine'' |publisher=History-magazine.com |access-date=20 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414221351/http://www.history-magazine.com/kk/circuses.html |archive-date=14 April 2012}}</ref> Sirkusperde was daarna lank die vernaamste en enigste dierevertoning in die sirkus. Daar is 2 soorte dressuur: die haute école of hoërskool, wat uit die fyn ruiterykuns stam, en die Liberty- of vrye perde, wat of met net 'n akrobaatruiter, of sonder teuels hul passies uitvoer. Hansworse dra gewoonlik verspotte klere en het groot, rooi gegrimeerde neuse en monde. Hansworse val oor hul eie voete, oor mekaar en dikwels oor die ernstige artieste en verbreek die spanning van 'n waagtoertjie deur die gehoor te laat lag. Die hanswors is dikwels 'n [[dwerg]]. Dit is 'n rol wat 'n fyn mensekennis verg omdat so 'n kunstenaar moet weet presies op watter oomblik hy sy gehoor in die regte stemming het. Akrobate vermaak die gehoor deur verstommende toertjies uit te voer. Sommige is talentvolle gimnaste, ander is koorddansers wat die gehoor telkens na hul asems laat snak, en ander lewer weer vertonings om hul liggaamskrag ten toon te stel. Tot die algemeenste nommers behoort akrobatiek, [[gimnastiek]] (onder meer tuimeling en trampolien), lugkunste soos trapeze en lugsy, kontorsie, stelteloop en jongleerkuns. Balanskunste soos bordjiedraai, koorddans, slaplyn en die eenwiel word saam as ekwilibristiek gegroepeer.<ref>{{Cite web |last=Malcolm |date=19 Maart 2025 |title=What Is A Circus? Definition, History, Acts, & Facts |url=https://gandeyscircus.com/news/what-is-a-circus/ |access-date=24 September 2026 |website=Gandeys Circus |language=en-GB}}</ref> Baie sirkustoertjies is eintlik net oëverblindery. So berus koorddansers se oënskynlik lewensgevaarlike vertonings op die beginsel dat iets of iemand wat op 'n smal oppervlakte soos 'n koord balanseer, stabieler is wanneer 'n voorwerp (byvoorbeeld 'n ander akrobaat of 'n swaai) daaraan hang. Die afrigting van wilde diere vir sirkustoertjies is ook tot 'n fyn kuns ontwikkel. Die gewildste diere is waarskynlik die groot katte, soos leeus en tiers, en ook olifante, wat geleer word om te dans en om op hul afrigter te klim sonder om hom te beseer. Hulle laat selfs toe dat 'n jong kind hulle beheer. Isaac Van Amburgh, wat in 1833 'n hok met verskeie groot katte binnegegaan het, word algemeen as die eerste dieretemmer in die Amerikaanse sirkus beskou.<ref name="circusinamerica" /> Beroemde dieretemmers soos [[Julius Seeth]] en Willy Hagenbeck het volgehou dat die geheim van dieredressuur in baie geduld en liefde lê, omdat 'n bang of ongelukkige dier nooit betroubaar is nie. Die Internasionale Sirkusfees van [[Monte Carlo]], wat sedert 1974 in [[Monaco]] gehou word, was die eerste van talle internasionale toekennings vir sirkuskunstenaars.<ref>{{Cite web |url=http://www.montecarlofestival.mc/ |title=International Circus Festival of Monte-Carlo |publisher=Montecarlofestival.mc |date=15 April 2012 |access-date=20 April 2012}}</ref> == Sirkusse in Suid-Afrika == Die sirkus het reeds besonder vroeg die see oorgesteek en ook sy verskyning in [[Suid-Afrika]] kom maak. Daar kan in die Kaapse [[koerant]]<nowiki/>e van November-Desember [[1847]] gelees word van 'n [[Italiaanse]] Sirkus wat die Kapenaars destyds aan die praat gehad het - nog voor die einde van die [[Groot Trek]], in 'n tyd toe die [[Kaapstad|Kaap]] nog allesbehalwe 'n groot stad was. Volgens 'n advertensie in [[De Zuid-Afrikaan]] is die vertonings gehou op die "werf" van Thomas Sutherland in Buitenkantstraat en het dit om vyfuur die namiddag begin. Van kunsmatige beligting was daar natuurlik nog geen sprake nie en die vertonings moes dus voor donkeraand verby wees. Perdetoertjies het 'n belangrike plek op die program ingeneem en die [[Hollands]]e koerante praat dan ook van die " Italiaanse renperk", die ingeslote ruimte met perde en ruiters. Chinese gimnaste, koordlopers en -dansers en harlekyne was ook op die program. Getemde diere was daar nog nie. In Oktober [[1850]] is "Gymnastieken te paard" in [[Kaapstad]] aangebied. Hierdie vertonings, wat onder beskerming van die goewerneurspaar, sir Harry en lady Smith, gehou is, het bestaan uit historiese en ander voorstellings te perd. Vele ander het gevolg. Moderne sirkusse wat nog dikwels gesien kan word is onder andere: * [http://www.boswell.co.za/ Die Brian Boswell Sirkus] * [http://www.circus.co.za/ Die Boswell Wilkie Sirkus] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409664}}, volume 25, bl. 123 - 125 * KENNIS,  vol 13, 1980, bl. 2558-2559, {{ISBN|0 7981 0835 5}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Vermaak]] 5iiy7rbpni3qqh1pvfnrp768v56ndvd Vlag van Duitsland 0 45313 3372676 3292653 2026-11-15T09:45:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372676 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Duitsland | Artikel = | Beeld = Flag of Germany.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{de}} ''Bundesflagge und Handelsflagge'' | Ander_byname = | Gebruik = 110100 | Simbool = {{FIAV|normal}} | Verhouding = 3:5 | Goedgekeur_op = 23 Mei 1949 | Ontwerp = ’n Horisontale driekleur in swart, rooi en goud | Ontwerper = | Beeld2 = Flag of Germany (state).svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = {{de}} ''Bundesdienstflagge und Dienstflagge der Landstreitkräfte der Bundeswehr'' | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 011010 | Simbool2 = {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] | Verhouding2 = 3:5 | Goedgekeur_op2= 7 Junie 1950 | Ontwerp2 = | Ontwerper2 = | Beeld3 = Naval ensign of Germany.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = {{de}} ''Dienstflagge der Seestreitkräfte der Bundeswehr'' | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000001 | Simbool3 = {{FIAV|normal}} [[Lêer:FIAV mirror.svg]] | Verhouding3 = 3:5 | Goedgekeur_op3= 9 Mei 1956 | Ontwerp3 = | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale [[vlag]] van [[Duitsland]]''' ([[Duits]]: ''Flagge Deutschlands'') bestaan uit drie ewe groot horisontale bane in die nasionale kleure [[swart]], [[rooi]] en [[goud]] (Duits: ''Schwarz-Rot-Gold'').<ref name="Grondwet">{{de}} {{cite web |url=http://www.gesetze-im-internet.de/bundesrecht/flaggano_1996/gesamt.pdf |title=Anordnung über die deutschen Flaggen |format=pdf |date=13 November 1996 |accessdate=16 Desember 2018 |quote=Die Bundesflagge besteht aus drei gleich breiten Querstreifen, oben schwarz, in der Mitte rot, unten goldfarben |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924050535/http://www.gesetze-im-internet.de/bundesrecht/flaggano_1996/gesamt.pdf |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=http://bundesrecht.juris.de/gg/art_22.html |title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland – Art 22 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605055505/http://bundesrecht.juris.de/gg/art_22.html |archive-date=5 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vlag is in 1919 tydens die kortstondige [[Republiek van Weimar]] vir die eerste keer goedgekeur en is tot 1933 in gebruik. [[Lêer:Image Germania (painting).jpg|duimnael|links|''Germania'', nasionale personifikasie van [[Duitsland]] en die [[Duitsers]] – skildery deur Philipp Veit in 1848 vir die Frankfurtse Parlement van 1848/1849]] Duitsland se twee kompeterende tradisies van nasionale kleure, swart-rooi-goud en swart-wit-rooi, speel ’n belangrike rol in die Duitse geskiedenis. Die swart-rooi-goud-driekleur het sy eerste verskyning êrens in ’n van [[Duitsers]] bevolkte soewereine staat in 1778 gehad en tydens die rewolusies van 1848 ’n wyer bekendheid verwerf. Reeds voor dié rewolusie het die Bundestag die kleure op 9 Maart 1848 goedgekeur. Die Frankfurtse Parlement van 1848/1849 het in Desember met ’n keiserlike wet gevolg. Die vlag was so algemeen dat dit nie eens in die [[grondwet]] van Maart 1849 genoem is nie. Na sy restourasie van 1850/1851 het die Bundestag tot in 1863 geen verdere gebruik van die vlag gemaak nie. Die Noord-Duitse Bond het in sy [[grondwet]] die kleure swart-wit-rooi goedgekeur. Met die vorming van die kortstondige Republiek van Weimar ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] is die driekleur as nasionale vlag van Duitsland goedgekeur. 16 jaar later, ná die [[Tweede Wêreldoorlog]], is die driekleur in 1949 weer as driekleur van die twee state van [[Wes-Duitsland|Wes-]] en [[Duitse Demokratiese Republiek|Oos-Duitsland]] goedgekeur. Tot en met die byvoeging van die Oos-Duitse wapen in 1959 was die twee vlae identies. Sedert die Duitse hereniging op 3 Oktober 1990 dien die swart-rooi-goud-driekleur as vlag van die herenigde Federale Republiek Duitsland (of Bondsrepubliek Duitsland). Ná die Oostenryks-Pruisiese Oorlog van 1866 keur die Pruisies gedomineerde Noord-Duitse Bond ’n driekleur van swart-wit-rooi as sy vlag goed. Hierdie vlag word later die vlag van die [[Duitse Keiserryk]], nadat dit tydens die [[Unifikasie van Duitsland]] onder leierskap van die [[Pruise|Pruisiese]] koning, wat toe die Duitse Keiser sou word, verenig is. Dié vlag was tot die einde van die Eerste Wêreldoorlog in 1918 in gebruik en is deur die driekleur van swart-rooi-goud vervang. Swart, wit en rooi is in 1933 met die oprigting van [[Nazi-Duitsland]] onder [[Adolf Hitler]] weer as nasionale kleure goedgekeur, waarmee die Duitse republikeinse kleure deur die keiserlike kleure tot en met die einde van die Tweede Wêreldoorlog vervang is. Die kleure van die moderne vlag word met die republikeinse [[demokrasie]] wat in 1848 vir die eerste keer voorgestel is, ná die Eerste Wêreldoorlog opgerig en ná die Tweede Wêreldoorlog herstel is, geassosieer en verteenwoordig Duitse eenheid en vryheid.<ref>{{de}} {{cite web | url = http://webarchiv.bundestag.de/cgi/show.php?fileToLoad=2446&id=1195 | title = Schwarz Rot Gold. Symbol der Einheit | author = Federale Parlement van Duitsland | date = 15 Desember 2004 | accessdate = 16 Desember 2018 }}</ref> Tydens die Republiek van Weimar verteenwoordig swart-rooi-goud die demokratiese, sentralistiese en republikeinse politieke partye, soos binne die ''Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold'' wat deur lede van die Sosiaaldemokratiese, Sentrum en die Demokratiese partye ter verdediging van die [[republiek]] teen regse en linkse ekstremiste gestig is. Die 19de-eeuse Rewolusioniste wat die vlagkleure as klere gedra het, het na die vlag as “Dreifarb” verwys, die Duitse vertaling van die term “Trikolore”. Die vlag van Duitsland het geen amptelike naam nie, maar word algemeen net ''Schwarz-Rot-Gold'' (“swart-rooi-goud”) genoem. Daarbenewens is die [[sinoniem]] ''Bundesfarben'' (“federale kleure”) gebruiklik;<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.protokoll-inland.de/PI/DE/Beflaggung/Flaggen/Bundesfarben/bundesfarben_node.html |title=Die Bundesfarben |publisher=protokoll-inland.de |date=18 Junie 2008 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103833/https://www.protokoll-inland.de/PI/DE/Beflaggung/Flaggen/Bundesfarben/bundesfarben_node.html |archive-date=4 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> in die volksmond word dié vlag ook ''Deutschlandflagge'' (“Duitslandvlag”) genoem. Seevaarders verwys soms na die vlag as “Adenauer”, genoem na die eerste Duitse bondskanselier [[Konrad Adenauer]].<ref>{{de}} {{cite web |author=Flags of the World |url=https://www.fotw.info/flags/de.html |title=Germany – Fahnen |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324170406/https://www.fotw.info/flags/de.html |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Oorsprong == [[Lêer:Maerz1848 berlin.jpg|duimnael|links|Oorsprong van die swart-rooi-goud: Duitse Rewolusie van 1848 ([[Berlyn]], 19 Maart 1848)]] [[Lêer:Zeitgenössige Lithografie der Nationalversammlung in der Paulskirche.jpg|duimnael|Kontemporêre litografie van die Nasionale Vergadering in die Frankfurtse Paulskirche op 18 Mei 1848]] Die Duitse verbintenis met die kleure swart, rooi en goud het in die radikale 1840's verskyn, toe die swart-rooi-goud-vlag as kenteken teen die [[Konserwatisme|konserwatiewe]] Europese orde gebruik is, wat ná die nederlaag van [[Napoleon Bonaparte]] opgerig is. Oor die oorsprong van die 1848-vlag se kleurskema bestaan verskeie teorieë. Dalk is dit die kleure van die Jena Studenteliga (''Jenaer Burschenschaft''), een van die radikaalgesinde broederskappe wat deur [[Klemens von Metternich]] in die Karlsbad-dekrete verbied is; na die kleure word in hul kanonieke orde in die sewende vers van August Daniel von Binzer se studentliedjie ''Zur Auflösung der Jenaer Burschenschaft'' (“Ter ontbinding van Jena se broederskap”) verwys, aangehaal deur [[Johannes Brahms]] in sy ''Akademische Festouvertüre'' (“Akademiese Fees-Overture”). Die kleure se oorsprong kan ook die uniforms van die Vrye Lützowkorps (hoofsaaklik swart met rooi belegsels en goud knoppies) wees, wat tydens die stryd teen die besettingsmagte van Napoleon uit hoofsaaklik universiteitstudente gevorm is. Hoewel die kleure se oorsprong onbekend is, is hulle tydens hierdie kort periode gou-gou as nasionale kleure aanvaar; veral na hul hergoedkeuring tydens die Weimarse periode word dié kleure algemene simbole van [[liberalisme]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://everythingaboutgermany.com/germany-country-information/the-flag-of-germany/?lang=en |title=The Flag of Germany |date=25 Augustus 2011 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233239/http://everythingaboutgermany.com/germany-country-information/the-flag-of-germany/?lang=en |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die kleure verskyn ook op die Middeleeuse ''Reichsadler'' (“rykarend”): ’n Rooi gewapende swart arend op ’n geel agtergrond. == Vlagvariante == === Burgerlike vlag === [[Lêer:Berlin reichstag CP.jpg|duimnael|Die Duitse vlag van eenheid is ’n nasionale gedenkteken vir die Duitse Hereniging en is op 3 Oktober 1990 gehys. Dit wapper by die [[Reichstag (gebou)|Reichstaggebou]] in [[Berlyn]], die setel van die Duitse regering]] Die Duitse nasionale vlag of ''Bundesflagge'' ([[Afrikaans]]: “Federale vlag”) vertoon net die swart-rooi-goue kleure en is as deel van die (Wes-)Duitse grondwet op 23 Mei 1949 goedgekeur.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/brd/1949/grundgesetz.html |title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland |date=23 Mei 1949 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116153917/http://www.documentarchiv.de/brd/1949/grundgesetz.html |archive-date=16 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> As gevolg van die oprigting van aparte regerings en militêre vlae in volgende jare word die gewone driekleur nou as Duitse burgerlike vlag en vaandel gebruik. Die vlag word ook deur nie-regeringsowerhede gebruik om hul verbintenis met die Federale regering te toon, byvoorbeeld hys die owerhede van die Duitse deelstate die Duitse nasionale vlag langs hul eie vlae. === Regeringsvlag === [[Lêer:State flag of Germany.jpg|duimnael|links|''Bundesdienstflagge'' by die Duitse Ambassade in [[Canberra]], [[Australië]]]] Die regeringsvlag staan amptelik bekend as ''Dienstflagge der Bundesbehörden'' (“staatsvlag van die federale owerhede”) of kort ''Bundesdienstflagge'' (“federale diensvlag”). Dit is in 1950 goedgekeur en toon die burgerlike vlag met die ''Bundesschild'' (“federale wapen”) daarop, wat die swart en goue bane tot een vyfde oorvleuel.<ref>{{de}} {{cite web |author=Federale Regering van Duitsland |url=http://bundesrecht.juris.de/flaggano_1996/BJNR172900996.html |title=Anordnung über die deutschen Flaggen |work=Gesetze im Internet |date=13 November 1996 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613050933/http://bundesrecht.juris.de/flaggano_1996/BJNR172900996.html |archive-date=13 Junie 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ''Bundesschild'' is ’n variasie van die [[wapen van Duitsland]], waarvan veral die illustrasie van die arend en die vorm van die skild verskil: Die ''Bundesschild'' is aan die basis afgerond, terwyl die gewone wapen spits is. Die regeringsvlag mag net deur owerhede van die federale regering gebruik word en die gebruik daarvan deur ander is ’n misdryf wat met ’n boete gestraf kan word.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.gesetze-im-internet.de/owig_1968/__124.html |title=§&nbsp;124 OWiG: Benutzen von Wappen oder Dienstflaggen |author=Federale Regering van Duitsland |date=24 Mei 1968 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412095203/https://www.gesetze-im-internet.de/owig_1968/__124.html |archive-date=12 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die openbare gebruik deur vlae soortgelyk aan die ''Bundesdienstflagge'' (byvoorbeeld die gebruik van die hedendaagse wapen in plaas van die ''Bundesschild'') word egter geduld en sulke vlae word soms by internasionale sportbyeenkomste gesien.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.protokoll-inland.de/PI/DE/Beflaggung/SoBesserNicht/Hausdekoration/hausdekoration_node.html |title=“Bundeswappenflagge” als Hausdekoration |work=protokoll-inland.de |publisher=Federale Ministerie van Binnelandse Sake |date=12 Februarie 2011 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170123084757/http://www.protokoll-inland.de/PI/DE/Beflaggung/SoBesserNicht/Hausdekoration/hausdekoration_node.html |archive-date=23 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Vertikale vlae === [[Lêer:Flag of Germany (Hanging).svg|duimnael|links|upright|{{FIAV|normal}} Burgerlike vlag (hangend)]] [[Lêer:Flag of Germany (Hanging state flag).svg|duimnael|upright|{{FIAV|normal}} Regeringsvlag (hangend)]] Bykomend tot die gewone horisontale vorm gebruik baie openbare geboue soos stadsale en skole vertikale vlae. Die meeste stadsale toon hul vlae langs die nasionale vlag op hierdie manier; baie dorpsvlae in Duitsland bestaan slegs in ’n vertikale vorm. Die verhoudings van hierdie vertikale vlae is nie gespesifiseer nie. Op 13 November 1996 is ’n ontwerp vir ’n vertikale vorm van die regeringsvlag goedgekeur wat toevallig met die patroon van die “konvensionele” swart-rooi-goue vlag van die Prinsdom Reuß-Gera van 1806–1918 ooreenstem: Die ''Bundesschild'' word in die middel van die vlag vertoon en oorvleuel tot een vyfde die swart en goue bane.<ref name="vlag1950">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/brd/1950/deutsche-flaggen_ao.html |title=Anordnung über die deutschen Flaggen |author=Federale Regering van Duitsland |work=documentArchiv.de |date=7 Julie 1950 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021202248/http://www.documentarchiv.de/brd/1950/deutsche-flaggen_ao.html |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Wanneer dit soos ’n banier hang of gedrapeer word, sal die swart baan aan die linkerkant moet wees, soos geïllustreer. Wanneer dit van ’n vertikale vlagpaal gehys word, sal die swart baan na die personeel moet kyk.<ref name="hangende vlag">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de_hoist.html |title=Flag hoisting formats and terminology (Germany, Austria, and adjacent countries) |work=Flags of the World |date=26 Oktober 2001 |accessdate=24 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080209123942/https://www.fotw.info/flags/de_hoist.html |archive-date=9 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hiervoor mag net “egte baniervlae” gebruik word, waar die vlagdoek aan sy kort einde aan ’n kruisstaaf vasgemaak is. Gehys hang die banier sentraal (met die rooi baan in die middel) voor die vlagpaal. Self vir die posisie van die wapen word duidelike reëls genoem: {{Caanhaling|Wird die Bundesdienstflagge in Bannerform verwendet, ist der Bundesschild, den Adler zum schwarzen Streifen hin gewendet, parallel zu den Längsstreifen ausgerichtet, etwas zum Mast verschoben, in den schwarzen und den goldfarbenen Teil je bis zu einem Fünftel übergreifend.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/brd/1996/deutsche-flaggen_ao.html |title=Anordnung über die deutschen Flaggen |publisher=documentarchiv.de |date=13 November 1996 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121093818/http://www.documentarchiv.de/brd/1996/deutsche-flaggen_ao.html |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>}} {{Caanhaling|Indien die die ''Bundesdienstflagge'' in ’n baniervorm gebruik word, is die federale wapen, die arend tot die swart baan toegewend, parallel tot die vertikale bane gerangskik, effens tot die vlagpaal verskuif, die swart en die goudkleurige deel elk tot ’n vyfde oorvleuelende.}} === Diensvlae === [[Lêer:Schloss Bellevue.jpg|duimnael|Die presidensiële vlag waai oor die [[Berlyn]]se Bellevue-kasteel]] [[Lêer:German frigate Niedersachsen (F208) underway with other ships in the Atlantic Ocean on 12 July 2004 (040712-N-7748K-008).jpg|duimnael|Duitsland se oorlogsvaandel op die fregat ''Niedersachsen'']] Bykomend tot die federale vlag bestaan die diensvlag van die federale owerhede (kort: Federale diensvlag); sy gebruik word in die “Reëling oor die Duitse vlae” (''Anordnung über die deutschen Flaggen'') van 7 Junie 1950 bepaal: {{Caanhaling|Die Dienstflagge hat die gleichen Querstreifen wie die Bundesflagge, darauf, etwas zum Mast hin verschoben, in den schwarzen und den goldfarbenen Streifen je bis zu einem Fünftel übergreifend, den Bundesschild, den Adler zum Mast gewendet. Das Verhältnis der Höhe zur Länge des Flaggentuches ist 3:5.}} {{Caanhaling|Die diensvlag het dieselfde dwarsstrepies soos die Federale vlag, daarop, effens tot die vlagpaal verskuif, in die swart en die goudkleurige streep elk tot ’n vyfde oorvleuelende, die federale skild, die arend tot die vlagpaal toegewend. Die verhouding van die hoogte tot die lengte van die vlagdoek is 3:5.}} Die ongemagtigde gebruik van wapen en diensvlag van die Bond kan as ’n wandaad gestraf word (§&nbsp;124 OWiG). Dit is om te verhoed dat hierdie simbole deur ’n onbehoorlike gebruik afgegradeer word. Daarbenewens sal die reputasie van die staat moet beskerm word. Die gebruik is nie ongemagtig nie indien die verantwoordelike gesag dit toelaat of indien dit as sosiaal aanvaarbaar beskou kan word.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://dip21.bundestag.de/dip21/btd/07/005/0700550.pdf |title=Deutscher Bundestag, Drucksache 7/550 |publisher=Deutscher Bundestag |pages=355 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104257/http://dip21.bundestag.de/dip21/btd/07/005/0700550.pdf |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is byvoorbeeld die geval indien ’n blykbare amptelike gebruik vermy kan word.<ref>{{de}} Bohnert, OWiG, 3. Aufl. 2010, §&nbsp;124 Rn. 5</ref><ref>{{de}} Kurz, in: Karlsruher Kommentar zum OWiG, 3. Aufl. 2006, §&nbsp;124 Rn. 9</ref> Die vertoning van ’n diensvlag deur sportondersteuners is darem geen ongemagtigde gebruik nie.<ref>{{de}} Burkiczak, Juristische Rundschau, 2005, S. 50–54 (53)</ref><ref>{{de}} Laitenberger/Bassier, Wappen und Flaggen der Bundesrepublik Deutschland und ihrer Länder, 5. Auflage 2000, bl. 5</ref> Verteenwoordigers van die Duitse Bondsdag en die Bondsraad gebruik dikwels die federale vlag in plaas van die federale diensvlag. Hierdeur sal hul legitimasie deur die en hul solidariteit met die volk, wat die federale vlag, maar nie die federale diensvlag mag gebruik, uitgedruk word. Die diensvlag van die Duitse Federale Pos was van 7 Junie 1950 tot 31 Desember 1994 ’n selfstandige federale diensvlag wat net deur die Duitse Federale Pos en die sy bogeskikte federale departement sou gebruik kon word. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Germany (state).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|normal}} {{FIAV|011010}} Federale diensvlag (Simbool van die Bond) Lêer:Standard of the President of Germany.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|normal}} Standaard van die Duitse Bondspresident Lêer:Kfz-Stander BRD2.svg|Diensvlae an Motorvoertuie van die staat se hoë verteenwoordigers Lêer:Flag of German post (1950-1994).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Diensvlag van die Duitse Federale Pos, 1950 tot 1994 </gallery></center> === Militêre vlae === [[Lêer:Köhler-Bw-DJI.jpg|duimnael|Vlag van die Duitse Vloot: Toespraak van die bondspresident [[Horst Köhler]] tydens ’n Bundeswehr-sending na die buiteland in 2004]] Sedert die Duitse gewapende magte (''Bundeswehr'') ’n federale owerheid is, word die ''Bundesdienstflagge'' as Duitse oorlogsvlag op land gebruik. In 1956 is die ''Dienstflagge der Seestreitkräfte der Bundeswehr'' (“vlag van die [[Duitse Vloot]]”) goedgekeur: Die regeringsvlag eindig in ’n swaelstert.<ref name="vlootvaandel">{{de}} {{cite web |url=http://www.gesetze-im-internet.de/bpr_sflaggenano/BJNR004470956.html |title=Anordnung des Bundespräsidenten über die Dienstflagge der Seestreitkräfte der Bundeswehr |author=Federale Regering van Duitsland |work=Gesetze im Internet |date=25 Mei 1956 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102102/http://www.gesetze-im-internet.de/bpr_sflaggenano/BJNR004470956.html |archive-date=4 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==== Vlae van die vlootmagte ==== {{Hoofartikel|Duitse Vloot}} Die Duitse oorlogsvaandel ter see word as ''Diensvlag van die Bundeswehr se vloot'' beskryf. Dit stem ooreen met die federale diensvlag, maar word met ’n swaelstert getoon. Die federale skil is ongeveer in die sentrum tussen die vlagpaal en die insnyding, maar effens verder van die vlagpaal af. Dit maak dus ’n verskil tussen die diensvlag van die vloot en vroeër ''Reichskriegsflaggen'' wat meestal die [[Duitse Orde]]kruis getoon het. Die diensvlag van die vloot is aan die vlag van 1848 ontleen, soos dit ook deur die Ryksvloot gebruik is. Dit staan darem in die demokratiese tradisie van die “Paulskirchenverfassung”. Die diensvlag van die Duitse vloot is op orde van die Bondspresident op 25 Mei 1956 goedgekeur. Dit word deur al die oorlogskepe van die Duitse Vloot en hul bootjies getoon. Ook permanent bemanne kusstasies hys dié vlag. Burgerlik bemanne hulpskepe van die vloot, basisse en kaserne van die vloot toon die federale diensvlag. Die Duitse Vloot se beveltekens is in hul ontwerp van die Duitse Keiserryk s’n ontleen. Hulle gebruik as grondslag die swart ysterkruis op ’n wit agtergrond. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Colour of Germany.svg| <small>1:1</small> {{FIAV|001001}} Regimentele kleure van die Bundeswehr van Duitsland Lêer:Flagge Generalinspekteur Bundeswehr.svg| {{FIAV|normal}} Standaard van die Inspekteur-generaal van die Bundeswehr Lêer:Naval ensign of Germany.svg| {{FIAV|000001}} Vaandel van die Duitse Vloot Lêer:Flag of German ISAF forces.svg| {{FIAV|historical}} Vlagkenteken van die Duitse ISAF-kontingent van die [[Bundeswehr]] in [[Afghanistan]] (2001–2014)<br /><small>([[Persies]]: “Alman”; Duitsland)</small> </gallery></center> == Ontwerp == [[Lêer:DBP 1990 1463-R.JPG|duimnael|Spesiale [[posseël]] “175 jaar swart-rooi-goud”, uitgereik deur die Duitse Federale Poskantoor in 1990]] [[Lêer:Flag of Germany - dimensions.svg|lang=af|duimnael|Spesifikasies vir die vlag van Duitsland]] Die nasionale vlag van Duitsland is ’n driekleur bestaande uit drie ewe groot bane met die verhouding 3:5. Die kleure van die federale vlag is in Artikel 22 van die Duitse Grondwet, die Basiese Wet van die Federale Republiek Duitsland, vasgelê. Artikel 22 van die Duitse Grondwet lui soos volg: {{Caanhaling|Die Bundesflagge ist schwarz-rot-gold.<ref name="Grondwet" />}} {{Caanhaling|Die federale vlag is swart-rooi-goud.}} Heraldies word die vlag soos volg beskryf: “verdeel in swart, rooi en goud”. Die handelsvlag stem ooreen met die federale vlag. Volgens spesifikasies wat deur die Wes-Duitse regering op 7 Junie 1950 gedefinieer is,<ref>{{de}} Abschnitt I Nr. 1 der Anordnung über die deutschen Flaggen vom 7. Juni 1950, Bundesgesetzblatt I, bl. 205</ref> vertoon die vlag drie bane van gelyke breedte – met swart bo, rooi in die middel en goudkleurig onder – en het ’n breedte-lengte-verhouding van 3:5;<ref name="vlag1950" /> die driekleur wat tydens die Republiek van Weimar gebruik is, het ’n verhouding van 2:3 gehad.<ref name="vlag1921">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/wr/1921/flaggen1921_vo.html |title=Verordnung über die deutschen Flaggen |author=Regering van die Duitse Ryk |date=11 April 1921 |work=documentArchiv.de |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127054551/http://www.documentarchiv.de/wr/1921/flaggen1921_vo.html |archive-date=27 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Volgens die vlagreëling van 13 November 1996 (FlaggAnO 1996) mag die vlag ook in die vorm van ’n banier uitgevoer word, bestaande uit drie ewe breë bane, swart aan die linkerkant, rooi in die middel en goudkleurig aan die regterkant.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.gesetze-im-internet.de/flaggano_1996/i_.html |title=Anordnung über die deutschen Flaggen |publisher=gesetze-im-internet.de |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180201192824/http://www.gesetze-im-internet.de/flaggano_1996/i_.html |archive-date=1 Februarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Kleur === [[Lêer:Flag of Germany (unoff).svg|duimnael|{{FIAV|variant}} Algemene nieamptelike vlagvariant met die [[wapen van Duitsland]] (wanordelik,<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.protokoll-inland.de/PI/DE/Beflaggung/Hinweise/Flagge_Adler/FlaggeAdler_node.html |title=Die Flagge mit “dem” Adler |publisher=protokoll-inland.de |date=12 Februarie 2011 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416165447/https://www.protokoll-inland.de/PI/DE/Beflaggung/Hinweise/Flagge_Adler/FlaggeAdler_node.html |archive-date=16 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar algemeen geduld)]] [[Lêer:Schwarz Rot Gold.svg|duimnael|{{FIAV|variant}} ’n Weergawe van die Duitse vlag waar die goue baan van ’n metaal-goue kleur is. Hierdie weergawe is soms in amptelike publikasies voor die bekendstelling van die federale regering se korporatiewe ontwerp in 1999 gebruik. Let ook op die effens helder rooi.]] Die presiese kleure wat vir die Duitse vlag gebruik word is ten tye van sy goedkeuring nie amptelik gedefinieer nie en het sedertdien verander.<ref name="FOTWcolor">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de_color.html#spc |title=Colors of the Flag (Germany) |work=Flags of the World |date=5 Augustus 1998 |accessdate=24 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013125051/https://www.fotw.info/flags/de_color.html#spc |archive-date=13 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vlagreëling praat nie net van die goudkleurige baan nie, maar ook van die onderste baan wat die heraldies omstrede, maar histories verantwoordbare metalliese kleur gebruik.<ref>{{de}} Bundesgesetzblatt I, 1996 Aanhangsel I, bl. 1730.</ref> Vir die kleure van die vlagmateriaal het die Federale Ministerie van Binnelandse Sake RAL 9017 (vervoerswart), RAL 3020 (vervoerrooi) en RAL 1028 (meloengeel) aanbeveel. Op grond van die federale kabinet se besluit van 2 Junie 1999 is die federale regering se korporatiewe ontwerp ontwikkel.<ref name="regeringsontwerp">{{de}} {{cite web |url=https://styleguide.bundesregierung.de/Webs/SG/DE/Basiselemente/Farben/farben_node.html?__site=SG |title=Farben |author=Federale Regering van Duitsland |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308215442/https://styleguide.bundesregierung.de/Webs/SG/DE/Basiselemente/Farben/farben_node.html?__site=SG |archive-date=8 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir foto’s van die vlag in gedrukte media en op skerms gebruik die federale regering vervolgens die volgende RAL-kleure, met hul eweknieë in die Pantone- en CMYK-stelsels vir kentekens en RGB vir aanlyn-medias: {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="width:60%; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; white-space:nowrap; text-align:left;" ! width=100|Kleurskema ! colspan="2" style="width:100px;"|Swart ! colspan="2" style="width:100px;"|Rooi ! colspan="2" style="width:100px;"|Goud |- align=center | RAL | rowspan="6" style="background:#000; width:20px;"| | 9005<br />''Pikswart'' | rowspan="6" style="background:#f00; width:20px;"| | 3020<br />''Verkeersrooi'' | rowspan="6" style="background:#fc0; width:20px;"| | 1021<br />''Raapsaadgeel'' |- align=center | HKS | 0, 0, 0 | 5.0PB 3.0/12 | 6.0R 4.5/14 |- align=center | CYMK | 0.0.0.100 | 0.100.100.0 | 0.12.100.5 |- align=center | Pantone | Swart | 485 | 7405* |- align=center | Webkleur | #000000 | #FF0000 | #FFCC00 |- align=center | Desimale RGB | 0,0,0 | 255,0,0 | 255,204,0 |} <nowiki>*</nowiki><small>Die waarde wat hier gegee word, is ’n alternatief vir die volgende meer ingewikkelde kombinasie: Geel (765&nbsp;g), Rooi 032 (26&nbsp;g), Swart (11&nbsp;g), Deursigtige wit (198&nbsp;g)</small> In vlagkunde word selde tussen goud en geel onderskei; in heraldiese opsig is albei ''or''-kleure. Vir die Duitse vlag word hierdie onderskeiding getref: Die kleur wat in die vlag gebruik word, is goud, nie geel nie. Toe die swart-rooi-goud-driekleur deur die Republiek van Weimar as sy vlag goedgekeur is, is dit deur konserwatiewe, [[Monargie|monargiste]] en verregses beveg, wat na die kleure met kwaadwillige name soos ''Schwarz-Rot-Gelb'' (“swart-rooi-geel”), ''Schwarz-Rot-Senf'' (“swart-rooi-[[mosterd]]”) of selfs ''Schwarz-Rot-Scheiße'' (”swart-rooi-kak”) verwys het.<ref name="Dreyhaupt2000">{{de}} {{cite journal | last = Dreyhaupt | first = Rüdiger F. | year = 2000 | title = Flags of the Weimar Republic | journal = Der Flaggenkurier | volume = 11 | pages = 3–17 }}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Entscheidungen/DE/2008/09/rk20080915_1bvr156505.html |title=BVerfG, Beschluss vom 15. September 2008 |publisher=Federale Konstitusionele Hof |date=15 September 2008 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516045935/https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Entscheidungen/DE/2008/09/rk20080915_1bvr156505.html |archive-date=16 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Toe die Nazi's in 1933 die bewind oorgeneem het, is die swart-wit-rooi kleure van die Keiserlike Duitsland van voor 1918 vinnig hervestig en hul [[propaganda]]masjien het voortgegaan om die ''Schwarz-Rot-Gold'' met dieselfde neerhalende terme wat voorheen deur die monargiste gebruik is te diskrediteer.<ref name="hof1959">{{de}} Federale Hof van Duitsland (16 November 1959). 3 StR 45/59.</ref> Op 16 November 1959 het die Federale Geregshof (''Bundesgerichtshof'') gesê dat die gebruik van “swart-rooi-geel” “deur jare se Nazi-agitasie die betekenis van ’n kwaadwillige laster teen die demokratiese simbole van die staat bereik het“ en nou ’n misdryf is.<ref name="hof1959" /> Soos opgesom deur die heraldis Arnold Rabbow in 1968 is “die Duitse kleure swart-rooi-geel, maar hulle is swart-rooi-goud genoem”.<ref>{{de}} {{cite journal | last = Rabbow | first = Arnold | year = 1968 | title = Schwarz–Rot–Gold oder Schwarz–Rot–Gelb? | journal = Neue Heraldische Mitteilungen / Kleeblatt-Jahrbuch | place = Hannover | volume = 6+7 | pages = 30–32 }}</ref> Die vlagwet van 1848 het egter eksplisiet die laagste strook van die vlag as ''geel'' aangedui.<ref>{{de}} Gesetz betreffend die Einführung einer deutschen Kriegs- und Handelsflagge vom 12. November 1848, Reichs-Gesetz-Blatt, 5. Stück, ausgegeben Frankfurt a.&nbsp;M., den 13. November 1848. Art.&nbsp;3: „Die deutsche Handelsflagge soll aus drei gleich breiten, horizontalen, schwarz, roth, gelben Streifen bestehen, wie die Kriegsflagge, jedoch mit dem Unterschiede, daß sie nicht das Reichswappen trägt.“</ref> == Vlagdae == Volgens ’n federale dekreet van 22 Maart 2005 sal die vlag op openbare geboue op die volgende datums gehys moet word. Nie al hierdie dae is openbare vakansiedae nie. [[Lêer:MuensterStadtweinhaus.jpg|duimnael|Die Stadtweinhaus in [[Münster]] met baniere wat rou vertoon (let op die swart lintjies bo elke staf) na die afsterwe van die voormalige Duitse president [[Johannes Rau]] in 2006]] {| class=wikitable style="font-size:100%" ! Datum ! Naam ! Rede |- | 27 Januarie | [[Holocaust|Herdenkingsdag vir die Slagoffers van Nasionaalsosialisme]]<br />''Tag des Gedenkens an die Opfer des Nationalsozialismus'' | Herdenking van die bevryding van die [[Auschwitz-konsentrasiekamp]] (1945), waargenome deur die [[Verenigde Nasies]] as Internasionale Holocaustherdenkingsdag (halfmas) |- | 1 Mei | [[Werkersdag|Internasionale Werkersdag]]<br />''Tag der Arbeit'' | Gevestig vir Duitse vakbonde om vir die bevordering van werkers se welsyn te demonstreer. |- | 9 Mei | Europadag<br />''Europatag'' | Herdenking aan die [[Schumanverklaring]], wat tot die [[Europese Unie|Europese Gemeenskap]] se stigting lei (1950) |- | 23 Mei | Dag van die Grondwet<br />''Grundgesetztag'' | Herdenking aan die Duitse Grondwet (1949) |- | 17 Junie | ''Jahrestag des 17. Juni 1953'' | Herdenking aan die Volksopstand in Oos-Duitsland (1953) |- | 20 Julie | ''Jahrestag des 20. Juli 1944'' | Herdenking aan die 20 Julie-komplot, die mislukte sluipmoordaanval op [[Adolf Hitler]] deur [[Claus von Stauffenberg]] (1944) |- | 3 Oktober | Dag van die Duitse Hereniging<br />''Tag der Deutschen Einheit'' | Herdenking aan die Duitse Hereniging (1990) |- | Tweede Sondag voor [[Advent]] | Nasionale roudag<br />''Volkstrauertag'' | Ter nagedagtenis aan almal wat tydens oorloë gesterf het (halfmas) |- | colspan="3" | Bron: Federale Regering van Duitsland<ref name="vlagdag">{{de}} {{cite web |url=http://www.verwaltungsvorschriften-im-internet.de/bsvwvbund_22032005_Z4a1150415.htm |title=Erlass der Bundesregierung über die Beflaggung der Dienstgebäude des Bundes |author=Federale Regering van Duitsland |date=22 Maart 2005 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129160014/http://www.verwaltungsvorschriften-im-internet.de/bsvwvbund_22032005_Z4a1150415.htm |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |} Tydens sittingsdae van die Bundestag word die Federale vlag langs die hoofingang gehys.<ref>{{de}} {{cite book | author = Wolfgang Zeh | title = Dienste zur Unterstützung der Abgeordneten | work = Der Deutsche Bundestag | publisher = Deutscher Bundestag. Presse- und Informationszentrum (Referat Öffentlichkeitsarbeit) | location = Bonn | year = 1985 | pages = 62–78, hier: bl. 62 }}</ref> Verkiesingsdae vir die Bundestag en die Europese parlement is ook in sommige deelstate vlagdae, bykomende tot ander staatspesifieke vlagdae. Die openbare vertoning van vlae om ander geleenthede te merk, soos die verkiesing van die president of die dood van ’n bekende politikus (waarna vlae halfmas sal wees), kan van die Federale Departement van Binnelandse Sake na goeddunke verklaar word.<ref name="vlagdag" /> Wanneer vlae halfmas gevlieg word, word vertikale vlae nie verlaag nie. ’n Swart roulint word in plaas daarvan aangeheg, óf bo-op die vlag (indien dit aan ’n vlagpaal hang) óf aan elke einde van die vlag se ondersteunende dwarsbalke (indien dit soos ’n banier gevlieg word).<ref name="vlagprotokol">{{en}} {{cite web |url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/de_law.html#pro |title=Flag Protocol (Germany) |work=Flags of the World |date=6 Februarie 2002 |accessdate=26 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101025611/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de_law.html#pro |archive-date= 1 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Geskiedenis == === Middeleeuse tydperk (tot 1806) === {{Hoofartikel|Heilige Romeinse Ryk}} [[Lêer:Albrecht Altdorfer 044.jpg|duimnael|links|Keiserlike banier en swaard, Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie (1410–1806, skildery deur Albrecht Altdorfer)]] [[Lêer:Virgil Solis HWG Wappen des HRR mit Putti.jpg|duimnael|Virgil Solis, HWG, rondom 1540/45: ''Die Heilige Romeinse Ryk se wapen''. Die “heilige” dubbelarend met ’n stralekrans]] Die heraldiese kombinasie van swart, rooi en goud is sedert die Middeleeue bekend. Die Heilige Romeinse Ryk (800/96–1806, vanaf 1512 Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie genoem) het nie ’n nasionale vlag gehad nie, maar swart en goud is as die kleure van die Heilige Romeinse Keiser gebruik en op die keiserlike banier vertoon: ’n Swart arend op ’n goue agtergrond. Na die laat 13de of vroeë 14de eeu is die kloue en bek van die arend rooi gekleur. Vanaf die vroeë 15de eeu is ’n Dubbelkop-arend gebruik.<ref name="HRE">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_roman.html |title=Holy Roman Empire |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001109115200/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de_roman.html |archive-date= 9 November 2000 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Bykomende vlae in die geval van oorlog was die “rykstormvlag” (''Reichssturmfahne'') of, indien die keiser betrokke was, die “rykrenvlag” (''Reichsrennfahne''). * Hoog-Middeleeue tot 1410: ’n Swart eenkoppige arend met rooi wapens (bek en kloue) op ’n geelgoue agtergrond (heraldies: “in goud ’n swart arend met rooi wapens”). Hierdie arend was, saam met die daarop gebaseerde kleurkombinasie swart-geel die embleem van die Romeins-Duitse koning, en die rykskleure. Sedert die 13de/14de eeu is sy kloue en bek in rooi gekleur. Die oudste getuienis hiervan is die [[Heidelberg, Duitsland|Heidelbergse]] ''Codex Manesse''. * Laat Middeleeue vanaf 1410 tot 1806: Swart tweekoppige arend met rooi wapens op ’n geelgoue agtergrond. Die tweekoppige arend het die keiser- en koningskap van die Heilige Romeinse Ryk verteenwoordig, volgens sy prominente posisie onder die ander konings van [[Europa]]. Die tweekoppige arend het na 1806 die [[Keiserryk Oostenryk]] se embleem onder die [[Huis van Habsburg]] geword, wat oor eeue heen die titel as Romeinse keiser gehad het en na die ineenstorting van die Heilige Romeinse Ryk ook sy kleure, swart en geel, vervolgens as [[Oostenryk]]se keiser gebruik het. Die kleure rooi en wit was in hierdie tydperk ook wyd gebruik. Toe die Heilige Romeinse Ryk aan die [[Kruistog]]te deelgeneem het, is ’n oorlogsvaandel langs die swart-goud keiserlike banier gehys. Hierdie vlag, bekend as “Sint-Joris-vlag”, was ’n wit kruis op ’n rooi agtergrond, die agterkant van die Sint-Joriskruis wat as die [[vlag van Engeland]] gebruik word en soortgelyk is aan die [[vlag van Denemarke]].<ref name="HRE" /> Rooi en wit was ook die kleure van die [[Hanse]]bond (13de–17de eeu). Hanseatiese handelskepe was herkenbaar aan hul rooi-wit vlaggies en die meeste Hansestede het rooi en wit as hul stadskleure goedgekeur. Rooi en wit word nog steeds as die kleure van baie voormalige Hansestede soos [[Hamburg]] of [[Bremen]] gebruik. Tydens die Guelph- en Ghibelline-konflik van die 12–14de eeu in Noord-Italië het die leërs van die Ghibelline-gemeentes (pro-keiserlik) die oorlogsvaandel van die Heilige Romeinse Ryk (wit kruis op ’n rooi agtergrond) gebruik, terwyl die Guelf-gemeentes (teen-keiserlik) die kleure omgedraai het (rooi kruis op ’n wit agtergrond). Hierdie twee skemas is in die moderne burgerlike heraldiek van Noord-Italiaanse dorpe algemeen en bly ’n onthullende aanwyser van hul verlede faksiese neigings. Tradisionele Ghibelline-dorpe soos [[Pavia]], [[Novara]], [[Como]] en [[Asti]] gaan voort om die Ghibelline-kruis te gebruik. Die Guelph-kruis kan gevind word op die burgerlike wapens van tradisionele Guelph-dorpe soos [[Genua]], [[Milaan]], [[Vercelli]], [[Alessandria]], [[Reggio]] en [[Bologna]]. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Holy Roman Empire (1200-1350).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001000}} Oorlogsvaandel van die [[Heilige Romeinse Ryk]] (1200–1350)<ref>{{en}} {{cite book | author = Whitney Smith | title = Flags Through the Ages and Across the World | url = https://archive.org/details/flagsthroughages00smit | year = 1975 | isbn = 978-0-07-059093-9}}</ref> Lêer:Flag Germany Emperors Banner.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001000}} Banier van die Heilige Romeinse Ryk tot die 14de eeu<ref name="HRE" /> Lêer:Heiliges Römisches Reich - Reichssturmfahne vor 1433 (Nimbierter Adler).svg| {{FIAV|reconstructed}} Banier van die Heilige Romeinse Ryk vanaf die 14de eeu Lêer:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg| {{FIAV|reconstructed}} 15de–19de eeu </gallery></center> === Vroeë gebruik deur drie Duitse prinsdomme === [[Lêer:Cockade Waldeck.png|duimnael|links|Kokarde van Waldeck-Pyrmont]] [[Lêer:Waldeck-Schlossmuseum1-Asio.JPG|duimnael|Grondwet van 23 Mei 1849 (uittreksel) en vlag van die Prinsdom Waldeck-Pyrmont in die Kasteelmuseum Waldeck]] Toe Heinrich XI, Prins Reuß van Greiz, deur Keiser Josef II van die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie op 12 Mei 1778 as opperhoof van die destydse nuwe Prinsdom Reuß-Greiz aangewys is, het die vlag wat deur dié Prinsdom aangeneem is, die eerste in die moderne rangskikking van die swart-rooi-goud-driekleur in enige soewereine staat binne die hedendaagse Duitsland geword. Die Reuß van die ouer dinastiese lyn (Reuß-Gera) wat die Prinsdom regeer het, het ’n vlag met ’n amper vierkante verhouding van 4:5 gehad, in plaas van die moderne Duitse vlag se 3:5. In 1814 het die prins van Waldeck-Pyrmont, Georg II Heinrich, vir sy burgermag bepaal, dat hulle as kenteken ’n swart-goud-rooi kokarde moes dra. Goud en swart is reeds in die 17de eeu as kleure van dié prinsdom gebruik. ’n Illustrasie van ’n vlag in die argief van Bad Wildungen toon ’n rooi-goud-swart-vlag met ’n geel ster in die middel en die jaartal 1775. Volgens bewerings het Bad Wildungen oor geen eie vlag beskik nie en in plaas daarvan die vlag van die prinsdom gebruik, dus word hierdie vlag as die prinsdom s’n beskou. In 1830 het Waldeck-Pyrmont ’n bataljon vir die bond se weermag gestuur. Dit het die swart-rooi-goue horisontale driekleur gebruik. Vanaf omtrent 1890 is die wapen van die Prinsdom bykomend in sy standaard gebruik. Die vlag is ook vervolgens na die omskepping van die prinsdom in ’n vrystaat in 1918 gebruik, totdat dit in 1929 uiteindelik by Pruise ingelyf is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de-wp_hi.html |title=Waldeck-Pyrmont 1815–1929 (Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529130525/https://www.fotw.info/flags/de-wp_hi.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die kleure van die Reuß-dinastie, swart en goud, dateer reeds uit die 17de eeu. Sedert die tye van die Rynbond is ook rooi as derde bykomende kleur bevestig. In 1820 is swart-rooi-goud as nasionale kleure van die Reuß-prinsdomme bepaal. Terwyl die ouer dinastiese lyn die kleure in sy vlae in ’n horisontale rangskikking getoon het, het die jonger dinastiese lyn die driekleur in ’n Franse vorm – d.w.s. in ’n vertikale rangskikking – getoon. Die twee prinsdomme is in 1918 in vrystate omskep. In 1919 is uit albei Reuß-state die Volksstaat Reuß gestig, wat vervolgens die horisontale swart-rooi-goud driekleur gebruik het. In 1920 is dit by die nuwe deelstaat [[Thüringen]] ingelyf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de-re_hi.html |title=Principalities of Reuß-Gera and Reuß-Greiz 1778–1919 (Reuß, Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604133556/https://www.fotw.info/flags/de-re_hi.html |archive-date=4 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg| <small>27:34</small> {{FIAV|historical}} Nadat Prins Heinrich XI oor Reuß se ouer dinastiese lyn begin heers het, is in 1778 die eerste swart-rooi-goud-driekleur-vlag in ’n Duitse soewereine staat ooit goedgekeur Lêer:Flag of Waldeck before 1830.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Vorstedom Waldeck-Pyrmont tot 1830 Lêer:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Vorstedom Waldeck-Pyrmont, vanaf 1919 Vrystaat Waldeck-Pyrmont (1919–1929) Lêer:Flagge Fürstentum Reuß jüngere Linie.svg| <small>4:5 of 5:6</small> {{FIAV|historical}} Die Reuß se jonger dinastiese lyn het dieselfde kleure in ’n Franse vorm – d.w.s. in ’n vertikale rangskikking – gebruik Lêer:Hanse Bremen.svg| {{FIAV|historical}} Vroeë Hanseatiese vlag van [[Bremen]] Lêer:Hanse Hamburg.svg| {{FIAV|historical}} Vroeë Hanseatiese vlag van [[Hamburg]] </gallery></center> === Napoleontiese Oorloë (1803–1815) === {{Hoofartikel|Napoleontiese Oorloë|Rynbond}} [[Lêer:Ferdinand Hodler 001'.jpg|duimnael|“Uittog van die Jena-studente in die Vryheidsoorlog van 1813”, geskilder deur die Switserse Ferdinand Hodler vir die Universiteit van Jena in 1908]] [[Lêer:Luetzows verwegene jagd aquarellreproduktion 1900.jpg|duimnael|Lützow-[[kavallerie]] in aksie (op die voorgrond twee Husare, agter hulle jagters op perde)]] In 1804 het Napoleon Bonaparte die Eerste Franse Keiserryk uitgeroep. In reaksie hierop het [[Frans II]] van die Habsburg-dinastie die Keiserryk Oostenryk gestig en is tot keiser gekroon. Die kleure van die Heilige Romeinse Ryk se banner, swart en goud, is oorgeneem en het die kleure van die Keiserryk Oostenryk geword. Frans II was die laaste keiser van die Heilige Romeinse Ryk, toe dié ryk op druk van Napoleon Bonaparte in 1806 ontbind is. Vervolgens het die Keiserryk Oostenryk en toe die [[Oostenryk-Hongarye]] hierdie kleure tot in 1918 te gebruik. Met die einde van die Heilige Romeinse Ryk in 1806 het baie van sy hertoë en vorste by die Rynbond, ’n konfederasie van Napoleontiese satellietstate, aangesluit. Hierdie lande het hul eie vlae gebruik. Die konfederasie het geen eie vlag gehad nie; in plaas daarvan het dit die blou-wit-rooi [[vlag van Frankryk]] en die Keiserlike Vaandel van sy beskermer, Napoleon Bonaparte, gebruik.<ref name="confR">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-rh806.html |title=Unidentified 'Rhine Republic' Flag 1806 (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101192924/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de-rh806.html |archive-date= 1 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die Napoleontiese Oorloë is die Duitse stryd teen die besetting deur die Franse magte deur die kleure van swart, rooi en goud aansienlik gesimboliseer, en het na hul gebruik by die uniforms van die Vrye Lützowkorps, ’n vrywilliger-eenheid van die Pruisiese leër, gewild geraak. Hierdie eenheid het swart uniforms met rooi voorwerpe en goue knoppies gebruik. Die kleurkeuse het ’n pragmatiese oorsprong gehad, selfs al was swart-rooi-goud die voormalige kleure wat deur die Heilige Romeinse Ryk gebruik is.<ref name="Rabbow2007">{{de}} {{cite journal | last = Rabbow | first = Arnold | year = 2007 | title = Schwarz-Rot-Gold: Einheit in Freiheit | journal = Der Flaggenkurier | volume = 25 | pages = 41–45 }}</ref> Van die korps se lede moes hul eie klere voorsien: Ten doeleinde van ’n eenvormige voorkoms was dit die maklikste manier om al die klere, wat uit die verskeie dele van Duitsland saamgebring is, swart te kleur. Goudkleurige (messinggekleurde) knoppies was wyd beskikbaar en pennons wat deur die lansers in die eenheid gebruik is, was rooi en swart. Teen die tyd is die kleure soos volg voorgestel: {{Caanhaling|Aus der Schwärze (schwarz) der Knechtschaft durch blutige (rot) Schlachten ans goldene (gold) Licht der Freiheit.<ref>{{de}} Scheidler, Karl Hermann (5 Augustus 1865) ''Illustrierte Zeitung'', Leipzig, 98</ref>}} {{Caanhaling|Uit die duisternis (swart) van knegskap deur bloedige (rooi) gevegte aan die goue (goud) lig van vryheid.}} Aangesien die lede van hierdie eenheid uit die hele Duitsland gekom het en meestal universiteitsstudente en akademici was, het die Vrye Lützowkorps en hul kleure aansienlike blootstelling onder Duitsers verwerf.<ref name="Rabbow2007" /> Die feit dat die kleure dieselfde was as die keiserlike vlag in die Heilige Romeinse Ryk het bygedra tot die popularisering.<ref>{{de}} Ferdinand Freiligrath skryf in sy gedig ''Schwarz-Rot-Gold'': “Das ist das alte Reichspanier, Das sind die alten Farben!” (in: ''Neuere politische und soziale Gedichte, 1849–1851.'')</ref> Op 17 Junie 1813 het die groep ''Schwarze Jäger'' (“swart jagters”) by Kitzen (naby Leipzig) in ’n hinderlaag van die [[Franse]] beland en is toe amper heeltemal uitgewis. Op 12 Junie 1815 het sewe studente, wat in die Vrye Lützowkorps gedien het en toe by verskeie Korps van die Seniore-konvensie van Jena aktief was, met ander nasionale en republikeins-gesinde studente die Urburschenschaft gestig. Hulle het die kleure “swart-rooi-goud” gekies. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of France.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Frankryk]] sedert die [[Franse Rewolusie]], vervolgens deur die [[Rynbond]] gebruik Lêer:Imperial Standard of Napoléon I.svg|{{FIAV|historical}} Keiserlike Vaandel van Napoleon Bonaparte wat deur die Rynbond gebruik is </gallery></center> === Duitse Bond (1815–1866) === {{Hoofartikel|Duitse Bond}} [[Lêer:Hambacher Fest 1832.jpg|duimnael|Vlag by die Hambachfees met goud op (1832). Die prentjie is waarskynlik verkeerd gekleurd. Die oorspronklike litografie is monochroom.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/technik/forschung-innovation/schneller-schlau/schneller-schlau-war-die-deutschlandfahne-urspruenglich-gold-rot-schwarz/10093044.html |title=War die Deutschlandfahne ursprünglich Gold-Rot-Schwarz? |work=Handelsblatt |date=26 Junie 2014 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180519114628/http://www.handelsblatt.com/technik/forschung-innovation/schneller-schlau/schneller-schlau-war-die-deutschlandfahne-urspruenglich-gold-rot-schwarz/10093044.html |archive-date=19 Mei 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>]] [[Lêer:Hambach Fest 4 Fahne.JPG|duimnael|Die ''Ur-Fahne'' van die Hambachfees, soos vertoon by die Hambach-kasteel]] Die [[Kongres van Wene]] van 1815–16 het tot die stigting van die Duitse Bond gelei, ’n losse unie van al die oorblywende Duitse state ná die Napoleontiese Oorloë. Die Bond is geskep as ’n plaasvervanger vir die nou-ontbonde Heilige Romeinse Ryk met [[Frans II]] van Oostenryk – die laaste Heilige Romeinse Keiser – as sy president. Die Bond het nie ’n eie vlag gehad nie, hoewel die swart-rooi-goud-driekleur soms verkeerdelik as sulks beskou is.<ref name="Duitse Bond">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de1848.html |title=German Confederation |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215190721/https://www.crwflags.com/FOTW/flags/de1848.html |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na hul terugkeer van die oorlog het die veterane van die Vrye Lützowkorps in Junie 1815 die ''Urburschenschaft'' in Jena gestig. Die Jena ''Urburschenschaft'' het uiteindelik ’n vlag met drie gelyke horisontale bane van rooi, swart en rooi met ’n goue trim en ’n goue eiketak oor die swart baan goedgekeur, na aanleiding van die kleure van die Vrykorps se uniforms.<ref name="Rabbow2007" /> Aangesien die studente wat in die Vrye Lützowkorps gedien het, uit verskeie Duitse state afkomstig was, het die idee van ’n verenigde Duitse staat begin om binne die ''Urburschenschaft'' momentum te kry en soortgelyke Burschenschaften is daarna dwarsdeur die Bond gevorm. Op die vierde herdenking van die Slag van Leipzig en die Protestantse Hervorming se 300ste herdenking op 18 Oktober 1817 het sowat 500 studente van die Urburschenschaft en sommige professore uit verskeie Duitse deelstate onder die slagspreuk ''Nur im Ganzen ist Heil'' (“Slegs in die geheel is verlossing”) met die rooi-swart-rooi-vlag (goud was net die randjies en ’n eiketak in swart strepe) na die Wartburg by Eisenach in Sakse-Weimar-Eisenach (in die hedendaagse [[Thüringen]]) opgeruk, om tydens die Wartburgfest vir vryheid en ’n verenigde ryk te demonstreer. As ’n toevlugsoord vir [[Martin Luther]] in 1521/22 is die Wartburg as ’n Duitse nasionale simbool beskou, waar hy die [[Latyn]]se [[Bybel]] na Duits vertaal het. Die goud-rooi-swart-vlag van die Jena ''Urburschenschaft'' het prominent op hierdie Wartburg-fees verskyn. Vervolgens het die kleure swart, rooi en goud uiteindelik simbolies vir hierdie begeerte van ’n verenigde Duitse staat geword. Oostenryk, in sy vasbeslotenheid om die ''[[status quo]]'' te handhaaf,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.britannica.com/eb/article-33361 |title=Austria: The Age of Metternich |year=2008 |work=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060328145216/http://www.britannica.com/eb/article-33361 |archive-date=28 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> het die Carlsbad-besluite van 1819 aanvaar en al die studente-organisasies verbied, waardeur die Burschenschaften amptelik ontbind is. Vanaf 27 Mei tot 1 Junie 1832 het sowat 30&nbsp;000 mense by die Hambachfees vir vryheid, eenheid en [[burgerregte]] gedemonstreer en vir die eerste keer ’n swart-rooi-goud-kleurige vlag saamgeneem. Die kleure swart, rooi en goud het ’n goed gevestigde simbool geword vir die liberale, demokratiese en republikeinse beweging in die Duitse state sedert die Wartburgfees en vlae in hierdie kleure is heelwat by die Hambachfees vertoon. Terwyl kontemporêre illustrasies die prominente gebruik van ’n goud-rooi-swart-driekleur wys (’n onderstebo weergawe van die moderne Duitse vlag), is oorblywende vlae van die gebeurtenis in swart-rooi-goud. So ’n voorbeeld is die ''Ur-Fahne'', die vlag wat tydens die fees op die Hambach-kasteel gehys is: ’n Swart-rooi-goud-driekleur waar die rooi baan die opskrif ''Deutschlands Wiedergeburt'' (“Duitsland se hergeboorte”) bevat, wat die doel van die deelnemers duidelik gemaak het: Die vestiging van ’n Duitse nasie. Hierdie vlag word nou permanent by die kasteel vertoon.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://hambacher-schloss.de/index.php/geschichte/309-hambacherfest |title=Das Hambacher Fest 1832 |work=Amptelike webwerf van die Hambach-kasteel |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180508005159/https://hambacher-schloss.de/index.php/geschichte/309-hambacherfest |archive-date=8 Mei 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Wartburgfest.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Wartburgfees in 1815 Lêer:Hambacher fest.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hambachfees in 1832 Lêer:German Unification flag of 1832.png| {{FIAV|historical}} Die “Duitse Verenigingsvlag” van 1832 met die opskrif ''Deutschlands Wiedergeburt'' (“Duitsland se hergeboorte”) Lêer:Flag of Urburschenschaft.svg| {{FIAV|historical}} Vlag wat deur die Jena ''Urburschenschaft'' goedgekeur is </gallery></center> === Rewolusie en die Frankfurtse parlement (1848–1850) === [[Lêer:Schlacht bei Kandern 1848.jpg|duimnael|Kontemporêre litografie van die Slag by Kandern vanuit die oogpunt van die rewolusionêres op 20 April 1848, waartydens die Hecker-opstand neergeslaan is]] In die lente van die volke tydens die Rewolusies van 1848 het rewolusionêres na die strate opgeruk en baie van hulle het die driekleur vertoon. Liberale het die bewind oorgeneem en na langdurige beraadslaging is ’n nasionale vergadering geformuleer. Op 9 Maart het hierdie Frankfurtse parlement die kleure swart, rooi en goud as die amptelike kleure van Duitsland goedgekeur en ’n wet aangeneem waarin die horisontale swart-rooi-goud-driekleur as die burgerlike vaandel verklaar is.<ref name="vlag1848">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/nzjh/1848/reichsflaggen1848_ges.html |title=Gesetz betreffend die Einführung einer deutschen Kriegs- und Handelsflagge. |author=Frankfurtse Parliament |work=documentArchiv.de |date=12 November 1848 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019050120/http://www.documentarchiv.de/nzjh/1848/reichsflaggen1848_ges.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rewolusionêres van 1848/49 wat nie ’n Duitse eenheid onder ’n monargie nie maar onder ’n republiek wou hê, het ’n vertikale swart-rooi-goud-driekleur na aanleiding van die Franse vlag gekies. In die ontstaande Duitse Ryk van 1848/1849 het die Frankfurtse parlement op 13 November 1848 ’n rykswet rakende die instelling van ’n Duitse oorlogs- en handelsvlag goedgekeur. Vervolgens was swart-rooi-goud die kleure van die ryksvloot. Omdat die kleure so wyd gebruik en as algemeen beskou is, is hulle nie eens in die ryksgrondwet van Maart 1849 eksplisiet genoem nie. Na die onderdrukking van die rewolusie in Mei/Junie 1849 is die federale wet van Maart 1848 nie omgekeer nie, maar die kleure is vir ’n lang tydperk min in die openbaar gebruik. In 1863 het die vlag egter bo-op die Bondspalais in Frankfurt gewaai, toe die Frankfurtse prinsdag vergader het. In 1850 het die Frankfurtse parlement in duie gestort en die Duitse Bond is onder Oostenrykse presidentskap, wat die optrede van die mislukte Frankfurtse parlement insluitende die driekleur, onderdruk het, herstel. Daarna was die dringendste vraagstuk om ’n toekomstige Duitse nasie met of sonder Oostenryk te stig, omdat Oostenryk se status as ’n multi-etniese ryk die droom van ’n verenigde Groot-Duitsland ingewikkeld gemaak het – die ''Großdeutsche'' oplossing. Alternatiewelik was daar die ''Kleindeutsche'' (Klein-Duitse) oplossing vir ’n Duitsland wat slegs Duitse lande dek en Oostenryk uitgesluit het. Die Pruisiese-Oostenrykse dualiteit binne die Bond het uiteindelik tot die Oostenryks-Pruisiese-oorlog van 1866 gelei. Tydens die oorlog het die suidelike state wat met Oostenryk geallieerd was, die swart-rooi-goud-driekleur as hul vlag aangeneem, en die 8ste Duitse Weermagkorps het ook swart-rooi-goud-armbande gedra.<ref name="Duitse Bond" /> Die [[Koninkryk Pruise]] en sy oorwegend Noord-Duitse bondgenote het Oostenryk verslaan en plek gemaak vir die verwesenliking van die Klein-Duitse oplossing ’n paar jaar later. Aan die einde van die 1860's is Prins Adalbert van Pruise se vlagontwerpe vir verskeie Duitse vlae ontdek.<ref>{{de}} Deutsches Schiffahrtsarchiv 2, 1978 (= Schriften des Deutschen Schiffahrtsmuseums, Band 9), Neubecker, Ottfried: Gesamtdeutsche Flaggenpläne. Nach den bisher unbekannten Entwürfen des Prinzen Adalbert von Preußen dargestellt. 1848–1850. bl. 207–213.</ref> Die stigter van die Duitse ryksvloot het in 1849/50 veral voorstelle vir ’n vlootvaandel van die ryksvloot ontwerp, na aanleiding van die Duitse Bond se swart-rooi-goue vlag wat die kleure op verskillende maniere met ’n Ysterkruis gekombineer het. As nasionale vlag het Prins Adalbert ’n horisontale driekleur in swart-rooi-goud en ’n gevierendeelde vlag met ’n reghoek in goud (in die skildhoek), ’n swart reghoek (in die onderste vlugdeel) en twee rooi reghoeke voorgestel. Daarbenewens het hy ’n vlag vir die vorsteraad ontwerp.<ref name="Duitse Bond" /> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:War ensign of the German Empire Navy 1848-1852.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Oorlogsvaandel van die ''Reichsflotte'' (1848–1852) Lêer:Flag of the German Confederation (war).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Ander weergawe van die oorlogsvaandel van die ''Reichsflotte'' (1848–1852)<ref name="Duitse Bond" /> Lêer:Kriegsflagge Deutsche Union Entwurf 1849.svg| {{FIAV|proposal}} {{FIAV|001001}} Ontwerp vir ’n oorlogsvaandel van die “Duitse Unie” (''Deutsche Union'') in 1849 Lêer:Flag De-1850a.svg| {{FIAV|proposal}} Prins Adalbert van Pruise se ontwerp vir ’n Duitse ''Union Jack'' in 1850<ref>{{de}} {{cite book | author = Neubecker, Ottfried | title = Gesamtdeutsche Flaggenpläne. Nach den bisher unbekannten Entwürfen des Prinzen Adalbert von Preußen dargestellt. 1848–1850 | work = Deutsches Schiffahrtsarchiv 2, 1978 (= Schriften des Deutschen Schiffahrtsmuseums, Band 9) | pages = 207–213}}</ref> </gallery></center> === Noord-Duitse Bond, Duitse Keiserryk en Eerste Wêreldoorlog (1866–1918) === {{Hoofartikel|Noord-Duitse Bond|Duitse Keiserryk|Eerste Wêreldoorlog}} [[Lêer:Kokarde Schwarz-Weiß-Rot 1897.jpg|duimnael|links|Swart-wit-rooie Kokarde aan ’n Punthelm ter herdenking van Keiser Wilhelm I se 100ste verjaarsdag in 1897]] [[Lêer:Deutsches Reich Flaggen.jpg|duimnael|Vlae van die keiserlike vloot, afgelei van die vlootvaandels van die Noord-Duitse Bond]] Pruise, sedert 1866 die toonaangewende staat, het daarin geslaag om die Duitse verenigingsbeweging sodoende te beïnvloed dat dit met sy eie belange ooreenstem. Na aanleiding van die ontbinding van die Duitse Bond het Pruise sy nieamptelike opvolger, die Noord-Duitse Bond, in 1866 met die ondertekening van die Bondverdrag van Augustus 1866 en die bekragtiging van die Grondwet op 1 Julie 1867 onder leiding van die eerste minister van Pruise, [[Otto von Bismarck]], gevorm. Hierdie koalisie het uit Pruise, die grootste lidstaat, en 21 ander Noord-Duitse state bestaan. Bismarck homself het op die goedkeuring van nuwe vaandels vir die handels- en oorlogsvloot aangedring: ’n Swart-wit-rooi-driekleur. Die vraag oor watter vlag deur die nuwe Bond aangeneem moes word, is eerste deur die skeepsektor geopper in sy begeerte om ’n internasionaal herkenbare identiteit te hê. Feitlik al die internasionale skepe wat aan die Bond behoort het, was afkomstig uit Pruise of die drie voormalige Hansestede [[Bremen]], [[Hamburg]] en [[Lübeck]]. Vervolgens het Adolf Soetbeer, sekretaris van die Hamburgse Kamer van Koophandel, in die ''Bremer Handelsblatt'' van 22 September 1866 voorgestel dat enige beplande vlag die kleure van Pruise (swart en wit) met die Hansekleure (rooi en wit) moes kombineer. Op 9 Desember het Bismarck in ’n eerste ontwerp vir die Noord-Duitse Bond se grondwet vir hierdie kombinasie gepleit, en ook Prins Adalbert van Pruise, die Pruisiese Vlootminister van 1848 tot 1851, het in ’n toespraak voor koning en kroonprins op 25 Desember daarvoor gepleit, vervolgens het die horisontale swart-wit-rooi-driekleur met die Noord-Duitse grondwet se goedkeuring op 1 Julie 1867 as beide die burgerlike en die oorlogsvaandel amptelike status verkry.<ref name="Noord-Duitse Bond">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/nzjh/ndbd/verfndbd.html |title=Verfassung des Norddeutschen Bundes |work=documentArchiv.de |date=27 Junie 1867 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028010740/http://www.documentarchiv.de/nzjh/ndbd/verfndbd.html |archive-date=28 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die kleure is vir die publiek soos volg verklaar: Swart-wit het Pruise en rooi-wit die Hansestede verteenwoordig. Die Hanse het as ’n stedebond nie oor ’n eie vlag beskik nie, maar van die meeste lidstede se wapens het die kleure wit en rooi gebruik. Die kleurkeuse het met koning [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I van Pruise]] se kleure saam gepas: Die rooi en wit is ook geneem om die [[Mark Brandenburg]] te verteenwoordig, die keiserlike kieserstaat en ’n voorganger van die Koninkryk Pruise.<ref name="Rabbow2007" /> Behalwe vir Wilhelm I self, wat die keisertitel net onwillig aanvaar en homself veral as ’n Pruis beskou het, was daar min weerstand teen die swart-wit-rooi-driekleur, ook vir die aanhangers van die Groot-Duitse-klere swart-rooi-goud was die eerste stap van vereniging belangriker as die vlag se kleure. Die afwesigheid van goud op die vlag het ook duidelik gemaak dat hierdie Duitse staat nie die “swart en goud”-monargie van Oostenryk ingesluit het nie. Na afloop van die [[Frans-Duitse Oorlog]] het die oorblywende suidelike Duitse state met die Noord-Duitse Bond geallieerd, wat gelei het tot die vereniging van Duitsland en die opheffing van die Pruisiese monarg tot keiser van hierdie nuwe staat in 1871. In sy grondwet het die Duitse Keiserryk swart, wit en rooi as sy nasionale kleure behou,<ref name="Duitse Keiserryk">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ksr/verfksr.html |title=Gesetz betreffend die Verfassung des Deutschen Reiches. |work=documentArchiv.de |date=16 April 1871 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017045814/http://www.documentarchiv.de/ksr/verfksr.html |archive-date=17 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> met die driekleur wat voorheen deur die Noord-Duitse Bond gebruik en in 1892 onder [[Wilhelm II van Duitsland]] amptelik as sy vlag goedgekeur is. Die kleure swart, wit en rooi het oor die loop van die jare tot ’n algemeen aanvaarde kenteken van [[patriotisme]] in die hele Duitsland ontwikkel. Die swart-wit-rooi-driekleur het die vlag van Duitsland tot die einde van die Duitse Keiserryk in 1918 tydens die laaste dae van die Eerste Wêreldoorlog gebly. Hierdie vlag is ook in al die [[Duitse koloniale ryk|Duitse kolonies]] – soos [[Duits-Oos-Afrika]] en [[Duits-Suidwes-Afrika]] – gebruik en aparte weergawes is vir elke kolonie beplan, maar as gevolg van die Duitse nederlaag tydens die Eerste Wêreldoorlog nooit goedgekeur nie. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Kaiserstandarte.svg| {{FIAV|historical}} Standaard van Sy Majesteit die Duitse keiser Lêer:Flag of the German Empire.svg|2:3 {{FIAV|historical}} {{FIAV|110110}} Vlag van die [[Noord-Duitse Bond]] (1866–1871)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de1867.html |title=North German Confederation 1867–1871 (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101223153/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de1867.html |archive-date= 1 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en die [[Duitse Keiserryk]] (1871–1918).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de1871.html |title=German Empire 1871–1918 |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714153016/https://www.crwflags.com/fotw/flags/de1871.html |archive-date=14 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In gebruik aan die begin van die [[Republiek van Weimar]] (1918–1919) en deur die buitelandse dienste (1922–1933). ’n Weergawe met ’n effens ander verhoudingsaspek is vanaf Maart 1933 tot Augustus 1935 as die Duitse nasionale vlag gebruik. Lêer:Kriegsflagge Entwurf 1867.svg| {{FIAV|proposal}} {{FIAV|001001}} Ontwerp vir ’n oorlogsvaandel van die Noord-Duitse Bond in 1867 Lêer:War Ensign of Germany (1867-1892).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Oorlogsvaandel van die Noord-Duitse Bond (1867–1871) en die Duitse Keiserryk (1871–1892) Lêer:War Ensign of Germany (1892-1903).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Oorlogsvaandel van die Duitse Keiserryk (1892–1903) Lêer:War Ensign of Germany (1903-1918).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Oorlogsvaandel van die Duitse Keiserryk (1903–1918) </gallery></center> === Republiek van Weimar (1918–1933) === {{Hoofartikel|Republiek van Weimar}} [[Lêer:KAS-Weimarer Koalition-Bild-15731-1.jpg|duimnael|links|Verkiesingsplakkat van die Weimarse koalisie (SPD, Sentrum, DDP) in 1924]] [[Lêer:Plakat Lasst die alten Fahnen wehn 1932.jpg|duimnael|“Laat die ou vlae wapper”, verkiesingsplakkat vir die monargistiese en nasionalistiese Duitse Nasionale Volksparty, 1932]] [[Lêer:Flag of Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold.svg|duimnael|links|Vlag van die ''Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold'']] [[Lêer:Steel helmet (Stahlhelm) banner, Räbke, Wolfenbüttel, c. 1930 AD - Braunschweigisches Landesmuseum - DSC04747.JPG|duimnael|Banier van ''Stahlhelm, Bund der Frontsoldaten'' – ''Ortsgruppe Räbke'']] Met die nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog en die daaropvolgende Novemberrewolusie is die swart-wit-rooi-driekleur van die monargistiese, militaristiese en outoritêre stelsel weer deur die swart-rooi-goud-driekleur vervang. Die goedkeuring van die swart-rooi-goud-driekleur is deur ’n vlagstryd begelei, wat tot in die laat 1920's geduur en tussen die ondersteuners van die parlementêre republiek en verregse teenstanders gevoer is, terwyl verlinkses en die USPD die rooi rewolusievlag gebruik het. As gevolg van die uitroeping van die Duitse Republiek in 1918 en die daaropvolgende rewolusionêre tydperk is die sogenaamde [[Republiek van Weimar]] in Augustus 1919 gestig. Om ’n kontinuïteit te vorm tussen die anti-outokratiese beweging van die 19de eeu en die nuwe demokratiese republiek is die ou swart-rooi-goud-driekleur in die Weimarse Grondwet van 1919 (Artikel 3 Satz 1 Weimarse grondwet) as die nasionale vlag van Duitsland aangewys.<ref name="Weimar Grondwet">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/wr/wrv.html |title=Die Verfassung des Deutschen Reichs [“Weimarer Reichsverfassung”] |work=documentArchiv.de |date=11 Augustus 1919 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127054556/http://www.documentarchiv.de/wr/wrv.html |archive-date=27 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die beslissende stemming oor die goedkeuring van die nasionale kleure is op 3 Julie 1919 in die Weimarse nasionale vergadering gehou. Daar was ’n meerderheid van 211 stemme ten gunste van swart-rooi-goud en 90 stemme daarteen. Vir die handelsvlag is ’n kompromie aanvaar, waarvolgens op ’n swart-wit-rooi-gronddoek ’n skildhoek in die nasionale kleure swart-rooi-goud bygevoeg is (Artikel 3 Satz 2 Weimarse grondwet). ’n Soortgelyke kompromie is in November 1920 vir die selfs meer omstrede, weens sy belangrikheid vir die weermag, oorlogsvaandel bereik. In die eerste vlagregulasie van 31 Julie 1921 is verdere vlae goedgekeur, waarvan vyf met ’n swart-rooi-goue en vyf met ’n swart-wit-rooi agtergrond. Hierdie ingewikkelde skema is egter nie ondersteun nie, elke politieke faksie het sy kleure as die ware kleure van Duitsland beskou. Net die klein Duitse prinsdomme van Reuß-Greiz, Reuß-Gera en Waldeck-Pyrmont en hul republikeinse opvolgers het die tradisie behou en vervolgens die Duitse kleure swart, rooi en ''or'' (goud) in hul vlae gebruik. As ’n burgerlike vlag is die swart-wit-rooi-driekleur behou, al was dit met die nuwe driekleur in die skildhoek. Hierdie veranderinge is nie deur baie mense in Duitsland verwelkom nie, wat hierdie nuwe kleure as ’n simbool van ’n onwettig ontluikende politieke omwenteling en vernedering na aanleiding van Duitsland se nederlaag tydens die Eerste Wêreldoorlog beskou het. Naas die militariste het ook baie nasionaalliberale vir ’n herinstelling van die swart-wit-rooi-vlag gepleit, waaronder [[Gustav Stresemann]] in 1921. In die ''Reichswehr'' is die ou kleure in verskeie vorme verder gebruik. Baie konserwatiewe wou die ou kleure terug hê, terwyl monargiste en verregses hul besware hard uitgespreek het en na die nuwe vlag met verskeie neerhalende name soos ''Schwarz-Rot-Senf'' (“swart-rooi-[[mosterd]]”) verwys het. As ’n kompromie is die ou swart-wit-rooi-vlag in 1922 heringevoer om Duitse diplomatiese missies in die buiteland te verteenwoordig.<ref name="vlag1921" /> Die simbole van die Keiserlike Duitsland het kentekens van die monargistiese en nasionalistiese protes geword en is dikwels deur monargistiese en nasionalistiese organisasies (soos ''Stahlhelm, Bund der Frontsoldaten'') gebruik. Dit het die ''Reichskriegsflagge'' (oorlogsvlag van die Reich) ingesluit, wat vandag herleef is vir ’n soortgelyke gebruik. Baie nasionalistiese partye van die Weimarse tydperk – soos die Duitse Nasionale Volksparty en die [[Nazi-Party]] – het die keiserlike kleure gebruik, soortgelyk aan die hedendaagse Nasionaal-Demokratiese Party van Duitsland. Daarmee het die kleure van die Duitse Keiserryk van ’n oorspronklik net monargistiese tot ’n algemene kenteken van verregse anti-republikeine ontwikkel, terwyl swart-rooi-goud die belangrikste kenteken van die deur gematigde kragte ondersteunde republikeinse grondwet geword het. Dit het aan albei driekleure ’n politieke betekenis besorg, wat hulle voorheen nie in hierdie vorm gehad het nie. Op 24 Februarie 1924 is die organisasie ''Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold'' in [[Maagdeburg]] deur die lede van die Weimarse Koalisie (Sentrum, Duitse Demokratiese Party en Sosiaaldemokratiese Party van Duitsland) en die vakbonde gestig. Hierdie organisasie is ter verdediging van die Republiek van Weimar se fragile demokrasie, wat onder konstante druk deur beide die verregses en verlinkses was, gestig. Deur hierdie organisasie het die swart-rooi-goud-vlag nie net ’n kenteken van ’n Duitse demokrasie geword nie, maar ook van weerstand teen politieke ekstremisme. Dit is opgesom deur die organisasie se eerste voorsitter, [[Otto Hörsing]], wat hul taak as ’n “stryd teen die swastika en die [[Rooi Ster|Sowjetse ster]]” beskryf het.<ref name="rbanner">{{de}} {{cite web |url=https://www.landtag.rlp.de/icc/Internet-DE/med/623/623604fe-6922-3211-33e2-dcbf983c6eac,11111111-1111-1111-1111-111111111111 |title=Symbol für Freiheit, Einheit und Demokratie |author=Deelstaatsregering van Rynland-Palts |year=2007 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305000650/http://www.landtag.rlp.de/icc/Internet-DE/med/623/623604fe-6922-3211-33e2-dcbf983c6eac,11111111-1111-1111-1111-111111111111 |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die lig van die toenemend gewelddadige konflikte tussen die Kommuniste en Nazi's, die groeiende polarisasie van die Duitse bevolking en ’n magdom ander faktore, hoofsaaklik die drastiese ekonomiese agteruitgang, uiterste hiperinflasie en korrupsie van die republiek, is die Republiek van Weimar in 1933 met die Nazi-“Magsoorname” (''Machtergreifung'') en die aanstelling van [[Adolf Hitler]] as Duitse kanselier beëindig. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Saar 1920-1935.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110000}} Vlag van [[Saarland]] (1920–1935)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-sl920.html |title=Saar Territory 1920–1935 (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001194737/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de-sl920.html |archive-date= 1 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Lêer:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg| <small>2:3</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110000}} Vlag van die [[Republiek van Weimar]] (1919–1933)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de1919.html |title=Weimar Republic 1919–1933 (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321230713/https://www.crwflags.com/fotw/flags/de1919.html |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of the President of Germany (1919–1921).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die rykspresident (1919–1921) Lêer:Flag of the President of Germany (1926–1933).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die rykspresident (1926–1933) Lêer:Standarte Reichspräsident 1933-1935.svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die rykspresident (1933–1935) Lêer:Merchant flag of Germany (1919–1933).svg| {{FIAV|historical}} Handelsvlag (1919–1933) Lêer:Flagge Deutsches Reich - Dienstflagge zu Land (1921-1933).svg| {{FIAV|historical}} Diensvlag ter land (1921–1933) Lêer:Flagge Deutsches Reich - Dienstflagge zur See (1921-1926).svg| {{FIAV|historical}} Diensvlag ter see (1921–1926) Lêer:War Ensign of Germany (1919–1921).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Oorlogsvlag (1919–1921) Lêer:War Ensign of Germany (1921-1933).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Oorlogsvlag (1921–1933) Lêer:Proposed German National Flag 1919.svg| {{FIAV|proposal}} Ottfried Neubecker se voorstel vir ’n Duitse nasionale vlag van 1926 </gallery></center> === Nazi-Duitsland en Tweede Wêreldoorlog (1933–1945) === {{Hoofartikel|Nazi-Duitsland|Tweede Wêreldoorlog}} [[Lêer:Hitler Nürnberg 1935.jpg|duimnael|[[Adolf Hitler]] 1935 in [[Neurenberg]] met die ''Blutfahne'' (“bloedvlag”) langs hom]] [[Lêer:Unter den Linden, jobbra a Staatsbibliothek, háttérben a Brandenburgi kapu. Fortepan 17439.jpg|duimnael|Wydverspreide gebruik van Nazi-vlae tydens die [[Olimpiese Somerspele 1936]] in [[Berlyn]]]] Nadat die Nazi-Party op 30 Januarie 1933 aan die bewind gekom het, is die gehate republikeinse swart-rooi-goud-vlag vinnig verwyder; ’n beslissing het op 12 Maart 1933 twee wetlike nasionale vlae goedgekeur: Die hervestigde keiserlike swart-wit-rooi-driekleur en die vlag van die [[Nazi-Party]].<ref name="vlag1933">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ns/flaggen.html |title=Erlaß des Reichspräsidenten über die vorläufige Regelung der Flaggenhissung |author=Paul von Hindenburg |work=documentArchiv.de |date=12 Maart 1933 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024195036/http://www.documentarchiv.de/ns/flaggen.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="Historiese vlae">{{en}} {{cite web |url=http://www.loeser.us/flags/germany_note_1.html |title=The German Swastika Flag 1933–1945 |author=Fornax |work=Historical flags of our ancestors |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208193101/http://loeser.us/flags/germany_note_1.html |archive-date= 8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Met hierdie afkondiging sou oorspronklik albei vlae Duitsland gemeensaam verteenwoordig, “tot die finale beslissing oor die nasionale kleure”.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://alex.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?apm=0&aid=dra&datum=19330004&zoom=2&seite=00000103&x=18&y=10 |title=Deutsches Reichsgesetzblatt Teil I 1867–1945 |publisher=ÖNB-Alex |date=17 Maart 1933 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331061438/http://alex.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?apm=0 |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die minister van binnelandse sake, [[Wilhelm Frick]], het op 29 April 1933 beslis, dat op handelskepe swart-wit-rooi by die agterkant en die swastika-vlag op die plek van die seinvlae getoon moes word.<ref>{{de}} {{cite web | url = http://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=dra&datum=19330004&zoom=2&seite=00000244&x=11&y=3 | title = Deutsches Reichsgesetzblatt Teil I 1867–1945 | publisher = ÖNB-Alex | date = 17 Maart 1933 | accessdate = 16 Desember 2018 }}</ref> Die ontwerp van die Nazi-vlag wat sedert die middel-1920's as partyvlag gebruik is, is volgens Hitler deur homself ontwerp en ingevoer, ongeveer ’n jaar voordat (29 Julie 1921) hy die partyleier geword het: ’n Vlag met ’n rooi agtergrond, ’n wit skyf met ’n swart [[swastika]] ''(Hakenkreuz)'' in die middel. In ''[[Mein Kampf]]'' het Hitler die proses verduidelik waardeur die Nazi-vlagontwerp geskep is en toegegee, dat hulle glo deur ’n tandarts uit Starnberg – waarskynlik Friedrich Krohn – ontwerp is: Dit was nodig om dieselfde kleure as die Keiserlike Duitsland te gebruik, want in Hitler se mening was hulle “eerbiedige kleure wat uitdrukking gee aan ons eerbetoon aan die glorieryke verlede en wat eens soveel eer aan die Duitse nasie gebring het.” Die belangrikste vereiste was dat “die nuwe vlag&nbsp;... effektief op ’n groot plakkaat moet pronk” omdat “in honderde duisende gevalle sal ’n baie treffende embleem die eerste oorsaak van die ontwaking van belangstelling in ’n beweging wees.” Nazi-propaganda het die simboliek van die vlag verduidelik: Die rooi kleur het vir die sosiale, wit vir die beweging se nasionale denke en die swastika vir die oorwinning van die “Ariese” volk oor [[Jode]] gestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://research.calvin.edu/german-propaganda-archive/pimpfhitler.htm |title=Nazi propaganda pamphlet “The Life of the Führer” |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006014016/http://research.calvin.edu/german-propaganda-archive/pimpfhitler.htm |archive-date= 6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Verskeie ontwerpe deur ’n aantal verskillende outeurs is oorweeg, maar die een wat uiteindelik goedgekeur is, was volgens bewerings Hitler se persoonlike ontwerp.<ref>{{en}} {{cite book | title = [[Mein Kampf]], volume 2, hoofstuk VII | last = Hitler | first = Adolf | authorlink = Adolf Hitler | year = 1926}}</ref> [[Albert Speer]] verklaar in sy memoires dat “in slegs twee ander ontwerpe hy (Adolf Hitler) dieselfde sorg nes by die Obersalzberg-huis getoon het: ‘Dié van die Reich se oorlogsvlag en sy eie standaard as [[staatshoof]]’”.<ref>{{en}} {{cite book | title = Inside the Third Reich | url = https://archive.org/details/bwb_S0-BFK-890 | last = Speer | first = Albert | authorlink = Albert Speer | year = 1970 | publisher = Macmillan | location = New York | isbn = 0-684-82949-5}}</ref> Hitler het die vlag soos volg beskryf: {{Caanhaling|Das rote Tuch, die Farbe der eisernen sozialen Gerechtigkeit, das Weiß, unsere heilige nationale Begeisterung, und das Hakenkreuz als Zeichen der Arbeit.<ref>{{de}} Adolf Hitler, Rede vom 9. Mai 1926 in Eutin, in: Anzeiger für das Fürstentum Lübeck vom 15. Mai 1926.</ref>}} {{Caanhaling|Die rooi doek, die kleur van die yster-sosiale geregtigheid, die Wit, ons heilige nasionale entoesiasme, en die swastika as ’n kenteken van werk.}} ’n Afgesentreerde skywe weergawe van die swastika-vlag is gebruik as burgerlike wapen op Duits-geregistreerde burgerlike skepe en as vaandel op oorlogskepe van die ''Kriegsmarine''.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ns/1933/flaggen-kauffahrteischiffe_vo.html |title=Verordnung über die vorläufige Regelung der Flaggenführung auf Kauffahrteischiffen |author=Regering van die Duitse Ryk |work=documentArchiv.de |date=20 Desember 1933 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024190746/http://www.documentarchiv.de/ns/1933/flaggen-kauffahrteischiffe_vo.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die vlae vir gebruik op see het ’n deur- en deurbeeld gehad, só was die “linkerkant” en “regterkant”-weergawes albei aan die een kant teenswoordig, terwyl die nasionale vlag op albei kante was.<ref name="Historiese vlae" /> Die swastika was sedert die Eeuwisseling ’n gewilde kenteken onder die Nasionalistiese beweging se ondersteuners en het in die tydperk net na die Eerste Wêreldoorlog die kenteken van nasionalisties-gesinde soldate, vrykorpsvegters en jeugdiges geword. In daardie tyd is dit ook deur die Nasionaalsosialiste oorgeneem. Nog voor die Nazi-tydperk is dit ook in [[Letland]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/images/l/lv%5Eplnr.jpg |title=Latvia – Historical Military Flag |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233435/https://www.fotw.info/images/l/lv%5Eplnr.jpg |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv%5Eair.html |title=Latvia – Airforce Flag and Aircraft Marking |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102142708/https://www.fotw.info/flags/lv%5Eair.html |archive-date=2 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Finland]]<ref>{{de}} {{cite book | publisher = Oberkommando der Kriegsmarine | title = Flaggenbuch. (Flg.B.). | date = 1 Desember 1939 | location = Reichdruckerei, Berlin}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/fi_xfree.html#swastika |title=Swastikas in Finland |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233016/https://www.fotw.info/flags/fi_xfree.html |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> as ’n militêre kenteken gebruik en is waarskynlik rondom 1919 deur Baltiese vegters na Duitsland saamgeneem, waar dit voor die Kapp-staatsgreep reeds as ’n regsnasionale Vrykorps- en partykenteken wyd gebruik is. [[Lêer:SS Bremen incident illustration.jpg|duimnael|Illustrasie wat anti-Nazi-betogers uitbeeld wat ''Bremen'' aanval wat op 26 Julie 1935 in die hawe van New York, Verenigde State vasgemeer is]] Op 15 September 1935, een jaar na die dood van rykspresident [[Paul von Hindenburg]] en Hitler se verkiesing as ''Führer'', is die dubbele vlagreëling beëindig, met die eksklusiewe gebruik van die Nazi-vlag (nou met ’n effens na links verskuifde swastika) as die nasionale vlag van Duitsland.<ref>{{de}} {{cite web | url = http://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?apm=0&aid=dra&datum=19350004&zoom=2&seite=00001145&x=10&y=7 | title = Deutsches Reichsgesetzblatt Teil I 1867–1945 | publisher = ÖNB-Alex | date = 16 September 1935 | accessdate = 16 Desember 2018 }}</ref> [[Hermann Göring]] het die afskaffing van die swart-wit-rooi-vlag soos volg geregverdig: “Dit moet verhoed word dat dit deur reaksionêre as ’n ‘partyvlaggie’ ‘verdraai’ word.”<ref>{{de}} Redetext in: ''Völkischer Beobachter'' Nr. 260 vom 17. September 1935</ref> Deur hierdie proses het die toenemende samesmelting van staat en party onder ’n enkele diktatorskap ook simbolies sigbaar geword. Een rede mag die “''Bremen''-insident” van 26 Julie 1935 wees, waartydens ’n groep betogers in [[New York Stad]] aan boord van die oseaanliner SS ''Bremen'' tydens ’n handgeveg die Nazi-partyvlag van die vlagpaal verwyder, geskeur en in die [[Hudsonrivier]] gegooi het. Toe die Duitse boodskapper vier dae later protes aangeteken het, het Amerikaanse amptenare geantwoord dat die swart-wit-rooi Duitse nasionale vlag nie beskadig is nie, net ’n partysimbool.<ref>{{en}} {{cite book | author = Brian Leigh Davis | title = Flags & standards of the Third Reich | publisher = Macdonald & Jane's | location = London | year = 1975 | isbn = 0-356-04879-9}}</ref> Die nuwe vlagwet<ref name="vlag1935">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ns/1935/flaggen1935_ges.html |title=Reichsflaggengesetz |author=Regering van die Duitse Ryk |work=documentArchiv.de |date=15 September 1935 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127054521/http://www.documentarchiv.de/ns/1935/flaggen1935_ges.html |archive-date=27 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> is tydens die jaarlikse partybyeenkoms in [[Neurenberg]] aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,749071-2,00.html |title=GERMANY: Little Man, Big Doings |publisher=[[Time (tydskrif)|Time]] |date=23 September 1935 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323191450/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,749071-2,00.html |archive-date=23 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1933 tot minstens 1938 het die Nazi's soms swastika-vlae “geheilig” deur hulle met die ''Blutfahne'' (“bloedvlag”), die swastika-vlag wat deur die Nazi-paramilitaries tydens die mislukte biersaal-staatsgreep van 1923 in München gebruik is, aan te raak. Hierdie seremonie het by elke ''Reichsparteitag'' in Neurenberg plaasgevind. Dit is nie bekend of hierdie tradisie na die laaste ''Reichsparteitag'' in 1938 voortgesit is nie. Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het die eerste wet wat deur die Geallieerde Beheerraad goedgekeur is, al die Nazi-simbole verwyder en al die betrokke wette herroep.<ref>{{en}} {{cite web | url = http://www.ena.lu/?doc=16808&lang=2 | title = Law N° 1 from the Control Council for Germany: Repealing of Nazi Laws | author = Geallieerde Beheerraad | work = European Navigator | date = 30 Augustus 1945 | accessdate = 23 Desember 2007 | archive-date = 4 Junie 2012 | archive-url = https://archive.today/20120604132902/http://www.cvce.eu/obj/european_navigator-en-9d0c13eb-88f0-4158-8c78-a544b48f0b61 | url-status = dead }}</ref> Die besit van swastika-vlae is sedertdien in verskeie lande verbode, insluitende die invoer of vertoning daarvan, veral in Duitsland. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the NSDAP (1920–1945).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110000}} Vlag van die Nazi-Party (1920–1945) Lêer:Flag of German Reich (1933–1935).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110110}} Nasionale vlag van Duitsland (1933–1935), saam met die swastika-vlag Lêer:Flag of German Reich (1935–1945).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110110}} Nasionale vlag en vlootvaandel van Duitsland van Duitsland (1935–1945)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de193345.html |title=Third German Empire 1933–1945 (Third Reich) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116113620/https://www.fotw.info/flags/de193345.html |archive-date=16 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Reichsdienstflagge 1933-1935.svg| {{FIAV|historical}} Nazi-Duitsland se diensvlag (1933–1935) Lêer:Reichsdienstflagge 1935.svg| {{FIAV|historical}} Nazi-Duitsland se diensvlag (1935–1945) Lêer:War Ensign of Germany (1933-1935).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Nazi-Duitsland se oorlogsvlag (1933–1935) Lêer:War Ensign of Germany (1935-1938).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Nazi-Duitsland se oorlogsvlag (1935–1938), vandag ’n ongrondwetlike propagandakenteken Lêer:War Ensign of Germany (1938-1945).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Nazi-Duitsland se oorlogsvlag (1938–1945), vandag ’n ongrondwetlike propagandakenteken </gallery></center> === Na die Tweede Wêreldoorlog (1945–1949) === [[Lêer:Broschüre NKFD 1943.jpg|duimnael|Stigtingsmanifes van die “Nasionale Komitee vir ’n Vrye Duitsland” (''Nationalkomitee Freies Deutschland'', NKFD), Julie 1943]] [[Lêer:Stamp Germany 1998 MiNr1986 Parlamentarischer Rat.jpg|duimnael|[[Posseël]] van die Federale pos vir die 50ste herdenking van die Parlementêre Raad in 1998]] Ná die nederlaag van Duitsland in die Tweede Wêreldoorlog is dié land onder geallieerde administrasie geplaas en al die vorige nasionale vlae deur die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] verbied. Alhoewel daar nie ’n nasionale Duitse regering of ’n Duitse vlag was nie, is Duitse skepe deur die internasionale reg verplig om ’n nasionale vlag van die een of ander aard te hê. As ’n voorlopige burgerlike vlag van Duitsland het die Geallieerde magte met die Beheerradswet No. 39 van 12 November 1946 die gebruik van die internasionale seinvlaggie Charlie aangewys wat die letter C in ’n swaelstert toon, bekend as die “C”-seinvlag (''C-Doppelstander'').<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/de/de45-49/kr-gesetz39.htm |title=Kontrollratsgesetz Nr. 39 |work=Verfassungen der Welt |date=12 November 1946 |accessdate=28 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115735/http://www.verfassungen.de/de/de45-49/kr-gesetz39.htm |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die kleure blou, wit en rooi het die nasionale kleure van die vier Geallieerde magte verteenwoordig. Die Raad het beslis dat “geen seremonie aan hierdie vlag mag verleen word nie, soos oorlogskepe of handelskepe van enige nasionaliteit gedoop word nie”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de1945.html#law |title=Law No. 39 of the Allied Control Commission |author=Geallieerde Beheerraad |work=Flags of the World |date=30 November 1946 |accessdate=26 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312195426/https://www.fotw.info/flags/de1945.html#law |archive-date=12 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wes van die Oder-Neiße-lyn is die Duitse state herorganiseer langs die grense van die besettingsone en nuwe deelstaatsregerings is gestig. Binne die Amerikaanse sone is die noordelike helfte van die voormalige deelstate van Württemberg en Baden in 1946 saamgesmelt om [[Württemberg-Baden]] te vorm. As sy vlag het Württemberg-Baden die swart-rooi-goud-driekleur goedgekeur.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/de/bw/wuerttemberg-baden/wuertt-b46-index.htm |title=Grondwet van Württemberg-Baden |work=Verfassungen der Welt |date=30 November 1946 |accessdate=24 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233239/http://www.verfassungen.de/de/bw/wuerttemberg-baden/wuertt-b46-index.htm |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die keuse van hierdie kleure was nie gebaseer op die historiese gebruik van die driekleur nie, maar die eenvoudige toevoeging van goud tot Württemberg se kleure rooi en swart.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de-wb947.html |title=Württemberg-Baden 1947–1952 |work=Flags of the World |accessdate=24 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312195401/https://www.fotw.info/flags/de-wb947.html |archive-date=12 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toevallig was Baden se kleure rooi en geel, sodat die kleurkeuse vir ’n kombinasie van die twee vlae misgis kon word. In 1952 het Württemberg-Baden deel geword van die hedendaagse Duitse deelstaat Baden-Württemberg, waarvan die vlag swart en goud is. Twee ander deelstate wat na die oorlog geskep is, [[Rynland-Palts]] (Franse sone) en [[Nedersakse]] (Britse sone), het verkies om die swart-rooi-goud-driekleur as hul vlag te gebruik, met elkeen deelstaat se wapen op.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://verfassungen.de/de/rlp/rlp47-index.htm |title=Grondwet van Rynland-Palts |work=Verfassungen der Welt |date=18 Mei 1947 |accessdate=24 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080215024706/http://verfassungen.de/de/rlp/rlp47-index.htm |archive-date=15 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=http://verfassungen.de/de/nds/niedersachsen51.htm |title=Voorlopige Grondwet van Nedersakse |work=Verfassungen der Welt |date=13 April 1951 |accessdate=24 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311105823/http://verfassungen.de/de/nds/niedersachsen51.htm |archive-date=11 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hierdie twee deelstate is gevorm uit dele van ander state en geen kleurkombinasies uit hierdie vorige state is as ’n nuwe staatsvlag goedgekeur nie. Dit het tot die gebruik van die swart-rooi-goud weens twee redes gelei: Die kleure het veral nie betrekking tot enige van die vorige state nie en die gebruik van die ou vlag van die Republiek van Weimar is bedoel om ’n simbool van die nuwe demokrasie te kan wees.<ref name="Nedersakse">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-ni.html |title=Lower Saxony (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215190704/https://www.crwflags.com/FOTW/flags/de-ni.html |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Rynland-Palts">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-rp.html |title=Rhineland-Palatinate (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018164816/https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-rp.html |archive-date=18 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die voorbereidings vir die skepping van nuwe Duitse nasionale simbole het tydens die grondwetlike konvensie op Herrenchiemsee wat tussen 10 en 25 Augustus 1948 vergader het, begin. Hoewel oorweg is, om die vlagkwessie tot ’n hereniging van Duitsland uit te stel,<ref>{{de}} {{cite book | title = Der Parlamentarische Rat 1948–1949, Akten u. Protokolle | edition = 2 | location = Boppard/Rhein | year = 1981 | pages = 205}}</ref> is tog ’n besluit geneem. Dit was veral as gevolg van die ontwerp vir ’n grondwet wat deur die [[Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland]] (SED) op 22 November 1946 uitgevaardig is, waarvolgens swart-rooi-goud as die kleure van ’n toekomstige “Duitse Republiek” bepaal is.<ref>{{de}} {{cite book | author = Alois Friedel | title = Deutsche Staatssymbole | url = https://archive.org/details/bwb_O6-BWL-864 | location = Frankfurt/Main, Bonn | year = 1968 | pages = [https://archive.org/details/bwb_O6-BWL-864/page/30 40]}}</ref> Terwyl die Sosiaaldemokrate (SPD) vir die herinvoering van die ou Weimarse kleure swart-rooi-goud gepleit het, was die Christelik-Demokratiese Unie/Christelik-Sosiale Unie (CDU/CSU) en die Duitse Party ten gunste van die “Kruisvlag” (of “Wirmer-vlag”) van die mislukte sluipmoordpoging op Adolf Hitler van 20 Julie 1944 as nuwe Duitse nasionale vlag. Hierdie ontwerpe vlag van Josef Wirmer, ’n weerstandsvegter van 20 Juli 1944, wat na die suksesvolle sluipmoord op Adolf Hitler as ’n voorlopige nasionale vlag sou gebruik het, was die grondslag vir ’n latere voorstel van die Uniepartye van 5 November 1948. Josef Wirmer se jonger broer Ernst was ’n lid van die Parlementêre Raad en het op 26 Oktober 1948 die afgevaardigdes van die CDU/CSU oortuig, om die oorspronklike ontwerp van sy broer te aanvaar. Josef Wirmer se gedagte, die nasionale kleure as ’n Skandinawiese Kruis te rangskik (Wirmer-vlag), was waarskynlik gebaseer op die idee, dat aan die een kant die [[Wehrmacht]] bevredig was (weens ooreenkoms met die oorlogsvaandel van die Ryk) en aan die ander kant die demokratiese kragte in ag geneem is (deur die gebruik van tradisionele demokratiese kleure). ’n Soortgelyke gedagte het sy broer Ernst gehad, wat ’n swart streep tussen die geel en rooi veld ingevoeg het, analoog tot die Balkenkreuz van die Wehrmacht. Maar hierdie toevoeging het die heraldiese probleem weer laat verskyn, wat Josef Wirmer wou vermy, waarvolgens swart aan rooi grens. Op 3 November 1948 is egter besluit om die tradisionele oorgang van rooi en swart te behou.<ref>{{en}} ''Flagmaster.'' The Flag Institute Bulletin Nr. 77, 1994, bl. 8/9.</ref> Die ontwerp se wetlike teks lui soos volg: “Die Bondsvlag toon op ’n rooi agtergrond ’n swart liggende kruis waarop ’n goue kruis.” Wirmer se vlagontwerp word intussen oorwegend deur verregses misbruik, veral deur “Pegida”, waarteen Wirmer se nageslag nou veg.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.spiegel.de/politik/deutschland/pegida-und-die-wirmer-fahne-ich-bin-entsetzt-a-1046072.html |title=Pegida und die Wirmer-Flagge: “Ich bin entsetzt” |author=Christina Hebel |publisher=Spiegel Online |date=3 Augustus 2015 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819072316/http://www.spiegel.de/politik/deutschland/pegida-und-die-wirmer-fahne-ich-bin-entsetzt-a-1046072.html |archive-date=19 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Ander politici, kunshistorici en kunstenaars het ook al die vlagkwessie aangespreek.<ref>{{de}} ''Sitzungsprotokolle der Unionsfraktion, Forschungen und Quellen zur Zeitgeschichte.'' Band 2, Stuttgart 1981, bl. 121.</ref> Robert Lehr, ’n lid van die Parlementêre Raad, het ’n vlag soortgelyk aan die [[Vlag van die Verenigde State|dié van die VSA]] voorgestel, waarvolgens vir elke deelstaat ’n goue ster in die swart skildhoek van die rooi vlag sou verskyn het. Die [[historikus]] Paul Wentzcke was ten gunste van ’n “republikeinse driekleur”, wat soos die [[Vlag van Frankryk|Franse driekleur]] vertikaal sou verdeel was. Die kunshistorikus Edwin Redslob wou die Duitse verdeling deur ’n wit horisontale streep regdeur die swart-rooi-goue-driekleur verteenwoordig.<ref name="FOTW2">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de!1949.html |title=Proposals 1944–1949 (Germany) |work=Flags of the World |date=15 November 2015 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116134748/https://www.fotw.info/flags/de!1949.html |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die voorkeur van swart-rooi-goud bo ander ontwerpe kan veral met die wetlike kontinuïteit tussen die Republiek van Weimar en die Federale Republiek Duitsland verklaar word.<ref>{{de}} Gerhard Schröder: ''Vorwort.'' In: ''Bundesminister des Inneren, Fahnen und Flaggen der Bundesrepublik Deutschland.'' Bonn 1955.</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:German Resistance Flag Proposal 1944.svg| {{FIAV|proposal}} Vlagontwerp deur Josef Wirmer, voorstel vir ’n voorlopige vlag van Duitsland (1944) Lêer:Flag of Germany (1946-1949).svg| <small>2:3</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} Die “C”-seinvlag (1946–1949)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de1945.html |title=Occupied Germany 1945–1949 |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611232949/https://www.fotw.info/flags/de1945.html |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of Saar.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110000}} Vlag van [[Saarland]] (1947–1956)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-sl947.html |title=Saar 1947–1956 (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901194605/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de-sl947.html |archive-date= 1 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Lêer:Flag De ewirmer.svg| {{FIAV|proposal}} Vlagontwerp deur Ernst Wirmer (1948) Lêer:Proposed German National Flag 1948.svg| {{FIAV|proposal}} Voorstel van die CDU vir ’n vlag van Duitsland (1948) Lêer:Proposed flag of Germany (Robert Lehr).svg| {{FIAV|proposal}} Vlagontwerp deur Robert Lehr (1948) Lêer:Proposed flag of Germany (Paul Wentzcke).svg| {{FIAV|proposal}} “Republikeinse driekleur” deur Paul Wentzcke (1948) Lêer:Flag De Redslob.svg| {{FIAV|proposal}} Vlagontwerp deur Edwin Redslob (1948) </gallery></center> === Verdeelde Duitsland (1949–1989) === {{Hoofartikel|Duitse Demokratiese Republiek|Wes-Duitsland}} [[Lêer:FDP Flag 1950.svg|duimnael|links|Vlag van die Vrye Demokratiese Party (FDP) in die 1950's]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-M0925-406, New York, Fahnen vor dem UNO-Gebäude.jpg|duimnael|Variante in swart-wynrooi-goud: Vlae van Wes-Duitsland en die Duitse Demokratiese Republiek by die [[Verenigde Nasies]] in [[New York Stad]] (1973)]] [[Lêer:CDU Wahlkampfplakat - kaspl016.JPG|duimnael|links|Verkiesingsplakkat van die Christelik-Demokratiese Unie (CDU) in 1957]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-34861-0007, Caroli, Langhammer, Nitzschke, Motzkus.jpg|duimnael|Oos-Duitse vlag tydens ’n internasionale [[boks]]byeenkoms in 1955]] Met die verslegtende betrekkinge tussen die [[Sowjetunie]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het die drie westelike Geallieerdes in Maart 1948 vergader om hul besettingsones saam te smelt en die vorming van die latere Federale Republiek Duitsland, algemeen bekend as Wes-Duitsland, goed te keur. Intussen het die oostelike Sowjetse besettingsone die Duitse Demokratiese Republiek geword, algemeen bekend as Oos-Duitsland. Tydens die voorbereiding van die nuwe grondwet vir Wes-Duitsland het besprekinge in verband met sy nasionale simbole tydens ’n byeenkoms by Herrenchiemsee in Augustus 1948 plaasgevind. Hoewel daar besware teen die skepping van ’n nasionale vlag vóór die hereniging met die oostelike deel was, is besluit om voort te gaan. Hierdie besluit was hoofsaaklik gemotiveer deur die voorgestelde grondwet deur die Oos-Duitse [[Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland|SED]] in November 1946,<ref>{{de}} {{cite book | last = Friedel | first = Alois | title = Deutsche Staatssymbole | year = 1968 | publisher = Athenäum-Verlag | isbn = 978-3-7610-5115-3}}</ref> waarin swart-rooi-goud as kleure van ’n toekomstige Duitse republiek voorgestel is.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ddr/1946/sed-verfassungsentwurf-ddr.html |title=Entwurf der SED für eine Verfassung der Deutschen Demokratischen Republik |work=documentArchiv.de |date=14 November 1946 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191126134018/http://www.documentarchiv.de/ddr/1946/sed-verfassungsentwurf-ddr.html |archive-date=26 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die Tweede Volkskongres in 1948 is ten gunste van die swart-wit-rooi-vlag gestem, soos dit ook deur die “Nasionale Komitee vir ’n Vrye Duitsland” (''Nationalkomitee Freies Deutschland'', NKFD),<ref name="voorstelle" /> ’n Duitse anti-Nazi-organisasie wat in die Sowjetunie tydens die laaste twee jaar van die oorlog aktief was, gebruik is. Op 7 Oktober 1949 is egter op voorstel van Friedrich Ebert jr. die swart-rooi-goue vlag as vlag van die Duitse Demokratiese Republiek goedgekeur.<ref name="Oos-Duitse grondwet">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ddr/verfddr1949.html |title=Die Verfassung der Deutschen Demokratischen Republik |work=documentArchiv.de |date=7 Oktober 1949 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191130042244/http://www.documentarchiv.de/ddr/verfddr1949.html |archive-date=30 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Duitse Demokratiese Republiek het met die vlagwet van 1 Oktober 1959 sy nasionale wapen – aarkrans met hamer en sirkel – in die middel van die vlag ingevoeg.<ref name="DDR1959">{{de}} {{cite web |url=http://www.documentarchiv.de/ddr/1959/ddr-staatswappen-staatsflagge-aender_ges.html |title=Gesetz zur Änderung des Gesetzes über das Staatswappen und die Staatsflagge der Deutschen Demokratischen Republik |author=Regering van die Duitse Demokratiese Republiek |work=documentArchiv.de |date=1 Oktober 1959 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113012908/http://www.documentarchiv.de/ddr/1959/ddr-staatswappen-staatsflagge-aender_ges.html |archive-date=13 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Wes-Duitsland is hierdie verandering as ’n doelbewuste poging om die twee Duitslands van mekaar te skei beskou. Die openbare vertoning van hierdie deur die Wes-Duitse regering amptelik “vlag van die Sowjetse sone” en ''Spalterflagge'' (“delervlag”) genoemde vlag is tot die einde van die 1960's in Wes-Duitsland en Wes-Berlyn as ’n skending van die grondwet en openbare orde beskou en deur polisie-optrede verhoed. ’n Merkwaardige vlagstryd het in 1959 in Wes-Berlyn plaasgevind, toe op die Reichsbahngelände die nuwe swart-rooi-goue vlag van die Duitse Demokratiese Republiek gehys is. Volgens ’n ooreenkoms van die Geallieerdes was die hele spoorwegwese binne die Berlynse grense onder die gesag van die Sowjetse militêre administrasie en was dus nie sommer so deur die westelike polisie beheerbaar nie.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/1959/42/der-flaggenstreit |title=Der Flaggenstreit |publisher=Die Zeit |date=16 Oktober 1959 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617233808/http://www.zeit.de/1959/42/Der-Flaggenstreit |archive-date=17 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terwyl daar ander voorstelle vir die nuwe vlag van Wes-Duitsland was,<ref name="voorstelle">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de!1949.html |title=Proposals 1944–1949 (Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101031657/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de!1949.html |archive-date= 1 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> was die finale keuse tussen twee ontwerpe, albei met swart-rooi-goud. Die Sosiaaldemokrate het die herinstelling van die ou Weimar-vlag voorgestel, terwyl die konserwatiewe partye soos die CDU/CSU en die Duitse Party ten gunste van ’n ontwerp deur Ernst Wirmer, ’n lid van die parlementêre raad en latere raadgewer van bondskanselier [[Konrad Adenauer]], was. Wirmer het ’n weergawe van die “Weerstand”-vlag van 1944 (die swart-rooi-goud-kleurskema in ’n Nordiese kruis-patroon) wat deur sy broer en 20 Julie-mede-samesweerder Josef ontwerp is, voorgestel.<ref name="voorstel1944">{{en}} {{cite journal | last = Rabbow | first = Arnold | date = 1983 | title = A Flag Against Hitler. The 1944 National Flag Proposal of the German Resistance Movement | journal = Flag Bulletin | volume = 100}}</ref> Die driekleur is uiteindelik gekies, grootliks om die kontinuïteit tussen die Republiek van Weimar en hierdie nuwe Duitse staat te illustreer. Met die inwerkingtreding van die (Wes-)Duitse grondwet op 23 Mei 1949 is die swart-rooi-goud-driekleur as die vlag van die Federale Republiek Duitsland goedgekeur.<ref name="Grondwet" /> Artikel 22 bepaal: “Die federale vlag is swart-rooi-goud.” Die bevolking het egter die nuwe vlag nog nie ten volle aangeneem nie. Die weeklikse tydskrif ''Die Zeit'' het nog in 1949 geskryf, dat dieselfde aantal mense swart-wit-rooi en swart-rooi-goud as vlag aanvaar – elk 25%.<ref>{{de}} Reichel: ''Schwarz-Rot-Gold.'' bl. 29.</ref><ref>{{de}} Ernst Friedlaender: ''Die Farben Schwarz-Weiß-Rot.'' In: ''Die Zeit.'' 32 (1949), bl. 1.</ref> ’n Opname van die ''Institut für Demoskopie Allensbach'' toon ander nommers: 35% van die respondente sou ten gunste van swart-rooi-goud stem. Die helfte van die respondente wou nie ’n besluit neem nie.<ref>{{de}} {{cite book | author = Thomas Petersen | title = Zwischen Distanz und Akzeptanz. Nationalsymbole im Spiegel der öffentlichen Meinung | publisher = Stiftung Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland | work = Flagge zeigen? Die Deutschen und ihre Nationalsymbole | location = Bonn | year = 2008 | pages = 55}}</ref> Ten spyte van verskillende resultate het die opnames ’n hoogs verdeelde mening in die bevolking getoon. In 1955 het die bevolking van die Frans-geadministreerde Saar-protektoraat daarvoor gestem om by Wes-Duitsland aan te sluit.<ref>{{en}} {{cite web | url = http://www.ena.lu/saar-referendum-23-october-1955-022100041.html | title = The Saar referendum | work = European Navigator | date = 23 Oktober 1955 | accessdate = 24 Februarie 2008 | archive-date = 11 Maart 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080311132612/http://www.ena.lu/saar-referendum-23-october-1955-022100041.html | url-status = dead }}</ref> Sedert sy stigting as ’n aparte Franse protektoraat in 1947 het die Saar ’n wit Nordiese kruis op ’n blou en rooi agtergrond as sy vlag gebruik.<ref>{{de}} {{cite web | url = http://www.documentarchiv.de/de/saar/saarland47-index.htm | title = Grondwet van die Saarland | work = documentArchiv.de | date = 15 Desember 1947 | accessdate = 24 Februarie 2008 }}</ref> Om die verbintenis van die Saar met Wes-Duitsland te toon, is op 9 Julie 1956 ’n nuwe vlag goedgekeur: Die swart-rooi-goud-driekleur versier met die nuwe wapen wat ook op hierdie dag ingestel is.<ref>{{de}} Regering van die Saarland (9 Julie 1956) Gesetz Nr. 508 über die Flagge des Saarlandes en Gesetz Nr. 509 über das Wappen des Saarlandes</ref> Hierdie vlag het op 1 Januarie 1957 amptelike status verkry, met die stigting van die [[Saarland]] as ’n deelstaat van Wes-Duitsland. Vanaf 1956 tot 1964 het Wes- en Oos-Duitsland aan die [[Olimpiese Winterspele|Olimpiese Winter-]] en [[Olimpiese Somerspele|Somerspele]] as ’n enkele span, bekend as die Verenigde Span van Duitsland, deelgeneem. Nadat die Oos-Duitse nasionale vlag in 1959 verander is, het geen land die vlag van die ander aanvaar nie. As ’n kompromie is vanaf 1960 tot 1964 ’n nuwe vlag met die [[Olimpiese vlag|Olimpiese ringe]] in die rooi baan van die swart-rooi-goud-driekleur deur die Verenigde Span van Duitsland gebruik. In 1968 het die spanne van die twee Duitse state apart binnegestap, maar albei het dieselfde Duitse Olimpiese vlag gebruik. Vanaf 1972 tot 1988 het die aparte Wes- en Oos-Duitse spanne hul eie nasionale vlag gebruik. In die konsepgrondwet van die sentrale ronde tafel vir die DDR, wat in die lente van 1990 aan die nuutverkose Volkskammer en die openbaar oorhandig is, is ook ’n swart-rooi-goue vlag, waar die ou nasionale wapen van die DDR deur die kenteken van die onafhanklike vredesbeweging ''Schwerter zu Pflugscharen'' (“Swaarde tot ploegskare”) vervang is, as die nasionale vlag van die DDR voorgestel. Maar met die Duitse hereniging het die vlae van die Federale Republiek ook in Oos-Duitsland geldigheid verkry. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Germany.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|normal}} {{FIAV|110110}} Vlag van die Federale Republiek Duitsland (1949–''hede'')<br />Vlag van die Duitse Demokratiese Republiek (1949–1959) Lêer:German Olympic flag (1959-1968).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|100000}} Vlag van die Verenigde Span van Duitsland, soos gebruik vanaf die [[Olimpiese Somerspele 1960]] tot die [[Olimpiese Somerspele 1968|Olimpiese Somerspele van 1968]] </gallery></center> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vlae van die Duitse Demokratiese Republiek"> Lêer:Flag of German Democratic Republic.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110110}} Vlag van die Duitse Demokratiese Republiek (1959–1990)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de-ddr.html |title=German Democratic Republic 1949–1990 (East Germany) |work=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116141802/https://www.fotw.info/flags/de-ddr.html |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of East Germany - merchant 1959-1973.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} 3:5 Handelsvlag (1959–1973) Lêer:Regimental colours of NVA (East Germany).svg| <small>3:4 </small>{{FIAV|historical}} {{FIAV|001001}} Regimentele kleure van die Nasionale Volksleër Lêer:Flag of NVA (East Germany).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|001000}} Diensvlag van die Nasionale Volksleër Lêer:Flag of warships of VM (East Germany).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Diensvlag van die Volksvloot se oorlogskepe en -bote Lêer:Flag of auxiliary ships of VM (East Germany).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Diensvlag van die Volksvloot se hulpskepe en -bote Lêer:Flag of German post (East Germany).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|010010}} Diensvlag van die Duitse Pos (1955–1973) Lêer:Flag of border brigade coast (East Germany).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Diensvlag van die ''Grenzbrigade Küste'' se skepe en bote Lêer:Flag of boats of border troops (East Germany).svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Diensvlag van die grenstroepe Lêer:Flag of the President of East Germany (1949–1950).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Standaard van die President (1949–1950) Lêer:Flag of the President of East Germany (1950–1951).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Standaard van die President (1950–1951) Lêer:Flag of the President of East Germany (1951–1953).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Standaard van die President (1951–1953) Lêer:Flag of the President of East Germany (1953–1955).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Standaard van die President (1953–1955) Lêer:Flag of the President of East Germany (1955–1960).svg| <small>1:1</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Standaard van die President (1955–1960) Lêer:Flag of the Chairman of the State Council of East Germany.svg| <small>1:1</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|010000}} Vlag van die Staatsraad se Voorsitter (1960–1990) </gallery></center> === Herenigde Duitsland (sedert 1989) === {{Hoofartikel|Duitsland}} [[Lêer:World Cup 2006 German fans at Bochum.jpg|duimnael|links|Duitse sokkerondersteuners tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006]]. Dit was die eerste keer dat soveel vlae gelyktydig in die geskiedenis van die Federale Republiek gesien kon word. Sommige vlae wat hier gesien kan word toon die federale wapen en moenie met die ''Bundesdienstflagge'', wat die ''Bundesschild'' toon en net deur regeringsowerhede gebruik mag word, verwar word nie.]] [[Lêer:Flag of East Germany with cut out emblem.svg|duimnael|Oos-Duitse vlag met uitgesnyde wapen]] [[Lêer:2010 Thorpe Cup 20.jpg|duimnael|Vlag van die herenigde Duitsland (sedert 1990)]] Na die val van die [[Berlynse Muur]] in November 1989 het baie Oos-Duitsers die wapen van hul vlae verwyder, soos dit [[Hongare]] tydens die Rewolusie van 1956 gedoen het en [[Roemene]] net later tydens die val van [[Nicolae Ceaușescu]] sou doen.<ref>{{en}} {{cite book |first1 = Montserrat | last1 = Guibernau | title = Belonging: Solidarity and Division in Modern Societies | publisher = Polity Press | date = 26 Julie 2013 | ISBN = 978-0-7456-5507-9 | url = https://books.google.co.uk/books?id=Oz_nkP8m8a0C&printsec=frontcover&dq=Montserrat+Guibernau+Belonging:+Solidarity+and+Division+in+Modern+Societies&hl=en&sa=X&ei=rhUoVbX9FoOqaZ6hgYAJ&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Montserrat%20Guibernau%20Belonging%3A%20Solidarity%20and%20Division%20in%20Modern%20Societies&f=false | page = 95}}</ref> Die wydverspreide daad van die verwydering van die wapen uit die Oos-Duitse vlag het die duidelike swart-rooi-goud-driekleur as simbool vir ’n verenigde en demokratiese Duitsland geïmpliseer. Op 3 Oktober 1990 het met die toetreding van die gebied van die Duitse Demokratiese Republiek tot die Federale Republiek Duitsland die swart-rooi-goud-driekleur die vlag van ’n herenigde Duitsland geword. In 1998 is die ''Bundesstiftung zur Aufarbeitung der SED-Diktatur'' (“Stigting vir die Hersiening van die SED-diktatorskap”) gestig. Die plig van hierdie organisasie wat direk verantwoordelik is aan die federale regering is om die gevolge van die voormalige Oos-Duitse regime te ondersoek. As kenteken gebruik die stigting ’n Oos-Duitse vlag met die Kommunistiese wapen uitgesny.<ref>{{de}} [http://www.stiftung-aufarbeitung.de/downloads/pdf/english.pdf Information pamphlet] {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20120227143044/http://www.stiftung-aufarbeitung.de/downloads/pdf/english.pdf | date = 27 Februarie 2012 }}</ref> Die ou swart-wit-rooi-driekleur van die Duitse Keiserryk word steeds deur monargiste en daardie lede van die Duitse adelikes wat vir die vreedsame herinvoering van ’n Duitse demokratiese monargie pleit gebruik.<ref>{{de}} [http://www.promonarchie.de/ Tuisblad] van die monargistiese organisasie ''Tradition und Leben'' (“Tradisie en lewe”).</ref> Hierdie gebruik van die ou vlag is amper heeltemal oorskadu deur sy algemene gebruik deur verregses; aangesien die voorgenoemde verbod van al die Nasionaalsosialiste (Nazi)-simbole (''Hakenkreuz'', die ''Schutzstaffel'' se ''sowilo'', ens.) steeds in die hedendaagse Duitsland kragtens is, is die verregses gedwing om enige Nazi-vlae te vermy en eerder die ou driekleur wat deur die Nazi's in 1935 self verban is te gebruik.<ref name="vlag1935" /> In Duitsland was die gebruik van die vlag en ander nasionale simbole vir die meeste tyd sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog relatief laag — in reaksie op die wydverspreide gebruik van vlae deur die Nazi-party en die Nazi's se nasionalistiese furore.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.spiegel.de/international/dr-strangelove-how-germans-learned-to-stop-worrying-and-love-the-flag-a-424373.html |title=Dr. Strangelove: How Germans Learned to Stop Worrying and Love the Flag |author=Sontheimer, Michael |work=Spiegel Online |date=29 Junie 2006 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104062811/http://www.spiegel.de/international/dr-strangelove-how-germans-learned-to-stop-worrying-and-love-the-flag-a-424373.html |archive-date= 4 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006]] wat in Duitsland aangebied is, het die openbare gebruik van die nasionale vlag dramaties toegeneem,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.spiegel.de/international/letter-from-berlin-germany-flies-the-flag-a-421241.html |title=Germany flies the flag |author=Young, Marc |work=Spiegel Online |date=14 Junie 2006 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322194218/http://www.spiegel.de/international/letter-from-berlin-germany-flies-the-flag-a-421241.html |archive-date=22 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> waarvolgens huise, motors en klere met die vlag versier is. Alhoewel hierdie ontploffing in die vlag se gewildheid aanvanklik deur baie Duitsers met ’n mengsel van verrassing en vrees begroet is,<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/06/18/world/europe/18germany.html |title=In World Cup Surprise, Flags Fly With German Pride |author=Bernstein, Richard |work=[[The New York Times]] |date=14 Junie 2006 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521035213/https://www.nytimes.com/2006/06/18/world/europe/18germany.html |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is die dekades-oue vrees dat die Duitse vlagwapper en nasionale trots onlosmaaklik met sy Nazi-verlede geassosieer word teen die einde van dié toernooi deur Duitsers en nie-Duitsers weerlê.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.spiegel.de/international/germany-s-world-cup-reinvention-from-humorless-to-carefree-in-30-days-a-426063.html |title=Germany's World Cup Recovery: From Humorless to Carefree in 30 Days |author=Crossland, David |work=Spiegel Online |date=10 Julie 2006 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180116005544/http://www.spiegel.de/international/germany-s-world-cup-reinvention-from-humorless-to-carefree-in-30-days-a-426063.html |archive-date=16 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Na aanleiding van die vlag van Duitsland se kleure word soms na ’n regeringskoalisie van ’n konserwatiewe (CDU/CSU, swart), ’n sosialistiese of sosiaaldemokratiese (SPD, rooi) en ’n liberale party (FDP, geel) as “Duitsland-koalisie” verwys; ’n soortgelyke koalisie is egter nog nie op federale vlag gevorm nie, net in enkele deelstate. ’n Historiese voorbeeld is die Weimarse koalisie van SPD, Sentrum en DDP (1919/1920 en 1921/1922). == Ander vlae == === Subnasionale vlae === {{Hoofartikel|Vlae van deelstate van Duitsland}} Deelstate, administratiewe distrikte en gemeenskappe beskik in hul soewereine grondgebied oor hul eie vlae, soms ook bykomende diensvlae. Staats- en munisipale owerhede toon die federale vlag saam met hul eie diensvlae. Bote van die lande (soos van die waterpolisie) gebruik die federale vlag as ’n diensvlag op see. === Vlae van nasionale minderhede === In Duitsland word vier nasionale inheemse minderhede met hul eie moedertale erken; hulle is die [[Dene]] van [[Sleeswyk-Holstein]], die [[Friese]] van [[Sleeswyk-Holstein]] en Nedersakse, die [[Roma]] en Sinti, en die [[Sorbe]] van [[Brandenburg]] en [[Sakse]]. Hulle mag eie etniese kentekens gebruik. ’n Ander gewilde, maar nieamptelike vlag is dié van die Duits-[[Turke]], waar die wit ster en sekelmaan van die [[vlag van Turkye]] by die vlag van Duitsland bygevoeg is. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Bandera danesos Slesvig Sud.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|110000}} Vlag van die [[Dene]] in Sleeswyk-Holstein<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/de-sh%7Ddk.html |title=Danish Minority in South Schleswig (Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233004/https://www.fotw.info/flags/de-sh%7Ddk.html |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Nordfriesischeflagge.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|110000}} Vlag van [[Noord-Friesland]] in Sleeswyk-Holstein<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_nf.html |title=Northern Frisia (Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001233103/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de_nf.html |archive-date= 1 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Lêer:Flag of East Frisia.svg| {{FIAV|110000}} Vlag van [[Oos-Friesland]] in Nedersakse<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-ni-of.html |title=Eastern Frisia (Lower Saxony, Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629161911/https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-ni-of.html |archive-date=29 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of Sorbs.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|110000}} Vlag van die [[Sorbe]] in Brandenburg en Sakse<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html |title=Sorb People (Brandenburg and Saxony) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113054228/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html |archive-date=13 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Lêer:Flag of the Romani people.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|110000}} Vlag van die [[Roma]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/qr.html |title=Rom |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804170154/https://www.crwflags.com/fotw/flags/qr.html |archive-date=4 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Faux drapeau germano-turc.svg| {{FIAV|defacto}} Vlag van die Duits-Turke </gallery></center> == Soortgelyke vlae == === Deelstate van Duitsland === {{Hoofartikel|Deelstate van Duitsland}} Sommige Wes-Duitse deelstate – meestal dié wat uit verskeie individuele lande saamgevoeg is, soos [[Nedersakse]], [[Rynland-Palts]] en [[Saarland]] – het na die Tweede Wêreldoorlog ook swart-rooi-goud as hul kleure gekies, maar altyd in samewerking met die landswapen. Terwyl die vlae van Nedersakse en Saarland die Duitse kleure gebruik, is die kleure van Rynland-Palts van die landswapen ontleen. Daarom is die wapen van Rynland-Palts nie in die sentrum van die vlag nie, maar in die skildhoek. Interessant genoeg word die landsvlae van Nedersakse en Saarland in die twee deelstate se grondwette bepaal,<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/nds/index.htm |title=Niedersächsische Verfassung |publisher=verfassungen.de |date=19 Mei 1993 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101204150/http://www.verfassungen.de/nds/index.htm |archive-date=1 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/saar/index.htm |title=Verfassung des Saarlandes |publisher=verfassungen.de |date=15 Desember 1947 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101204151/http://www.verfassungen.de/saar/index.htm |archive-date=1 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> terwyl Rynland-Palts se vlag deur ’n aparte wet gespesifiseer word.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.flaggenkunde.de/deutscheflaggen/de-rp.htm |title=Deutsche Flaggen: Rheinland-Pfalz |publisher=flaggenkunde.de |date=30 April 2003 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121175057/http://www.flaggenkunde.de/deutscheflaggen/de-rp.htm |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Ook die voormalige Duitse deelstaat [[Württemberg-Baden]] het met die grondwet van 28 November 1946 ’n swart-rooi-goue driekleur as sy vlag met die wapen in die middel goedgekeur.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.verfassungen.de/bw/wuerttemberg-baden/verf46-i.htm |title=Verfassung für Württemberg-Baden |publisher=verfassungen.de |date=28 November 1946 |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025162525/http://www.verfassungen.de/bw/wuerttemberg-baden/verf46-i.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 25 April 1952 het [[Württemberg-Baden]] egter met [[Württemberg-Hohenzollern]] en [[Baden]] saamgesluit om die nuwe deelstaat [[Baden-Württemberg]] te vorm. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Lower Saxony.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|normal}} {{FIAV|110000}} Vlag van [[Nedersakse]] (1951–''hede'')<ref name="Nedersakse" /> Lêer:Flag of Rhineland-Palatinate.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|normal}} {{FIAV|110000}} Vlag van [[Rynland-Palts]] (1945–''hede'')<ref name="Rynland-Palts" /> Lêer:Flag of Saarland.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|normal}} {{FIAV|110000}} Vlag van [[Saarland]] (1957–''hede'')<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-sl.html |title=Saar (Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326140932/https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-sl.html |archive-date=26 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of Württemberg-Baden.svg| <small>3:5</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|110000}} Vlag van [[Württemberg-Baden]] (1945–1952)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de-wb947.html |title=Württemberg-Baden 1947–1952 (Germany) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512142058/http://www.crwflags.com/fotw/flags/de-wb947.html |archive-date=12 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> </gallery></center> === Swart-rooi-goud === [[België]], die buurland van Duitsland, gebruik ’n vertikale swart-geel-rooi-driekleur. Hierdie kleure is ontleen van die Hertogdom Brabant (Boergondiese keiserlike sirkel van die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie) se wapen, ’n goue leeu met rooi kloue op ’n swart agtergrond,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/be.html#col |title=Colours of the Belgian flag |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127172930/https://www.fotw.info/flags/be.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en het darem ’n historiese verbintenis met die Duitse nasionale kleure. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Belgium.svg| <small>13:15</small> {{FIAV|normal}} {{FIAV|111000}} [[Vlag van België|Nasionale vlag van België]] (1831–''hede'') Lêer:Flag of Belgium (civil).svg| <small>2:3</small> {{FIAV|111100}} {{FIAV|defacto}} Nasionale vlag en Burgerlike vaandel van België Lêer:Government Ensign of Belgium.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|000010}} Staatsvaandel van België (1950–''hede'') </gallery></center> === Swart-wit-rooi === Die kleure swart-wit-rooi word ook in vlae van ander lande gebruik. Bo-Volta, die hedendaagse [[Burkina Faso]], het vanaf 1959 tot 1984 ’n swart-wit-rooi-vlag gebruik. Maar ook die vlae van verskeie Arabiese lande is op hierdie kleure gebaseer en word dikwels saam met groen gebruik. Hulle maak deel uit van die Pan-Arabiese kleure, wat hul oorsprong in die rooi-wit-swart Arabiese bevrydingsvlag van [[Egipte]] het. Rooi-wit-swart bane vorm vandag die vlae van Egipte, [[Irak]], [[Jemen]], [[Sirië]] en [[Soedan]]. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Upper Volta.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Burkina Faso|Vlag van Bo-Volta]], 1959 tot 1984 Lêer:Flag of Egypt.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Egipte]] Lêer:Flag of Iraq.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Irak]] Lêer:Flag of Yemen.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Jemen]] Lêer:Flag of Syria.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Sirië]] (regering) Lêer:Flag of Sudan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Soedan]] </gallery></center> == Trivia == [[Lêer:Flag of Afghanistan (1928).svg|duimnael|[[Vlag van Afghanistan]] (1928), glo deur die Duitse eweknie geïnspireer]] Nes baie ander vlae is vir die ontwerp van die swart-rooi-goue federale vlag heraldiese reëls geïgnoreer. Vervolgens sal twee ''kleure'' nie langs mekaar kan staan nie. Hulle moet deur ’n ''metal'' (geel = goud, wit = silwer) geskei word. Hierdie reël het vir vlae egter slegs beperkte geldigheid en is vandag nie meer belangrik nie.<ref>{{de}} Neubecker, 1977, bl. 86f.</ref> Op 22 Februarie 1928 het koning Amanullah Khan van [[Afghanistan]] vir vyf dae na Duitsland gereis en [[Berlyn]] en [[München]] besoek. Duitsland het sedert 1919 die Afghaanse regering en mense finansieel, polities en kultureel in feitlik al die gebiede van [[infrastruktuur]], [[tegnologie]] en [[onderwys]] ondersteun. Amanullah Khan is glo deur die vorm en kleur van Duitsland se swart-rooi-goue vlag geïnspireer, want in dieselfde jaar is vir die eerste keer in Afghanistan ’n drie-kleurige vlag met horisontale strepe in swart-rooi-groen bekendgestel. Die landswapen was in wit in die [[vlag van Afghanistan]] se sentrum.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/bib-bas.html#bat01 |title=Bibliography (codes [bas] to [baz]) |publisher=Flags of the World |accessdate=16 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728071026/https://www.fotw.info/flags/bib-bas.html |archive-date=28 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Deutschlandlied]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{de}} G. Anrich, A. u. G. Cronford: ''Das Flaggenbuch''. Otto Maier, Ravensburg 1983, {{ISBN|3-473-38851-3}}. * {{de}} Jörg-M. Hormann, Dominik Plaschke: ''Deutsche Flaggen. Geschichte, Tradition, Verwendung''. Edition Maritim, Hamburg 2006. {{ISBN|3-89225-555-5}}. * {{de}} Ottfried Neubecker: ''Heraldik''. Wolfgang Krüger Verlag, Frankfurt am Main 1977. {{ISBN|3-8105-1306-7}}. * {{de}} Erardo Cristoforo Rautenberg: ''Schwarz-Rot-Gold: Das Symbol für die nationale Identität der Deutschen!'' In: ''Mitteilungen aus dem Bundesarchiv.'' Heft 3-2002, S.&nbsp;5–21; ''Jahrbuch der Hambach Gesellschaft 2003.'' bl. 227–246; 2008 aktualisierte Fassung herausgegeben vom brandenburgischen ''Aktionsbündnis gegen Gewalt, Rechtsextremismus und Fremdenfeindlichkeit'' ([http://www.politische-bildung-brandenburg.de/sites/default/files/downloads/schwarz_rot_gold.pdf PDF-Datei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304191130/http://www.politische-bildung-brandenburg.de/sites/default/files/downloads/schwarz_rot_gold.pdf |date= 4 Maart 2016 }}, 2,31&nbsp;MB). * {{de}} Peter Reichel: ''Schwarz-Rot-Gold. Kleine Geschichte der deutschen Nationalsymbole''. Beck, München 2005. {{ISBN|3-406-53514-3}}. * {{de}} W. Smith, O. Neubecker: ''Die Zeichen der Menschen und Völker. Unsere Welt in Fahnen und Flaggen''. Reich Verlag AG, Luzern 1975. {{ISBN|3-7243-0115-4}}. * {{de}} Veit Valentin, Ottfried Neubecker: ''Die deutschen Farben''. Leipzig 1929. * {{de}} Paul Wentzcke: ''Die deutschen Farben, ihre Entwicklung und Deutung sowie ihre Stellung in der deutschen Geschichte.'' (Quellen und Darstellungen zur Geschichte der Burschenschaft und der deutschen Einheitsbewegung, 9), Heidelberg 1927, 2. Aufl. 1955. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Germany|Vlae van Duitsland}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/de.html Duitsland] by ''Flags of the World''. * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtlhi1r.htm Al die vlae van die Heilige Romeinse Ryk] * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtlhidb.htm Al die vlae van die Duitse Bond] * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtlhndb.htm Al die vlae van die Noord-Duitse Bond] * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtlhi2r.htm Al die vlae van die Duitse Keiserryk] * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtlhiwr.htm Al die vlae van die Republiek van Weimar] * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtlhi3r.htm Al die vlae van Nazi-Duitsland] * {{de}} {{en}} [https://www.flaggenlexikon.de/fdtl.htm Al die vlae van die hedendaagse Duitsland] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Germany|title=Flag of Germany|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2019}} {{Europavlae}} {{de-vertaal|Flagge Deutschlands}} {{en-vertaal|Flag of Germany}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Duitsland]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Duitsland]] iq62rzoe00nz1zz8mo4wo7pmkhksmvh 2025 0 47429 3372405 2964979 2026-11-14T13:43:30Z Aliwal2012 39067 /* April tot Augustus */ 3372405 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Flag of Palestine.svg|teks=Verskeie belangrike Westerse lande erken die [[Staat Palestina]] volgens [[internasionale reg]].}} Die '''jaar 2025''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dis was die 25ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Pole]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Hongarye]] oor. * 1 Januarie – [[Bulgarye]] en [[Roemenië]] word volle lede van die [[Schengen-ooreenkoms]]. * [[6 Januarie]] – [[Indonesië]] sluit by [[BRICS]] aan. * [[7 Januarie]] – [[Suid-Kaliforniese veldbrande van Januarie 2025|Brande]] ontvlam in die [[Los Angeles]]-metropolitaanse gebied en omliggende gebiede in Suid-Kalifornië. * [[29 Januarie]] – PSA Airlines-vlug 5342, 'n Bombardier CRJ700-reeks vliegtuig, en 'n [[Amerikaanse Leër]] Sikorsky H-60 Black Hawk-helikopter [[Lugbotsing bo die Potomacrivier in 2025|bots in die lug oor die Potomacrivier]] naby [[Washington, D.C.]] Al 67 mense aan boord (64 in die vliegtuig, 3 in die helikopter) sterf tydens die ongeluk. * [[19 Februarie]]–[[9 Maart]] – Die [[Kampioenetrofee 2025|negende Kampioenetrofee]] word in [[Pakistan]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[17 Februarie]] – [[Delta Connection vlug-4819]] het omgeslaan toe dit op die [[Toronto Pearson Internasionale Lughawe]] land. * [[23 Februarie]] – ’n Vervroegte [[Duitse federale verkiesing van 2025|Federale verkiesing]] is in [[Duitsland]] gehou om die 630 lede van die 21ste [[Bundestag]] te verkies. * [[2 Maart]] − Firefly Aerospace land hul eerste [[Blue Ghost-maanlander]] suksesvol op die [[Maan]]. * [[6 Maart]] – As deel van die [[Intuitive Machines-2]] (IM-2) maansending land die Athena-maanlander op die [[Maan]] se oppervlak. * [[15 Maart]] – Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] begin om [[Amerikaanse aanvalle op Jemen in Maart 2025|grootskaalse lug- en vlootaanvalle]] teen [[Houthi-beweging|Houthi]]-teikens in [[Jemen]] te loods. * [[5 April]] – [[Hands Off-protes]], 'n reeks betogings vind regoor die Verenigde State plaas wat die grootste eendaagse, landwye vertoning van openbare weerstand teen die tweede administrasie van president [[Donald Trump]] is. * [[14 April]] – Blue Origin lanseer die [[Blue Origin NS-31]] op 'n suborbitale ruimtevlugsending met 'n bemanning van ses vroue. * [[7 Mei]] – [[Indië–Pakistan konflik van 2025|Indië loods missielaanvalle op Pakistan]] en in Pakistan-beheerde [[Kasjmir]] in weerwraak op 'n terreurvoorval in Indies-beheerde Kasjmir. * [[8 Mei]] – [[Pous Leo XIV]] volg [[Pous Franciskus]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1 Junie]] – Die Veiligheidsdiens van [[Oekraïne]] (SBU) [[Oekraïense aanvalle op Russiese lugmagbasisse in Junie 2025|loods 'n oorgrensoperasie teen lugmagbasisse]] in Rusland, wat die grootste operasie sy soort tot nog toe om militêre infrastruktuur diep binne Russiese gebied te teiken. * [[14 Junie]] – [[Proteas|Suid-Afrika]] verslaan [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] met vyf paaltjies in die eindstryd van die [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|derde Wêreldtoetskampioenskap]] op [[Lord’s]] in [[Londen]]. * [[1 Julie]] – [[Denemarke]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Pole oor. * [[7 Julie]] – Erin Patterson word skuldig bevind aan drie aanklagte van [[moord]] en een aanklag van poging tot moord in Morwell, [[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Australië]], wat internasionaal as die [[Australiese sampioenmoorde van 2023]] bekend sou staan. * [[22 Augustus]]–[[27 September]] – Die [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|10de Vrouerugbywêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur die [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|gasvroue]] gewen. * [[9 September]] – Die [[Israeliese Verdedigingsmagte]] (IDF) voer [[Israeli aanval op Katar in 2025|lugaanvalle]] uit wat die leierskap van [[Hamas]] in [[Katar]] geteiken het. * [[21 September]] – [[Australië]], [[Kanada]], [[Portugal]] en die [[Verenigde Koninkryk]] erken die [[Staat Palestina]] as 'n [[Onafhanklikheid|onafhanklike]] [[land]] volgens [[internasionale reg]]. * [[28 September]] – Die [[Huajiang-brug]] in die [[Guizhou|Guizhou-provinsie]], [[Volksrepubliek China|China]], word geopen. Dit is die wêreld se hoogste brug. * [[30 September]]–[[2 November]] – Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|13de Vrouekrieketwêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] gewen. * [[19 Oktober]] – Diewe, vermom as werkers, [[Louvre-rooftog van 2025|steel]] nege stukke van die Franse Kroonjuwele uit die Galerie d'Apollon van die [[Louvre]] in [[Parys]], [[Frankryk]]. * [[26 Oktober]] – [[Oos-Timor]] word die elfde lidland van [[ASEAN]]. * [[29 Oktober]] – [[Tanzaniese algemene verkiesing van 2025|Algemene verkiesings]] word in [[Tanzanië]] gehou om die President, lede van die Nasionale Vergadering en wyksraadslede te verkies verkiesing. Dit word gekenmerk deur verkiesingsgeweld te midde van bewerings van onreëlmatighede en arrestasies van opposisieleiers. * 29 Oktober – Verkiesing van die [[Nederland]]se [[Tweede Kamer van die Stategeneraal]]. * [[14 Desember]] – Vyftien mense word doodgeskiet deur ‘n pa en seun in, wat as ‘n [[Antisemitisme|antisemities]] [[Bondi Beach-aanval van 2025|massaskietery deur terroriste]] beskou word in [[Bondi Beach]], [[Sydney]], [[Australië]]. * [[25 Desember]] – Amerikaanse president [[Donald Trump]] magtig [[Amerikaanse aanvalle in Nigerië gedurende 2025|aanvalle]] teen [[Islamitiese Staat]]-militante in noordwes-[[Nigerië]]. == Sterftes == === Januarie tot Maart === * [[3 Januarie]] – [[Richard Louis]], [[Naelloop|naelloopatleet]] van [[Barbados]] (* [[1964]]). * [[3 Januarie]] – [[Mauro Morandi]], [[hermiet]] op die [[Italië|Italiaanse]] [[eiland]] Budelli van 1989 tot 2021 (* [[1939]]). * [[7 Januarie]] – [[Jean-Marie Le Pen]], Franse intelligensiehoof en politikus (* [[1928]]). * [[13 Januarie]] – [[Niël Barnard]], hoof van [[Suid-Afrika]] se [[Nasionale Intelligensiediens]] (NID) (* [[1949]]). * 13 Januarie – [[Oliviero Toscani]], Italiaanse fotograaf en artistieke direkteur (* [[1942]]). * [[15 Januarie]] – [[David Lynch]], Amerikaanse regisseur (* [[1946]]). * [[16 Januarie]] – [[Joan Plowright]], [[Engeland|Engelse]] aktrise (* [[1929]]). * [[20 Januarie]] – [[Edward George Hudson Oliver]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en skrywer(* [[1938]]). * [[29 Januarie]] – [[Salwan Momika]], Irakse aanhitser tot godsdienshaat teen [[Islam]] (* [[1986]]). * [[30 Januarie]] – [[Marianne Faithfull]], Engelse sangeres en aktrise (* 1946). * [[1 Februarie]] – [[Horst Köhler]], Duitse president (* [[1943]]). * 1 Februarie – [[Johan Oberholzer]], Suid-Afrikaanse sanger, liedjieskrywer en komponis (* [[1982]]/[[1983]]). * [[4 Februarie]] – [[Douw Steyn]], Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman (* [[1952]]). * 4 Februarie – [[Aga Khan IV]], 49ste Imam van die Isma'ilisme (* [[1936]]). * [[7 Februarie]] – [[Bruce French (akteur)|Bruce French]], Amerikaanse akteur (* [[1945]]). * [[8 Februarie]] – [[Sam Nujoma]], [[Namibiese]] politikus en eerste [[President van Namibië]] (1990–2005) (* 1929). * [[13 Februarie]] – [[John Lawlor (akteur)|John Lawlor]], Amerikaanse akteur, assistentregisseur en kinematograaf (* [[1941]]). * [[14 Februarie]] – [[Alice Hirson]], Amerikaanse aktrise (* 1929). * [[16 Februarie]] – [[Yolanda Montes]], Amerikaanse aktrise bekend as "Tongolele" (* [[1932]]). * [[24 Februarie]] – [[Roberta Flack]], Amerikaanse sangeres (* [[1937]]). * [[26 Februarie]] – [[Gene Hackman]], Amerikaanse akteur (* [[1930]]). * [[27 Februarie]] – [[Boris Spasski]], Russiese skaakspeler (* 1937). * [[5 Maart]] – [[Pamela Bach]], Amerikaanse aktrise en rolprentvervaardiger (* [[1963]]). * [[6 Maart]] – [[Crystal Donna Roberts]], Suid-Afrikaanse aktrise (* 1984). * [[8 Maart]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur (* 1932). * 8 Maart – [[Ella Zeller]], Roemeense [[tafeltennis]]speler (* [[1933]]). * [[9 Maart]] – [[Simon Fisher-Becker]], Engelse akteur (* [[1961]]). * [[15 Maart]] – [[Schalkie van Wyk]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1940]]). * [[21 Maart]] – [[George Foreman]], Amerikaanse [[Boks|bokser]] (* 1949). * [[25 Maart]] – [[Denis Arndt]], Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger (* [[1939]]). * [[27 Maart]] – [[Johann de Lange]], Afrikaanse digter (* [[1959]]). * [[29 Maart]] – [[Richard Chamberlain]], Amerikaanse akteur (* [[1934]]). === April tot Augustus === * [[1 April]] – [[Val Kilmer]], Amerikaanse akteur (* 1959). * [[6 April]] – [[Jay North]], Amerikaanse akteur (* [[1951]]). * [[21 April]] – [[Pous Franciscus]] (gebore as Jorge Mario Bergoglio), 266ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* 1936). * [[27 April]] – [[Pieter Naudé]], [[Afrikaans]]e sanger (* [[1968]]). * 27 April – [[Cora Sue Collins]], Amerikaanse aktrise (* [[1927]]). * [[30 April]] – [[P.J. Bosman]], Afrikaanse digter en skrywer (* 1933). * [[4 Mei]] – [[Jochen Mass]], Duitse motorrenjaer en radiokommentator (* [[1946]]). * [[6 Mei]] – [[Joseph Nye]], Amerikaanse politieke wetenskaplike (* [[1937]]). * [[15 Mei]] – [[Cornal Hendricks]], Suid-Afrikaanse [[rugby]]speler (* [[1988]]). * [[16 Mei]] – [[Jan Terlouw]], Nederlandse politikus, diplomaat, fisikus en skrywer van die jeugroman, Koning van Katoren (* [[1931]]). * [[22 Mei]] – [[Pippa Scott]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en regisseuse (* 1934). * [[27 Mei]] – [[Presley Chweneyagae]], Suid-Afrikaanse akteur (* [[1984]]). * [[30 Mei]] – [[Loretta Swit]], Amerikaanse aktrise (* 1937). * [[9 Junie]] – [[Frederick Forsyth]], Engelse [[roman]][[skrywer]] en [[joernalis]] (* [[1938]]). * [[10 Junie]] – [[André Walters]], radio-omroeper, TV-persoonlikheid en skakelbeampte (* [[1940]]). * [[17 Junie]] – [[Alfred Brendel]], [[Oostenryk]]se pianis (* 1931). * [[24 Junie]] – [[C. Johan Bakkes]], Suid-Afrikaanse skrywer, rekenmeester en toergids (* [[1956]]). * [[1 Julie]] – [[Jimmy Swaggart]], Amerikaanse Pinkster-televangelis en gospelmusiekkunstenaar (* [[1935]]). * [[2 Julie]] – [[Julian McMahon]], Australiese akteur en vervaardiger (* 1968). * [[3 Julie]] – [[David Mabuza]], ANC-politikus en agtste [[adjunkpresident van Suid-Afrika]] (* [[1960]]). * [[13 Julie]] – [[Muhammadu Buhari]], tweemalige President van [[Nigerië]] (* 1942). * [[16 Julie]] – [[Connie Francis]], Amerikaanse aktrise (* [[1937]]). * [[17 Julie]] – [[Felix Baumgartner]], Oostenrykse valskermspringer, waaghals en [[GABA-spronge|GABA-springer]] (* [[1969]]). * [[18 Julie]] – [[Kenneth Washington]], Amerikaanse akteur (* [[1935]]). * [[21 Julie]] – [[Des van Jaarsveldt]], [[Suid-Afrika]] se sewe-en-twintigste [[Springbokkaptein]] (* [[1929]]). * [[22 Julie]] – [[Ozzy Osbourne]], Engelse sanger (* [[1948]]). * [[30 Julie]] – [[Pirow Bekker]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1935]]). * [[3 Augustus]] – [[Loni Anderson]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise (* [[1946]]). * [[7 Augustus]] – [[Jim Lovell]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] en bevelvoerder van [[Apollo 13]] (* [[1928]]). * [[27 Augustus]] – [[Tshidi Madia]], Suid-Afrikaanse politieke joernalis (* [[1983]]). * [[30 Augustus]] – [[Neil de Beer]], Suid-Afrikaanse politikus en kommentator (* [[1968]]).<ref name="biznews-20241027">{{cite web |url=https://www.biznews.com/interviews/de-beer-steenhuisen-anc-gayton-cr |titel=De Beer: Corruption “hostages”, “Chameleon” Steenhuisen on the ANC Smartie Box – and Gayton as CR’s “apple-bearer….” |trans-title=De Beer: korrupsie-"gyselaars", "Verkleurmannetjie" Steenhuisen oor ANC-Smartie-boks - en Gayton as CR se "appeldraer..." |webwerf=[[BizNews]] |datum=27 Oktober 2024 |format=Onderhoudtranskripsie |naam=Chris |van=Steyn}}</ref> === September tot Desember === * [[4 September]] – [[Giorgio Armani]], Italiaanse ontwerper (* [[1934]]). * [[10 September]] – [[Charlie Kirk]], Amerikaanse aktivis (* [[1993]]). * [[11 September]] – [[Bevin Fortuin]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler (* [[1979]]). * 11 September – [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]], Suid-Afrikaanse offisier, akademikus, militêre historikus en heraldis (* [[1932]]). * [[12 September]] – [[Jan Boland Coetzee]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler en wynmaker (* [[1945]]). * [[14 September]] – [[Maxi Schoeman]], professor in [[politieke wetenskap]] aan die [[Universiteit van Pretoria]] (* [[1954]]). * [[15 September]] – [[Marilyn Knowlden]], Amerikaanse aktrise (* [[1926]]). * [[16 September]] – [[Robert Redford]], Amerikaanse akteur (* [[1936]]). * [[26 September]] – [[Ann Robinson]], Amerikaanse aktrise (* [[1929]]). * [[29 September]] – [[Nathi Mthethwa]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus en kabinetsminister (* [[1967]]). * [[1 Oktober]] – [[Jane Goodall]], Britse dierkundige en [[sjimpansee]]kenner (* 1934). * [[3 Oktober]] – [[Patricia Routledge]], Engelse aktrise (* [[1929]]). * [[11 Oktober]] – [[Diane Keaton]], Amerikaanse aktrise (* [[1946]]). * [[12 Oktober]] – [[Martin Watt]], Suid-Afrikaanse komponis (* [[1970]]). * [[17 Oktober]] – [[Tomiichi Murayama]], Japannese politikus (* [[1924]]). * [[22 Oktober]] – [[David Ball]], Britse vervaardiger en elektroniese [[musikant]] (* [[1959]]). * [[3 November]] – [[Dick Cheney]], Amerikaanse politikus en die 46ste [[Visepresident van die Verenigde State]] (* [[1941]]). * [[6 November]] – [[Pauline Collins]], Engelse aktrise (* [[1940]]). * [[23 November]] – [[Adriaan Snyman]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1938]]). * [[30 November]] – [[Evelyn Dalberg]], Suid-Afrikaanse operasangeres (* [[1939]]). * [[5 Desember]] – [[Frank Gehry]], Kanadees-Amerikaanse argitek (* 1929). * [[14 Desember]] – [[Rob Reiner]], Amerikaanse akteur en regisseur (* [[1947]]). * [[16 Desember]] – [[DJ Warras|Warrick Stock]], Suid-Afrikaanse platejoggie (DJ), radio- en televisie-aanbieder, podsendingmaker en entrepreneur (* [[1985]]). * [[17 Desember]] – [[Hans van Manen]], Nederlandse balletdanser en choreograaf (* [[1932]]). * [[19 Desember]] – [[James Ransone]], Amerikaanse akteur (* [[1979]]). * [[22 Desember]] – [[Chris Rea]], [[Engelse]] [[rockmusiek|rock]]- en [[blues]] sanger-liedjieskrywer en kitaarspeler (* [[1951]]). * [[28 Desember]] – [[Brigitte Bardot]], Franse aktrise, fotomodel, sangeres en aktivis vir diereregte (* [[1934]]). == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:2025| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] lk8qxpigpni3zhwj8wrmte3hpanba8h Siphiwe Tshabalala 0 48278 3372510 3293282 2026-11-14T18:33:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372510 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Siphiwe Tshabalala | image = [[Lêer:Siphiwe Tshabalala.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Siphiwe Tshabalala in 2010 | fullname = Lawrence Siphiwe Tshabalala<ref name="S. Tshabalala">{{cite news |title=S. Tshabalala |url=http://uk.soccerway.com/players/siphiwe-tshabalala/21661/ |publisher=Soccerway |access-date=16 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904080233/https://uk.soccerway.com/players/siphiwe-tshabalala/21661/ |archive-date=4 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1984|9|25|df=yes}} | birth_place = [[Soweto]], [[Suid-Afrika]] | height = 1,70&nbsp;m | position = Middelveldspeler | currentclub = [[Kaizer Chiefs]] | clubnumber = 14 | youthyears1 = 1991-1994 | youthclubs1 = Phiri Arsenal | youthyears2 = 1994-1997 | youthclubs2 = Phiri Movers | youthyears3 = 1997-2002 | youthclubs3 = [[Kaizer Chiefs]] | youthyears4 = 2002-2003 | youthclubs4 = [[Moroka Swallows]] | years1 = 2003-2004 | clubs1 = [[Alexandra|Alexandra United]] | caps1 = 26 | goals1 = 7 | years2 = 2004-2007 | clubs2 = [[Free State Stars]] | caps2 = 64 | years3 = 2007-2018 | clubs3 = [[Kaizer Chiefs]] | caps3 = 292 | goals3 = 48 | years4 = 2018-2019 | clubs4 = BB Erzurumspor | caps4 = 17 | goals4 = 0 | years5 = 2020-2021 | clubs5 = [[AmaZulu FC]] | caps5 = 2 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2006-2017 | nationalteam1 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] | nationalcaps1 = 90 | nationalgoals1 = 12 | club-update = 14 Augustus 2021 | nationalteam-update = 21 Junie 2019 }} '''Lawrence Siphiwe Tshabalala''' (gebore op [[25 September]] [[1984]] in [[Soweto]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse professionele [[sokker]]speler wat vir die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] uitdraf. Hy speel ook as vleuel vir [[Kaizer Chiefs]]. Tshabalala het die eerste doel van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] tydens die openingswedstryd teen [[Meksiko]] in die [[Sokkerstad]]-stadion aangeteken. == Internasionale doele == {| class="wikitable" ! # !! Datum !! Stadion !! Teenstander !! Punte !! Uitslag !! Kompetisie |- | 1 || 2008-03-26 || [[Atteridgeville]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Paraguay}} || 3–0 || 3–0 || Vriendskaplike wedstryd |- | 2 || 2008-10-11 || [[Malabo]], [[Ekwatoriaal-Guinee]] || {{vlag|Ekwatoriaal-Guinee}} || 1–0 || 1–0 || [[CAF]] (kwalifisering vir wêreldbeker) |- | 3 || 2009-03-28 || [[Rustenburg]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Noorweë}} || 2–1 || 2–1 || Vriendskaplike wedstryd |- | 4 || 2010-01-27 || [[Durban]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Zimbabwe}} || 1–0 || 3–0 || Vriendskaplike wedstryd |- | 5 || 2010-03-31 || [[Asunción]], [[Paraguay]] || {{vlag|Paraguay}} || 1–1 || 1–1 || Vriendskaplike wedstryd |- | 6 || 2010-05-16 || [[Nelspruit]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Thailand}} || 1–0 || 4–0 || Vriendskaplike wedstryd |- | 7 || 2010-06-11 || [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Meksiko}} || 1–0 || 1–1 || [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] |- | 8 || 2011-08-10 || [[Ellispark-stadion]] [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Burkina Faso}} || 2–0 || 3–0 || Vriendskaplike wedstryd |- | 9 || 2012-06-15 || [[Mbombela-stadion]] [[Nelspruit]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Gaboen}} || 1–0 || 3–0 || Vriendskaplike wedstryd |- | 10 || 2012-12-22 || [[Moses Mabhida-stadion]] [[Durban]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Malawi}} || 2–0 || 3–1 || Vriendskaplike wedstryd |- | 11 || 2013-06-08 || Stade Ahmadou Ahidjo, [[Yaoundé]], [[Kameroen]] || {{vlag|Sentraal-Afrikaanse Republiek}} || 2–0 || 2–0 || [[CAF]] (kwalifisering vir wêreldbeker) |- | 12 || 2013-08-17 || [[ENB-stadion]], [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Burkina Faso}} || 1–0 || 2–0 || Vriendskaplike wedstryd |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse-sokkerspeler-saadjie}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport|Suid-Afrika}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Tshabalala, Siphiwe}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] 72vgt8owgs1gbf5abz9saw8kflzplz0 D.F. Malherbe 0 49520 3372548 3293477 2026-11-14T21:33:24Z JMK 649 skakels 3372548 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = D.F. Malherbe | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land oorrompel deur plunderende woestynhordes en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] 850c2cnbcovyeo2f05a1dfixgd5hdpw 3372550 3372548 2026-11-14T21:39:50Z JMK 649 paragrawe 3372550 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = D.F. Malherbe | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land deur plunderende woestynhordes oorrompel en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] 9bxpkhw3dx69bznv37rzt1dei2zo5ny 3372553 3372550 2026-11-14T21:52:40Z JMK 649 inleiding 3372553 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = D.F. Malherbe | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> Onder sy voorsitterskap het die [[Afrikaanse Taalvereniging]] ook 'n bydrae tot die [[Afrikaanse Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] gelewer. == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land deur plunderende woestynhordes oorrompel en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] g2zbq3h7lzgimues20x77qek4hmtfo4 3372555 3372553 2026-11-14T22:01:36Z JMK 649 vervang rooierige beeld met valskleurbeeld 3372555 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe, valskleur-KI-herskepping.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = D.F. Malherbe, omstreeks 1940 | beeldonderskrif = D.F. Malherbe, omstreeks 1940<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}</sup> | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> Onder sy voorsitterskap het die [[Afrikaanse Taalvereniging]] ook 'n bydrae tot die [[Afrikaanse Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] gelewer. == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land deur plunderende woestynhordes oorrompel en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die Drakensteinberge en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry en Fentinghof met die grootste moeite aangelê of die oudste seun Kobus wil verder trek in diens van die leuse. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel ''Tussen die engtes''. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die Visrivier om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier bewoonbaar is vir die witmense. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle wil oorleef in die vreemde. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is bedoel as inspirasie vir ander. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] rgnr05ttlkja7h1vexiga7aj394mkch 3372560 3372555 2026-11-14T22:09:04Z JMK 649 /* Groot Trek-romans */ paragrawe, details 3372560 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe, valskleur-KI-herskepping.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = D.F. Malherbe, omstreeks 1940 | beeldonderskrif = D.F. Malherbe, omstreeks 1940<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}</sup> | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> Onder sy voorsitterskap het die [[Afrikaanse Taalvereniging]] ook 'n bydrae tot die [[Afrikaanse Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] gelewer. == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land deur plunderende woestynhordes oorrompel en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die [[Klein-Drakensteinberge|Drakensteinberge]] en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry, en is Fentinghof met die grootste moeite aangelê, of die oudste seun Kobus wil in diens van die leuse verder trek. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman is in die versamelbundel ''Tussen die engtes'' opgeneem. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die [[Visrivier]] om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier vir die witmense bewoonbaar is. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle in die vreemde wil oorleef. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is as inspirasie vir ander bedoel. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap- Kuns – selfstandig en afhanklik, ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvale, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] iko7mionz83v4qm71o3k08484l4kdfl 3372563 3372560 2026-11-14T22:19:14Z JMK 649 sp, skakel 3372563 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe, valskleur-KI-herskepping.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = D.F. Malherbe, omstreeks 1940 | beeldonderskrif = D.F. Malherbe, omstreeks 1940<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}</sup> | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> Onder sy voorsitterskap het die [[Afrikaanse Taalvereniging]] ook 'n bydrae tot die [[Afrikaanse Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] gelewer. == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land deur plunderende woestynhordes oorrompel en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die [[Klein-Drakensteinberge|Drakensteinberge]] en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry, en is Fentinghof met die grootste moeite aangelê, of die oudste seun Kobus wil in diens van die leuse verder trek. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman is in die versamelbundel ''Tussen die engtes'' opgeneem. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die [[Visrivier]] om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier vir die witmense bewoonbaar is. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle in die vreemde wil oorleef. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is as inspirasie vir ander bedoel. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede<!--so gespel--> Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) [https://journals.co.za/doi/10.10520/EJC59484 ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap: Kuns – selfstandig en afhanklik], ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvaler, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] aksii9khctsddnsnege8uj6xga6m9na 3372564 3372563 2026-11-14T22:22:54Z JMK 649 /* Bybelromans */ 3372564 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = D.F. Malherbe | beeld = D.F. Malherbe, valskleur-KI-herskepping.jpg | breedte = 240 | beeldbeskrywing = D.F. Malherbe, omstreeks 1940 | beeldonderskrif = D.F. Malherbe, omstreeks 1940<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}</sup> | geboortenaam = Daniël François Malherbe | geboortedatum = 28 Mei 1881 | geboorteplek = [[Paarl|Daljosafat]] | sterftedatum = {{SDEO|1881|5|28|1969|4|12}} | sterfteplek = [[Bloemfontein]] | plek van graf = | blyplek = Bloemfontein | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | vakgebied = Tale ([[Afrikaans]]) | werkplek = [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]]<br />Universiteit van Halle<br />Universiteit van Freiburg | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Verskeie [[Hertzogprys]]e | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Prof. '''Daniël François Malherbe''' (28 Mei 1881 – 12 April 1969) was ’n bekende [[Afrikaans]]e digter, dramaturg en romanskrywer. Hy is algemeen as ''D.F. Malherbe'' bekend en word veral onthou vir sy prosa asook ''Vergeet niet'', wat as die eerste roman met artistieke waarde in Afrikaans beskou word.<ref name=":0">http://esat.sun.ac.za/index.php/D.F._Malherbe</ref> Onder sy voorsitterskap het die [[Afrikaanse Taalvereniging]] ook 'n bydrae tot die [[Afrikaanse Taalbeweging|Tweede Taalbeweging]] gelewer. == Biografie == === Herkoms === Daniël François Malherbe is op 28 Mei 1881 in [[Daljosafat]] gebore. Hy is die seun van P.J. Malherbe, een van die stigterslede van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. === Kampvegter vir Afrikaans === Na sy studies aan die Victoria-kollege op [[Stellenbosch]] en die universiteite Halle en Freiburg in [[Duitsland]], waar hy in [[1905]] promoveer op ’n proefskrif oor ''Das Fremdword im Reformationszeitalter'', word hy lektor aan die [[Hugenote-seminarie]] op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. In Wellington lewer hy in Oktober [[1906]] in sy rede “Is Afrikaans ’n dialekt?”, ’n wetenskaplik gemotiveerde pleidooi vir die erkenning van Afrikaans.<ref name=":0" /><ref name="nie1"/> In [[1906]] het hy deel aan die stigting van die [[Afrikaanse Taalvereniging]] in [[Kaapstad]],<ref name="nie1">{{cite book |last1=Nienaber |first1=P.J. |title=Ons Taalhelde | chapter = VIII: Dr. D.F. Malherbe |date=1964 |publisher=Nasou Beperk |location=Kaapstad |page=78}}</ref> en die uitbreiding daarvan oor die hele [[Kaapkolonie]]. Hy is in [[1910]] as professor in ''Moderne Tale'' aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Grey-universiteitskollege]] in [[Bloemfontein]] aangestel. In 1918 word hy die eerste professor in Afrikaans. Hy het ook ’n rol gespeel in die invoer van Afrikaans as voertaal in die Vrystaatse skole. Malherbe dien van [[1929]] tot [[1934]] en weer in [[1941]] as rektor van die Grey-universiteitskollege. As akademikus tree hy op as adviseur vir die vertalers van die [[Bybel]] in Afrikaans en ook in verband met die vertaling van die Nederlandse Gesange. As een van die grootste kampvegters van Afrikaans het hy woordelyste, spreekwoorde en baie ander stof versamel. Hy was die redakteur van die ''Tydskrif Vir Wetenskap en Kuns'' en ’n mede-outeur van die [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]. === Skrywer === Hy het ook verskeie dramas en historiese romans geskryf. Sy Bybelse romans, ''Die Hart van Moab'' (1933), ''Saul die worstelheld'' (1935), en ''Die profeet'' (1937) het ’n parallel tussen die Afrikaners en die Israeliete van die [[Ou Testament]] getrek. Sy prosa word gekenmerk deur romantiese verheerliking van die arbeid. In sy belangrikste romans behandel hy stof uit die vaderlandse verlede, die mens in sy verbondenheid aan die natuur en grepe uit die Ou Testament. Op die gebied van drama publiseer hy van [[1921]] tot [[1959]] 19 stukke, waarvan sommige verwerkings van sy romans is. Van sy drama's het ’n paar met Bybeltemas, soos ''Amrach die tollenaar'' ([[1935]]) en ''Moeder en seun'' ([[1945]]) die bekendste geword. Sy werke het meer literêr-historiese kunswaarde. As mens is hy volkome toegewyd aan sy volk en taal, met ’n kinderlike vertroue op God. Hy is ’n besielende openbare redenaar wat verskeie kere as geleentheidspreker by feeste en ander funksies optree. Hy is drie kere getroud. Sy eerste vrou is Mynie Mostert van die [[Paarl]] en hulle het vyf kinders, drie dogters naamlik Helene, Sonja en Elsa, en die twee seuns Pietie en Willie. Na sy eerste vrou se dood trou hy met Louisa (Lulu) Blignaut, wat eers getroud was met Willie Mostert, ’n broer van sy eerste vrou. Sy ontval hom na slegs ’n jaar en twee maande, waarna hy met die weduwee Ivy Lubbe van [[Pietersburg]] trou, wat hom oorleef. Malherbe is sowel op taalkundige as literêre terrein aktief deur sy lidmaatskap van die [[Taalkommissie]], die Spellingkommissie (wat die eerste spelreëls in 1915 publiseer), redigering van die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' vanaf 1922 tot 1939, advies aan die Bybelvertalers en aktiewe bystand met die beryming van die Gesange, resensies in heelparty tydskrifte, bloemlesings uit die Afrikaanse letterkunde, die versameling ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' (1926) en die publikasie van die eerste ''Afrikaanse Taalboek'' (1917). Vir die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'', ''Die Brandwag'', ''Nuwe Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en verskeie dagblaaie lewer hy gereeld boekbesprekings en taal en letterkundige artikels. Op 12 April 1969 is hy in Bloemfontein aan ’n hartaanval oorlede.<ref>http://www.stellenboschwriters.com/100malherbedf.html</ref> == Lewe en werk == === Opleiding === Saam met onder andere [[A.G. Visser]] en [[Totius]] ontvang hy vanaf [[1890]] op negejarige ouderdom onderrig aan die [[Gedenkschool der Hugenoten]], wat op sy geboorteplaas gevestig was, en groei op in die geestelike sfeer van die Patriotters. Hy woon in Januarie [[1896]] die Eerste Afrikaanse Taalkongres in die Paarlse stadsaal by. In 1896 slaag hy die standerd agt-eksamen (destyds die Skool Hoër-eksamen) aan die Gedenkschool der Hugenoten op Kleinbosch in [[Daljosafat]] en woon daarna vir twee jaar die [[Hoër Jongenskool]] in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] by, waar onderrig in Engels geskied. Op skool skryf hy die Taalbondeksamens met goeie gevolg. In [[1898]] slaag hy die matrikulasie-eksamen van die Universiteit van Kaap die Goeie Hoop en studeer dan vir ’n jaar aan Victoria-Kollege op [[Stellenbosch]], waar hy die Intermediêre eksamen slaag. Op universiteit is hy ’n geesdriftige krieketspeler. Hierna gee hy vir twee en ’n halfjaar onderwys op [[Montagu]]. In September [[1901]] besluit hy om verder te studeer en hy keer terug na die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]], waar hy aan die einde van 1901 die derde klas-onderwyserseksamen slaag en in [[1902]] die B.A.-graad behaal. === Oorsese studie === Sy vriende Abram Perold en Danie du Toit Malherbe vertrek aan die begin van 1902 na [[Duitsland]] vir verdere studie in [[Chemie]], wat hom laat besluit om ook in [[Duitsland]] verder te studeer. Later in 1902 vertrek hy dan na [[Duitsland]] en studeer vanaf die begin van [[1903]] vir ’n jaar in [[Halle an der Saale]], waar daar by sy aankoms ses [[Afrikaners]] is. Die minimum vereiste vir toelating tot die universiteit is vyf jaar [[Latyn]] en vyf jaar [[Grieks]], maar hy het slegs Latyn op skool en universiteit geleer en nooit Grieks nie. Ná dae se mooipraat word eindelik aan hom toestemming verleen om in te skryf, maar slegs as spesiale vergunning. Sy begeerte om Vergelykende Taalkunde te bestudeer word gekniehalter deur sy gebrek aan toepaslike agtergrond en ook gebrekkige kennis van [[Duits]] en vir ’n jaar bestudeer hy dan [[Frans]], Middel-Engels en Duits. In die vakansie besoek hy onder andere [[Parys]], [[Lyon]] en [[Genève]], waar hy ook spesiale kursusse volg. Omdat hy hoofsaaklik met sy landgenote omgaan, besef hy dat sy kennis van Duits só nooit voldoende sal ontwikkel nie en hy besluit dus om eerder weg te gaan en op sy eie verder te studeer. Vervolgens gaan hy dan na [[Freiburg im Breisgau]], waar hy onder die blinde professor Friedrich Kluge verder in [[Taalkunde]] studeer, met hoofvak Duits en byvakke Frans en Engels. In 1906 promoveer hy ''magna cum laude'' in die Duitse taal en lettere met ’n proefskrif oor “''Das Fremdwort im Reformationszeitalter''”. Hierdie studie handel oor die vasstelling van die ouderdom van ’n woord en sy oorsprong asook [[Martin Luther|Luther]] se standpunt teenoor die vreemde woord in sy Bybelvertaling. Dit gee ook ’n beeld van die groot instroming van vreemde woorde in Duits gedurende die eerste helfte van die [[16de eeu|sestiende eeu]]. Terwyl hy in Freiburg studeer spandeer [[Marthinus Theunis Steyn|president Steyn]] geruime tyd hier onder toesig van ’n Nederlandse arts en hy kuier dikwels by die president. Hiervandaan besoek hy ook gereeld die nabygeleë [[Switserland]], spandeer tyd in Lyon om Frans te bestudeer en besoek ook die Skandinawiese lande. === Begin van loopbaan === By sy terugkeer na [[Suid-Afrika]] in 1906 neem hy tydelik die B.A. Honneurs klas in Duits en Nederlands waar aan die Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]. Hy word dan aangestel as skoolhoof op [[Carnarvon]], ’n pos wat hy vanaf Januarie 1907 tot April [[1909]] beklee, in dieselfde tyd wat [[A.G. Visser]] geneesheer op die dorp is. In 1909 doseer hy vir die res van hierdie jaar tydelik op Stellenbosch as plaasvervanger vir dr. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]], wat toe op sabbatsverlof was. In dieselfde jaar is hy ook ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Hy is later vir twee termyne van twee jaar elk voorsitter van die Akademie, is lid en voorsitter van die Akademie se [[Taalkommissie]] en behartig ook vanaf [[1923]] tot [[1939]] die redaksie van die Akademie se ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns''. Teen die einde van 1909 word ’n permanente pos as dosent in Frans en Duits aan die [[Universiteit Stellenbosch]] hom aangebied, maar hy wys eindelik hierdie aanbod van die hand. Hy word in 1910 benoem tot hoogleraar in moderne tale aan die Grey-Universiteitskollege te Bloemfontein, waar hy [[Nederlands]], Duits en [[Frans]] doseer. In die termyn 1917–1918 is hy voorsitter van die Kollege-senaat. In 1921 word hy lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en vanaf [[1937]] is hy korresponderende buitelandse lid van die Deutsche Akademie te [[München]]. === Taalstryder === Hy het ’n leidende aandeel aan die taalstryd, onder meer met die rede ''Is Afrikaans een dialekt?'' wat hy op 12 Oktober 1906 in die Goodnow Hall op Wellington voor ’n gehoor van ongeveer vyfhonderd belangstellendes hou.<ref name="nie1"/> Met voorbeelde uit die verskillende Europese tale toon hy aan dat [[Afrikaans]] ’n selfstandige taal is wat die reg het om as skryftaal gebruik te word. Hierdie rede word dan vanaf 27 Oktober 1906 in vyf opeenvolgende aflewerings in ''[[De Volkstem]]'' gepubliseer. Op 3 November 1906 is hy ook in Kaapstad stigterslid en die eerste voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging, met die doel om Afrikaans as spreektaal en skryftaal erken te kry. Op 19 Desember 1906 woon hy die jaarlikse kongres van die Z.A. Onderwijsunie in [[Strand, Wes-Kaap|Somerset-Strand]] by, waar die kongres besluit om ondersteuning te gee aan Afrikaans as spreektaal, maar hom nie uitspreek oor skryftaal nie.<ref name="nie1"/> In tydskrifte soos ''De Unie'' en ''[[Ons Land]]'' verdedig Malherbe gereeld die waardigheid van die Afrikaanse taal, veral teen diegene wat ten gunste was van die behoud van Nederlands as volkstaal. Na sy vertrek na Carnarvon is hy steeds aktief betrokke in die taalstryd en is op 16 en 17 Desember 1907 in Kaapstad voorsitter van die Eerste Afrikaanse Taalkongres. Op hierdie kongres is ’n spellingkommissie aangestel, wat die volgende jaar verslag uitgebring het en wie se spelreëls in [[1915]] in hoofsaak nagevolg word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie]]. Na sy aankoms in [[Bloemfontein]] sluit Malherbe aan by die vereniging Onze Taal en word só aktief betrokke by die Vrystaatse Taalbeweging. Hy word in [[1911]] erevoorsitter van die Afrikaanse Studente Taalvereniging. Saam met ds. Willem Postma (Dr. O’Kulis) verander hy op 15 Junie [[1914]] die bewoording van die Vrystaatse Onderwysordonnansie sodat ook Afrikaans naas Nederlands onder die woord “huistaal” verstaan sou word, wat by die Provinsiale Raad aanvaar word en Afrikaans só tot skooltaal verhef. By die Grey-Universiteitskollege beywer hy hom dat Afrikaans as gebruikstaal aanvaar word en op 2 Augustus [[1918]] verskyn ’n kennisgewing in sy handskrif dat studente voortaan toegelaat sal word om al hulle eksamens in Afrikaans af te lê. Hy dien later ook op die Kottich-kommissie van ondersoek na die invoering van die tweede taal op skool. In 1916 word hy deur die Bybelvertalingkommisse van die drie [[Drie Susterskerke|Afrikaanse susterskerke]] aangewys as taaladviseur vir die paneel wat die [[Statebybel]] in Afrikaans moet vertaal. Die resultate van die eerste proewe van hierdie vertaling is egter teleurstellend en word gekritiseer dat dit nie Afrikaans is nie maar ook nie Nederlands nie. Hierdie paneel word dan ontbind en ’n besluit word geneem om die Bybel eerder uit die grondtale, [[Grieks]] en [[Hebreeus]], te vertaal. In [[1928]] is hy stigter van die Afrikaanse Kultuurbond in Bloemfontein, wat later saamsmelt met die Helpmekaar-beweging. Hy dien dan as voorsitter van die Bloemfonteinse Helpmekaar-tak en van die plaaslike Skakelkomitee. Nadat die gebruik van Afrikaans op tersiêre vlak goedgekeur word, grootliks as gevolg van sy toedoen, word hy in 1918 aan die [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] professor in Afrikaans, die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Hy beklee hierdie leerstoel tot aan die begin van 1929 en weer van Junie 1934 tot met sy aftrede in 1941. Na die dood van Geo Hofmeyr is hy tydelik vir agt maande in 1928 en voltyds vanaf Januarie 1929 tot Mei 1934 rektor van hierdie universiteit. As taaladviseur speel hy ’n belangrike rol in die vertaling van die [[Bybel]] in Afrikaans en hy is ook lid van die kommissie vir die beryming van die Gesange in Afrikaans. Hy verdedig ten alle tye die Afrikaanse taal en kultuur en word in 1938 deur die rektor, R.B. Saayman, tydelik geskors oor wat hy sou gesê het in ’n toespraak aan ’n groep besoekende studente en bywoning van senaatvergaderings. Die redes vir sy skorsing lyk op die oog af na onbenullighede, maar was in werklikheid ’n resultaat van die botsing tussen twee opponerende denkrigtings op die kampus. Die een groep, verteenwoordig deur Malherbe, wou die universiteit in ’n Christelike en suiwer Afrikaanse rigting stuur, terwyl die ander groep ’n neutrale en tweetalige universiteit wou hê. Na oorweldigende steun deur die studente word die skorsing op 24 Augustus [[1938]] opgehef. Hy is in 1941 weer voorsitter van die senaat van die universiteit. In 1942 benoem die Raad van die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat hom tot ereprofessor. Na sy aftrede vestig hy hom op die kleinhoewe Kleinbos op Estoire, ongeveer tien kilometer buite Bloemfontein. Hy het ook ’n strandhuis by [[Kleinmond]] wat hy Hans-die-Skipper noem, waar hy gereeld sy vakansies deurbring en baie van sy bekendste werke, soos ''Hans-die-skipper'' en ''Die meulenaar'', geskryf het. == Skryfwerk == === Prosa === Sy belangrikste bydrae tot die letterkunde maak hy met sy prosa. Algemeen kenmerkend is die uitgesponne aard van sy skryfstyl, waardeur hy meermale op afdraaipaadjies afdwaal wat nie noodwendig stukrag verleen of ingebind word in die tematiek nie, en die filosofiese bepeinsing van eenvoudige karakters wat nie noodwendig oortuigend is van die karakter se innerlike nie en baie keer eerder aan die werklike outeur toegeskryf kan word. Hy is hoofsaaklik romantikus en dit doen gevolglik afbreuk aan sy werklikheidsbeelding, terwyl baie van sy werk ook in diens van ’n idee of boodskap staan, eerder as om die werklikheid weer te gee. Hierdie romantiese aard lei tot ’n doelbewuste poging tot “mooiskryf”, met mooiklinkende woorde wat dikwels die betekenis verdoesel eerder as verhelder. Die lewensuitkyk wat uit sy werke spreek is nasionalisties en patriargaal, met anderskleuriges en vroue wat implisiet as ondergeskik aan die blanke man geskets word. Dit is insiggewend om te sien hoe die waarde van sy prosa met tyd geleidelik deur kritici al hoe laer aangeslaan word, in vergelyking met die hoë lof wat aan hom toegeswaai is by die verskyning daarvan, wat tiperend is van ’n styl en beelding wat nie die toets van die tyd deurstaan het nie. Ten spyte van hierdie gebreke lewer hy tog belangwekkende werk in ’n aantal romans, al is hierdie werk slegs goed in onderdele en nooit as geheel nie. ==== Romans ==== ''Vergeet nie'' is sy eerste roman. Dit beeld die Kaapse burgers uit wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] as rebelle aan die kant van die Boere teen die Engelse veg. Die Du Pré-familie (oom Willem, tant Annie en Bettie) woon op die plaas Rietfontein naby die Karoodorpie Steenburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gaan Bettie se verloofde, die dokter Piet Marais, saam met die Boere-ambulans na die oorlog. Bester, die beroemde rebelle-kommandant (wat ooreenkomste toon met Gideon Scheepers), kom met sy manskappe op Rietfontein aan en raak verlief op Bettie. Sy herhaalde besoeke aan Rietfontein bring die Du Pré-familie in die moeilikheid en oom Willem en Bettie word gearresteer, terwyl tant Annie vrygelaat word op parool. Piet Marais kry dit reg om ’n brief vir Bettie aan Bester te gee, maar deur sy poging om die brief aan Bettie te besorg, word Bester gevang en word hy ter dood veroordeel. In die tronk kry hy geleentheid om Bettie te vertel dat Piet nog leef. Kort na Bester se teregstelling keer Bettie en haar moeder weer terug na Rietfontein, terwyl oom Willem kort na sy aankoms in die kamp op Port Alfred beswyk. Na die vrede kom Piet terug om sy bruid te trou. Die titel van die roman verwys na oom Willem se oproep op sy sterfbed dat ons nie die pyn en seerkry moet vergeet nie. Vergeleke met tydgenootlike werk is die gebeure veel meer verantwoord en realisties. Die karakters is egter nog oppervlakkig geteken en hulle handelinge word nie altyd gemotiveerd weergegee nie, hoewel die figuur van Bettie sterker omlyn is. Die Boere word as hoofsaaklik goed en die Engelse as hoofsaaklik boos geteken. Die moontlikhede van die konflik van opponerende politieke standpunte in eie geledere word nie in-diepte ontgin nie. ''Die meulenaar'' is een van die eerste werklike plaasromans in Afrikaans, ’n genre wat later op verskeie wyses deur ’n groot aantal skrywers ontgin word. Die hoofkarakter is die meulenaar Faans, wat uitgebeeld word in sy arbeid en belewenisse op Meulkloof, ’n tipiese Bolandse wynplaas van vervloë jare. Tys Theron is die eienaar van Meulkloof en die pa van die mooi Leonore en Faans is die swaksinnige bywoner, wat net lewe vir die meule en hopeloos verlief is op Leonore. Tys moet die plaas op vendusie verkoop wanneer hy bankrot speel nadat hy vir sy broer borg geteken het, maar die slinkse prokureur Louw red ter elfder ure die plaas uit die hande van die skuldeisers om so ’n houvas op Leonore te verkry. Faans se jaloesie veroorsaak dat hy vir Louw aanrand, waarna die familie die plaas kwyt is. Ook Faans kom eindelik tot die besef dat hy nou die meule kwyt is en dat Leonore nie in hom belangstel nie. Op die laaste dag kry hy weer die meule aan die gang, maar word duiselig en sterf in die plek waarvoor hy geleef het. Faans se verwarde gemoedstemminge en gebrekkige insig word goed geteken en hy word een van die eerste lewende karakters in die Afrikaanse prosa. Sy geestelike vermoëns is egter te beperk om werklik ’n tragiese bewussyn te huisves, terwyl die ander karakters onoortuigend geteken word. Louw is die tipiese romanskurk wat eensydig boos is en Leonore bly die tipies romantiese maar vae figuur, terwyl Tys en sy vrou en hulle verhouding slegs op die agtergrond beweeg. Die sterkste karakter naas Faans is die bruin Velbaadjie, wie se astrante geaardheid en bekkigheid as komiese afwisseling dien. ''Hans-die-Skipper'' verteenwoordig ’n hoogtepunt in sy werk. Hier is Hans die vader wat wil hê dat sy enigste seun Johan in sy voetspore moet volg, soos die tradisie dit vereis. Hans se pa was ’n seekaptein en hyself het ’n oneindige liefde vir die see, maar ekonomiese werklikhede het veroorsaak dat hy ’n eenvoudige visser en sukkelaar op ’n stranddorpie is. Wanneer hy ’n nuwe skuit met die hulp van Meester aanskaf, doop hy die skuit “Johan” as sy visioen van die toekoms. Johan verafsku egter die visserslewe en wil ’n ander rigting inslaan, terwyl hy in sy verhouding met Lenie ’n simpatieke oor kry vir sy ambisies. In Johan se eerste vaart op die nuwe skuit is daar ’n groot storm, wat Johan finaal laat besluit dat die seelewe nie vir hom is nie en sy eerste vaart op die nuwe skuit is dan ook sy laaste. Die onvermydelike aanloop tot die konflik tussen vader en seun word met fyn sielkundige ontwikkeling geteken en dit loop uit op ’n dramatiese botsing, waarna Johan sy eie lewensrigting inslaan en sy loopbaan by die smedery begin. Hierdie botsing tussen vader en seun is nie slegs ’n generasie-konflik nie, hoewel dit ’n rol speel, maar is ook die algemeen menslike botsing van ideale. Beide vader en seun is besiel met ’n drang tot diens in arbeid maar op verskillende maniere en dit maak die botsing meer kompleks en ook meer tragies van aard. Hans jaag Johan weg, maar Johan se vertrek is die einde van Hans se drome en lei tot sy fisiese en emosionele agteruitgang, maar sorg ook vir groter insig by die karakters. Die newekarakters word in hierdie roman meer oortuigend uitgebeeld, terwyl die sentrale motief van arbeidsverheerliking telkens uit ’n ander hoek belig word. Lenie is ’n geslaagde vrouefiguur, terwyl Rooi-Koos ook nie die tradisionele romanskurk word nie, maar deur sy toewyding aan die werk en sy opregte liefde vir Lenie meer realisties gesien word. Meester is ’n geloofwaardige leier wat sentraal staan in die gemeenskap.<ref>Kritzinger, M.S.B. ''Oor skrywers en boeke''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1932</ref><ref>Schoonees, P.C. ''Nuwe Brandwag''. Deel 2 no. 2, Mei 1930</ref> Hierdie is een van die eerste Afrikaanse romans wat verfilm word. Die [[Hertzogprys]] word in 1930 aan ''Hans-die-skipper'' toegeken. In 1935 wys die lesers van beide ''[[Die Burger]]'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in ’n peiling vir ''Hans-die-Skipper'' aan as die derde beste Afrikaanse prosawerk tot op daardie stadium. ''Loutervure'' se sentrale gedagte is dat volk en godsdiens ’n eenheid moet wees en dat die Afrikaner ’n Godgegewe roeping het om te vervul. ’n Jong Afrikaanse advokaat, Hendrik, se lotgevalle en stryd om met integriteit te lewe, vorm die verhaalinhoud. Hendrik vestig hom na afloop van sy studies in [[Holland]] in ’n plattelandse regspraktyk met ’n verengelste vennoot, Myburgh, wat sy taal verloën vir besigheid. Vol jeugdige geesdrif werp Hendrik hom dadelik in die kultuurstryd en kom daardeur in botsing met sy vennoot en die magistraat. Hendrik vind uit dat sy waardige vader, Piet Vaalplaas, sy huis laat afbrand het sodat hy die versekeringsgeld kon gebruik vir Hendrik se studies en sy kind sterf onverwags nadat hy hom met die motor omry. Na hierdie terugslae, of die titel se vure wat louter, keer hy terug na die ou paaie en bekeer hom weer tot sy geloof en God. Die roman beklemtoon dat kultuuropbou sonder godsdiens as fondament waardeloos is. Die didaktiese boodskap is hoofsaak in hierdie roman, met verskeie gebeurtenisse wat onvoldoende gemotiveer is en karakters wat eerder verteenwoordigend is van tipes as lewende mense.<ref>Van den Heever, C.M. Nuwe Brandwag. Deel 4 no. 1, Februarie 1932</ref> ==== Bybelromans ==== Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van [[Israel]], met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. ''Die hart van Moab'' wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die [[Hebreërs]] die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land deur plunderende woestynhordes oorrompel en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. ''Die hart van Moab'' word eervol vermeld tydens toekenning van die [[Hertzogprys]] vir 1933.  ''Saul die worstelheld'' behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in ''Die Volksblad'' gepubliseer. In 1939 word die [[Hertzogprys]] vir ''Saul die worstelheld'' en ''Die profeet'' toegeken. ''Die Profeet'' behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die [[Hertzogprys]] word in 1939 aan ''Die profeet'' en ''Saul die worstelheld'' toegeken.<ref>Nienaber, P.J. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring”, 1937</ref> Later sluit ''Boerprofeet'' by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme. ==== Groot Trek-romans ==== Malherbe skryf ook ’n aantal romans oor die [[Groot Trek]], waarin hy die strewe en probleme van die boere, die besluit om te trek en wedervaringe in verowering, uitbreiding en opbou van ’n eie grondgebied uitbeeld. Die tetralogie se gebeure word gebruik as simbolies van die eienskappe en motivering benodig vir volkswording, om daardeur die baanbrekersverlede te verheerlik. ''Die bergstroom ruis'' speel af in die vroeë jare van die nedersetting aan die Kaap, in die onbewoonde gebied tussen die [[Klein-Drakensteinberge|Drakensteinberge]] en die [[Bergrivier]] teen die einde van die sewentiende eeu. Die hoofkarakter is die boer en gewese timmerman August Fenting, wat met sy wa en osse die onbekende intrek op soek na ’n woonplek vir sy afhanklikes. Hy word gedryf deur die geloof en leuse dat die Fentings altyd op die voorpunt moet wees, op soek na sy eie koninkryk waar hy die vrugte van sy arbeid kan pluk. Skaars het die gesin ’n geskikte woonplek gekry, en is Fentinghof met die grootste moeite aangelê, of die oudste seun Kobus wil in diens van die leuse verder trek. Daar is etlike mooi beskrywings in die roman, veral van August se onverstoorbare werklus en gehegtheid aan die grond. Die mensbeelding is egter vaag, die onenigheid tussen veral August en sy vrou, Stien, groei nooit tot dramatiese konflik nie en August se siening van homself as iemand met ’n verhewe roeping doen afbreuk aan sy algemene menslikheid. Die fragment ''Dorstyd'' uit hierdie roman is in die versamelbundel ''Tussen die engtes'' opgeneem. In ''Vlam van die Suurveld'' inspireer August se afstammeling Rooi-Willem van der Merwe (die Vlam van die titel) die inwoners van Suurveld aan die boloop van die [[Visrivier]] om deel te neem aan die stryd teen die Xhosas en Khoisan sodat die grensgebied langs die Visrivier vir die witmense bewoonbaar is. Die regering van die dag het egter baie meer simpatie met die Xhosas en Khoisan as met die wit boere se probleme. Dit spoor Rooi-Willem aan om die boere oor te haal om ’n eie republiek te stig. Die skrywer val in die strik om ’n heldhaftige soort supermens as hoofkarakter uit te beeld, wat hom eindelik tot simbool eerder as werklike mens brandmerk. ''En die wawiele rol'' beeld die begin van die Groot Trek uit. Groot Gert (die kleinseun van Rooi-Willem) verlaat weens die probleme aan die Oosgrens lank voor die begin van die Groot Trek die familieplaas. Hy vestig hom in die land van die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] en sluit later by die Groot Trek aan. Groot Gert trek eers uit eiebelang, maar kom dan tot die besef dat dit eendragtigheid gaan kos van die boere as hulle in die vreemde wil oorleef. Hierdie geskiedenis word vertel saam met die verhaal van sy dogter Hester se liefdesverhouding met Jakob, die blinde seun van sy lamsak buurman oom Naas. Hulle deursettingsvermoë en vaste geloofsgrondslag is as inspirasie vir ander bedoel. ''Over-die-berge'' neem Groot Gert se verhaal verder en sluit hierdie reeks van romans oor die [[Groot Trek]] af. Die Trekkerlewe in [[Oranje-Vrystaat|Vrystaat]] en [[Natal]] word in hierdie laaste roman uitgebeeld. ==== Ander romans ==== Die res van sy romans kan beskou word as ’n daling in sy romankuns. ''Spore van Vlieland'' speel af kort voor en tydens die eerste Britse besetting van die Kaap. Die oud-seekaptein Jan Blankert vestig hom op die Bolandse plaas Vlieland saam met sy enigste dogter, Freda. Hy stel Floris Rog aan as plaasbestuurder en Floris wen sy vertroue en Freda se liefde. Hierdie ontwikkeling is egter die begin van ’n nuwe nagmerrie, wat Jan juis probeer ontvlug het toe hy Vlieland betrek het. Freda mag nie trou nie uit vrees vir die oorerflike kranksinnigheid by kindergeboorte wat ook haar moeder se lot was. Hierdie situasie veroorsaak dat die drie mense in spanning en ongeluk saamwoon. Uit geloof maak Freda dan die keuse om wel te trou en kinders te hê, met haar en Floris wat eindelik geluk vind in hulle kinders. ''Die skeur van Vaalspruit'' het die tydperk 1865–1881 in die Vaalstreek as agtergrond, met ander woorde tydens die Basoeto-oorloë en die eerste anneksasie van [[Transvaal]]. Hierdie gebeurtenisse dien as agtergrond vir die verhaal van die breuk tussen twee broers deur hulle liefde vir ’n vrou, met die sentrale tema die noodsaaklikheid van eenheid. Hierdie roman word later vir die verhoog verwerk en gepubliseer as ''Boeta van Skeurfontein''. ''Kind van die sonde'' is ’n probleemroman oor die ongelowige mens. Kobus is die eienaar van die plaas Kransfontein. Hy worstel met sy skuldgevoel dat sy seun Boet lam gebore is omdat hy as vader die kind nie wou hê nie. Sy ongelowige seun Jan keer na die [[Tweede Wêreldoorlog]] terug met ’n Italiaanse vrou, wat haar oor Boet ontferm en trag om deur gebed en behandeling sy herstel te verkry. Kobus en Jan is skepties, maar die ander glo tog in die moontlikheid van ’n wonderbaarlike genesing. Sy ander romans is ''Hulle wat verbygaan'' (met die apostel Thomas as hoofkarakter) en ''Rooiland''. Laasgenoemde is die verhaal van ’n jong boer Johannes wat na die delwerye toe gaan om sodoende die familieplaas op Rooiland te probeer red. Op onwaarskynlike wyse verwerf hy sodoende ’n fortuin, wat hy aanwend tot die verbetering van sy hele kontrei se boerdery.<ref name="ant1718">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ==== Novelles ==== Na Malherbe se dood word ''Twee nagelate novelles'' gepubliseer. ''Togganger en perdedief'' vertel van die godsdienstige togganger oom Koot wat ’n groot plan het met die vervoer van vee na die Kaapse mark. Tydens ’n tog na [[Calvinia]] ontmoet hy die perdedief Jenkins, wat in geestelike verwarring verkeer en ten spyte van sy eie twyfel lei oom Koot hom na geloof. ''Baron Terski'' se hoofkarakter is van adellike afkoms, maar sy seun se lewensuitkyk veroorsaak dat hy besin oor wie sy naaste werklik is en of dit slegs bloedverwante en mense van dieselfde maatskaplike stand is.<ref name="zyl">Van Zyl, Wium. Beeld, 17 November 1980</ref><ref name="zyl191">Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981</ref> ==== Korter skryfwerk ==== Op prosagebied lê hy hom veral toe op die skryf van romans, maar ’n aantal van sy korter werk word ook gepubliseer. ''Langs groen weivelde'' bevat drie radiopraatjies oor die boer. Die eerste hiervan handel oor ’n jong boer wat van die familieplaas afskeid neem en as delwer gaan werk, wat Malherbe in staat stel om die pioniersfiguur en die arbeidsverheerliking, sentrale motiewe in sy prosa, met mekaar te verbind. Na sy dood verskyn die bundel ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', waarin ’n paar kortverhale uit die Bybelse milieu geplaas word saam met ’n verskeidenheid ander verhale, meestal toegespits op die innerlike stryd van die karakters.<ref name="zyl" /><ref name="zyl191" />Meeste van die verhale is sedert 1933 in tydskrifte gepubliseer, maar vier was voorheen ongepubliseer. ===== Versamelbundels ===== Van sy kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder ''Buurman se ploeg'' in ''Kortpad'' onder redaksie van F.V. Lategan, ''Wingerdspit'' in ''Geseënd is julle'' onder redaksie van S.J. Malan en W.H. Vos en ''Die lamplig'' in ''Twaalf Afrikaanse Kortverhale'' en ''Vlugte'' onder redaksie van Sarel Marais. ''Die eerste vaart'' verskyn in ''Halfeeu'', waarin [[PG du Plessis]] hoogtepunte uit die eerste vyftig jaar van ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' saambundel. Dit is ’n uittreksel uit sy roman ''Hans-die-Skipper''. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in ''Afrikaanse letterkunde'' en ''Geeste en gedaantes''. Sy verhale verskyn ook in verskeie tydskrifte en koerante, waaronder ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', ''Die Huisgesin'', ''Die Landbouweekblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en [[Volksblad|''Die Volksblad'']]. === Taalkundige werk === Op taalkundige gebied skryf hy ''Afrikaanse taalboek'', wat verskeie herdrukke beleef en ’n eerste poging is om die Afrikaanse grammatika te definieer. Gemeet aan latere standaarde is die boek vol leemtes, maar die belangrike baanbrekerswerk van hierdie publikasie kan nie ontken word nie. Verder stel hy ''Die Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' saam === Drama === Malherbe lewer ook ’n bydrae op toneelgebied deur veral toneelstukke vir die studente van die Dramavereniging aan [[Grey-universiteitskollege|Grey-Universiteitskollege]] te skryf, wat dan landswyd aangebied word en só die Afrikaanse taal en kultuur uitdra. Hy maak self hierdie reise mee. Per geleentheid vertolk hy self rolle in hierdie dramas, soos met die opvoering van ''Meester'' in 1929, waarvan hy ook die regisseur was. Sy dramas gaan oor die algemeen mank aan die gebrek aan ’n oortuigende spanningslyn, met oppervlakkige romantiek, onrealistiese blomryke taalgebruik en onoortuigende sielkundige uitbeelding, terwyl baie van sy karakters nie sterk genoeg omlyn word nie en blote tipes bly. Hierdie gebreke ten spyt voorsien dit in sy tyd aan ’n besondere behoefte aan opvoerbare stukke. ''Koringboere'' het die plaaslewe en vyandskap tussen twee broers as boustof, maar dit is in wese slegs ’n oppervlakkige intrige-verhaal in dialoogvorm. Die oudste broer Herman en sy jonger maar meer suksesvolle broer Jan boer op ’n Bolandse koringplaas. Onderlinge jaloesie, verskil in politieke sienswyses en ontevredenheid oor plaasverdeling lei tot vyandskap tussen die broers, wat daartoe lei dat Jan se koringmied afgebrand word. Jan wreek hom dan op Herman deur hom van sy deel van die plaas te laat afstand doen. Ook in ''Die mense van Groenkloof'' bly die uiterlike gebeure hoofsaak en is daar nie juis sprake van sielkundige motivering vir optredes nie. Hier is die ekonomiese agteruitgang tydens die depressiejare en onwettige diamanthandel die verhaaltema. Die eienaar van Groenkloof, Willem van der Merwe, loop die gevaar om deur droogte en depressie sy plaas Groenkloof te verloor. Hierdie plaas is naby die diamantdelwerye. Sy seun en erfgenaam, Andries, beplan om benede sy stand met Grieta, die dogter van die bywoner Piet Prins, te trou. Andries probeer die plaas red deur onwettige diamanthandel en val so in die strik war speurder Louw, ’n mededinger om Grieta se hand, vir hom stel. Dan volg die onrealistiese ontknoping wat voordelig is vir al die mense van Groenkloof. ''Meester'' is meer geslaagd in sy uitbeelding van die ou Hollandse swerweronderwyser wat op sy swerftog die ewebeeld van sy oorlede vrou ontmoet en dan moet besluit of hy vir haar liefde moet veg of nie. Dit is in wese ’n botsing tussen droom en werklikheid, met die droom wat in de hoofkarakter se eensaamheid die enigste blywende werklikheid is. Die stuk speel af teen die einde van die agtiende eeu in die distrik Mosselbaai.<ref>[[F.C.L. Bosman|Bosman, F.C.L.]] Nuwe Brandwag. Deel 2 no. 1, Februarie 1930</ref> ''Op die trekpad'' beeld teen die agtergrond van die groot droogte in die [[Karoo]] omstreeks [[1925]] die wedervaringe op trek uit, met die nasionale volkslewe as sentrale fokus. Die boodskap van loutering van die siel deur teenspoed word egter nie deur die handeling ondersteun nie. Die newemotief van die trekkerseun se liefdesverhouding met die dogter van die barmhartige uithelper doen afbreuk aan die sentrale tema. ''Die seeman'' is ’n verwerking van ''Hans-die-Skipper'' vir die verhoog, maar dit slaag nie daarin om die roman tot die essensie van die toneel te verwerk nie. Die noodwendige inkorting van die verhaalgebeure beteken dat belangrike agtergrondinligting deur middel van dialoog vertel moet word, waardeur die vertelelement baie belangriker word as die uitbeeldingselement. ''Die siel van Suid-Afrika'' is ’n volksangspel in twee bedrywe, waarin op allegoriese wyse die Groot Trek en die stryd om selfbehoud van die Afrikaner herdenk word. ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' bevat onder andere die titelstuk, wat ’n verwerking is van sy roman ''Die meulenaar'', wat as een van sy beste dramas beskou kan word. Malherbe wil hier nie ’n verhaal vertel nie, maar ’n karakter uitbeeld en dit bring die karakter van Faans in groter fokus. Die bundel bevat ook die Bybelspel ''Demetrios'', ''Dala'', ''Die aandblom van Witsenberg'', ''Drakenstein'' en ’n vertaling van Schiller se ''Wilhelm Tell''. ''Dala'' is ’n poging om die adel van getrouheid aan die volk uit te beeld en ''Die aandblom van Witsenberg'' is ’n romantiese eenbedryf. ''Drakenstein'' word deur die skrywer getipeer as ’n “sangspelagtige stuk” en is ’n verwerking van sy sangspel. ''Die blom van Orleans'' uit die digbundel ''Rivier en veld'' vir die verhoog. Hierin word ’n konvensionele driehoek-intrige sonder veel variasie uitgebeeld. Met die Bybeldramas ''Amrach, die tollenaar'', ''Demetrios'', ''Moeder en seun'' en ''Abimelech'' sluit hy by sy Bybelromans aan deur grepe uit die Bybelse geskiedenis te neem as voorbeeld van volkswording. “''Amrach die tollenaar''” behandel ’n Bybelse motief met ’n te bewuste boodskap van volkswording onder vreemde oorheersing. Die drama speel af in Amrach die tollenaar se huis enkele dae na die kruisiging van Christus. Amrach se vrou Miriam het tot bekering gekom, wat lei tot Amrach se vertwyfeling en innerlike stryd. Hierdie drama kom sterk in aanmerking by toekenning van die [[Hertzogprys]] vir drama in 1935. ''Demetrios'' verskyn aanvanklik in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'', maar word later ook apart gepubliseer. Die drama behandel die handel in silwerbeeldjies van [[Artemis|Diana]] in [[Efese]], waar Demetrios deur die prediking van [[Paulus van Tarsus|Paulus]] tot bekering kom. Hierdie bekering geskied egter nie uit innerlike verandering nie, maar word van buite ingegee deur die siekte en genesing van sy kind. ''Moeder en seun'' is ’n versdrama uit die lewe van [[Asa]], koning van Juda, en sy moeder Maäga. Asa is getrou aan Jehova en Maäga is ’n afgodedienaar. Die beste kenmerk van hierdie drama is die innerlike stryd van die koning tussen eerbied en verering vir sy moeder en plig teenoor Jehova. Die versvorm veroorsaak dat die dialoog geforseerd en kunsmatig voorkom. ''Abimelech'' het as hoofkarakter die eersugtige seun van die [[Rigters|rigter]] Gideon uit die Bybel, wat al sewentig sy broers, op een na, doodmaak om so koning te word. Die ontsnapte broer Jotam veroorsaak sy ondergang en hy sterf deurdat ’n vrou ’n steen op hom werp. Intussen het Abimelech egter reeds begin walg aan sy eie wandade, sodat sy dood vir hom as ’n verlossing kom. ==== Eenbedrywe ==== ''Die uur van die rooi maan en ander eenbedrywe'' bevat ’n aantal eenbedrywe, waarvan ''Macherus'' (’n uitbeelding van die Herodus-Salomé motief uit die Bybelse geskiedenis) en ''Krom stompe'' (waarin die monnik Rudolphus gekonfronteer word met sy jeugliefde Robina en dan bedenkings het oor sy keuse) die mees geslaagde is in hulle uitbeelding van die mens se stryd in die keuse tussen liggaamlike begeerte en geestelike verval. Ander eenbedrywe in hierdie bundel is ''Die uur van die rooi maan'' (waar ’n meisie met spiritistiese vermoëns saam met haar ontslape geliefde die hiernamaals binnegaan); ''Vader se naam'' (wat aantoon dat die skyn lelik kan bedrieg); ''Die aanbod'' (waarin ’n trotse weduwee broodnodige ekonomiese hulp weier van ’n man wat haar as jong meisie in die steek gelaat het); en ''Staf of kroon'' (waarin ’n monnik van Bologna, die ab Bernardo, die klooster opbou tot ’n instelling wat waardevolle diens aan die gemeenskap lewer, maar weggaan wanneer die stad hom daarvoor wil vereer omdat hy die gevare van mensehuldiging verstaan). ''Fariseër'' is ’n Bybelse drama wat die konflik behandel wat Jesus se lering in die huislike lewe inbring. ''Hulle het ’n boom afgekap'' is ’n nasionalistiese volksdrama met dieselfde tema as sy gedig ''Bosrand'' en hierdie bundel bevat ook die mitologiese eenbedryf ''Goue appels'', met karakters uit die Griekse mitologie. ''Spel van blank en swart'' is ’n uitbeelding van drie fases in die ontwikkeling van die rassewrywing in die land, uitgebeeld deur soliste en spreekkore.<ref name="ant1718" /> ''Silo is krank'' bevat die titelstuk gebaseer op die Bybelse gebeure van Eli en sy seuns,<ref name="ant1718" /> ''Van mense en gode'' (’n verwerking van Ovidius se verhaal oor die geskiedenis van Philemon en Baukis) en ''In die Namib'', beskryf as ’n tipe musiekspel van “fantasie en werklikheid”. ''Die fariseër'' is ’n Bybelspel.<ref name="ant1718" /> ''Sisera'' is ’n Bybeldrama waarin die stryd tussen Israel en die Filistyne om die grondgebied by Safed die sentrum vorm. Dit word dan ook ’n stryd tussen die heidense god Baäl en die God van Israel soos verteenwoordig deur Barak, met die eenheid van godsdiens en volk as die sentrale gedagte. Fragmente uit sy dramas ''Koringboere'', ''Die mense van Groenkloof'' en ''Hans-die-Skipper'' word in die versamelbundel ''Afrikaanse letterkunde'' opgeneem. ==== Verwerkte romans ==== Benewens oorspronklike dramas verwerk hy ook van sy romans vir die verhoog, soos ''Hans-die-skipper'' wat ''Die seeman'' word, ''Die meulenaar'' wat ''Die meul dreun'' word en ''Die skeur van Vaalspruit'' wat ''Boeta van Skeurfontein'' word. Vertalings wat uit ander tale in Afrikaans van hom verskyn is die sosiaal-realistiese blyspel ''Die skoonseun van Mnr. Poirier'', na die Frans van Emile Augier en Jules Sandeau, [[William Shakespeare]] se ''Die koopman van Venesië'' en [[Friedrich Schiller]] se ''Wilhelm Tell'', laasgenoemde wat opgeneem word in ''Die meul dreun en ander toneelwerk''. === Poësie === Malherbe se digkuns se waarde is meer beperk, al maak hy ook sy publikasie debuut in hierdie medium. Veral hinderlik in sy digkuns is sy geneigdheid tot “mooiskryf”, waardeur hy die inhoud deurgaans versier met “mooi” woorde wat weinig bydra tot die essensie van die gedig en in talle gevalle eerder die betekenis versluier as toelig. Sy simboliek is ook selde werklik oorspronklik en treffend. Opvallend in veral sy eerste bundels is die afwesigheid van die vaderlandse verse wat sy tydgenote se digkuns kenmerk, waarskynlik beïnvloed deurdat hy tydens die Anglo-Boereoorlog nie binne die oorlogsone was nie en daarna baie tyd in die buiteland deurgebring het. Reeds in hierdie stadium wend hy hom dus tot meer romantiese temas. Sy eerste digpogings verskyn onder die skuilnaam Runo in ''De Goede Hoop'', waarna sy eerste bundel, ''Karroo blommetjies'', in 1909 verskyn. Soos die titel aandui bevat dit hoofsaaklik natuurverse, waarvan ’n aantal voorheen in ''De Goede Hoop'' verskyn het. Hierdie bundel wyk af van tydgenootlike bundels van Celliers, Totius en Leipoldt veral daarin dat dit nie die bewoë gebeure van die Anglo-Boereoorlog aanspreek nie. Dit is nog hoofsaaklik jeugwerk, vol moralisering en gekenmerk deur ’n sterk Nederlands georiënteerde taalgebruik, onegte beelding en rymdwang. ''Die berg''-siklus is gedigte oor die vroeë bewoners en eerste pioniers in Suid-Afrika, maar die romantiese inslag verdoesel die betekenis en die berg het as saambindende faktor nie genoeg simboliese waarde nie. ''Warrelwind'' bevat mooi ritmiese effekte, terwyl ''Die lied van die nagwind'' die stemming van die nagwind se geruis mooi weergee.<ref>Preller, Gustav S. ''Eerstelinge.'' Human & Rousseau Kaapstad 1961</ref> ''Klokgrassies'' is ietwat meer geslaag en bevat vanaf die tweede druk die sonnet “''Slaap''”, wat deur sommiges as sy beste enkele gedig beskou word en by herhaling in al die vernaamste versamelbundels uit die Afrikaanse digkuns opgeneem word. Die kind wat rustig in die veiligheid van die arms van die vader aan die slaap raak, lei tot die simboliek van die volwassene wat net so in die arms van sy hemelse vader wil sterf. Ook ''Die see is vol van ewigheid'' kan as een van sy beste gedigte gereken word, aangesien hy hier daarin slaag om die rustelose deining en klaaglied van die see mooi in woorde vas te vang. ''Vir vryheid'' is ’n eerste poging tot ’n epiese gedig in vrye verse met ongereelde rym. Dit beskryf die ontluikende liefde van Jan Bruwer en Gertruid de Kok met as agtergrond die einde van [[Piet Retief]] se geskiedenis uit die Groot Trek. Jan Bruwer het in die Kaap die hart van Sannie Jordaan gewen, maar die verhouding misluk omdat Jan en sy familie teen die trek gekant is. Later kom Jan op sy eie by die laer aan, waar beide Sannie en Gertruid is en ’n liefdesdriehoek ontstaan. Piet Jordaan, broer van Sannie, is ook verlief op Gertruid, wat die emosies verder aanwakker. Op ’n jagtog verongeluk Jan deur Piet se nalatigheid, waarna Gertruid vir Jan verpleeg en hulle liefde verseël word. Die afwagting wanneer Retief en sy burgers uitry na Dingaan se stat toe, die moord op Retief en sy manne en die daaropvolgende [[Bloukransmoorde|moorde]] op die Voortrekkerlaers word alles uitgebeeld. Jan sterf ’n heldedood in sy poging om die laers by Bloukrans te waarsku van die naderende gevaar. Hy word uitgebeeld as die jong boom wat om die ou stam strengel, waar die oue as wortel en beginpunt dien vir die nuwe. Hierdie epos het ’n tekort aan bindingselemente, met die verteller wat ook soms onnodige verklarings oor die verhaal lewer. Enkele landskapsketse is egter verdienstelik. Die bekende gedig ''Middernag'' wat die nadersluipende Zoeloemag rondom die weerlose laers van die [[Voortrekkers]] na die moord op Piet Retief uitbeeld, kom uit hierdie bundel.<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) ''Kritiese aanloop''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> ''Die timmerma''” is eweneens ’n poging tot ’n epos, waarin die arbeid verheerlik word, ’n tema wat later in sy romans ook ’n belangrike rol speel. Die timmerman Gysbert Gouws keer na die Anglo-Boereoorlog terug uit ballingskap en vind na ’n lang soektog sy dood gewaande dogter Sarie Gouws in ’n weeshuis. Mooi is die uitbeelding van die ongelukkige timmerman wat tydens sy soektog sy verdriet aand na aand in die hotel wil wegdrink en wat met sy besoek aan die kerk en die aanhoor van die predikant ’n beslissende wending in sy lewe bereik. Malherbe slaag daarin om op ’n eenvoudige wyse hierdie droewige lewensgang uit te beeld en die timmerman se emosies relevant voor te stel. ''Langsaam lui die koperklok'' is knap klanknabootsing. Die epos is heg gestruktureer en word in agt afdelings ingedeel, telkens ingelei deur ’n liriese voorspel. Hierdie is waarskynlik Malherbe se mees geslaagde lang gedig. ''Die skaduwee van ’n vrou'' is ’n minder geslaagde epos oor ’n liefdesdriehoek, waarin die ondergang beskryf word van twee vriende, Albert en Freek, wat saam op die plaas Ganskuil boer. Hulle stry om die liefde van dieselfde vrou, Emma. Freek kuier in die geheim by Emma, maar word siek en Emma kom hom besoek, waarna sy en Albert op mekaar verlief raak. Freek verneem dat hulle op troue staan en konfronteer vir Albert op die berg. In hulle geveg stort beide van die kranse af. Die romantiek seëvier in hierdie epos, met weinig sielkundige motivering vir die karakters se aksies. ''Rivier en veld'' is ruimer in tematiek as sy vorige bundels en bevat gedigte oor Bybelse insidente uit die lewe van Jesus (met ''Die Sabbat'' en ''Na die land van Gadara'' noemenswaardig), die plaaslewe en gehegtheid aan grond en arbeid en die natuurkragte. Hierdie is alles temas wat later meer uitvoerig ook in sy prosa tot uiting kom. Verder is daar die spook-ballade ''Antjie Somers'', terwyl die idille ''Bosrand'' die konflik uitbeeld tussen die bodemvaste vader oom Jakob en sy materialistiese seun Hendrik, laasgenoemde wat die erfplaas wil prysgee vir geld. Drie taferele beeld die lewe van die Paarlse Hugenote uit ongeveer 1701 uit. Hierdie bundel bevat ook die sangspel ''Die blom van Orleans'', wat eerder as drama getipeer kan word en later as ''Drakenstein'' verwerk is tot ’n geleentheidstuk vir die Hugenotefees in Bloemfontein in 1939 en daarna in ''Die meul dreun en ander toneelwerk'' opgeneem word. ''Somerdae'' bestaan uit twee afdelings, waarin die eerste stemmingsverse bevat. Hier is dit die seegedigte (veral ''Verby'') wat mooi is in hulle weergawe van die geruis van die branders en die kleurespel van die waters. Die tweede afdeling bevat ballades, waaronder die geslaagde ''Jakob Ontong'', wat beïndruk met sy treffende sienings en beelde, die nabootsing van die kitaarspel in die klank en die vars gebruik van ’n ou refrein. Jakob Ontong is vol wraakgedagtes nadat Saartjie Dawids hom bedrieg het en maak ’n verbond met die duiwel (Damoen) dat hy in ruil vir sy siel sal leer om ghitaar te speel en elke middernag vir Saartjie sal kan kwel. Ander noemenswaardige verse is ''Die versoeking'' (van Jesus), ''Die Wolfhuis'' (’n ballade oor Mintor se seun wat sterf omdat hy sy pa in die wolfhuis van honger laat sterf het) en ''Jan Gebhart'', terwyl ''Antjie Somers'' weereens hier opgeneem is. In ''Die rooivlerkspreeu'' word hierdie voël se lied die simbool van romantiese verdriet. Dekker beskou ''Somerdae'' as Malherbe se beste digbundel. ''Die siel van Suid-Afrika'' bevat nasionaal-godsdienstige sange, vol retoriek en woordversiering, geskryf as geleentheidstuk vir die Voortrekkerjaar in 1938. Die stuk bevat weinig of geen handeling nie en is ’n lang debat in rolverdeling oor die pad na die volksbestemming en die hindernisse daartoe. ''Brood op die weg'' is ’n bundel met vaderlandsverse, waarin slegs ''Padwerkers'', ''Lakeie'' en ’n paar godsdienstige gedigte soos ''Die sonde'' noemenswaardige poëtiese waarde het. Die bundel sluit af met ’n aantal proewe van Gesangbewerkings. ''Duine en pioniere'' se titel dui reeds aan dat die bundel hoofsaaklik natuurverse in die ''Duine'' afdeling bevat, terwyl die afdeling onder die titel ''Pioniere'' gedigte insluit oor die lewe en belang van die blanke pioniere in Suid-Afrika. In hierdie bundel is die versobering in taalgebruik opmerklik, hoewel dit steeds te woordryk is en oordadige beelde die betekenis verwar. Die verse in die eerste afdeling het dikwels ’n vae filosofiese gedagte en ondertoon van sondebesef as grondslag. Hier is dit slegs ''Deuskant die duine staan my kluis'' en ''Die aandlug val op vuil, gebreekte ruite'' wat noemenswaardig is, laasgenoemde ’n uitbeelding van ’n toneel uit die agterbuurte. Die tweede afdeling se gedagtegang is meer logies en direkter van segging. Die bundel sluit af met ’n ''Voorspel vir ’n drama'', waarin die geeste van die inheemse inwoners en die blankes redeneer oor hulle bestaansreg in Suid-Afrika, wat afsluit met ’n sombere waarskuwing aan die blanke heersers.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No.20, Julie 1951</ref><ref>Van Heerden, Ernst. Die Huisgenoot, 4 Mei 1951</ref>In ''Kruis en kraai'' is die kruis simbool van liefde en opoffering, terwyl die kraai die draer is van onheil, dood en vernietiging. Die bundel bevat dan oorwegend verhalende en moraliserende gedigte oor Christus- en doodsmotiewe. In enkele gedigte word die rassetema en die naderende botsing tussen rasse ook aangespreek. ''Agterland'' sluit sy gepubliseerde digterlike arbeid af. In 1954 stel [[C.M. van den Heever]] ’n keur uit sy gedigte saam onder die titel ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe''. ==== Bloemlesings/versamelbundels ==== Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Afrikaanse verse'', ''Afrikaanse letterkunde'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die junior digbundel'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Afrikaanse ballades'', ''Goudaar'', ''Uit ons letterkunde'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Voorspraak'' en ''Die tweede gerf''. Van sy gedigte verskyn ook in tydskrifte soos ''Die Brandwag'', ''De Goede Hoop'', ''Helikon'', ''Die Huisgenoot'', ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Die Kerkbode'', ''Die Ruiter'', ''Skoolblad'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''[[Volksblad|Die Volksblad]]''. Hy werk aktief mee aan die beryming van die gesange in Afrikaans en is onder andere verantwoordelik vir Gesang 168 (''Winter''), 171 (''Geloftedag''), 179 (''Moregesang'') en 180 (''Aandgesang''). Verder stel hy die bloemlesing ''Afrikaanse verse'' saam uit die Afrikaanse digkuns, wat na sy dood deur F.V. Lategan omgewerk en uitgebrei word, terwyl ''Afrikaanse letterkunde'' (telkens hersien en bygewerk) ’n versamelbundel uit Afrikaanse gedigte, prosa en drama is, wat op die skoolmark gerig is.<ref>Brink, André P. [[Rapport]]. 1 Junie 1975</ref> == Toekennings en eerbewyse == Ten tye van sy sestigste verjaarsdag in 1941 word die huldigingsbundel ''D.F. Malherbe, die mens en sy kuns'' aan hom oorhandig. Die koshuis Huis Malherbe van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat word na hom vernoem en die beeldhoudster Daniella Geldenhuys maak later ook ’n borsbeeld van hom wat hier sy staanplek kry. Die Raad van hierdie universiteit benoem hom in 1942 as ereprofessor. Hy ontvang eredoktorate van die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] op 14 April 1957, die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] op 5 Junie 1959 en die [[Universiteit van Stellenbosch]] op 29 Julie 1959. Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] ken in 1933 ’n Erepenning aan hom toe vir sy werk as taaladviseur met die eerste Afrikaanse Bybelvertaling, terwyl hulle ook die [[Stalsprys|Stalsprys vir Taalkunde]] in 1959 aan hom toeken. Hy word in 1963 tot erelid van die Akademie verkies. In 1968 verower hy die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK) se erepenning vir volksdiens en die Afrikaanse Studentebond se erepenning word ook in hierdie jaar aan hom toegeken. By verskeie geleenthede huldig instansies hom ook met feeste. Op sy sewentigste verjaarsdag in 1951 word hy op hierdie manier gehuldig deur die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg, Bloemfontein en Pretoria, terwyl die eerste minister, advokaat [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], die hoofspreker is op ’n soortgelyke fees ter geleentheid van sy 75e verjaarsdag wat op 8 Augustus 1956 by die Universiteit van die Witwatersrand gehou word. Op 7 April 1969 word hy op ’n huldigingsaand deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gehuldig as die persoon wat verantwoordelik was dat Afrikaans in die dertigerjare die amptelike voertaal aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat geword het. Verskeie doktorsgrade en meestersgrade word toegeken op grond van navorsing in sy letterkundige nalatenskap. Dit sluit in W.J. Badenhorst se ''D.F. Malherbe in arbeid en strewe'' (D.Litt.-graad, Universiteit van Pretoria, 1945), C.G. Botha se ''D.F. Malherbe – ’n beskouing van sy prosa met beklemtoning van die vernaamste kenmerke van sy kuns'' (M.A.-graad, Universiteit van Pretoria, 1941), S.W. Burger se ''Stilistiese beskouings oor die prosa van D.F. Malherbe'' (M.A.-graad Universiteit van Stellenbosch, 1938), Jacob Alexander de Coning se ''Stof en vorm: ’n ondersoek na die gebruik van die Bybelse dokumente in sekere dramas en romans van D.F. Malherbe'' (Ph.D.-graad, [[Universiteit van die Witwatersrand]], 1963), Theo Pauw se ''Woordsamestelling en taalvernuwing in die prosa van D.F. Malherbe'' (Universiteit van Stellenbosch, 1940) en W.H. Vos se ''Malherbe se Bybelromans'' ([[Universiteit van Suid-Afrika]], 1942). Die Hoërskool D.F. Malherbe in [[Walmer]] in [[Port Elizabeth]] en die Laerskool D.F. Malherbe in [[Vanderbijlpark]] is na hom genoem. == Publikasies<ref>http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=malh002</ref> == * 1909 ''Karroo blommetjies'' * 1913 ''Vergeet nie'' * 1914 ''Klokgrassies'' * 1917 ''Afrikaanse taalboek'' * 1919 ''Vir vryheid'' * 1921 ''Die timmerman'' en ''Koringboere'' * 1922 ''Rivier en veld'' * 1923 ''Die skaduwee van ’n vrou'' * 1925 ''Die mense van Groenkloof'' * 1926 ''Die meulenaar'' * 1927 ''Meester'' * 1928 ''Somerdae'' en ''Hans-die-skipper'' * 1931 ''Op die trekpad'' en ''Loutervure'' * 1933 ''Die seeman'' en ''Die hart van Moab'' * 1935 ''Amrach die tollenaar'' en ''Saul die worstelheld'' * 1937 ''Die profeet'' * 1938 ''Die siel van Suid-Afrika'' * 1939 ''Brood op die weg'' * 1940 ''Die bergstroom ruis'' * 1943 ''Die meul dreun en ander toneelwerk, Demetrios'' en ''Vlam van die suurveld'' * 1945 ''Moeder en seun'' en ''En die wawiele rol'' * 1948 ''Spore van Vlieland'' en ''Abimelech'' * 1950 ''Die uur van die rooi maan'' * 1951 ''Duine en pioniere'' en ''Hulle wat verbygaan'' * 1952 ''Die skeur van Vaalspruit'' * 1953 ''Goue appels, Hulle het ’n boom afgekap'' en ''Boerprofeet'' * 1954 ''Uitgesoekte gedigte van Malherbe'' (saamgestel deur [[C.M. van den Heever]]) * 1955 ''Spel van blank en swart'' * 1956 ''Silo is krank, Die Fariseër'' en ''Rooiland'' * 1957 ''Kruis en kraai'' * 1958 ''Sisera'' en ''Boeta van Skeurfontein'' * 1959 ''Kind van die sonde'' en ''Langs groen weivelde'' * 1961 ''Over-die-berge'' * 1965 ''Agterland'' * 1980 ''Die slagmes en ander nagelate verhale'', T''wee nagelate novelles'' en ''Uit my lewensboek'' === Samesteller === * 1921 ''Afrikaanse letterkunde'' * 1926 ''Afrikaanse spreekwoorde en verwante vorme'' * 1935 ''Afrikaanse verse'' === Vertalings === * 1919 ''Die skoonseun van meneer Poirier'' – Emile Augier en Jules Sandeau * 1944 ''Wilhelm Tell'' – J.C.F. von Schiller * 1949 ''Die koopman van Venesië'' – [[William Shakespeare]] == Bronne == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Baker. Eleanor. ''D.F. Malherbe: Mens en Meester.'' Juventus Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990''. Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Villiers, Heidi. ''D.F. Malherbe (1881–1969)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Grobler, Hilda. ''Halfeeu''. Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Hattingh, S.C. ''D.F. Malherbe''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kok, B. (red.) ''D.F. Malherbe: Die mens en sy kuns.'' Nasionale Pers Bpk. Bloemfontein Eerste uitgawe 1941 * Kok, B. Lategan, F.V. en De Beer, R. D.F. ''Malherbe in beeld en woord''. Perskor Johannesburg en Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1981 * [[M.S.B. Kritzinger|Kritzinger, M.S.B.]] ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973 * Malherbe, D.F. ''Uit my lewensboek.'' Perskor-Uitgewery Johannesburg Eerste Uitgawe Eerste druk 1980 * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur''. Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth, Eerste uitgawe 1940 * Nasionale Pers Beperk ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952 * Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar''. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. ''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel Kaapstad 1965 * Nienaber, P.J. ''Ses digters.'' J.L. van Schaik Beperk Pretoria 1964 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. ''Junior verseboek.'' Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Pienaar, E.C. ''Taal en poësie van die Twede<!--so gespel--> Afrikaanse Taalbeweging''. Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging.'' J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Schoonees, P.C. ''Tien jaar prosa''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg 1950 * Steyn, J.C. ''Trouwe Afrikaners''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953 === Vakkundige artikels === *Strauss, D.F.M. (2010) [https://journals.co.za/doi/10.10520/EJC59484 ’n Verwaarloosde faset van D.F. Malherbe se nalatenskap: Kuns – selfstandig en afhanklik], ''Koers''. *Strauss, D.F.M. (2014) ‘n Sonderlinge wysgerig-estetiese verbindingslyn. Bilderdijk, Dooyeweerd en Malherbe, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''. === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''D.F. Malherbe: ’n biografiese skets''. Die Transvaler, 9 Maart 1981 * Anoniem. ''D.F. Malherbe vertel van sy dae as kind.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Botha, Elize. ''D.F. Malherbe en Jochem van Bruggen in 1981.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 21 no. 4, Desember 1981 * De Coning, J.A. ''Herhaling van motiewe in die Bybelromans en dramas van D.F. Malherbe.'' Standpunte. Nuwe reeks 68, Desember 1966 * De Coning, J.A. ''’Hans die skipper’ van D.F. Malherbe.'' Tydskrif vir Letterkunde, nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980 * Dekker, Leendert. ''’Saul die worstelheld’ en die Bybel.'' Standpunte. Nuwe reeks 37, Oktober 1961 * Hattingh, S.C. D.F. ''Malherbe as prosa-kunstenaar.'' Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Mocke, S. Ignatius. ''D.F. Malherbe as digter''. Helikon. Jaargang 3 no. 13 Oktober 1953 * Nienaber, G.S. ''D.F. Malherbe''. “Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring Johannesburg. 1941 * Prins, M.J. ''‘Halfeeu’ byeengebring deur P.G. du Plessis''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981 * Scholtz, H. van der Merwe. ''D.F. Malherbe.'' Die Huisgenoot, 1 Desember 1939 * Steyn, J.C. ''Tot lof van D.F. Malherbe''. Beeld, 17 Julie 1996 * Van Heerden, Ernst''. Die beste Afrikaanse prosawerke van die jaar.'' Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Johannesburg 1941 * Verhage, J. ''Die bergstroom ruis''. Klasgids. Jaargang 2 no. 2, November 1966 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malherbe, D.F.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1881]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Afrikaners]] isnfyulfq9akcxc433m8causalhhhlp Halle, Sakse-Anhalt 0 49969 3372545 3293565 2026-11-14T21:11:21Z JMK 649 skakel, sp, details 3372545 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Halle'''<br />''Halle (Saale)''<br /> [[Lêer:Marktplatz Halle 2010.jpg|280px]] <br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Karte halle an der saale in deutschland.png|170px|center|Halle in Duitsland]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU Halle (Saale) COA.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flagge Halle (Saale).svg|border|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]] [[Duitsland]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Saxony-Anhalt (state).svg|20px]] [[Sakse-Anhalt]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" |{{Koördinate|51|29|N|11|58|E}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Voor 806 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1310 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 135,02 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 87 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2009) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 232&nbsp;323<ref>{{Cite web |url=http://www.statistik.sachsen-anhalt.de/download/stat_berichte/6A102_hj_2009_02.pdf |title=''Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt'' |access-date=15 Augustus 2010 |archive-date=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716064242/http://www.statistik.sachsen-anhalt.de/download/stat_berichte/6A102_hj_2009_02.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;721/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Alexander Vogt |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.halle.de www.halle.de] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Halle (Saale)''', meestal bloot '''Halle''' genoem, is die tweede grootste stad van die Duitse deelstaat [[Sakse-Anhalt]]. Dit het die sesde grootste bevolking in die gebied van die voormalige [[Oos-Duitsland]] ná die voormalige [[Oos-Berlyn]], [[Leipzig]], [[Dresden]], [[Chemnitz]] en [[Magdeburg]], en is [[Duitsland]] se 31ste grootste stad. Die stadsilhoeët het die afgelope dekades nie baie verander nie, want die stad het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] amper ongeskonde gebly. Die Halle-trem is een van die uitgebreidste tremnetwerke in Duitsland. Halle is die geboorteplek van die komponis [[Georg Friedrich Händel]] en het 'n museum en monument vir hom. ==Beskrywing== [[Beeld:Kleinschmieden in Halle (Saale).jpg|thumb|links|180px|Halle het die [[Tweede Wêreldoorlog]] feitlik ongeskonde oorleef en sy stadsilhoeët lyk nog baie soos destyds.]] Met ongeveer 226&nbsp;000 inwoners<ref>{{Cite web |date=2024-06-27 |title=Zensus 2022 - Magdeburg bevölkerungsreichste Stadt in Sachsen-Anhalt |url=https://meetingpoint-jl.de/neuigkeiten/artikel/166803-zensus-2022-magdeburg-bevolkerungsreichste-stadt-in-sachsen-anhalt |website=Meetingpoint Jerichower Land}}</ref> is Halle yler bevolk as die deelstaat se hoofstad, [[Maagdeburg]]. Saam met Leipzig, [[Sakse]] se tweede grootste stad, vorm Halle die polisentriese Leipzig-Halle- stedelike gebied. Die Leipzig/Halle- Internasionale Lughawe lê tussen die twee stede, in Schkeuditz. Halle het deur sy geskiedenis heen onder baie name bekend gestaan. Van die 15de tot die 17de eeu is dit "Hall in Sachsen" genoem. Van toe af tot aan die begin van die 20ste eeu was die naam '''Halle an der Saale''', en dit is steeds ’n formele benaming vir die stad.<ref>{{cite web | url=https://entdecke-deutschland.de/en/bundeslaender/sachsen-anhalt/halle-an-der-saale-the-island-city/ | title=Halle an der Saale: The island city - Discover Germany | date=3 Augustus 2020 }}</ref> Van 1965 tot 1995 is die stad "Halle/Saale" genoem. Halle lê in die suide van Sakse-Anhalt en is die grootste stad aan die [[Saale]] (’n sytak van die [[Elbe]]), wat die derde langste rivier (ná die [[Weser]] en die [[Main]]) is wat geheel en al in Duitsland vloei. Die Wit-Elster vloei in die suidelike stadsdeel Silberhöhe in die Saale. Die stad is een van die belangrikste ekonomiese en opvoedkundige sentra van Sentraal-Duitsland. Die Martin Luther-universiteit van Halle-Wittenberg, met kampusse in Halle en [[Wittenberg]], is Sakse-Anhalt se grootste universiteit en een van Duitsland se oudstes. Die Universiteitshospitaal van Halle is die grootste hospitaal in die deelstaat. Die Duitse Nasionale Akademie van Wetenskappe (Leopoldina) se setel is in Halle. Halle is ook ’n belangrike radiosentrum; die Halle-radiotoring is Duitsland se tweede hoogste vakwerktoring, en snags skakel baie openbare Duitse radiostasies oor na die uitsaaisentrum van Mitteldeutscher Rundfunk in Halle, wat vir die nagprogram verantwoordelik is. Die Halle-trem is een van die uitgebreidste Duitse tremnetwerke, en Halle (Saale) Hauptbahnhof is, naas Leipzig Hauptbahnhof, die belangrikste spilpunt van die sneltreinnetwerk S-Bahn Mitteldeutschland. Die [[Hemelskyf van Nebra]], wat in Nebra in die Unstrutvallei tussen Halle en [[Erfurt]] ontdek is, word in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis uitgestal. Die stad is die geboorteplek van die Duits-Britse barokkomponis [[Georg Friedrich Händel]] en die Händelhuis is in ’n museum omskep. Die Händelmonument in Halle is Duitsland se enigste monument ter ere van die komponis. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in Sakse-Anhalt]] 3z8lc25ng97yla2fhs84q1t8gtnqybc Saba 0 50994 3372416 3361353 2026-11-14T14:08:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372416 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Saba |volle_naam = |algemene_naam = Saba |beeld_vlag = Flag of Saba.svg |beeld_wapen = Saba wapen.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Saba in its region.svg |leuse = ''Remis Velisque''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "Met spane en seile")''</small> |volkslied = ''[[Saba you rise from the ocean]]''<br /><small>''([[Engels]] vir: "Saba jy styg uit die oseaan")''</small><br /><center>[[Lêer:Sabayourisefromtheocean.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Nederlands]] en [[Engels]]<ref name=languages>{{nl}} {{cite web |url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012 |title=Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba |publisher=wetten.nl |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108005823/http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012 |archive-date=8 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[The Bottom]] {{Koördinate|17|37|N|63|14|W}} |latd = 12 |latm = 9 |latNS = N |longd = 63 |longm = 14 |longEW = W |grootste_stad = [[The Bottom]] |regeringsvorm = [[Karibies Nederland|Besondere munisipaliteit]]<br />binne [[Nederland]] |leiertitels = <br />• [[Nederlandse monargie|Monarg]]<br />• [[Eerste minister]]<br />• Luitenant-goewerneur |leiername = [[Willem-Alexander van die Nederlande|Willem-Alexander]]<br />[[Dick Schoof]]<br />[[Jonathan Johnson]] |oppervlak_rang = |oppervlak_grootte = |oppervlak = 13<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/caribische-deel-van-het-koninkrijk/vraag-en-antwoord/waaruit-bestaat-het-koninkrijk-der-nederlanden |title=Waaruit bestaat het Koninkrijk der Nederlanden? – Rijksoverheid.nl |publisher=Ministerie van Algemene |date=19 Mei 2015 |accessdate=19 Mei 2015}}</ref> |oppervlakmi² = 5 |persent_water = feitlik geen |bevolking_skatting = 1&nbsp;911<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83698NED/table?ts=1578654405815 |title=Caribisch Nederland; bevolking; geslacht, leeftijd, burgerlijke staat |publisher=CBS StatLine |date=28 April 2022 |accessdate=14 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725200732/https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83698NED/table?ts=1578654405815 |archive-date=25 Julie 2019 |url-status=dead}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = – |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 148 |bevolkingsdigtheidmi² = 380 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Geïnkorporeer |onafhanklikheidsgebeure = • Datum |onafhanklikheidsdatums = <br />binne [[Nederland]]<br />[[10 Oktober]] [[2010]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = [[Amerikaanse dollar]] ($) |geldeenheid_kode = USD |land_kode = BQ-SA, NL-BQ2 |tydsone = AST |utc_afwyking = [[UTC-04:00|-4]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-4]] |internet_domein = [[.nl]], [[.an]]{{smallsup|a}}<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iso.org/iso/support/country_codes/iso_3166_code_lists/iso-3166-1_decoding_table.htm#BQ |title=ISO 3166-1 decoding table |publisher=International Organization for Standardization |accessdate=29 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209010225/http://www.iso.org/iso/support/country_codes/iso_3166_code_lists/iso-3166-1_decoding_table.htm#BQ |archive-date=2016-12-09 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |skakelkode = 599-4 |voetskrif = a. Gaan gestaak word. }} '''Saba''' ([[Nederlands]]: [ˈsaːbɑ], {{Audio|Nl-Saba.ogg|luister}}) is 'n [[Nederland]]se [[eiland]] in die [[Karibiese See]]. Tot in 2010 het Saba deel uitgemaak van die [[Nederlandse Antille]], maar dié eiland is sedert 10 Oktober 2010 'n [[Karibiese Nederland|besondere munisipaliteit]] binne Nederland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-latin-america-11511355 |title=Status change means Dutch Antilles no longer exists |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2010 |accessdate=10 Augustus 2023}}</ref> Hoewel Saba deel is van Nederland is dit nie deel van die [[Europese Unie]] nie. Die eiland ontvang nogtans finansiële hulp van die EU se EDF.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.eeas.europa.eu/node/400256_fr?s=141 |title=EU projects with Saba |publisher=[[Europese Unie]] |accessdate=10 Augustus 2023}}</ref> [[Lêer:Saba World Wind.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Saba]] [[Lêer:Saba.JPG|duimnael|links|Kaart van Saba]] Die [[amptelike taal]] is Nederlands en die volkstaal is [[Engels]]. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[The Bottom]]. Die eiland beslaan 'n oppervlakte van 13&nbsp;km² en het 'n bevolking van 1&nbsp;911 in 2022 gehad. Sedert 1 Januarie 2011 is die [[Amerikaanse dollar]] die amptelike [[geldeenheid]].<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://www.bes.dnb.nl/en/frequently_asked_questions?faq_id=6#faq-6 |title=Bonaire, Sint Eustatius, Saba |publisher=De Nederlandsche Bank |accessdate=25 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225145829/http://www.bes.dnb.nl/en/frequently_asked_questions?faq_id=6#faq-6 |archive-date=25 Desember 2010}}</ref> == Etimologie == Die presiese betekenis van die naam "Saba" is nie bekend nie. Wyd verspreid is die teorie dat die naam van die Karibiese woord ''siba'' vir "rots" afgelei is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1993-03-14-9303192397-story.html |title=What’s Up On Saba? |publisher=Chicago Tribune |author=Stephen R. Conn |date=14 Maart 1993 |accessdate=2 Junie 2021}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Saba-island-West-Indies|title=Saba|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Augustus 2023}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} {{nl}} [https://www.sabagov.com/ Amptelike webwerf van Saba se regering] {{Navigasie indeling Nederland}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Saba| ]] s0r0mxjsrwc232tqso8mmbc5e3nbhaa Soweto-strykkwartet 0 53010 3372535 3294181 2026-11-14T20:11:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372535 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Soweto-strykkwartet<br />Soweto String Quartet | beeld = Soweto String Quartet00.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Die Soweto-strykkwartet tydens 'n optrede in Ruimsig se Botaniese tuin in Johannesburg. | agtergrondkleur = groep | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = [[Soweto]] ([[Suid-Afrika]]) | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Kwêla, Mbaqanga, Jazz, Pop | beroep = | instrument = | jare_aktief = ~1994-nou | etiket = | assosiasies = | webwerf = [http://www.sowetostringquartet.co.za sowetostringquartet.co.za] | huidige_lede = Reuben Khemese<br />Makhosini Mnguni<br />Sandile Khemese<br />Thami Khemese | gewese_lede = }} Die '''Soweto-strykkwartet''' (Engels: ''Soweto String Quartet'') is 'n [[strykkwartet]] vanuit [[Soweto]] in [[Suid-Afrika]] wat bestaan uit: ''Reuben Khemese'', ''Makhosini Mnguni'', ''Sandile Khemese'' en ''Thami Khemese''. Hulle begin in 1992 om voltyds op te tree nadat hulle op President [[Mandela]] se inhuldiging gespeel het, waarna Mandela hulle vir hul werk geprys het. Hulle musiek is 'n kombinasie van kwêla, [[Mbaqanga]], Afrika-[[Jazz]] met [[Klassieke musiek|klassieke]] invloede. == Geskiedenis == Hul debuutalbum ''Zebra Crossing'', wat in [[1994]] uitgereik is, het 'n sensasie veroorsaak toe dit in [[1995]] die [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse|SAMA-prys]] gewen het vir beste nuweling, beste instrumentale album en beste [[Popmusiek|popalbum]] van die jaar.<ref name=Beyond_SA_Music>{{cite book |last1=Mojapelo |first1=Max |last2=Galane |first2=Sello |title= Beyond Memory: Recording the History, Moments and Memories of South African Music |date= 2008 |publisher= African Minds |location= Somerset-Wes |isbn= 978-1-920299-28-6 |pages= 134 |edition=1st |url= https://books.google.co.za/books?id=x-KW9f02oNMC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref> == Diskografie == * Zebra Crossing (1994) * Renaissance (1996) * Millennia (1998) * Rhythms of Africa (1999) * Four (2001)<ref name="Discogs_SSQ">{{cite web |url=https://www.discogs.com/artist/885307-Soweto-String-Quartet |title=Discogs: Soweto String Quartet Discography |access-date=29 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161022225239/https://www.discogs.com/artist/885307-Soweto-String-Quartet |archive-date=22 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Our World (2003) * A Soweto String Quartet Christmas (2006) * Collections (2007) * Speel Afrikaanse Treffers (2007) * Speel Afrikaanse Treffers, Vol. 2 (2013) * Plays Gospel (2014)<ref name=lastfm>{{cite web |url=https://www.last.fm/music/Soweto+String+Quartet/+albums |title=Soweto String Quartet – Albums |accessdate=7 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528045230/https://www.last.fm/music/Soweto+String+Quartet/+albums |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]] == Bronne == * [http://www.cama.org.za/CAMA/webcomponents/php/gen_Musician.php?id=43 CAMA - Soweto String Quartet] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.sowetostringquartet.co.za/ Die Soweto-strykkwartet se webtuiste] * http://southafrica.co.za/soweto-string-quartet.html === Musiekvideo's === * [https://www.youtube.com/watch?v=MufiAgwQN1w ''Millenia'' op YouTube] * [https://www.youtube.com/watch?v=ZslKWWanG1w ''Njilo njilo'' op YouTube] * [https://www.youtube.com/watch?v=YBJfPL_RUNQ ''Soweto String Quartet speel Afrikaanse treffers'' op YouTube]. {{saadjie|Musiekgroep}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Soweto]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musiekgroepe]] 7rqlaptafju88t5qo0igfuhwr0ihrd1 Wynand Malan 0 57199 3372395 3294814 2026-11-14T13:12:09Z Aliwal2012 39067 3372395 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Die Vaderland 30 April 1981.jpg|duimnael|regs|320px|Wynand Malan op die voorblad van ''[[Die Vaderland]]'', 'n dag ná die algemene verkiesing van 1981.]] '''Wynand Malan''' (gebore [[25 Mei]] [[1943]]) is 'n [[Verligte en verkrampte|verligte]], [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse politikus en regsgeleerde. Hy tree in 1977 toe tot die politiek toe hy verkies word as Volksraadslid van die [[Nasionale Party]] vir [[Randburg]]. Hy was deel van die verligte kamp in die regerende party en was as sodanig krities jeens pres. [[P.W. Botha]] se huiwerige benadering tot hervorming en die gedurige noodtoestande van die middel-tagtigerjare. Hy bedank voor die algemene verkiesing van 1987 uit die N.P. en staan as onafhanklike kandidaat in [[Randburg]] teen Suid-Afrika se voormalige ambassadeur na [[Kanada]], Glenn Babb. Hoewel hy oor dieselfde kam geskeer is as dr. [[Denis Worrall]], onafhanklike kandidaat in [[Helderberg]], en Esther Lategan, onafhanklike kandidaat in [[Stellenbosch]], het elkeen individueel aan die verkiesing deelgeneem. Ná Malan sy setel wen, stig hy die [[Nasionale Demokratiese Beweging]] met Lategan as lid van die nuwe party, maar Worrall slaan sy eie rigting in met die stigting van die [[Onafhanklike Party]]. [[Louis Luyt]] het kort daarna die leiers van die N.D.B., O.P. en [[Progressiewe Federale Party]] bymekaar gebring om te onderhandel oor die stigting van 'n nuwe parlementêre party links van die N.P. Dit lei op [[8 April]] [[1989]] tot die stigting van die [[Demokratiese Party]] onder leiding van die gewese P.F.P.-leier [[Zach de Beer]], Malan en Worrall. Malan wen Randburg in die verkiesing van [[6 September]] [[1989]] met 'n vergrote meerderheid. Worrall het, nadat hy in [[Helderberg]] met 39 stemme teen die minister van grondwetlike ontwikkeling, Chris Heunis, verloor het, in 1989 in die veilige opposisiesetel Berea in [[Durban]] gestaan en ook die paal gehaal. Malan bly hierna tot 1993 medeleier van die D.P. In 1994 word hy ondervoorsitter van die [[Waarheids-en-Versoeningskommissie]], waarvan [[Desmond Tutu]] voorsitter was.<ref>Truth and Reconciliation Commission of South Africa, Final Report, vol. 1, p. 44, available at https://www.justice.gov.za/trc/report/</ref> Malan het in 2001 aangesluit by die [[African National Congress]] en gedien as 'n raadgewer aan die voormalige president [[Thabo Mbeki]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malan, Wynand}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] hqtid9xtjjvmk2ukwx8lw74jmwbxp26 3372397 3372395 2026-11-14T13:17:43Z Aliwal2012 39067 3372397 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Die Vaderland 30 April 1981.jpg|duimnael|regs|320px|Wynand Malan op die voorblad van ''[[Die Vaderland]]'', 'n dag ná die algemene verkiesing van 1981.]] '''Wynand Malan''' (gebore [[25 Mei]] [[1943]]) is 'n [[Verligte en verkrampte|verligte]], [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse politikus en regsgeleerde. Hy tree in 1977 toe tot die politiek toe hy verkies word as Volksraadslid van die [[Nasionale Party]] vir [[Randburg]]. Hy was deel van die verligte kamp in die regerende party en was as sodanig krities jeens pres. [[P.W. Botha]] se huiwerige benadering tot hervorming en die gedurige noodtoestande van die middel-tagtigerjare. Hy bedank voor die algemene verkiesing van 1987 uit die N.P. en staan as onafhanklike kandidaat in [[Randburg]] teen Suid-Afrika se voormalige ambassadeur na [[Kanada]], Glenn Babb. Hoewel hy oor dieselfde kam geskeer is as dr. [[Denis Worrall]], onafhanklike kandidaat in [[Helderberg (kiesafdeling)|Helderberg]], en Esther Lategan, onafhanklike kandidaat in [[Stellenbosch (kiesafdeling)|Stellenbosch]], het elkeen individueel aan die verkiesing deelgeneem. Ná Malan sy setel wen, stig hy die [[Nasionale Demokratiese Beweging]] met Lategan as lid van die nuwe party, maar Worrall slaan sy eie rigting in met die stigting van die [[Onafhanklike Party]]. [[Louis Luyt]] het kort daarna die leiers van die N.D.B., O.P. en [[Progressiewe Federale Party]] bymekaar gebring om te onderhandel oor die stigting van 'n nuwe parlementêre party links van die N.P. Dit lei op [[8 April]] [[1989]] tot die stigting van die [[Demokratiese Party]] onder leiding van die gewese P.F.P.-leier [[Zach de Beer]], Malan en Worrall. Malan wen Randburg in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1989|verkiesing]] van [[6 September]] [[1989]] met 'n vergrote meerderheid. Worrall het, nadat hy in Helderberg met 39 stemme teen die minister van grondwetlike ontwikkeling, [[Chris Heunis]], verloor het, in 1989 in die veilige opposisiesetel [[Berea (kiesafdeling)|Berea]] in [[Durban]] gestaan en ook die paal gehaal. Malan bly hierna tot 1993 medeleier van die D.P. In 1994 word hy ondervoorsitter van die [[Waarheids-en-Versoeningskommissie]], waarvan [[Desmond Tutu]] voorsitter was.<ref>Truth and Reconciliation Commission of South Africa, Final Report, vol. 1, p. 44, available at https://www.justice.gov.za/trc/report/</ref> Malan het in 2001 aangesluit by die [[African National Congress]] en gedien as 'n raadgewer aan die voormalige president [[Thabo Mbeki]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Malan, Wynand}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]] 0sik7fdwgvhttfbv06cyqhob5j5it46 Hennie Muller 0 58986 3372569 3295071 2026-11-14T22:58:34Z JMK 649 +prent 3372569 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Hennie Muller | beeld = [[Lêer:Hennie Muller 1952, valskleur-KI-herskepping.jpg|260px]] | byskrif = Muller tydens die 1951–52 Europese toer<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}</sup> | vollenaam = Hendrik Scholtz Vosloo Muller | bynaam = Windhond | geboortedatum = 26 Maart 1922 | geboorteplek = [[Witbank]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = {{SDEO|1922|3|26|1977|4|26}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], Suid-Afrika | lengte = 1,8&nbsp;m | gewig = 82,8&nbsp;kg | ru_posisies = Agsteman | springbokid = 277 | sarugbyno = 46681 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = [[Wakkerstroom]]<br />ERPM<br />Parow<br />Northerns | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = | ru_proklubs = | ru_klubwedstryde = | ru_klubpunte = | ru_klubopdatering = | super14 = | super14jare = | super14wedstryde = | super14punte = | ru_currentclub = | super14opdatering = | ru_provinsie = [[Goue Leeus|Transvaal]]<br />[[Westelike&nbsp;Provinsie]] | ru_provinsiejare = | ru_provinsiewedstryde = | ru_provinsiepunte = | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{ru-rt|RSA|1928}} | ru_nasionalejare = 1949-1953 | ru_nasionalewedstryde = 13 | ru_nasionalepunte = (16) | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = {{ru-rt|RSA|1928}} | ru_afrigtingjare = 1965 | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Mynwerker, motorwerktuigkundige, rugbyafrigter | eggenote = Florence Roberts | kinders = [[Melanie Muller]] (Springbokhokkiespeelster)<br />Steven<br />Leonard | familie = | skool = Hoërskool Marthinus Wessels | universiteit = | url = }} '''Hendrik Scholtz Vosloo Muller''' ([[26 Maart]] [[1922]] – [[26 April]] [[1977]]) was ’n [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en Suid-Afrika se twee-en-twintigste [[Springbokkapteins|Springbokkaptein]]. == Vroeë lewe == Hennie is in [[Witbank]] gebore as die jongste van vyf seuns van Stephanus Muller en sy vrou Maria Sophia Hendrika Scholtz Vosloo. Muller se moeder is ’n maand na sy geboorte oorlede en sy vader vyf maande later. Hy en sy broers het uitmekaar gespat en Hennie is deur sy tante, Isobel Fourie en haar man Chris, grootgemaak. Op Laerskool Ficksburg het hy op vleuel gespeel. Daarna het hy aan die [[Hoërskool Marthinus Wessels]] in [[Wakkerstroom]] die Junior Sertifikaat behaal. Hy was baie vinnig, 10.4 sekondes vir 100 jaarts as ’n veertienjarige, het ook in hoogspring goed gedoen en was vir drie agtereenvolgende jare [[Victor Ludorum]] van sy skool. Hy het steeds vleuel maar later ook losskakel gespeel. Toe hy 15 was het hy al vir die dorp se tweede span op heelagter uitgedraf. Hy het skool verlaat in Graad 10 (St. 8) en by die East Rand Proprietary Mine (ERPM-myn) in [[Boksburg]] saam met sy broers gaan werk. == Rugbyloopbaan == Aanvanklik het Muller steeds vleuel gespeel in die juniorspanne, maar nadat Jack Kipling, sy afrigter, hom na agsteman verskuif het, het hy in 1942 na die eerstespan opgeskuif. In 1943 het hy vir die eerste keer vir [[Goue Leeus|Transvaal]] uitgedraf. In [[1945]] verander hy van beroep en gaan werk in [[Parow]] in die motorbedryf. Hy [[1946]] haal hy die span van die [[Westelike Provinsie]]. In 1947 was hy terug by ERPM en was weer vir Transvaal beskikbaar. Hy het egter dié jaar ’n skoueroperasie ondergaan en kort na sy herstel het al sy knieligamente tydens ’n wedstryd geskeur. Na drie weke in die hospitaal en nog ses weke in gips oorkom hy die kniebesering. In [[1949]] speel hy [[Springbokke|Springbokproewe]] en word gekies as die Springbokagsteman om teen die [[All Blacks]] in vier toetse te speel. Hy voer in [[1950]] Transvaal aan wat die [[Curriebeker]] vir die derde keer wen. Hy word gekies as onderkaptein vir die toerspan na [[Brittanje]] en [[Frankryk]] in [[1951]]/52. Nadat [[Basil Kenyon]] ’n ernstige oogbesering opgedoen het, het Muller Suid-Afrika in al vyf toetse aangevoer, onder meer teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] op [[Murrayfield]] waar Suid-Afrika met 44-0 gewen het. In [[1953]] gaan werk hy weer in [[Kaapstad]] en speel weer vir die Westelike Provinsie wat hy ook aanvoer. Hy voer ook die Springbokke aan in al vier toetse teen die [[Wallabies]] in dié jaar. Dit was ook sy laaste toets. Na sy uittrede was hy nog betrokke as afrigter in die sport. Vanweë sy besondere spelpatroon as agsteman het Muller die bynaam Windhond gekry. Hoewel hy baie klem op sy spoed laat val het, het hy fiksheid as belangriker beskou. In sy tyd was hy ’n omstrede speler vanweë sy besondere wyse van verdedigende spel. Tydens lynstane het hy baie diep gestaan – regoor die senters, soos die reëls toe nog toegelaat het. Sy teenstanders het hom daarvan beskuldig dat hy die spel versmoor. Hy het egter nooit buite die reëls gespeel nie en eers later is die reëls aangepas om die lengte van die lynstane te beperk. Muller was goed daarin om dié tekortkominge in die reëls te omseil. Hy het die Springbokke in 13 toetse verteenwoordig en in 9 aangevoer. Tydens sy toetsloopbaan het hy drie [[Drie (sport)|drieë]] gedruk, een strafdoel en twee doelskoppe aangeteken sodat sy 16 punte in die na-oorlogse periode die vierde meeste was. In 1952 is hy bekroon met die Sportman-van-die-jaartoekenning. == Uittrede == Na sy uittrede het Muller op afrigting gekonsentreer en het hy die Westelike Provinsie onder hande geneem. In 1960 was hy Springbokbestuurder teen die All Blacks en [[Springbokafrigters|Springbokafrigter]] tydens die toer na [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] in 1965. Hy sterf in 1977 terwyl hy besig was met ’n motiveringstoespraak voor leerlinge van die Laerskool Goodwood-Park in Goodwood. == Bronne == * 30 Super Springboks. Paul Dobson. 1995. {{ISBN|0-7981-3411-9}} * {{cite book |last=Van Rooyen |first=Q. |editor=Beyers, C.J. |title=[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] |year=1987 |publisher=Chris van Rensburg nms. die RGN |location=Pretoria |language=Afrikaans |isbn=0-7969-0419-7 |pages=962 }} == Eksterne skakels == * {{Genslin-bokke|id=466|naam=Hennie Muller}} (as speler) * [http://www.genslin.us/bokke/CoachData.aspx?CoachID=18 Hennie Muller] by www.genslin.us/bokke (as afrigter) *{{Webaanhaling| url=http://www.scrum.com/1200_1205.php?player=26601&includeref=dynamic |title=Hennie Muller |publisher=scrum.com |accessdate=26 Desember 2007}} *{{Webaanhaling|title=Inducted: England v South Africa (20/11/04) |url=http://www.rfu.com/microsites/museum/pdfs/cotton_muller.pdf |publisher=rfu.com |accessdate=26 Desember 2007 |last=Llewellyn |first=Dai |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216060017/http://www.rfu.com/microsites/museum/pdfs/cotton_muller.pdf |archivedate=16 Februarie 2008 |df=dmy-all }} {{beginboks}} {{opvolgboks| voor=[[Basil Kenyon]] | titel=Springbokkaptein | jare=1937-1951 | na=[[Stephen Fry (rugbyspeler)|Stephen Fry]] }} {{eindboks}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Muller, Hennie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1922]] [[Kategorie:Sterftes in 1977]] [[Kategorie:Springbokkapteins]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyafrigters]] tm1b7mkd5ebkmea0h536fb2j8qfxuo4 Siel 0 59390 3372503 3367128 2026-11-14T17:53:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372503 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg|duimnael|regs|240px|Skildery van God wat toekyk hoe 'n engel en 'n demoon om 'n man se siel veg.]] Die '''siel''' is die nie-materiële spirituele komponent van 'n mens of dier. In [[godsdiens]] en [[filosofie]] word dit gewoonlik as die wese van 'n lewende wese beskou, wat los van die stoflike wêreld bestaan. In die alledaagse taal dui die woord dikwels op die geheel van 'n mens se gevoelens en geestelike prosesse, en in dié sin is dit min of meer met ''psige'', die Griekse woord vir siel, gelykbetekenend. Hoewel dit nie wetenskaplik bewys kan word nie, glo baie mense dat die siel onsterflik is en na die dood bly voortbestaan. [[Antropologie|Antropoloë]] en sielkundiges het bevind dat mense oral en in alle tye tussen die siel en die liggaam onderskei het.<ref name="goetzvsr" /> Daarteenoor glo [[Ateïsme|nie-godsdienstige mense]] dat die siel 'n kollektiewe breinfunksie is wat sonder biologiese lewe nie kan bestaan nie. Hulle is ook van mening dat die siel 'n beskrywende woord is vir die nie-materiële wese van die lewende, biologiese mens en dat dit saam met die liggaam leef en afsterf. Godsdienste verstaan die siel op uiteenlopende maniere. Die [[Boeddhisme]] leer dat daar geen blywende self is nie, terwyl die [[Christendom]] in 'n ewige siel glo. Die [[Hindoeïsme]] stel die ''atman'' in sommige tradisies gelyk aan ''[[Brahman]]'', en die [[Islam]] onderskei tussen ''ruh'' en ''nafs''. Baie inheemse godsdienste skryf aan 'n mens meer as een siel toe. In die filosofie het [[Plato]] die siel as die onsterflike kern van die persoon beskou, en [[Aristoteles]] as die vorm van 'n lewende liggaam. [[René Descartes]] het die siel tot die denke beperk, en sy skeiding van siel en liggaam het die grondslag van die hedendaagse debat oor die verhouding tussen gees en liggaam gelê. == Inheemse godsdienste en sjamanisme == [[Lêer:Manunggul Jar.jpg|duimnael|regs|Die deksel van die Manunggul-kruik, 'n neolitiese begrafniskruik uit die Filippyne (ongeveer 890-710 v.C.), beeld 'n siel en 'n sielsbegeleier uit wat per boot na die geesteswêreld reis.]] In baie inheemse kulture bestaan 'n verskeidenheid voorstellings wat min of meer ooreenstem met wat Europeërs tradisioneel onder die siel verstaan. Gewoonlik word aangeneem dat die verskeidenheid van geestelike en liggaamlike funksies deur 'n verskeidenheid van oorsake teweeggebring word, sodat 'n mens verskeie selfstandige sielskragte of selfs verskeie siele het. Tussen die stoflike en die geestelike word geen prinsipiële onderskeid gemaak nie: die siel word gewoonlik as min of meer stoflik of fynstoflik gedink.<ref name="riviere">Claude Rivière: ''Soul: Concepts in Indigenous Religions''. In: Lindsay Jones (red.): ''Encyclopedia of Religion'', 2de uitgawe, Detroit 2005, band 12, bl. 8531-8534; Hans-Peter Hasenfratz: ''Seele I''. In: ''Theologische Realenzyklopädie'', band 30, Berlyn 1999, bl. 733-737.</ref> Volgens hulle funksie en hulle verhouding tot die liggaam word die volgende soorte siele onderskei:<ref name="hasenfratz1986">Hans-Peter Hasenfratz: ''Die Seele'', Zürich 1986, bl. 105-111.</ref> * Die '''liggaamsiel''' of vitale siel reël die liggaamsfunksies. Dit kan aan 'n bepaalde orgaan of liggaamsdeel gebind wees, soos die kop, die keel, die hart, die bene, die hare of die bloed, en dit hou saam met die liggaam op om te bestaan. * Die '''ek-siel''' reël die geestelike lewe in die wakker toestand en maak selfbewussyn moontlik. Dit is eweneens aan die liggaam gebind en sterflik. * Die '''vry siel''' kan die liggaam in die slaap of in ekstase verlaat. By die dood word dit 'n dodesiel, wat na 'n dooderyk kan gaan, by die lewendes kan bly of volgens sommige tradisies na mekaar verskillende liggame kan bewoon. * Die '''buitesiel''' vertoef buite die liggaam en verbind die mens met sy natuurlike omgewing of met 'n geestelike wêreld. Die siel kan in menslike gestalte verskyn, as dier (veral as 'n voël), as lug, wind, asem, vuur, lig, water of rook, of as 'n skaduwee, 'n spieëlbeeld of 'n klank soos 'n naam.<ref name="hasenfratz1986" /> Die geloof in sieldualisme, dat 'n mens twee of meer siele het, is wydverspreid in die [[sjamanisme]] en is die grondslag van die begrip "sielsvlug", die reis wat die siel van 'n sjamaan in ekstase onderneem. Die "liggaamsiel" is aan die liggaamsfunksies en die wakker bewussyn verbonde, terwyl die "vry siel" tydens slaap of beswyming vrylik kan rondswerf.<ref name="Bock">{{cite thesis |last =Bock |first =Nona J.T. |date =2005 |title =Shamanic techniques: their use and effectiveness in the practice of psychotherapy |type =MSc |publisher =University of Wisconsin-Stout |url =http://www2.uwstout.edu/content/lib/thesis/2005/2005bockn.pdf |archive-date =25 Oktober 2022 |access-date =8 Maart 2021 |archive-url =https://web.archive.org/web/20221025110045/http://www2.uwstout.edu/content/lib/thesis/2005/2005bockn.pdf |url-status =dead }}</ref><ref name="Hoppal2007">{{cite book |last1 =Hoppál |first1 =Mihály |title =Shamans and Traditions |date =2007 |publisher=Akadémiai Kiadó |location =Budapest |isbn =978-963-05-8521-7 |pages =17-26}}</ref><ref name="Winkelman2">{{cite book |first1=Michael James |last1=Winkelman |editor1-first=Kasumi-Clements |editor1-last=Niki |title =Religion: Mental Religion |chapter =Shamanism and the Brain |publisher =Macmillan Reference USA |year =2016 |pages=355-372 |isbn =9780028663609 |url =https://www.researchgate.net/publication/323547873}}</ref> Sulke voorstellings kom onder meer voor by die Austronesiese volke, die Chinese, die Tibettane, die meeste volke van Afrika en van Noord-Amerika, Noord-Eurasiese volke en die antieke Egiptenare.<ref name="McClelland">{{cite book |last1 =McClelland |first1 =Norman C. |title =Encyclopedia of Reincarnation and Karma |date =2010 |publisher =McFarland & Company, Inc. |isbn =978-0-7864-4851-7 |pages =251, 258}}</ref><ref name="sumegi">{{Cite book |last= Sumegi |first= Angela |url= https://books.google.com/books?id=ZBtKf35fABEC |title=Dreamworlds of Shamanism and Tibetan Buddhism: The Third Place |date= 2008 |publisher= State University of New York Press |isbn= 978-0-7914-7826-4 |language =en}}</ref> By die Austronesiese sjamane word siekte as "sielsverlies" beskou: om die sieke te genees, moet die vry siel, wat moontlik deur 'n bose gees gesteel is of in die geesteswêreld verdwaal het, na die liggaam teruggebring word. As dit nie slaag nie, sterf die persoon of word hy blywend kranksinnig.<ref name="salazar">{{cite journal |author =Zeus A. Salazar |year=2007 |title=Faith healing in the Philippines: An historical perspective |url =http://asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-43-02-2007/Faith%20Healing%20in%20the%20Philippines%20Zeus%20Salazar.pdf |url-status=live |journal=Asian Studies |volume=43 |issue=2v |pages=1-15 |archive-url =https://web.archive.org/web/20220917111325/https://asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-43-02-2007/Faith%20Healing%20in%20the%20Philippines%20Zeus%20Salazar.pdf |archive-date=17 September 2022 |access-date=22 April 2019}}</ref> Grafvelde met vroeë neolitiese lykverbrandings dui daarop dat mense in die [[Neolitikum|Jonger Steentydperk]] die siel, wat hulle blykbaar as fynstoflik beskou het, op pad na die hiernamaals wou help: die oorledene se besittings en vleis as padkos is saam op die brandstapel gelê.<ref>Ina Wunn: ''Die Religionen in vorgeschichtlicher Zeit'', Stuttgart 2005, bl. 293 e.v. en 340-346.</ref> == Antieke Egipte == [[Lêer:Ba and mum.jpg|duimnael|regs|Die ''ba'' as 'n voël met 'n mensekop by die mummie, uit die Egiptiese Dodeboek]] In [[Antieke Egipte]] is vir drie aspekte van die siel drie begrippe gebruik: ''ka'', ''ba'' en ''ach''. Die siel was baie nou aan die liggaam gebind, selfs ná die dood aan die lyk en die graf; daarom was die bewaring van die liggaam deur mummifisering vir die Egiptiese doodsgeloof van sentrale belang.<ref>Hellmut Brunner: ''Grundzüge der altägyptischen Religion'', Darmstadt 1983, bl. 138-141, 143 e.v.; Hermann Kees: ''Totenglauben und Jenseitsvorstellungen der alten Ägypter'', 2de uitgawe, Berlyn 1956, bl. 33 e.v.</ref> Die ''ka'' was die bron van lewenskrag, wat 'n lewende mens van 'n lyk onderskei het. Dit is van vader op seun oorgedra en het ná die dood in 'n standbeeld in die graf gewoon, waar spys en drank daarvoor neergesit is.<ref>Hellmut Brunner: ''Grundzüge der altägyptischen Religion'', Darmstadt 1983, bl. 138-140; Jan Assmann: ''Tod und Jenseits im Alten Ägypten'', München 2001, bl. 13-139.</ref> Die ''ba'', wat in die Middelryk op die voorgrond getree het, was 'n persoonlike lewenskrag wat die dood oorleef. Dit is meestal as 'n voël uitgebeeld, dikwels met 'n mensekop.<ref>Hellmut Brunner: ''Grundzüge der altägyptischen Religion'', Darmstadt 1983, bl. 140-141.</ref> Die ''ach'', die verheerlikte gees van 'n oorledene, het eers ná die dood ontstaan, deur rites by die graf, inskripsies op die graf of die doodskis en spreuke wat die dode moes opsê.<ref>Eberhard Otto: ''Ach''. In: Wolfgang Helck, Eberhard Otto (red.): ''Lexikon der Ägyptologie'', band 1, Wiesbaden 1975, kol. 49-51.</ref> In die dodegerig is die oorledene se hart op 'n skaal teen die waarheid (''maat'') opgeweeg. Wie veroordeel is, is deur die ondier Ammit verslind en dus vernietig.<ref>Hellmut Brunner: ''Grundzüge der altägyptischen Religion'', Darmstadt 1983, bl. 132 e.v., 135-137; Klaus Koch: ''Geschichte der ägyptischen Religion'', Stuttgart 1993, bl. 321-325.</ref> Volgens die Egiptiese voorstellings was die siele dus nie immaterieel en ook nie in beginsel onvernietigbaar nie. Hulle het nie voor die liggaam bestaan nie, en reïnkarnasie is nie in aanmerking geneem nie.<ref>Hans Bonnet: ''Reallexikon der ägyptischen Religionsgeschichte'', Berlyn 1952, bl. 358; Siegfried Morenz: ''Religion und Geschichte des alten Ägypten'', Keulen 1975, bl. 214-224.</ref> == Indiese godsdienste == Die tradisionele Indiese stelsels wat 'n siel of self aanneem, beskou die verbinding van die siel met 'n stoflike liggaam as 'n fout en 'n ongeluk. Dit word opgehef deur die onkunde te verdryf, en dié bevryding (''[[Moksja (begrip)|moksja]]'') uit die kringloop van wedergeboortes ([[samsara]]) is die einddoel van hulle filosofiese en godsdienstige strewe.<ref>Heinrich Zimmer: ''Philosophie und Religion Indiens'', Zürich 1961, bl. 35-38, 50-55.</ref> Anders as in die Westerse opvattings van Platoniese of Christelike oorsprong word die individuele siel in baie Indiese leerstellings nie as ewig beskou nie: dikwels word aangeneem dat dit eendag in 'n oorkoepelende, onpersoonlike werklikheid (Brahman) sal opgaan, waarmee dit wesenlik een is.<ref>Jan Gonda: ''Die Religionen Indiens: I. Veda und älterer Hinduismus'', Stuttgart 1960, bl. 201-213.</ref> === Hindoeïsme === ''Atman'' is 'n [[Sanskrit]]woord wat die innerlike self of die siel beteken.<ref>{{cite dictionary |title=ātman |dictionary=Oxford Dictionaries |publisher=Oxford University Press |year=2012 |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/atman |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223074014/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/atman |archive-date=23 Desember 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141230210157/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/atman |date=30 Desember 2014 }}</ref><ref name="davidlorenzenatman">{{cite book |first=D. |last=Lorenzen |year=2004 |title=The Hindu World |editor1-first=Sushil |editor1-last=Mittal |editor2-first=Gene |editor2-last=Thursby |publisher=Routledge |isbn=0-415-21527-7 |pages=208-209 |quote=Advaita and Nirguni movements, on the other hand, stress an interior mysticism in which the devotee seeks to discover the identity of individual soul (''Ātman'') with the universal ground of being (''Brahman'') or to find god within himself. }}</ref> In die [[Vedanta]]skool van die Hindoeïsme is die atman die eerste beginsel, die ware self van 'n individu buite sy vereenselwiging met die verskynsels.<ref>{{cite book |last1=Deussen |first1=Paul |title=The Philosophy of the Upanishads |last2=Geden |first2=A.S. |date=Junie 2010 |publisher=Cosimo Classics |isbn=978-1-61640-240-2 |page=86}}</ref> Volgens die Advaita Vedanta moet 'n mens, om bevryding te bereik, selfkennis verwerf: die besef dat 'n mens se ware self (atman) met die transendente self, Brahman, identies is.<ref name="davidlorenzenatman" /><ref>{{cite book |last=King |first=Richard |title=Early Advaita Vedanta and Buddhism |publisher=State University of New York Press |year=1995 |isbn=978-0-7914-2513-8 |page=64 |quote=''Ātman'' as the innermost essence or soul of man, and ''Brahman'' as the innermost essence and support of the universe. (...) Thus we can see in the Upanishads, a tendency towards a convergence of microcosm and macrocosm, culminating in the equating of ''Ātman'' with ''Brahman''.}}</ref> Die ses ortodokse skole van die Hindoeïsme glo dat daar 'n atman in elke wese is.<ref name="Jayatilleke-2010">{{cite book |last=Jayatilleke |first=K.N. |title=Early Buddhist Theory of Knowledge |publisher=Motilal Banarsidass |year=2010 |isbn=978-81-208-0619-1 |at=pp.&nbsp;246-249, from note&nbsp;85 onwards}}</ref><ref name="Collins-1994">{{cite book |last=Collins |first=Steven |title=Religion and Practical Reason |publisher=State University of New York Press |year=1994 |isbn=978-0-7914-2217-5 |editor1-last=Reynolds |editor1-first=Frank |page=64 |quote=Central to Buddhist soteriology is the doctrine of not-self (Pali: ''anattā'', Sanskrit: ''anātman'', the opposed doctrine of ''Ātman'' is central to Brahmanical thought). Put very briefly, this is the [Buddhist] doctrine that human beings have no soul, no self, no unchanging essence. |editor2-last=Tracy |editor2-first=David}}</ref> Die Advaita-filosofie beskou alle veelheid as skyn, sodat die individuele siele nie as selfstandige entiteite bestaan nie. Die [[Samkhya]]-filosofie en die klassieke [[joga]] daarenteen beskou die oermaterie en die oersiel as twee ewige beginsels, en in die stelsels wat die radikale monisme verwerp, word 'n werklike individuele onsterflikheid van die siel aanvaar.<ref>Heinrich Zimmer: ''Philosophie und Religion Indiens'', Zürich 1961, bl. 255-299; Jan Gonda: ''Die Religionen Indiens: II. Der jüngere Hinduismus'', Stuttgart 1963, bl. 131-150.</ref> 'n ''Jiva'' is in die Hindoeïsme en die [[Djainisme]] 'n lewende wese, of enige entiteit wat met 'n lewenskrag besiel is.<ref>{{cite book |first=Matthew |last=Hall |year=2011 |title=Plants as Persons: A philosophical botany |publisher=State University of New York Press |isbn=978-1-4384-3430-8 |page=76 |url=https://books.google.com/books?id=SqzkqnETEVYC }}</ref> Sommige Hindoe-tradisies onderskei tussen die jiva as die individuele self en die atman as die universele, onveranderlike self wat in alle lewende wesens teenwoordig is.<ref name="varenne46">{{cite book |first=Jean |last=Varenne |title=Yoga and the Hindu Tradition |year=1989 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0543-9 |pages=45-47 |url=https://books.google.com/books?id=meUWxDDqzuAC&pg=PA46 }}</ref> === Boeddhisme === Die Boeddhisme verkondig die leer van ''anatta'', 'n [[Pali]]woord wat "nie-atman", dus "nie-self" of "nie-siel", beteken. Boeddhiste ontken dat daar 'n siel of 'n self bestaan as 'n eenvormige en bestendige werklikheid wat die dood oorleef. Wat die dood oorleef en die kringloop van wedergeboortes aan die gang hou, is volgens hulle niks meer nie as 'n verganklike bondel geestelike faktore waaragter geen kern van die persoon as selfstandige substansie skuil nie.<ref>Hans Wolfgang Schumann: ''Der historische Buddha'', Kreuzlingen 2004, bl. 162-170.</ref> Die Boeddha het sowel die eternaliste, wat die ewigheid van die siel verkondig het, as die annihilasioniste, volgens wie die siel saam met die liggaam sterf, verwerp. Albei sienings het hy aan begeerte toegeskryf: die begeerte na onsterflikheid lei tot die een, en die begeerte om nie voort te bestaan nie tot die ander.<ref name="Somaratne58">Somaratne, G. A. ''The Buddha's Teaching: A Buddhistic Analysis''. Singapoer: Springer Nature Singapore, 2021. bl. 58.</ref><ref>Somaratne, G. A. ''The Buddha's Teaching: A Buddhistic Analysis''. Singapoer: Springer Nature Singapore, 2021. bl. 63-64.</ref> Die vraag of die siel en die liggaam een ding is, was een van die tien vrae wat die Boeddha onbeantwoord gelaat het.<ref name="Somaratne298">Somaratne, G. A. ''The Buddha's Teaching: A Buddhistic Analysis''. Singapoer: Springer Nature Singapore, 2021. bl. 298.</ref> In die vroeë Boeddhistiese teks ''Milinda se vrae'' verduidelik die monnik Nāgasena aan die Griekse koning Milinda dat daar in werklikheid geen Nāgasena is nie, omdat sy naam bloot 'n etiket is. Hy vra die koning of die wese van sy strydwa in die as, die wiele of die raamwerk lê. Milinda gee toe dat dit in geen enkele deel gevind word nie, maar dat die woord "strydwa" na die samestelling van al die dele verwys. Net so, sê Nāgasena, is daar geen Nāgasena buite die vyf ''skandha's'' waaruit hy saamgestel is nie: soos die strydwa is die persoon 'n konvensionele benaming vir 'n versameling onderling afhanklike dele.<ref name="Gethin139">Gethin, R. (1998). ''The Foundations of Buddhism''. Oxford University Press. bl. 139.</ref> === Djainisme === In die Djainisme het elke lewende wese, van plant of bakterie tot mens, 'n siel (''jiva''), en dié begrip vorm die grondslag van die godsdiens. Die siel het geen begin of einde nie; dit is ewig, en totdat dit bevryding bereik, neem dit telkens 'n nuwe vorm aan. ''Ajiva'', "nie-siel", is alles wat nie siel is nie: materie (die liggaam ingesluit), tyd, ruimte, beweging en rus.<ref name="jajinixxii">{{cite book|author=J Jaini|title=Outlines of Jainism|url=https://books.google.com/books?id=54A9AAAAIAAJ|year=1940|publisher=Cambridge University Press|pages=xxii–xxiii}}</ref> Die siel kan hom deur askese reinig, hom van sy verbinding met die stoflike bestaansvorme bevry en na 'n hiernamaals oorgaan, waar dit sonder enige kontak met die stoflike wêreld bly. Die Djains moet hulle verlossing op eie krag bewerkstellig, aangesien hulle as ateïste geen goddelike bystand vir moontlik hou nie.<ref>Paul Dundas: ''The Jains'', 2de uitgawe, Londen 2002, bl. 93-111; Walther Schubring: ''The Doctrine of the Jainas'', 2de uitgawe, Delhi 2000, bl. 152-203.</ref> Die bevryde siel (''siddha'') toon al sy eienskappe ten volle, omdat dit van alle karmiese gebondenheid vry is; by die siele wat nog nie bevry is nie, kom hulle net gedeeltelik tot uiting.<ref>{{cite book |last=Sangave |first=Vilas Adinath |title=Aspects of Jaina religion |url=https://books.google.com/books?id=I8RUPwAACAAJ |edition=3rd |publisher=Bharatiya Jnanpith |year=2001 |pages=15-16 |isbn=81-263-0626-2}}</ref> === Sikhisme === In die [[Sikhisme]] word die siel as 'n suiwer bewussyn sonder inhoud verstaan.<ref>{{Cite web |last=Virk |first=Hardev |date=2018 |title=Concept of Mind, Body and Soul in the Sikh Scripture (SGGS) |url=https://www.researchgate.net/publication/322622656}}</ref> Die wêreld en die siele daarin is werklik, maar nie ewig nie: hulle het deur emanasie uit God voortgekom en sal na hom terugkeer.<ref>''Adi Granth'', bl. 276 ([https://web.archive.org/web/20150924023503/http://www.granthsahib.com/main.php?page=276&lang=en aanlyn], met Engelse vertaling).</ref> Volgens die Sikh-skrif kan gehegtheid aan rykdom, familiebande of sinlike genot op die oomblik van die dood tot wedergeboorte in 'n laer lewensvorm lei, terwyl meditasie op God se naam die siel in staat stel om met die ewige waarheid saam te smelt en die kringloop van wedergeboortes te beëindig.<ref>{{Cite web |title=What Do Sikhs Believe About the Afterlife? |url=https://www.learnreligions.com/sikhs-believe-about-the-afterlife-2993490 |access-date=2025-04-16 |website=Learn Religions |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523065247/https://www.learnreligions.com/sikhs-believe-about-the-afterlife-2993490 |archive-date=2025-05-23 |url-status=dead}}</ref> == Chinese tradisies == Soos baie ander vroeë volke het die Chinese in die vroeë geskiedenis in die mens twee siele onderskei: 'n liggaamsiel (''po'') en 'n asemsiel (''hun''). Die liggaamsiel was vir die liggaamsfunksies verantwoordelik en die asemsiel vir die bewussyn en die verstand. Die ''hun'' kon die liggaam al gedurende die lewe verlaat en het hom by die dood finaal daarvan geskei; die ''po'' het die liggaam na die graf vergesel, waar die grafgoedere vir sy welsyn moes sorg.<ref>Michael Loewe: ''Chinese Ideas of Life and Death'', Londen 1982, bl. 26 e.v., 114 e.v. en 120-122; Tu Wei-Ming: ''Soul: Chinese Concepts''. In: Lindsay Jones (red.): ''Encyclopedia of Religion'', 2de uitgawe, band 12, Detroit 2005, bl. 8554-8556.</ref> In die [[Taoïsme]] word die ''hun'' met lig, geestelike bewustheid en die gees verbind; dit is ''yang'', en ná die dood verlaat dit die liggaam. Die ''po'' is aan die liggaam, die instinkte en die sintuie gebind; dit is ''yin'', bly ná die dood by die liggaam en los mettertyd in die aarde op.<ref>{{Cite book |last=Robinet |first=Isabelle |url=https://books.google.com/books?id=9e7wzgEACAAJ |title=Taoism: Growth of a Religion |date=2022 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-6494-0 |language=en}}</ref> By 'n gewelddadige dood kon albei siele egter in die omgewing van die oorledene agterbly en as gierige of wraaksugtige geeste spook.<ref>Ulrich Unger: ''Grundbegriffe der altchinesischen Philosophie'', Darmstadt 2000, bl. 34, 119; Werner Eichhorn: ''Die Religionen Chinas'', Stuttgart 1973, bl. 66.</ref> 'n Filosofiese debat oor die siel het blykbaar eers laat begin, toe die Boeddhisme ten tyde van die Han-dinastie (206 v.C.-220 n.C.) in China begin versprei het. Skeptici en materialiste soos Wang Chong (1ste eeu n.C.) en Fan Zhen (5de en 6de eeu n.C.) het die gedagte van 'n selfstandige siel bestry en alle geestelike funksies tot liggaamlike funksies herlei. Fan Zhen het 'n ''Verhandeling oor die uitwissing van die siel'' geskryf, wat aan die hof van keiser Wu van Liang opspraak verwek het.<ref>Etienne Balazs: ''Chinese Civilization and Bureaucracy'', New Haven 1964, bl. 260-265.</ref> == Judaïsme == Die [[Hebreeus|Hebreeuse]] woorde ''nefesj'' ("lewende wese"), ''roeach'' ("wind"), ''nesjama'' ("asem"), ''chaja'' ("lewe") en ''jechida'' ("enkelheid") word gebruik om die siel of gees te beskryf.<ref>''Zohar'', ''Rayah Mehemna'', ''Terumah'' 158b. See Leibowitz, Aryeh (2018). ''The Neshamah: A Study of the Human Soul''. Feldheim. pp. 27, 110. {{ISBN|1-68025-338-7}}.</ref> Die Bybelvertaler en Hebreeuse geleerde Robert Alter verwerp egter "siel" as vertaling van die Bybelteks, omdat dit 'n Christelike teologiese dualisme van gees en liggaam oproep wat nie in die Hebreeuse Bybel voorkom nie.<ref name="Alter">{{Cite book |last=Alter |first=Robert |title=The Art of Bible Translation |publisher=Princeton University Press |year=2019 |isbn=978-0691-18149-3 |location=Princeton New Jersey |pages=7-8,48}}</ref> Die opvatting van 'n onsterflike siel wat los van die liggaam bestaan en die dood kan oorleef, was nie in die vroeë Joodse geloof aanwesig nie,<ref>Tabor, James, [http://clas-pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/death-afterlife-future/ What the Bible says about Death, Afterlife, and the Future.] "The ancient Hebrews had no idea of an immortal soul living a full and vital life beyond death, nor of any resurrection or return from death. Human beings, like the beasts of the field, are made of "dust of the earth", and at death they return to that dust (Genesis 2:7; 3:19). The Hebrew word ''nephesh'', traditionally translated 'living soul' but more properly understood as 'living creature', is the same word used for all breathing creatures and refers to nothing immortal."</ref> maar het teen die begin van die gewone jaartelling algemeen geword. Anders as in die Griekse en later die Christelike geloof is die siel as 'n substansie beskou wat wesenlik onskeibaar van die menslike liggaam is.<ref>"Modern scholarship has underscored the fact that Hebrew and Greek concepts of soul were not synonymous. While the Hebrew thought world distinguished soul from body (as material basis of life), there was no question of two separate, independent entities. A person did not have a body but was an animated body, a unit of life manifesting itself in fleshly form—a psychophysical organism (Buttrick, 1962). Although Greek concepts of the soul varied widely according to the particular era and philosophical school, Greek thought often presented a view of the soul as a separate entity from body. Until recent decades Christian theology of the soul has been more reflective of Greek (compartmentalized) than Hebrew (unitive) ideas.", Moon, "Soul", in Benner & Hill (eds.), Baker encyclopedia of psychology & counseling, p. 1148 (2nd ed. 1999).</ref> In die [[Talmoed]] bly die Bybelse eenheid van siel en liggaam behoue, maar word die moontlikheid aanvaar dat die siel terselfdertyd op 'n fisieke en 'n geestelike vlak bestaan. Die presiese aard van die siel was vir die rabbynse gesaghebbendes van ondergeskikte belang, en is dit in die meeste moderne tradisies steeds.<ref name="JewSoul">{{cite book|title= The Concept of Soul in Judaism, Christianity and Islam|publisher=De Gruyter|year=2023|isbn= 9783110748239|pages=1-18}}</ref> Die [[Kabbala]] verdeel die siel in vyf elemente, wat na dié woorde genoem word en met die vyf wêrelde ooreenstem: ''nefesj'', wat met die natuurlike instink verband hou; ''roeach'', met die emosie; ''nesjama'', met die intellek; ''chaja'', wat na die transendensie van God kyk; en ''jechida'', die wese van die siel, wat aan God gebind is.<ref>{{cite web |title=Neshamah: Levels of Soul Consciousness |url=https://www.chabad.org/kabbalah/article_cdo/aid/380651/jewish/Neshamah-Levels-of-Soul-Consciousness.htm |website=Chabad.org Kabbalah Online |access-date=24 April 2024 |archive-date=23 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423225245/https://www.chabad.org/kabbalah/article_cdo/aid/380651/jewish/Neshamah-Levels-of-Soul-Consciousness.htm |url-status=live }}</ref> Die Kabbala het ook 'n begrip van reïnkarnasie, ''gilgoel'', ontwikkel.<ref>Weiner, Rebecca [https://www.jewishvirtuallibrary.org/reincarnation-and-judaism Reincarnation and Judaism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230414065736/https://www.jewishvirtuallibrary.org/reincarnation-and-judaism |date=14 April 2023 }}. jewishvirtuallibrary.org. Retrieved 2 Julie 2024</ref> == Christendom == [[Paulus van Tarsus|Paulus]] het die Griekse woorde ''psuchē'' en ''pneuma'' gebruik om tussen die Joodse begrippe ''nefesj'' (siel) en ''roeach'' (gees) te onderskei.<ref>{{cite book |last1=Αρχιμ. Βλάχος |first1=Ιερόθεος |title=Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία |date=30 September 1985 |location=Εδεσσα |publisher=Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού |page=Τι είναι η ψυχή |url=https://www.oodegr.com/oode/dogma/psyxi1.htm |access-date=25 Januarie 2023 |chapter-url=https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/THEOL160/%CE%9A%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B1%20%CE%B3%CE%B9%CE%B1%20%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B8%CE%B5%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%B7/%CE%9F%CE%A1%CE%98%CE%9F%CE%94%CE%9F%CE%9E%CE%97%20%CE%A8%CE%A5%CE%A7%CE%9F%CE%98%CE%95%CE%A1%CE%91%CE%A0%CE%95%CE%99%CE%91.pdf |language=el |chapter=Κεφάλαιο Γ' |archive-date=25 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230125171147/https://www.oodegr.com/oode/dogma/psyxi1.htm |url-status=live }}</ref> Dit het sommige Christene tot 'n trigotomiese mensbeeld gelei, volgens wie die mens uit liggaam (''soma''), siel (''psuchē'') en gees (''pneuma'') bestaan.<ref name="newadvent">{{cite web |date=1 Julie 1912 |title=Soul |url=https://www.newadvent.org/cathen/14153a.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128201145/https://www.newadvent.org/cathen/14153a.htm |archive-date=28 November 2011 |access-date=13 November 2011 |website=newadvent.org |quote=In St. Paul we find a more technical phraseology employed with great consistency. Psyche is now appropriated to the purely natural life; pneuma to the life of supernatural religion, the principle of which is the Holy Spirit, dwelling and operating in the heart. The opposition of flesh and spirit is accentuated afresh (Romans 1:18, etc.). This Pauline system, presented to a world already prepossessed in favour of a quasi-Platonic Dualism, occasioned one of the earliest widespread forms of error among Christian writers – the doctrine of the Trichotomy. According to this, man, perfect man (teleios) consists of three parts: body, soul and spirit (soma, psyche, pneuma).}}</ref> Ander meen dat "gees" en "siel" in baie Bybelgedeeltes uitruilbaar gebruik word, en hou daarom by die digotomie: die siening dat elke mens uit 'n liggaam en 'n siel bestaan.<ref>{{Cite web |last=Baker |first=Daniel |date=2015 |title=Are We Body-and-Soul or Body-Soul-and-Spirit? |url=https://cornerstoneapex.org/blog/are-we-body-and-soul-or-body-soul-and-spirit |access-date= |website=Cornerstone Fellowship Church of Apex |language=en-US |archive-date=15 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815175244/https://cornerstoneapex.org/blog/are-we-body-and-soul-or-body-soul-and-spirit |url-status=live }}</ref> Die oorsprong van die siel was in die Christendom 'n netelige vraag. Volgens die kreasionisme skep God elke individuele siel direk, by die bevrugting of op 'n latere tydstip; volgens die traducianisme kom die siel deur natuurlike voortplanting van die ouers; en volgens die preëksistensieleer bestaan die siel al voor die bevrugting.<ref>{{Cite book |last=Givens |first=Terryl |url=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=tiZZ4UO3KxcC&oi=fnd&pg=PR7&dq=pre-existence+theory+soul&ots=rqY0p3CMBR&sig=BN4aUe9s_MoFnUOkqRcx82um-AM#v=onepage&q=pre-existence%20theory%20soul&f=false |title=When Souls Had Wings: Pre-Mortal Existence in Western Thought |date=2010 |publisher=OUP USA |isbn=978-0-19-531390-1 |pages=2 |language=en}}</ref> Daar is ook verskillende opvattings oor die vraag of 'n menslike [[embrio]] van die bevrugting af 'n siel het, en of daar 'n oomblik tussen bevrugting en geboorte is waarop die [[fetus]] 'n siel, bewussyn en persoonskap verkry.<ref>{{cite web |last=Pacholczyk |first=Tadeusz |title=Do embryos have souls? |url=http://www.catholiceducation.org/articles/medical_ethics/me0116.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629203818/http://www.catholiceducation.org/articles/medical_ethics/me0116.htm |archive-date=29 Junie 2011 |access-date=13 November 2011 |website=Catholiceducation.org |department=Catholic Education Resource Center}}</ref> Volgens die korrupsionisme hou die mens by die fisieke dood (tot die opstanding) op om te bestaan, maar bly sy siel in die hiernamaals voortbestaan. Die survivalisme meen dat sowel die mens as sy siel in die hiernamaals bly voortbestaan, aangesien die siel die mens uitmaak.<ref name="oderberg">{{Cite journal |last=Oderberg |first=David S. |date=2012-12-22 |title=Survivalism, Corruptionism, and Mereology |url=https://philosophy-of-religion.eu/index.php/ejpr/article/view/257 |journal=European Journal for Philosophy of Religion |volume=4 |issue=4 |pages=1-26 |doi=10.24204/ejpr.v4i4.257 |issn=1689-8311}}</ref> Die meeste Thomiste hang die korrupsionisme aan, omdat hulle die mens as 'n samestelling van materie en siel beskou.<ref name="spencer">{{Cite journal |last=Spencer |first=Mark |date=2014 |title=The personhood of the separated soul |url=https://www.academia.edu/download/47972932/09NV12-3_Spencer_Personhood.pdf |journal=Nova et Vetera |volume=12 |issue=3 |pages=863-912}}</ref> Meer onlangs is 'n middeweg voorgestel, volgens wie die afgeskeide siel 'n onvolledige persoon is.<ref name="dehaan">{{Cite journal |last1=De Haan |first1=Daniel D. |last2=Dahm |first2=Brandon |date=2019 |title=Thomas Aquinas on Separated Souls as Incomplete Human Persons |url=https://muse.jhu.edu/article/761040 |journal=The Thomist: A Speculative Quarterly Review |language=en |volume=83 |issue=4 |pages=589-637 |doi=10.1353/tho.2019.0036 |issn=2473-3725 |archive-date=19 Julie 2024 |access-date=29 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719140208/https://muse.jhu.edu/article/761040 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> == Islam == Die Islam gebruik twee woorde vir die siel: ''ruh'' (vertaal as gees, bewussyn of siel) en ''nafs'' (vertaal as self, ego, psige of siel).<ref name="Talib">{{cite journal |last1 = Deuraseh |first1 = Nurdeen |last2 = Abu Talib |first2 = Mansor |year = 2005 |title = Mental health in Islamic medical tradition |journal = The International Medical Journal |volume = 4 |issue = 2 |pages = 76-79}}</ref> Die twee woorde word dikwels uitruilbaar gebruik, hoewel ''ruh'' meer dikwels die goddelike gees of die "asem van die lewe" aandui, terwyl ''nafs'' 'n mens se geaardheid of eienskappe aandui.<ref>{{cite book |title=Encyclopaedia of the Qurʾān |volume=5 |editor=Jane Dammen McAuliffe |year=2006 |publisher=Brill |chapter=Soul |author=Th. Emil Homerin}}</ref> In die [[Koran]] verwys ''nafs'' meestal na die persoon of die self, en dit word vir mense en [[djin]]s gebruik, maar nie vir engele nie. Waar dit na die siel verwys, is daar drie soorte: die gebiedende siel, wat altyd boos is en in toom gehou moet word; die beskuldigende siel; en die rustige siel, wat die paradys binnegaan. Dié indeling het die grondslag van latere Moslem-verhandelinge oor etiek en sielkunde gevorm.<ref name="calverley">Calverley, E.E., & Netton, (. (2012). Nafs. In P. Bearman (ed.), Encyclopaedia of Islam New Edition Online (EI-2 English). Brill. https://doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0833</ref> Die meeste Moslem-filosowe het, soos hulle Griekse voorgangers, aanvaar dat die siel uit nie-rasionele en rasionele dele bestaan. Hulle was dit eens dat die nie-rasionele siel aan die liggaam gebind en sterflik is, maar oor die lot van die rasionele siel het hulle verskil: al-Farabi het die ewige voortbestaan daarvan onseker geag, [[Avicenna|Ibn Sina]] het geglo dat dit ongeskape en onsterflik is, en [[Averroes|Ibn Rushd]] het aangevoer dat die hele siel, met al sy dele, verganklik is.<ref name="inati">Inati, S. (1998). Soul in Islamic philosophy. In ''The Routledge Encyclopedia of Philosophy''. Taylor and Francis.</ref> Volgens [[Al-Ghazali]] bestaan die ''nafs'' uit drie elemente, 'n dierlike, 'n duiwelse en 'n engelagtige, en is die woord vir die self of siel eintlik die hart (''qalb'').<ref>Rassool, G. H., & Luqman, M. M. (2022). ''Foundations of Islāmic psychology: From classical scholars to contemporary thinkers''. Routledge. bl. 80.</ref> == Bahá'í == In die [[Baha’i|Bahá'í-geloof]] is die siel 'n afsonderlike, nie-fisieke self wat nie voor die liggaam bestaan nie: dit ontstaan by die bevrugting, en het 'n begin maar geen einde nie.<ref name="gv2025">{{cite book |last1=Ghaemmaghami |first1=Omid |last2=Vafai |first2=Shahin |title=Exploring the Kitáb-i-Aqdas: The Laws and Teachings of the Bahá'í Faith |publisher=I.B. Tauris |location=London |date=2025 |isbn=978-0-7556-0625-2}}</ref>{{rp|109, 142}}<ref name="kluge2022">{{cite book |last=Kluge |first=Ian |chapter=The Physical and Spiritual Dimensions of Human Nature |editor-last=Stockman |editor-first=Robert H. |title=The World of the Bahá'í Faith |series=Routledge Worlds |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=2022 |pages=230-239 |isbn=978-1-138-36772-2 |doi=10.4324/9780429027772-23}}</ref>{{rp|233}} Die Bahá'í-geskrifte onderskei tussen die plantgees, wat groei gee, die diergees, wat die sintuie verskaf, en die mensegees of rasionele siel, wat die liggaam oorleef en alleen die rede gee.<ref name="kluge2022" />{{rp|233-234}} Die siel word nie in 'n ander liggaam weergebore nie;<ref name="warburg2006">{{cite book |last=Warburg |first=Margit |title=Citizens of the World: A History and Sociology of the Baha'is from a Globalisation Perspective |series=Numen Book Series |volume=106 |publisher=Brill |location=Leiden |date=2006}}</ref>{{rp|13}} ná die dood vorder dit eindeloos na God toe, terwyl dit menslik bly en sy individualiteit en bewussyn behou.<ref name="kluge2022" />{{rp|233-234}}<ref name="gv2025" />{{rp|161}} == Filosofie == === Antieke Griekeland === [[Lêer:Socrates, Plato and Aristotle.jpg|duimnael|regs|Sokrates, Plato en Aristoteles het die grondslag van die tradisionele opvatting van die siel gelê.]] Die Griekse woord ''psuchē'' (ψυχή) hang saam met die werkwoord ''psuchein'' ("blaas", "asemhaal") en het oorspronklik "asem" en daarom ook "lewe" beteken.<ref>Wilhelm Pape: ''Griechisch-deutsches Handwörterbuch'', 3de uitgawe, band 2, Graz 1954, bl. 1403 e.v.; Pierre Chantraine: ''Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Histoire des mots'', Parys 2009, bl. 1248.</ref> In die epos van [[Homeros]] dui dit op iets in mens en dier wat gewoonlik nie gedurende die lewe aktief lyk nie, maar waarvan die teenwoordigheid vir die lewe noodsaaklik is.<ref name="bremmer">Jan Bremmer: ''The Early Greek Concept of the Soul'', Princeton 1983, bl. 15-22.</ref> Die ''psuchē'' verlaat 'n mens wanneer hy flou word, en by die dood skei dit van die liggaam en daal dit as 'n skaduagtige beeld na die onderwêreld af. Die siel van 'n oorledene lyk so na die lewende mens dat [[Achilles]] tevergeefs probeer om die siel van die dooie [[Patroklos]] te omhels, wat aan hom verskyn.<ref>''[[Ilias]]'' 23, 97-104.</ref> Die bron van die emosies was vir Homeros nie die ''psuchē'' nie, maar die ''thumos'', wat in die borskas gesetel is.<ref>Jan Bremmer: ''The Early Greek Concept of the Soul'', Princeton 1983, bl. 54-57.</ref> In die 6de en 5de eeu v.C. het die begrip ''psuchē'' ook die betekenis van ''thumos'' opgeneem: die siel was nou ook vir die gevoelslewe verantwoordelik, maar om "besiel" te wees het steeds beteken om te lewe.<ref>Hans Schwabl: ''Frühgriechische Seelenvorstellungen''. In: Hans-Dieter Klein (red.): ''Der Begriff der Seele in der Philosophiegeschichte'', Würzburg 2005, bl. 29-64, hier bl. 46-48.</ref> Die [[Orfisme|Orfici]] en die Pythagoreërs het die siel as onsterflik beskou, en by hulle is die onsterflikheidsleer met die sielsverhuising verbind. Die vroegste bekende persoon wat in die sielsverhuising geglo het, was Pherekydes van Siros, wat omstreeks 583 v.C. gebore is.<ref>Hermann S. Schibli: ''Pherekydes of Syros'', Oxford 1990, bl. 104 e.v., 121 e.v.</ref> Sy tydgenoot [[Pythagoras]] het dié leer in die suide van Italië versprei; die vroeë Pythagoreërs het gemeen dat menslike siele ook in diereliggame kan ingaan, omdat daar geen wesenlike verskil tussen die siele van mense en diere is nie.<ref>Carl Huffman: ''The Pythagorean conception of the soul from Pythagoras to Philolaus''. In: Dorothea Frede, Burkhard Reis (red.): ''Body and Soul in Ancient Philosophy'', Berlyn 2009, bl. 21-43.</ref> === Sokrates en Plato === In die verdedigingsrede van [[Sokrates]] soos Plato dit oorgelewer het, staan die gedagte voorop dat die sorg vir die siel 'n mens se eerste taak is.<ref>Michael Erler: ''Platon'' (= Hellmut Flashar (red.): ''Grundriss der Geschichte der Philosophie. Die Philosophie der Antike'', band 2/2), Basel 2007, bl. 99-103.</ref> Vir Plato is die siel immaterieel en onsterflik, en bestaan dit onafhanklik van die liggaam, dus ook al voor die liggaam ontstaan. Siel en liggaam is na hulle aard en hulle lot heeltemal verskillend; hulle verbintenis is net tydelik, en hulle skeiding is wenslik, want die liggaam is die "graf van die siel".<ref>Plato, ''Phaidon'' 64a-65a, 67b-68b; ''Gorgias'' 493a; ''Kratulos'' 400c.</ref> Hy het geglo dat die siel ná die dood van die liggaam in nuwe liggame weergebore word.<ref name="jones">{{cite book|title = The Gift of Logos: Essays in Continental Philosophy|last = Jones|first = David|publisher = Cambridge Scholars Publishing|year = 2009|isbn = 978-1-4438-1825-4|pages = 33-35|url = https://books.google.com/books?id=1RgaBwAAQBAJ&q=plato+soul+logos&pg=PA34|access-date = 2016-02-23}}</ref> Volgens Plato bestaan die siel uit drie dele, wat elk in 'n ander deel van die liggaam gesetel is: die ''logistikon'' (rede) in die kop, die ''thumoeidēs'' (moed of drif) in die borskas, en die ''epithumētikon'' (begeerte) in die maag.<ref name="jones" /><ref>Karfik, Filip. 2005. "What the Mortal Parts of the Soul Really Are". ''Rhizai: A Journal for Ancient Philosophy and Science'' 2: 197-217.</ref> Hy vergelyk die drie dele met die klasse van 'n staat: om goed te funksioneer, moet elke deel tot die geheel bydra, en die rede hou die ander dele in toom.<ref>{{Cite book |last=Welton |first=William A. |url=https://books.google.com/books?id=vbtbQk_A0YoC |title=Plato's Forms: Varieties of Interpretation |date=2002 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-0514-6 |language=en}}</ref> Volgens Francis Cornford is die teorie van die vorme en die leer van die onsterflikheid van die siel die twee pilare van die Platonisme.<ref>Cornford, Francis (1941). ''The Republic of Plato''. Oxford: Oxford University Press. pp. xxv.</ref> Plato was die eerste denker wat die verskillende funksies van die siel in een samehangende opvatting verenig het: die siel beweeg dinge deur middel van sy gedagtes, en is daarom tegelyk die beginsel van lewe en die denkende gees.<ref name="campbell">Campbell, Douglas (2021). "Self-Motion and Cognition: Plato's Theory of the Soul". ''The Southern Journal of Philosophy''. '''59''': 523-544.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMSAC-13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210021051/https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMSAC-13|date=10 Desember 2024}}</ref> === Aristoteles === [[Lêer:Aristotelian Soul.png|duimnael|regs|upright=1.5|Die struktuur van die siele van plante, diere en mense volgens Aristoteles]] Aristoteles het die siel gedefinieer as die "eerste aktualiteit" van 'n natuurlik georganiseerde liggaam,<ref>{{cite book|last=Aristotle|title=On The Soul|page=412b5}}</ref> en betoog dat dit nie apart van die liggaam bestaan nie. Die liggaam is die mens se materie en die siel sy vorm. Aristoteles het drie vlakke van lewende wesens onderskei, met drie ooreenstemmende vlakke van die siel: plante, wat voeding, groei en voortplanting deel met alle lewe; diere, wat daarby ook beweging en sintuiglike waarneming het; en mense, wat alleen tot rede in staat is. Sy bespreking van die siel staan in sy werk ''De Anima'' (''Oor die siel'').<ref>{{Cite book |last=Aristotle |url=https://books.google.com/books?id=quCipxLxEzwC |title=De Anima |date=2008-12-01 |publisher=Cosimo, Inc. |isbn=978-1-60520-432-1 |language=en}}</ref> Hoewel hy gewoonlik as 'n teenstander van Plato se leer van die onsterflike siel gesien word, laat 'n duister gedeelte in die derde boek van ''De Anima'' die lesing toe dat 'n deel van die siel, die "aktiewe intellek", onsterflik en ewig is; dié twispunt sal waarskynlik nooit besleg word nie.<ref>{{cite book |chapter-url=http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-psychology/active-mind.html |title=Aristotle's Psychology |chapter=supplement: The Active Mind of De Anima iii 5) |access-date=2013-12-12 |last=Shields |first=Christopher |year=2011 |publisher=The Stanford Encyclopedia of Philosophy}}</ref> === Islamitiese en Middeleeuse filosofie === Avicenna het in navolging van Aristoteles geleer dat die onsterflikheid van die siel 'n gevolg van sy aard is, en nie 'n doel wat dit moet vervul nie.<ref>Nahyan A.G. Fancy (2006), [http://etd.nd.edu/ETD-db/theses/available/etd-11292006-152615 "Pulmonary Transit and Bodily Resurrection: The Interaction of Medicine, Philosophy and Religion in the Works of Ibn al-Nafīs (d. 1288)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404020329/http://etd.nd.edu/ETD-db/theses/available/etd-11292006-152615/ |date=4 April 2015 }}, pp. 209-10 (''Electronic Theses and Dissertations'', University of Notre Dame).</ref> In sy gedagte-eksperiment van die "swewende mens" vra hy sy lesers om hulle voor te stel dat hulle in die lug hang, afgesonder van alle sintuiglike indrukke, ook van hulle eie liggaam. Hy voer aan dat 'n mens in so 'n toestand steeds van homself bewus sou wees, sodat die self nie logies van enige fisieke ding afhang nie en die siel as 'n substansie gesien moet word. René Descartes het dié argument later verfyn.<ref>{{Cite book |last=Groff |first=Peter |title=Islamic Philosophy A-Z |date=2022 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-2216-0 |series=Philosophy A-Z PAZ |location=Edinburgh}}</ref><ref>Seyyed Hossein Nasr en Oliver Leaman (1996), ''History of Islamic Philosophy'', bl. 315, Routledge. {{ISBN|0-415-13159-6}}.</ref> [[Thomas van Aquino]] het die siel soos Aristoteles en Avicenna as die eerste aktualiteit van die lewende liggaam verstaan, en drie ordes van lewe onderskei: plante, wat voed en groei; diere, wat sintuiglike waarneming byvoeg; en mense, wat die intellek byvoeg.<ref name="pasnau">{{Cite web |last=Pasnau |first=Robert |date=7 Desember 2022 |title=Thomas Aquinas |url=https://plato.stanford.edu/entries/aquinas/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy}}</ref> Omdat die siel 'n werking het wat nie van 'n liggaamsorgaan afhang nie, kan dit volgens hom sonder 'n liggaam bestaan, en omdat die rasionele siel 'n selfstandige vorm is en nie uit materie en vorm saamgestel is nie, kan dit deur geen natuurlike proses vernietig word nie.<ref>{{Cite web |last=Aquinas |first=Thomas |title=Does natural philosophy treat of what exists in motion and matter? |url=https://aquinas.cc/la/en/~DeTrin.C2.Q5.A2}}</ref> Die siel is volgens Thomas ''tota in toto corpore'': dit is in sy geheel in elke deel van die liggaam teenwoordig en kan dus nie in 'n enkele orgaan soos die hart of die brein geplaas word nie.<ref>{{Cite web |last=Aquinas |first=Thomas |title=Whether the soul exists in the whole body and in each of its parts |url=https://aquinas.cc/la/en/~QDeAn.Q9.Rep19}}</ref> Al [[Augustinus van Hippo]] het geskryf dat die siel in sy geheel in die hele liggaam en in elke deel daarvan is.<ref>{{cite book |first=Thomas |last=Aquinas |year= |title=Quaestiones Disputatae de Anima |language=la |trans-title=Contested Issues Regarding the Soul |section=quaestio 10 |quote=Augustinus dixit, in ''VI De Trinitate'', quod anima est tota in toto corpore, et tota in qualibet parte eius. |section-url=https://aquinas.cc/la/en/~QDeAn.Q10.Obj16 |archive-date=6 November 2023 |access-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106213526/https://aquinas.cc/la/en/~QDeAn.Q10.Obj16 |url-status=live }}</ref> === Descartes en die vroeë moderne filosofie === René Descartes (1596-1650) het die tradisionele Aristoteliese opvatting van die siel as lewensbeginsel, wat voeding, beweging, waarneming en die emosies beheer, verwerp. Hy het al die prosesse wat by mense en diere afspeel, as sielloos en suiwer meganies beskou; diere het volgens hom geen siel nie, maar is soos masjiene. Die siel het hy uitsluitlik met die gees (Latyn ''mens'') gelykgestel, wie se enigste funksie die denke is. Hy het streng onderskei tussen die materie (''res extensa''), wat deur ruimtelike uitgebreidheid gekenmerk word, en die onuitgebreide denkende siel (''res cogitans'').<ref>Michel Henry: ''The Soul According to Descartes''. In: Stephen Voss (red.): ''Essays on the Philosophy and Science of René Descartes'', Oxford 1993, bl. 40-51.</ref> Sy hoofargument, wat met wysigings tot vandag toe bespreek word, lui dat 'n mens hom helder en duidelik kan voorstel dat die denke onafhanklik van die liggaam plaasvind; wat 'n mens hom helder en duidelik kan voorstel, is minstens teoreties moontlik, en as siel en liggaam onafhanklik van mekaar kan bestaan, moet hulle verskillende entiteite wees.<ref>René Descartes: ''Meditationes de prima philosophia'' (1641); Ansgar Beckermann: ''Analytische Einführung in die Philosophie des Geistes'', 2de uitgawe, Berlyn 2001, bl. 29-32.</ref> [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] het soos Descartes immateriële siele aangeneem, maar die stelling dat diere masjiene is, verwerp: minstens sommige diere het volgens hom 'n siel, omdat hulle 'n geheue het, en ook hulle siele leef ná die dood voort.<ref>Herbert Breger: ''Die Seele bei Leibniz''. In: Peter Nickl, Georgios Terizakis (red.): ''Die Seele: Metapher oder Wirklichkeit?'', Bielefeld 2010, bl. 169-186.</ref> === Immanuel Kant === [[Immanuel Kant]] het die siel as die "ek" in die strengste sin beskou, en dit vir onmoontlik gehou om die bestaan van 'n onsterflike siel teoreties te bewys of te weerlê. In die ''Paralogismes van die suiwer rede'' kritiseer hy die "rasionele sielkunde", wat uit die stelling "ek dink" metafisiese gevolgtrekkings oor die aard van die siel probeer maak: dat die self 'n substansie is, dat dit ondeelbaar en dus onsterflik is, en dat dit van die buitewêreld geskei is. Volgens Kant berus sulke gevolgtrekkings op 'n denkfout, omdat kennis sowel aanskouing as begrippe vereis, terwyl die "ek" in "ek dink" bloot as abstrakte begrip gedink word. Hoewel 'n mens die "ek" onvermydelik as 'n sielagtige substansie dink, bly ware kennis van die siel se bestaan of aard buite sy bereik.<ref name="kantiep">{{Cite web |title=Immanuel Kant |url=https://iep.utm.edu/kantview/#SSH2gi |access-date=2025-04-11 |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |language=en-US}}</ref> Los van dié kritiek het Kant die onsterflikheid van die siel op grond van sy morele filosofie as 'n postulaat van die praktiese rede aanvaar: 'n morele wese strewe noodwendig na volmaakte sedelikheid, wat in die sintuiglike wêreld onbereikbaar is en daarom 'n oneindig voortdurende bestaan vereis.<ref>Tobias Rosefeldt: ''Unsterblichkeit''. In: Marcus Willaschek e.a. (red.): ''Kant-Lexikon'', band 3, Berlyn/Boston 2015, bl. 2408-2410.</ref> === Hedendaagse filosofie === Die begrip siel berus dikwels op die dualisme van gees en liggaam, wat aanneem dat geestelike verskynsels nie-fisiek is.<ref>{{Cite web |title=Dualism and Mind |url=https://iep.utm.edu/dualism-and-mind/ |access-date=2025-04-17 |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |language=en-US}}</ref> As liggaam en siel tot twee afsonderlike ryke behoort, ontstaan die vraag hoe hulle met mekaar verband hou. Die hedendaagse filosofie van die gees onderskei drie hoofsoorte dualisme: die interaksionisme, waarvolgens fisieke en geestelike gebeure op mekaar inwerk; die parallelisme, waarvolgens hulle nie op mekaar inwerk nie maar bloot saamval; en die epifenomenalisme, waarvolgens fisieke gebeure geestelike gebeure veroorsaak, maar geestelike gebeure self geen oorsaaklike krag het nie.<ref name="robinson">{{Cite web |last=Robinson |first=Howard |date=2023 |title=Dualism |url=https://plato.stanford.edu/entries/dualism/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy}}</ref><ref name="iepmental">{{Cite web |title=Mental Causation |url=https://iep.utm.edu/mental-c/#SH1ci |access-date=2025-04-11 |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |language=en-US}}</ref> Nie-dualistiese teorieë sluit die fisikalisme in, die siening dat alles fisiek is.<ref>{{Cite web |title=Physicalism |url=https://plato.stanford.edu/entries/physicalism/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy|date=2024 }}</ref> Rofweg word die volgende standpunte in die debat van die 20ste en 21ste eeu onderskei: 'n realisme wat die siel as 'n eie substansie verstaan, waarvan die denke en die gevoel uitgaan en wat net tydelik aan die liggaam gebind is; 'n materialisme wat die bestaan van 'n siel ontken en alle praat oor die siel tot praat oor liggaamlike en neurale toestande herlei; standpunte wat die materialisme verwerp en die geestelike as werklik en onherleibaar beskou, sonder om hulle op 'n siel in die tradisionele sin, en veral op sy onsterflikheid, vas te lê; en die opvatting van sommige Christelike teoloë en filosowe wat siel en liggaam in die sin van Aristoteles en Thomas van Aquino as 'n eenheid beskou, met die siel as die vorm van die liggaam.<ref>Hartmut Sommer: ''Unsterbliche Seele – Antworten der Philosophie'', Kevelaer 2016.</ref> Die mees uitgesproke verwerping van die begrip kom van die eliminatiewe materialisme van filosowe soos Patricia en Paul Churchland: die alledaagse sielkunde is volgens hulle 'n valse teorie, en daar bestaan in werklikheid net biologiese prosesse.<ref>Patricia Churchland: ''Neurophilosophy: Toward a Unified Science of the Mind-Brain'', Cambridge (Massachusetts) 1986.</ref> [[Richard Rorty]] het so 'n standpunt met die gedagte-eksperiment van 'n buiteaardse beskawing toegelig wat geen sielkundige woordeskat gebruik nie en net van biologiese toestande praat.<ref>Richard Rorty: ''Philosophy and the Mirror of Nature'', Princeton 1981.</ref> == Sielkunde == Die "sielsgeloof" (''Seelenglaube'') staan sentraal in die werk van [[Otto Rank]], wat die belang van die onsterflikheid in die sielkunde van die primitiewe, klassieke en moderne belangstelling in lewe en dood ondersoek het.<ref name="sheets">{{cite journal |last=Sheets-Johnstone |first=Maxine |year=2003 |title=Death and immortality ideologies in Western philosophy |journal=Continental Philosophy Review |volume=36 |issue=3 |pages=235-262 |doi=10.1023/B:MAWO.0000003937.47171.a9 |s2cid=143977431}}</ref> Hy skryf: "In die animistiese era was sielkunde 'n ''skep'' van die siel; in die godsdienstige era was dit 'n ''voorstelling'' van die siel aan jouself; in ons era van die natuurwetenskap is dit 'n ''ken'' van die individuele siel."<ref>{{cite book |last=Rank |first=Otto |title=Psychology and the Soul: Otto Rank's Seelenglaube und Psychologie |translator-first=William D.|translator-last=Turner |location=Philadelphia |publisher=University of Pennsylvania Press |year=1950 |page=11 |oclc=928087}}</ref> Volgens die kognitiewe wetenskaplike Jesse Bering en die sielkundige Nicholas Humphrey is mense van nature geneig om in 'n siel te glo, en word hulle as dualiste van siel en liggaam gebore. Godsdienstige instellings het die begrip dus nie hoef uit te dink of by vroeëre tradisies te leen nie. Die Amerikaanse filosoof Stewart Goetz voer aan dat mense volgens antropoloë en sielkundiges oral en in alle tye tussen die siel en die liggaam onderskei het.<ref name="goetzvsr">{{Citation |last=Goetz |first=Stewart |title=Soul |work=Vocabulary for the Study of Religion Online |url=https://referenceworks.brill.com/display/entries/VSRO/COM-00000026.xml?rskey=EmQACQ&result=1 |access-date=2025-04-11 |publisher=Brill |doi=10.1163/9789004249707_vsr_COM_00000026 |language=en|url-access=subscription }}</ref> == Gewig van die siel == [[Lêer:Duncan MacDougall physician.png|duimnael|regs|upright|Duncan MacDougall]] Sommige parapsigoloë het eksperimenteel probeer vasstel of daar 'n siel bestaan wat los van die brein is.<ref>{{Cite journal |last=Alcock |first=James E. |date=1987 |title=Parapsychology: Science of the anomalous or search for the soul? |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/parapsychology-science-of-the-anomalous-or-search-for-the-soul/148CDBF5AF083F0048341FE81708F6BC |journal=Behavioral and Brain Sciences |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=553-565 |doi=10.1017/S0140525X00054467 |issn=1469-1825|url-access=subscription }}</ref> Een poging het as die "21 gram-eksperiment" bekend geword.<ref>{{cite journal |last1=MacDougall |first1=Duncan |year=1907 |title=The Soul: Hypothesis Concerning Soul Substance Together with Experimental Evidence of the Existence of Such Substance |journal=American Medicine |series=New Series |volume=2 |pages=240-43}}</ref><ref>{{cite web |date=Desember 2012 |title=How much does the soul weigh? |url=http://www.livescience.com/32327-how-much-does-the-soul-weigh.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428081819/http://www.livescience.com/32327-how-much-does-the-soul-weigh.html |archive-date=28 April 2016 |website=Live Science}}</ref> In 1901 het [[Duncan MacDougall]], 'n dokter van Haverhill, Massachusetts, gepoog om die gewig van die siel te bepaal. Hy het ses pasiënte in versorgingsoorde gekies wie se dood op hande was: vier het aan tuberkulose gely, een aan diabetes en een aan 'n onbekende siekte. Hy het doelbewus mense gekies wat aan 'n uitputtende siekte gely het, omdat hulle stil moes lê wanneer hulle sterf. Hy het persone voor en ná die oomblik geweeg waarop die siel die liggaam verlaat het: wanneer 'n pasiënt naby die dood gelyk het, is sy hele bed op 'n industriële skaal geplaas wat tot op 5,6&nbsp;g akkuraat was.<ref name="karl">{{cite book |last=Kruszelnicki |first=Karl |year=2006 |title=Great Mythconceptions: The Science Behind the Myths |url=https://books.google.com/books?id=YIfEO4nvvLUC |publisher=Andrews McMeel Publishing |pages=199-201 |isbn=9780740753640 }}</ref><ref>{{cite book |last=Roach |first=Mary |date=6 September 2012 |title=Stiff: The Curious Lives of Human Cadavers |publisher=Penguin |isbn=978-0241965016}}</ref> Een van die pasiënte het op die oomblik van sy dood 21,3&nbsp;g verloor, waaruit MacDougall afgelei het dat die siel gewig het.<ref name="karl" /><ref>{{Cite web |last=Mikkelson |first=David |date=2003-10-27 |title=Was the Weight of a Human Soul Determined to Be 21 Grams? |url=https://www.snopes.com/fact-check/weight-of-the-soul/ |access-date=2025-04-16 |website=Snopes |language=en}}</ref> Die bevinding word as onbeduidend beskou: volgens die fisikus Robert L. Park het MacDougall se eksperimente "geen wetenskaplike meriete" nie, en die sielkundige Bruce Hood het geskryf dat sy bevindings onwetenskaplik was omdat die gewigsverlies nie betroubaar of herhaalbaar was nie.<ref>Park, Robert L. (2009). ''Superstition: Belief in the Age of Science''. Princeton University Press. p. 90. {{ISBN|978-0-691-13355-3}}.</ref><ref>Hood, Bruce. (2009). ''Supersense: From Superstition to Religion – The Brain Science of Belief''. Constable. p. 165. {{ISBN|978-1-84901-030-6}}.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Batchelor, Stephen. (1998). ''Buddhism Without Beliefs''. Bloomsbury Publishing. * {{Cite book |last=Bremmer |first=Jan |url=http://irs.ub.rug.nl/ppn/287753204 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261106133802/http://irs.ub.rug.nl/ppn/287753204 |archive-date=6 November 2026 |url-status=live |title=The Early Greek Concept of the Soul |publisher=Princeton University Press |year=1983 |isbn=978-0-691-03131-6 |location=Princeton |ref=none |access-date=16 Augustus 2007}} * Chalmers, David. J. (1996). ''The Conscious Mind: In Search of a Fundamental Theory'', New York and Oxford: Oxford University Press. * Milbourne Christopher|Christopher, Milbourne. (1979). ''Search for the Soul: An Insider's Report on the Continuing Quest By Psychics & Scientists For Evidence of Life After Death''. Thomas Y. Crowell, Publishers. == Sien ook == * [[Gees]] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Dood]] [[Kategorie:Religie]] 5zcrty7o1lgfvrgaid6ofw6unc7s4qa Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag 0 64872 3372567 2975479 2026-11-14T22:51:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372567 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag | beeld = Flag of the South African National Defence Force.svg | beeld_byskrif = Vlag van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag | gestig = [[1994]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = {{plainlist| * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] }} | onderdeel van = | tipe = Weermag | spesialisasie = | kommandostruktuur = | aantal = {{plainlist| * 67&nbsp;373 aktiewe personeel * 15&nbsp;107 reserwe personeel<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255 |title=Suid-Afrika |publisher=DefenceWeb |date= |accessdate=7 September 2014|language=Engels}}</ref> }} | hoofkwartier = [[Pretoria]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | leuse = | mars = | kleur = | uitrusting = | veldslae = | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag''' (SANW) is die amptelike krygsmag van [[Suid-Afrika]]. Dit het in 1994 tot stand gekom as opvolger van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW). Dit sluit personeel en toerusting van die SAW en voormalige [[Bantoestan|tuislande]] in, asook personeel van voormalige [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-magte]] van sekere politieke partye soos die [[ANC|African National Congress]] se [[Umkhonto we Sizwe]], die [[PAC|Pan Africanist Congress of Azania]] se [[Azanian People's Liberation Army]] en die beskermingseenhede van die [[Inkatha-Vryheidsparty]].<ref name="constitution-1993-224">{{cite web |url=http://www.info.gov.za/documents/constitution/93cons.htm#SECTION224 |title=Constitution of the Republic of South Africa Act 200 of 1993 (Section 224) |access-date=23 Junie 2008 |year=1993 |publisher=South African Government |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729191811/http://www.info.gov.za/documents/constitution/93cons.htm |archive-date=29 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == Die SANW het die personeel en toerusting van die SAW oorgeneem en magte van die voormalige Bantoestan-tuislandmagte geïntegreer, sowel as personeel van die voormalige guerrilla-magte.<ref>{{cite web|last1=Wessels|first1=André|title=The South African National Defence Force, 1994–2009: A Historical Perspective|url=http://humanities.ufs.ac.za/dl/userfiles/Documents/00001/1093_eng.pdf|website=humanities.ufs.ac.za/|publisher=University of the Free State|accessdate=21 October 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130801082203/http://humanities.ufs.ac.za/dl/userfiles/Documents/00001/1093_eng.pdf|archivedate=1 August 2013|df=dmy-all}}</ref>{{rp|5}} Vanaf 2004 word die integrasieproses as afgehandel beskou met die behoud van personeel, struktuur en toerusting van die SAW. Weens integrasieprobleme, finansiële beperkings en ander kwessies het die SANW egter vaardigheidsbeperkings in die gesig gestaar.<ref>U.S. Embassy The Hague, [http://www.wikileaks.ch/cable/2005/11/05THEHAGUE2973.html 05THEHAGUE2973 Netherlands/Africa: DASD Whelan's visit to The Hague] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111111220459/http://wikileaks.ch/cable/2005/11/05THEHAGUE2973.html |date=11 November 2011 }}, 1 November 2005, via Wikileaks United States diplomatic cables leak</ref> Die Suid-Afrikaanse kommandostelsel was tot 2008 'n burgerlike milisie wat gebaseer was op plaaslike eenhede van kompanjiegrootte tot bataljongrootte.<ref name="Reflections">{{cite book |title=Reflections on War – Preparedness and Consequences|last1=Potgieter |first1=Thean |last2=Liebenberg |first2=Ian |date=Oktober 2012 |origyear=2012 |location=Stellenbosch |publisher=Sun Media Stellenbosch|isbn=978-1-920338-84-8}}</ref> In die laaste jare was die kommandos se rol om die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] tydens interne operasies te ondersteun. Tydens sulke ontplooiings het die eenhede onder beheer van die SAPD gekom. Volgens die Ministerie van Verdediging Hersiening van 2014, is die SANW "in 'n kritieke toestand van agteruitgang".<ref>{{cite web |url=https://medium.com/war-is-boring/a63c5d28220f |title=South Africa's Military Is Falling Apart |last1=Dörrie |first1=Peter |date=9 April 2014 |website=medium.com |publisher=War is Boring |access-date=9 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413130313/https://medium.com/war-is-boring/a63c5d28220f |archive-date=13 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Herbewapening == In 1999 het die ANC-regering $4,8 miljard (ongeveer [[Suid-Afrikaanse rand|ZAR]] 30 miljard) aan die aankoop van nuwe wapentuig spandeer. Verskeie aantygings van [[korrupsie]] tydens die aankope is daarna geopper.<ref>{{cite web |url=http://www.ifp.org.za/Newsletters/071122wn.htm |title=Mangosuthu Buthelezi's Weekly Newsletter to the Nation |date=22 November 2007 |publisher=[[Inkatha-Vryheidsparty]] |work=Ifp.org.za |access-date=13 November 2008 |first=Mangosuthu |last=Buthelezi |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209173922/http://www.ifp.org.za/Newsletters/071122wn.htm |archive-date=9 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=rotten>{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2007/jan/10/somethingisrotten |title=Bright hopes betrayed |publisher=Mail & Guardian |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114044128/http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2007/jan/10/somethingisrotten |archive-date=14 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die aankope behels die verkryging van korvette, [[duikbote]], ligte [[helikopter]]s, vegsimulators en gevorderde ligte [[vegvliegtuie]]. == Personeel == Teen 30 April 2011 was die rassesamestelling as volg: * 54&thinsp;503 (70,6%) [[Swart mense|Swart]]; * 12&thinsp;106 (15,7%) [[Blanke Suid-Afrikaners|Wit]]; * 9&thinsp;687 (12,6%) [[Kleurlinge]]; * 872 (1,1%) [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]; Volgens geslag sien die SANW as volg daar uit 56&thinsp;663 mans (73,4%) en 20&thinsp;505 vroue (26,6%) Die teiken vir vroulike rekrute is in 2010 tot 40% verhoog.<ref>http://www.pmg.org.za/report/20110623-transformation-gender-equity-and-empowerment-south-african-defence-fo</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|Military of South Africa|Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag}} * [http://www.dod.mil.za/ Suid-Afrika se departement van verdediging] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171017145430/http://www.dod.mil.za/ |date=17 Oktober 2017 }} * [http://www.info.gov.za/gazette/acts/2002/a42-02.pdf Verdedigingswet (Wet 42 van 2002)] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag| ]] 7nudbb5g38i1pxgs9g79dvvq5nttgjw Rooiessenhout 0 65277 3372375 3062222 2026-11-14T12:27:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372375 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Rooiessenhout | beeld = Trichilia_emetica_new_leaf.JPG | byskrif = Saamgestelde blare | takson = Trichilia emetica | outeur = Vahl., (1790) }} Die '''rooiessenhout''' (''Trichilia emetica'') is 'n [[boom]] in die [[Meliaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. Die boom het 'n donkergroen, digte kroon. Die roomgroen [[blom]]me en die [[vrugte]] lok baie [[voël]]soorte. Die boom is 'n vinnige groeier en 'n uitstekende koelte- en skermboom. Dit benodig matige [[water]] en vol [[son]]. Die blomtyd is vanaf [[Augustus]] tot [[Oktober]]. Die boom se FSA-nommer is 301.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref><ref name=PvanWyk>{{cite book |last = Van Wyk |first = Piet |title = Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher = Struik |location = Kaapstad |date = 2008 |page = 120 |isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> In Engels staan die boom bekend as die ''Natal Mahogany''. == Verspreiding == Hierdie bome kom voor in middel- tot hoogliggende streke in boswêreld en langs [[rivier]]oewers van [[Suid-Afrika]] in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]].<ref>{{cite web |title=''Trichilia emetica'' Vahl |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:579419-1 |publisher=Kew Science, Plants of the World Online |access-date=28 February 2021 |date=2017}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Verder noord in [[Afrika]] is die boom inheems aan [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Cabinda]] in [[Angola]], [[Kaprivistrook]] in [[Namibië]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Gambië]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mosambiek]], [[Nigerië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Sierra Leone]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. == Fotogalery == <gallery> Trichilia emetica, blomme, c, Pretoria.jpg|<center>Blom Trichilia_emetica_fruit.JPG|<center>Vrugte en sade Trichilia_emetica_seeds.JPG|<center>Sade Trichilia emetica.JPG|<center>Blaar en sade </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Die Suid-Afrikaanse Gids- feite en wenke. Isabel Uys. 2009 {{ISBN|978-1-86919-324-9}} * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Trichilia]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1790 beskryf is]] 8nv4bcbr5ggz5kdco6s0se2fyb7fxr6 Rooiblaarrotsvy 0 65763 3372373 3063557 2026-11-14T12:25:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372373 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN2.3 | naam = Rooiblaarrotsvy | beeld = | takson = Ficus ingens | outeur = (Miq.) Miq., (1867) | sinonieme = {{Middel|[[#Sinonieme|Sien teks]]}} }} Die '''Rooiblaarrotsvy''' (''Ficus ingens'') 'n kleinerige [[boom]] wat ook as 'n [[struik]] voorkom. Die boom word aangetref in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Noordwes]], [[Mpumalanga]], [[KwaZulu-Natal]] suidwaarts tot by [[Port Elizabeth]]. Die spesie is inheems aan [[Suid-Afrika]] en is op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1906-23 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526021845/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1906-23 |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die spesie is ook [[inheems]] [[Algerië]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Djiboeti]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gaboen]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Ivoorkus]], [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Oman]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Somalië]], [[Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{cite web |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=120310 |title=Zimbabwe Flora |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180203123432/http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=120310 |archive-date= 3 Februarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=26 Desember 2016 }}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:853021-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230203092152/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:853021-1 |argiefdatum= 3 Februarie 2023 |besoekdatum= 3 Februarie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die vye is redelik klein en slegs 10 tot 15&nbsp;mm in deursnee en groei tussen die blare naby die takpunte. Hulle verkleur na dofrooi wanneer hulle ryp word. Die boom se FSA-nommer is 55.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sinonieme == * ''Ficus afra'' <small>(Miq.) Miq.</small> * ''Ficus afra var. longipes'' <small>Warb.</small> * ''Ficus afra var. natalensis'' <small>Warb.</small> * ''Ficus afra var. pubicarpa'' <small>Warb.</small> * ''Ficus afra var. sambesiaca'' <small>Warb.</small> * ''Ficus ingens var. tomentosa'' <small>Hutch.</small> * ''Ficus ingentoides'' <small>Hutch.</small> * ''Ficus katagumica'' <small>Hutch.</small> * ''Ficus kawuri'' <small>Hutch.</small> * ''Ficus magenjensis'' <small>Sim</small> * ''Ficus ovatocordata'' <small>De Wild.</small> * ''Ficus pondoensis'' <small>Warb.</small> * ''Ficus schimperiana'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''Ficus stuhlmannii var. glabrifolia'' <small>Warb.</small> * ''Ficus xanthophylla'' <small>(Miq.) Martelli</small> * ''Urostigma afrum'' <small>Miq.</small> * ''Urostigma ingens'' <small>Miq.</small> * ''Urostigma xanthophyllum'' <small>Miq.</small> * ''Urostigma xanthophyllum var. ovatocordatum'' <small>Sond.</small> == Fotogalery == <gallery> Lêer:Ficus ingens, habitus, Phalandingwe, a.jpg|<center>Groeiwyse</center> Lêer:Ficus ingens, Merops-konf, a.jpg|<center>Loof</center> Lêer:Ficus ingens, vye, Eugene Marais Park, d.jpg|<center>Vye</center> Ficus ingens.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ficus|ingens]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Djiboeti]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1847 beskryf is]] sctlxoe9xm7bdvylogpblywptbx167b Tamatie 0 65793 3372585 3295968 2026-11-15T01:12:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372585 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Tamatie | beeld = Bright red tomato and cross section02.jpg | byskrif = Deursnit en profiel van 'n tamatie wat in 'n kweekhuis geproduseer is. | takson = Solanum lycopersicum | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) }} [[Lêer:Tomatoes-on-the-bush.jpg|duimnael|220px|links|Tamaties aan die plant]] {{Voedingswaarde | name=Rooi tamatie, rou | water=94.5 g | kJ=74 | protein=0.9 g | fat=0.2 g | carbs=3.9 g | fiber=1.2 g | sugars=2.6 g | calcium_mg=10 | iron_mg=0.27 | magnesium_mg=11 | phosphorus_mg=24 | potassium_mg=237 | manganese_mg=0.114 | sodium_mg=5 | zinc_mg=0.17 | vitC_mg=14 | thiamin_mg=0.037 | niacin_mg=0.594 | vitB6_mg=0.08 | vitA_ug=42 | betacarotene_ug=449 | lutein_ug=123 | opt1n=Likopeen | opt1v=2573 µg | vitE_mg=0.54 | vitK_ug=7.9 | right=1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=11529&format=Full Skakel na USDA Databasis-inskrywing] | source_usda=1 }} Die woord '''tamatie''' kan na die [[plant]] (''Solanum lycopersicum'') verwys, of na die eetbare, gewoonlik pragtige rooi [[vrug]] wat dit dra. Die tamatie is oor die [[wêreld]] heen versprei gedurende die [[Spanje|Spaanse]] kolonialisering van die [[Suid-Amerika]]s, waar dit oorspronklik uit [[Peru]]<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:316947-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230519135838/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A316947-2 |argiefdatum=19 Mei 2023 |besoekdatum= 5 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> vandaan kom. Dit word nou baie algemeen verbou, insluitend in kweekhuise of plastiektonnels in koeler wêrelddele. Tamaties word op verskeie maniere verbruik, byvoorbeeld rou, gebraai of gekook as bestanddeel van baie geregte en souse, en ook in drankies. Plantkundig word die tamatie as 'n vrug beskryf, maar vir kookdoeleindes word dit as 'n groentesoort beskou. Dit mag verwarring veroorsaak, soos in 'n hooggeregshofgeding al ondervind is in die [[VSA]].<ref>[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?court=US&vol=149&invol=304 Full text of the opinion in Nix v. Hedden courtesy of Findlaw.com.]</ref> Die [[vrug]] is ryk aan likopeen, wat positiewe gesondheidseienskappe kan bevorder. Die tamatie behoort tot die nagskadu-[[Familie (biologie)|familie]]. Die plante groei gewoonlik een tot drie [[meter]] (3 tot 10 vt) hoog en beskik oor 'n slap stam wat in die algemeen oor die grond kruip of oor ander plante rank. In sy natuurlike habitat is die tamatie 'n [[meerjarige plant]], maar binnenshuis kan dit as 'n eenjarige gekweek word. Daar is heelwat natuurlike vyande vir tamaties bv. [[insek]]te en roes, 'n soort swam wat gedy wanneer die tamaties te klam bly. == Wêreldwye produksie en uitvoer == Die wêreldwye produksie van tamaties (beide vars en verwerk) bereik 161,8 miljoen ton in 2012. 'n Groot aandeel in die verhoogde produksie kan toegeskryf word aan verbeterde produksiemetodes in die lande in [[Asië]], 'n gebied wat meer as 60% van die wêreld se tamaties geproduseer het in 2012. [[Limpopo]] is Suid-Afrika se belangrikste produksiegebied, gevolg deur Mpumalanga, KwaZulu-Natal en Oos-Kaap. Dit is naas aartappels die gewildste groentegewas in die land.<ref>''Die Nasionale Landbougids'', 2011, RainbowSA, {{ISBN|0620465212}}, {{ISBN|9780620465212}}</ref> == Top tamatieproduserende lande (2021) == Volgens FAOSTAT was die topprodusente van tamaties in 2021:<ref name="faostat">{{cite web|url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC|title= Tomato production in 2020, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)|date=2022|publisher=UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT)|access-date=5 Mei 2022}}</ref> {| class=wikitable !Land !Megaton |- |{{vlag|China}} |67,5 |- |{{vlag|Indië}} |21,2 |- |{{vlag|Europese Unie}} |17,9 |- |{{vlag|Turkye}} |13,1 |- |{{vlag|VSA}} |10,5 |- |{{vlag|Egipte}} |6,3 |- |{{vlag|Meksiko}} |4,1 |- |{{vlag|Brasilië}} |3,7 |- |{{vlag|Nigerië}} |3,6 |- |{{vlag|Iran}} |3,4 |- |Wêreldtotaal |189,1 |} == In populêre kultuur == [[Lêer:Arrojando tomates desde un camión - La Tomatina 2010.jpg|duimnael|links|Tamaties word vanaf 'n vragwa gegooi gedurende die Spaanse ''La Tomatina''-fees]] Die dorp Buñol, [[Spanje]], vier jaarliks ''La Tomatina'', 'n fees wat gesentreer is op 'n enorme tamatiegeveg. Op 30 Augustus 2007 het 40 000 Spanjaarde bymekaargekom om tydens die fees mekaar met 115&nbsp;000 kg (254&nbsp;000 pond) se tamaties te bestook.<ref>{{cite web|url=http://itn.co.uk/news/9a5a1671ceba4f43741dc008f237c1ea.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012035247/http://itn.co.uk/news/9a5a1671ceba4f43741dc008f237c1ea.html |archive-date=12 October 2007 |title=Spain's tomato fighters see red |publisher=ITV |date=30 August 2007 |access-date=2 April 2009}}</ref> Tamaties is 'n gewilde "nie-dodelike" gooiwapen in massabetogings, en daar was 'n algemene tradisie om vrot tamaties na slegte kunstenaars op 'n verhoog gedurende die 19de eeu te gooi. Die Nederlandse Sosialistiese Party het dit vir hierdie proteskonnotasie gebruik en die tamatie as hul logo aangeneem. "Rotten Tomatoes" is 'n Amerikaanse resensie-aggregasie webwerf vir film en televisie. Die naam "Rotten Tomatoes" is afgelei van die gebruik van gehore wat vrot tamaties gooi wanneer hulle 'n swak verhoogvertoning afkeur. Verskeie [[VSA-deelstaat|Amerikaanse deelstate]] het die tamatie as 'n staatsvrug of -groente aangeneem, soos in [[New Jersey]]. In 2009 het die staat [[Ohio]] 'n wet aangeneem wat die tamatie die staat se amptelike vrugte maak. Tamatiesap is sedert 1965 die amptelike drank van Ohio. ''Flavr Savr'' was die eerste kommersieel gekweekte geneties gemanipuleerde voedsel wat vir menslike gebruik gelisensieer is.<ref>{{cite journal|title=Genetically modified food from crops: progress, pawns, and possibilities| pmc=2556401 | pmid=18704376|doi=10.1007/s00216-008-2313-4|volume=392| issue=3 |year=2008|pages=333–40 | last1 = Morin | first1 = XK | journal=Analytical and Bioanalytical Chemistry}}</ref> == Fotogalery == <gallery mode=packed heights=150> Lêer:Cherry tomatoes.jpg|Kersietamaties Lêer:Roma or Bangalore Tomatoes (Indian hybrid).jpg|Roma- of Bangalore-tamaties Lêer:Heirloom tomatoes.jpg|Organiese tamaties Lêer:Heirlooms.jpg|Ander kultivars </gallery> == Sien ook == * [[Tamatiesous]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Tomato}} {{Gesagsrekords}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Groente]] [[Kategorie:Vrugte]] [[Kategorie:Solanum]] [[Kategorie:Flora van Peru]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] gqp8z9t9nc1zogahoh7s0ajwicca88n Rosaceae 0 66080 3372379 3278854 2026-11-14T12:39:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372379 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Rosaceae | image = Rosa_arvensis_1.jpg | image_caption = Blom van ''Rosa arvensis'' | taxon = Rosaceae | authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] | subdivision_ranks = Subfamilies | subdivision = * [[Amygdaloideae]] * [[Dryadoideae]] * [[Rosoideae]] | range_map = Map-Rosaceae.PNG | range_map_caption = Verspreiding | synonyms_ref = <ref name="Takhtajan">{{cite book | author = Takhtajan A. |year = 1997 | title = Diversity and Classification of Flowering Plants | url = https://archive.org/details/diversityclassif0000takh | publisher = Columbia University Press | location = New York | pages = [https://archive.org/details/diversityclassif0000takh/page/1 1]–620 | isbn = 978-0231100984}}</ref> | synonyms = * Amygdalaceae <small>D. Don 1825</small> * Coleogynaceae <small>J. Agardh 1858</small> * Fragariaceae <small>Richard ex Nestler 1816</small> * Lindleyaceae <small>J. Agardh 1858</small> * Malaceae <small>[[John Kunkel Small|Small]] ex Britton 1903</small> * Pomaceae <small>[[John Lindley|Lindl.]]</small> * Potentillaceae <small>Sprengel ex Weinmann 1824</small> * Prunaceae <small>Martinov</small> * Spiraeaceae <small>Bertuch 1801</small> }} '''Rosaceae''' is die roos-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''[[Rosales]]''. Hierdie familie sluit die [[genus]] ''Rosa'' in, een van die bekendste plante op aarde. Ander lede van die familie is die: [[appel]], [[perske]], [[pruim]], [[nektarien]], [[appelkoos]], [[amandel]], [[kersie]], [[kweper]] en [[aarbei]]. Al die plante is afkomstig vanaf die [[Noordelike halfrond]]. Daar hoort 3000 [[spesie]]s tot die familie waarvan 120 in [[Suider-Afrika]] voorkom en slegs sewe is bome. == Genera == Daar is 110 genera wat tot die familie hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000200-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221019165851/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000200-2 |argiefdatum=19 Oktober 2022 |besoekdatum=19 Oktober 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Acaena]]'' <small>Mutis ex [[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Adenostoma]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Agrimonia]]'' <small>L.</small> * ''[[Alchemilla]]'' <small>L.</small> * ''[[Alniaria]]'' <small>Rushforth</small> * ''[[Amelanchier]]'' <small>Medik.</small> * ''[[× Amelasorbus]]'' <small>Rehder</small> * ''[[Aremonia]]'' <small>Neck. ex Nestl.</small> * ''[[Argentina]]'' <small>Hill</small> * ''[[Aria]]'' <small>([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) J.Jacq. ex Host</small> * ''[[Aronia]]'' <small>Medik.</small> * ''[[Aruncus]]'' <small>L.</small> * ''[[Bencomia]]'' <small>Webb & Berthel.</small> * ''[[Brachycaulos]]'' <small>Dikshit & Panigrahi</small> * ''[[Cercocarpus]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Chaenomeles]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Chamaebatia]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chamaebatiaria]]'' <small>(Porter ex W.H.Brewer & S.Watson) Maxim.</small> * ''[[Chamaecallis]]'' <small>Smedmark</small> * ''[[Chamaemeles]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Chamaemespilus]]'' <small>Medik.</small> * ''[[Chamaerhodos]]'' <small>[[Alexander von Bunge|Bunge]]</small> * ''[[Cliffortia]]'' <small>L.</small> * ''[[Coleogyne]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Coluria]]'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''[[Comarum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cormus]]'' <small>Spach</small> * ''[[Cotoneaster]]'' <small>Medik.</small> * ''[[Crataegus]]'' <small>L.</small> * ''[[Cydonia]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Dalibarda]]'' <small>Kalm</small> * ''[[Dasiphora]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Dichotomanthes]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Docynia]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Dryas]]'' <small>L.</small> * ''[[Drymocallis]]'' <small>Fourr. ex Rydb.</small> * ''[[Dunnaria]]'' <small>Rushforth</small> * ''[[Eriolobus]]'' <small>(Ser.) M.Roem.</small> * ''[[Exochorda]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Fallugia]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Farinopsis]]'' <small>Chrtek & Soják</small> * ''[[Filipendula]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Fragaria]]'' <small>L.</small> * ''[[Geum]]'' <small>L.</small> * ''[[Gillenia]]'' <small>Moench</small> * ''[[Griffitharia]]'' <small>Rushforth</small> * ''[[Hagenia]]'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''[[Hedlundia]]'' <small>Sennikov & Kurtto</small> * ''[[Hesperomeles]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Holodiscus]]'' <small>(K.Koch) Maxim.</small> * ''[[Kageneckia]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Karpatiosorbus]]'' <small>Sennikov & Kurtto</small> * ''[[Kelseya]]'' <small>(S.Watson) Rydb.</small> * ''[[Kerria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Leucosidea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Lindleya]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Luetkea]]'' <small>Bong.</small> * ''[[Lyonothamnus]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Macromeles]]'' <small>Koidz.</small> * ''[[Majovskya]]'' <small>Sennikov & Kurtto</small> * ''[[Malacomeles]]'' <small>(Decne.) Decne.</small> * ''[[Malus]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Marcetella]]'' <small>Svent.</small> * ''[[× Margyracaena]]'' <small>Bitter</small> * ''[[Margyricarpus]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Micromeles]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Neillia]]'' <small>D.Don</small> * ''[[Neviusia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Normeyera]]'' <small>Sennikov & Kurtto</small> * ''[[Oemleria]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Osteomeles]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pentactina]]'' <small>Nakai</small> * ''[[Peraphyllum]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Petrophytum]]'' <small>(Nutt.) Rydb.</small> * ''[[Phippsiomeles]]'' <small>B.B.Liu & J.Wen</small> * ''[[Photinia]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Physocarpus]]'' <small>(Cambess.) Raf.</small> * ''[[Pleiosorbus]]'' <small>L.H.Zhou & C.Y.Wu</small> * ''[[Polylepis]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Potaninia]]'' <small>Maxim.</small> * ''[[Potentilla]]'' <small>L.</small> * ''[[Pourthiaea]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Prinsepia]]'' <small>Royle</small> * ''[[Prunus]]'' <small>L.</small> * ''[[Pseudocydonia]]'' <small>(C.K.Schneid.) C.K.Schneid.</small> * ''[[Purshia]]'' <small>DC. ex Poir.</small> * ''[[Pyracantha]]'' <small>M.Roem.</small> * ''[[× Pyraria]]'' <small>A.Chev.</small> * ''[[Pyrus]]'' <small>L.</small> * ''[[Rhaphiolepis]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Rhodotypos]]'' <small>Siebold & Zucc.</small> * ''[[Rosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Rubus]]'' <small>L.</small> * ''[[Sanguisorba]]'' <small>L.</small> * ''[[Sarcopoterium]]'' <small>Spach</small> * ''[[Scandosorbus]]'' <small>Sennikov</small> * ''[[Sibbaldia]]'' <small>L.</small> * ''[[Sibbaldianthe]]'' <small>Juz.</small> * ''[[Sibiraea]]'' <small>Maxim.</small> * ''[[Sieversia]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Sorbaria]]'' <small>(Ser. ex DC.) A.Braun</small> * ''[[× Sorbaronia]]'' <small>C.K.Schneid.</small> * ''[[× Sorbocotoneaster]]'' <small>Pojark.</small> * ''[[× Sorbomeles]]'' <small>Sennikov & Kurtto</small> * ''[[Sorbus]]'' <small>L.</small> * ''[[Spenceria]]'' <small>Trimen</small> * ''[[Spiraea]]'' <small>L.</small> * ''[[Spiraeanthus]]'' <small>([[Friedrich Ernst Ludwig von Fischer|Fisch.]] & C.A.Mey.) Maxim.</small> * ''[[Stranvaesia]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Tetraglochin]]'' <small>Poepp.</small> * ''[[Thomsonaria]]'' <small>Rushforth</small> * ''[[Torminalis]]'' <small>Medik.</small> * ''[[Vauquelinia]]'' <small>Corrêa ex Humb. & Bonpl.</small> * ''[[Waldsteinia]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Wilsonaria]]'' <small>Rushforth</small> * ''[[Xerospiraea]]'' <small>Henrard</small> {{div col end}} == Spesies == Van die Suider-Afrikaanse spesies is: * [[Ouhout]] ''Leucosidea sericea'' * [[Rooistinkhout]] ''Prunus africana'' * [[Sterretjierysbos]] ''Cliffortia nitidula'' == Uitheemse spesies == * [[Amandel]] ''Prunus dulcis'' == Galery == <gallery> Rosa pouzinii FlowerCloseup SierraMadrona.jpg Basílica de São Francisco das Chagas (Canindé) 027 - Imprimiste Senhor as tuas chagas ao teu servo Francisco.JPG Cinorrodo.jpg Lachemilla angustata.jpg Rosa beggeriana 01.jpg Rosa beggeriana Rosaceae.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] ry7c2jlwnphyr6mzedf6rm4sqmlyscm Thymelaeaceae 0 66747 3372598 3278859 2026-11-15T03:08:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372598 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Daphne striata 100604.jpg |image_caption = ''[[Daphne striata]]'' |taxon = Thymelaeaceae |authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Genera|Sien teks]]</center> }} '''Thymelaeaceae''' is die veselbas- of gonna[[familie (biologie)|familie]] wat tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Malvales'' behoort. Die meeste [[genus|genera]] het 'n baie taai, veselagtige [[bas]] wat gewoonlik al langs die stam afstroop as mens 'n takkie wil afbreek. Hierdie bas kan verwerk word tot bastou en word op groot skaal hiervoor gebruik. == Genera == Daar is 52 genera wat tot die familie hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:50000375-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240924182428/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:50000375-1 |argiefdatum=24 September 2024 |besoekdatum=10 September 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''Aetoxylon'' <small>(Airy Shaw) Airy Shaw</small> * ''Amyxa'' <small>Tiegh.</small> * ''Aquilaria'' <small>Lam.</small> * ''Arnhemia'' <small>Airy Shaw</small> * ''Atemnosiphon'' <small>Leandri</small> * ''Craterosiphon'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]] & Gilg</small> * ''[[Dais]]'' <small>D.Royen ex L.</small> * ''Daphne'' <small>Tourn. ex L.</small> * ''Daphnimorpha'' <small>Nakai</small> * ''Daphnopsis'' <small>Mart.</small> * ''Deltaria'' <small>Steenis</small> * ''Diarthron'' <small>Turcz.</small> * ''Dicranolepis'' <small>Planch.</small> * ''Dirca'' <small>L.</small> * ''Drapetes'' <small>Banks ex Lam.</small> * ''Edgeworthia'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''[[Englerodaphne]]'' <small>Gilg</small> * ''Enkleia'' <small>Griff.</small> * ''Eriosolena'' <small>Blume</small> * ''Funifera'' <small>Andrews ex C.A.Mey.</small> * ''[[Gnidia]]'' <small>L.</small> * ''Gonystylus'' <small>Teijsm. & Binn.</small> * ''Goodallia'' <small>Benth.</small> * ''Gyrinops'' <small>Gaertn.</small> * ''Jedda'' <small>J.R.Clarkson</small> * ''Kelleria'' <small>Endl.</small> * ''[[Lachnaea]]'' <small>L.</small> * ''Lagetta'' <small>Juss.</small> * ''Lasiadenia'' <small>Benth.</small> * ''[[Lasiosiphon]]'' <small>Fresen.</small> * ''Lethedon'' <small>Biehler</small> * ''Linodendron'' <small>Griseb.</small> * ''Linostoma'' <small>Wall. ex Endl.</small> * ''Lophostoma'' <small>Meisn.</small> * ''Octolepis'' <small>Oliv.</small> * ''Ovidia'' <small>Meisn.</small> * ''[[Passerina (plant)|Passerina]]'' <small>L.</small> * ''[[Peddiea]]'' <small>Harv.</small> * ''Phaleria'' <small>Jack</small> * ''Pimelea'' <small>Banks ex Gaertn.</small> * ''Restella'' <small>Pobed.</small> * ''Rhamnoneuron'' <small>Gilg</small> * ''Schoenobiblus'' <small>Mart.</small> * ''Solmsia'' <small>Baill.</small> * ''Stellera'' <small>L.</small> * ''Stephanodaphne'' <small>Baill.</small> * ''[[Struthiola]]'' <small>L.</small> * ''Synandrodaphne'' <small>Gilg</small> * ''Synaptolepis'' <small>Oliv.</small> * ''Tepuianthus'' <small>Maguire & Steyerm.</small> * ''Thymelaea'' <small>Mill.</small> * ''Wikstroemia'' <small>Endl.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Phaleria capitata Jack (SUWA-SUWA).jpg Suwa-suwa tree.jpg Thymelaea hirsuta kz2.jpg Jedda multicaulis.jpg Leather Wood (4357228639).jpg </gallery> == Sien ook == {{commonskat|Thymelaeaceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bron == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Thymelaeaceae| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] jjsepmmehx18r7upp1bkg0neubiti7h Suurvy 0 67715 3372574 3062809 2026-11-14T23:39:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372574 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN2.3 | naam = Suurvy | beeld = | takson = Carpobrotus edulis | outeur = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Nicholas Edward Brown|N.E. Br]], (1926) | sinonieme = * ''Abryanthemum edule'' <small>(L.) Rothm.</small> * ''Mesembryanthemum edule'' <small>L.</small> }} Die '''Suurvy''' (''Carpobrotus edulis'') is 'n [[plant]] wat aan die suidkus van [[Suid-Afrika]] voorkom en word tot 8&nbsp;cm groot. Dit staan ook bekend as die ''hotnotsvy'', ''ghoenavy'' of ''perdevy''. Dit is 'n rank [[sukkulent]] met dik, vlesige blare wat met ouderdom houtagtig word. Die blomme is geel en verbleik tot ligpienk tussen [[Augustus]] en [[Oktober]]. Die blomme is 'n trekpleister vir insekte. Die blaarsap verlig [[bloublasie]]- en jellievissteke. Die plant groei op duine; dit is 'n goeie stabiliseerder van duine. Die plant het ook twee subspesies:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1200427-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220525005830/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1200427-2 |argiefdatum=25 Mei 2022 |besoekdatum= 8 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> * ''Carpobrotus edulis subsp. edulis'' * ''Carpobrotus edulis subsp. parviflorus'' <small>Wisura & Glen</small> Sy beweidingskapasiteit is klein: {{WIW|1|2.3|1.41}} == Galery == <gallery> Caprobrotus edulis (Aizoaceae) (4582072366).jpg 2 Carpobrotus edulis Karoo.jpg Caprobrotus edulis (Aizoaceae).jpg Carpobrotus edulis 002.JPG Carpobrotus edulis 1DS-II 1-C5175.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Gids tot die Kusgebiede van Suid-Afrika. Jacana Media. 2007. {{ISBN|978-1-77009-215-0}} * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=113-6 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1200427-2 Plants of the World Online] {{commons|Carpobrotus edulis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Carpobrotus|edulis]] [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1759 beskryf is]] atpiqaz89127uq5kz3fq2tvjivhp2y4 Vlag van Bolivië 0 72399 3372675 3296956 2026-11-15T09:38:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372675 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Bolivië | Artikel = | Beeld = Flag of Bolivia.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{es}} ''La Tricolor''<br />{{af}} ''Die Driekleur'' | Ander_byname = | Gebruik = 100100 | Simbool = {{FIAV|alternate}} | Verhouding = 15:22 | Goedgekeur_op = [[31 Oktober]] [[1851]] | Ontwerp = Drie horisontale bane van bo na onder in rooi, geel en groen. | Ontwerper = | Beeld3 = Flag of Bolivia (state).svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 011010 | Simbool3 = | Verhouding3 = 15:22 | Goedgekeur_op3= 31 Oktober 1851 | Ontwerp3 = Drie horisontale bane van bo na onder in rooi, geel en groen met die wapenskild van Bolivië in die middel van die geel baan. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Banner of the Qulla Suyu (1979).svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = ''Wiphala'', banier van die ''Qulla Suyu'' | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 110000 | Simbool4 = {{FIAV|alternate}} | Verhouding4 = 1:1 | Goedgekeur_op4= 7 Februarie 2009 | Ontwerp4 = Lapwerk van 7-by-7 wat diagonaal in wit, geel, oranje, rooi, pers blou en groen gerangskik is. | Ontwerper4 = }} Die '''nasionale vlag van [[Bolivië]]''' is op [[31 Oktober]] [[1851]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie horisontale bane van bo na onder in rooi, geel en groen. In 2009 is die [[Wiphala]], ’n lapwerk van 7-by-7 wat diagonaal in wit, geel, oranje, rooi, pers blou en groen gerangskik is, ook as amptelike vlag van Bolivië aanvaar. == Ontwerp == === Ontwerp en afmetings === Die nasionale vlag van Bolivië word beskryf as ’n reghoekige horisontale driekleur, met die kleure [[rooi]], [[geel]] en [[groen]] in die verhouding 1:1:1.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.bolivia.com/especiales2002/6_de_agosto/simbolos/bandera.asp |title=Vlag van Bolivië |accessdate=21 Mei 2019 |publisher=Bolivia.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119115750/https://www.bolivia.com/especiales2002/6_de_agosto/simbolos/bandera.asp |archive-date=19 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die afmetings van die vlag is sedert die aanvaarding in 1851 nie gedefinieer nie. Die Opperste Dekreet Nº 27630 van 2004 het uiteindelik vasgestel dat die grootte van die vlag 7,5 vierkante by 11 vierkante moet wees. Die vierkant kan enige grootte wees maar die verhouding moet altyd 15:22 wees. === Kleur en simboliek === [[Lêer:Palacio Quemado 5286086284 2923c64010 t.jpg|duimnael|links|Die Wiphala en die driekleur wapper by die presidensiële Palacio Quemado in [[La Paz]].]] Die presiese kleure van die Boliviaanse vlag is vasgestel in die Opperste Dekreet van 2004:<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.lexivox.org/norms/BO-DS-27630.xhtml |title=Boliviaanse Vlag |accessdate=21 Mei 2019 |publisher=Lexivox |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009115453/https://www.lexivox.org/norms/BO-DS-27630.xhtml |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! [[Lêer:Flag of Bolivia.svg|30px|raam]] !! style="background-color:#D52B1E"|<span style="color:white;">Rooi !! style="background-color:#FCD116"|Geel !! style="background-color:#007934"|<span style="color:white;">Groen |- | '''Pantone''' || 485 || 116 || 356 |- | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]] (hex)''' || 213-43-30 (#D52B1E) || 252-209-22 (#FCD116) || 0-121-52 (#007934) |- | '''CMYK''' || C0-M80-Y86-K16 || C0-M17-Y91-K0 || C100-M0-Y57-K53 |} Die eerste beskrywing van Bolivië se nasionale vlag, saam met die betekenis van die kleure is eers vasgestel deur die Opperste Dekreet van 1888 gedurende die regering van president Gregorio Pacheco. * {{sleutel|#D52B1E|'''Rooi''': Die bloedvergieting van die helde vir die geboorte en behoud van die Republiek.}} * {{sleutel|#FCD116|'''Geel''': Die rykdom en hulpbronne.}} * {{sleutel|#007934|'''Groen''': Die rykdom van die natuur en die beginsel van die hoop van die gemeenskap.}} Die kleure van die driekleur kan ook in die Wiphala gevind word. Die Wiphala is ook ingesluit in die nasionale kleure van die Boliviaanse Lugmag soos op die [[Dassault Falcon 900|Dassault Falcon 900EX]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.airliners.net/photo/Bolivia---Air/Dassault-Falcon-900EX/1813738?sid=ce08e09c908d874ecb8d44b4a949b593 |title=Foto van die Dassault Falcon 900EX |accessdate=21 Mei 2019 |publisher=airliners.net }}</ref> Die Wiphala word ook amptelik vertoon by regeringsgeboue soos die Palacio Quemado en die parlement naas die driekleur sedert die bekendstelling van die grondwet van 2009.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://eju.tv/2010/01/por-decreto-el-ejecutivo-fija-dos-fechas-fechas-de-fundacin-del-pas/ |title=Per dekreet, stel die uitvoerende gesag twee datums vir die land se stigting |accessdate=21 Mei 2019 |first=Germán |last=Rojas |date=28 Januarie 2010 |publisher=eju! |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009115453/http://eju.tv/2010/01/por-decreto-el-ejecutivo-fija-dos-fechas-fechas-de-fundacin-del-pas/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ander vlae == <center><gallery> Lêer:Flag of Bolivia (1825-1826).svg| {{FIAV|historical}} ''Bandera Menor'' (1825–1826) Lêer:Flag of Bolivia (state, 1825-1826).svg| {{FIAV|historical}} ''Bandera Mayor'' (1825–1826) Lêer:Flag of the Peru-Bolivian Confederation.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Peruaans-Boliviaanse Konfederasie (1838–1839) Lêer:Flag of Bolivia (1826-1851).svg| {{FIAV|historical}} ''Bandera Menor'' (1826–1851) Lêer:Flag of Bolivia (state, 1826-1851).svg| {{FIAV|historical}} ''Bandera Mayor'' (1826–1851) Lêer:Flag of Bolivia (militar).svg| {{FIAV|historical}} Oorlogsvlag (tot 2010) Lêer:Naval jack of Bolivia.svg| Vlootgeus van Bolivië Lêer:Naval Ensign of Bolivia.svg| Vlootvaandel van Bolivië </gallery></center> == Voorstel vir nuwe vlag == [[Lêer:Proposed flag of Bolivia.svg|duimnael|regs|230px|{{FIAV|proposal}} Morales se voorstel]] President [[Evo Morales]] wou die posisie van die [[Indiane|inheemse bevolking]] van Bolivië verbeter<ref>{{en}} {{cite web |first=Evo |last=Morales |date=17 Februarie 2006 |url=http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?SectionID=52&ItemID=11206 |title=Die tyd om Bolivië waarlik te verander het aangebreek |publisher=Zmag |accessdate=29 November 2006 }}</ref> en wou daarmee saam ook hul simbole meer prominent maak in die land. Met dit in gedagte het Morales ’n voorstel ingedien vir ’n nuwe vlag vir Bolivië. Morales se ontwerp het ’n deel van die [[Wiphala]] aan die vlagpaalkant van die vlag gehad met die driekleur aan die wapperkant.<ref>{{es}} {{cite web |publisher=Infobae |date=8 Oktober 2006 |url=http://www.infobae.com/notas/nota.php?Idx=279704&IdxSeccion=100796 |title=Evo Morales wil die vlag van Bolivië verander |accessdate=29 November 2006 |archive-date=28 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061128023144/http://www.infobae.com/notas/nota.php?Idx=279704&IdxSeccion=100796 |url-status=dead }}</ref> Die kleure van die Wiphala het die volgende voorgestel: geel het energie voorgestel, oranje het die gemeenskap en kultuur voorgestel, rooi het die aarde en die mense uit die [[Andes]] voorgestel, pers het die bestuur van die Andes en selfbeskikking voorgestel, blou het die lug voorgestel, groen het die natuurlike hulpbronne voorgestel en wit het die tyd voorgestel. Morales se voorstel het nie geslaag nie maar sedert die aanvaarding van die nuwe grondwet is die Wiphala gelykgestel met die nasionale vlag. == Soortgelyke vlae == <center><gallery> Lêer:Flag of Ethiopia.svg| [[Vlag van Ethiopië|Ethiopië]] Lêer:Flag of Ghana.svg| [[Vlag van Ghana|Ghana]] Lêer:Flag of Lithuania.svg| [[Vlag van Litaue|Litaue]] Lêer:Flag of Myanmar.svg| [[Vlag van Mianmar|Mianmar]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Bolivia|Vlae van Bolivië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/bo.html Bolivië] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Bolivia|title=Flag of Bolivia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2019}} {{SAmerikavlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Bolivia}} [[Kategorie:Bolivië]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Bolivie]] 7vyhbxubgeyysrimswmn6bag525a1s1 Vlag van Paraguay 0 74725 3372686 3297310 2026-11-15T10:05:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372686 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Paraguay | Artikel = | Beeld = Flag of Paraguay.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = {{FIAV|twosided}} | Verhouding = 3:5 | Goedgekeur_op = [[27 November]] [[1842]] | Ontwerp = Drie horisontale bane van bo na onder in rooi, wit en blou met die wapenskild in die middel van die wit baan. | Ontwerper = | Beeld3 = Flag of Paraguay (reverse).svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 111111 | Simbool3 = {{FIAV|reverse}} | Verhouding3 = 3:5 | Goedgekeur_op3= 31 Oktober 1851 | Ontwerp3 = Drie horisontale bane van bo na onder in rooi, wit en blou met die seël van die tesourie in die middel van die wit baan. | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale vlag van [[Paraguay]]''' is op [[27 November]] [[1842]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie horisontale bane van bo na onder in rooi, wit en blou met die wapenskild in die middel van die wit baan. Die vlag van Paraguay is die enigste nasionale vlag met verskillende embleme op die voor- en agterkante: die voorkant van die vlag toon die nasionale wapen en die agterkant die seël van die tesourie. Dit is in 2013 ten einde van ’n ontwerp nader aan die oorspronklike s’n hersien. Die vlag het ’n verhouding van 11:20. == Simboliek == [[Lêer:Paraguay flag.jpg|duimnael|links|Die nasionale vlag van Paraguay by ’n skool in die Departamento Misiones]] Die vlag is in 1842 amptelik in gebruik geneem (as gevolg van die ''Recomendación, i. e. : address, de la Junta gubernativa de Asunción''), elke kant van hierdie driekleurvlag bestaan uit ’n horisontale driekleur met rooi, wit en blou met die nasionale wapen gesentreer op die wit baan.<ref name="Behnke">{{en}} {{cite book|author=Alison Behnke|title=Paraguay in Pictures|url=https://archive.org/details/paraguayinpictur0000behn|date=1 Augustus 2009|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-1-57505-962-4|pages=[https://archive.org/details/paraguayinpictur0000behn/page/69 69]–}}</ref> Die embleem op die agterkant is die nasionale wapen van Paraguay: ’n geel vyfpuntige ster omring deur ’n groen palmkrans en olyftakke vasgebind met linte in die kleur van die bane, en bedek met die woorde ''REPÚBLICA DEL PARAGUAY'' ("Republiek Paraguay" in [[Spaans]]), alles binne twee konsentriese [[sirkel]]s).<ref name="Behnke" /><ref>{{en}} {{cite book|author1=Leslie Jermyn|author2=Jui Lin Yong|title=Paraguay|url=https://archive.org/details/paraguay00jerm|date=1 September 2009|publisher=Marshall Cavendish|isbn=978-0-7614-4858-7|pages=[https://archive.org/details/paraguay00jerm/page/123 123]–}}</ref> Die kleure van die vlag is glo geïnspireer deur dié van die [[vlag van Frankryk]] om onafhanklikheid en vryheid te vertoon, en die wapen verteenwoordig die onafhanklikheid van Paraguay. Die embleem op die agterkant is die seël van die tesourie: ’n geel [[leeu]] onder ’n rooi Frigiese mus op die top van ’n paal (wat dapperheid simboliseer) en die woorde ''Paz y Justicia'' ("Vrede en Geregtigheid").<ref name="Behnke" /> Die verskille van die voor- en agterkante dateer uit die tydperk toe José de Francia aan die bewind was (1814–1840).<ref name="wflags">{{en}} {{cite web |url=http://www.worldflags101.com/p/paraguay-flag.aspx |title=Paraguay flag |publisher=World Flags 101 |accessdate=22 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119010101/http://www.worldflags101.com/p/paraguay-flag.aspx |archive-date=19 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 15 Julie 2013 is die vlag hersien. Die wapen is vereenvoudig en die ontwerp is nader aan sy oorspronklike vorm gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.flagsaustralia.com.au/Newcountryflags.html |title=New Country Flags |publisher=Flags Australia |accessdate=22 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103112203/http://www.flagsaustralia.com.au/Newcountryflags.html |archive-date= 3 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Kleure == Die kleurskema word hieronder gelys: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! [[Lêer:Flag of Paraguay.svg|30px]] !! style="background-color:#d52b1eff"|<span style="color:white;">Rooi !! style="background-color:#FFFFFF"|Wit !! style="background-color:#0038a8ff"|<span style="color:white;">Blou |- | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]''' || 213-43-30 || 255-255-255 || 0-56-168 |- | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]''' || #d52b1eff ||#FFFFFF || #0038a8ff |- | '''CMYK''' || 0, 80, 86, 16 ||0, 0, 0, 0 || 100, 67, 0, 34 |} == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Paraguay 1811.svg| {{FIAV|historical}} Eerste voorlopige vlag van 1811. Lêer:Flag of Paraguay June 1811.svg| {{FIAV|historical}} Tweede voorlopige vlag van 1811. Lêer:Flag of Paraguay (1811-1812).svg| {{FIAV|historical}} Derde voorlopige vlag van 1811 tot 1812. Lêer:Flag of Paraguay (1811).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1811). Lêer:Flag of Paraguay (1812).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1812). Lêer:Flag of Paraguay 1812 to 1826.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1812–1826). Lêer:Flag of Paraguay 1826.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1826–1842). Lêer:Flag of Paraguay (1842–1954).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1842–1954). Lêer:Flag of Paraguay (reverse 1842-1954).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van Paraguay (1842–1954). Lêer:Flag of Paraguay (1954-1988).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1954–1988). Lêer:Flag of Paraguay (reverse 1954-1988).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van Paraguay (1954–1988). Lêer:Flag of Paraguay (1988-1990).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1988–1990). Lêer:Flag of Paraguay (1988–1990, reverse).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van Paraguay (1988–1990). Lêer:Flag of Paraguay (1990-2013).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Paraguay (1990–2013). Lêer:Flag of Paraguay (reverse 1990-2013).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van die vlag van Paraguay (1990–2013). Lêer:Flag of the President of Paraguay.svg| Presidensiële vlag van Paraguay. Lêer:Naval Jack of Paraguay.svg| Paraguaanse vlootgeus. </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery> Lêer:Flag of the Netherlands.svg| [[Vlag van Nederland]] Lêer:Flag of Croatia.svg| [[Vlag van Kroasië]] Lêer:Flag of Luxembourg.svg| [[Vlag van Luxemburg]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Paraguay|Vlae van Paraguay}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/py.html Paraguay] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Paraguay|title=Flag of Paraguay|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2019}} {{SAmerikavlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Paraguay}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Paraguay]] [[Kategorie:Paraguay]] 3uzypjnaa66f2mikrygfl0ql4fsfb2a Vlag van Papoea-Nieu-Guinee 0 77100 3372685 3297551 2026-11-15T10:05:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372685 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Papoea-Nieu-Guinee | Artikel = | Beeld = Flag of Papua New Guinea.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111110 | Simbool = | Verhouding = 3:4 | Goedgekeur_op = [[1 Julie]] [[1971]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/pg.html |title=Papoea-Nieu-Guinee |publisher=Flags of the World |accessdate=15 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119025208/http://www.crwflags.com/fotw/flags/pg.html |archive-date=19 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Ontwerp = ’n Diagonale tweekleur in swart aan die vlagpaalkant met ’n Suiderkruismotief en rooi aan die wapperkant met ’n geel paradysvoëlmotief. | Ontwerper = Susan Karike<ref name="worldflags101">{{en}} {{cite web |url=http://www.worldflags101.com/p/papua-new-guinea-flag.aspx |title=Papoea-Nieu-Guinese vlae |publisher=WorldFlags101 |accessdate=15 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191130233757/http://www.worldflags101.com/p/papua-new-guinea-flag.aspx |archive-date=30 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | Beeld2 = Naval Ensign of Papua New Guinea.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 3:4 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = ’n Eenvoudige wit vlag met die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van [[Papoea-Nieu-Guinee]]''' is op [[1 Julie]] [[1971]] in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n diagonale tweekleur in swart aan die vlagpaalkant met ’n [[Suiderkruis]]motief en rooi aan die wapperkant met ’n geel [[paradysvoël]]motief. == Simboliek == Swart en rooi is lank reeds tradisionele kleure van talle Papoea-Nieu-Guinese stamme. Die geel Raggia se paradysvoël in volle vlug stel vryheid en die geboorte van ’n onafhanklike nasie voor. Die vyf sterre stel die Alpha-, Beta-, Delta-, Gamma- en Epsilonsterre van die Suiderkruis voor. Die Suiderkruis op die vlag stel die land se geografiese posisie in die wêreld voor en dui ook op die land se bande met Australië wat ook die Suiderkruis op sy vlag het.<ref name="worldflags101" /> == Ontwerp == Die ontwerp van die vlag herinner baie aan die [[vlag van die Kerseiland]]. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Christmas Island.svg| Vlag van die Kerseiland </gallery></center> == Geskiedenis == In die Duitse kolonie van [[Duits-Nieu-Guinee]] wat vandag die noorde van Papoea-Nieu-Guinee vorm, is die driekleur van die Duitse Ryk gebruik. In 1914 was daar planne vir ’n eie vlag vir die Duitse kolonie. Te wyte aan die [[Eerste Wêreldoorlog]] het dit egter nooit gebeur nie. Die vlag van 1884, wat deur die Duits-Nieu-Guinee Maatskappy gebruik is, was ’n eenvoudige wit veld met die Duitse vlag in die skildhoek en ’n swart heraldiese leeu wat ’n rooi [[fleur-de-lis]] in sy klou vashou. Die Papoeaanse bevolking het hierdie leeu as “bloedige bene” misverstaan.<ref>{{de}} {{cite book |author=Heiner Wesemann |title=Papua-Neuguinea, Kultur – Landschaft |publisher=DuMont Buchverlag |location=Köln |year=1985 |pages=140 |ISBN=3-7701-1322-5}}</ref> Met die verlies van die kolonie aan [[Australië]] het die [[vlag van Australië]] die geldige simbool van die kolonie geword. Die suidooste van Nieu-Guinee het in 1883 die kolonie van [[Brits-Nieu-Guinee]] geword. Die koloniale vlag was die standaard blou Britse vaandel met ’n wit skfyf op die wapperkant met ’n kroon in en die letters van die kolonie (TNG) in die skyf. Die gebied was ondergeskik aan Australië en die vlag is tot 1906 gebruik toe die gebied die Tarritorium Papoea geword het. Die vlag van die Territorium Papoea was soortgelyk aan dié van Brits-Nieu-Guinee, behalwe dat die woord “Papua” nou onder die kroon in die wit skyf gestaan het. Die twee gebiede (Papoea en Nieu-Guinee) is in 1949 verenig tot Papoea-Nieu-Guinee maar was nog onder Australiese administrasie. Die vlag van Australië is in hierdie verenigde gebied gebruik. Die eerste eie vlag in Papoea-Nieu-Guinee was bekend as ’n sportvlag en is sedert 1962 in sportkompetisies in [[Oseanië]] gebruik. Gedurende hierdie tyd is die vlag van Australië gebruik as die nasionale vlag. Die sportvlag was heldergroen met ’n geel en rooi paradysvoël aan die vlagpaalkant. In 1964 is die verkryging van ’n eie nasionale vlag in die publiek bespreek. ’n Kommissie wat saamgestel is het voorkeur gegee aan ’n vertikale blou, geel en groen vlag met ’n wit Suiderkruis in die blou baan en ’n wit paradysvoël in die groen baan. Die kommissie het die land deurkruis met die voorstel maar die Amerikaanse ontwerp is nie goed ontvang nie <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of German New Guinea.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Duits-Nieu-Guinee Maatskappy, 1884 tot 1914 Lêer:Flag of the German Empire.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Duitse Ryk in Nieu-Guinee, 1899–1914 Lêer:Flag of Deutsch-Neuguinea.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir Nieu-Guinee, 1914 Lêer:Flag of Australia.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Australiese Gebied van Nieu-Guinee, 1914 tot 1949 Lêer:Flag of the Territory of New Guinea.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Brits-Nieu-Guinee, 1884 tot 1906 Lêer:Flag of the Territory of Papua.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Australiese [[Territorium Papoea]], 1906 tpt 1949 Lêer:Flag of the Governor of the Territory of Papua.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Goewerneur van die Territorium Papoea, 1906 tot 1949 Lêer:Flag of Australia.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Australiese Gebied van Papoea en Nieu-Guinee, 1949 tot 1965 Lêer:Flag of Papua New Guinea 1965.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Australiese Trustgebied van Papoea en Nieu-Guinee, 1965 tot 1970 Lêer:Flag of Papua New Guinea 1970.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Australiese Trustgebied van Papoea en Nieu-Guinee, 1971 tot 1971 </gallery></center> == Administratiewe vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Bougainville.svg| Vlag van Bougainville (outonome gebied) Lêer:Flag of Chimbu.svg| Vlag van Chimbu (provinsie) Lêer:Flag of Enga.png| Vlag van Enga (provinsie) Lêer:Flag of Gulf Province.png| Vlag van Gulf (provinsie) Lêer:Flag of Hela.svg| Vlag van Hela (provinsie) Lêer:Flag of Jiwaka.svg| Vlag van Jiwaka (provinsie) Lêer:Flag of Madang.svg| Vlag van Madang (provinsie) Lêer:Flag of Manus.svg| Vlag van Manus (provinsie) Lêer:Flag of Milne Bay.svg| Vlag van Milne-baai (provinsie) Lêer:Flag of Morobe.png| Vlag van Morobe (provinsie) Lêer:Flag of NCD.svg| Vlag van die Nasionale Hoofstaddistrikkommissie Lêer:Flag of New Ireland.svg| Vlag van Nieu-Ireland (provinsie) Lêer:Flag of East New Britain.svg| Vlag van Oos-Nieu-Brittanje (provinsie) Lêer:Flag of East Sepik.png| Vlag van Oos-Sepik (provinsie) Lêer:Flag of Eastern Highlands.svg| Vlag van die Oostelike Hooglande (provinsie) Lêer:Flag of Flag Oro new.png| Vlag van Oro (provinsie) Lêer:Flag of Sandaun.svg| Vlag van Sandaun (Wes-Sepik) (provinsie) Lêer:Flag of Central Province PNG.svg| Vlag van die Sentrale Provinsie Lêer:Flag of Southern Highlands Province (Papua New Guinea).svg| Vlag van die Suidelike Hooglande (provinsie) Lêer:Flag of West New Britain.svg| Vlag van Wes-Nieu-Brittanje (provinsie) Lêer:Flag of Western Highlands.svg| Vlag van die Westelike Hooglande (provinsie) Lêer:Flag of Western Province PNG.svg| Vlag van die Westelike Provinsie </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Papua New Guinea|Vlae van Papoea-Nieu-Guinee}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/pg.html Papoea-Nieu-Guinee] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Papua-New-Guinea|title=Flag of Papua New Guinea|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Mei 2019}} {{Oseaniëvlae}} {{Unievlag}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Papoea-Nieu-Guinee}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Papoea-Nieu-Guinee]] [[Kategorie:Nasionale vlae]] bbpe5pfol80hbpsogipfi4fyqu5v596 Schotia 0 83544 3372470 3060218 2026-11-14T15:56:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372470 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Boerboon |image = Schotia brachypetala.jpg |image_caption = Blomme van die [[huilboerboon]] (''schotia brachypetala'') |taxon = Schotia |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Guillandinodes'' <small>Kuntze</small> * ''Theodora'' <small>Medik.</small> }} '''Schotia''' is die boerbone-[[genus]] wat hoort tot die sub-familie ''[[Caesalpinioideae]]'' wat op sy beurt weer hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. == Spesies == Daar is net vier spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331941-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230419145026/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331941-2 |argiefdatum=19 April 2023 |besoekdatum=19 April 2023 |url-status=dead}}</ref> * [[Bosboerboon]] (''Schotia latifolia'') * [[Huilboerboon]] (''Schotia brachypetala'') * [[Karooboerboon]] (''Schotia afra'') * [[Kleinboerboon]] (''Schotia capitata'') == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Schotia}} * {{Wikispecies-inlyn|Schotia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Schotia| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Peulplante]] fzu7x1slkzq4n6hvevm3jzqzqreb9e6 John Philip 0 83622 3372543 3298255 2026-11-14T21:01:05Z JMK 649 +prent 3372543 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Portret van Eerw. John Philip D.D. (4669882), valskleur-KI-herskepping.jpg|duimnael|regs|Eerw. John Philip, omstreeks 1829<sup>{{tooltip|KI|KI-konsep van brongravure, sien lêerinligting}}</sup>]] '''John Philip''' (14 April 1775 - 27 Augustus 1851) was 'n sendeling van die [[Londense Sendinggenootskap]] en is in Kirkaldy in [[Skotland]] gebore. Hy arriveer in 1819 in [[Suid-Afrika]] saam met 'n afvaardiging van die [[Londense Sendinggenootskap]]. Gedurende 1822 word hy Superintendent van al die Genootskap se sendingstasies. Hy was 'n kampvegter vir die nie-blankes en verkry in 1828 gelyke regte vir ''gekleurde persone''. Sy boek ''Researches in South Africa'' verskyn ook in 1828. Die boek veroorsaak dat hy teenkanting van die koloniste kry omrede hy sir [[Benjamin D'Urban]] se beleid kritiseer. Hy het aan die Hoxton Theological College gestudeer en in 1804 predikant geword van die First Scottish Congregational Chapel in [[Aberdeen, Skotland|Aberdeen]]. Hy is deur die Londense Sendinggenootskap aangestel om klagtes oor die sendingstasies in Suid-Afrika te ondersoek en het in 1819, vergesel van [[John Campbell]], in [[Suid-Afrika]] aangekom. Drie jaar later het hy die eerste superintendent van die Londense Sendinggenootskap in Suid-Afrika geword. Dr. Philip, 'n [[filantroop]] en voorstander van vryheid, gelykheid en broederskap, het 'n bevooroordeelde verslag opgestel wat die blanke koloniste in 'n slegte lig gestel het. Die Britse regering het op sy aanbeveling 'n kommissie, bestaande uit sir [[William Colebrooke]] en J.T. Bigge, aangestel om onreëlmatighede in die bestuur aan die [[Kaapprovinsie|Kaap]] ten opsigte van die [[Khoikhoi|Khoi]] te ondersoek. In 1828 is Philip se boek Researches in South Africa gepubliseer. Dit was vol halwe waarhede, wanvoorstellings en oordrywings en het baie opspraak verwek. Die boek het indirek gelei tot die gelykstelling van die Khoi met die Blankes, die herroeping van die paswet en die opheffing van beperkings op die vryheid van die Khoi – [[Ordonnansie 50 van 1828]]. In 1830 het die Kaapse hof 'n uitspraak teen hom gegee in 'n lasteraksie wat deur die landdros van [[Somerset-Oos]], [[William McKay Wright|William MacKay]], teen hom ingestel is. Ses jaar later het Philip na [[Brittanje]] teruggekeer waar hy voor die gekose komitee oor inboorlingsake getuienis teen die Kaapse regering en die koloniste afgelê het. Eerwaarde [[James Read]] en twee Kaapse Nie-Blankes het hom vergesel. In 1838 het hy na die ontslag van sir Benjamin D'Urban as nie-amptelike raadgewer van goewerneur sir [[George Thomas Napier]] na Suid-Afrika teruggekeer en hom hierna op die [[Xhosas]] aan die Oosgrens toegespits. In 1839 en 1842 het hy lang reise na die binneland onderneem en hom beywer vir die inlywing van die Xhosa-gebied by die [[Kaapkolonie]]. Dr. Philip het in 1849 uit die Londense Sendinggenootskap bedank en het daarna 'n sendingstasie op [[Hankey]] in die [[Gamtoosvallei]] gestig, waar hy op 27 Augustus 1851 oorlede is. == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|090840963X}}, volume 22, bl. 181 * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967. {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Philip, John}} [[Kategorie:Skotse sendelinge]] [[Kategorie:Geboortes in 1775]] [[Kategorie:Sterftes in 1851]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sendelinge]] cl11dolygh9og68anovnr0fouqnf92v Rooikershout 0 83698 3372378 3065260 2026-11-14T12:33:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372378 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Rooikershout | beeld = | takson = Pterocelastrus rostratus | outeur = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Walp. | sinonieme =* ''Asterocarpus rostratus'' <small>(Thunb.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Asterocarpus tricuspidatus'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Cassine laevigata'' <small>Lam.</small> * ''Celastrus rostratus'' <small>Thunb.</small> }} Die '''rooikershout''' (''Pterocelastrus rostratus'') is 'n [[boom]] wat voorkom vanaf [[Kaapstad]] tot in die [[Soutpansberg]] asook [[Eswatini]] en [[Lesotho]].<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:162442-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die boom het kenmerkende [[blaar|blare]] met onopvallende are, blinker aan die bokant en dowwer aan die onderkant met 'n golwende blaarrand. Die takkies is vierkantig en pienkerig rooi van kleur. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1876-5 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pterocelastrus| ]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1794 beskryf is]] 2itpwpmorjsqn2alqccgix2yhve1eez Singapore Airlines 0 84404 3372508 3361487 2026-11-14T18:26:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372508 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery |airline=Singapore Airlines |logo=Singapore Airlines wordmark.svg |logo_size=260 |fleet_size=107 vliegtuie<ref>{{cite web |url=http://www.caas.gov.sg/caas/en/About_CAAS/Our_Strategic_Thrusts/Safety_Oversight_x_Promotion/Singapore_Registered_Aircraft/List_of_Aircraft_on_Singapore_Register/index.html |title=Lys van vliegtuie op Singapore se register |date=31 Oktober 2014 |publisher=Burgerlugvaartowerheid van Singapoer |access-date=30 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505165439/https://www.caas.gov.sg/caas/en/About_CAAS/Our_Strategic_Thrusts/Safety_Oversight_x_Promotion/Singapore_Registered_Aircraft/List_of_Aircraft_on_Singapore_Register/index.html |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |destinations=62 |IATA=SQ |ICAO=SIA |callsign=SINGAPORE |company_slogan=''A Great Way to Fly'' (Engels)<br /> ''Cara Hebat untuk Terbang'' (Maleisies)<br /> ''பறக்க ஒரு சிறந்த வழி'' ([[Tamil]]) |founded=1 Mei 1947 (as Malayan Airways) |commenced=1 Oktober 1972 |headquarters=Airline House, 25 Airline Road <br /> Singapore, 819829 |parent=Temasek Holdings (56%) |key_people=Goh Choon Phong (HUB) |hubs=[[Singapoer Changi Lughawe]] </div> |frequent_flyer= <div> * KrisFlyer * PPS Club </div> |lounge=SilverKris Lounge<br />KrisFlyer Gold Lounge |alliance=[[Star Alliance]] (2000) |subsidiaries= [[Scoot]] <br /> [[SilkAir]] <br /> Singapore Airlines Cargo |revenue = {{increase}} [[Singapore dollar|S$]]19.244&nbsp;miljard<small>(2013/14)</small> |operating_income = {{increase}} S$ 359.3&nbsp;miljoen <small>(2013/14)</small> |net_income = {{decrease}} S$ 459.5&nbsp;miljoen <small>(2013/14)</small> |num_employees = 17 240 <small>(2014)</small> |website= http://www.singaporeair.com/ }} [[Lêer:Singapore Airlines Airbus A380 woah!.jpg|duimnael|300px|'n Singapore Airlines Airbus A380 styg op]] Die [[lugredery]] '''Singapore Airlines Limited''' ([[ICAO]]: SIA) (SGX:C6L) is die vlagdraer van [[Singapoer]] en 'n 5-sterlugredery. Singapore Airlines word bedryf uit 'n [[spil (lughawe)|middelpunt]] by [[Lughawe Singapoer Changi]] en handhaaf 'n sterk teenwoordigheid in Suidoos-Asië, Oos-Asië, Suid-Asië en die "Kangaroe-roete" markte. == Geskiedenis == Singapore Airlines onstaan as "Malayan Airways Limited" in 1946, sy eerste huurvlug word gevlieg op 2 April 1947 en sy eerste lynvlug tussen Singapoer en [[Kuala Lumpur]] begin op 1 Mei 1947. Toe die staat Singapoer in 1966 afskei van [[Maleisië]] word die lugredery se naam gewysig na "Malaysia-Singapore Airlines". Hierna groei die lugvaartmaatskappy met rasse skrede, onder andere deur die toevoeging van die [[Boeing 707]] en [[Boeing 737|737]] tot sy vloot. As gevolg van politieke spanning tussen Maleisië en Singapoer word daar in 1972 besluit om "Malaysia-Singapore Airlines" te verdeel in twee firmas; Singapore Airlines en Malaysia Airline System (die huidige [[Malaysia Airlines]]). Die Singapoer-deel ontvang al die Boeing's en daarna groei die lugredery vinnig in Asië. Nog Boeing 747s is aangekoop. In die jare 1980 word vlugte ook na Noord-Amerikaanse en Europese bestemmings onderneem. In 1989 voeg die lugredery ook die heel nuutste [[Boeing 747-400]] tot sy vloot toe. Vanaf die 1990's begin Singapore Airlines ook na [[Suid-Afrika]] vlieg. Sedert 2004 word daar non-stop na Noord-Amerika gevlieg met die Airbus A340-500. Teen middel-Desember 2012 word bekend gemaak dat Singapore Airlines sy belang van 49% in [[Virgin Atlantic|Virgin Atlantic Airways]] verkoop het aan die Amerikaanse [[Delta Air Lines]].<ref>[http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/21148534/__Delta_koopt_belang_in_Virgin_Atlantic__.html De Telegraaf: Delta koop belang in Virgin Atlantic, 11 Desember 2012.] Besoek op 13 Desember 2012</ref> Delta betaal €277-miljoen vir die aandele, dit is minder as die helfte van wat Singapore Airlines in 1999 betaal het vir sy minderheidsbelang in Virgin Atlantic. == Tans == [[Lêer:Singapore Airlines flight attendants.jpg|duimnael|regs|260px|Een van hierdie lugwaardinne sal moontlik na jou omsien op 'n Singapore Airlines-vlug]] Singapore Airlines was die bekendstellingskliënt van die [[Airbus A380]], tans die wêreld se grootste passasiersvliegtuig. SIA het gediversifiseerde lugredery-verwante ondernemings, soos vliegtuighantering en ingenieurswese. Sy volfiliaal, SilkAir, bestuur plaaslike vlugte na sekondêre stede wat kleiner kapasiteitvereistes het. Filiaal Singapore Airlines Cargo bedryf SIA se toegewyde vragskipvloot, en die bestuur van die vraghouerkapasiteit in SIA se vliegtuie. Dit is ook betrokke by die laekostepassasiersmark deur sy belang in [[Tigerair]] en sy volfiliaal, [[Scoot]]. Dit is in die geledere van die top 15 lugdienste wêreldwyd in terme van inkomstekilometers,<ref>{{cite web |publisher= Air Transport World |year= 2007 |title= Data/Airline Economics Channel |url= http://www.atwonline.com/channels/dataAirlineEconomics/index.html |access-date= 1 Februarie 2014 |archive-date= 4 April 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100404182027/http://www.atwonline.com/channels/dataAirlineEconomics/index.html |url-status= dead }}</ref> en 10de in die wêreld vir internasionale passasiers gedra.<ref>{{cite web |publisher= International Air Transport Association |year= 2005 |title= WATS Scheduled Passengers Carried |url= http://www.iata.org/ps/publications/Pages/wats-passenger-carried.aspx |access-date= 1 Februarie 2014 |archive-date= 12 Junie 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110612080336/http://www.iata.org/ps/publications/Pages/wats-passenger-carried.aspx |url-status= dead }}</ref> Op 15 Desember 2010 is Singapore Airlines deur die Internasionale Lugvervoervereniging aangewys as die tweede grootste lugredery in die wêreld in terme van markkapitalisasie met 'n waarde van VS$ 14 miljard.<ref>{{cite news |url=http://travel.usatoday.com/flights/post/2010/12/worlds-biggest-airlines/134876/1 |title=U.S., European airlines no longer world's biggest, IATA says |work=USA Today |access-date=16 Mei 2011 |date=14 Desember 2010 |first=Ben |last=Mutzabaugh |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128021927/http://travel.usatoday.com/flights/post/2010/12/worlds-biggest-airlines/134876/1 |archive-date=28 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Singapore Airlines is tans 'n amptelike borg van die Singapoer nasionale sokkerspan. Die lugredery gebruik die "Singapore Girl" as sentrale beeld om die lugredery se handelsmerk te bemark. In 2013 het Singapore Airlines die vorming van 'n gesamentlike onderneming "TATA SIA" saam met [[Tata|Tata Sons]] aangekondig. == Bestemmings == Singapore Airlines vlieg na 64 bestemmings in 35 lande in Asië, [[Oseanië]], die [[Midde-Ooste]], [[Europa]], [[Afrika]] en Noord-Amerika. Die meeste plaaslike vlugte word deur sy filiaal [[SilkAir]] onderneem, daarom het Singapore Airlines ook geen klein vliegtuie in sy vloot nie. == Langste direkte vlugte == '''Singapore Airlines vlug 21''' is die langste direkte (non-stop) lynvlug ter wêreld. Dit is 'n lang vlug vanaf [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] (in [[New York Stad|New York]]) na [[Singapoer Changi Lughawe]] van ongeveer 15&nbsp;330&nbsp;km oor die [[Arktiese Oseaan]] (Noordpool), wat ongeveer agtien-en-'n-halfuur duur. Die terugvlug, '''Singapore Airlines vlug&nbsp;22''', is die tweede langste vlug in die wêreld. Hierdie vlug is vyftien minute korter as gevolg van die heersende wind wat die vliegtuig ondervind. Singapore Airlines onderneem hierdie vlug met die [[Airbus A340|Airbus A340-500]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Singapore Airlines}} {{nl-vertaal|Singapore Airlines}} [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Vervoer in Singapoer]] 5776demv9h3i6zaim7v7ses1raptyga Rothmannia 0 84408 3372382 2873242 2026-11-14T12:50:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372382 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Rothmannia | image = Rothmannia globosa00.jpg | image_caption = [[Septemberklokkies]] (''Rothmannia globosa'') | taxon = Rothmannia | authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1776) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = Sien teks. }} '''Rothmannia''' is 'n [[plant]] [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Rubiaceae]]''. Hierdie genus kom voor in woude, woudrande of beboste dele wat in woud oorgaan. Hierdie genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is 23 spesies wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327884-2 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Rothmannia annae]]'' <small>(E.P.Wright) Keay</small> * ''[[Rothmannia capensis]]'' <small>Thunb.</small> - Valskatjiepiering * ''[[Rothmannia ebamutensis]]'' <small>Sonké</small> * ''[[Rothmannia engleriana]]'' <small>(K.Schum.) Keay</small> * ''[[Rothmannia fischeri]]'' <small>(K.Schum.) Bullock ex Oberm.</small> - Bosveldwitklokke * ''[[Rothmannia globosa]]'' <small>(Hochst.) Keay</small> - Septemberklokkies * ''[[Rothmannia hispida]]'' <small>(K.Schum.) Fagerl.</small> * ''[[Rothmannia jollyana]]'' <small>N.Hallé</small> * ''[[Rothmannia lateriflora]]'' <small>(K.Schum.) Keay</small> * ''[[Rothmannia libisa]]'' <small>N.Hallé</small> * ''[[Rothmannia liebrechtsiana]]'' <small>(De Wild. & T.Durand) Keay</small> * ''[[Rothmannia longiflora]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Rothmannia lujae]]'' <small>(De Wild.) Keay</small> * ''[[Rothmannia macrocarpa]]'' <small>(Hiern) Keay</small> * ''[[Rothmannia macrosiphon]]'' <small>(K.Schum.) Bridson</small> * ''[[Rothmannia manganjae]]'' <small>(Hiern) Keay</small> * ''[[Rothmannia mayumbensis]]'' <small>(R.D.Good) Keay</small> * ''[[Rothmannia munsae]]'' <small>(Schweinf. ex Hiern) E.M.A.Petit</small> * ''[[Rothmannia octomera]]'' <small>(Hook.) Fagerl.</small> * ''[[Rothmannia ravae]]'' <small>(Chiov.) Bridson</small> * ''[[Rothmannia talbotii]]'' <small>(Wernham) Keay</small> * ''[[Rothmannia urcelliformis]]'' <small>(Hiern) Bullock ex Robyns</small> * ''[[Rothmannia whitfieldii]]'' <small>(Lindl.) Dandy</small> {{div col end}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Rothmannia| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] gty0c9xh3opkfousxv8017ao0yhwgl5 Rooihartboom 0 85580 3372376 3065493 2026-11-14T12:29:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372376 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Rooihartboom | takson = Hymenocardia ulmoides | outeur = Oliv. (1873) | sinonieme =* ''Hymenocardia capensis'' <small>(Pax) Hutch.</small> * ''Hymenocardia poggei'' <small>Pax</small> * ''Hymenocardia similis'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''Hymenocardia ulmoides var. capensis'' <small>Pax</small> * ''Hymenocardia ulmoides var. longistyla'' <small>De Wild.</small> }} Die '''rooihartboom''' (''Hymenocardia ulmoides'') is 'n [[boom]] in die [[familie (biologie)|familie]] ''Phyllanthaceae'' wat op sanderige grond voorkom.<ref name=PvanWyk>{{cite book |last = Van Wyk |first = Piet |title=Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher=Struik |location = Kaapstad |date = 2008 |page = 124 |isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> == Verspreiding == Die boom is [[inheems]] in [[Angola]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Gaboen]], [[Kameroen]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Republiek die Kongo]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Soedan]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom dit voor in [[KwaZulu-Natal]] en [[Limpopo]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:350107-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230519192652/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:350107-1 |argiefdatum=19 Mei 2023 |besoekdatum=19 Mei 2023 |url-status=dead}}</ref><ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=611-2</ref> == Galery == <gallery> Hymenocardia ulmoides 1DS-II 3-2709.jpg Hymenocardia ulmoides 1DS-II 3-2711.jpg Hymenocardia ulmoides 1DS-II 3861.jpg Hymenocardia ulmoides 5Dsr 1-1723.jpg Hymenocardia ulmoides 1DS-II 3858.jpg Hymenocardia ulmoides S-2481.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hymenocardia]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1873 beskryf is]] lwxn8rk0iifkcbrst90qkidzj75md8e T.B. Joshua 0 93225 3372580 3299545 2026-11-15T00:18:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372580 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = T.B. Joshua | bynaam = | beeld = TB Joshua (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Mnr. Uche Ogbonna en Senior Profeet T.B. Joshua. | geboortenaam = Temitope Balogun | geboortedatum = [[12 Junie]] [[1963]] | geboorteplek = Arigidi, [[Nigerië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1963|6|12|2021|6|5}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Nigerië | beroep = Pastoor, TV-evangelis | ander = | bekend = Gebedsgenesings | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Evelyn Joshua | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Temitope Balogun (T.B.) &shy;Joshua''' (12 Junie 1963 – 5 Junie 2021), ook bekend as "Die Profeet", was 'n Christelike gebedsgeneser in [[Nigerië]]. Hy verwerf in die 1990's internasionale bekendheid vir die (soms spekulatiewe) genesings tydens dienste by sy tuiskerk, die ''Synagogue Church of All Nations'' (SCOAN) in [[Lagos]]. Sy kerk bedryf ook 'n TV-kanaal, genaamd ''Emmanuel.TV''. Hy is in 2012 deur die tydskrif ''Africa Report'' as een van die 50 invloedrykste mense in Afrika aangewys. Volgens die Forbes-tydskrif was hy sowat R170  miljoen in 2014 werd.<ref>[http://www.netwerk24.com/nuus/2014-09-21-tb-joshua-is-n-bosluis-wat-teer-op-sterwendes TB Joshua is ’n bosluis wat teer op sterwendes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922071736/http://www.netwerk24.com/nuus/2014-09-21-tb-joshua-is-n-bosluis-wat-teer-op-sterwendes |date=2014-09-22 }}, Netwerk 24, 21 September 2014</ref> == Biografie == Temitope Balogun is op [[12 Junie]] [[1963]] in Arigidi, [[Nigerië]] gebore. Volgens sy kerk se webtuiste was hy 15 maande lank in sy moeder se baarmoeder voordat hy in armoede gebore is. Hy het sy kerk in die laat 1980's met slegs agt lede gestig. Dit het sedertdien verstommend gegroei en takke is wêreldwyd opgerig (daar is selfs een in Suid-Afrika). Siekes van heinde en verre besoek sy kerk in die hoop om genesing te ontvang. SCOAN het verskeie video's gepubliseer wat die beweerde genesings, en selfs die genesing van ongeneeslike siektes (soos [[VIGS]]) en gestremdhede dokumenteer. Mediese verslae is 'n voorvereiste vir gebed in 'n poging om die wonderwerke wat plaasvind te kontroleer. == Ineenstorting van gastehuis == 'n Gastehuis by sy kerk het op [[12 September]] [[2014]] ineengestort. Na bewering was daar ten tye van die voorval 349 [[Suid-Afrika]]ners by die kerk, waarvan 84 dood is.<ref>[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/invloedryke-nigeriese-prediker-tb-joshua-sterf/ Invloedryke Nigeriese prediker TB Joshua sterf], [[Maroela Media]], 6 Junie 2021</ref> Die gebou het inmekaar gestort terwyl werk aan die gang was om twee ekstra verdiepings by die gebou te voeg.<ref>[http://maroelamedia.co.za/blog/nuus/suid-afrika/tb-joshua-wil-suid-afrika-besoek/ TB Joshua wil Suid-Afrika besoek], [[Maroela Media]], 21 September 2014</ref> Volgens Joshua het 'n klein vliegtuig vier keer oor die gebou gesirkel, waarna dit ingestort het, en dat dit vermoedelik 'n poging was om hom om die lewe te bring. Volgens reddingswerkers is die waarskynlike oorsaak dat die gebou se fondamente nie voldoende versterk is nie.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29235209 TB Joshua Lagos church collapse: Many South Africans dead], [[BBC]], 17 September 2014</ref> == Persoonlike lewe en sterwe == Joshua was getroud met Evelyn Joshua en daar is drie kinders uit die huwelik gebore.<ref>[http://www.naij.com/tag/655-tb-joshua.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141230014559/http://www.naij.com/tag/655-tb-joshua.html|date=30 December 2014}}</ref> Hy is op 5 Junie 2021 oorlede na een van sy aanddienste in Lagos, Nigerië.<ref>{{Cite web|date=6 June 2021|title=T.B Joshua’s Church, The Synagogue Releases Official Statement|url=https://www.theafricanmedia.com/t-b-joshuas-church-the-synagogue-release-official-statement/|access-date=6 June 2021|website=The African Media|language=en-US|archive-date= 6 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606103138/https://www.theafricanmedia.com/t-b-joshuas-church-the-synagogue-release-official-statement/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 June 2021|title=Prophet T.B. Joshua is dead at 57|url=https://gazettengr.com/breaking-prophet-t-b-joshua-is-dead/|access-date=6 June 2021|website=Peoples Gazette|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605235601/https://gazettengr.com/breaking-prophet-t-b-joshua-is-dead/|archive-date= 5 Junie 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 June 2021|title=Pastor T.B Joshua don die|url=https://www.bbc.com/pidgin/media-57373892|access-date=6 June 2021|website=BBC News Pidgin}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 June 2021|title=Prolific Nigerian Preacher, Prophet T. B. Joshua Is Dead|url=https://dripnaija.com/prolific-nigerian-preacher-prophet-t-b-joshua-is-dead/|access-date=6 June 2021|website=Dripnaija|archive-date= 6 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606074605/https://dripnaija.com/prolific-nigerian-preacher-prophet-t-b-joshua-is-dead/|url-status=dead}}</ref> Geen oorsaak vir sy dood is bekend nie.<ref>{{cite web|url=https://uzomediatv.com/tb-joshua-cause-of-death-and-how-he-died-last-words//|title=TB Joshua Cause of Death|publisher=Uzomedia TV|date=6 June 2021|access-date=6 June 2021}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy was 57 jaar oud. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.scoan.com/ SCOAN se amptelike webtuiste] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Joshua, T.B.}} [[Kategorie:Nigeriërs]] [[Kategorie:Christelike leiers]] [[Kategorie:Pinksterbeweging]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Profete]] jtoodkcw54dq6uwoykei21ed2ypkfu2 Vlag van Irak 0 93399 3372678 3299576 2026-11-15T09:50:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372678 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Irak | Artikel = | Beeld = Flag of Iraq.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = {{FIAV|sinister}} | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[22 Januarie]] [[2008]]<ref name="FOTW-Irak">{{en}} {{cite web |publisher=Flags of the World |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/iq.html |title=Irak |accessdate=27 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20011018032737/http://www.crwflags.com/fotw/flags/iq.html |archive-date=18 Oktober 2001 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Ontwerp = ’n Horisontale driekleur in rooi, wit en swart met die [[takbir]] in groen op die middelste wit baan. | Ontwerper = }} Die '''nasionale vlag van [[Irak]]''' ([[Arabies]]: علم العراق) is op [[22 Januarie]] [[2008]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n horisontale driekleur in rooi, wit en swart met die [[takbir]] in groen Koefiese skrif op die middelste wit baan. == Kleure == [[Lêer:Iraq Flag.jpg|duimnael|Irakse vlagweergawe van 2011]] Die kleurskema vir die vlae sedert 1963 word hieronder gelys: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ![[Lêer:Flag of Iraq.svg|30px]] ! style="background:#ce1126ff; width:200px" | {{Kleur|white|Rooi}} ! style="background:#FFFFFF; width:200px" | {{Kleur|black|Wit}} ! style="background:#007a3dff; width:200px" | {{Kleur|white|Groen}} ! style="background:#000000ff; width:200px" | {{Kleur|white|Swart}} |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]''' | <code>206/17/38</code> || <code>255/255/255</code> || <code>0/122/61</code> || <code>0/0/0</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]''' | <code>#ce1126ff</code> || <code>#FFFFFF</code> || <code>#007a3dff</code> || <code>#000000ff</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''CMYK''' | <code>0/92/82/19</code> || <code>0/0/0/0</code> || <code>100/0/50/52</code> || <code>0/0/0/100</code> |} === Interpretasie van kleure === {| class="wikitable" ! Skema ! Tekstielkleur |- ! style="background:#CE1126|<span style="color:#ffffff">Rooi</span> | Die [[Hasjemiete|Hasjemitiese dinastie]]; bloedige stryd vir vryheid. |- ! style="background:#ffffff"|Wit | Die [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese dinastie]]; helder en vreedsame toekoms. |- ! style="background: #007A3D| <span style="color:#ffffff">Groen</span> | Die [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimidiese dinastie]]; die ''[[takbir]]'' (die woorde ''Allahoe Akbar'' wat Arabies is vir “God is Groot”). |- ! style="background: #000000| <span style="color:#ffffff">Swart</span> | Die [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasidiese dinastie]]; onderdrukking in die verlede. |} == Geskiedenis == === 1921–1959 === Die eerste vlag van moderne Irak was dié van die [[Koninkryk Irak]] en is in 1921 aanvaar. Dit was ’n swart-groen-wit horisontale vlag met ’n rooi trapesium (sommige variante het ’n driehoek) aan die vlagpaalkant en is geïnspireer deur die vlag van die Arabiese Opstand. Twee sewepuntige sterre op die driehoek het die twee vernaamste volke van die koninkryk, nl. die [[Arabiere]] en [[Koerde]], voorgestel. Die ontwerp het ook die nuutingestelde Hasjemitiese Ryk (oorspronklik van Hejaz in die [[Arabiese Skiereiland]]) in Irak gereflekteer. Hulle het ’n leidende rol in die Arabiese Opstand gespeel. As sodanig was dit soortgelyk aan die Hasjemitiese [[vlag van Jordanië|Jordanië]] en die kortstondige Koninkryk Hejaz. Voor onafhanklikheid in Irak in 1932 is die vlag ook deur die Britse Mandaat van Mesopotamië gebruik. Vandag word dit deur pro-Hasjemitiese monargiste in Irak gebruik. === 1958 === In 1958, in reaksie op die samesmelting van [[Egipte]] en [[Sirië]] in die [[Verenigde Arabiese Republiek]] het die twee Hasjemitiese koninkryke Irak en [[Jordanië]] die [[Arabiese Federasie]], ’n konfederasie van die twee state, gestig. Die vlag van die unie wat eintlik maar die vlag van Jordanië sonder die sewepuntige ster in die rooi driehoek.<ref>{{en}} http://iraqflag.parliament.iq/icor.php?name=iraqiflag&pa=showpage&pid=10 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080809182058/http://iraqflag.parliament.iq/icor.php?name=iraqiflag&pa=showpage&pid=10 |date= 9 Augustus 2008 }}</ref> Hierdie vlag is identies aan die [[vlag van Palestina]] wat in 1964 aanvaar is en so te sê identies aan die vlag van die Ba’ath-party. Die unie het minder as ses maande gehou en is in Julie 1958 in die Irakse Rewolusie ontbind. === 1959–1963 === Na die rewolusie van 14 Julie 1958, onder leiding van [[Abdul Karim Kassem]] wat die Hasjemitiese monargie in Irak afgeskaf het en die land in ’n republiek omskep het, het Irak ’n nuwe vlag aanvaar (wet 102 van 1959) wat bestaan het uit ’n vertikale driekleur in swart, wit eh groen met ’n rooi agtpuntige ster met ’n geel skyf daarop in die middel van die wit baan. Swart, wit, groen en rooi is die [[Pan-Arabiese kleure]] wat die Panarabisme voorstel terwyl die geel skyf die Koerdiese minderheid voorgestel het. Hiermee saam is die rooi ster (van [[Isjtar]] gebruik om Irak se antieke erfenis en die [[Assiriërs|Assiriese]] minderheid voor te stel. Gebruik van hierdie weergawe van die Irakse nasionale vlag word tans toegestaan aan die Koerdiese minderheid in Irak terwyl die 1963- tot 2008-weergawes nie daar gebruik mag word nie weens hul verbintenis met Panarabisme en hul gebruiksaanvaarding gedurende die tyd wat die Ba’ath-party geregeer het. === 1963–1991 === Nadat Kassem deur die Ba’ath-party omvergewerp is in 1963 het die nuwe Ba’athistiese regering op 31 Julie 1963 ’n gewysigde weergawe van die Arabiese Bevrydingsvlag as nuwe Irakse vlag aanvaar (wet 28 van 1963). Hierdie horisontale driekleur in rooi, wit en swart (vir die eerste keer gebruik in die Egiptiese rewolusie van 1952) het die basis van die vlag van die [[Verenigde Arabiese Republiek]] (VAR) gevorm. Hoewel die VAR in 1961 opgebreek het, het die strewe na eenheid voortbestaan. Waar die vlag van die VAR twee groen sterre gehad het wat [[Egipte]] en [[Sirië]] voorgestel het, het die nuwe Irakse vlag drie sterre gehad wat die aansluitingshoop van Irak by Sirië en Egipte in ’n nuwe unie gesimboliseer het. Sirië het hierdie visie van Irak gedeel en het later daardie jaar die nuwe Irakse vlag as sy eie aanvaar. Dit het tot in 1971 die [[vlag van Sirië]] gebly toe die groen sterre deur die valk van Koraisj (die Siriese wapenskild) vervang is. Die Irakse Vlagwet (28 van 1963) is vervang deur ’n nuwe Vlagwet (33 van 1986) gedurende die presidentskap van [[Saddam Hoesein]]. Hoewel die vlag onveranderd gebly het, is die betekenis van die drie sterre verander om hul oorspronklike geografiese betekenis as die voorstellings van die drie leerstellings in die leuse van die Ba’ath-party: ''Wadha, Hoerijah, Isjtirakijah'' (Eenheid, Vryheid, Sosialisme). === 1991–2004 === Op 13 Januarie 1991 is die vlag deur ’n nuwe Vlagwet (6 van 1991) gewysig. Op aandrang van Saddam Hoesein is die [[takbir]] (die woorde ''Allahoe Akbar'' wat Arabies is vir “God is Groot”) in groen tussen die sterre ingevoeg. Die vorm van die takbir was in Hoesein se eie handskrif. Die toevoeging van die heilige [[Islam]]itiese teks is deur sommige gesien as ’n poging om oorlogsteunsteun te werf van Irakse geloofsleiers wat vroeër verban is, om die disrespek waarmee die Irakse vlag hanteer is in die Irakkees-besette [[Koeweit]], te staak en om die Irakse regering se Islamitiese legitimiteit (wat in daardie stadium sekulêr was) te bevorder in die periode wat gevolg het op die [[Golfoorlog]]. Soos met ander vlae waar Arabiese skrif op is, moet die wapperkant van die vlag aan die regterkant van die vlag se voorkant wees. === 2004–2008 === Weens die verskillende uitsigte en die heersende teenstand teen ’n volstrekte afstanddoening van die huidige Irakse vlag is ’n kompromie aanvaar deur die Amerikaans aangestelde tussentydse Irakse administrasie in 2004. Die basiese ontwerp van die bestaande vlag is behou;<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.worldflags101.com/i-flags/iraq-flag.aspx |title=Vlag van die Irakse Republiek |accessdate=27 Mei 2019 |publisher=World flags 101 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121031304/http://www.worldflags101.com/i-flags/iraq-flag.aspx |archive-date=21 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die takbir is egter weergegee in tradisionele gestileerde Koefiese skrif eerder as Hoesein se handskrif. Die gewysigde vlag is tydens ’n seremonie op 28 Junie 2004 wat die tegniese ‘magsoorhandiging’ van die besettingsmag van die Koalisie-Oorgangsbestuur aan die Amerikaans aangestelde administrasie ingelei het, bekendgestel.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://edition.cnn.com/2004/WORLD/meast/06/28/iraq.handover/ |title=CNN.com – V.S. gee soewereiniteit terug aan Irak – 28 Jun 2004 |accessdate=30 Maart 2019 |archive-date=17 Desember 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041217084054/http://edition.cnn.com/2004/WORLD/meast/06/28/iraq.handover/ |url-status=dead }}</ref> === 2008 tot huidig === Op 22 Januarie 2008 is ’n nuwe vlagontwerp bevestig in die nuwe Vlagwet (9 van 2008). In hierdie weergawe is die drie sterre verwyder terwyl die takbir in sy 2004-formaat behou is. Die parlement se bedoeling was dat die nuwe ontwerp vir een jaar sou geld waarna ’n finale besluit oor die vlag geneem sou word. Op 30 April 2009 is die vlag deur die Irakse parlement hersien en behou.<ref>{{ar}} {{cite web |url=http://www.parliament.iq/Iraqi_Council_of_Representatives.php?name=schedule |title=Raad van Verteenwoordigers van Irak (parlement) se skedule sluit vlaghersiening in |accessdate=29 April 2009 |publisher=Irakse Raad van Verteenwoordigers |date=29 April 2009 |archive-date=22 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422223829/http://www.parliament.iq/Iraqi_Council_of_Representatives.php?name=schedule |url-status=dead }}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Iraq (1921–1959).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Irak, 1921 tot 1959. Lêer:Flag of the Arab Federation.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Irak, 1958. Lêer:Flag of Iraq (1959–1963).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Irak, 1959 tot 1963. Lêer:Flag of Iraq (1963–1991).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Irak, 1963 tot 1991. Lêer:Flag of Iraq (1991–2004).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Irak, 1991 tot 2004. Lêer:Flag of Iraq (2004–2008).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Irak, 2004 tot 2008. </gallery></center> == Voorstelle == === 2004 se vlagvoorstel en kontroversie === [[Lêer:MiddleEastFlags.svg|duimnael|’n Vergelyking tussen die vlae van buurstate van Irak, Irak se ouer vlae en die voorstel]] Die Irakse regering is na die inval en besetting van Irak deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in 2003 omver gewerp en die Ba’ath-party is verban. Daar is gespekuleer dat die Amerikaanse Regering op ’n verandering van die Irakse vlag sou aandring om die pan-Arabiese simboliek te verwyder en om afstanddoening van die Ba’athistiese regering aan te kondig. Hierdie uitkyk is deur sommige groepe in Irak gedeel. Daar was ook, onder Irakiërs wat onder Saddam Hoesein gely het, ongelukkigheid oor die behoud van nasionale simbole wat deur sy regering gebruik is. Die Irakse Koerdiese minderheid het ook ’n afkeur in die vlag gehad en het spesifiek ’n probleem met die vlag se beswering van pan-Arabisme gehad. Teenstanders teen die vlagverandering het geargumenteer dat die vlag sedert 1963 in gebruik is, lank voor Saddam Hoesein se presidentskap, en dat dit onregverdig was om dit as ’n ‘Saddamistiese’ vlag te beskou. Hulle het ook daarop klem gelê dat pan-Arabisme ’n heersende beginsel onder die meerderheid van Irakiërs voor onafhanklikheid in 1932 was. Op 26 April 2004 het die Amerikaans-aangestelde Irakse Regeringsraad (IRR) ’n nuwe vlag vir Irak aangekondig. Die IRR het gesê dat ’n ontwerp van die vooraanstaande Irakse kunstenaar-argitek [[Rifat Chadirji]] aanvaar is. Die voorgestelde vlag het verskeie betekenisse gehad: {| class="wikitable" ! Simbool ! Betekenis |- | Wit agtergrond | Reinheid |- | Twee blou bane | Dit verteenwoordig die [[Tigrisrivier|Tigris]]- en [[Eufraat]]riviere. |- | Geel baan | Koerdiese minderheid. Die [[vlag van Koerdistan]] bevat ’n geel son. |- | Blou sekelmaan | Die [[Ster en sekelmaan|sekelmaan]] stel [[Islam]] voor.<br />Die skakering van blou stel [[Turkmeens-Irakiërs]] voor. |} Die ontwerp het ’n opmerklike breuk met die drie vlae van moderne Irak (die Arabiese Opstand-geïnspireerde vlag, die vlag wat deur Kassem gebruik is en die Arabiese Bevryding-geïnspireerde vlag van 1963) gemaak wat elkeen die vier Pan-Arabiese kleure bevat. Van hierdie kleure is slegs wit in die IRR se voorstel gebruik. Islamitiese sekelmane word in Arabiese heraldiek boonop gewoonlik in groen of rooi voorgestel. Die voorgestelde verandering het ’n heftige negatiewe reaksie ontlok onder groeperinge in Irak se Arabiese meerderheid, selfs onder dié wat teen Saddam Hoesein gekant was. Diegene wat die Amerikaanse besetting teengestaan het, insluitend die [[Sjia|Sjiistiese]] geestelike Muqtada al-Sadr het gesê die ontwerp is ’n poging van die Amerikaanse regering om Irak van haar identiteit en geskiedkundig prominente rol in die [[Arabiese wêreld]] te ontneem. Kritici het veral die afstanddoening van die Arabiese Bevrydingsvlag, die weglating van die kleure van pan-Arabisme en die verwydering van die takbir betreur. Die nuwe vlag se oorwegend blou-en-wit voorkoms is ook onmiddellik deur baie mense in Irak teengestaan as gevolg van die beweerde ooreenstemming met die [[vlag van Israel|vlag van die Staat Israel]] (wat sedert stigting in 1948 vyandig teenoor Irak is). Die nuwe vlag is volgens berigte op 27 April 2004, die dag voor die amptelike aanvaarding van die vlag, in Falluja deur opstandelinge verbrand. Op 28 April 2004 het die president van die IRR, Massoud Barzani, ’n gewysigde weergawe van die vlag waarin die ligblou sekelmaan na ’n donkerder skakering vervang is bekendgestel. Dit is onseker of hierdie verandering na aanleiding van die protes aangebring is of, soos die Raad verklaar het, ’n regstelling van ’n drukfout van vroeëre weergawes is. Barzani het ook verduidelik dat die vlag ’n tydelike ontwerp was wat oor die maande in aanloop tot die aanvaarding van die definitiewe vlag, gebruik sou word. In die lig van oorweldigende openbare protes is die aanvaarding van die blou-sekelmaanvlag totaal laat vaar. === 2008 se vlagvoorstel === Ten spyte van die kompromis in 2004 het teenstand teen die vlag deur Koerdiese groepe voortgeduur. In Januarie 2008 is ’n nuwe ontwerp voorgestel waarin die drie sterre verwyder en vervang is deur ’n agtpuntige groen ster met ’n geel skyf in die middel en die takbir weerskante daarvan. Die takbir is in Koefiese skrif (’n Mesopotamiese Arabiese styl wat in Irak ontstaan het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=18049763?storyId=18049763&t=1553936351896 |title=Irak gaan voormalige Ba’ath-party-volgelinge terugplaas |last=Garrels |first=Anne |accessdate=27 Mei 2019 |publisher=Nasionale Openbare Radio |date=12 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503184356/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=18049763%3FstoryId%3D18049763 |archive-date= 3 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === 2008 se vlagwedstryd === In Julie 2008 het die Irakse parlement ’n wedstryd van stapel gestuur vir die ontwerp van ’n nuwe Irakse vlag. Die wedstryd het tot September 2008 geduur en 50 ontwerpe is ontvang. Ses ontwerpe is gekies en na die parlement gestuur om voor die einde van 2008 te besluit op ’n nuwe vlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=8111&Itemid=53 |title=Nuwe Irakse vlag voor einde van jaar bepaal |accessdate=12 Oktober 2008 |publisher=Patriotiese Unie van Koerdistan |date=12 Oktober 2008 |archive-date=18 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118050553/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=8111&Itemid=53 |url-status=dead }}</ref> ’n Ander ontwerp soortgelyk aan die 2004-2008-vlag is voorgestel waarin die skrif na geel verander is om die Koerdiese mense in Noord-Irak voor te stel. Die betekenis van die drie sterre sou verander om vrede, verdraagsaamheid en regverdigheid voor te stel.<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/080115-new-iraq-flag |title=Irak se nuwe vlag halwe bevrediging vir iedereen |publisher=Radio Netherlands |accessdate=24 Januarie 2008 |date=15 Januarie 2008 |last=Charif |first=Chalaan |archive-date=18 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118074558/http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/080115-new-iraq-flag |url-status=dead }}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Proposed flag of Iraq (Coalition Provisional Authority, 2004).svg| {{FIAV|proposal}} Vlagvoorstel, 2004 (later laat vaar) Lêer:Proposed flag of Iraq (first proposal, 2008).svg| {{FIAV|proposal}} Eerste voorstel, 2008 Lêer:Proposed flag of Iraq (second proposal, 2008).svg| {{FIAV|proposal}} Tweede voorstel, 2008 </gallery></center> == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Royal Standard of Iraq (1930-1958).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike Standaard, 1930 tot 1958. Lêer:Flag of the Iraqi Navy (pre-2003).svg| {{FIAV|historical}} Vlootvlag van Irak voor 2003 Lêer:Flag of the Iraqi Navy.svg| Vlootvlag van Irak Lêer:Flag of the Iraqi Air Force.svg| Irakse Lugmagvlag </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]] Lêer:Flag of Egypt.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Egipte]] Lêer:Flag of Yemen.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Jemen]] Lêer:Flag of Jordan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Jordanië]] Lêer:Flag of Kuwait.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Koeweit]] Lêer:Flag of Palestine.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Palestina]] Lêer:Flag of Syria.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Sirië]] (regering) Lêer:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg| {{FIAV|proposal}} {{FIAV|historical}} [[Vlag van Sirië]] (1932–1958, 1961–1963, opposisie sedert 2011) Lêer:Flag of Sudan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Soedan]] Lêer:Flag of Somaliland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Somaliland]] Lêer:Flag of the United Arab Emirates.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Verenigde Arabiese Emirate]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Iraq|Vlae van Irak}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/iq.html Irak] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Iraq|title=Flag of Iraq|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2019}} {{Asiëvlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Iraq}} [[Kategorie:Irak]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Irak]] pift1aavl72uyjaujfxr4ze0j6c92o3 Sting 0 94504 3372557 3361608 2026-11-14T22:04:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372557 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Sting | beeld = Sting 2009 portrait.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Sting by die première van die [[rolprent]] ''Moon''. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Gordon Matthew Thomas Sumner | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1951|10|2}} | geboorteplek = Wallsend, [[Northumberland]], [[Engeland]] | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil --> | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Rock, pop, new wave, jazz, new-age, blue-eyed soul, reggae, post-punk | beroep = Musikant, sanger-liedjieskrywer, rekordprodusent, aktivis, akteur, filantroop | instrument = Stem, baskitaar, klawerbord, [[kitaar]], harp, [[mondfluitjie]], saksofoon, hobo, double bass, baskitaar pedale, drum machine | jare_aktief = 1971–hede | etiket = A&M, Deutsche Grammophon, Universal Music Group | assosiasies = The Police, Strontium 90, Eberhard Schoener, Curved Air, Dire Straits, Afrojack, Cheb Mami | webwerf = [http://www.sting.com/ www.sting.com] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Gordon Matthew Thomas Sumner''' (geb. [[2 Oktober]] [[1951]]), beter bekend as '''Sting''', is ’n Engelse musikant, sanger, liedjieskrywer, aktivis, akteur en filantroop. Hy was die hoofsanger en -liedjieskrywer van die rockgroep [[The Police]], en het daarna ’n solo loopbaan gevolg. Sting het duidelike elemente van [[rock]], [[jazz]], [[reggae]], [[klassieke musiek]], [[new-age]] en [[worldbeat]] in sy musiek opgeneem.<ref>Stephen Thomas Erlewine. [http://www.allmusic.com/artist/sting-mn0000522377 Sting-biografie, AllMusic]. URL besoek op 29 November 2014</ref> As solokunstenaar en lid van The Police het hy 16 [[Grammy]]s ontvang (sy eerste was vir beste rockinstrument-uitvoering in 1980), asook drie [[Brit Awards]] (onder meer vir beste Britse man in 1994 en uitnemende bydrae in 2002),<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/1832486.stm |title=Brit Awards 2002: The winners |publisher=BBC News |date=20 Februarie 2002 |access-date=9 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806224603/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/1832486.stm |archive-date=6 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n [[Golden Globe]] en ’n [[Emmy]]. Hy is ook verskeie kere benoem vir ’n [[Oscar]] vir beste oorspronklike liedjie. Sting is in 2002 in die Songwriters Hall of Fame en as lid van The Police in 2003 in die Rock and Roll Hall of Fame opgeneem, en in 2000 het hy ’n ster gekry op die [[Hollywood Walk of Fame]]. As lid van The Police het hy een van die sangers geword met die beste verkope in die wêreld. As solokunstenaar en lid van The Police is meer as 100&nbsp;miljoen van sy albums wêreldwyd verkoop.<ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2014/07/13/sting-is-worth-300-million-but-isnt-leaving-it-to-his-kids/ |title=Sting Is Worth $300 Million, But Isn't Leaving It To His Kids |work=Forbes.com |date=13 Julie 2014 |access-date=20 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820100116/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2014/07/13/sting-is-worth-300-million-but-isnt-leaving-it-to-his-kids/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2006 het die tydskrif ''Paste'' hom 62ste geplaas op hul lys van die 100 beste lewende liedjieskrywers,<ref>{{cite web |url=http://www.pastemagazine.com/articles/2006/06/pastes-100-best-living-songwriters-the-list.html |title=100 Greatest Living Songwriters |publisher=pastemusic.com |access-date=13 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820100126/https://www.pastemagazine.com/articles/2006/06/pastes-100-best-living-songwriters-the-list.html |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> hy was 63ste op [[VH1]] se lys van 100 beste rockkunstenaars<ref>{{cite web |title=VH1 Greatest Artists of Rock |url=http://www.rockonthenet.com/archive/1998/vh1artists.htm |publisher=Rockonthenet.com |access-date=30 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119191122/http://www.rockonthenet.com/archive/1998/vh1artists.htm |archive-date=19 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en 80ste op die tydskrif ''Q'' se lys van 100 beste musieksterre van die [[20ste eeu]].<ref>{{cite web |title=The 100 Greatest Stars of the 20th Century |url=http://www.rocklistmusic.co.uk/qlistspage2.html |date=Augustus 1999 |publisher=Q Magazine |access-date=29 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511075828/http://www.rocklistmusic.co.uk/qlistspage2.html |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook al saamgewerk met talle ander groot kunstenaars soos [[Craig David]], [[Bryan Adams]] en [[Rod Stewart]], en het die [[Noord-Afrika]]anse musiekvorm [[Raï]] aan Westerse gehore bekend gestel met sy internasionale treffer "Desert Rose" saam met [[Cheb Mami]]. == Vroeë lewe == Sting is in Wallsend, Noord-Tyneside, [[Tyne en Wear|Tyne and Wear]], [[Engeland]], gebore<ref name="Wallsend">{{cite web |url=http://www.thefreelibrary.com/Proud+history+and+lively+community%3B+Around+the+region%3A+Wallsend+has...-a0199889494 |title=Proud history and lively community; Around the region: Wallsend. |last=Garrard|first=Aranda |year=2009 |publisher=TheFreeLibrary.com / Cengage Learning |accessdate=16 Februarie 2012}}</ref><ref name="bio">{{cite web |accessdate=12 Mei 2008 |url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biography_story/1016:812/1/Sting.htm |title=Sting |publisher=The Biography Channel |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612222921/http://www.thebiographychannel.co.uk/biography_story/1016:812/1/Sting.htm |archivedate=12 Junie 2008 |url-status=live }}</ref> as die oudste van die vier kinders van Audrey (geb. Cowell), ’n haarkapper, en Ernest Matthew Sumner, ’n melkman en ingenieur.<ref>{{cite web |url=http://www.filmreference.com/film/64/Sting.html |title=Sting biography at Film Reference website |publisher=Filmreference.com |access-date=17 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831122408/http://www.filmreference.com/film/64/Sting.html |archive-date=31 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op die ouderdom van 10 jaar het "obsessief" geraak oor ’n ou Spaanse [[kitaar]] wat ’n vriend van sy pa agtergelaat het toe hy emigreer.<ref name="BrokenMusic">{{cite book |last=Sting |title=Broken Music |url=https://archive.org/details/brokenmusicmemoi0000stin_w9s0 |year=2003 |publisher=Simon & Schuster}}</ref> Hy het skoolgegaan aan die St. Cuthbert's Grammar School in [[Newcastle upon Tyne]]. Hy het dikwels by nagklubs ingesluip waar hy na optredes van kunstenaars soos [[Cream]] en [[Manfred Mann]] gekyk het, musikante wat later sy musiek sou beïnvloed.<ref>Wensley Clarkson (1996). "Sting: the secret life of Gordon Sumner". p. 17. John Blake Publishing, Limited</ref> Nadat hy as ’n busbestuurder, bouwerker en belastinginvorderaar gewerk het, het hy van 1971 tot 1974 aan die Northern Counties College of Education studeer en ’n onderwyskwalifikasie behaal.<ref>{{cite web |access-date=12 Mei 2008 |url=http://northumbria.ac.uk/browse/naa/famous/ |title=Famous Alumni |publisher=Northumbria University |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120701185014/http://www.northumbria.ac.uk/browse/naa/famous/ |archive-date= 1 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hy het daarna twee jaar lank in [[Cramlington]] skoolgehou.<ref>{{cite book |first=James |last=Berryman |year=2000 |url=http://books.google.com/?id=cLfhooLOKMEC&pg=PA135&dq=sting+-+teacher+in+cramlington#v=onepage&q=sting%20-%20teacher%20in%20cramlington&f=false |title=A Sting in the tale |page=135 |publisher=Mirage Publishing |accessdate=29 Desember 2011 |isbn=978-1-902578-13-2}}</ref> Saans en oor naweke het Sting in jazzorkeste opgetree. Hy het sy bynaam gekry nadat hy saam met die Phoenix Jazzmen opgetree het in ’n swart-en-geel trui met strepe. Die orkesleier, Gordon Solomon,<ref>[http://www.stingme.dk/ News from The Phoenix Jazzmen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719131936/http://www.stingme.dk/ |date=19 Julie 2011 }} – stingme.dk, 6 Januarie 2009</ref> het gedink die trui laat hom soos ’n [[Byeboerdery|by]] lyk. In ’n dokumentêre program in 1985 het ’n joernalis hom as Gordon aangespreek, en hy het gesê: "My kinders noem my Sting, my ma noem my Sting; wie is hierdie Gordon-karakter?"<ref name=omg>{{cite web |url=http://omg.yahoo.com/news/sting-turns-60-did-happen-212500405.html |title=Sting Turns 60 – How Did that Happen? |last=Periale |first=Elizabeth |date=4 Oktober 2011 |publisher=omg! |access-date=16 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902133802/http://omg.yahoo.com/news/sting-turns-60-did-happen-212500405.html |archive-date= 2 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In ’n ''[[Time (tydskrif)|Time]]''-onderhoud in 2011 het hy gesê: "Ek is nooit Gordon genoem nie. Jy kan in die straat Gordon skree en ek sal net aanloop."<ref name=Time>{{cite news |title=10 Questions for Sting |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,2099139,00.html |last=Luscombe |first=Belinda |date=21 November 2011 |work=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=16 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826114238/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,2099139,00.html |archive-date=26 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Musiekloopbaan == === The Police === In Januarie 1977 het Sting van Newcastle upon Tyne na [[Londen]] verhuis en kort daarna die [[new wave]]-groep [[The Police]] gestig saam met Stewart Copeland en Henry Padovani (wat gou daarna deur Andy Summers vervang is). Van 1978 tot 1983 het hulle vyf trefferalbums uitgereik, en ses Grammys en twee Brit Awards gewen.<ref>[http://www.brits.co.uk/history/shows/1985 "1985 Brit Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221109/http://www.brits.co.uk/history/shows/1985 |date=23 September 2015 }} Brits.co.uk. URL besoek op 1 Februarie 2014</ref> Hoewel hul eerste albom deur [[punk-rock|punk]] geïnspireer is, het The Police gou oorgeslaan na rock met reggae-ondertone en minimalistiese [[popmusiek]]. Hul laaste album, ''Synchronicity'', is vir vyf Grammys benoem, onder meer album van die jaar. Dit het hul suksesvolste liedjie, "Every Breath You Take", ingesluit wat deur Sting geskryf en in 1983 uitgereik is. Volgens Sting, wat in die dokumentêr ''Last Play at Shea'' verskyn het, het hy op 18 Augustus 1983 tydens ’n konsert in die Shea-stadium in [[New York Stad|New York]] besluit om die groep te verlaat, want hy het gevoel om daar musiek te maak was "[[Berg Everest|Everest]]".<ref>{{cite web |url=http://www.newsday.com/sports/baseball/mets/last-play-at-shea-documentary-tells-stadium-s-story-1.1872400?p= |title='Last Play at Shea' documentary tells stadium's story |work=Newsday |location=New York |date=20 April 2010 |access-date=23 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804170925/https://www.newsday.com/sports/baseball/mets/last-play-at-shea-documentary-tells-stadium-s-story-1.1872400?p= |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoewel hulle nooit amptelik uiteen is nie, het die groeplede besluit om ná ''Synchronicity'' op soloprojekte te konsentreer. Namate die tyd aangestap het, het hulle, veral Sting, die moontlikheid al hoe meer uitgesluit dat hulle weer saam sou optree. Hulle het egter in 2007 weer byeengekom vir die "The Police Reunion Tour".<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6697809.stm |title=Reunited Police start world tour |work=BBC News |date=30 Mei 2007 |access-date=29 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014090058/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6697809.stm |archive-date=14 Oktober 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Vroeë solowerk === In September 1981 het Sting sy eerste lewende solo-optrede gesing op [[Amnestie Internasionaal]] se welsynkonsert in Londen se Drury Lane-teater. Hy het "Roxanne" en "Message in a Bottle" gesing. Hy het ook ’n orkes met bekende kunstenaars (met die naam "The Secret Police") gelei met sy eie bewerking van [[Bob Dylan]] se "I Shall Be Released". Die lede van die orkes en koor het ingesluit [[Eric Clapton]], [[Jeff Beck]], [[Phil Collins]], [[Bob Geldof]] en [[Midge Ure]] – hulle sou almal (behalwe Beck) later saamwerk aan [[Live Aid]]. Sy optrede het ’n prominente plek gekry op die vertoning se album en in ’n fliek daaroor, en hy het so groot blootstelling gekry. Sy deelname aan ''The Secret Policeman's Other Ball'' was die begin van sy groeiende betrokkenheid by geldinsamelings- en bewusmakingsprojekte vir politieke en maatskaplike sake. In 1982 het hy ’n solo-enkelspeler uitgereik: "Spread a Little Happiness", uit die rolprentweergawe van [[Dennis Potter]] se TV-stuk ''Brimstone and Treacle''. Die liedjie was ’n herinterpretasie van ’n liedjie uit die 1920's-musiekspel ''Mr. Cinders'' deur Vivian Ellis, en dit was ’n Top 20-treffer in Brittanje.<ref name="autogenerated2006">Roberts, David (2006). [British Hit Singles & Albums]. Londen: Guinness World Records Limited</ref> === 1980's === [[Lêer:Sting-Bono-Conspiracy of Hope-by Steven Toole.jpg|duimnael|Sting en [[Bono]] op ’n konsert in 1986 in [[New Jersey]].]] Op sy eerste solo-album, ''The Dream of the Blue Turtles'' (1985), verskyn verskeie jazzmusikante soos Kenny Kirkland, Darryl Jones, Omar Hakim en Branford Marsalis. Dit het die treffers "If You Love Somebody Set Them Free", "Fortress Around Your Heart", "Love Is the Seventh Wave" en "Russians" ingesluit. Die album het binne ’n jaar driedubbele platinumstatus behaal. Dit is benoem vir vier Grammys, onder meer vir album van die jaar, beste manlike popsanger en beste jazzinstrument-uitvoering.<ref>[http://www.grammy.com/artist/sting "Grammy Awards – Sting"]. Grammy.com. URL besoek op 12 November 2014</ref> [[Lêer:Sting 21111985 06 700.jpg|duimnael|260px|links|Sting tree in 1985 op.]] In November 1984 was Sting deel van die [[Band Aid]] se "Do They Know It's Christmas?", wat geld ingesamel het vir slagoffers van die 1983-1985-[[hongersnood]] in [[Ethiopië]].<ref>[http://www.mtv.com/news/articles/1643506/looking-back-at-live-aid-25-years-later.jhtml Looking Back At Live Aid, 25 Years Later]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219224029/http://www.mtv.com/news/articles/1643506/looking-back-at-live-aid-25-years-later.jhtml| date=19 Desember 2011}} MTV. URL besoek op 1 Desember 2011</ref> In Julie 1985 het hy verskeie van The Police se liedjies gesing op die Live Aid-konsert in die [[Wembley-stadion]] in Londen om geld vir dieselfde saak in te samel. Hy het ook "Money for Nothing" gesing saam met [[Dire Straits]]<ref>[http://www.allmusic.com/album/live-aid-dvd-boxed-set-r714784 Live Aid – DVD Boxed Set] AllMusic. URL besoek op 15 September 2011</ref> en twee duette saam met [[Phil Collins]].<ref name="Live Aid">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/702700.stm |title=Live Aid: The show that rocked the world |work=BBC News |date=5 April 2000 |access-date=20 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205000805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/702700.stm |archive-date= 5 Desember 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sting het in 1987 die album ''...Nothing Like the Sun'' uitgereik met onder meer die trefferliedjies "We'll Be Together", "Fragile", "Englishman in New York" en "Be Still My Beating Heart" – laasgenoemde is aan sy ma opgedra wat kort tevore oorlede is. Dit het dubbele platinumstatus behaal. Die album het in 1988 die prys vir beste Britse album by die Brit Awards gewen en is in 1989 benoem vir drie Grammys, onder meer Sting se tweede agtereevolgende benoeming vir album van die jaar. In 1989 was ''...Nothing Like the Sun'' #90 en sy The Police-album ''Synchronicity'' #17 op ''Rolling Stone'' se lys van die 100 beste albums van die 1980's.<ref>"The 100 Greatest Albums of the 80s." ''Rolling Stone''. Special Issue 1990. URL besoek op 19 November 2011</ref> Kort hierna, in Februarie 1988, het hy die album ''Nada como el sol'' uitgereik wat ’n seleksie van vyf liedjies was van ''Sun'' wat hy in [[Spaans]] en [[Portugees]] sing. In Oktober 1988 het hy ’n weergawe uitgereik van [[Igor Stravinsky]] se ''The Soldier's Tale'' met die London Sinfonietta en Kent Nagano as dirigent. Van die rolle is vertolk deur [[Vanessa Redgrave]], sir [[Ian McKellen]] en Sting (as die soldaat).<ref>Barry Lazell (1989). "Rock movers & shakers" p.487. Billboard Publications, Inc., 1989</ref> === 1990's === Sy 1991-album ''The Soul Cages'' is opgedra aan sy pa, wat kort tevore oorlede is. Dit het die Top 10-liedjie "All This Time" ingesluit en die titelsnit het ’n Grammy gewen. Dit het eindelik platinumstatus behaal. In 1992 is hy met [[Trudie Styler]] getroud en het hy ’n eredoktorsgraad ontvang van die Northumbria-universiteit in Newcastle upon Tyne. In 1993 het hy die album ''Ten Summoner's Tales'' uitgereik wat die tweede plek op Britse en Amerikaanse trefferlyste gehaal het en in net meer as ’n jaar driedubbele platinumstatus behaal het.<ref name="autogenerated2006" /><ref>[http://www.allmusic.com/album/r168918/charts-awards Billboard: Ten Summoner's Tales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200428110558/http://www.allmusic.com/album/r168918/charts-awards |date=28 April 2020 }} AllMusic. URL besoek op 1 Desember 2011</ref> Dit is in 1993 vir ’n [[Mercury-prys]] benoem en in 1994 vir die Grammy vir album van die jaar. Trefferliedjies daarop sluit in "Fields of Gold" en "If I Ever Lose My Faith in You" – vir laasgenoemde het Sting sy tweede Grammy gewen vir beste manlike popsanger.<ref name="Sting Awards">[http://www.rockonthenet.com/artists-s/sting_main.htm Rock on the Net: Sting] Rock on the Net. URL besoek op 29 Desember 2011</ref> Sting het saam met [[Bryan Adams]] en Rod Stewart die gewilde liedjie "All for Love" gesing vir die 1993-rolprent ''The Three Musketeers''. Die liedjie het vyf weke lank boaan die Amerikaanse trefferlyste geboer en platinumstatus bereik; dit was die enigste liedjie uit sy sololoopbaan wat die bopunt van die VS-trefferlyste gehaal het. In Februarie het hy nog twee Grammys gewen en is hy vir nog drie benoem.<ref name="Sting Awards" /> Die Berklee College of Music het in Mei aan hom sy tweede eredoktorsgraad toegeken. In November het hy ’n saamgestelde trefferalbum uitgereik onder die naam ''Fields of Gold: The Best of Sting''; dit het eindelik dubbele platinumstatus behaal. In dieselfde jaar het hy saam met [[Vanessa Williams]] die liedjie "Sister Moon" op haar album ''The Sweetest Days'' gesing. Op die Brit Awards het Sting die prys vir beste Britse man ontvang.<ref name="BritsSting">[http://www.brits.co.uk/artist/sting Brit Awards: Sting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115163557/http://www.brits.co.uk/artist/sting |date=15 Januarie 2010 }} Brit Awards. URL besoek op 1 Desember 2011</ref> Sy 1996-album ''Mercury Falling'' het aanvanklik goed gevaar, maar het daarna op die trefferlyste uitgesak. Hy het in dieselfde jaar die Top 40 gehaal met twee liedjies, "You Still Touch Me" (Junie) en "I'm So Happy I Can't Stop Crying" (Desember), wat in 1997 ’n [[country]]treffer geword het in ’n weergawe deur die Amerikaner [[Toby Keith]]. In dié tyd het Sting ook musiek opgeneem vir die komende [[Disney]]-rolprent ''Kingdom of the Sun'', wat later herverwerk is in ''The Emperor's New Groove''. Die rolprent het drastiese hersienings en veranderings ondergaan wat deur Sting se vrou, Trudie Styler, op film vasgelê is – onder meer die oomblik toe Disney vir Sting ingeroep het om aan hom te sê sy musiek sou nie vir die finale rolprent gebruik word nie. Die dokumentêr wat daarvan gemaak is, ''The Sweatbox'', se [[première]] was op die [[Toronto]]-rolprentfees. Sting het in 1996 ook saamgewerk met kunstenaars soos [[Tina Turner]], die [[Brasilië|Brasiliaanse]] kunstenaar [[Tom Jobim]] en die [[Griekeland|Griekse]] sanger [[George Dalaras]]. "Moonlight", ’n seldsame jazzliedjie deur Sting vir die 1995-oormaak van die rolprent ''Sabrina'' wat geskryf is deur Alan Bergman, Marilyn Bergman en John Williams, is in 1997 benoem vir die Grammy vir beste liedjie wat spesifiek vir ’n rolprent geskryf is. Op 15 September 1997 het Sting by die Music for Montserrat-konsert in die [[Royal Albert Hall]] in Londen opgetree saam met kunstenaars soos [[Phil Collins]], [[Mark Knopfler]], [[Elton John]], [[Eric Clapton]] en [[Paul McCartney]].<ref>[http://books.google.com/books?id=BwoEAAAAMBAJ&pg=PA59&dq=Music+for+Montserrat+-+concert&hl=en&sa=X&ei=lCrqUJ6JOuXb0QX_jICAAw&ved=0CE0Q6AEwBg#v=onepage&q=Music%20for%20Montserrat%20-%20concert&f=false "Billboard 6 September 1997"]. p.59. ''Billboard''. URL besoek op 7 Januarie 2012</ref> === 2000's === [[Lêer:Sting.jpg|duimnael|200px|Sting in 2007.]] Die klankbaan met die liedjies van die oorspronklike weergawe van ''The Emperor's New Groove'' is in 2000 uitgereik. Sting se album van September 1999, ''Brand New Day'', het die Top 40-treffers "Brand New Day" en "Desert Rose" ingesluit en het teen Januarie 2001 driedubbele platinumstatus behaal. In 2000 het hy Grammys gewen vir die album én liedjie ''Brand New Day''. Op die seremonie het hy die liedjie "Desert Rose" gesing saam met sy samewerker aan die albumweergawe, Cheb Mami. In Februarie 2001 het hy nog ’n Grammy gewen, dié keer vir sy weergawe van "She Walks This Earth (Soberana Rosa)" op ''A Love Affair: The Music of Ivan Lins''. Sy liedjie "After the Rain Has Fallen" het in dié jaar die Top 40 gehaal. Sy volgende projek was om ’n album lewend by sy villa in [[Toskane]] op te neem vir ’n [[CD]] en [[DVD]], ''On Such a Night''. Dit sou terselfdertyd direk op TV uitgesaai word. Die konsert, geskeduleer vir [[11 September 2001]], is op verskeie maniere verander vanweë die [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11-terroriste-aanval]] in Amerika op dié dag. Die webuitsending is gestaak ná een liedjie, ’n verwerkte weergawe van "Fragile"; daarna het Sting dit aan die gehoor oorgelaat om te besluit of die vertoning moet voortgaan. Hulle het eindelik besluit dat dit wel moet voortgaan, en die CD en DVD daarvan is in November uitgereik onder ’n ander titel, ''...All This Time''. Albei is opgedra aan die mense wat op 9/11 dood is. Op die opening van die [[Olimpiese Winterspele 2002|Olimpiese Winterspele]] van 2002 in [[Salt Lake City]], [[Utah]], het hy ’n spesiale bewerking van die liedjie "Fragile" saam met [[Yo-Yo Ma]] en die [[Mormoonse Tabernakelkoor]] gesing.<ref>[http://news.bbc.co.uk/winterolympics2002/hi/english/features/newsid_1774000/1774434.stm Sting sings at Winter Olympics] BBC. URL besoek op 29 Desember 2011</ref> In dieselfde jaar het hy ’n [[Golden Globe]] gewen vir die liedjie "Until..." uit die rolprent ''Kate and Leopold''.<ref name="Sting Awards" /> Dit is ook benoem vir die [[Oscar]] vir beste liedjie.<ref name="Sting Awards" /> Op die Brit Awards in Februarie 2002 het Sting die prys ontvang vir uitnemende bydrae tot musiek.<ref name="BritsSting" /> In Junie is hy in die Songwriters Hall of Fame opgeneem. In 2003, met [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|die koningin]] se verjaardag, het Sting ’n kommandeur van die [[Orde van die Britse Ryk]] geword vir "dienste aan die musiekbedryf".<ref>London Gazette, uitg. 56963. 14 Junie 2003</ref> In September het hy ’n Emmy gewen vir uitnemende individuele optrede in ’n variëteits- of musiekprogram, vir sy spesiale optrede ''Sting in Tuscany... All This Time''.<ref name="Sting Awards" /> [[Lêer:ThePolice 2007.jpg|duimnael|links|Sting op 1 Augustus 2007 saam met The Police in Madison Square Garden, New York.]] In 2003 het Sting ''Sacred Love'' uitgereik. Dit was ’n ateljee-album waarop hy saamgewerk het met die [[hip-hop]]-ster [[Mary J. Blige]] en [[sitar]]-speler [[Anoushka Shankar]]. Hy en Blige het ’n Grammy gewen vir hul duet, "Whenever I Say Your Name". Die album het nie enige treffers opgelewer nie. Sy outobiografie, ''Broken Music'', is in Oktober 2003 uitgereik. In 2004 het hy op ’n ''Sacred Love''-toer gegaan met optredes deur [[Annie Lennox]].<ref>{{cite news |author=Culture |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/8813544/Annie-Lennox-career-timeline.html |title=Annie Lennox: career timeline |work=The Daily Telegraph |date=7 Oktober 2011 |access-date=26 Maart 2012 |location=Londen, VK |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721133723/https://www.telegraph.co.uk/culture/8813544/Annie-Lennox-career-timeline.html |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van 28 Maart tot 14 Mei 2005 was hy op die ''Broken Music''-toer; hy het saam met ’n orkes van vier lede in klein venues in Amerika opgetree. In Oktober 2006 het Sting die album ''Songs from the Labyrinth'' uitgereik met musiek deur die komponis John Dowland en begelei deur die [[Bosnië|Bosniese]] [[luit]]speler Edin Karamazov. Dit het ’n gemengde reaksie ontlok. Op 11 Februarie 2007 het hy en die ander lede van The Police herenig vir die sing van die liedjie "Roxanne" op die Grammy-toekenningsaand. Hulle het daarna aangekondig hulle gaan saam toer. Die eerste konserte van The Police Reunion Tour was op 28 Mei 2007 in [[Vancouver]]; 22&nbsp;000 aanhangers het die twee konserte bygewoon wat feitlik uitverkoop was. Die orkes het vir langer as ’n jaar getoer, van [[Noord-Amerika]] deur [[Europa]], [[Suid-Amerika]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] tot [[Japan]]. Kaartjies vir die Britse deel van die toer was binne ’n halfuur uitverkoop.<ref>[http://tvnz.co.nz/content/1017898/3362663.xhtml "Police tickets sell out in minutes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141112213856/http://tvnz.co.nz/content/1017898/3362663.xhtml |date=12 November 2014 }}. TVNZ. One News.</ref> In 2009 het Sting op die Rock and Roll Hall of Fame se 25ste herdenkingskonsert "Higher Ground" en "Roxanne" saam met [[Stevie Wonder]] gesing.<ref name="mtv">{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1625163/bruce-springsteen-stevie-wonder-steal-rock-hall-fame-show.jhtml |title=Tom Morello, John Legend, Sting brought out as special guests at Rock and Roll Hall of Fame 25th anniversary concert. |last=Anderson |first=Kyle |date=30 Oktober 2009 |publisher=MTV |access-date=14 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210165542/http://www.mtv.com/news/articles/1625163/bruce-springsteen-stevie-wonder-steal-rock-hall-fame-show.jhtml |archive-date=10 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="nyt">{{cite web |url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2009/10/30/rock-roll-hall-of-fame-concert-set-list/ |title=Rock and Roll Hall of Fame Concert: Set List |last=Pareles |first=John |date=30 Oktober 2009 |work=The New York Times |access-date=14 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203135343/https://artsbeat.blogs.nytimes.com/2009/10/30/rock-roll-hall-of-fame-concert-set-list/ |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sting is self in 2003 in dié eresaal opgeneem as lid van The Police.<ref name="hof">{{cite web |url=http://www.rockhall.com/inductees/the-police/ |title=The Police: inducted in 2003 |publisher=Rock and Roll Hall of Fame |access-date=15 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526172207/https://www.rockhall.com/inductees/the-police |archive-date=26 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="rrhof">{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2003/03/11/nyregion/clash-costello-and-police-enter-rock-hall-of-fame.html |title=Clash, Costello and Police Enter Rock Hall of Fame |last=Pareles |first=John |date=11 Maart 2003 |work=The New York Times |access-date=15 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203135337/https://www.nytimes.com/2003/03/11/nyregion/clash-costello-and-police-enter-rock-hall-of-fame.html |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === 2010's === Van 2010 tot 2011 was Sting besig met sy Symphonicity-toer deur [[Suid-Korea]], Japan, Australia, Nieu-Seeland, Suid-Amerika en Europa.<ref name="la">{{cite web |url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/06/sting-hollywood-bowl.html |title=Symphonicity tour: A few thoughts on Sting and strings |last=Powers |first=Ann |date=16 Junie 2010 |work=Los Angeles Times |access-date=15 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203135341/https://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2010/06/sting-hollywood-bowl.html |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die tweede helfte van 2011 het hy sy Back to Bass-toer begin wat met tussenposes tot in 2013 geduur het.<ref name="back">{{cite web|url=http://wzlx.cbslocal.com/2013/01/24/sting-announces-2013-back-to-bass-tour/|title=Sting Announces 2013 ‘Back To Bass’ Tour, Includes 3 New England Dates|last=Mapes|first=Jillian|date=24 Januarie 2013|publisher=WZLX|accessdate=15 Mei 2013|archive-date=11 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511052139/http://wzlx.cbslocal.com/2013/01/24/sting-announces-2013-back-to-bass-tour/|url-status=dead}}</ref> In 2011 het die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' Sting aangewys as een van die 100 invloedrykste mense in die wêreld.<ref>[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2066367_2066369_2066323,00.html "The 2011 TIME 100: Sting"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130421075559/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2066367_2066369_2066323,00.html |date=21 April 2013 }}, ''Time''. URL besoek op 20 April 2013</ref> Op 26 April het hy "Every Breath You Take", "Roxanne" en "Desert Rose" gesing op die Time 100 Gala in New York.<ref>[http://www.mtvhive.com/2011/07/06/hive-five-things-sting-saves/ "Hive Five: Things Sting Saves"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130527060601/http://www.mtvhive.com/2011/07/06/hive-five-things-sting-saves/ |date=27 Mei 2013 }}, MTV. URL besoek op 20 April 2013</ref> Sting het verskeie jare aan ’n musiekspel, ''The Last Ship'', gewerk<ref>{{cite web |url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/09/01/sting-and-brian-yorkey-embark-on-a-new-musical-the-last-ship/ |title=Sting and Brian Yorkey Embark on a New Musical, ‘The Last Ship’ |work=The New York Times |date=1 September 2011 |access-date=13 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203145236/https://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/09/01/sting-and-brian-yorkey-embark-on-a-new-musical-the-last-ship/ |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> wat geskoei is op sy eie ondertvindings as kind en die skeepsbounywerheid in [[Wallsend]], Tyne and Wear. Die stuk se debuut was in Junie 2014 in [[Chicago]] en is van daar na [[Broadway]].<ref>{{cite web |title=Sting's The Last Ship – New Album From the 16-Time Grammy® Award Winner |url=http://www.sting.com/news/title/stings-the-last-ship-new-album-from-the-16time-grammy-award-winner |date=5 Junie 2013 |publisher=Sting.com |access-date=7 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916093345/https://www.sting.com/news/title/stings-the-last-ship-new-album-from-the-16time-grammy-award-winner |archive-date=16 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Morgan |first=Scott C |title=Sting sails into Chicago to promote 'Last Ship' |url=http://www.dailyherald.com/article/20131011/entlife/710119660/ |access-date=8 November 2013 |newspaper=Daily Herald |date=11 Oktober 2013 |location=Chicago |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203143737/https://www.dailyherald.com/article/20131011/entlife/710119660/ |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sting se laaste ateljee-album, ''The Last Ship'', wat deur die musiekspel geïnspireer is, is op 24 September 2013 uitgereik.<ref>{{cite news |first=Caroline |last=Sullivan |title=Sting: The Last Ship – review |url=http://www.theguardian.com/music/2013/sep/19/sting-the-last-ship-review |work=The Guardian |location=Londen |access-date=2 Junie 2014 |date=19 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203143726/https://www.theguardian.com/music/2013/sep/19/sting-the-last-ship-review |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/the-last-ship-20130924 |title=The Last Ship |last=Decurtis |first=Anthony |work=Rolling Stone |date=24 September 2013 |access-date=17 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206200958/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/the-last-ship-20130924 |archive-date= 6 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Februarie 2014 het hy saam met die Amerikaanse sanger [[Paul Simon]] op ’n gesamentlike toer, On Stage Together vertrek; hulle het 21 konserte in Noord-Amerika gehou.<ref name="On Stage Together Billboard">{{cite web |url=http://www.billboard.com/articles/news/5901154/paul-simon-sting-interview-tour-collaborating-new-music |title=Paul Simon and Sting Q&A: Tour Mates on Shared Music DNA and Future 'Writing' |work=Billboard |first=Gary |last=Graff |date=10 Februarie 2014 |access-date=24 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203171220/https://www.billboard.com/articles/news/5901154/paul-simon-sting-interview-tour-collaborating-new-music |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die toer sal tot in vroeg 2015 duur, met konserte in Australie, Nieu-Seeland,<ref name="On Stage Together AUS NZL">{{cite web |url=http://www.sting.com/news/title/sting-paul-simon-on-stage-together-second-final-perth-show-added |title=Sting & Paul Simon: On Stage Together – Second & Final Perth Show Added! |publisher=Sting.com |date=10 Julie 2014 |access-date=24 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203143731/https://www.sting.com/news/title/sting-paul-simon-on-stage-together-second-final-perth-show-added |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sting.com/news/title/sting-paul-simon-on-stage-together-final-new-zealand-show-confirmed |title=Sting & Paul Simon: On Stage Together – Final New Zealand Show Confirmed! |publisher=Sting.com |date=25 Augustus 2014 |access-date=24 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203143736/https://www.sting.com/news/title/sting-paul-simon-on-stage-together-final-new-zealand-show-confirmed |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Europa.<ref name="On Stage Together Europe">{{cite web |url=http://www.paulsimon.com/us/news/belfast-date-added-paul-simon-sting-stage-together-2015-european-tour |title=Belfast Date Added For 'Paul Simon & Sting: On Stage Together' 2015 European Tour |publisher=PaulSimon.com |date=13 November 2014 |access-date=24 November 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102154523/http://www.paulsimon.com/us/news/belfast-date-added-paul-simon-sting-stage-together-2015-european-tour |archive-date=2 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Diskografie == [[Lêer:StingConcertBudapest.jpg|duimnael|200px|Sting in 2011 in [[Boedapest]].]] === The Police === * ''Outlandos d'Amour'' (1978) * ''Reggatta de Blanc'' (1979) * ''Zenyatta Mondatta'' (1980) * ''Ghost in the Machine'' (1981) * ''Synchronicity'' (1983) === Solo === * ''The Dream of the Blue Turtles'' (1985) * ''...Nothing Like the Sun'' (1987) * ''The Soul Cages'' (1991) * ''Ten Summoner's Tales'' (1993) * ''Mercury Falling'' (1996) * ''Brand New Day'' (1999) * ''Sacred Love'' (2003) * ''Songs from the Labyrinth'' (2006) * ''If on a Winter's Night...'' (2009) * ''Symphonicities'' (2010) * ''The Last Ship'' (2013) * ''57th & 9th'' (2016) * ''44/876'' (2018) * ''My Songs'' (2019) * ''The Bridge'' (2021) == Filmografie == {{Col-begin}} {{Col-break}} ; As akteur * ''Quadrophenia'' (1979) * ''Radio On'' (1980) * ''Artemis 81'' (1981) * ''Brimstone and Treacle'' (1982) * ''Dune'' (1984) * ''Plenty'' (1985) * ''The Bride'' (1985) * ''The Adventures of Baron Munchausen'' (1988) * ''Stormy Monday'' (1988) * ''Julia and Julia'' (1988) * ''Saturday Night Live'' (1991) * ''The Grotesque'' (1995) * ''Lock, Stock, and Two Smoking Barrels'' (1998) {{Col-break}} ; As homself * ''Bring on the Night'' (1985) * ''The Simpsons'' episode "Radio Bart" (1992) * ''The Smell of Reeves and Mortimer'' Episode 5 (1995) * ''The Larry Sanders Show'' episode "Where Is the Love?" (1996) * ''Ally McBeal'' seisoen vier, episode "Cloudy Skies, Chance of Parade" (2001) * ''Everyone Stares: The Police Inside Out'' (2006) * ''Studio 60 on Sunset Strip'' (2006) * ''Vicar of Dibley'' (2007) * ''[[Bee Movie]]'' (2007) * ''Little Britain USA'' (2008) * ''Brüno'' (2009) * ''Still Bill'' (2009) * ''Do It Again'' (2010) * ''Life's Too Short'' (2011) * ''The Michael J. Fox Show'' (2013) * ''20 Feet from Stardom'' (2013) {{col-end}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * 2009 ''The Words and Music of Sting'', Christopher Gable, Praeger, {{ISBN|978-0-275-99360-3}} * 2007 ''Lyrics by – Sting'', Simon & Schuster, {{ISBN|978-1-84737-167-6}} * 2003 Outobiografie ''Broken Music'', Simon & Schuster, {{ISBN|0-7434-5081-7}} * 2005 Biografie ''Sting and I'', James Berryman, John Blake, {{ISBN|1-84454-107-X}} * 2000 Biografie ''A Sting in the Tale'', James Berryman, Mirage Publishing, {{ISBN|1-902578-13-9}} * 1998 Biografie ''Sting – Demolition Man'', Christopher Sandford, Little, Brown and Company, {{ISBN|0-316-64372-6}} == Eksterne skakels == * [http://sting.com/ Amptelike webtuiste] * {{imdb naam|id=0001776|naam=Sting}} {{Commons-kategorie inlyn}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Sting (musician)|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Britse aktiviste]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Engelse sangers]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] qmk75mjt2e14tpik3mqdqdew9y6v4q9 Waterwortels 0 94538 3372706 2844089 2026-11-15T11:43:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372706 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Fockea edulis 001.jpg |image_caption = ''[[Fockea edulis]]'' in 'n pot. |display_parents = 3 |taxon = Fockea |authority = Endl., (1839) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Chymocormus'' <small>Harv.</small> }} '''''Fockea''''' is 'n [[genus]] van sukkulente struikgewasse wat [[inheems]] aan [[Suider-Afrika]] is. Hierdie [[spesie]]s staan gesamentlik as die '''waterwortels''' of '''kambroëns''' bekend. Hulle het 'n kenmerkende bolvormige ''[[koudeks]]'' (verdikte wortel of knol direk bokant die grond), al die plante is [[geofiet]]e. Van die spesies is eetbaar.<ref>{{cite book|last=National Research Council|title=Lost crops of Africa: Volume II: Vegetables|year=2006|publisher=National Academies Press|location=Washington, D.C.|isbn=0-309-66582-5|page=269|url=http://www.nap.edu/catalog/11763.html}}</ref><ref>Gibbs Russell, G. E., W. G. M. Welman, E. Retief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. Van Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Memoirs of the Botanical Survey of South Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2). </ref> == Spesies == Daar is net ses spesies wat aan die genus behoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3373-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210816062226/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3373-1 |argiefdatum=16 Augustus 2021 |besoekdatum=16 Augustus 2021 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Fockea angustifolia]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Fockea capensis]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Fockea comaru]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) N.E.Br.</small> * ''[[Fockea edulis]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) K.Schum.</small> * ''[[Fockea multiflora]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Fockea sinuata]]'' <small>(E.Mey.) Druce</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Fockea| ]] [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Tuinplante]] 4t8c1epi5j2dloqmxr56fdfb3r7780g Atlas Impala 0 94751 3372642 3060227 2026-11-15T07:23:43Z Aliwal2012 39067 Gaius se "dilemma" opgelos 3372642 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SAAF_Impala_MkII_1075_(6902824683).jpg|duimnael|regs|Atlas Impala van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]]] Die '''Atlas Impala''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] weergawe van die '''[[Aermacchi MB-326]]''', 'n ligte militêre [[straalvliegtuig]] wat in [[Italië]] ontwerp is. Dit is onder lisensie van Aermacchi deur Atlas Vliegtuigkorporasie in [[Kemptonpark]], Suid-Afrika gebou. Suid-Afrika het in 1964 'n lisensie verkry om die MB-326M (soortgelyk aan die "G" model) as die Impala Mk. I te produseer, bouwerk is in 1966 begin.<ref name="Steenkamp">Potgieter, Herman en Steenkamp, Willem. ''Aircraft of the South African Air Force.'' Londen: Jane's, 1981, 1ste uitgawe 1980. {{ISBN|0-86977-133-7}}.</ref> 40 Italiaansgeboude vliegtuie is gevolg deur ongeveer 125 stralers plaaslik gebou deur die Atlas Vliegtuigkorporasie.<ref name="Orbis">''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', Uitgawe 1, 1981, p. 20.</ref> Sewe eksemplare van die MB-326K is aangekoop as ligte aanvalsvliegtuie, met 'n verdere 15 saamgestel uit boustelle,<ref name="Orbis iss 2 p34">''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', Uitgawe 2, 1981, p. 34.</ref> terwyl ongeveer 78 onder lisensie geproduseer is, en bekend staan as die Impala Mk II.<ref>Jannetti, 1987</ref> Lisensieproduksie van die enkelsitplekweergawe het in 1974 begin.<ref name="Steenkamp"/> Die Impala Mk II was plaaslik vervaardig en toegerus met [[Frankryk|Franse]] wapentuig asook 'n gevorderde Suid-Afrikaanse elektronieseteenaanval-suite. Die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) het die [[vegvliegtuig]] in diens gestel tydens veldtogte teen die Gewapende Magte vir die Bevryding van Angola (FAPLA) en Kubaanse ekspedisietroepe in [[Angola]] tussen 1975 en 1989. Suid-Afrikaanse [[vlieënier]]s het die Impalas gewoonlik teen 550-650 km/h op 'n hoogte van slegs 15 meter gevlieg om Angolese lugverdediging te ontduik. Oor die verloop van die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]], is slegs één afgeskiet deur 'n SA-7 missiel; en nog een het teruggekeer basis toe met 'n onontplofde vuurpyl in sy uitlaat.<ref>''War machines'' 1985, p. 2119.</ref> Verskillende eenhede van die SALM het die Impala gebruik, naamlik 1 Eskader, [[4 Eskader SALM|4 Eskader]], [[5 Eskader SALM|5 Eskader]], [[6 Eskader SALM|6 Eskader]], [[7 Eskader SALM|7 Eskader]], 8 Eskader, 24 Eskader, 83 Straalvliegskool en [[85 Gevegvliegskool]].<ref>{{Verwys boek|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005|van=McLean|voornaam=Steven|jaar=September 2005|uitgewer=Steven McLean|isbn=0-9584929-4-8}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] j6mdd0uosvp6gp0melebmnj6nt905i5 Sandessenhout 0 94797 3372428 3065632 2026-11-14T14:48:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372428 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Sandessenhout | beeld = | byskrif = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | takson = Xylia torreana | outeur = Brenan, (1957 gepubl. 1958)<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:525865-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} Die '''sandessenhout''' (''Xylia torreana'') is 'n mediumgrootte (10&nbsp;m hoë) inheemse Suid-Afrikaanse [[boom]]. Dit kom ook in [[Malawi]], [[Zimbabwe]] en [[Mosambiek]] voor.<ref>{{cite web |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=126430 |title=Flora van Zimbabwe |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801193246/http://zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=126430 |archive-date=1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die [[Krugerwildtuin]] kom dit slegs voor in die Nwambiya-sandveld suid van die Pafurigebied (langs die Mosambiekse grens) en die sandveld noordwes van Punda Maria-ruskamp.<ref name="PietvanWyk" /> Die boom se FSA-nommer is 192.<ref name="PietvanWyk">{{cite book | last = Van Wyk | first = Piet | title = Field guide to the TREES of the Kruger National Park| publisher = Struik | location = Kaapstad | date = 2008 | page = 81 | isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> == Identifikasie == ; Blare Karakteristiek kom ses blaarpaartjies per blaarsteel, tot 20&nbsp;cm lank, voor. Groot blare (tot 10 x 4&nbsp;cm), glad en haarloos aan bokant, maar dig harig aan onderkant van blaarblad. Jong blaarkleur is [[rooibruin]], maar verander na [[donkergroen]] wanneer volwasse.<ref name="PietvanWyk" /> ; Blomme en vrugte Die boom dra 'n groot hoeveelheid klein, geurige blommetjies met witterige meeldrade en geel uitlopers. Die saadpeule vertoon as breë "pangas", baie hard en donkerbruin wanneer ryp, harig, tot 10 x 5&nbsp;cm in deursnee.<ref name="PietvanWyk" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Eksterne skakels == * {{Wikispecies-inlyn|Xylia torreana}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xylia]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1958 beskryf is]] qh6p7f7gxygxyonhl0jx8tb69uykkai Vlag van Israel 0 95641 3372681 3299940 2026-11-15T09:53:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372681 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Israel | Artikel = | Beeld = Flag of Israel.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = "Vlag van Sion" | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 8:11 | Goedgekeur_op = [[28 Oktober]] [[1948]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/il.html |title=Israel |publisher=Flags of the World |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000408144054/http://www.crwflags.com/fotw/flags/il.html |archive-date= 8 April 2000 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Ontwerp = ’n Blou Dawidster tussen twee blou horisontale bane op ’n wit agtergrond. | Ontwerper = | Beeld2 = Naval Ensign of Israel.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = Vlootvaandel | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= 1948 | Ontwerp2 = ’n Wit driehoek aan die vlagpaalkant met ’n vlootblou Dawidster in op ’n vlootblou agtergrond. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Civil Ensign of Israel.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Vlootvaandel | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000100 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= 1948 | Ontwerp3 = ’n Wit sirkel naby die vlagpaalkant met ’n vlootblou Dawidster in op ’n vlootblou agtergrond. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Air Force Ensign of Israel.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Lugmagvaandel | Ander_byname4 = | Gebruik4 = | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= 1948 | Ontwerp4 = ’n Hemelsblou-vlag met dun wit strepe met donkerblou grense naby die bo- en onderkant, met ’n lugmag-kokarde in die middel. | Ontwerper4 = }} Die '''nasionale [[vlag]] van [[Israel]]''' ([[Hebreeus]]: דגל ישראל, ''Degel Jisra'él''; [[Arabies]]: علم إسرائيل, ''ʿAlam Israʼīl'') is op [[28 Oktober]] [[1948]] amptelik goedgekeur, vyf maande nadat die [[Israel|Staat Israel]] tot stand gekom het. Dit verteenwoordig die staat, sy soewereiniteit, sy instansies en sy burgers, sowel in Israel asook in die wêreld. Die vlag vertoon ’n blou [[Dawidster]] tussen twee horisontale blou bane op ’n wit agtergrond. Die Israeliese vlagwetgewing bepaal die amptelike afmetings op 160 by 220&nbsp;cm. Daarom is die amptelike verhoudings 8:11. Variante met ’n wye verskeidenheid van verhoudings kan gevind word, met 2:3 wat algemeen is. [[Lêer:Western Wall - by Jacob Rask.jpg|duimnael|links|’n Tradisionele talliet met blou strepe, waarvolgens die vlag van Israel ontwerp is]] Die [[blou]] kleur word as “donker lugblou” beskryf<ref name=history>{{en}} {{cite web | url = http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/israelat50/pages/the%20flag%20and%20the%20emblem.aspx | title = Die vlag en die embleem | first = Alec | last = Mishory | publisher = Israelse Departement van Buitelandse Sake | format = html | date = 28 April 2003 | accessdate = 23 Desember 2018 }} Joseph Sprinzak, Speaker van die Tussentydse Raad van Staatsverklaring van die Vlag van die Staat Israel word aangehaal</ref> en wissel van vlag tot vlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.science.co.il/israel/Flag.php |title=Flag of Israel |publisher=Israel Wetenskap en Tegnologie |date=9 Julie 2006 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322183327/https://www.science.co.il/israel/Flag.php |archive-date=22 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="history" /> Die vlag is in 1891 vir die Sionistiese Beweging ontwerp. Die basiese ontwerp herinner aan die ''talliet'' (טַלִּית), die [[Jode|Joodse]] gebedskleed, wat wit is met donker strepe. Die simbool in die middel verteenwoordig die ''Dawidster'' (מָגֵן דָּוִד, ''Maden David''), ’n Joodse simbool wat van Antieke tye dateer. Die vlag het in Risjon LeSion tydens die eerste alijá in 1885 verskyn en is in [[Basel]] deur die Eerste Sionistiese Kongres van 1897 aanvaar. Hierdie vlag is verkies bo die "Sewester-vlag" wat deur [[Theodor Herzl]] voorgestel is. Na die stigting van die Staat Israel het die Voorlopige Staatsraad die vlag van die staat bespreek. Die vlag van die Sionistiese beweging is amptelik gekies om vanaf 28 Oktober 1948 as vlag van die staat Israel te dien en het voorkeur geniet bo ander idees, hoofsaaklik as gevolg van die gewildheid onder die Joodse volk.<ref name="history" /> Die regstatus van die vlag is veranker in die Vlag- en Simboolwet 5719–2018 en het grondwetlike status in die Grondwet ontvang: Basiese wet: Israel as die nasiestaat van die Joodse volk. ’n Beduidende deel van die van die Staat Israel se Joodse bevolking, en van die Jode wat in ander lande woon, beskou die nasionale vlag as ’n simbool van die onafhanklikheid van die Staat Israel. Een van die mees algemene uitdrukkings hiervan is die opheffing van die vlag op huise en motors op Onafhanklikheidsdag. In die ultraortodokse sektor is daar ’n polemiek oor die houding jeens die vlag en sy plek in hierdie samelewings, veral omdat dit ’n Sionistiese simbool is, en in sommige Arabiese sektore is daar dieselfde polemiek omdat dit ’n Sionistiese en Joodse simbool is. In 2007 is ’n Israelse vlag van 660&nbsp;m by 100&nbsp;m met ’n gewig van 5,2&nbsp;ton naby die antieke Joodse vesting [[Masada]] onthul waar dit ’n wêreldrekord opgestel het vir die grootste vlag.<ref name="haaretz">{{en}} {{cite news |url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/927830.html |title=Reuse Israel-vlag stel rekord op vir grootste in wêreld |work=Haaretz |date=25 November 2007 |agency=Associated Press |accessdate=2 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090917030950/http://www.haaretz.com/hasen/spages/927830.html |archive-date=17 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Dit is later deur ’n reuse-[[vlag van Libanon]] verbygesteek, wat in 2013 weer deur ’n reuse-[[vlag van Roemenië]] in Clinceni geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/worlds-biggest-flag-covers-field-in-romania-8633425.html |title='World's biggest flag' covers field in Romania – Europe – World |publisher=The Independent |date=27 Mei 2013 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122233/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/worlds-biggest-flag-covers-field-in-romania-8633425.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2013/may/27/worlds-biggest-flag-romania-guinness |title=World's biggest flag unfurled in Romania &#124; World news |publisher=The Guardian |date=27 Mei 2013 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231232518/https://www.theguardian.com/world/2013/may/27/worlds-biggest-flag-romania-guinness |archive-date=31 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-22681834 |title=Romania village of Clinceni claims largest flag record |publisher=[[BBC]] |date=27 Mei 2013 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228193805/https://www.bbc.com/news/world-europe-22681834 |archive-date=28 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/romanian-town-unfurls-worlds-largest-flag/news-story/3667799a8d3c3bc13e8973bb37c99c60 |title=Romanian town unfurls world's largest flag |publisher=The Herald Sun |date=28 Mei 2013 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122238/https://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/romanian-town-unfurls-worlds-largest-flag/news-story/3667799a8d3c3bc13e8973bb37c99c60 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url = https://www.antena3.ro/romania/drapelul-romaniei/romania-are-cel-mai-mare-drapel-din-lume-antena-3-in-guinness-world-records-215625.html | title = România are cel mai mare drapel din lume! Antena 3, în GUINNESS WORLD RECORDS™ | publisher = antena3.ro | date = 27 Mei 2013 | accessdate = 23 Desember 2018 | archive-date = 26 Junie 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180626111514/https://www.antena3.ro/romania/drapelul-romaniei/romania-are-cel-mai-mare-drapel-din-lume-antena-3-in-guinness-world-records-215625.html | url-status = dead }}</ref> == Ontwerp == [[Lêer:Flag-of-Israel-1-Zachi-Evenor.jpg|duimnael|links|Volgrootte Israelse vlag]] [[Lêer:Declaration of State of Israel 1948.jpg|duimnael|links|Onafhanklikheidsverklaring op 5 Iljar 5708 (14 Mei 1948)]] Die vlag se vorm is in ’n amptelike verklaring van die Voorlopige Staatsrad (מועצת המדינה הזמנית) soos volg bepaal: {{Caanhaling|הדגל – 220 סנטימטרים אורכו, 160 סנטימטרים רוחבו. הרקע – לבן ועליו שני פסי תכלת כהה, 25 סנטימטרים רוחב הפס, נטויים לכל אורכו של הדגל מצלע אל צלע. הפס העליון – במרחק 15 סנטימטרים מצלע האורך התחתונה. באמצעיתו של הרקע הלבן, בין שני פסי התכלת ובמרחק שווה משניהם – מגן דוד עשוי שישה פסי תכלת 5.5 סנטימטרים רוחב האחד, המצטרפים לשני משולשים שווי צלעות, שבסיסותיהם מקבילים לשני פסי התכלת שלאורך הדגל }} {{Caanhaling|Die vlag: Lengte 220&nbsp;sentimeter, hoogte 160&nbsp;sentimeter. Die agtergrond: Wit, daarop twee donker hemelsblou strepe, elkeen 25 sentimeter breed, gestrek van kant tot kant, die hele lengte van die vlag. Die boonste streep: In ’n afstand van 15&nbsp;sentimeter van die bokant. In die middel van die wit agtergrond, tussen die twee hemelsblou strepe, in ’n gelyke afstand van altwee: ’n Dawidster bestaande uit ses hemelsblou strepe, elkeen 5,5&nbsp;sentimeter breed, saamgevoeg tot gelyksydige driehoeke wat se grondlyne parallel is met die twee hemelsblou strepe wat strek oor die lengte van die vlag.<ref>Staatskoerant, Nr. 32 10 Chesjwan 5709 (12 November 1948, bl. 62</ref>}} Die geldigheid van hierdie bepalings is vasgelê in die Vlagwet van 5709–1949. In vlagkundige terme is die vlag van Israel ’n reghoekige vlag in ’n verhouding van 8:11 tussen sy breedte en sy lengte met 5 afwisselende stroke van wit en blou. Die verhouding tussen die stroke is 3:5:16:5:3. In die middel van die sentrale strook is ’n heksagoon (Dawidster) wat se hoekpunte na die blou strepe wys. Die skakering van die kleur blou word in die wet omskryf as "donker hemelsblou" (כחול כהה, ''tgélet kehé'') wat gedefinieer word as ''Indanthren Calidon'' (afgekort: GCDN).<ref>{{he}} {{cite web |url=https://museum.imj.org.il/exhibitions/2008/blueonwhite/item2.asp?itemNum=142 |title=סיכום מישיבת ועדת המשנה לקביעת טיב הכחול של דגל המדינה – מיום |publisher=[[Israel-museum]] |date=18 Januarie 1950 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190308080846/https://museum.imj.org.il/exhibitions/2008/blueonwhite/item2.asp?itemNum=142 |archive-date=8 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vlag is spieëlsimmetries in breedte en lengte. Die strepe wat oor die vlag strek is afgelei van die ''talliet'' (טלית) die gestreepte gebedskleed van die Jode. Die kleure van die vlag is gebaseer op die ''tgélet'' (התכלת), waaruit die rok gemaak is wat deel was van die Hoëpriester se klere. In die praktyk wissel die skakering van die blou van vlag tot vlag en is nie vaas nie, soms donkerblou en soms ligblou. <center>[[Lêer:Construction sheet of Flag of Israel Equilateral Magen David.svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> == Kleure == [[Lêer:Flag-of-Israel-4-Zachi-Evenor.jpg|duimnael|Moderne foto van die vlag van Israel]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" ![[Lêer:Flag of Israel.svg|30px]]<br />Kleurskema ! style="background:#0038b8ff; width:200px" | {{Kleur|white|blou}} ! style="background:#FFFFFF; width:200px"| {{Kleur|black|wit}} |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]''' | <code>0/56/184</code> || <code>255/255/255</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimal]]''' | <code>#0038b8</code> || <code>#FFFFFF</code> |- | style="background:#F2F2F2; text-align:right" |'''CMYK''' | <code>100/70/0/28</code> || <code>0/0/0/0</code> |} === Interpretasie van kleure === {| class="wikitable" style="width:50%; margin-left:auto; margin-right:auto;" ! Skema ! Tekstielkleur |- ! style="background:#ffffff"| Wit | חֶסֶד‬, ''Gesed'' ("Goddelike welwillendheid")<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/536810/jewish/Why-the-Tallit-Barcode.htm |title=Waarom die talliet-strepieskode? |work=Chabad |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122234/https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/536810/jewish/Why-the-Tallit-Barcode.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- ! style="background: #0038b8"| <span style="color:#ffffff"> Blou </span> | Dit simboliseer die glorie van God, reinheid en ''Ghwoera'' (גבורה, "sterkte van God")<ref>{{en}} {{he}} {{cite web | url = https://www.sefaria.org/Bemidbar_Rabbah.14.3?lang=bi | title = Bamidbar Rabba 14:3 | publisher = Sefaria.org | accessdate = 23 Desember 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://steinsaltz.org/daf/hullin-89a-b-recognizing-the-blue-of-tzitzit/ |title=Tsjoelien 89a |publisher=Steinsaltz.org |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125244/https://steinsaltz.org/daf/hullin-89a-b-recognizing-the-blue-of-tzitzit/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite news | url = http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?version=1&book=EXO&chapter=24&resnum=64186 | title = Eksodus 24,10 | work = [[Bybel]]: [[Eksodus]] | publisher = [[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]] | accessdate = 23 Desember 2018 | quote = Hulle het die God van Israel gesien: onder sy voete was ’n plaveisel soos saffiersteen, so blou soos die hemel self.}}</ref><ref>{{af}} {{cite news | url = http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?version=1&book=EZK&chapter=1&resnum=82407 | title = Esegiël 1,26 | work = [[Bybel]]: [[Esegiël]] | publisher = [[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]] | accessdate = 23 Desember 2018 | quote = Bokant die gewelf bo hulle koppe was daar iets soos saffier met die vorm van ’n troon, en daarop was ’n gestalte met die voorkoms van ’n mens, hoog daarbo.}}</ref> |} == Geskiedenis == === Gebruik van die vlag voor die totstandkoming van die Staat Israel === [[Lêer:Bodenheimer's and Herzl's drafts of the Zionist flag, compared to the final version used at the First Zionist Congress.png|duimnael|Bodenheimer en Herzl se 1897-konsepte van die Sionistiese vlag, in vergelyking met die finale weergawe wat gebruik is tydens die Eerste Sioniste Kongres in 1897]] [[Lêer:אבישי טייכר 208.jpg|duimnael|Die plek in Nes Siona waar Michael Halpern die vlag gehys het]] [[Lêer:PIoneers with flag 1940.png|duimnael|Kompanie 608 van die Pionierskorps (''Geil ha-Gapparim'') hys die Israeliese vlag, [[Egipte]] 1940]] [[Lêer:Asefathanivharim.jpg|duimnael|Die vlag van die Sionistiese beweging word vertoon by ’n byeenkoms van die Raad van Afgevaardigdes (''Beit ha-Niwgariem''), 1944]] [[Lêer:Degolim.jpg|duimnael|Die Joodse vlag word langs die Britse vlag gehys deur lede van die Polisie van die Hebreeuse Nedersettings (''Misjtéret ha-Jisjoewiem ha-Iwri'iem''), Mei 1945]] [[Lêer:Buchenwald-released-palestine-bound.gif|duimnael|Vrygelate gevangenes van [[Buchenwald]]-konsentrasiekamp toon ’n tuisgemaakte vlag op hul pad na Palestina, 5 Junie 1945]] [[Lêer:19450715 Buchenwald survivors arrive in Haifa.jpg|duimnael|Buchenwald-oorlewendes arriveer in [[Haifa]] om deur die Britte gearresteer te word, 15 Julie 1945]] [[Lêer:Flag of Israel postal stamp.jpg|duimnael|Die "vlag-seël" wat op 31 Maart 1949 uitgereik is, ontwerp deur P. Kraus]] [[Lêer:דגל ישראל באום5.JPG|duimnael|Die Israeliese vlag wat in 1949 by die [[Verenigde Nasies]] gehys is toe Israel by die Verenigde Nasies aangesluit het]] [[Lêer:Israeli Flag UN.jpg|duimnael|Die binnehof van die VN-gebou in [[New York Stad]]. Van links na regs: Die vlae van [[Hongarye]], [[Ysland]], [[Indië]], [[Indonesië]], [[Iran]], [[Irak]], [[Ierland]], [[Israel]], [[Italië]] en [[Jamaika]] (alfabeties gerangskik volgens dié lande se [[Engels]]e name)]] [[Lêer:IndepedenceDayDecorations001.jpg|duimnael|Israeliese vlae versier ’n woonstelgebou op Onafhanklikheidsdag]] [[Lêer:Jom Jeruschalajim.jpg|duimnael|Tienduisende marsjeer met Israeliese vlae in die "Dans van die Vlae" op Jerusalemdag]] [[Lêer:דגל פוניבז'.JPG|duimnael|’n Israeliese vlag wat oor die dak van die Ponevezj-''Jesjiwa'' waai op Onafhanklikheidsdag]] [[Lêer:Nazrat.jpg|duimnael|’n Reusagtige Israeliese vlag hang teen die hofgebou in Nazareth Illit "Bo-Nazaret") met uitsig op die Arabiese stad [[Nasaret]]]] Die blou bane is veronderstel om die strepe op ’n ''talliet'', die tradisionele Joodse gebedskleed, voor te stel. Die uitbeelding van die Dawidster op die vlag van die Staat Israel word wêreldwyd erken as ’n simbool van die Jode en [[Judaïsme]]. Die Dawidster as ’n Joodse simbool dateer uit Antieke tye. Volgens ’n legende het Keiser Karel IV in 1357 toestemming aan die Jode van [[Praag]] verleen om ’n vlag met ’n Dawidster te gebruik. Die Israeliete het ’n blou kleurstof genaamd ''tgélet'' gebruik; die kleurstof is gemaak van ’n [[Seeslakke|seeslak]] (''Murex trunculus'').<ref name="tgélet">{{en}} {{cite web |title=Historical Review of Tekhelet & the Hillazon |url=http://www.tekhelet.com/pdf/timeline.pdf |publisher=Ptil Tekhelet Organization |last=Navon |first=Mois |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080116/http://www.tekhelet.com/pdf/timeline.pdf |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die kleurstof was baie belangrik in Joodse en nie-Joodse kulture van die tyd en is deur koninklikes en boklasse gebruik om klere, gordyne ens. mee te kleur. Die kleurstof van ’n verwante [[slak]] kan gebruik word om die [[purper]]kleur (''argaman'') te verkry. In die [[Bybel]] word die Israeliete beveel om een van die drade van hulle klossies (''tzitzit'') met ''tgélet'' te kleur: “As julle die klossies sien, moet julle dink aan al my gebooie sodat julle dit onderhou en nie die sondige begeertes van julle hart en oë navolg nie.” (Num. 15:39).<ref>{{af}} {{cite news | url = http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?version=1&book=NUM&chapter=15&resnum=66068 | title = Numeri 15,39 | work = [[Bybel]]: [[Numeri]] | publisher = [[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]] | accessdate = 23 Desember 2018 | quote = As julle die klossies sien, moet julle dink aan al my gebooie sodat julle dit onderhou en nie die sondige begeertes van julle hart en oë navolg nie.}}</ref> ''Tgélet'' stem ooreen met die kleur van die goddelike openbaring (''Midrasj Bamidbar Rabbah vx''). Teen die einde van die Talmoediese era (500–600 n.C.) het die industrie wat die kleurstof vervaardig het ineengestort. Dit het al hoe skaarser geword en met verloop van tyd het die Joodse gemeenskap vergeet welke spesie van seeslak die spesifieke kleurstof vervaardig. Aangesien Jode nie in staat was om hierdie gebod na te kom nie het hulle die klossies wit gelos. In herinnering aan die gebod van die gebruik van ''tgélet''-kleurstof het dit algemene gebruik vir Jode geword om blou of pers strepe in die kleed van hulle ''talliet'' in te weef.<ref>{{en}} {{cite web |last=Simmons |first=Rabbi Shraga |url=http://judaism.about.com/library/3_askrabbi_o/bl_simmons_tallit.htm |title=Tallit stripes |publisher=About.com |work=Ask the Rabbi |accessdate=3 April 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723165531/http://judaism.about.com/library/3_askrabbi_o/bl_simmons_tallit.htm |archive-date=23 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die idee dat blou en wit – op 'n manier wat aan ’n vlag herinner – die nasionale kleure van die Jode was, is na alle waarskynlikheid eerste deur Ludwig August Frankl von Hochwart, ’n Oostenrykse digter, geopper.<ref>{{he}} {{cite book | author = Mordechai Ben Hillel HaCohen | title = עולמי [My wêreld] | location = Tel Aviv | year = 1929 | pages = 63 }}</ref> In sy gedig ''Juda's Farben'' ("Juda se kleure") wat in 1864 gepubliseer is na ’n besoek aan [[Jerusalem]] skryf hy:<ref>{{de}} {{cite book | last = Frankl | first = A. L. | chapter = Juda's Farben | title = Ahnenbilder | location = Leipzig | date = 1864 | pages = 127–8 | url = https://books.google.de/books?id=rV5QAAAAcAAJ&pg=PA127&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false }}</ref> {| | : '''Oorspronklike Duitse teks:''' : Anlegt er, wenn ihn Andacht füllt : Die Farben seines Landes; : Da steht er beim Gebet verhüllt, : Weiß schimmernden Gewandes. : Den Rand des weißen Mantels breit : Durchziehen blaue Streifen, : Sowie des Hohenpriesters Kleid : Die blauen Fädenschleifen. : Die Farben sind's des theuren Lands, : Weißblau sind Juda's Grenzen: : Weiß ist der priesterliche Glanz, : Und blau des Himmels Glänzen. | : '''Afrikaanse vertolking''' : Aanlê hy, wanneer gebed hom vul : Die kleure van sy land; : Daar staan hy tydens gebid gehul, : In ’n wit glansende gewand. : Die rand van die wit omhulsel breed : Deurweef met blou strepe, : Soos die Hoëpriester se kleed : Die blou draadslype. : Die kleure is van die geliefde land, : Witblou is Juda se grense: : Wit is die priesterdom se glans, : En blou die hemel se skyn. |} Die praktiese gebruik van hierdie vlag in sy bekende vorm dateer uit die dae van die eerste alijá ("opstyging" na Israel). Die skrywer Mordegai Ben Hillel Hakohén (מרדכי בן הלל) dokumenteer ’n fees ter ere van Mosje Montefiore (משה מונטיפיורי) se 100ste verjaarsdag in die jaar 1884 en skryf: "Vir die eerste keer het ons die nasionale kleure aan die algemene publiek geopenbaar, want baie het nie geweet dat blou en wit die kleure van ons mense is nie." Die keuse van kleure, sowel deur Frenkel asook deur mense van die eerste alijá, was nie toevallig nie, aangesien daar in die boek [[Numeri]] ("Bemidbar", מדבר), sprake is van die ''talliet'' (gebedskleed) met ’n hemelsblou draad: {{Caanhaling|Hulle moet ’n hemelsblou draad (פְּתִיל תְּכֵלֶת, ''p'tiel tgélet'') aan die hoekklossies (צִיצִת הַכָּנָף, ''tsietsiet ha-kanaf'') vasbind.<ref>{{af}} {{cite news | url = http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?version=1&book=NUM&chapter=15&resnum=66067 | title = Numeri 15,38 | work = [[Bybel]]: [[Numeri]] | publisher = [[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]] | accessdate = 23 Desember 2018 | quote = “Sê vir die Israeliete hulle moet aan die some van hulle klere klossies vaswerk. Dit geld ook vir hulle nageslag. Hulle moet ’n blou toutjie aan die hoekklossies vaswerk.}}</ref>}} Die Dawidster-simbool wat opgeneem is in die vlag, word gevind in die kulture van talle volke vanaf die Oudheid, maar word sedertdien in baie kuns- en rituele voorwerpe met die Jodedom geïdentifiseer. In 1885 hys Israel Belkind (ישראל בלקינד), een van die stigters van die Bilu-beweging (תנועת ביל"ו), die vlag wat hy saam met Fanny Meirowitsj (פאני מאירוביץ') ontwerp het in ’n gedaante soortgelyk aan vandag s’n ("’n Stuk wit materiaal met twee hemelsblou strepe aan albei kante soos ons ''talliet'' en ’n blou Dawidster in die middel") by geleentheid van die driejaarsviering van die stigting van die [[landbou]]dorp Risjon LeSion. Hierdie vlag staan bekend as die "Risjon LeSion"-vlag.<ref>{{he}} {{cite web |url=http://www.hofesh.org.il/freeclass/history/magen-david/magen-david.html |title=מגן-דוד – סמל ודגל [Ster van Dawid – simbool en vlag] |author=Dan Mahler |publisher=Hofesh.org |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122236/http://www.hofesh.org.il/freeclass/history/magen-david/magen-david.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal | url = http://www.highbeam.com/doc/1P1-52795697.html | title = The first families | first = Aviva | last = Bar-Am | work = The Jerusalem Post | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161018215539/https://www.highbeam.com/doc/1P1-52795697.html | date = 26 April 2002 | archivedate = 18 Oktober 2016 | via = Highbeam }}</ref> In 1891 het Michael Halperin (מיכאל הלפרן), een van die stigters van die landboudorp Nes Siona (נס ציונה), ’n soortgelyke vlag gebruik met ’n blou heksagram en die teks “נס ציונה” (Nes Siona, “’n banier na Sion toe”: ’n verwysing na [[Jeremia]] 4:6<ref>{{af}} {{cite news | url = http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?version=1&book=JER&chapter=4&resnum=80952 | title = Jeremia 4,6 | work = [[Bybel]]: [[Jeremia]] | publisher = [[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]] | accessdate = 23 Desember 2018 | quote = Swaai die vaandel: Na Sion toe! Soek veiligheid, moenie talm nie! Ek, die Here, laat onheil uit die noorde kom, ’n groot ramp.}}</ref> wat later aanvaar is as die moderne naam van die stad, Nachalat Reuven). ’n Blou-en-wit vlag met die Dawidster en die Hebreeuse woord “Makkabeër” is in 1891 deur die "Orde van die Seuns van Sion" (מסדר בני ציון, ''Misdar Bnei Sion'') in [[Boston]] gebruik. Jacob Baruch Askowitsj en sy seun Charles het die “vlag van Juda” ontwerp wat op 24 Julie 1891 tydens die inwyding van die Sionsaal van die Orde van die Seuns van Sion in [[Boston]] gehys is. Die vlag was gebaseer op die tradisionele ''talliet'' met dun blou bane naby die bo- en onderkant en in die middel ’n sespuntige Dawidster met die woord “Makkabeër” in blou letters geverf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.commentarymagazine.com/articles/from-the-american-scene-bostons-jewish-community-earlier-days/ |title=From the American Scene: Boston’s Jewish Community: Earlier Days |first=Charles |last=Reznikoff |work=Commentary |date=Mei 1953 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122237/https://www.commentarymagazine.com/articles/from-the-american-scene-bostons-jewish-community-earlier-days/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dis onmoontlik om te weet hoe goed hierdie gebeurtenisse bekend was aan die deelnemers van die Eerste Sionistiese Kongres te Basel in 1897, waar die vlag met twee blou strepe op ’n wit agtergrond en ’n Dawidster daarop aangeneem is en Theodor Herzl se voorstel verwerp is – ’n vlag met sewe goue sterre op ’n wit agtergrond wat die nuwe lewe van Israel (wat toe in 1897 mog nie bestaan het nie) sou versinnebeeld. Theodor Herzl beskryf sy idee van ’n vlag vir die nuwe Joodse tuisland in ''Der Judenstaat'' (1896) soos volg:<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.deutschestextarchiv.de/book/view/herzl_judenstaat_1896?p=76 |via=Deutsches Textarchiv |last=Herzl |first=Theodor |authorlink=Theodor Herzl |title=Der Judenstaat. Versuch einer modernen Lösung der Judenfrage. |publisher=Leipzig o. a. |date=1896 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118231428/http://www.deutschestextarchiv.de/book/view/herzl_judenstaat_1896?p=76 |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Caanhaling|Wir haben keine Fahne. Wir brauchen eine. Wenn man viele Menschen führen will, muss man ein Symbol über ihre Häupter erheben. Ich denke mir eine weisse Fahne, mit sieben goldenen Sternen. Das weisse Feld bedeutet das neue, reine Leben; die Sterne sind die sieben goldenen Stunden unseres Arbeitstages. Denn im Zeichen der Arbeit gehen die Juden in das neue Land.}} {{Caanhaling|Ons het geen vlag nie. Ons benodig een. Indien ons baie mense wil lei moet ons ’n simbool bo hul kop hys. Ek dink aan ’n wit vlag met sewe goue sterre. Die wit veld verwys na die nuwe, suiwer lewe; die verwys na die sewe goue ure van die werksdag. Want in die naam van die werk gaan die Jode na die nuwe land.}} Hoewel hierdie vlag die Joodse geloofsimbole beklemtoon wou Theodor Herzl hê dat die vlag meer universele simbole moes bevat: 7 goue sterre vir die 7-uur werkskwota van die verligte te stigte staat, wat sosialistiese wetgewing sou bevorder.<ref name="scholem">{{en}} {{cite news |first=Gershom |last=Scholem |url=http://www.commentarymagazine.com/article/the-curious-history-of-the-six-pointed-starhow-the-%e2%80%9cmagen-david%e2%80%9d-became-the-jewish-symbol/ |title=The Curious History of the Six Pointed Star; How the 'Magen David' Became the Jewish Symbol |work=Commentary |date=September 1949 |page=243-251 |accessdate=19 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530062224/https://www.commentarymagazine.com/article/the-curious-history-of-the-six-pointed-starhow-the-%e2%80%9cmagen-david%e2%80%9d-became-the-jewish-symbol/ |archive-date=30 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> David Wolffsohn was ’n sakeman wat ’n prominente rol in die vroeë Sionistiese beweging gespeel en homself beskou het as die vader van die idee om die vlag na aanleiding van die ''talliet'' te ontwerp. Hy beskryf die omstandighede rondom die skepping van die Israeliese vlag – oorspronklik die vlag van die ontluikende Sionistiese beweging – met die ontwerp van Theodor Herzl wat min ondersteuning geniet het as volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-israeli-flag |title=The Israeli Flag |publisher=The Jewish Virtual Library – A Division of the American-Israeli Cooperative Enterprise |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191004233315/https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-israeli-flag |archive-date=4 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Caanhaling|בפקודת מנהיגנו הרצל באתי לבזל, כדי לעשות את כל ההכנות לקונגרס הראשון. בין השאלות הרבות שהעסיקוני אז הייתה אחת... באיזה דגל נקשט את אולם הקונגרס? מה הם צבעיו? הן דגל אין לנו. הרעיון הזה הכאיבני מאוד. צריך ליצור את הדגל. ואולם באיזה צבעים נבחר? והנה הבהיק רעיון במוחי: הרי יש לנו דגל. לבן כחול. הטלית אשר בה נתעטף בתפילתנו – טלית זו היא סמלנו. נוציא נא את הטלית מנרתיקה ונגולל אותה לעיני ישראל ולעיני כל העמים. הזמנתי אז דגל כחול לבן ומגן דוד מצויר עליו. וכך בא לעולם דגלנו הלאומי.<ref>{{he}} {{cite web | url = http://beta.hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=41738&pgnum=443 | title = כיצד נולד דגלנו הלאומי? [Hoe is ons nasionale vlag gebore?] | author = David Wolffsohn | publisher = HebrewBooks | pages = 432 | accessdate = 23 Desember 2018 }}</ref>}} {{Caanhaling|In opdrag van ons leier, Herzl, het ek na Basel gekom om die Eerste Kongres voor te berei. Onder die talryke vrae wat my opdraggewer gehad het, was: Met watter vlag moet die kongressaal versier word? Want het nie ’n vlag nie. Hierdie gedagte het ons baie gepla. ’n Vlag moet geskep word. Maar watter kleure sal ons kies? Toe skiet ’n gedagte deur my kop: Ons hét mos ’n vlag. Wit en blou. Die ''talliet'' waarmee ons toedraai wanneer ons bid! Hierdie gebeedskleed is ons simbool. Kom ons haal hierdie ''talliet'' uit sy sak en ontplooi dit voor die oë van Israel en voor die oë van alle volke. Toe bestel ek ’n blou-en-wit vlag waarop ’n Dawidster geteken is. En so het ons nasionale vlag in die wêreld gekom.}} In 1897 is die Eerste Sionistiese Kongres in [[Basel]], [[Switserland]], gehou om ’n tuisland vir die Jode in Palestina te oorweeg. Morris Harris, ’n lid van die New York Hovevei Sion het sy tentwinkel gebruik om ’n geskikte banier en versierings vir die ontvangs te maak en sy moeder, Lena, het die vlag gestik.<ref>{{en}} {{cite web | url = http://www.flag-of-israel.org | title = Ontstaan van die vlag van Israel | date = 1998 | accessdate = 23 Desember 2018 }}</ref> Die vlag was twee blou bane en ’n groot blou Dawidster in die middel. Die vlag was tien voet by ses voet – dieselfde as die [[vlag van die Verenigde State]] – en het bekend geword as die “Vlag van Sion”. Dit is as die amptelike Sionistiese vlag aanvaar gedurende die Tweede Sionistiese Kongres in Switserland in 1898 en Israel, as onafhanklike staat, het in 1948 dié ontwerp as sy amptelike vlag aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war |title=Milestones: 1945–1952 |publisher=Office of the Historian, U.S. Department of State |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607114752/https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Vlag met blou en wit bane en ’n Dawidster in die middel het in 1904 saam met vlae van ander lande van een van die geboue by die [[Louisiana]] Wêreldtentoonstelling gehang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/15268-zionism |title=Sionisme (afdeling ''Verspreiding van Sionisme'') |first=Richard |last=Gottheil |publisher=Jewish Encyclopedia |date=1911 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103014521/http://www.jewishencyclopedia.com/articles/15268-zionism |archive-date= 3 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Aan die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]], nadat die Jode wat uit [[Tel Aviv]] verdryf is van Kfar Saba na Jaffa teruggekeer het, het die leier van die gemeenskap, Rabbi Menagem Jitsgak klioner (מנחם יצחק קליונר), die idee gehad om die vlag te vertoon op die vensters van die huise waarnatoe die mense teruggekeer het. Hy teken toe 'n skets van die vlag soos dit vandag bekend is en bestel in 1920 ’n eerste handelshoeveelheid by ’n fabriek in [[Italië]].{{feit}} Ten tyde van die ''Jisjoew'' (היישוב; die Joodse gemeenskap in Palestina voor die totstandkoming van die Staat Israel) het die vlag die Sionistiese beweging gedien en is dit in die openbaar by amptelike plegtighede gehys. Soldate van die Pionierskorps (חיל החפרים, ''Geil ha-Gapparim''), een van die eerste eenhede van ''Jisjoew''-vrywilliges in die Britse leer tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], van wie baie in April 1941 as krygsgevangenes in die hande van die Nazi's geval het, het reeds in 1940 die ''Jisjoew''vlag onder die Britse vlag gehys toe hulle in die Westelike Woestyn ([[Egipte]]) gedien het. Verantwoordelik hiervoor was hulle leier Yosef Almogi (יוסף אלמוגי). Baie foto's wat hiervan getuig het in die nalatenskap behoue gebly van diegene wat uit die gevangeskap bevry is.<ref>{{he}} {{cite web |url=https://www.jewishpioneers.com/ |title=פדויי השבי – לוחמי חיל החפרים, סווארים, חילות ההנדסה, הקשר, התובלה והאויר במערכה על יוון |publisher=Jewishpioneers.com |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223150732/https://www.jewishpioneers.com/ |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Joodse Brigade (הבריגדה היהודית, ''ha-Brighada ha-Jehoediet'') het ’n skouerkenteken gebruik wat aan die vlag se ontwerp en kleure herinner. Soldate van die Brigade het die vlag gereeld langs die Britse vlag gehys en sodoende met hulle Britse bevelvoerders gebots. Hulle het dit by amptelike seremonies van die Brigade gehys. Na die aankoms van die Joodse Brigade in Italië het Mosje Sjarét (משה שרת), hoof van die Politieke afdeling van die Joodse Agentskap (המחלקה המדינית של הסוכנות היהודית, ''ha-Sognoet ha-Jehoediet''), op 3 April 1945 ’n besoek aan hulle afgelê, ’n vlag aan die vegters oorhandig en by die vlaghysing ’n toespraak gehou wat bekend staan as "die Vlagtoespraak". Die Joodse Brigade was die eerste en enigste strydkrag wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog onder ’n Joodse vlag en as verteenwoordigers van die Joodse volk geveg het. Ten tyde van die onafhanklikheidsverklaring is die saal met ’n groot vlag versier wat agter die sprekers teen die muur pryk en die onafhanklikheid wat pas bereik is op ’n in die ooglopende manier beklemtoon. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Israel (1948).svg|{{FIAV|historical}} Die Israeliese vlag met ingekleurde Dawidster ("Inkvlag", 1948) Lêer:Herzl Flag.jpg|Benjamin Ze'ev Theodor Herzl se voorgestelde Sewe-sterre-vlag soos in sy dagboek geskets. Hoewel hy die Dawidster geteken het, het hy dit nie so beskryf nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/il%7Dz1896.html |title=Theodor Herzl 1896 (Zionist Flags, Israel) |publisher=Flags of the World |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611235839/https://www.fotw.info/flags/il%7Dz1896.html |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Herzl flag.svg|{{FIAV|reconstructed}} Moderne weergawe van Theodor Herz se voorgestelde vlag Lêer:Herzl's Zionist Flag.svg|{{FIAV|reconstructed}} ’n Ander weergawe van Theodor Herz se voorgestelde vlag Lêer:Flag of the First Zionist Congress 1897.svg|Vlag van die Eerste Sioniste Kongres in 1897 Lêer:Brigade tag.png|Die skouerkenteken van die Joodse Brigade se lede tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] </gallery></center> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Ottoman Empire.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Ottomaanse Ryk]] (1844–1923)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/FLAGS/tr-ottom.html |title=Ottoman Empire (Turkey, 1299–1923) |publisher=Flags of the World |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122234/https://www.crwflags.com/fotw/FLAGS/tr-ottom.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of Hejaz (1917).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Arabiese Opstand (1917) Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|<small>1:2</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] (1927–1948)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/mpe.html |title=British Mandate of Palestine 1923–1948 |publisher=Flags of the World |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508170755/https://www.crwflags.com/fotw/flags/mpe.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Emanuel ship's Hebrew flag.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Hebreeuse skeepsmaatskappy (1933–1934) Lêer:Palestine-Mandate-Ensign-1927-1948.svg|<small>1:2</small> {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} Vlag van die Britse mandaat van Palestina (1927–1948)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/mpe~c.html |title=Civil Ensign 1927–1948 (British Mandate of Palestine) |publisher=Flags of the World |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508151554/https://www.crwflags.com/fotw/flags/mpe~c.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> </gallery></center> === Aanneming van die vlag as vlag van die Staat Israel === Na die totstandkoming van die Staat Israel was daar kommer dat, indien die vlag van die Sionistiese beweging deur die Staat Israel aangeneem word, dit politieke en regsprobleme kon veroorsaak vir ondersteuners van die beweging wat burgers van ander lande was. Om dié rede is aanvanklik slegs die vlae vir gebruik op skepe bepaal – die vlootvaandel en die handelsvlag – terwyl die debat oor die algemene vlag uitgebrei is om verskeie ontwerpsvoorstelle te oorweeg. Die Wapen en Vlag-Komitee (ועדת הסמל והדגל) van die Voorlopige Staatsraad (מועצת המדינה הזמנית) het voorstelle gevra en ’n groot aantal idees vir die vlag se ontwerp ontvang. Die meeste was gebaseer op die Sionistiese beweging se vlag met geringe veranderings. Enkele veranderings wat voorgestel is: * Otte Wallisch se voorstel: Twee dik blou strepe en daartussen, op ’n wit agtergrond, sewe goue sterre wat soos Dawidsterre lyk, ter herinnering aan Theodor Herzl se voorstel vir ’n vlag in sy boek ''Der Judenstaat'' ("Die Staat van die Jode"). Hierdie voorstel is deur die komitee as die wenner gekies. * Verandering van die kleur van die Dawidster na geel ter nagedagtenis aan die slagoffers van die Sjoa ([[Holocaust]]). * Toevoeging van ’n afbeelding van die "Jongleeu van Juda" (גור אריה יהודה, ''Gur Arijé Jehoeda''; soos dit vandag in Jerusalem se stadsvlag en -wapen voorkom) in die middel van die Dawidster op ’n manier wat aan die wapen van die Eerste Sionistiese Kongres herinner. * Mordegai Nimtsa-Bi se voorstel in sy boek ''Ha-deghel'' (הדגל; "Die vlag"): Die integrasie van die Sionistiese vlag in die vlag van die staat, soortgelyk aan die integrasie van die Britse vlag in sommige vlae van die Statebond (destyds: [[Britse Statebond]]). Uiteindelik is besluit im die vlag van die Sionistiese beweging sonder veranderings aan te neem, hoofsaaklik as gevolg van die gewildheid wat dit onder die Joodse bevolking geniet het, en omdat buitelandse lande en organisasies dit reeds as die nasionale vlag van die Joodse volk begin identifiseer het. Dié besluit is geneem nadat Mosje Sjaret (משה שרת) met Joodse Sionistiese groepe dwarsdeur die wêreld gekorrespondeer het, veral met groepe in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], wat hul goedkeuring en selfs aanmoediging uitgespreek het, dat dié vlag ook as vlag van die Staat Israel moet dien. Die finale besluit oor die nasionale vlag is op 28 Oktober 1948 geneem. Daar was ’n voorneme om Herzl se sewe goue sterre in die sterre in te sluit, in plaas van op die vlag, maar uiteindelik is ’n wapen sonder sterre gekies, en die sewe goue sterre is vandag net in die wapens van ’n paar Israeliese stede te siene. In die Arabiese media is herhaaldelik beweer dat die twee strepe ’n verwysing is na Israel se strewe om alle gebiede tussen die [[Nylrivier]] en die [[Eufraat]] te verower.<ref>{{he}} {{cite web |url=http://www.palwatch.org.il/main.aspx?fi=157&doc_id=11032 |title=דובר פת"ח: הפסים על דגל ישראל מראים את מטרת ישראל לשלוט "מהנילוס לפרת [Fatah-woordvoerder: Die strepe op die Israeliese vlag wys Israel se doel om "van die Nyl tot die Eufraat" te beheer] |author=Itamar Marcus |publisher=Palestinian Media Watch |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607211925/https://www.palwatch.org.il/main.aspx?fi=157 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Die vlagwet == Die wettige en politieke status van die vlag van die Staat Israel en sy wapen word bepaal in die Vlag- en Wapenwet 5709–1949 (בחוק הדגל והסמל) wat op 24 Mei 1949 aangeneem is. Die wet bepaal die staat se vlag, sy wapen en sy nasionale volkslied. Die wet verbied die gebruik van die vlag vir kommersiële doeleindes, behalwe die vervaardiging en verkoop van vlae, en in gevalle waar die Minister van Binnelandse Sake toestemming verleen het. Die wet bepaal plekke waar dit verpligtend is om die vlag te hys (soos staatsdepartemente), en plaas ook ’n strafregtelike verbod op die aantasting van die vlag se eer. Die reëls vir die behoorlike gebruik van die nasionale vlag is oor die algemeen soortgelyk aan dié van ander lande, maar verskil in ’n paar wesenlike aspekte. In die Verenigde State word die verbrand of vernietiging van die vlag deur burgers as ’n uiting van ekstremisme beskou maar binne die raam van vryheid van spraak. Die Israeliese wet laat sulke dade nie toe nie. Aan die ander kant is die regulasies betreffende die gebruik van die vlag deur amptenare in die Verenigde State strenger as in Israel. Die Amerikaanse wet bepaal byvoorbeeld dat dit verbode is vir offisiële vlagdraers om die vlag die vloer te laat raak en dat amptenare daarvoor moet sorg dat ’n vlag wat op die grond geval het, begrawe moet word. In Israel is daar nie soortgelyke streng bepalings nie (afgesien van ’n bevel wat deur die Generale Staf aan soldate gegee is betreffende vlae wat aan die grond geraak het). In die [[Verenigde Koninkryk]] het baie burgers die gewoonte om voorwerpe met die nasionale vlag ("Union Jack") te versier, selfs sakkies in supermarkte of onderklere; in Israel is so iets onaanvaarbaar.<ref>{{he}} {{cite web |url=https://fs.knesset.gov.il//1/law/1_lsr_208225.PDF |title=חוק הדגל והסמל, תש"ט-1949 [Vlag- en Wapenwet 5709–1949] |publisher=[[Knesset]] |pages=37 |date=24 Mei 1949 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304235355/http://fs.knesset.gov.il/1/law/1_lsr_208225.pdf |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{he}} {{cite web |url=https://www.idf.il/media/16817/330401.pdf |title=פ"מ 33.0401 דגל המדינה, דגל צה"ל ותמונות אישים [Staatsvlag, Israeliese Weermag-vlag en foto's van mense] |publisher=Israeliese Weermag |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122235/https://www.idf.il/media/16817/330401.pdf |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Israeliese wet bepaal die voorrang van die nasionale vlag indien dit saam met die vlae van institute en organisasies gehys word. Dit moet eerste gehys en laaste gestryk word. Wanneer die nasionale vlag saam met dié van ander lande getoon word, moet alle vlae gelyk behandel word. In ooreenstemming met ’n wysiging van die wet in 1997, wat op inisiatief van ’n Lid van die [[Knesset]], Limor Livnat, aangebring is, moet die vlag gehys word op die hofgebou of aan die voorkant van die hoofgebou van alle skole en opvoedkundige instellings wat deur die Departement van Onderwys erken word, insluitende erkende nieamptelike instellings. Die wet vereis egter nie dat die vlag gehys word by instellings wat deur die Departement van Godsdienstige Sake erken word nie. Dus mag ''Garedi'' (streng ortodokse) opvoedkundige instellings hulle daarvan onthou om die vlag te hys. Wysigings op die Vlag- en Wapenwet 5713–1953 (Gebruik van die nasionale vlag), wat op 16 April 1953 aangeneem is, lê ’n groot aantal tegniese besonderhede vas betreffende die manier waarop die vlag behoorlik vertoon en gebruik moet word.<ref>Vlag- en Wapenwet 5713–1953, 16 April 1953, bladsy 910</ref> Naas hysing word die vlag baie keer ook vertikal teen geboue opgehang. In so ’n geval word die vlag dikwels in ’n grootte vertoon wat ver buite die formaat is wat deur die wet voorgeskryf word, en dikwels word die Dawidster so gedraai dat sy hoekpunte ba bo en onder wys (pleks van na die blou strepe). Hierdie praktyk is omstrede. Voor Onafhanklikheidsdag 2008 het die Bank Hapoalim Israeliese vlae versprei (in die [[Volksrepubliek China]] vervaardig) met Dawidsterre wat se hoekpunte vertikaal na bo en onder wys. Kanaal 7 en ander kritici het beweer dat dit ’n oortreding van die Vlagwet is.<ref>{{he}} {{cite web |url=http://room404.net/?p=12311 |title=בנק הפועלים מסרב להודות בטעות הדגל [Bank Hapoalim weier om die vlagfout te erken] |author=Ido Kenan |publisher=room404.net |date=5 Mei 2008 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123756/http://room404.net/%3Fp%3D12311/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{he}} {{cite web |url=https://www.inn.co.il/News/News.aspx/174563 |title=טעות בדגל של בנק הפועלים? [’n Fout in die vlag van Bank Hapoalim?] |publisher=inn.co.il |date=5 Mei 2008 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505104039/https://www.inn.co.il/News/News.aspx/174563 |archive-date=5 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2010 het die Knesset ’n wysiging aan van die Vlag- en Wapenwet goedgekeur wat vereis dat instansies wat ten volle of ten deel deur die staat befonds word, slegs nasionale vlae mag aanskaf wat in Israel vervaardig is. == Houding jeens die vlag == ’n Groot meerderheid van Israel se Joodse inwoners beskou die vlag as die nasionale simbool van die volk se onafhanklikheid. Dus was, byvoorbeeld, een van die sterkste en mees in die ooglopende uitings van die staat se soewereiniteit tydens die Onafhanklikheidsoorlog die hysing van die "inkvlag" (דגל הדיו) in [[Eilat]]. Dis is gebruiklik vir munisipale instellings om die nasionale vlag met die vlag van die plaaslike owerheid te hys. Sowat ’n week voor Onafhanklikheidsdag versier die plaaslike owerhede die straatlampe met nasionale en munisipale vlae. Ooreenkomstig die gesag wat aan hom verleen is deur die Onafhanklikheidsdag-Wet, 5709–1949, het die Eerste Minister, [[David Ben-Gurion]], bepaal: "Op Onafhanklikheidsdag sal die staatsvlag by elke regerings- en openbare gebou asook by elke privaathuis vertoon word." Hierdie bepaling is nie afgedwing nie; die owerhede het egter die burgers aangemoedig om só te doen. Aan die einde van die 20ste eeu het die gebruik ontstaan om die vlag op privaatmotors te vertoon op Onafhanklikheidsdag.<ref>{{he}} {{cite web |url=https://www.nevo.co.il/law_html/law10/YALKUT-0839.pdf |title=הוראות בדבר הנפת הדגלים וקיום עבודה ושירותים ביום העצמאות [Instruksies rakende die verhoging van vlae en die hou van werk en dienste op Onafhanklikheidsdag] |publisher=nevo.co.il |date=17 April 1961 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809030403/https://www.nevo.co.il/law_html/law10/YALKUT-0839.pdf |archive-date=9 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op Jerusalemdag neem tienduisende mense deel aan die "Dans van die Vlae" (ריקוד דגלים, ''Rikoed ha-Deghaliem''), ’n optog met Israeliese vlae deur die strate van Jerusalem na die Ou Stad tot by die Westelike Muur (הכותל המערבי, ''ha Kotel ha-Ma'rawi'') – deur nie-Jode soms "Klaagmuur" genoem – wat die bevryding van Jerusalem gedurende die [[Sesdaagse Oorlog]] (מלחמת ששת הימים, ''Milgémmet Sjésjet ha-Jamiem'') nateken. Die meeste deelnemers beskou hulle as "godsdienstig patrioties", en word met die godsdienstige vleuel van Sionisme geïdentifiseer. Oor die jare was daar ’n aantal gebare rondom die vlag, meestal as uitings van standvastigheid. Die Habima-teater in Tel Aviv is byvoorbeeld gedurende die Eerste Golfoorlog in ’n reusagtige Israeliese vlag toegedraai toe vuurpyle na Tel Aviv afgeskiet is. Azzam Azzam (עזאם עזאם), wat op aanklagte van spioenasie in Egipte in hegtenis geneem is, is in ’n vlag gehul toe hy in 2004 uit gevangeskap teruggekeer het. Daarbenewens het Israeliese burgers gewoontes aangeneem wat in ander lande gebruiklik is ten opsigte van die nasionale vlag. Byvoorbeeld het die [[seilplankry]]er Gal Friedman homself in ’n vlag gewikkel toe hy die gouemedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2004]] in [[Athene]] gewen het. Dis ’n algemene praktyk onder atlete by internasionale kompetisies om jouself in jou nasionale vlag toe te draai. Die [[ruimtevaarder]] Ilan Ramon (אילן רמון) het ’n Israeliese vlag op sy [[ruimtevaart]] saamgeneem, naas ander betekenisvolle voorwerpe soos ’n tekening deur ’n kind wat in die Holocaust omgekom het, ’n brief van Ron Arad, ’n ''kiddoesj''-beker en ’n klein Tora-rol. Ook hierdie gewoonte om die vlag en ander betekenisvolle voorwerpe saam te neem na die [[heelal]] is gewild onder ruimtevaarders uit verskeie lande. Die uitdrukking "blou-en-wit" (כחול לבן, ''kagól we-lawaan''), na aanleiding van die vlag se kleure, word gebruik om na produkte te verwys wat in Israel vervaardig is, en is só in die omgangstaal opgeneem, soos byvoorbeeld in: "Koop blou-en-wit!" (קנה כחול לבן, ''kné kagól we-kawaan''). Tydens die protes teen die voorneme om die [[Gasastrook]] te ontruim ("Loskoppelingsplan", המחאה כנגד תוכנית ההתנתקות, ''togniet ha-hitnnatkoet'') het albei kante die Israeliese vlag gebruik om hul opposisie téén of ondersteuning vir die plan uit te spreek. Die oranje linte (הסרטים הכתומים, ''ha-sratiem ha-ketoemiem''), wat die kamp van die teenstanders se teken was, is aanvanklik aan die vlag geheg, maar later het "oranje vlae" (דגלים כתומים, ''deghaliem ketoemiem'') verskyn in die gedaante van die vlag, maar oranje van kleur. Die ontruimingsplan se ondersteuners het blou linte vertoon, oftewel blou en wit, op ’n manier wat aan die nasionale vlag herinner. Rondom die vierings van die 60ste Onafhanklikheidsdag van die Staat Israel in 2008 is ’n Israeliese vlag in die grootte van 100 by 200 meter aan die voet van die Edomberge in Eilat ontplooi. Volgens die huidige stand (November 2018) is dit een van die grootste vlae ter wêreld. Die heel grootste vlag ter wêreld is glo in die Roemeense dorp Clinceni.<ref>{{he}} {{cite web |url=http://www.nfc.co.il/Archive/001-D-157043-00.html?tag=00-29-12 |title=דגל הלאום הגדול בעולם נפרס באילת [Die grootste nasionale vlag in die wêreld word in Eilat ontplooi] |publisher=nfc.co.il |date=16 Maart 2008 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417200817/http://www.nfc.co.il/Archive/001-D-157043-00.html?tag=00-29-12 |archive-date=17 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In prente en skilderye is dit gewoon om die Israeliese vlag af te beeld met die vlagstok aan sy linkerkant, soos dit die gewoonte is in die meeste lande van die wêreld, in teenstelling met die skryfrigting van Hebreeus en Arabies, wat dié land se twee [[Amptelike taal|amptelike tale]] is. In ander lande waar gewoonlik van regs na links geskryf word (by uitstek in die Arabiese lande), word vlae afgebeeld met die vlagstok aan die regterkant. Aangesien Israel se vlag simmetries is, beide vertikaal en horisontaal, het die posisie van die vlagstok geen uitwerking op die vlag se vorm nie. === Die Israeliese Weermag en die nasionale vlag === [[Lêer:Hatzerim 280616 Blackhawks 01.jpg|duimnael|Israeliese Lugmag 123-eskader UH-60 Blackhawks sleep die vlae van Israel, die Israeliese Weermag en die Israeliese Lugmag]] Bevel van die Generale Staf Nr. 33.0401 bepaal die houding jeens die staatsvlag, die vlag van die Israeliese Weermag (לדגל צה"ל&nbsp;=&nbsp;צבא הגנה לישראל; ''Tsáhal'' = ''Ts'wa Haghana le-Jisra'él''), private afbeeldings en die vlae van die strydkragte en die bevelhebbers. In die Staat Israel heers algemene militêre diensplig en die meeste staatsplegtighede (veral die plegtighede op die Gedenkdag vir Israel se Gevalle Soldate en die Slagoffers van Terrorisme, op Onafhanklikheids- en selfs op die Gedenkdag vir die Sjoa-slagoffers en -helde) word na ’n militêre patroon gehou onder deelname van ''Tsáhal''-soldate. Sodoende stel die Israeliese Weermag se houding jeens die vlag die aanvaarde norm vas, en die soldate – asook die algemene publiek – leer hoe om eerbied aan die vlag te betoon. Luidens die bevel word die vlag in elke eenheid van die Israeliese Weermag elke dag na opstaan gehys en aan die einde van die dag voor sonsondergang gestryk. Hierdie seremonies neem ’n sentrale plek in die soldate se daaglikse roetine in. Volgens die bevel moet vlae op roudae tot op halfmas neergelaat word: Op die vooraand van die Gedenkdag vir Israel se Gevalle Soldate en die Slagoffers van Terrorisme, op Onafhanklikheids- en selfs op die Gedenkdag vir die Sjoa-slagoffers en -helde en tydens spesiale rouperiodes wat deur die regering bepaal word. Die bevel stel ook vas dat ’n vlag wat nie meer waardig is om gehys te word nie, op ’n spesiale plek vir hierdie doeleinde (גניזה, ''gniza'') gebêre moet word – na aanleiding van die oer-ou Joodse tradisie om heilige boeke wat onbruikbaar geword het op ’n spesiale plek te bêre – terwyl spesiale vlae van historiese waarde bewaar moet word volgens die riglyne van die Israeliese Weermag se Afdeling vir Geskiedenis. == Kritiek == [[Lêer:Tattered Israeli flag in Jerusalem by David Shankbone.jpg|duimnael|’n Verflenterde Israeliese vlag by die Klaagmuur in Jerusalem]] Die staatsvlag is minder populêr by die ultra-ortodokse (יהדות חרדית, ''Garedi'') en Arabiese dele van die bevolking, en is trouens by ’n meerderheid in dié sektore glad nie gewild nie. ''Garedi'' opvoedkundige instellings word nie verplig om die vlag te hys nie, terwyl Arabiese openbare opvoedkundige instellings die vlag baie keer minder prominent vertoon as wat dit gebruiklik is in die Joodse sektor. In die [[Droese]]-sektor is dit gebruiklik om die Israeliese vlag te hys saam met die Droese-vlag, wat gemeenskaplik is aan alle Droese wêreldwyd. Voorstelle om die vlag te verander, wat in elk geval nie ’n konkrete ontwerp vir ’n nuwe vlag behels nie, het in staatsinrigtings nie ter sprake gekom nie, maar kom af en toe voor in die openbare debat in verband met die kwessie of die Staat Israel – ooreenkomstig die Grondwet: Menswaardigheid en Vryheid – ’n "Joodse en demokratiese staat" is, of dalk – soos sekere kringe vereis – ’n "staat van al sy burgers" moet wees. Die eis om die vlag te verander word deur baie beskou as ’n bedreiging vir die wese van die staat. Teen hierdie agtergrond kom Limor Livnat se aanwysing in die jaar 2001, toe sy Minister van Onderwys was, dat die wysiging in die Vlagwet wat sy geïnisieer het, nagekom moet word, en dat die nasionale vlag aan die voorkante van alle skole in die Staat Israel gehys moet word, insluitende dié waar [[Arabiere]] of ''Garedim'' leer.<ref>{{he}} {{cite web |url=https://news.walla.co.il/item/66649 |title=החל מהשנה הבאה: חובה להניף דגל ישראל בבתי הספר [Begin volgende jaar: Israel se vlag moet in skole gevlieg word] |publisher=news.walla.co.il |date=29 Mei 2001 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122234/https://news.walla.co.il/item/66649 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Deur Arabiese Israeli’s === [[Lêer:Karamanid Dynasty flag.svg|duimnael|Vlag van die [[Middeleeue|Middeleeuse]] [[Turkse volke|Turkse]] Karamanied-dinastie]] [[Lêer:Candar.svg|duimnael|Vlag van die Middeleeuse Turkse Jandaried-dinastie]] [[Lêer:Moroccan 4 Falus Coin (AH 1290).jpg|duimnael|[[Marokko|Marokkaanse]] munt met [[Salomo]] se seël]] Sommige Arabiese Israeli-politici sowel as die Hoë Opvolgkomitee vir Arabiese Burgers van Israel het ’n herevaluering van die Israelse vlag aangevra met die argument dat die Dawidster in die middel van die vlag ’n eksklusiewe Joodse simbool is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mossawacenter.org/files/files/File/Reports/2006/Future%20Vision%20(English).pdf |title=The Future Vision of Palestinian Arabs in Israel |author=The National Committee for the Heads of the Arab Local Authorities in Israel |format=PDF |date=Desember 2006 |accessdate=8 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327103836/http://www.mossawacenter.org/files/files/File/Reports/2006/Future%20Vision%20%28English%29.pdf |archive-date=27 Maart 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Arabiese Israeli’s beweer dat die vlag hierdie deel van die bevolking nie verteenwoordig nie, aangesien dit geen verwysing na die Arabiese volk, na [[Islam]] of na [[Christendom]] behels nie. In hierdie verband is daar voorstelle gemaak om die vlag te wysig deur langs die Dawidster ’n sekelmaan by te voeg, 'n simbool wat met Islam geïdentifiseer word, of andersins om ’n ontwerp aan te neem wat neutraal is ten opsigte van godsdiens. Talle ander volke het egter geloofsimbole in hul vlae; [[Moslem]]simbole kom voor op die vlae van onder meer [[vlag van Algerië|Algerië]], [[vlag van Turkye|Turkye]] en [[vlag van Pakistan|Pakistan]] en [[Christene|Christensimbole]] kom voor op die vlae van die [[Skandinawië|Nordiese lande]], [[vlag van Switserland|Switserland]] en die [[vlag van die Verenigde Koninkryk|Verenigde Koninkryk]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2014/11/25/64-countries-have-religious-symbols-on-their-national-flags/ |title=64 countries have religious symbols on their national flags |publisher=Pew Research Center |date=25 November 2014 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508041844/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2014/11/25/64-countries-have-religious-symbols-on-their-national-flags/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Oor hierdie voorstelle skryf Sjlomo Avineri (שלמה אבינרי): {{Caanhaling|כך גם בעניין הדגל, אפשר להבין את הקושי של ערביי ישראל להזדהות עם דגל תכלת לבן עם מגן דוד. אבל גם בדגליהן של מדינות דמוקרטיות רבות מופיע הצלב: שווייץ ושוודיה, דנמרק ונורווגיה, וכמובן, הצלב הכפול של אנגליה וסקוטלנד בדגל הבריטי. האם זה מונע מיהודי אזרחי המדינות הללו להישבע אמונים לדגל? כמובן, זה קשה עליו, כי גם במדינה דמוקרטית קשה להיות מיעוט. ברמה סמלית זו, ערביי ישראל הם בחברה טובה. מכל מקום, אין שום נורמה דמוקרטית המחייבת לשנות את טיב סמליה של מדינת לאום.<ref>{{he}} {{cite web |url=http://retro.education.gov.il/tochniyot_limudim/ezrahot/aezi0003.htm |title="התקווה" לא תמות ["Hoop" sal nie sterf nie] |publisher=retro.education.gov.il |date=10 Oktober 1995 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121093613/http://retro.education.gov.il/tochniyot_limudim/ezrahot/aezi0003.htm |archive-date=21 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>}} {{Caanhaling|Dieselfde geld vir die vlag: ’n Mens kan verstaan dat Israeliese Arabiere sikkel om hulle te identifiseer met ’n blou en wit vlag met ’n Dawidster daarop. Maar ook die kruis verskyn in die vlae van 'n aantal demokratiese lande: [[Switserland]] en [[Swede]], [[Denemarke]] en [[Noorweë]], en natuurlik die dubbele kruis van [[Engeland]] en [[Skotland]] in die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]]. Verhinder dit Joodse burgers van hierdie lande om trou te sweer aan die vlag? Natuurlik is dit moeilik vir hulle, want selfs in 'n demokratiese land is dit moeilik om 'n minderheid te wees. Op hierdie simboliese vlak is Israeliese Arabiere in goeie geselskap. In elk geval is daar geen demokratiese norm wat die verandering van 'n nasionale staat se nasionale simbole vereis nie.}} Daarop antwoord Sammy Smooha dat daar geen vergelyking is tussen die Westerse lande wat glo in die tradisie van liberale demokrasie, waarin die etniese element sekondêr is, en Israel nie. "Etnisiteit is inherent in sy [Israel se] wese, sy identiteit, sy institusionele organisasie en sy openbare beleid." Smooha sê verder dat solank daar geen "Israeliese" identiteit is wat al sy burgers op ’n gelyke basis plaas nie, het die feit dat die staatsvlag alleen op Joodse simbole gebaseer is, ’n diskriminerende betekenis.<ref>{{he}} {{cite book | author = Sammy Smooha | title = דמוקרטיה אתנית: ישראל כאב טיפוס [Etniese demokrasie: Israel is 'n prototipe] | work = Sionisme: Hedendaagse Polemiek | publisher = Ben-Gurion Erfenissentrum | year = 1996 | pages = 287}}</ref> Die Dawidster is boonop histories nie eksklusief ’n Joodse simbool nie. Dit is in antieke [[sinagoge]]s as argitektoniese motief gebruik, en dit verskyn veral op die voorblad van die Codex Leningradensis, die oudste volledige handskrif van die Hebreeuse Bybel in Hebreeus (1008 n.C.). Dit het in die vroeë Middeleeue ’n belangrike Joodse simbool geword. In die [[Middeleeue]] was hierdie ster ook ’n simbool van Islam, bekend as Salomo (Suleiman) se Seël en dit was uiters gewild onder die Anatoolse Beylikke. State wat die seël in hul vlag gebruik het was die Karamaniede en Jandariede. Die seël is ook deur die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] gebruik in die versiering van hul [[moskee]]s, munte en persoonlike vlae of pasja’s, insluitend dié van Khaïr ad-Din Barbarossa, asook in Christelike argitektuur soos die Basiliek van die Heilige Kruis in [[Florence]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tabletmag.com/jewish-life-and-religion/168156/turkish-seder-table |title=This Passover, Put a Turkish Spin on Your Seder Table |author=Danielle Crittenden Frum |publisher=Tablet |date=10 April 2014 |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122235/https://www.tabletmag.com/jewish-life-and-religion/168156/turkish-seder-table |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-194267021.html |title=Tuscany's Jewish tourist attractions. An inspiring visit to Florence, Pisa and Livorno |publisher=Jerusalem Post |accessdate=13 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924175305/http://www.highbeam.com/doc/1P1-194267021.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Deur ultra-ortodokse Jode === [[Lêer:Neturei karta2.jpg|duimnael|Lede van Neturei Karta protesteer teen Sionisme]] Die Gasiediem was baie uitgesproke in hul opposisie teen die vroeë Sionisme en het dikwels teen die Sioniste in opstand gekom. Hulle het selfs die Dawidster, aanvanklik ’n geloofsimbool wat slegs in die sinagoge verskyn het, verban omdat dit deur die Sioniste “verontreinig” is.<ref>{{en}} {{cite book | title = Diaspora Nationalism and Jewish Identity in Habsburg Galicia | url = https://books.google.com/books?id=rji2GtPYn50C | accessdate = 9 Mei 2013 | date = 31 Augustus 2012 | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-1-107-01424-4 | pages = 172–173 }}</ref> Rabbi Moses Feinstein het die Israelse vlag “’n dwase en betekenislose voorwerp” genoem en die vertoon daarvan in sinagoges ontmoedig.<ref name="Rabkin2006">{{en}} {{cite book | author = Yakov M. Rabkin | title = A threat from within: a century of Jewish opposition to Zionism | url = https://books.google.com/books?id=fTx2AAAAMAAJ | accessdate = 16 Augustus 2011 | year = 2006 | publisher = Fernwood Pub. | isbn = 978-1-55266-171-0 | page = 166 }}</ref> Die Gazon Isj het geskryf dat Jode nie moet bid in ’n sinagoge waar die vlag vertoon word nie, selfs al is daar geen ander sinagoge naby nie.<ref>{{en}} Yakov Rabkin. [https://www.palint.org/article.php?articleid=19 Judaism vs Zionism in the Holy Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190814030947/http://www.palint.org/article.php?articleid=19 |date=14 Augustus 2019 }}, A Threat from Within: A Century of Jewish Opposition to Zionism, Fernwood/Zed Books, 2006.</ref> Ovadja Josef, voormalige [[Sefardiese Jode|Sefardiese]] Hoofrabbi van Israel, het ook die vertoon van die vlag in sinagoges verbied en die “’n herinnering aan die handelinge van die kwaaddoeners” genoem.<ref>{{en}} {{cite book | title = Diaspora Nationalism and Jewish Identity in Habsburg Galicia | url = https://books.google.com/books?id=rji2GtPYn50C | accessdate = 9 Mei 2013 | date = 31 Augustus 2012 | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-1-107-01424-4 | pages = 172–173 | quote = Waarskynlik die prominentste Sefardiese regskenner, Rabbi Ovadja Josef van Jerusalem, onderskryf Rabbi Feinstein se uitspraak en spesifiseer in sy kommentaar dat “diegene wat die vlag as ’n simbool van die staat kies, kwaaddoeners is”. Hy beklemtoon vat die verwydering van die vlag, “’n ydele en nuttelose voorwerp”, uit sinagoges in harmonie en vrede moet geskied.}}</ref> Rabbi Joel Teitelbaum verwys na die vlag as die "vlag van dwaalleer" en beskou dit as ’n voorwerp van afgodediens.<ref>{{en}} {{cite book | title = Shimy Dvar HaShem | date = 22 Augustus 2014 | page = 44 }}</ref> Streng-ortodokse Jode in Israel het nooit die vlag vertoon nie<ref name="Litvak2006">{{en}} {{cite book | first = Meir | last = Litvak | title = Middle Eastern Societies and the West: Accomodation Or Clash of Civilizations? | url = https://books.google.com/books?id=_cpjrIcHoQkC&pg=PA287 | year = 2006 | publisher = The Moshe Dayan Center | isbn = 978-965-224-073-6 | page = 287 | chapter = Haredim and Western Culture: A View from Both Sides of the Ocean | quote = Nota 31: Hierdie vertoon van die vlag staan in skrille kontras met die negatiewe houding van Israelse Garediem jeens die Israelse vlag wat gevolglik nooit op Israelse Garedi-huise of -sakeondernemings vertoon word nie.}}</ref> en daar is selfs ’n paar groepe wat selfs oorgaan tot vlagverbranding op Israel se onafhanklikheidsdag.<ref name="GoodeBen-Yehuda2010">{{en}} {{cite book | authors = Erich Goode, Nachman Ben-Yehuda | title = Moral Panics: The Social Construction of Deviance | url = https://books.google.com/books?id=SbY2Mksi1kcC&pg=PA16 | date = 19 Januarie 2010 | publisher = John Wiley & Sons | isbn = 978-1-4443-0793-1 | page = 16 | quote = Talle garedim of ultra-ortodokse Jode glo dat Israel nie ’n legitieme staat geag behoort te word alvorens die messias homself manifesteer nie. Gevolglik is daar sommige anti-Sionistiese garedi-faksies wat op onafhanklikheidsdag die vlag van Israel brand.}}</ref> === “Nyl na Eufraat”-mite === [[Lêer:Davids-kingdom.jpg|duimnael|links|Hierdie kaart van die [[Bybel]]se koning [[Dawid]] se koninkryk ten tye van sy dood is waarskynlik naby aan ’n beweerde halagiese Groter Israel]] [[Lêer:Prayer Shawl.JPG|duimnael|Die ''talliet'', voorbeeld vir die ontwerp van die vlag van Israel]] Bepaalde kringe in die Islamitiese wêreld beweer dat die blou bane op die Israelse vlag die Nyl- en Eufraatriviere voorstel as die grense van die Land Israel, die land wat deur [[God]] aan die Jode beloof is.<ref>{{af}} {{cite news | url = http://www.bybel.co.za/search/search-detail.php?version=1&book=GEN&chapter=15&resnum=62387 |title=Genesis 15,18 | work = [[Bybel]]: [[Genesis]] | publisher = [[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]] | accessdate = 23 Desember 2018 | quote = Op daardie dag het die Here 'n verbond gesluit met Abram en vir hom gesê: “Aan jou nageslag gee Ek hierdie land, van Egiptespruit af tot by die Eufraat, die groot rivier;}}</ref> Diegene wat hierdie bewering aanvoer dring daarop aan dat die vlag ’n “geheime” begeerte van die Jode voorstel om die hele grondgebied tussen die Nyl en Eufraat, wat sou beteken dat ’n groot gedeelte van Egipte, die hele [[Jordanië]], die grootste gedeelte van [[Sirië]] en ’n gedeelte van [[Irak]], verower moet word. [[Jasser Arafat]], [[Iran]] en [[Hamas]] het al hierdie bewering aangevoer,<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20091020081334/http://geocities.com/Heartland/9766/arafat.htm][[Playboy]]<span>-onderhoud: Jasser Arafat</span>, ''Playboy'', September 1988.<br />ARAFAT: Ja, want hulle wil dit nie hê nie. Kyk na die slagspreuke wat hulle gebruik: dat die land van Israel van die Eufraat tot die Nyl strek. Dit was vir baie jare bo die ingang van die Knesset, die parlement, geskryf. Dit wys hulle nasionale ambisie – hulle wil tot by die Jordaanrivier vorder. Een Israel vir hulle, wat is daar vir ons oor… Weet u wat die betekenis van die Israelse vlag is? <br />PLAYBOY: Nee. <br />ARAFAT: Dit is wit met twee blou bane. Die twee lyne stel twee riviere voor met Israel daartussen. Die riviere is die Nyl en die Eufraat.</ref> en met herhaling die idee aan die Israelse vlag toegeskryf.<ref>{{en}} Rubin, Barry. [http://sicsa.huji.ac.il/1rubin.htm Die PLO tussen Anti-Sionisme en Antisemitisme, Agtergrond en Onlangse Verwikkelinge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060322124402/http://sicsa.huji.ac.il/1rubin.htm |date=22 Maart 2006 }}, The Vidal Sassoon International Center for the Study of Antisemitism, The Hebrew University of Jerusalem, 1993. URL besoek op 3 April 2006.</ref><ref name=haaretz2>{{en}} {{cite web | first = Danny | last = Rubinstein | url = http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=501543&contrassID=1 | title = Opruiende legendes | publisher = Haaretz | date = 15 November 2004 | accessdate = 3 April 2006 | archive-date = 9 Mei 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060509052732/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=501543&contrassID=1 | url-status = dead }}</ref> Sionistiese én anti-Sionistiese outeurs het die feit dat die bane op die vlag territoriale ambisies voorstel, van alle waarheid ontbloot. Daniel Pipes merk op dat “die blou bane inderdaad ontleen is aan die tradisionele Joodse gebedskleed”,<ref>{{en}} {{cite web |first=Daniel |last=Pipes |url=http://www.meforum.org/article/215 |title=Imperiale Israel: Die Nyl-na-Eufraat-kwaadsprekery |publisher=Middle East Quarterly |date=Maart 1994 |accessdate=3 April 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012074020/http://www.meforum.org/article/215 |archive-date=12 Oktober 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Danny Rubinstein wys uit dat “…Arafat… bygevoeg het, in vroeëre onderhoude, die twee blou bane op die Israelse vlag die Nyl en Eufraat voorstel… Geen Israeli, selfs diegene wat begrip vir die [[Palestyne|Palestynse]] nood toon,… die nonsens oor die blou bane op die vlag ontwerp is volgens die kleure van die tradisionele talliet nie…”<ref name="haaretz2" /> Israel Shahak, die knaende kritikus van Israel en Sionisme is net so uitdruklik. In sy ''Die Sionistiese Plan vir die Midde-Ooste'' sê hy: {{Caanhaling|...the persistent, and completely false declarations, which were made by some of the most important Arab leaders, that the two blue stripes of the Israeli flag symbolize the Nile and the Euphrates, while in fact they are taken from the stripes of the Jewish praying shawl (Talit).}} {{Caanhaling|...die aanhoudende en totaal onware verklarings, wat deur sommige van die belangrikste Arabiese leiers gemaak is, dat die twee blou bane van die Israelse vlag die Nyl en die Eufraat voorstel, terwyl hulle in werklikheid van die Joodse gebedskleed (''talliet'') afgelei is.}} Sakr ebu Fakr, ’n Arabiese skrywer, het hom ook teen die idee uitgespreek. Hy skryf dat die “Nyl na Eufraat”-aanspraak oor die vlag een van die sewe gewilde wanopvattings/mites oor die Jode is wat steeds in die [[Arabiese wêreld]] sirkuleer ten spyte daarvan dat daar voldoende bewyse is wat dit weerlê.<ref>{{en}} Ebu Fakr, Sakr. “Sewe Vooroordele oor die Jode”, ''Al-Hayat'', 12–14 November 1997.</ref> Die Handves van Hamas sê nietemin “dat die Sioniste na Palestina, streef na uitbreiding van die Nyl tot die Eufraat”, en op 26 Januarie 2006 het Mahmoed al-Zahar, leier van Hamas, daarop aangedring dat Israel sy vlag verander en die “Nyl na Eufraat”-argument gevoer.<ref>{{en}} {{cite web |last=Shiloh |first=Scott |url=http://www.israelnationalnews.com/news.php3?id=97520 |title=Mofaz: Hamas tree onverantwoordelik op; Hamas: Israel moet sy vlag verander |publisher=Arutz Sheva |date=30 Januarie 2006 |accessdate=3 April 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209132816/http://www.israelnationalnews.com/news.php3?id=97520 |archive-date= 9 Desember 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Verwysing in die Neurenberg-wette == Paragraaf 4 in “Die Wette vir die Beskerming van Duitse Bloed en Duitse Eer” lui ’n deel van die Neurenberg-wette van 1935 dat 1. “Jode verbied word om die Ryks- en nasionale vlag of die Duitse nasionale kleure te vertoon. 2. Andersyds word dit toegestaan dat hulle die Joodse kleure mag vertoon. Die uitoefening van hierdie reg word deur die Staat beskerm.” Paragraaf 5.3 beskryf die straf vir oortreding van die eerste punt as een of albei van tot een jaar tronkstraf en ’n boete.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/law-for-the-protection-of-german-blood-and-german-honor |title=The Nuremberg Laws: Law for the Protection of German Blood and German Honor |publisher=The Jewish Virtual Library – A Division of the American-Israeli Cooperative Enterprise |accessdate=23 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122235/https://www.jewishvirtuallibrary.org/law-for-the-protection-of-german-blood-and-german-honor |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Joodse kleure waarna hier verwys word is blou en wit.<ref>{{en}} J. Boas: ''[http://history-of-the-holocaust.org/LIBARC/LIBRARY/Themes/Jews/Boas.html German–Jewish Internal Politics under Hitler 1933–1938]'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040927143033/http://www.history-of-the-holocaust.org/LIBARC/LIBRARY/Themes/Jews/Boas.html |date=27 September 2004 }}, in: Leo Baeck Institute Yearbook, 1984, bl. 3–25</ref> == Bekende Israelse vlae == * Die “Inkvlag” van 1949 wat gehys is gedurende die Onafhanklikheidsoorlog naby Eilat. Die hys van hierdie vlag deur ’n aantal Israelse soldate is op foto vasgelê en herinner aan die foto van waar die Amerikaanse vlag in 1944 bo Suribachi op [[Iwo Jima]] gehys word. Net soos met die laasgenoemde is ’n gedenkteken na aanleiding van die Israelse foto gemaak. * Die Israelse vlag wat deurentyd die beleg van Fort Budapest gedurende die [[Jom Kippoeroorlog]] gehys is, wat tans bewaar word in die Gedenkterrein en Museum vir die Gepantserde Korps in Latrun. Fort Budapest was die enigste sterkpunt aan die Bar-Lev-linie wat vir die duur van die oorlog onder Israelse beheer was. * Die Wêreldrekordvlag van 2007 wat op ’n vliegveld naby die geskiedkundige bergfort Masada onthul is. Die vlag is in die [[Filippyne]] gemaak, was 660 by 100&nbsp;meter (2&nbsp;165 by 330&nbsp;voet) groot en het 5,2&nbsp;ton geweeg. Die rekord is bevestig deur die ''[[Guinness World Records|Guinness Book of Records]]''. Die idee het gekom van Grace Gelindez-Gupana, ’n Filippynse entrepreneur, as diplomatieke gebaar ter ondersteuning vir Israel.<ref name="haaretz" /> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Raising the Ink Flag at Umm Rashrash (Eilat).jpg|Hys van die "inkvlag" in Eilat aan die einde van "Operasie Ovda" (''Miewtsá Owdá'') tydens die Onafhanklikheidsoorlog, 1949 Lêer:Degel maoz.jpg|Israelse vlag wat vir die duur van die [[Jom Kippoeroorlog]] aan Fort Budapest in die Bar-Lev-linie vertoon is Lêer:Giant flag of Israel in Masada 20071210.jpg|Die reusevlag naby Massada, 2007 </gallery></center> == Ander vlae == Die handelsvlag gebruik soos die vlootvaandel van Israel in teenstelling met die nasionale vlag ’n donker blou. Die Dawidster is binne ’n wit ovaal. Die presidentsvlag gebruik egter die [[Wapen van Israel]] in ’n vierkantige vorm met óf ’n wit (Land) óf ’n geel fraiing (See). <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Civil Ensign of Israel.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|000100}} Handelsvlag Lêer:Flag of the President of Israel.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000}} Vlag van die Israeliese President Lêer:Presidential Standard (Israel) at sea.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|000010}} Vlag van die Israeliese President ter See Lêer:Flag of the Prime Minister of Israel.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000}} Vlag van die Israeliese Eerste Minister Lêer:Flag of Israel Prime Minister at Sea.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|000010}} Vlag van die Israeliese Eerste Minister ter See Lêer:Flag of Israel Minister of Defence.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000|1}} Vlag van die Israeliese Minister van Verdediging Lêer:Flag of Israel Minister of Defence at Sea.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|000010|1}} Vlag van die Israeliese Minister van Verdediging ter See </gallery> === Vlae van die Zahal === Die Israeliese Weermag gebruik die volgende vlae. Die vlootvaandel van Israel het in teenstelling met die nasionale vlag ’n donker blou. Hy gebruik die Dawidster op ’n wit driehoek. Die vlag van die Lugmag is ligblou met donkerblou en wit strepe en ’n donkerblou gekleurde Dawidster. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Israel Defense Forces.svg|Vlag van die Israeliese Weermag Lêer:Naval Ensign of Israel.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|000001}} Oorlogsvaandel ter See Lêer:Flag of the Israeli Army (Land Arm) Gray.svg|Vlag van die Israeliese Weermag ter Land Lêer:Naval Flag of Israel.svg|<small>2:3</small> Vlag van die Israeliese Vloot Lêer:Israel Air Force Flag.svg|<small>2:3</small> Vlag van die Israeliese Lugmag Lêer:Flag of IDF Chief of Staff.svg|Vlag van die Israeliese Weermag se Hoof van personeel Lêer:Flag of IDF Chief of Staff at Sea.svg|Vlag van die Israeliese Weermag se Hoof van personeel ter See Lêer:Flag of Israel Navy Commander in Chief at Sea.svg|Vlag van die Israeliese Hoofvlootbevelvoerder ter See </gallery></center> === Vlae van die Israeliese polisie === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Israel Police.svg|Vlag van die Israeliese polisie Lêer:Flag of Chief of Israel Police.svg|Vlag van die Israeliese polisie se hoof Lêer:Flag of Israel Border Police.svg|Vlag van die Israeliese grenspolisie </gallery></center> === Vlae van Israeliese Intelligensiedienste === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Mossad.svg|Vlag van [[Mossad]] </gallery></center> === Vlae van Israeliese organisasies === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Hadassah.svg|Vlag van die Israeliese vroue-organisasie Hadassah Lêer:Flag of Israel Nature and Parks Authority.svg|Vlag van die Israeliese Natuur- en Parkowerheid Lêer:Flag of Jewish National Fund.svg|Vlag van die Joodse Nasionale Vonds Lêer:Red Star of David.svg|Vlag van die Rooi Dawidster </gallery></center> === Vlae van Israeliese stede === Sommige vlae van Israeliese stede is na aanleiding van die nasionale vlag ontwerp, waarvan [[Herzliya]] en [[Tel Aviv]] die sewe goue sterre van [[Theodor Herzl]] se oorspronklike vlagontwerp bevat. Jerusalem se vlag toon die Leeu van Juda. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Herzliya.svg|Vlag van [[Herzliya]] Lêer:Flag of Jerusalem.svg|Vlag van [[Jerusalem]] Lêer:Flag of Karmiel.svg|Vlag van [[Karmiël]] Lêer:Flag of Tel Aviv.svg|Vlag van [[Tel Aviv]] </gallery></center> == Fotogalery == <gallery mode="packed" widths="200px" heights="150px" perrow="4"> Lêer:Israel-flag01.jpg|’n Israeliese vlag voor die agtergrond van die [[Middellandse See]] Lêer:Yizoreilflag.JPG|’n Israeliese vlag bo die [[begraafplaas]] van Kfar Giladi Lêer:Isr flag auschwitz.jpg|Die vlag waai by die [[Auschwitz-konsentrasiekamp]] Lêer:Marsch.jpg|Jode marsjeer met ’n Israeliese vlag in die "Optog van die Lewendes" (''Miets'ád ha-Gajiem''), Auschwitz-Birkenau Lêer:Israel-Independence-Day-Flags-2007.jpg|Vlae en staatswapens op Onafhanklikheidsdag Lêer:Reuven-Rivlin-president.jpg|Israeliese vlae en die Wapen van die President Lêer:Degel-20.jpg|’n Mosaiek in die vorm van die vlag wat in die stad Dimona opgerig is Lêer:Jerusalem wall 9291m.jpg|’n Israeliese vlag voor die Westelike Muur (''ha Kotel ha-Ma'rawi'') in Jerusalem Lêer:Car with Israeli flags in Jaffa.jpg|Die vlag agter die voorruit van ’n motor in Jaffa Lêer:Handasa-monument04.jpg|Doe Israeliese vlag langs die vlag van die Israeliese Ingenieurskorps (''Geil ha-Handasá ha-Jisra'elí'') by die Heldepad-Monument (''Andartát Déreg ha-Ghwoerá'') Lêer:Flagmasada.jpg|’n Israeliese vlag waai oor Masada Lêer:PikiWiki Israel 4482 Michael Halprin Statu.jpg|Die standbeeld van Michael Halpern in Nes Siona Lêer:Nammer002.jpg|Israeliese vlae by ’n sekuriteitsuitstalling in Risjon LeSion gedurende die vierings van die 60ste Onafhanklikheidsdag van Israel Lêer:IndependenceDayFlags (2).JPG|Israeliese vlae op ’n balkon op Onafhanklikheidsdag Lêer:Peselnap1.jpg|Die standbeeld van [[Napoleon Bonaparte]] met die Israeliese vlag op Tel Akko Lêer:Israeli flag at half staff.jpg|’n Israeliese vlag waai op halfmas op die Gedenkdag vir Israel se Gevalle Soldate en die Slagoffers van Terrorisme by die militêre begraafplaas op Rehovot Lêer:ISR Flag on plane.jpg|’n Israeliese vlag op ’n vliegtuig oor die Lugmagmuseum op Onafhanklikheidsdag Lêer:Rishon-flag01.jpg|’n Israeliese vlag langs die vlag van Risjon LeSion Lêer:PikiWiki Israel 1337 Druze scouts at jethro holy place צופים דרוזים בקבר יתרו.jpg|Droese-padvinders met vlae van Israel en van die Droese-gemeenskap Lêer:PikiWiki Israel 14023 Knesset in Jerusalem.JPG|Israeliese vlae voor die Knesset Lêer:עמק הבכא - 40 שנה למלחמת יום הכיפורים (17).JPG|’n Israeliese vlag by die Emek haBagá-monument Lêer:Vedayjerusalem.jpg|’n Israeliese vlag waai tydens die toespraak van Jitsgak BenTswi voor skares in Jerusalem op die Dag van Oorwinning in Europa, 1945 Lêer:Israeli-Police-Facebook--Misdar-001.jpg|Israeliese vlae by die appèl van die Polisie van Israel en die Grenswag op die Gedenkdag vir Israel se Gevalle Soldate en die Slagoffers van Terrorisme Lêer:Flag of IsraelKat.JPG|’n Israeliese vlag Lêer:Israeli President Shimon Peres in Jerusalem--April 22 2013b.jpg|Die President van die Staat Israel, [[Shimon Peres]], met die Israeliese vlag en die Wapen van die President Lêer:Prime Minister Netanyahu (22674245217) (cropped-01).jpg|Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] omring deur Israeliese vlae in die Eerste Minister se kantoor Lêer:Everest Peace Project - Dudu with sewed flags.jpg|Die vlag van Israel saam met die [[vlag van Palestina]] op [[Berg Everest]] tydens die ''Everest Peace Project'' </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Israel|Vlae van Israel}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/il.html Israel] by ''Flags of the World''. * {{en}} [https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-israeli-flag Die Israeliese vlag] by ''Jewish Virtual Library''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Israel|title=Flag of Israel|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2019}} {{Asiëvlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Israel}} {{he-vertaal|דגל ישראל}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kultuur in Israel]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Israel]] 7xlanwxtv5bnpz31nncvt0rpdheq9ed Wandelende jood (plant) 0 96542 3372701 3065656 2026-11-15T11:29:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372701 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Wandelende jood | beeld = | takson = Tradescantia fluminensis | outeur = Vell., (1829) | sinonieme =* ''Tradescantia albiflora'' <small>Kunth</small> * ''Tradescantia albovittata'' <small>Pynaert</small> * ''Tradescantia fluminensis f. albovittata'' <small>(Pynaert) Voss</small> * ''Tradescantia fluminensis f. aureovittata'' <small>Voss</small> * ''Tradescantia laekenensis'' <small>L.H.Bailey & E.Z.Bailey</small> }} Die '''wandelende jood''' (''Tradescantia fluminensis'') is ’n [[spesie]] [[driemasterplant]] wat [[inheems]] is aan [[Suid-Amerika]] waar dit in [[Argentinië]], [[Brasilië]], [[Paraguay]] en [[Uruguay]] voorkom.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30090792-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230212174445/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30090792-2 |argiefdatum=12 Februarie 2023 |besoekdatum=12 Februarie 2023 |url-status=dead}}</ref> == Groeivorm == ''T. fluminensis'' is ’n [[meerjarig]]e [[dekplant]] wat grondlangs kruip met sagte, haarlose stingels en blare. Die vlesige stingels skiet wortel by enige stingelknoop wat aan die grond raak. Blare is ovaal- tot lansetvormig en afwisselend gerangskik. Die puntige blare is blink, glad en effens vlesig, en sowat 3 tot 6&nbsp;cm lank. Die blaarskyf (lamina) het klein randhaartjies en vernou na die basis waar dit 'n breë stingelskede vorm. Die borand van die skede het lang haartjies. Die blom se buitenste periantblare is groen of gekleurd, en die drie binnestes petaloïed, wit, en sowat 1,27 tot 2,5&nbsp;cm breed. Die blomhofies bestaan uit gepaarde, sessiele byskerms wat deur twee blaaragtige skutblare gesteun word. Blomme wissel van min tot baie om klein trosse in die byskerms te vorm. Meeldrade het bebaarde helmdrade. Blomtyd is somer (lente tot herfs), maar die blomme produseer nie saad nie. == Vereistes == Dit word as ’n tuin- of [[huisplant]] gekweek, veral die soorte met gestreepte blare. Sommige [[kultivar]]s se blare is pienk getint. Dit groei maklik en vinnig en is uiters geskik vir ’n hangmandjie. Die plant benodig klam grond en gedy somertyd. Dit aard nie in koue streke, soos waar ryp of sneeu voorkom nie. Dit kan baie skaduwee verdra. Omdat dit vogtigheid benodig, groei dit stadig indien enigsins op sonnige plekke waar die grond oor lang tydperke uitgedroog word. Omdat dit water behou, kan dit egter droë periodes weerstaan; dit begin dan weer groei as die toestande verbeter. == Probleme == As die plant se lote lank en dun is, dui dit op te min lig. As die blare bruin word, is dit te droog. [[Plantluis]]e kan ook voorkom.<ref>Longman, David. ''Gesonde Huisplante, Stap vir Stap Geïllustreer'', J.L. van Schaik, Pretoria. 1992. {{ISBN|0 627 01827 0}}</ref> == Indringerplant == Die wandelende jood is 'n kategorie 1b-[[indringerplant]] regoor [[Suid-Afrika]], en moet volgens artikel 75(1), (2) en (3) van Wet op Biodiversiteit, 2004 (Wet 10 van 2004) beheer word.<ref name="NEMBA Indringerspesielys">{{webaanhaling |url=http://invasives.org.za/files/134/Legislation/769/NEMBA%20Invasive%20Species%20Lists%20@%2029%20July%202016%20-%20List%201%20-%20National%20list%20of%20Invasive%20Terrestrial%20and%20Fresh-water%20Plant%20Species.pdf |titel=NEMBA Indringerspesielyste gepubliseer in die Staatskoerant op 29 Julie 2016 – Lys 1: Nasionale lys van Landelike- en Varswaterindingerplante |uitgewer=Staatskoerant, 29 Julie 2016 |toegangsdatum=2018-09-22 }}</ref> Hierdie plant het die potensiaal om dik plantmatte te vorm en plaaslike habitatte oor te neem. Dit word hoofsaaklik versprei deur tuiniers wat steggies daarvan aan ander tuiniers gee, of dit in tuinvullis plaas waar dit weer kan wortelskiet en groei.<ref name="arc_Tradescantia fluminensis">{{webaanhaling |url=http://www.arc.agric.za/arc-ppri/Fact%20Sheets%20Library/Tradescantia%20species.pdf |titel=ARC-PPRI fact sheet on invasive alien plants and their control in South Africa: Wandering Jew (Tradescantia fluminensis) |uitgewer=Landbounavorsingsraad |toegangsdatum=2018-09-22 }}</ref> == Galery == <gallery> Tradescantia fluminensis, blomme, Manie van der Schijff BT, a.jpg|Blomme en blomknoppe in 'n byskerm Tradescantia_fluminensis3_ies.jpg|Die blom van die wandelende jood Tradescantia fluminensis2.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=39161 Standard Data Report: Tradescantia fluminensis] – Taksonomiese inligting {{Commons-kategorie inlyn|Tradescantia fluminensis}} {{Wikispecies-inlyn|Tradescantia fluminensis}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Tradescantia fluminensis|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Flora van Argentinië]] [[Kategorie:Flora van Brasilië]] [[Kategorie:Flora van Paraguay]] [[Kategorie:Flora van Uruguay]] [[Kategorie:Huisplante]] [[Kategorie:Rankplante]] [[Kategorie:Tuinplante]] [[Kategorie:Indringerplante]] [[Kategorie:Plante wat in 1829 beskryf is]] nclbilq7qiz5xe60p7oao3pfkv7c4zj Suurpruim 0 99405 3372573 3065678 2026-11-14T23:39:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372573 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Suurpruim | beeld = Ximenia caffra04.jpg | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Ximenia afra | outeur = [[Otto Wilhelm Sonder|Sond.]], (1850) | sinonieme =* ''Ximenia americana var. afra'' <small>(Sond.) [[Adolf Engler|Engl.]]</small> }} Die '''suurpruim''' (''Ximenia afra'') is 'n klein [[boom]] of [[struik]] wat aan die [[familie (biologie)|familie]] [[Olacaceae]] behoort. Dit is [[inheems]] aan alle tropiese streke, in besonder aan gebiede van Suid-Oos-Afrika in [[Angola]], [[Botswana]], [[Burundi]], [[Caprivistrook]] in [[Namibië]], [[Comore-eilande]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Rwanda]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref name="Orwa">C, Orwa, Mutua A, Kindt R, Jamnadass R, and Simons A. "Ximenia Caffra." Agroforestree Database: A Tree Reference and Selection Guide Version 4.0. 2009. http://www.worldagroforestry.org/treedb2/AFTPDFS/Ximenia_caffra.pdf</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:608572-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240419201630/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:608572-1 |argiefdatum=19 April 2024 |besoekdatum=19 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> In Engels staan dit as die "''Sourplum''" bekend, in [[Noord-Sotho]] is dit die "''Morokologa''" en in [[Zoeloe]] die "''Umthunduluka-obomvu''". Die suurpruim dra jaarliks vrugte. Die vrugte is oor die algemeen suur met 'n droë nasmaak, maar bevat groot hoeveelhede kalium.<ref name="Ndhlala">Ndhlala, A.R., Muchuweti, M., Mupure, C., Chitindingu, K., Murenje, T., Kasiyamhuru, A., Benhura, M.A. (2008) Phenolic content and profiles of selected wild fruits of Zimbabwe: ''Ximena caffra'', ''Artobotrys brachypetalus'' and ''Syzygium cordatum''. International Journal of Food Science and Technology, Vol. 43, p 1333-1337.</ref> Die boom self is redelik gehard: dit is bestand teen ryp en ook droogtebestand. Die boom, vrugte, saad, blare en wortels is al vir menslike verbruik aangewend, hoofsaaklik medisinaal of vir brandstof. Die bome kan ook vir verskansing en heinings aangewend word. Die boom se FSA-nommer is 103.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref><ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3816-3</ref> == Galery == <gallery> Lêer:Ximenia caffra00.jpg|Takke met vrugte Lêer:Ximenia caffra01.jpg|Ryp en groen vrugte Lêer:Ximenia caffra03.jpg|Ryp vrugte </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikispecies-inlyn|Ximenia caffra}} * {{Commonskat-inlyn|Ximenia caffra}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ximenia|afra]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1850 beskryf is]] gbr4j26j94k67w98edsmftambls5xgg Swaard 0 100973 3372575 3366583 2026-11-14T23:44:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372575 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Zwaarden.JPG|duimnael|Moderne gevegswaarde]] [[Lêer:Middeleeuws zwaardgevecht.JPG|duimnael|'n Middeleeuse swaardgeveg]] 'n '''Swaard''' is 'n lang [[wapen]] van [[metaal]] met 'n lem en hef (handvatsel). Die lem is langer as dié van 'n [[mes]] of 'n [[dolk]] en kan reguit of geboë wees. 'n Steekswaard het gewoonlik 'n reguit lem met 'n skerp punt, terwyl 'n kapswaard eerder geboë is en aan een of albei kante van die lem 'n geslypte snykant het; baie swaarde is vir albei gebruike ontwerp. By baie swaarde word die hef met 'n kruis of mandjie van die lem geskei om die draer se hand te beskerm en die opponent se swaard vas te vang. Die wapen word tydens 'n geveg in die hand gehou terwyl daar na die vyand gekap of gesteek word. As 'n swaard nie gebruik word nie, word dit gewoonlik in 'n [[skede]] gedra. Die swaard het in die [[Bronstydperk]] uit die dolk ontwikkel, en die oudste bekende swaarde kom uit die laat 4de millennium v.C. Eeue lank was dit die vernaamste persoonlike wapen in die oorlog, totdat [[vuurwapen]]s dit tot 'n sekondêre wapen verdring het. Teen die middel van die 20ste eeu het swaarde hul plek op die slagveld verloor, maar hulle word steeds algemeen tydens seremoniële geleenthede gedra en in [[skermsport]] gebruik. == Geskiedenis == === Bronstydperk === [[Lêer:Nebra Schwerter.jpg|duimnael|Die swaarde wat saam met die [[Hemelskyf van Nebra]] gevind is, ongeveer 1600 v.C.]] Die eerste wapens wat as swaarde beskryf kan word, dateer uit ongeveer 3300 v.C. Hulle is by Arslantepe in [[Turkye]] gevind, is van arseenbrons gemaak en is sowat 60&nbsp;cm lank;<ref>Frangipane, M. e.a. (2010). "The collapse of the 4th millennium centralised system at Arslantepe and the far-reaching changes in 3rd millennium societies". ''ORIGINI'' XXXIV, 2012: 237-260.</ref><ref name="KAY">{{Verwys boek |outeur=Yener, K. Aslihan |titel=The Domestication of Metals: The Rise of Complex Metal Industries in Anatolia |bladsye=52-53 |jaar=2021 |uitgewer=BRILL |reeks=Culture and History of the Ancient Near East (Vol. 4) |isbn=978-9004496934 |url=https://books.google.com/books?id=_s1GEAAAQBAJ&pg=PA52 |besoekdatum=15 Januarie 2024}}</ref> sommige is met [[silwer]] ingelê.<ref name="KAY" /> Die swaard het uit die mes of die dolk ontwikkel. Omstreeks 3000 v.C. het dit van die dolk begin verskil, toe wapens van [[koper]] en [[brons]] met lang, blaarvormige lemme vervaardig is, met 'n hef wat as 'n verlenging van die lem in die vorm van 'n handvatsel uitgeloop het.<ref name="BritannicaWeb">{{Verwys web |titel=sword {{!}} weapon {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/sword |besoekdatum=1 Mei 2022 |webwerf=www.britannica.com |taal=en}}</ref> In die 3de millennium v.C. het dit in die Midde-Ooste moontlik geword om langer lemme te maak, eers van arseenkoper en later van tinbrons.<ref name="Ramsey">{{Verwys boek |van=Ramsey |voornaam=Syed |url=https://books.google.com/books?id=MCQzDAAAQBAJ&pg=PT118 |titel=Tools of War: History of Weapons in Ancient Times |datum=12 Mei 2016 |uitgewer=Vij Books India Pvt Ltd |isbn=978-93-86019-80-6 |taal=en}}</ref> Lemme langer as 60&nbsp;cm was tot die laat Bronstydperk skaars en onprakties, omdat brons se [[Young se modulus|styfheid]] betreklik laag is en langer lemme dus maklik gebuig het.<ref>{{Verwys boek |van=Breverton |voornaam=Terry |url=https://books.google.com/books?id=VepgBQAAQBAJ&pg=PT39 |titel=Breverton's Encyclopedia of Inventions: A Compendium of Technological Leaps, Groundbreaking Discoveries and Scientific Breakthroughs that Changed the World |datum=26 April 2012 |uitgewer=Quercus |isbn=978-1-78087-340-4 |taal=en}}</ref> Die ontwikkeling van die swaard uit die dolk het dus geleidelik verloop. Die eerste wapens wat sonder twyfel as swaarde geklassifiseer kan word, is dié van die [[Minoïese beskawing]] op [[Kreta]]. Hulle dateer uit ongeveer 1700 v.C., is altesaam meer as 100&nbsp;cm lank en staan as die "tipe A"-swaarde van die [[Egeïese beskawings|Egeïese]] Bronstydperk bekend.<ref name="Ramsey" /><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Sandars |voornaam=N. K. |datum=1961 |titel=The First Aegean Swords and Their Ancestry |url=https://www.jstor.org/stable/502497 |vaktydskrif=American Journal of Archaeology |volume=65 |nommer=1 |bladsye=17-29 |doi=10.2307/502497 |jstor=502497 |issn=0002-9114 |url-toegang=intekening}}</ref> Een van die belangrikste en langslewendste swaardtipes van die Europese Bronstydperk was die Naue II-tipe, wat na Julius Naue genoem is, die eerste wat dit beskryf het. Die tipe het omstreeks die 13de eeu v.C. in Noord-Italië verskyn en sowat sewe eeue lank tot diep in die [[Ystertydperk]] bestaan. In dié tyd het die metaal van brons na yster verander, maar die basiese ontwerp nie.<ref>{{Verwys boek |van=PutraDanayu |url=https://books.google.com/books?id=QVcmEAAAQBAJ&pg=PA413 |titel=Sword: Tell about sword in human history |datum=30 Maart 2021 |uitgewer=Putra Ayu |taal=en}}</ref> Vanaf ongeveer 1200 v.C., net 'n paar dekades voor die paleiskulture in die [[Verval van die Bronstydperk|ineenstorting van die Bronstydperk]] tot 'n einde gekom het, is Naue II-swaarde uit Europa na die Egeïese gebied en selfs tot in [[Oegarit]] uitgevoer.<ref>Jung, R.; M. Mehofer (2008). "A sword of Naue II type from Ugarit and the Historical Significance of Italian type Weaponry in the Eastern Mediterranean", ''Aegean Archaeology'' 8, 111-136.</ref> Hulle kon tot 85&nbsp;cm lank wees, maar die meeste is tussen 60 en 70&nbsp;cm. Die historikus Robert Drews het die swaarde, wat uit Suid-Europa na die Middellandse See versprei het, met die ineenstorting van die Bronstydperk in verband gebring.<ref>{{Verwys boek |van=Drews |voornaam=Robert |jaar=1995 |titel=The end of the Bronze Age: changes in warfare and the catastrophe ca. 1200 B.C |uitgewer=Princeton University Press |uitgawe=hersien |bladsye=197-204 |isbn=978-0-691-02591-9}}</ref> Die Naue II-swaarde en die Nordiese volhefswaarde is met die oog op sowel funksie as skoonheid gemaak.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1080/00293652.2014.920907 |titel=Tales of Hoards and Swordfighters in Early Bronze Age Scandinavia: The Brand New and the Broken |vaktydskrif=Norwegian Archaeological Review |volume=47 |bladsye=18-41 |jaar=2014 |van1=Melheim |voornaam1=Lene |van2=Horn |voornaam2=Christian |s2cid=162347126 |issn=0029-3652}}</ref> Hul hefte was fyn afgewerk en het dikwels vals klinknaels gehad om die swaard mooier te laat lyk; swaarde uit Noord-Denemarke en Noord-Duitsland het gewoonlik drie of meer sulke klinknaels in die hef gehad.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Bunnefeld |voornaam=Jan-Heinrich |datum=Desember 2016 |titel=Crafting Swords. The emergence and production of full-hilted swords in the Early Nordic Bronze Age |vaktydskrif=Praehistorisches Zeitschrift |volume=91 |bladsye=384 |via=EBSCO host}}</ref> In [[China]] is swaardvervaardiging reeds uit die Sjang-dinastie van die Bronstydperk bekend.<ref>{{Verwys boek |van=Chang |voornaam=K. C. |jaar=1982 |titel=Studies of Shang Archaeology |uitgewer=Yale University Press |bladsye=6-7 |isbn=978-0-300-03578-0}}</ref> Die tegnologie vir bronsswaarde het in die [[Tydperk van die Strydende State]] en die [[Qin-dinastie]] sy hoogtepunt bereik. Swaardmakers het toe unieke tegnieke gebruik, soos om snykante van brons met 'n hoë tininhoud oor 'n sagter kern met minder tin te giet, of om ruitvormige patrone op die lem aan te bring. Ook kenmerkend van Chinese brons is die deurgaanse gebruik van brons met 'n hoë tininhoud (17-21% tin), wat baie hard is maar by te groot belasting breek, terwyl ander kulture brons met minder tin (gewoonlik 10%) verkies het, wat eerder buig. Chinese ysterswaarde het die eerste keer in die latere deel van die Westelike Zhou-dinastie verskyn en is lank naas bronsswaarde gemaak, maar eers in die vroeë [[Han-dinastie]] het yster brons heeltemal vervang en is yster- en staalswaarde algemeen gebruik.<ref name="HanIron">{{Verwys web |van=Cao |voornaam=Hangang |titel=A Study of Chinese Weapons Cast During Pre-Qin and Han Periods in the Central Plains of China |url=http://www.arscives.com/historysteel/cn.article.htm |besoekdatum=3 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20110515074933/http://www.arscives.com/historysteel/cn.article.htm |argiefdatum=15 Mei 2011}}</ref> Op die Indiese subkontinent is die vroegste koperswaarde by terreine van die [[Indusvalleibeskawing]] in die noordweste van Suid-Asië gevind. Oral in die doab tussen die [[Ganges]] en die Jamuna is swaarde opgegrawe, van brons maar meestal van koper.<ref name="Allchin">Allchin, F. R. (Desember 1979). "A South Indian Copper Sword and Its Significance". In J. E. van Lohuizen-de Leeuw (red.), ''South Asian Archaeology 1975: Papers from The Third International Conference of The Association of South Asian Archaeologists in Western Europe, Held in Paris''. Brill Academic Publishers. pp. 111-114. {{doi|10.1163/9789004644465_012}}. {{ISBN|90-04-05996-2}}.</ref> By Fatehgarh is uiteenlopende voorbeelde met verskeie soorte hefte gevind. Dié swaarde word op verskillende tye tussen 1700 en 1400 v.C. gedateer, en ander swaarde uit dié tydperk is by Kallur in Raichur gevind.<ref name="Allchin" /> === Ystertydperk en die Oudheid === [[Lêer:Hallstatt 'C' Swords in Wels Museum, Upper Austria.jpg|duimnael|upright=0.7|Swaarde uit die Hallstatt-kultuur]] [[Yster]] het vanaf die 13de eeu v.C. al hoe algemener geword; voor dié tyd is swaarde minder gebruik. Die yster is nie deur blussing gehard nie, al het dit dikwels genoeg koolstof bevat, maar is soos brons deur hamer verhard. Dit het die swaarde in sterkte en hardheid met bronsswaarde vergelykbaar of net effens beter gemaak, en hulle kon steeds tydens gebruik buig in plaas daarvan om weer reguit te spring. Die makliker vervaardiging en die groter beskikbaarheid van die grondstof het dit egter vir die eerste keer moontlik gemaak om hele leërs met metaalwapens toe te rus, hoewel die leërs van [[Antieke Egipte]] in die Bronstydperk soms reeds volledig met bronswapens toegerus was.<ref>Burton, Richard F. (2008). ''The Book of The Sword''. Cosimo, Inc. p. 78. {{ISBN|1-60520-436-6}}.</ref> Antieke swaarde word dikwels in grafte gevind. Die swaard is dikwels aan die regterkant van die lyk neergelê, en baie keer bo-oor die lyk. In baie grafte uit die laat Ystertydperk is die swaard en die skede 180 grade omgebuig, 'n gebruik wat as die "doodmaak" van die swaard bekend staan. Moontlik is die swaard as die kragtigste en magtigste voorwerp beskou.<ref>{{Verwys boek |van=Wells |voornaam=Peter |titel=How Ancient Europeans Saw the World : Vision, Patterns, and the Shaping of the Mind in Prehistoric Times |plek=Princeton, New Jersey |uitgewer=Princeton UP |datum=2017 |bladsy=124}}</ref> Hoëkoolstofstaal vir swaarde, wat later as damaskusstaal of wootz-staal bekend sou word, is waarskynlik omstreeks die middel van die 1ste millennium v.C., al in die 5de eeu v.C., op die Indiese subkontinent ontwikkel.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur1=J.-S. Park |outeur2=K. Rajan |outeur3=R. Ramesh |titel=High-carbon steel and ancient sword-making as observed in a double-edged sword from an Iron Age megalithic burial in Tamil Nadu, India |vaktydskrif=Archaeometry |jaar=2020 |volume=62 |nommer=1 |bladsye=68-80 |doi=10.1111/arcm.12503 |bibcode=2020Archa..62...68P |s2cid=210305604}}</ref> Sy unieke eienskappe kom van die besondere smelt- en herbewerkingsproses, wat in die staal netwerke van ysterkarbiede vorm, beskryf as bolvormige sementiet in 'n matriks van [[perliet]].<ref name="Maryon">{{Verwys vaktydskrif |van=Maryon |voornaam=Herbert |titel=Pattern-Welding and Damascening of Sword-Blades: Part 1 Pattern-Welding |vaktydskrif=Studies in Conservation |datum=Februarie 1960 |volume=5 |nommer=1 |bladsye=25-37 |doi=10.2307/1505063 |jstor=1505063}}</ref> Die ''[[Periplus van die Eritrese See]]'' vermeld swaarde van Indiese yster en staal wat uit antieke [[Indië]] na [[Antieke Griekeland]] uitgevoer is,<ref name="Prasad">Prasad, Prakash Chandra (2003). ''Foreign Trade and Commerce in Ancient India''. Abhinav Publications. Hoofstuk IX. {{ISBN|81-7017-053-2}}.</ref> en lemme van damaskusstaal van die Indiese subkontinent het ook hul weg na Persië gevind.<ref name="Prasad" /> Die gebruik van damaskusstaal in swaarde het in die 16de en 17de eeu baie gewild geword.<ref name="Maryon" /> Teen die tyd van die [[Klassieke Oudheid]] en die [[Partiese Ryk|Partiese]] en [[Sassanidiese Ryk]]e in [[Iran]] was ysterswaarde algemeen. Die Griekse ''xiphos'' en die Romeinse ''gladius'' is tipiese voorbeelde; hulle was sowat 60 tot 70&nbsp;cm lank.<ref>{{Verwys boek |van=Hanson |voornaam=Victor Davis |jaar=1993 |titel=Hoplites: the classical Greek battle experience |uitgewer=Routledge Publishing |bladsye=25-27 |isbn=978-0-415-09816-8 |url=https://books.google.com/books?id=K0LMLn_CA08C&pg=PA25 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160517201753/https://books.google.com/books?id=K0LMLn_CA08C&lpg=PP1&pg=PA25 |argiefdatum=17 Mei 2016}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Goldsworthy |voornaam=Adrian Keith |jaar=1998 |titel=The Roman army at war: 100 BC–AD 200 |uitgewer=Oxford University Press |bladsye=216-217 |isbn=978-0-19-815090-9 |url=https://books.google.com/books?id=55KE-nNtTRUC&pg=PA217 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160519115953/https://books.google.com/books?id=55KE-nNtTRUC&lpg=PP1&pg=PA217 |argiefdatum=19 Mei 2016}}</ref> Die laat [[Romeinse Ryk]] het die langer ''spatha'' ingevoer,<ref>{{Verwys boek |van=Fields |voornaam=Nic |jaar=2009 |titel=The Roman Army of the Principate 27 BCE–CE 117 |uitgewer=Osprey Publishing |bladsye=30-31 |isbn=978-1-84603-386-5 |url=https://books.google.com/books?id=v_ZVubRc1mQC&pg=PA30 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160508191401/https://books.google.com/books?id=v_ZVubRc1mQC&lpg=PP1&pg=PA30 |argiefdatum=8 Mei 2016}}</ref> en die term vir sy draer, ''spatharius'', het 'n hofrang in [[Konstantinopel]] geword. Van dié tyd af word swaarde wat vir hul tydperk betreklik lank is, "langswaarde" genoem.<ref>{{Verwys boek |van=Mantello |voornaam=Frank Anthony C. |outeur2=Rigg, A. G. |jaar=1996 |titel=Medieval Latin: an introduction and bibliographical guide |uitgewer=CUA Press |bladsye=447-449 |isbn=978-0-8132-0842-8 |url=https://books.google.com/books?id=Bb32Th4WAK0C&pg=PA447 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160511171922/https://books.google.com/books?id=Bb32Th4WAK0C&lpg=PP1&pg=PA447 |argiefdatum=11 Mei 2016}}</ref> Swaarde uit die Partiese en Sassanidiese Ryke was taamlik lank; die lemme van sommige laat Sassanidiese swaarde was net korter as 'n meter.<ref name="Ramsey" /> Swaarde is ook gebruik om verskeie lyfstrawwe toe te dien, soos amputasie, of die [[doodstraf]] deur onthoofding te voltrek. Sedert die tyd van die [[Romeinse Republiek]] is die gebruik van die swaard, 'n eerbare wapen, in Europa as 'n voorreg van die [[adel]] en die hoër stande beskou.<ref>Naish, Camille (1991). ''Death Comes to The Maiden: Sex and Execution, 1431–1933''. Taylor & Francis Publishing. p. 39. {{ISBN|0-415-05585-7}}.</ref> [[Lêer:Darius-Vase.jpg|duimnael|upright=0.75|[[Darius I van Persië]] met 'n ''akinaka'' op sy skoot]] In die 1ste millennium v.C. het die Persiese leërs 'n swaard van oorspronklik [[Skitiërs|Skitiese]] ontwerp gebruik, die ''akinaka''.<ref>{{Verwys boek |van=Esposito |voornaam=Gabriele |url=https://books.google.com/books?id=QqMeEAAAQBAJ&pg=PT174 |titel=Armies of the Thracians and Dacians, 500 BC to AD 150: History, Organization and Equipment |datum=30 Junie 2021 |uitgewer=Pen and Sword Military |isbn=978-1-5267-7275-6 |taal=en}}</ref> Die groot veroweringe van die [[Perse]] het die swaard egter so bekend as 'n Persiese wapen gemaak dat die ware aard daarvan ietwat verlore geraak het, omdat die naam ''akinaka'' gebruik is vir watter vorm swaard die Persiese leër ook al op 'n gegewe tydstip verkies het.<ref name="Ramsey" /> === Middeleeue === ==== Europa ==== [[Lêer:Morgan-bible-fl-29.jpg|duimnael|links|upright=1.3|'n Gevegstoneel uit die Morgan-Bybel van Lodewyk IX met swaarde uit die 13de eeu]] Gedurende die [[Middeleeue]] het die swaardtegnologie verbeter, en die swaard het 'n baie gevorderde wapen geword. Die ''spatha'' het deur die hele [[Migrasietydperk]] en tot diep in die Middeleeue gewild gebly. ''Spathas'' uit die Vendeltydperk is met Germaanse kunswerk versier, en in die tyd van die [[Wikings]] is swaarde weer meer gestandaardiseer vervaardig, hoewel die basiese ontwerp steeds op die ''spatha'' gegrond was.<ref>Laing, Lloyd Robert (2006). ''The archaeology of Celtic Britain and Ireland, c. CE 400–1200''. Cambridge University Press. pp. 93-95. {{ISBN|0-521-54740-7}}.</ref> Omstreeks die 10de eeu het behoorlik geblusde, geharde en [[Tempering (metallurgie)|getemperde]] staal baie algemener as vroeër geword. Die [[Franke|Frankiese]] Ulfberht-lemme, met die maker se naam in die lem ingelê, was van besonder eenvormige, hoë gehalte.<ref>{{Verwys boek |url=https://archive.org/details/trent_0116405283023 |url-toegang=registrasie |titel=Writing society and culture in early Rus, c. 950–1300 |besoekdatum=14 November 2010 |jaar=2002 |uitgewer=Cambridge University Press |bladsy=[https://archive.org/details/trent_0116405283023/page/109 109] |voornaam=Simon |van=Franklin |isbn=978-0-511-03025-3}}</ref> Eers vanaf die 11de eeu het [[Normandiërs|Normandiese]] swaarde 'n kruisstuk begin kry. Gedurende die [[Kruistog|Kruistogte]] van die 12de en 13de eeu het hierdie kruisvormige swaard in wese onveranderd gebly, en die variasies het hoofsaaklik die vorm van die knop gegeld. Die swaarde is as kapwapens ontwerp, hoewel doeltreffende punte al hoe algemener geword het om verbeterde wapenrusting te oorkom, veral toe die maliekolder in die 14de eeu vir die plaatharnas plek gemaak het.<ref>Jeep, John M. (2001). ''Medieval Germany: an encyclopedia''. Routledge. p. 802. {{ISBN|0-8240-7644-3}}.</ref> In die 14de eeu, met die groeiende gebruik van beter wapenrusting, het die hand-en-'n-half-swaard, ook bekend as die "basterswaard", ontstaan. Dit het 'n verlengde greep gehad, sodat dit met een of twee hande gebruik kon word. Hoewel dié swaarde nie 'n volle tweehandige greep gebied het nie, kon die draer 'n [[Skild (militêre beskerming)|skild]] of 'n pareerdolk in die ander hand hou, of die swaard met twee hande vir 'n kragtiger hou gebruik.<ref>{{Verwys boek |van=Gravett |voornaam=Christopher |jaar=1997 |titel=German Medieval Armies 1000-1300 |uitgewer=Osprey Publishing |bladsy=47 |isbn=978-1-85532-657-6}}</ref><ref name="McLean">{{Verwys boek |voornaam=Will |van=McLean |outeur2=Forgeng, Jeffrey L. |titel=Daily life in Chaucer's England |uitgewer=ABC-CLIO |jaar=2008 |bladsy=178 |isbn=978-0-313-35951-4}}</ref> In die Middeleeue was die swaard dikwels 'n simbool van die woord van God. Die name wat aan baie swaarde in die [[mitologie]], die [[letterkunde]] en die geskiedenis gegee is, weerspieël die hoë aansien van die wapen en die rykdom van sy eienaar.<ref>{{Verwys boek |voornaam=Juan Eduardo |van=Cirlot |jaar=2002 |titel=A Dictionary of Symbols |uitgewer=Courier Dover Publications |bladsye=323-325 |isbn=978-0-486-42523-8}}</ref> [[Lêer:Espadon-Morges.jpg|duimnael|upright=0.55|'n Switserse langswaard uit die 15de of 16de eeu]] Van ongeveer 1300 tot 1500 het nuwe swaardontwerpe saam met verbeterde wapenrusting al hoe vinniger ontwikkel. Die belangrikste verandering was 'n langer greep, wat tweehandige gebruik moontlik gemaak het, en 'n langer lem. Teen 1400 was dié soort swaard, wat destyds ''langes Schwert'' (langswaard) of ''spadone'' genoem is, algemeen, en verskeie ''Fechtbücher'' (skermboeke) uit die 15de en 16de eeu met onderrig in die gebruik daarvan het behoue gebly. Die langswaard het gewild geword weens sy groot bereik en omdat daar daarmee gekap sowel as gesteek kon word.<ref>{{Verwys boek |voornaam=David |van=Lindholm |outeur2=Nicolle, David |titel=The Scandinavian Baltic Crusades 1100–1500 |uitgewer=Osprey Publishing |jaar=2007 |bladsy=178 |isbn=978-1-84176-988-2}}</ref> 'n Ander variant was die estoc, 'n gespesialiseerde swaard wat wapenrusting kon deurboor en gewild geword het omdat dit in die openinge tussen die plate van 'n harnas gesteek kon word.<ref>{{Verwys boek |voornaam=Leonid |van=Tarassuk |outeur2=Blair, Claude |titel=The Complete Encyclopedia of Arms & Weapons: The Most Comprehensive Reference Work Ever Published on Arms and Armour from Prehistoric Times to the Present – with Over 1,200 Illustrations |uitgewer=Simon & Schuster |jaar=1982 |bladsy=491}}</ref> Die greep is soms met draad of growwe dierevel toegedraai om 'n beter greep te gee en dit moeiliker te maak om die swaard uit die gebruiker se hand te slaan.<ref name="McLean" /> Daar bestaan verskeie handskrifte uit die 13de tot die 16de eeu in Duits, Italiaans en Engels wat uitvoerige inligting gee oor hoe daar in dié tydperk met die langswaard geveg is, en baie daarvan is aanlyn beskikbaar.<ref name="Deutschbuch">{{Verwys web |url=http://www.pragmatische-schriftlichkeit.de/cgm582.html |titel=Transkription von cgm582 |uitgewer=Pragmatische Schriftlichkeit |besoekdatum=10 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20110309215813/http://www.pragmatische-schriftlichkeit.de/cgm582.html |argiefdatum=9 Maart 2011}}</ref><ref name="Englishbook">{{Verwys web |url=http://www.mymartialheritage.org/manuals.html |titel=15th Century English Combat Manuscripts |uitgewer=The English Martial Arts Academy |besoekdatum=10 November 2010 |url-status=toegeëien |argief-url=https://web.archive.org/web/20110727104736/http://www.mymartialheritage.org/manuals.html |argiefdatum=27 Julie 2011}}</ref> In die 16de eeu is die groot ''zweihänder'' ("tweehander") deur die elite Duitse en Switserse huursoldate gebruik wat as ''Doppelsöldner'' bekend gestaan het.<ref>Miller, Douglas; John Richards. ''Landsknechte 1486–1560''. {{ISBN|3-87748-636-3}}.</ref> Die ''zweihänder'' het 'n lang lem en 'n groot skutstuk ter beskerming gehad. Sommige was na raming meer as 1,8&nbsp;m lank, en die een wat aan die Friese vegter [[Pier Gerlofs Donia]] toegeskryf word, is 2,13&nbsp;m lank.<ref>{{Verwys web |url=http://www.wunseradiel.nl/index.php?simaction=content&pagid=289&mediumid=1 |uitgewer=Gemeente Wûnseradiel |titel=Greate Pier fan Wûnseradiel |taal=fy |besoekdatum=4 Januarie 2008 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20120903223225/http://www.gemeentesudwestfryslan.nl/ |argiefdatum=3 September 2012}}</ref> Die reuselem was by uitstek geskik om die vyand se stokwapens, wat destyds in Duitsland en Oos-Europa vername wapens was, te hanteer en opsy te stoot. Die ''Doppelsöldner'' het ook die ''katzbalger'' gebruik, wie se S-vormige skutstuk en lem van sowat 60&nbsp;cm dit geskik gemaak het wanneer die geveg te nou geword het om die ''zweihänder'' te gebruik.<ref name="Landsknechts">{{Verwys boek |van=Miller |voornaam=Douglas |jaar=1976 |titel=The Landsknechts |url=https://archive.org/details/landsknechts00mill |url-toegang=beperk |uitgewer=Osprey Publishing |bladsy=[https://archive.org/details/landsknechts00mill/page/n11 11] |isbn=978-0-85045-258-7}}</ref> In die [[Ottomaanse Ryk]] het die gebruik van 'n geboë sabel, die ''yatagan'', in die middel van die 16de eeu begin; dit sou vir baie in [[Turkye]] en die [[Balkan]] die wapen van voorkeur word.<ref>{{Verwys boek |van=Mortensen |voornaam=Peder |outeur2=Torben Lundbæk |outeur3=Kjeld von Folsach |titel=Sultan, Shah, and Great Mughal: the history and culture of the Islamic world |uitgewer=National Museum |jaar=1996 |bladsy=200 |isbn=978-87-89384-31-3}}</ref> Voor die uitvinding van [[geweer|gewere]] is swaarde algemeen as die wapen van voorkeur gebruik. Die swaard was in dié tydperk die mees persoonlike, die aansienlikste en die veelsydigste wapen vir die nabygeveg, maar die militêre gebruik daarvan het afgeneem namate tegnologie soos die kruisboog en [[vuurwapen]]s die oorlogvoering verander het. Dit het egter 'n sleutelrol in burgerlike selfverdediging behou.<ref name="Britannica">{{Verwys web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/577385/sword |titel=Encyclopædia Britannica-"Sword" |webwerf=The Encyclopædia Britannica |besoekdatum=10 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20100419033120/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/577385/sword |argiefdatum=19 April 2010}}</ref> ==== Midde-Ooste en Afrika ==== Die vroegste bewyse van geboë swaarde of kromswaarde (en streeksvariante soos die [[Arabiere|Arabiese]] ''saif'', die Persiese ''shamshir'' en die [[Turkiese volke|Turkiese]] ''kilij'') dateer uit die 9de eeu, toe hulle deur soldate in die streek [[Chorasan]] in Persië gebruik is.<ref>{{Verwys boek |titel=Daily life in the medieval Islamic world |outeur=Lindsay, James E. |uitgewer=Greenwood Publishing Group |jaar=2005 |isbn=978-0-313-32270-9 |bladsy=[https://archive.org/details/dailylifeinmedie00lind/page/64 64] |url-toegang=registrasie |url=https://archive.org/details/dailylifeinmedie00lind/page/64}}</ref> [[Lêer:State Gifts Presentation Sword.JPG|duimnael|'n ''Akrafena'' uit die 20ste eeu]] Die ''takoba'' is 'n soort breë swaard wat in die westelike [[Sahel]] ontstaan het en van verskeie [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] en Islamitiese swaarde afstam. Dit het 'n reguit, dubbelsnydende lem van sowat 'n meter lank, wat gewoonlik uit Europa ingevoer is.<ref>{{Verwys web |url=http://www.vikingsword.com/ethsword/takouba/ |titel=Takouba - Swords of the Saharan Tuareg |van=Jones |voornaam=Lee A. |datum=15 Maart 1998 |besoekdatum=6 Julie 2019}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://takouba.org/ |titel=What is a takouba? |uitgewer=Takouba Research Society |besoekdatum=6 Julie 2019 |argiefdatum=7 Augustus 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200807203819/http://takouba.org/ |url-status=dood}}</ref> Swaarde uit [[Keiserryk Ethiopië|Abessinië]] wat aan die Persiese ''shamshir'' verwant is, staan as ''shotel'' bekend.<ref>{{Verwys boek |uitgewer=Mitchell |titel=Journal of the Royal United Service Institution |volume=12 |url=https://books.google.com/books?id=nXVDAAAAcAAJ&pg=PA515 |jaar=1869 |bladsy=515 |outeur=Royal United Service Institution}}</ref> Die Asante het swaarde onder die naam ''akrafena'' aangeneem, en dié swaarde word steeds by seremonies soos die Odwira-fees gebruik.<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=rkLv4oPlIJQC&pg=PA138 |titel=Odwira and the Gospel: A Study of the Asante Odwira Festival and Its Significance for Christianity in Ghana |uitgewer=OCMS |van=Adams |voornaam=Frank Kwesi |jaar=2010 |bladsy=138 |isbn=9781870345590}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://britishmuseum.org/research/online_research_catalogues/ag/asante_gold_regalia/i_history-significance-usage/iv.aspx |titel=I. The history, significance and usage of Asante royal regalia continued |werk=British Museum |besoekdatum=10 April 2019 |uitgewer=Trustees of the British Museum}}</ref> ==== Oos-Asië ==== Namate die staaltegnologie verbeter het, het enkelsnydende wapens oral in Asië gewild geword. Die Koreaanse ''hwandudaedo'', wat van die Chinese ''jian'' of ''dao'' afgelei is, is uit die vroeë Middeleeue van die [[Drie koninkryke van Korea|Drie Koninkryke]] bekend, en die vervaardiging van die Japannese ''tachi'', 'n voorloper van die ''katana'', is vanaf omstreeks 900 n.C. opgeteken.<ref>Friday, Karl F. (2004). ''Samurai, warfare and the state in early medieval Japan''. Routledge publishing. pp. 79-81. {{ISBN|0-415-32962-0}}.</ref> [[Lêer:WLA haa Sword by Kenji Nobuhide Kurihara.jpg|duimnael|upright=1.1|Japannese swaarde: 'n ''tachi'' (regs), 'n ''wakizashi'' (links bo) en ''tsuba''-skutplate (links onder)]] [[Japan]] was vanaf die vroeë 13de eeu bekend vir die swaarde wat dit vir die krygersadel, die [[samoerai]], gesmee het. Westerse historici het die Japannese ''katana'' as van die beste kapwapens in die militêre geskiedenis van die wêreld beskryf.<ref>{{Verwys boek |outeur=Turnbull, Stephen |titel=Katana: The Samurai Sword |url=https://books.google.com/books?id=6zW1CwAAQBAJ&pg=PA4 |bladsy=4 |jaar=2012 |uitgewer=Osprey Publishing |isbn=978-1-84908-658-5 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160429015330/https://books.google.com/books?id=rAFTe6JUEkQC&pg=PA4 |argiefdatum=29 April 2016}}</ref><ref>{{Verwys boek |outeur=Ford, Roger |titel=Weapon: A Visual History of Arms and Armor |url=https://books.google.com/books?id=9WdYAAAAYAAJ |bladsye=66, 120 |jaar=2006 |uitgewer=DK Publishing |isbn=978-0-7566-2210-7}}</ref><ref>Bryant, Anthony J.; Angus McBride. ''Samurai 1550–1600'', p. 49.</ref> Die samoerai het onder meer die ''ōdachi'' ('n ekstra lang veldswaard), die ''tachi'' ('n lang ruiterswaard), die ''katana'' ('n lang swaard) en die ''wakizashi'' ('n korter metgesel van die ''katana'') gebruik. Japannese swaarde van voor die opkoms van die samoeraistand is onder meer die ''tsurugi'' ('n reguit, dubbelsnydende lem) en die ''chokutō'' ('n reguit, enkelsnydende lem).<ref>Jeep, John M. (1998). ''The connoisseur's book of Japanese swords''. Kodansha International publishing. {{ISBN|4-7700-2071-6}}.</ref> Die Japannese swaardmaakkuns het in die 15de en 16de eeu sy hoogtepunt bereik, toe die samoerai al hoe meer 'n swaard vir gevegte van naby nodig gehad het, wat tot die moderne ''katana'' gelei het.<ref>{{Verwys boek |titel=The connoisseur's book of Japanese swords |van=Nagayama |voornaam=Kōkan |jaar=1998 |uitgewer=Kodansha International |isbn=978-4-7700-2071-0 |bladsye=59-65 |url=https://books.google.com/books?id=zPyswmGDBFkC&pg=PA59 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160603114919/https://books.google.com/books?id=zPyswmGDBFkC&lpg=PP1&pg=PA59 |argiefdatum=3 Junie 2016}}</ref> Japannese swaarde van hoë gehalte is reeds voor die 11de eeu na buurlande in Asië uitgevoer. Van die 15de tot die 16de eeu het die uitvoer met meer as 200&nbsp;000 swaarde 'n hoogtepunt bereik, maar dit was eenvoudige, massavervaardigde swaarde wat vir uitvoer en vir uitleen aan opgeroepe boere, die ''ashigaru'', gemaak is.<ref>[https://web.archive.org/web/20160828134453/https://mainichi.jp/articles/20160327/ddm/001/070/120000c ''日本の技術の精巧さは...''.] ''Mainichi Shimbun''. 27 Maart 2016.</ref><ref>Takeo Tanaka. (2012) ''Wokou'' p. 104. Kodansha. {{ISBN|978-4062920933}}.</ref><ref>''歴史人'' September 2020, p. 40. ASIN B08DGRWN98.</ref> ==== Suid-Asië ==== [[Lêer:Rajput Khanda.jpg|duimnael|'n ''Khanda'' uit Indië]] Die ''khanda'' is 'n reguit, dubbelsnydende swaard wat dikwels in godsdienstige ikonografie, die teater en kuns oor die antieke geskiedenis van Indië voorkom. Sommige gemeenskappe vereer die wapen as 'n simbool van [[Shiva]], en dit is 'n algemene wapen in die gevegskunste van die Indiese subkontinent.<ref>Murty, M. L. K. (2003), p. 91.</ref> Die ''khanda'' kom dikwels in [[Hindoeïsme|Hindoe]]-, [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] en [[Sikhisme|Sikh]]-geskrifte en -kuns voor.<ref>{{Verwys boek |van=Teece |voornaam=Geoff |titel=Sikhism |uitgewer=Black Rabbit Books |isbn=978-1-58340-469-0 |bladsy=18 |jaar=2005}}</ref> In [[Sri Lanka]] is 'n unieke windoond gebruik om staal van hoë gehalte te maak. Dit het die lem 'n baie harde snykant en mooi patrone gegee, en om dié redes het dit 'n gewilde handelsartikel geword.<ref>{{Verwys web |url=https://archive.archaeology.org/9609/newsbriefs/srilanka.html |titel=Wind-Powered Furnaces |outeur=Freese, Brett Leslie |uitgewer=archaeology.org |besoekdatum=6 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20110619070050/http://www.archaeology.org/9609/newsbriefs/srilanka.html |argiefdatum=19 Junie 2011}}</ref> Die ''firangi'', 'n naam wat van die Arabiese woord vir 'n Wes-Europeër, 'n "Frank", afgelei is, was 'n swaardtipe met lemme wat in Wes-Europa vervaardig en deur die Portugese ingevoer is, of wat plaaslik in navolging van Europese lemme gemaak is. Weens sy lengte word die ''firangi'' gewoonlik as 'n wapen vir die [[kavallerie]] beskou. Die swaard word veral met die Marathas verbind, wat vir hul ruitery beroemd was, maar dit is ook wyd deur die Sikhs en die Rajputs gebruik.<ref>Stone en LaRocca, p. 229.</ref> Die ''talwar'' is 'n geboë swaard uit Indië en ander lande van die Indiese subkontinent wat deur gemeenskappe soos die Rajputs, die Sikhs en die Marathas as hul vernaamste wapen aangeneem is. Dit het in die Middeleeue meer wydverspreid geword.<ref>{{Verwys boek |van=Evangelista |voornaam=Nick |jaar=1995 |titel=The Encyclopedia of the Sword |uitgewer=Greenwood Publishing Group |bladsy=575 |isbn=978-0-313-27896-9}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Ancient and Awesome Indo-Pakistani Weapons |vaktydskrif=Black Belt |volume=18 |bladsye=34 |datum=Maart 1980 |issn=0277-3066}}</ref> Die ''urumi'' is 'n "swaard" met 'n buigsame, sweepagtige lem.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=Saravanan, T. |jaar=2005 |titel=Valorous Sports Metro Plus Madurai |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2005/01/14/stories/2005011400050100.htm |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20121022074012/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2005/01/14/stories/2005011400050100.htm |vaktydskrif=The Hindu |argiefdatum=22 Oktober 2012}}</ref> ==== Suidoos-Asië ==== In die [[Filippyne]] het die inboorlinge groot tradisionele swaarde, die ''kampilan'' en die ''panabas'', in gevegte gebruik. 'n Bekende draer van die ''kampilan'' was Lapu-Lapu, die koning van Mactan, wie se krygers op 27 April 1521 in die Slag van Mactan die Spanjaarde verslaan en die Portugese ontdekkingsreisiger [[Ferdinand Magellaan]] gedood het.<ref>{{Verwys web |url=http://old.blades.free.fr/swords/klewang/kampilan/kampilan.htm |titel=Kampilan |besoekdatum=5 Februarie 2009 |datum=13 Maart 2007 |werk=Malay World Edged Weapons |uitgewer=old.blades.free.fr |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20091231082858/http://old.blades.free.fr/swords/klewang/kampilan/kampilan.htm |argiefdatum=31 Desember 2009}}</ref> Tradisionele swaarde is daarna dadelik verbied, maar die opleiding in swaardvegkuns is in danse vir die Spaanse besetters verberg, en die Filippyners moes swaarde gebruik wat as landbougereedskap vermom was. ''Bolo''s en baliswaarde is in die revolusies teen die koloniale heersers gebruik, nie net omdat ammunisie vir gewere skaars was nie, maar ook omdat hulle maklik weggesteek kon word. In die Filippyns-Amerikaanse Oorlog is die grootste deel van 'n Amerikaanse kompanie in die Slag van Balangiga deur guerrillavegters met ''bolo''s doodgekap of ernstig gewond.<ref>{{Verwys web |url=http://www.marcialtirada.net/filipino_weapons |titel=Traditional Filipino Weapons |outeur=Guro, Tony |uitgewer=Philippine Martial Arts Institute |datum=4 Mei 2012 |besoekdatum=4 Mei 2012 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120529002947/http://www.marcialtirada.net/filipino_weapons |argiefdatum=29 Mei 2012}}</ref> Toe die Japannese die land beset het, het verskeie Amerikaanse spesiale eenhede wat in die Filippyne gestasioneer was, met die Filippynse gevegskunste en swaardvegkuns kennis gemaak, en so het dié styl Amerika bereik, hoewel die inboorlinge huiwerig was om buitestaanders in hul geheime in te wy.<ref>{{Verwys web |url=http://martialarts.about.com/od/styles/a/kali.htm |titel=A History and Style Guide of Kali |outeur=Rousseau, Robert |uitgewer=About.com |datum=4 Mei 2012 |besoekdatum=4 Mei 2012 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120201061001/http://martialarts.about.com/od/styles/a/kali.htm |argiefdatum=1 Februarie 2012}}</ref> === Vroeë Moderne Tyd === In die vroeë moderne tyd het die Westerse swaardontwerp in twee vorme verdeel: steekswaarde en sabels. Steekswaarde soos die rapier en later die kleinswaard was ontwerp om hul teiken vinnig te deurboor en diep steekwonde toe te dien. Hul lang, reguit maar ligte en goed gebalanseerde lemme het hulle baie beweeglik en in 'n tweegeveg dodelik gemaak, maar betreklik ondoeltreffend om mee te kap. 'n Goed gemikte uitval kon 'n geveg met net die punt van die swaard in sekondes beslis, en daaruit het 'n vegstyl ontwikkel wat baie na die moderne [[skermsport]] lyk. Kapswaarde soos die sabel en die kortelas was swaarder gebou en is meer in die oorlog gebruik. Die sabel se lang, geboë lem en sy gewig, wat effens na vore lê, het dit geskik gemaak om, dikwels te perd, na verskeie vyande te kap, en die meeste sabels het ook 'n skerp punt gehad. Sabels is tot in die vroeë 20ste eeu op die slagveld gebruik.<ref name="Clements">Clements, J. & Hertz, B. (s.j.). [https://www.thearma.org/essays/thrusting_vs_cutting.html The Myth of Thrusting versus Cutting Swords].</ref> ==== Militêre swaarde ==== 'n Enkelsnydende sywapen wat deur die [[Hussiete]] gebruik is, het in die 16de eeu in Duitsland onder sy Tsjeggiese naam ''dusack'' gewild geword. Dit is ook as ''Säbel auf Teutsch gefasst'' ("sabel op die Duitse manier gemonteer") bekend.<ref>In 1579 het [[Stiermarke]] die lewering van sowat 700 ''Dusäggen'' deur plaaslike swaardsmede aangeteken, naas betaling vir 40 ''Dusäggen'' wat uit [[Passau]] gelewer is, as deel van die voorbereiding vir die oorlog teen die Turke onder aartshertog Karel II. [http://www.waffensammlung-beck.ch/waffe2.html "Säbel, 'Dusägge', Deutsch Ende 16. Jahrhundert"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303190005/http://www.waffensammlung-beck.ch/waffe2.html |date=3 Maart 2016}}, Waffensammlung Beck, Inv-Nr.:Be 10.</ref> 'n Nou verwante wapen is die ''schnepf'' of Switserse sabel, wat in die vroeë moderne [[Switserland]] gebruik is.<ref>Claude Blair, "The Early Basket Hilt in Britain" in: ''Scottish Weapons and Fortifications'' (red. David H. Caldwell, 1981).</ref> Die sogenaamde Waalse swaard (''épée wallone'')<ref>Vladimir Brnardic, Darko Pavlovic, ''Imperial Armies of the Thirty Years' War (2): Cavalry'', Osprey Publishing, 2010, {{ISBN|978-1-84603-997-3}}, [https://books.google.com/books?id=8yelxwMTfnUC&pg=PA20 p. 20].</ref> was algemeen in die [[Dertigjarige Oorlog]] en die [[Barok]].<ref>{{Verwys web |url=http://www.myarmoury.com/review_pmc_papp.html |titel=Pappenheimer Sword |voornaam=Bill |van=Grandy |besoekdatum=30 Desember 2016 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20161102154632/http://myarmoury.com/review_pmc_papp.html |argiefdatum=2 November 2016}}</ref> Sy hef was vir albei hande geskik, met skulpvormige skutplate en 'n kneukelboog wat die Kontinentale jaghangers van die 18de eeu geïnspireer het.<ref>{{Verwys web |titel=Collections Explorer – Object Detail (HEN.M.219-1933, id:1) |url=http://www.fitzmuseum.cam.ac.uk/opacdirect/18948.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120402161142/http://www.fitzmuseum.cam.ac.uk/opacdirect/18948.html |argiefdatum=2 April 2012 |uitgewer=The Fitzwilliam Museum, University of Cambridge |datum=1 Januarie 2012 |besoekdatum=1 April 2026}}</ref> Ná hul veldtog in Nederland in 1672 het die Franse dié wapen as hul eerste reglementêre swaard begin vervaardig.<ref>{{Verwys web |url=http://www.myarmoury.com/talk/viewtopic.php?t=13795 |titel=Walloon Swords |voornaam=Nathan |van=Robinson |besoekdatum=30 Desember 2016 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20170629231452/http://myarmoury.com/talk/viewtopic.php?t=13795 |argiefdatum=29 Junie 2017}}</ref> Wapens van dié ontwerp is ook vanaf die tyd van [[Gustav II Adolf]] tot so laat as die 1850's aan die Sweedse leër uitgereik.<ref>{{Verwys web |url=http://www.sfhm.se/ |titel=Statens försvarshistoriska museer |besoekdatum=30 Desember 2016 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20170104013814/http://www.sfhm.se/ |argiefdatum=4 Januarie 2017}}</ref> ==== Duelleerswaarde ==== [[Lêer:Rapier mg 3370-no shadows.jpg|duimnael|upright=0.8|Die hef van 'n rapier]] Die rapier het vermoedelik in die laaste deel van die 16de eeu ontwikkel, hetsy uit die Spaanse ''espada ropera'' of uit die swaarde van die Italiaanse adel.<ref>Kirkland, J. Michael (2006). ''Stage Combat Resource Materials: A Selected and Annotated Bibliography''. Greenwood Publishing Group. p. 17. {{ISBN|0-313-30710-5}}.</ref><ref>Green, Thomas A. (2001). ''Martial Arts of the World: An Encyclopedia''. Vol. 1. ABC-CLIO. pp. 583-584. {{ISBN|1-57607-150-2}}.</ref> Dit het van die meeste vroeëre swaarde verskil deurdat dit nie 'n militêre wapen was nie, maar hoofsaaklik 'n burgerlike swaard. Sowel die rapier as die Italiaanse ''schiavona'' het die kruisstuk tot 'n mandjievormige skutstuk ontwikkel wat die hand beskerm.<ref name="Oakeshott">{{Verwys boek |van=Oakeshott |voornaam=Ewart |titel=The Sword in the Age of Chivalry |bladsye=18-19}}</ref> In die 17de en 18de eeu het die korter kleinswaard 'n onmisbare modebykomstigheid in Europese lande en die [[Nuwe Wêreld]] geword, en die meeste welgestelde mans en militêre offisiere het een aan 'n gordel gedra, hoewel groot swaarde soos die mandjiehef-breëswaard op sommige plekke, soos die [[Skotse Hoogland]], verkies is. Die kleinswaard en die rapier het tot diep in die 18de eeu gewilde duelleerswaarde gebly.<ref>Norman, B.; Vesey, A. (1980). ''The rapier and small-sword, 1460–1820''. Arms and Armour Press. {{ISBN|0-405-13089-9}}.</ref> Met die opkoms van die pistooltweegeveg het die duelleerswaard lank voor die [[tweegeveg]] self in onbruik geraak. Teen ongeveer 1770 het Engelse duelleerders geesdriftig na die pistool oorgeslaan, en swaardtweegevegte het afgeneem.<ref>[https://www.pbs.org/opb/historydetectives/techniques/pup_wd.html pbs.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422021753/http://www.pbs.org/opb/historydetectives/techniques/pup_wd.html |date=22 April 2006}}</ref> In Frankryk het die gebruik om met die degen te duelleer egter tot diep in die 20ste eeu voortgeduur. Sulke moderne tweegevegte is nie tot die dood geveg nie; die duelleerders wou net bloed uit die teenstander se swaardarm trek.<ref name="Time">Die laaste bekende Franse tweegeveg van openbare belang wat met degens geveg is, het in 1967 plaasgevind, toe Gaston Defferre vir René Ribière in die Franse parlement beledig het en daarna tot 'n tweegeveg met swaarde uitgedaag is. Ribière het die tweegeveg verloor en is twee keer gewond. {{Verwys tydskrif |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,843669,00.html?iid=chix-sphere |titel=People: Apr. 28, 1967 |tydskrif=Time |datum=28 April 1967 |besoekdatum=30 Mei 2010 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110629023401/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,843669,00.html?iid=chix-sphere |argiefdatum=29 Junie 2011}}</ref> === Laat Moderne Tyd === Teen die einde van sy nuttige leeftyd het die swaard meer as 'n wapen vir selfverdediging as op die slagveld gedien, en die militêre belang van swaarde het in die moderne tyd geleidelik afgeneem. Selfs as persoonlike sywapen het die swaard in die vroeë 19de eeu sy voorrang begin verloor namate betroubare handwapens ontwikkel is.<ref name="Britannica" /> Ná die koms van die geweer is swaarde as sekondêre wapens ingespan, vir man-tot-man-gevegte as die skietery staak en die gevegslyne begin kruis. Sommige gewere het egter bajonette, wat dieselfde funksie verrig. Swaarde is egter deur die hele 19de en vroeë 20ste eeu steeds in gevegte gedra, deur ruiters en deur offisiere van ander afdelings, in koloniale sowel as Europese oorloë. In die Atjeh-oorlog het die Atjehse ''klewang'', 'n swaard soortgelyk aan die [[kapmes]], byvoorbeeld baie doeltreffend in gevegte van naby teen Nederlandse troepe geblyk, sodat die Koninklike Nederlands-Indiese Leër 'n swaar kortelas, ook ''klewang'' genoem, aangeneem het om dit teen te werk. Mobiele troepe met [[karabyn]]e en klewangs het daarin geslaag om die weerstand in [[Atjeh]] te onderdruk waar die tradisionele infanterie met [[geweer]] en [[bajonet]] misluk het. Van toe af tot in die 1950's het die Nederlandse leër, vloot en polisie dié kortelasse gebruik.<ref>{{Verwys boek |van=Moor |voornaam=Jaap de |outeur2=Wesseling, H. L. |titel=Imperialism and war: essays on colonial wars in Asia and Africa |uitgewer=Brill |jaar=1989 |bladsye=69-71 |isbn=978-90-04-08834-4}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Ion |voornaam=A. Hamish |outeur2=Errington, Elizabeth Jane |titel=Great powers and little wars: the limits of power |uitgewer=Greenwood Publishing Group |jaar=1993 |bladsy=60 |isbn=978-0-275-93965-6}}</ref> [[Lêer:Jack Churchill leading training charge with sword.jpg|duimnael|upright=1.05|Die Britse majoor Jack Churchill (heel regs) lei tydens 'n oefening in die [[Tweede Wêreldoorlog]] kommando's met die swaard in die hand.]] In die jare voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die kavallerie van die meeste leërs in vredestyd steeds swaarde gebruik. Die [[Britse Leër]] het in 1908 'n heeltemal nuwe ontwerp van die kavalleriswaard aangeneem, byna die laaste verandering aan sy wapens voor die oorlog uitgebreek het.<ref>{{Verwys boek |van=Wilkinson-Latham |voornaam=John |jaar=1966 |titel=British Military Swords from 1800 to the Present Day |uitgewer=Hutchinson & Co. |isbn=978-0-09-081201-1}}</ref> By die uitbreek van die oorlog het infanterie-offisiere in al die leërs wat toe betrokke was (die Franse, Duitse, Britse, Oostenryks-Hongaarse, Russiese, Belgiese en Serwiese), steeds swaarde as deel van hul veldtoerusting gedra. Met die mobilisasie in Augustus 1914 moes alle diensdoende Britse offisiere hul swaarde laat slyp, aangesien die wapen in vredestyd net gebruik is om op parade te salueer.<ref>Tuchman, Barbara W. (1962). ''The Guns of August'', p. 229. Constable and Co. Ltd.</ref> Die swaard se opvallendheid en beperkte praktiese nut het egter daartoe gelei dat dit binne weke laat vaar is, hoewel die meeste kavallerie deur die hele oorlog sabels bly dra het. Ten minste senior offisiere van die infanterie, artillerie en ander afdelings het die swaard as 'n simbool van rang en status behou, maar dit is gewoonlik by die nie-noodsaaklike bagasie gelaat wanneer eenhede die frontlinie bereik het.<ref>{{Verwys boek |voornaam=Pierre |van=Lierneuz |bladsy=366 |titel=The Belgian Army in the Great War. Portable Service Weapons |jaar=2017 |uitgewer=Verlag Militaria GmbH |isbn=978-3-902526-86-1}}</ref> Die Amerikaanse vloot se M1917-kortelas, wat in die Eerste Wêreldoorlog gebruik is, is tot diep in die Tweede Wêreldoorlog in sy wapenkamers gehou, en baie mariniers het in die oorlog in die Stille Oseaan 'n variant, die M1941-kortelas, as noodkapmes vir die oerwoud ontvang.<ref name="Clements" /><ref>Wagner, R. (s.j.). [https://www.angelfire.com/wa/swordcollector/cutlass.html Focus on the M1917/M1941 Cutlass]. Angelfire.</ref> In China het troepe die lang ''miao dao'' teen ruitery nog in die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog]] gebruik. Swaarde en ander slagwapens vir die nabygeveg is in die [[Tweede Wêreldoorlog]] af en toe deur baie lande gebruik, maar gewoonlik as sekondêre wapen, omdat vuurwapens hulle oortref het.<ref>{{Verwys boek |van=Johnson |voornaam=Thomas M. |jaar=2006 |titel=German Swords of World War II – A Photographic Reference Vol.3: DLV, Diplomats, Customs, Police and Fire, Justice, Mining, Railway, etc. |uitgewer=Schiffer Pub Ltd |isbn=978-0-7643-2432-1}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Youens |voornaam=Michael |outeur2=Warner, Philip |jaar=1973 |titel=Japanese Army of World War II |uitgewer=Osprey Publishing |isbn=978-0-85045-118-4 |url=https://books.google.com/books?id=Zk8bF_ShpsoC&pg=PP1 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160513003714/https://books.google.com/books?id=Zk8bF_ShpsoC&lpg=PP1&pg=PP1 |argiefdatum=13 Mei 2016}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Taylor |voornaam=Mike |jaar=1998 |titel=Battles of World War II |uitgewer=ABDO Publishing |isbn=978-1-56239-804-0 |url=https://books.google.com/books?id=OYVwusIBWPEC&pg=PP1 |besoekdatum=18 November 2010 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20160503090544/https://books.google.com/books?id=OYVwusIBWPEC&lpg=PP1&pg=PP1 |argiefdatum=3 Mei 2016}}</ref> 'n Opvallende uitsondering was die [[Japannese Keiserlike Leër]], waar alle offisiere en adjudant-offisiere om kulturele redes van 1934 tot 1945 die ''shin-guntō'' ("nuwe militêre swaard") in die geveg gedra het.<ref>{{Verwys boek |voornaam=Philip |van=Jowett |bladsy=[https://archive.org/details/japanesearmyvolu00jowe_173/page/n42 42] |titel=The Japanese Army 1931-45 (1) |jaar=2002 |uitgewer=Bloomsbury USA |url=https://archive.org/details/japanesearmyvolu00jowe_173 |url-toegang=beperk |isbn=1-84176-353-5}}</ref> === Hedendaagse gebruik === Sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] is swaarde, behalwe as 'n seremoniële deel van uniforms, nie meer algemeen deur leërs gebruik nie. Gedurende die 19de en vroeë 20ste eeu het sekere kategorieë nie-militêre amptenare swaarde as simbole van gesag of status gedra, veral polisiemagte in die [[Duitse Keiserryk]], Frankryk en ander Europese state. Omdat dié swaarde selde doeltreffende wapens was, is hulle uiteindelik deur knuppels of handwapens vervang.<ref>{{Verwys boek |voornaam=Didier |van=Bruc |bladsy=72 |titel=Grand live illustrate de l'uniforms du Gardien de la Prix et son Histoire |isbn=979-10-380-1075-8}}</ref> Sommige soorte swaarde word vandag steeds as wapens gebruik; die ''kukri'' is byvoorbeeld die amptelike slagwapen van [[Nepal]].<ref>{{Verwys boek |van=Chappell |voornaam=Mike |jaar=1993 |titel=The Gurkhas |bladsye=31-32 |isbn=978-1-85532-357-5 |uitgewer=Osprey Publishing}}</ref> In [[Wicca]] word 'n swaard of mes, dikwels 'n ''athame'' genoem, as magiese werktuig gebruik.<ref>{{Verwys boek |van=Regardie |voornaam=Israel |titel=The Complete Golden Dawn System of Magic vol. Four |datum=1990 |uitgewer=New Falcon Publications (Falcon Press) |plek=Scottsdale, Arizona |isbn=978-0-941404-12-9 |bladsy=33 |uitgawe=4de}}</ref> Die vervaardiging van replikas van historiese swaarde het sy oorsprong in die historisme van die 19de eeu.<ref>{{Verwys boek |outeur1=Gabbay, Dov M. |outeur2=Anthonie Meijers |outeur3=Paul Thagard |outeur4=John Woods |jaar=2009 |titel=Philosophy of Technology and Engineering Sciences |uitgewer=Elsevier Publishing |bladsy=1208 |isbn=978-0-444-51667-1}}</ref> Hedendaagse replikas wissel van goedkoop fabrieksnabootsings tot presiese herskeppings van individuele artefakte, wat selfs die historiese vervaardigingsmetodes benader. Swaarde word ook vir sekere gevegsporte ingespan. Tydens die [[Olimpiese Spele]] word 'n ligte tipe swaard onder andere vir skermsport gebruik. == Bou == 'n Swaard bestaan uit die lem en die hef. === Lem === Die ontwerp van swaardlemme wissel aansienlik. Vroeë ysterlemme het weens die beperkte metallurgie van die tyd ronde punte gehad, wat steeds doeltreffend was om teenstanders met ligte wapenrusting te steek. Namate wapenrusting verbeter het, is lemme smaller, stywer en skerp gepunt gemaak om die harnas met 'n steek te oorwin. Lemme wat net vir kap bedoel is, is breed en dun, en het dikwels groewe (bloedgroewe) wat die lem ligter maak ten koste van 'n deel van sy styfheid. Die snykante van 'n kapswaard loop byna ewewydig. Lemme vir die steek is dikker, soms met 'n duidelike middelrib vir ekstra styfheid, en loop sterk tot 'n skerp punt toe. Die vorm van 'n kaplem laat skerp snyhoeke toe, maar 'n snykant met 'n skerper hoek slyt in 'n geveg vinniger as een met 'n stomper hoek, en 'n skerp snyhoek is nie die vernaamste faktor in die skerpte van 'n lem nie.<ref>{{Verwys web |van=Geißler |voornaam=Robert |titel=Concerning the Sharpness of Blades |uitgewer=HROARR |jaar=2014 |url=http://www.hroarr.com/concerning-the-sharpness-of-blades/ |besoekdatum=18 Mei 2014 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20140521083741/http://www.hroarr.com/concerning-the-sharpness-of-blades/ |argiefdatum=21 Mei 2014}}</ref> Die ''ricasso'' is 'n kort deel van die lem net onder die skutstuk wat glad nie geslyp is nie; baie swaarde het geen ''ricasso'' nie. By sommige groot wapens, soos die Duitse ''zweihänder'', is die ''ricasso'' met metaal oorgetrek, en die swaardvegter kon dit met een hand vasgryp om die wapen in 'n nabygeveg makliker te hanteer.<ref name="Landsknechts" /> Die ''ricasso'' dra gewoonlik die maker se merk; by Japannese lemme staan die maker se merk op die angel onder die greep.<ref>{{Verwys boek |van=Yumoto |voornaam=John M. |jaar=1979 |titel=The Samurai sword: a handbook |uitgewer=Tuttle Publishing |bladsy=137 |isbn=978-0-8048-0509-4}}</ref> Die angel is die verlenging van die lem waaraan die hef vasgemaak word. By 'n rotstertangel sweis die maker 'n dun staaf by die kruisstuk aan die end van die lem, en dié staaf loop deur die greep.<ref>{{Verwys web |url=https://knife-depot.com/pages/all-about-knife-tangs |titel=All About Knife Tangs |webwerf=Knife Depot |taal=en |besoekdatum=2 Desember 2018}}</ref> In die tradisionele konstruksie het swaardsmede sulke angels oor die end van die knop geklink, of af en toe die beslag van die hef aan die angel gesweis en die end van skroefdraad voorsien om 'n knop op te skroef. Dié styl staan as 'n "smal" of "verborge" angel bekend. Moderne, minder tradisionele replikas het dikwels 'n knop met skroefdraad of 'n knopmoer wat die hef bymekaarhou en dit moontlik maak om die swaard uitmekaar te haal.<ref>{{Verwys boek |van=Oakeshott |voornaam=Ewart |titel=The Archaeology of Weapons: Arms and Armour from Prehistory to the Age of Chivalry |uitgewer=Dover Publications |jaar=1996}}</ref> By 'n "volle" angel, wat meestal by messe en kapmesse gebruik word, is die angel omtrent so breed soos die lem en gewoonlik dieselfde vorm as die greep.<ref>{{Verwys web |url=http://www.gungfu.com/cart-htm/swords_tang_types.htm |titel=Tang Types of a Sword |uitgewer=gungfu.com |besoekdatum=7 November 2010 |url-status=dead |argief-url=https://web.archive.org/web/20101223035042/http://gungfu.com/cart-htm/swords_tang_types.htm |argiefdatum=23 Desember 2010}}</ref> === Hef === Die hef is die versamelnaam vir die dele waarmee die lem hanteer en beheer word: die greep, die knop en 'n eenvoudige of uitgebreide skutstuk, wat by swaarde ná die Wikingtydperk net uit 'n kruisstuk kon bestaan. Teen die 17de eeu, met die groeiende gebruik van vuurwapens en die gepaardgaande afname in die gebruik van wapenrusting, het baie rapiers en duelleerswaarde uitgebreide mandjiehefte gekry, wat die palm van die draer beskerm en die pantserhandskoen oorbodig gemaak het.<ref>Wagner, Eduard (2004). ''Swords and daggers: an illustrated handbook''. Courier Dover Publications. p. 13. {{ISBN|0-486-43392-7}}.</ref> Japannese swaarde uit die vroeë moderne tyd het daarenteen gewoonlik 'n klein skyfvormige skutstuk gehad, die ''tsuba''. By Europese swaarde uit die laat Middeleeue en die Renaissance is 'n leerklap, die ''chappe'' of reënskerm, aan die kruisstuk vasgemaak om die mond van die skede te beskerm en te keer dat water daarin loop.<ref>Burton, Richard F. (2008). ''The Book of The Sword''. Cosimo, Inc. p. 124. {{ISBN|1-60520-436-6}}.</ref> === Skede en swaardgordel === Die [[skede]] is 'n beskermende omhulsel vir die lem. Skedes is van baie materiale gemaak, onder meer [[Leer (stof)|leer]], [[hout]] en metale soos [[geelkoper]] of [[staal]]. Die metaalbeslag waar die lem die skede binnegaan, word die keel genoem; dit is dikwels deel van 'n groter beslag met 'n ring of knop waaraan die swaard gedra word. Die punt van die lem word in 'n leerskede gewoonlik deur 'n metaalpunt beskerm, wat by leer- sowel as metaalskedes dikwels deur 'n verlenging, die sleepstuk, verder teen slytasie beskerm word.<ref>Robson, Brian (1975). ''Swords of the British Army: the regulation patterns, 1788–1914''. Arms and Armour Press. p. 10. {{ISBN|0-901721-33-6}}.</ref> 'n Swaardgordel het 'n bevestiging vir die swaard se skede en word gebruik om die swaard te dra wanneer dit nie gebruik word nie. Dit is gewoonlik aan die skede vas, sodat die swaard in 'n geveg vinnig getrek kan word. Een voorbeeld is die ''balteus'' van die Romeinse legioensoldaat.<ref>Smith, William (1843). [https://www.google.com/books/edition/A_Dictionary_of_Greek_and_Roman_Antiquit/peJWAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1 ''A Dictionary of Greek and Roman Antiquities'']. New York: Harper & Brothers. pp. 133-134.</ref> Militêre magte gebruik swaarde en swaardgordels steeds by seremoniële geleenthede.<ref>{{Verwys verslag |url=https://rmhistorical.com/files/content/RAF%20Dress%20Regulations%202004.pdf |titel=Uniform dress and appearance regulations for the Royal Air Force |jaar=2004 |uitgawe=6 |id=AP 1358 |uitgewer=Ministry of Defence |bladsye=9-16 - Ceremonial Sword Belt |argiefdatum=18 April 2023 |besoekdatum=18 April 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230418160540/https://rmhistorical.com/files/content/RAF%20Dress%20Regulations%202004.pdf |url-status=dood}}</ref><ref>{{Verwys verslag |url=https://www.royalnavy.mod.uk/-/media/royal-navy-responsive/documents/reference-library/br-3-vol-1/chapter-39.pdf |titel=Royal Navy Book of Reference |id=BRd3(1) |hoofstuk=39. ROYAL NAVY OFFICERS AND RATINGS, Annex 39A: RN Dress Tables |datum=Oktober 2018 |uitgawe=9 |bladsy=39A-1,39A-33 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170713041209/https://www.royalnavy.mod.uk/-/media/royal-navy-responsive/documents/reference-library/br-3-vol-1/chapter-39.pdf |argiefdatum=13 Julie 2017 |url-status=lewend}}</ref> == Tipologie == Swaarde word enersyds volgens hul vorm, soos die lem se deursnee, versmalling en lengte en die vorm en grootte van die hef en die knop, en andersyds volgens hul ouderdom en plek van oorsprong ingedeel. Die betreklik omvattende Oakeshott-tipologie is deur die historikus en illustreerder Ewart Oakeshott geskep om Europese swaarde uit die Middeleeue volgens hul fisiese vorm, onder meer die vorm van die lem en die bou van die hef, te definieer en te katalogiseer.<ref name="Oakeshott" /> In die meeste Asiatiese lande is 'n swaard (Chinees ''jian'', Koreaans ''geom'', Japannees ''ken'' of ''tsurugi'') 'n dubbelsnydende wapen met 'n reguit lem, terwyl 'n mes of sabel (''dao'', ''do'', ''to'' of ''katana'') na 'n enkelsnydende wapen verwys. By die Sikhs word die swaard hoog geag; 'n enkelsnydende swaard word 'n ''kirpan'' genoem en sy dubbelsnydende eweknie 'n ''khanda'' of ''tegha''.<ref>Singh Jiwan Singh; B. Chatter (2001). ''The turban and the sword of the Sikhs: Essence of Sikhism''. Amritsar. {{ISBN|81-7601-491-5}}.</ref> 'n Tweehandige swaard is enige swaard wat gewoonlik twee hande nodig het om te hanteer, of meer spesifiek die baie groot swaarde van die 16de eeu.<ref>{{Verwys boek |van=Loades |voornaam=Mike |titel=Swords and Swordsmen |jaar=2010 |uitgewer=Pen & Sword Books |plek=Great Britain |isbn=978-1-84884-133-8}}</ref> == Wette oor die besit van swaarde == Volgens die [[Wes-Gote|Wes-Gotiese]] wetboek van Ervig (680-687) moes elke man wat by die Wes-Gotiese leër aangesluit het, 'n swaard besit, ongeag of hy 'n Goot of 'n Romein was.<ref name="DeVries">{{Verwys boek |voornaam1=Kelly |van1=DeVries |voornaam2=Robert Douglas |van2=Smith |jaar=2012 |titel=Medieval Military Technology |bladsy=20 |uitgewer=University of Toronto Press |isbn=9781442604971}}</ref> Verskeie [[Kapitularië|kapitularieë]] van [[Karel die Grote]] het die besit van 'n swaard ook verpligtend gemaak; wie 'n strydros besit het, moes byvoorbeeld ook 'n swaard besit.<ref name="DeVries" /> == Spreekwoorde == Swaarde word in verskeie spreekwoorde en gesegdes gebruik. Onder andere: * Daar hang 'n swaard oor sy kop (gevaar dreig) * Na die swaard gryp (die stryd aansê) * Die swaard in die skede steek (die stryd staak) * Die pen is magtiger as die swaard == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Swords}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Wapens]] 4tkgfm32cx88b04dpheakdeo0f95ntl Belgiese Grand Prix 0 100979 3372409 2922389 2026-11-14T13:49:45Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ 2026 [[Kimi Antonelli]] 3372409 wikitext text/x-wiki Die '''Belgiese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 1925 in [[België]] plaasvind. Die wedren het in 1950 deel geword van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap, en sedert 1925 (behalwe in 1971–1984) word dit by die "[[Circuit de Spa-Francorchamps]]" in [[Stavelot]], België, gehou. Sedert sy ingebruikneming is Spa-Francorchamps bekend vir sy onvoorspelbare weer. Op 'n stadium in sy geskiedenis het dit elke jaar gereën by die Belgiese Grand Prix vir twintig jaar opeenvolgend. Renjaers bevind hulself soms op 'n skoon, droë deel van die baan, net om op 'n ander deel reën en 'n glibberige oppervlak te ondervind. == Vorige wenners == [[Lêer:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|regs|360px]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2026 Belgiese Grand Prix|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antionelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan="42"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! [[2025 Belgiese Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AU}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2024 Belgiese Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2023 Belgiese Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Belgiese Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Belgiese Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Honda]] |- ! [[2020 Belgiese Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Belgiese Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2018 Belgiese Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2017 Belgiese Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Belgiese Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Belgiese Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Belgiese Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2013 Belgiese Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2012 Belgiese Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Belgiese Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2010 Belgiese Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2009 Belgiese Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2008 Belgiese Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Belgiese Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 2006 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2005 Belgiese Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Belgiese Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! 2003 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2002 Belgiese Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Belgiese Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Belgiese Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Belgiese Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Belgiese Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] |- ! [[1997 Belgiese Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1996 Belgiese Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Belgiese Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Belgiese Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Belgiese Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Belgiese Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1991 Belgiese Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1990 Belgiese Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Belgiese Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Belgiese Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Belgiese Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1986 Belgiese Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Belgiese Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1984 Belgiese Grand Prix|1984]] | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1983 Belgiese Grand Prix|1983]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | [[Spa-Francorchamps]] |- ! [[1982 Belgiese Grand Prix|1982]] | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | rowspan="8"| [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1981 Belgiese Grand Prix|1981]] | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1980 Belgiese Grand Prix|1980]] | {{FR-VLAG}} Didier Pironi | {{FR-VLAG}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1979 Belgiese Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1978 Belgiese Grand Prix|1978]] | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1977 Belgiese Grand Prix|1977]] | {{SE-VLAG}} Gunnar Nilsson | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1976 Belgiese Grand Prix|1976]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1975 Belgiese Grand Prix|1975]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1974 Belgiese Grand Prix|1974]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1973 Belgiese Grand Prix|1973]] | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | {{GB-VLAG}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1972 Belgiese Grand Prix|1972]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1970 Belgiese Grand Prix|1970]] | {{MX-VLAG}} Pedro Rodriguez | {{GB-VLAG}} [[British Racing Motors|BRM]] | rowspan="18"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! 1968 | {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1967 | {{US-VLAG}} Dan Gurney | Eagle-Weslake |- ! 1966 | {{GB-VLAG}} [[John Surtees]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1965 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1964 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1963 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1962 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1961 | {{US-VLAG}} Phil Hill | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1960 | {{AU-VLAG}} [[Jack Brabham]] | {{GB-VLAG}} Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{GB-VLAG}} Tony Brooks | Vanwall |- ! 1956 | {{GB-VLAG}} Peter Collins | {{IT-VLAG}} [[Lancia]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1955 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz]] |- ! 1954 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Maserati]] |- ! 1953 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1952 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1951 | {{IT-VLAG}} Giuseppe Farina | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- ! 1950 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- |} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 622qfs59zzbhtn3fo15tzldqpyy2orp 3372410 3372409 2026-11-14T13:50:24Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ ai 3372410 wikitext text/x-wiki Die '''Belgiese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 1925 in [[België]] plaasvind. Die wedren het in 1950 deel geword van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap, en sedert 1925 (behalwe in 1971–1984) word dit by die "[[Circuit de Spa-Francorchamps]]" in [[Stavelot]], België, gehou. Sedert sy ingebruikneming is Spa-Francorchamps bekend vir sy onvoorspelbare weer. Op 'n stadium in sy geskiedenis het dit elke jaar gereën by die Belgiese Grand Prix vir twintig jaar opeenvolgend. Renjaers bevind hulself soms op 'n skoon, droë deel van die baan, net om op 'n ander deel reën en 'n glibberige oppervlak te ondervind. == Vorige wenners == [[Lêer:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|regs|360px]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2026 Belgiese Grand Prix|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan="42"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! [[2025 Belgiese Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AU}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2024 Belgiese Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2023 Belgiese Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Belgiese Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Belgiese Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Honda]] |- ! [[2020 Belgiese Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Belgiese Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2018 Belgiese Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2017 Belgiese Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Belgiese Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Belgiese Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Belgiese Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2013 Belgiese Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2012 Belgiese Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Belgiese Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2010 Belgiese Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2009 Belgiese Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2008 Belgiese Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Belgiese Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 2006 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2005 Belgiese Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Belgiese Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! 2003 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2002 Belgiese Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Belgiese Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Belgiese Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Belgiese Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Belgiese Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] |- ! [[1997 Belgiese Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1996 Belgiese Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Belgiese Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Belgiese Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Belgiese Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Belgiese Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1991 Belgiese Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1990 Belgiese Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Belgiese Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Belgiese Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Belgiese Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1986 Belgiese Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Belgiese Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1984 Belgiese Grand Prix|1984]] | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1983 Belgiese Grand Prix|1983]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | [[Spa-Francorchamps]] |- ! [[1982 Belgiese Grand Prix|1982]] | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | rowspan="8"| [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1981 Belgiese Grand Prix|1981]] | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1980 Belgiese Grand Prix|1980]] | {{FR-VLAG}} Didier Pironi | {{FR-VLAG}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1979 Belgiese Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1978 Belgiese Grand Prix|1978]] | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1977 Belgiese Grand Prix|1977]] | {{SE-VLAG}} Gunnar Nilsson | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1976 Belgiese Grand Prix|1976]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1975 Belgiese Grand Prix|1975]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1974 Belgiese Grand Prix|1974]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1973 Belgiese Grand Prix|1973]] | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | {{GB-VLAG}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1972 Belgiese Grand Prix|1972]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1970 Belgiese Grand Prix|1970]] | {{MX-VLAG}} Pedro Rodriguez | {{GB-VLAG}} [[British Racing Motors|BRM]] | rowspan="18"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! 1968 | {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1967 | {{US-VLAG}} Dan Gurney | Eagle-Weslake |- ! 1966 | {{GB-VLAG}} [[John Surtees]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1965 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1964 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1963 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1962 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1961 | {{US-VLAG}} Phil Hill | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1960 | {{AU-VLAG}} [[Jack Brabham]] | {{GB-VLAG}} Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{GB-VLAG}} Tony Brooks | Vanwall |- ! 1956 | {{GB-VLAG}} Peter Collins | {{IT-VLAG}} [[Lancia]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1955 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz]] |- ! 1954 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Maserati]] |- ! 1953 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1952 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1951 | {{IT-VLAG}} Giuseppe Farina | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- ! 1950 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- |} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 1nqmluwhg6u4asbp1htejllclgdxssj 3372411 3372410 2026-11-14T13:52:30Z Aliwal2012 39067 3372411 wikitext text/x-wiki Die '''Belgiese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 1925 in [[België]] plaasvind. Die wedren het in 1950 deel geword van die [[Formule Een]]wêreldkampioenskap, en sedert 1925 (behalwe in 1971–1984) word dit by die "[[Circuit de Spa-Francorchamps]]" in [[Stavelot]], België, gehou. Sedert sy ingebruikneming is Spa-Francorchamps bekend vir sy onvoorspelbare weer. Op 'n stadium in die baan se geskiedenis het dit elke jaar by die Belgiese Grand Prix gereën, vir twintig jaar opeenvolgend. Renjaers bevind hulself soms op 'n skoon, droë deel van die baan, net om op 'n ander deel reën en 'n glibberige oppervlak te ondervind. == Vorige wenners == [[Lêer:Spa-Francorchamps of Belgium.svg|regs|360px]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2026 Belgiese Grand Prix|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan="42"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! [[2025 Belgiese Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AU}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2024 Belgiese Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2023 Belgiese Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Belgiese Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Belgiese Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Honda]] |- ! [[2020 Belgiese Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Belgiese Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2018 Belgiese Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2017 Belgiese Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Belgiese Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Belgiese Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Belgiese Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2013 Belgiese Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2012 Belgiese Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Belgiese Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2010 Belgiese Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2009 Belgiese Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2008 Belgiese Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Belgiese Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 2006 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2005 Belgiese Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Belgiese Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! 2003 | colspan="2"| ''nie plaasgevind nie'' |- ! [[2002 Belgiese Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Belgiese Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Belgiese Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Belgiese Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Belgiese Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] |- ! [[1997 Belgiese Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1996 Belgiese Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Belgiese Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Belgiese Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Belgiese Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Belgiese Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1991 Belgiese Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1990 Belgiese Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Belgiese Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Belgiese Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Belgiese Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1986 Belgiese Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Belgiese Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1984 Belgiese Grand Prix|1984]] | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1983 Belgiese Grand Prix|1983]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | [[Spa-Francorchamps]] |- ! [[1982 Belgiese Grand Prix|1982]] | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | rowspan="8"| [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1981 Belgiese Grand Prix|1981]] | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1980 Belgiese Grand Prix|1980]] | {{FR-VLAG}} Didier Pironi | {{FR-VLAG}} [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1979 Belgiese Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1978 Belgiese Grand Prix|1978]] | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1977 Belgiese Grand Prix|1977]] | {{SE-VLAG}} Gunnar Nilsson | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1976 Belgiese Grand Prix|1976]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1975 Belgiese Grand Prix|1975]] | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1974 Belgiese Grand Prix|1974]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1973 Belgiese Grand Prix|1973]] | {{GB-VLAG}} [[Jackie Stewart]] | {{GB-VLAG}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | [[Zolder-renbaan|Zolder]] |- ! [[1972 Belgiese Grand Prix|1972]] | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Circuit Nijvel |- ! [[1970 Belgiese Grand Prix|1970]] | {{MX-VLAG}} Pedro Rodriguez | {{GB-VLAG}} [[British Racing Motors|BRM]] | rowspan="18"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] |- ! 1968 | {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! 1967 | {{US-VLAG}} Dan Gurney | Eagle-Weslake |- ! 1966 | {{GB-VLAG}} [[John Surtees]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1965 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1964 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1963 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1962 | {{GB-VLAG}} [[Jim Clark]] | {{GB-VLAG}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1961 | {{US-VLAG}} Phil Hill | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1960 | {{AU-VLAG}} [[Jack Brabham]] | {{GB-VLAG}} Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{GB-VLAG}} Tony Brooks | Vanwall |- ! 1956 | {{GB-VLAG}} Peter Collins | {{IT-VLAG}} [[Lancia]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1955 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz]] |- ! 1954 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Maserati]] |- ! 1953 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1952 | {{IT-VLAG}} Alberto Ascari | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1951 | {{IT-VLAG}} Giuseppe Farina | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- ! 1950 | {{AR-VLAG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |- |} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 0k88v1an8aqd93k4umxhbzmh9h2ksmr Italiaanse Grand Prix 0 100997 3372425 2964694 2026-11-14T14:38:07Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners (sedert 1950) */ 3372425 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Monza track map.svg|regs|420px]] Die '''Italiaanse Grand Prix''' ([[Italiaans]]: ''Gran Premio d'Italia'') is een van die langslopende byeenkomste op die [[Formule Een]]-kalender. Die Italiaanse Grand Prix was ook een van die eerste Formule Een kampioenskapsrenne in 1950, en is elke jaar sedertdien gehou. Die enigste ander kampioenskapswedren waarvoor dit waar is, is die [[Britse Grand Prix]], en die enigste ander eerste F1-wedrenne wat nog op die kalender is, is die [[Monaco Grand Prix]] en die [[Belgiese Grand Prix]]. Alle Formule Een Italiaanse Grands Prix is sedert 1950 op Monza gehou, behalwe in 1980, toe dit by Imola gehou is. Die Italiaanse Grand Prix was 'n deel van die Europese kampioenskap van 1935 tot 1938. Dit is sewe keer as die Europese Grand Prix aangewys tussen 1923 en 1967, toe hierdie titel as 'n ere-aanwysing elke jaar aan een Grand Prixwedren in Europa toegeken is. == Vorige wenners (''sedert 1950'') == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2026 Italiaanse Grand Prix|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan="46"| [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza-straatbaan]] |- ! [[2025 Italiaanse Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2024 Italiaanse Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2023 Italiaanse Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Italiaanse Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Italiaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2020 Italiaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Pierre Gasly]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[2019 Italiaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2018 Italiaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2017 Italiaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Italiaanse Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Italiaanse Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Italiaanse Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2013 Italiaanse Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2012 Italiaanse Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Italiaanse Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2010 Italiaanse Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2009 Italiaanse Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Brawn-Mercedes]] |- ! [[2008 Italiaanse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Toro Rosso]]-[[Ferrari]] |- ! [[2007 Italiaanse Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2006 Italiaanse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2005 Italiaanse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Italiaanse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Italiaanse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Italiaanse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Italiaanse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] |- ! [[2000 Italiaanse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1999 Italiaanse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|GER}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] |- ! [[1998 Italiaanse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1997 Italiaanse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1996 Italiaanse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Italiaanse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|VK}} [[Johnny Herbert]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Italiaanse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Italiaanse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Italiaanse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1991 Italiaanse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Italiaanse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Italiaanse Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Italiaanse Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1987 Italiaanse Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1986 Italiaanse Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Italiaanse Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1984 Italiaanse Grand Prix|1984]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1983 Italiaanse Grand Prix|1983]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[BMW]] |- ! [[1982 Italiaanse Grand Prix|1982]] | {{vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[1981 Italiaanse Grand Prix|1981]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[1980 Italiaanse Grand Prix|1980]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]] | Imola |- ! [[1979 Italiaanse Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="23"| [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza-straatbaan]] |- ! [[1978 Italiaanse Grand Prix|1978]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Alfa Romeo]] |- ! [[1977 Italiaanse Grand Prix|1977]] | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1976 Italiaanse Grand Prix|1976]] | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{vlagikoon|VK}} March-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1975 Italiaanse Grand Prix|1975]] | {{vlagikoon|SUI}} [[Clay Regazzoni]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1974 Italiaanse Grand Prix|1974]] | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1973 Italiaanse Grand Prix|1973]] | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1972 Italiaanse Grand Prix|1972]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1971 Italiaanse Grand Prix|1971]] | {{vlagikoon|VK}} [[Peter Gethin]] | {{vlagikoon|VK}} [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1970 | {{vlagikoon|SUI}} [[Clay Regazzoni]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1969 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} Matra-Ford |- ! 1968 | {{vlagikoon|NZL}} [[Denny Hulme]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford]] |- ! 1967 | {{vlagikoon|VK}} [[John Surtees]] | {{vlagikoon|JPN}} [[Honda Racing F1|Honda]] |- ! 1966 | {{vlagikoon|ITA}} [[Ludovico Scarfiotti]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1965 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1964 | {{vlagikoon|VK}} [[John Surtees]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1963 | {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1962 | {{vlagikoon|VK}} [[Graham Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[British Racing Motors|BRM]] |- ! 1961 | {{vlagikoon|VSA}} [[Phil Hill]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1960 | {{vlagikoon|VSA}} [[Phil Hill]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1959 | {{vlagikoon|VK}} [[Stirling Moss]] | {{vlagikoon|VK}} Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{vlagikoon|VK}} Tony Brooks | {{vlagikoon|VK}} Vanwall |- ! 1957 | {{vlagikoon|VK}} [[Stirling Moss]] | {{vlagikoon|VK}} Vanwall |- ! 1956 | {{vlagikoon|VK}} [[Stirling Moss]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Maserati]] |rowspan="2"| [[Autodromo Nazionale Monza|Monza volbaan]] |- ! 1955 | {{vlagikoon|ARG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! 1954 | {{vlagikoon|ARG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan="5"| [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza-straatbaan]] |- ! 1953 | {{vlagikoon|ARG}} [[Juan Manuel Fangio]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Maserati]] |- ! 1952 | {{vlagikoon|ITA}} [[Alberto Ascari]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1951 | {{vlagikoon|ITA}} [[Alberto Ascari]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1950 | {{vlagikoon|ITA}} [[Giuseppe Farina]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Alfa Romeo]] |- style="background:#FFCCCC;" |} {{Verwysings}} {{Koördinate|45|37|01|N|09|16|57|O|display=title|source:enwiki}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] c07dw5k72i3jncisivsp3cieygws1fz Meksikaanse Grand Prix 0 101000 3372426 2913049 2026-11-14T14:42:59Z Aliwal2012 39067 /* Wenners van die Meksikostad Grand Prix */ 3372426 wikitext text/x-wiki Die '''Meksikaanse Grand Prix''' ([[Spaans]]: ''Gran Premio de México'') is 'n FIA [[Formule Een]] motorwedren wat by die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou word. Dit is die eerste keer as 'n nie-kampioenskapsbyeenkoms in 1962 gehou, voordat dit 'n kampioenskapsbyeenkoms in 1963-1970 en 1986-1992 geword het. Die Grand Prix word sedert 2015 weer op hierdie baan in [[Meksikostad]] aangebied en word sedert 2020 die Meksikostad Grand Prix genoem. == Wenners van die Meksikostad Grand Prix == [[Beeld:Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg|duimnael|regs|360px|Die Autódromo Hermanos Rodríguez-baan wat tans in gebruik is.]] [[Beeld:Autódromo Hermanos Rodríguez.svg|duimnael|regs|360px|Die Autódromo Hermanos Rodríguez-baan wat van 1986–2014 gebruik is.]] [[Beeld:Autódromo Hermanos Rodríguez 1959-1985.svg|duimnael|regs|360px|Die oorspronklike Magdalena Mixhuca-baan wat van 1959–1985 gebruik is.]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT Ford]] |rowspan="6"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Hermanos Rodríguez]] |- ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|GB}} [[Lando Norris]] | {{vlagikoon|GB}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|ESP}} [[Carlos Sainz jr.]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] |- |- style="background:#ddd;" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | colspan="3" |''Nie plaasgevind nie, weens koronaviruspandemie'' |} == Wenners van die Meksikaanse Grand Prix == ''Nota: 'n Pienk agtergrond dui 'n nie-kampioenskapsjaar aan.'' {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |rowspan="5"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Hermanos Rodríguez]] |- ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- style="background:#ddd;" ! 2014<br/>–<br/>1993 |colspan="4"| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! [[1992 Formule Een-seisoen|1992]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |rowspan="7"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Hermanos Rodríguez]] |- ! [[1991 Formule Een-seisoen|1991]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Formule Een-seisoen|1990]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1986 Meksikaanse Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[BMW]] |- style="background:#ddd;" ! 1985<br/>–<br/>1971 |COLSPAN=4| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! 1970 | {{vlagikoon|BEL}} Jacky Ickx | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari]] |rowspan="8"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Magdalena Mixhuca]] |- ! 1969 | {{vlagikoon|NZL}} Denny Hulme | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1968 | {{vlagikoon|VK}} Graham Hill | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1967 | {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford]] |- ! 1966 | {{vlagikoon|VK}} John Surtees | {{vlagikoon|VK}} [[Cooper Car Company|Cooper]]-[[Maserati]] |- ! 1965 | {{vlagikoon|VSA}} Richie Ginther | {{vlagikoon|JPN}} [[Honda Racing F1|Honda]] |- ! 1964 | {{vlagikoon|VSA}} Dan Gurney | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1963 | {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- style="background:#fcc;" ! 1962 | {{vlagikoon|VK}} Trevor Taylor <br />{{vlagikoon|VK}} Jim Clark | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] | [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Magdalena Mixhuca]] |} {{Koördinate|19|24|15|N|99|5|19|W|display=title|source:dewiki}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] qggigm5iuufk3yltd4i32qf8ftvs1nx Barcelona-Catalunya-renbaan 0 101101 3372424 2918268 2026-11-14T14:31:30Z Aliwal2012 39067 /* Grand Prix-uitslae by die baan */ 3372424 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek |Name = Circuit de Barcelona-Catalunya |Location = Montmeló, [[Barcelona]], Katalonië, [[Spanje]] |Coordinates = {{koördinate|41|34|12|N|2|15|40|O|type:landmark_region:ES-CT|aansig=inlyn,titel}} |Image = |Time = [[UTC+01:00]] |FIAGrade = 1 |Events = [[Olimpiese Somerspele 1992]]<br />'''[[FIA]] [[Formule Een]]'''<br />'''[[Spaanse Grand Prix]]'''<br />Motorfiets Grand Prix |Capacity = 140&nbsp;700 |Layout1 = |Length_km = 4.655 |Length_mi = 2.892 |Turns = 16 |Record_time = 1:21.670 |Record_driver = [[Kimi Räikkönen]] |Record_team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Record_year = 2008 }} [[Lêer:Formula1 Circuit Catalunya.svg|regs|500px]] Die '''Barcelona-Catalunya-renbaan''' (amptelik ''Circuit de Barcelona-Catalunya'') is 'n motorsportrenbaan in Montmeló, [[Barcelona]], Katalonië, [[Spanje]]. Die baan is sedert 1991 die tuiste van die jaarlikse [[Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]]. Met 'n lang pylvak en 'n verskeidenheid draaie, is die Circuit de Catalunya Barcelona 'n baie uitdagende renbaan. Die baan het netjiese pawiljoene met 'n kapasiteit van 140&nbsp;700 toeskouers<ref>{{Cite web |url=http://www.worldstadiums.com/europe/countries/spain/catalonia.shtml |title=argiefkopie |access-date= 6 Julie 2015 |archive-date=15 Maart 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315100621/http://www.worldstadiums.com/europe/countries/spain/catalonia.shtml |url-status=dead }}</ref> en beskik oor 'n FIA Graad 1-lisensie.<ref>{{cite web|url=http://www.fia.com/sites/default/files/tableaulicencescircuit.pdf|title=List of FIA licensed circuits|date=6 Februarie 2015|publisher=[[FIA]]|accessdate=28 Mei 2015}}</ref> Tot in 2013 was die baan net bekend as die ''Circuit de Catalunya'', voor 'n borgskap deur die Stadsraad van Barcelona "Barcelona" by die titel gevoeg het.<ref name=namechange>{{cite web |url=http://www.circuitcat.com/en/circuit/noticia.php?&id=3474 |title=Circuit de Catalunya includes Barcelona in its name |date=2 September 2013 |access-date=4 September 2013 |publisher=Circuit de Barcelona-Catalunya |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035040/http://www.circuitcat.com/en/circuit/noticia.php |archive-date= 6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die '''Circuit de Catalunya''' is in 1991 gebou en het die Spaanse Grand Prix in dieselfde jaar begin aanbied. Konstruksie het ook saamgeval met die [[Olimpiese Somerspele 1992|Olimpiese Spele]] wat geskeduleer was om in Barcelona plaas te vind die volgende jaar,<ref name=espnCatalunya>{{cite web |url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/circuit/1315.html |title=Circuit de Catalunya |date=November 2009 |access-date=13 Augustus 2010 |last=Furnell |first=Claire |work=en.espnf1.com |publisher=ESPN EMEA Ltd. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325040148/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/circuit/1315.html |archive-date=25 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> toe die baan gebruik is as die begin- en eindpunt vir 'n spanfietsry-item.<ref>[http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1992/1992s2.pdf 1992 Summer Olympics official report.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907200115/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1992/1992s2.pdf |date= 7 September 2009 }} Volume 2. pp. 305–7.</ref> Die Barcelona-Catalunya-renbaan moet nie verwar word met die Montjuïc-renbaan wat die Spaanse Grand Prix vier keer tussen 1969 en 1975 aangebied het nie. Omdat so baie toetse by hierdie baan gedoen word, is Formule Een bestuurders en werktuigkundiges baie vertroud daarmee. Dit het kritiek uitgelok dat hulle té vertroud is met Catalunya, wat moontlik van die toeskouergenot tydens wedrenne in die wiele mag ry. == Grand Prix-uitslae by die baan == {| class="wikitable" ! colspan="4" | Uitslae van die Spaanse Grand Prix (Catalunya) |- ! Jaar ! Renjaer ! colspan="2" | Motor |- |[[1991]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1992]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1993]] |{{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1994]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Damon Hill]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1995]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Benetton Formula|Benetton-Renault]] |- |[[1996]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[1997]] |{{vlagikoon|CAN}} [[Jacques Villeneuve]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1998]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[1999]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[2000]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[2001]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2002]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2003]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2004]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2005]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[2006]] |{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |{{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- |[[2007]] |{{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2008]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2009]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Jenson Button]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Mercedes-Benz|Brawn-Mercedes]] |- | [[2010 Spaanse Grand Prix|2010]] |{{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Renault]] |- | [[2011 Spaanse Grand Prix|2011]] |{{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Renault]] |- | [[2012 Spaanse Grand Prix|2012]] |{{vlagikoon|VEN}} [[Pastor Maldonado]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- | [[2013 Spaanse Grand Prix|2013]] |{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- | [[2014 Spaanse Grand Prix|2014]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |{{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- | [[2015 Spaanse Grand Prix|2015]] |{{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] |{{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- | [[2016 Spaanse Grand Prix|2016]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] |- | [[2017 Spaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2018 Spaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2019 Spaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2020 Spaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2021 Spaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2022 Spaanse Grand Prix|2022]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- | [[2023 Spaanse Grand Prix|2023]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- | [[2024 Spaanse Grand Prix|2024]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- | [[2025 Spaanse Grand Prix|2025]] |{{vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- | [[2026 Spaanse Grand Prix|2026]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Renbane in Spanje]] pf46061jrw0l7tvt9qsgihd7dh1zt37 Vlag van Europa 0 101173 3372677 3361972 2026-11-15T09:45:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372677 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Europa | Artikel = | Beeld = Flag of Europe.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[8 Desember]] [[1955]]<ref>{{en}} {{citation|last=Committee of Ministers of the Council of Europe|title=Resolution (55) 32 of the Committee of Ministers of the Council of Europe|date=8 Desember 1955|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#cbb0826e-81ea-4209-8bfa-0a644c0817de_en&overlay|accessdate=11 Julie 2015}}</ref> ([[Raad van Europa|RvE]])<br />[[29 Junie]] [[1985]]<ref name="COE page">{{en}} {{citation|title=Council of Europe's Emblems|publisher=[[Raad van Europa]]|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|accessdate=16 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|archivedate= 7 Augustus 2007|deadurl=yes}}</ref> ([[Europese Ekonomiese Gemeenskap|EEG]]) | Ontwerp = ’n Sirkel van twaalf vyfpuntige goue (geel) sterre op ’n asuur (blou) veld. | Ontwerper = [[Arsène Heitz]] en [[Paul M. G. Lévy]] }} Die '''vlag van [[Europa]]''' bestaan uit ’n sirkel van twaalf vyfpuntige goue (geel) sterre op ’n asuur (blou) agtergrond. Dit is die [[vlag]] en embleem van die [[Raad van Europa]] (RvE) en die [[Europese Unie]] (EU). Dit word dikwels ook gebruik om die lande van die [[Euro]]sone te vertoon, en, meer losweg, om die kontinent van Europa of die lande van Europa onafhanklik van enige van hierdie instellings te verteenwoordig. Die getal van die sterre wissel nie volgens die aantal lidlande van albei organisasies nie omdat hulle bedoel is om al die mense van Europa te verteenwoordig, selfs diegene buite die EU, maar binne die RvE.<ref>{{en}} {{citation|title=EUROPA – The EU at a glance – The symbols of the European Union – The European Flag|accessdate=24 Desember 2011|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/index_en.htm}}</ref> Die vlag is in 1955 ontwerp deur [[Arsène Heitz]] en [[Paul M.G. Lévy]] as simbool vir die RvE en die organisasie het die aanvaarding van die vlag deur ander organisasies aangemoedig. In 1985 het die EU, destyds bekend as die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG), op die inisiatief van die Europese Parlement, dit aanvaar as sy eie vlag (omdat dit geen eie vlag gehad het nie). Die vlag word nie in die EU se verdrae genoem nie, sy inlywing sou saamval met die Europese grondwet, maar volgens wet is dit formeel aangeneem. Ondanks die feit dat die vlag deur twee afsonderlike organisasies gebruik word, word dit dikwels meer verbind met die EU as gevolg van die EU se hoër profiel en hul gereelde gebruik van die embleem. Die vlag word ook gebruik om Europa in sportbyeenkomste te verteenwoordig en as ’n pro-demokrasie vaandel buite die Unie.<ref name="Mite">{{en}} {{citation|last=Mite|firstvalentinas=|title=Belarus: Scores Arrested, Opposition Leader Hospitalized After Minsk Protests|date=20 Oktober 2004|publisher=rferl.org|url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|accessdate=5 Augustus 2007|archivedate=17 Junie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080617045358/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20080617045358/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|argiefdatum=17 Junie 2008|besoekdatum=11 Julie 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7992259.stm Romania slams Moldova's sanctions]</ref> Die vlag van Europa het as inspirasie gedien vir ander Europese organisasies en vir lande waar die EU baie betrokke was (soos [[Bosnië en Herzegowina]] en [[Kosowo]]). == Geskiedenis == === Skepping === <div class="floatright"> <timeline> ImageSize = width:320 height:430 PlotArea = left:50 right:0 bottom:10 top:10 DateFormat = yyyy Period = from:1950 till:1986 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1950 PlotData= Color:yellow mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(0,-3) # shift text to right side of bar # there is no automatic collision detection, fontsize:XS # so shift texts up or down manually to avoid overlap shift:(25,-10) at:1950 shift:15,-6 text: Komitee gestig at:1955 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Raad van Europa at:1958 shift:15,-6 text: Bevordering by die Brussel Expo at:1979 shift:15,-6 text: Europese Parlement vra 'n simbool aan at:1983 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese parlement at:1985 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese Raad at:1986 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese Gemeenskappe </timeline> </div> [[Lêer:Council of Europe Palais de l'Europe aerial view.JPG|duimnael|links|Die [[Raad van Europa]] was die eerste instelling wat die Europese vlag aanvaar het]] [[Lêer:Banderas europeas en la Comisión Europea.jpg|duimnael|links|Europese vlae waai buite die Europese Kommissie]] Die soeke na ’n simbool het in 1950 begin met die oprigting van ’n komitee wat die kwessie van ’n Europese vlag sou ondersoek. Daar was talle voorstelle, maar ’n duidelike tema vir die sterre en sirkels het te voorskyn gekom.<ref name="Levy">{{en}} {{citation|title=Account by Paul M. G. Lévy, a Belgian Holocaust survivor on the creation of the European flag|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6d23210b-865d-4f02-b2ca-2c30b9ed0588_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi het voorgestel dat hulle die vlag van sy Internasionale Paneuropese Unie sal aanvaar, wat ’n blou agtergrond was met, in die middel, ’n geel skyf waarin ’n rooi kruis was, wat hyself pas tevore aanvaar het vir die Europese Parlementêre Unie.<ref>{{fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/3.pdf Letter to the secretary general of the Council of Europe from Richard Coudenhove-Kalergi], Council of Europe</ref> As gevolg van die kruis simboliek, is dit deur [[Turkye]] (sedert 1949 ’n lid van die [[Raad van Europa]]) verwerp.<ref name="FOTW proposals">{{en}} [http://www.fahnenversand.de/fotw/flags/eu_ce.html Council of Europe] fahnenversand.de</ref> Kalergi het toe die toevoeging van ’n halfmaan op die kruis se ontwerp voorgestel om die Moslems se besware te oorkom.<ref>{{fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/f_d204.pdf Letter from Richard Coudenhove-Kalergi regarding a Muslim modification to the Pan-Europa flag design], Council of Europe</ref> ’n Ander organisasie se vlag was dié van die Europese Internasionale Beweging, wat ’n groot groen "E" op ’n wit agtergrond het.<ref>{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%7Dmov.html European Movement] crwflags.com</ref><ref>{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!1.html Proposals for the European flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715135147/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%211.html |date=15 Julie 2007 }} crwflags.com</ref> ’n Verdere ontwerp was gebaseer op die Olimpiese ringe: agt silwer ringe op ’n blou agtergrond. Dit is verwerp omdat die ringe met “inbel”, “ketting” en “nulle” geassosieer is. Een voorstel het ’n groot geel ster op ’n blou agtergrond gehad, maar dit is verwerp as gevolg van sy ooreenkoms met die sogenaamde [[Vlag van Texas|Burnet-vlag]] en die [[Vlag van die Demokratiese Republiek die Kongo|vlag van die Belgiese Kongo]].<ref name="FOTW proposals" /> Die Raadplegende Vergadering het hul keuse tot twee ontwerpe verklein. Een was deur Salvador de Madariaga, stigter van die Kollege van Europa, wat ’n konstellasie van sterre op ’n blou agtergrond voorgestel het (geposisioneer volgens hoofstede, met ’n groot ster vir [[Straatsburg]], die setel van die Raad).<ref name="ENA page">{{en}} {{citation|title=The European flag: questions and answers|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Hy het sy vlag in baie Europese hoofstede laat vertoon en die konsep het is gunstig ontvang.<ref name="Irish">{{en}} {{citation|last=Murphy|first=Sean|title=Memorandum on the Role of Irish Chief Herald Slevin in the Design of the European Flag|date=25 Januarie 2006|publisher=Centre for Irish Genealogical and Historical Studies|url=http://homepage.eircom.net/%7Eseanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|accessdate=2 Februarie 2009|archivedate=5 Desember 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|argiefdatum= 5 Desember 2008|besoekdatum=20 Augustus 2015|url-status=dead}}</ref> Die tweede, deur Arsène Heitz<ref name="ENA page" /> wat by die Raad se posdiens gewerk het en talle ontwerpe voorgelê het,<ref>{{fr}} {{citation|title=Lettre d’Arsène Heitz à Filippo Caracciolo (Strasbourg, 5 janvier 1952)|publisher=CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6b758d67-f606-4ac9-90fc-3339fe66a76c_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> was ’n variant van De Madariaga se vlag; sy ontwerp, wat deur die Vergadering aanvaar is, was soortgelyk aan Salvador de Madariaga s’n, maar in plaas van ’n konstellasie is die sterre in ’n sirkel geplaas.<ref name="ENA page" /> Die Raadplegende Vergadering het Heitz se ontwerp verkies. Die vlag wat egter deur die Vergadering gekies is, het vyftien sterre, wat die aantal lidlande van die Raad van Europa reflekteer. Die Raadplegende Vergadering het hierdie vlag gekies en aanbeveel dat die Raad dit moet aanvaar.<ref>{{fr}} {{Citation|title=Recommendation 56(1) of the Consultative Assembly on the choice of an emblem for the Council of Europe (25 September 1953)|publisher=CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#61695385-14bd-4f99-9e5f-efb8f9581c5e_en&overlay|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Die Komitee van Ministers (die Raad se hoofbesluitnemingsliggaam) het met die Vergadering ooreengekom dat die vlag ’n sirkel van sterre moet wees, maar die getal dertien was ’n oorsaak van twis.<ref name="Levy" /> Daar is op twaalf besluit en Paul M.G. Lévy het die presiese ontwerp van die nuwe vlag soos dit vandag daar uitsien, ontwerp.<ref name="Levy" /> Die Raad van Europa se parlementêre vergadering het dit op 25 Oktober 1955 goedgekeur. Op 8 Desember 1955 is die vlag aanvaar en is dit onthul by die Château de la Muette in [[Parys]] op 13 Desember 1955.<ref name="COE page" /><ref name="ENA page" /> <div align="center"> <gallery> Lêer:Europe flag proposal 1.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Former Flag of the International Paneuropean Union.svg|{{FIAV|historical}} Die oorspronklike vlag van die [[Paneuropese Unie]] Lêer:International Paneuropean Union flag.svg|{{FIAV|normal}} Die huidige vlag van die Paneuropese Unie Lêer:Europe flag proposal 3.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Europe flag proposal 4.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Council of Europe flag 1953.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's Lêer:Old flag of the European Movement.svg|{{FIAV|historical}} Die oorspronklike vlag van die Europese Beweging </gallery> </div> === Europese Gemeenskappe === [[Lêer:1 May 2004 enlargement celebration in Parc du Cinquantenaire.jpg|duimnael|Viering van die Europadag in Brussel met die Europese vlag nadat op 1 Mei 2004 tien nuwe lidlande by die EU aangesluit het]] Na aanleiding van die Expo 58 in Brussel, het die vlag trefkrag gevind en die Raad van Europa het by ander Europese organisasies bepleit om die vlag as kenteken van Europese eenheid te aanvaar.<ref name="ENA page" /> Die Europese Parlement het die inisiatief geneem in die soeke na ’n vlag wat deur die Europese Gemeenskappe aanvaar sou word. Kort na die eerste direkte verkiesings van 1979 is ’n konsepresolusie oor die kwessie na vore gebring. Die resolusie het voorgestel dat die Gemeenskap se vlag dié van die Raad van Europa s’n sou wees<ref name="COE page" /> en dit is op 11 April 1983 deur die parlement aanvaar.<ref name="ENA page" /> Die Europese Raad van Junie 1984 (die Gemeenskap se leiers) wat in Fontainebleau vergader het, het die belangrikheid van die bevordering van ’n Europese beeld en identiteit aan die burgers en die wêreld beklemtoon. Die volgende jaar, tydens die vergadering in [[Milaan]], het die Europese Raad op 28–29 Junie ’n voorstel van die Komitee vir ’n Europa van die Mense (Adonnino-komitee) ten gunste van die vlag goedgekeur en dit aanvaar. Na aanleiding van die Raad van Europa se goedkeuring,<ref name="COE page" /> het die gemeenskappe vanaf 1986 begin om dit te gebruik, en is dit vir die eerste keer op 59 Mei 1986 buite die Berlaymont-gebou (die setel van die Europese Kommissie) gehys.<ref>{{en}} {{citation|title=Raising of the European flag in front of the Berlaymont (Brussels, 29 May 1986)|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/obj/raising_of_the_european_flag_in_front_of_the_berlaymont_building_brussels_29_may_1986-en-8ac2b8f2-eaff-4f43-951a-a7aa21aa6b42.html|accessdate=25 Junie 2014}}</ref> Die Europese Unie, wat deur die Verdrag van Maastricht van 1992 opgerig is om die EG te vervang en sy funksies oor te neem, het ook die vlag aanvaar. Sedertdien word die gebruik van die vlag gesamentlik deur die Raad van Europa en die Europese Unie beheer.<ref name="COE page" /> === Vorige vlae === [[Lêer:Flag of the European Parliament (1973-1983).svg|duimnael|links|{{FIAV|historical}} Voormalige vlag van die Europese Parlement, 1973–1983]] Voor die ontwikkeling van politieke instellings, was vlae wat Europa verteenwoordig beperk tot unifikasiebewegings. Die gewildste was die Europese Beweging se groot groen “E” op ’n wit agtergrond en die “Pan Europese vlag”.<ref name="ENA page" /> Met die ontwikkeling van instellings, behalwe vir die Raad van Europa, het ander embleme en vlae ontstaan. Geeneen was egter bedoel om ’n wyer Europa te verteenwoordig nie en is sedertdien vervang deur die huidige vlag van Europa. Die eerste groot organisasie wat ’n eie vlag aanvaar het, was die Europese Gemeenskap vir Steenkool en Staal (EGKS), wat met die Europese Gemeenskappe saamgesmelt het. Die EGKS is in 1952 gestig en die vlag van die EGKS is in 1958 by die Expo in Brussel onthul.<ref name="FOTW ECSC">{{en}} {{citation|title=The European Coal and Steel Community (ECSC)|publisher=Flags of the World|date=28 Oktober 2004|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu-ecsc.html|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> Die vlag het twee bane, blou bo en swart onder met ses goue (silwer vanaf 1973) sterre, drie op elke baan, vertoon. Blou het staal voorgestel, swart steenkool en die sterre die ses aanvanklike lidlande. Die sterre het toegeneem met die aantal lede tot 1986 toe die sterre se aantal vasgestel is op twaalf. Met die verstryking van die EGKS-verdrag in 2002, is die vlag buite die Europese Kommissie in Brussel gestryk en vervang met die Europese vlag.<ref name="FOTW ECSC" /><ref>{{en}} [http://www.cvce.eu/obj/the_ecsc_flag_1986_2002-en-d3f3644b-131b-4ef9-9b8b-8b40072db1c8.html The ECSC flag 1986–2002], CVCE</ref><ref>{{en}} [http://www.cvce.eu/obj/the_ecsc_flag_1978-en-02b2a5e9-0ed5-481a-9416-0753535b41a9.html The ECSC flag 1978], CVCE</ref> Die Europese Parlement het ook sy eie vlag van 1973 gebruik, maar dit is nooit formeel aanvaar nie. Dit het in 1983 in onbruik verval met die aanvaarding van die twaalf-sterre-vlag deur die parlement. Die vlag het die geel-en blou kleurskema gevolg, maar in plaas van twaalf sterre was daar die letters EP en PE (voorletters van die Europese Parlement in die destydse ses gemeenskaplede se tale) omring deur ’n krans.<ref>{{en}} {{citation|title=European Parliament|publisher=Flags of the World|date=28 Oktober 2004|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu_ep.html|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> <div align="center"> <gallery caption="[[Lêer:FIAV historical.svg|23px]] Die opeenvolgende vlae van die nou ontbinde Europese Gemeenskap vir Steenkool en Staal"> Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 6 Star Version.svg|1958–1972 Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 9 Star Version.svg|1973–1980 Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 10 Star Version.svg|1981–1985 Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 12 Star Version.svg|1986–2002 </gallery> </div> <div align="center"> <gallery caption="[[Lêer:FIAV historical.svg|23px]] Die opeenvolgende vlae van die nou ontbinde Wes-Europese Unie"> Lêer:Flag of the Western Union.svg|1949–? Lêer:Flag of the Western European Union (1993-1995).svg|?–1993 Lêer:Flag of the Western European Union.svg|1993–2011 </gallery> </div> === Strepieskodevlag === [[Lêer:European Union barcode flag by Rem Koolhaas (2002).svg|duimnael|{{FIAV|proposal}} Koolhaas se voorgestelde vlag]] In 2002 het die [[Nederland]]se argitek Rem Koolhaas en sy argitektuurmaatskappy Office for Metropolitan Architecture (OMA) ’n nuwe vlag ontwerp in reaksie op ’n aansoek van Romano Prodi, die Kommissie se president, om maniere te vind vir die herposisionering van die Unie op ’n manier waarin Europa se “diversiteit en eenheid” verteenwoordig sal word. Die voorgestelde nuwe ontwerp is “strepieskode” genoem, soos dit die kleure van elke Europese vlag (van die destydse 15 lidlande) as vertikale bane vertoon. Sowel as die strepieskode-vergelyking, is dit ongunstig vergelyk met muurpapier, ’n TV-toetskaart en seilstoelstof. In teenstelling met die huidige vlag sou dit al die lidlande vertoon.<ref name="BBC barcode">{{en}} {{citation |title=Down with EU stars, run up stripes |date=8 Mei 2002 |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1974721.stm}}</ref> Dit is nooit amptelik deur die EU of enige organisasie aanvaar nie; dit is egter gebruik as die logo van die Oostenrykse EU-presidentskap van 2006. Dit is opgedateer met die kleure van die 10 lidlande wat sedert die ontwerp aangesluit het, en is ontwerp deur Koolhaas se maatskappy. Sy beskryfde doel is om “na Europa te verwys as die gemeenskaplike poging van verskillende nasies, met die behoud van elkeen se unieke kulturele identiteit”.<ref>{{en}} {{citation|title=Austrian EU Presidency Logo|publisher=Dexigner|url=http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|accessdate=20 Augustus 2015|archivedate=7 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807195940/http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|argief-url=https://web.archive.org/web/20070807195940/http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|argiefdatum= 7 Augustus 2007|besoekdatum=20 Augustus 2015|url-status=dead}}</ref> Daar was aanvanklik sommige klagtes omdat die bane van die [[vlag van Estland]] verkeerdelik vertoon is. === Onlangse gebeure === [[Lêer:EU Roma Musei Capitolini close-up.jpg|duimnael|Saal van die Kapitolynse Museums waar die verdrag vir ’n grondwet vir Europa onderteken is]] In April 2004 is die vlag vir die eerste keer in die ruimte vertoon deur die [[Europese Ruimtevaartorganisasie|ESA]]-[[ruimtevaarder]] André Kuipers, terwyl hy aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] was.<ref>{{en}} {{citation|title=Further steps towards a European space policy|publisher=[[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|url=http://www.esa.int/esaCP/SEMJ0Z0DU8E_index_1.html#subhead3|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref> {{Aanhalingskas|align=left|width=30em|quote=België, Bulgarye, Duitsland, Griekeland, Spanje, Italië, Siprus, Litaue, Luxemburg, Hongarye, Malta, Oostenryk, Portugal, Roemenië, Slowenië en Slowakye verklaar dat die vlag met ’n sirkel van twaalf goue sterre op ’n blou agtergrond, die volkslied gebaseer op die ‘Lofsang aan die vreugde’ van die negende simfonie deur Ludwig van Beethoven, die leuse ‘In verskeidenheid verenig’, die Euro as die geldeenheid van die Europese Unie en Europadag op 9 Mei vir hulle as simbole sal dien om die gevoel van die gemeenskap van die mense in die Europese Unie en hulle trou daaraan uit te druk.|source=Finale Wet, Amptelike Tydskrif van die Europese Unie, 2007 C 306–2<ref name="lisbon-symbols-declaration">{{en}} [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF Official Journal of the European Union, 2007 C 306–2 , bl. 267]</ref>}} [[Lêer:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (08) edited.jpg|duimnael|Die 27 oorspronklike ondertekenaars van die [[Verdrag van Lissabon]] op 13 Desember 2007 in [[Lissabon]]]] Die oorspronklike beplanning was om aan die vlag amptelike status in die voorgestelde Europese Grondwet te gee. Sedert die bekragtiging daarvan misluk het, het die leiers staatagtige elemente soos die vlag uit die plaasvervangende [[Verdrag van Lissabon]] verwyder. Die Europese Parlement het egter die insluiting van simbole ondersteun en het in reaksie ’n voorstel soos dat die vlag meer dikwels in die parlement gebruik sal word, ondersteun. Die parlementslid Jo Leinen het daarop gewys dat die parlement weer die inisiatief in die gebruik daarvan sal oorneem.<ref>{{en}} {{citation|last=Beunderman|first=Mark|title=MEPs defy member states on EU symbols|publisher=EU Observer|date=11 Julie 2007|url=http://euobserver.com/9/24464|accessdate=12 Julie 2007|archivedate=10 Februarie 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210093334/http://euobserver.com/9/24464}}</ref> Later, in September 2008, het die parlement se Komitee oor Grondwetlike Sake voorgestel dat ’n formele verandering in die reglement gemaak sal word wat ’n beter gebruik van die simbole toelaat. Spesifiek sou die vlag in alle vergaderingskamers (nie net die halfrondvergadersaal nie) en op alle amptelike geleenthede teenwoordig wees.<ref>{{en}} {{citation|title=EU Parliament set to use European flag, anthem|publisher=EU Business|date=11 September 2008|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/1221140822.65|accessdate=12 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912123052/http://eubusiness.com/news-eu/1221140822.65|archivedate=12 September 2008}}</ref> Die voorstel is op 8 Oktober 2008 met 503 teen 96 stemme (15 geen-stemme) aanvaar.<ref>{{en}} {{citation|first=Lucia|last=Kubosova|title=No prolonged mandate for Barroso, MEPs warn|publisher=EU Observer|date=9 Oktober 2008|url=http://euobserver.com/9/26899|accessdate=9 Oktober 2008|archivedate=10 Oktober 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081010125604/http://euobserver.com/9/26899}}</ref> Daarbenewens is ’n verklaring deur sestien lidlande oor die simbole, insluitende die vlag, ingesluit in die finale akte van die Verdrag van Lissabon wat verklaar dat die vlag, die volkslied, die leuse, die geldeenheid en Europadag “vir hulle sal voortgaan as simbole van die gemeenskapgevoel van die mense in die Europese Unie en hulle trou aan die Unie uit te druk”.<ref name="lisbon-symbols-declaration" /> == Gebruik == === Raad van Europa === [[Lêer:Logo of the Council of Europe (no lettering).svg|duimnael|{{FIAV|normal}} Sedert 2009 gebruik die Raad van Europa sy eie vlag gebaseer op die Europese vlag]] Die vlag is oorspronklik ontwerp deur die Raad van Europa<ref name="COE page" /> en daarom hou die RvE die kopiereg vir die vlag. Die Raad van Europa het egter ingestem dat die Europese Gemeenskappe die vlag kan gebruik en die gebruik van die vlag is sedert die ontstaan deur ander plaaslike organisasies bevorder. Die Raad van Europa deel nou die verantwoordelikheid met die Europese Kommissie om te verseker dat die gebruik van die simbool die waardigheid van die vlag eerbiedig – deur maatreëls om die misbruik daarvan te voorkom.<ref name="COE page" /> Behalwe die gebruik van die vlag gebruik die Raad ook ’n gewysigde weergawe van die vlag as sy embleem: dit is die bestaande ontwerp met ’n gestileerde, groen “e” oor die sterre.<ref name="COE page" /> === Europese Unie === [[Lêer:Germany (D) European Union license plate - Number KA PA 777.jpg|duimnael|links|Die EU gebruik die vlag in ’n aantal maniere, soos hier op die registrerende voertuigkentekens. Die "D" in hierdie foto verwys ná [[Duitsland]] (Deutschland)]] [[Lêer:Euro banknotes 2002.png|duimnael|Alle Eurobanknote vertoon ’n Europese vlag in die boonste linkerhoek]] Die vlag simboliseer die EU as ’n geheel.<ref name="Europa history">{{en}} {{citation|title=The European Flag|publisher=Europa (web portal)|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/index_en.htm|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> Alle instellings, liggame en agentskappe van die EU het hul eie logo of embleem, hoewel hulle dikwels deur dié vlag se ontwerp en kleure geïnspireer is.<ref name="Europa logos">{{en}} {{citation|title=Emblems|publisher=Europa (web portal)|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000200.htm|accessdate=28 Desember 2007}}</ref> Omdat die vlag deur die EU gebruik word, verskyn dit op die Euro-banknote.<ref>{{en}} {{citation|title=The euro|publisher=Europese Sentraalbank|url=http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070806010151/http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html|archivedate= 6 Augustus 2007|deadurl=yes}}</ref> Die Euro se munte vertoon ook die twaalf sterre van die vlag op beide die nasionale en gemeenskaplike kante<ref>{{en}} {{citation|title=Euro coins|publisher=Europese Sentraalbank|url=http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|accessdate=28 Desember 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224165324/http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|archivedate=24 Desember 2007|deadurl=yes}}</ref> en die vlag word soms gebruik as aanduiding vir die geldeenheid of die eurosone (’n kollektiewe naam vir die lande wat die Euro gebruik). Die vlag verskyn ook op talle bestuurslisensies en nommerplate wat in die Unie uitgereik word.<ref name="FOTW legal">{{en}} {{citation |title=European Union: Legal use of the flag |date=10 September 2005 |publisher=Flags of the World |url=http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |accessdate=29 November 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091118061239/http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |archivedate=18 November 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20091118061239/http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |argiefdatum=18 November 2009 |besoekdatum=29 November 2009 |url-status=dead }}</ref> ==== Protokol ==== [[Lêer:Mrs. Laura Bush and daughter, Barbara Bush, are greeted by Italian Prime Minister Silvio Berlusconi.jpg|duimnael|links|In Italië moet die Europese vlag langs die nasionale vlag in amptelike seremonies en oor openbare geboue vertoon word]] [[Lêer:Flags outside Parliament.jpg|duimnael|links|Die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]], die [[Vlag van Skotland|Skotse vlag]] en die Europese vlag buite die parlement van [[Skotland]] in [[Edinburg]]]] Die gebruik van die vlag by elke amptelike toespraak deur die president van die Europese Raad is verpligtend en dit word dikwels gebruik by amptelike vergaderings tussen leiers van ’n EU-lidland en ’n nie-EU-lidland (die nasionale vlag en die Europese vlag word bymekaar vertoon).<ref name="FOTW legal" /> Hoewel nasionale vlae in die nasionale konteks voorkeur geniet, verskil dit soms by vergaderings tussen EU-leiers. Die Italiaanse vlagkode gee bv. uitdruklik voorkeur aan die Europese vlag wanneer hoogwaardigheidsbekleërs van ander EU-lande dié land besoek – die EU-vlag, eerder as die [[Vlag van Italië|Italiaanse vlag]] sal in die middel van drie vlae vertoon word.<ref>{{it}} [http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf The Rules of Protocol regarding national holidays and the use of the Italian flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219113545/http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf |date=19 Desember 2008 }} Presidency of the Council of Ministers, Department of Protocol (Besoek op 5 Oktober 2008)</ref> Die vlag word gewoonlik vertoon deur die regering van die land wat die roterende presidentskap van die Ministers se Raad het, maar in 2009 het die [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] president Václav Klaus, ’n euroskeptikus, geweier om die vlag op sy kasteel te vertoon. In reaksie hierop het [[Greenpeace]] ’n beeld van die vlag op die kasteel geprojekteer en probeer om die vlag op die gebou self te vertoon.<ref name="Czech">{{cz}} {{citation|title=Greenpeace projects EU flag image on Prague Castle|date=7 Januarie 2009|publisher=Ceske Noviny|url=http://www.ceskenoviny.cz/news/index_view.php?id=353387|accessdate=21 Januarie 2009|archivedate= 6 Junie 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606031750/http://www.ceskenoviny.cz/news/index_view.php?id=353387}}</ref> Sommige lidlande het ook hul eie reëls ten opsigte van die gebruik van die vlag saam met hul nasionale vlag by binnelandse geleenthede, byvoorbeeld die verpligte gebruik langs nasionale vlae buite polisiestasies of plaaslike regeringsgeboue. Die vertoon van die Europese vlag langs die Italiaanse vlag is bv. volgens Italiaanse wette vir die meeste openbare kantore en geboue verpligtend (Wet 22/2000 en Presidensiële besluit 121/2000). Buiten amptelike gebruik mag die vlag nie gebruik word nie vir doelwitte wat onversoenbaar is met die Europese waardes nie.<ref name="FOTW legal" /> In nasionale gebruik vereis nasionale protokol gewoonlik dat die nasionale vlag voorkeur oor die Europese vlag geniet (wat gewoonlik van die nasionale vlag se regterkant van die waarnemer se perspektief vertoon word). Op geleenthede waar die Europese vlag langs alle nasionale vlae vertoon word (byvoorbeeld by ’n vergadering van die Europese Raad), word die nasionale vlae in alfabetiese volgorde geplaas (volgens hul naam in die land se hooftaal) met die Europese vlag óf aan die hoof óf heel regs van die vlagrangskikking.<ref name="Protocol IE">{{en}} {{citation|title=An Bhratach Náisiúnta / The National Flag|publisher=Department of the Taoiseach|url=http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/RTF%20files/The%20National%20Flag.rtf|format=RTF|accessdate=28 Desember 2007}}</ref><ref name="Protocol UK">{{en}} {{citation|title=A Guide to Flag Protocol in the United Kingdom|publisher=Flag Institute|url=http://test2.leicester.gov.uk/EasySite/lib/serveDocument.asp?doc=79094&pgid=89035|format=PDF|accessdate=28 Desember 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Buitengewone vertoon van die vlag is algemeen op die EU se vlagdag, bekend as Europadag, wat jaarliks op 9 Mei gevier word.<ref>{{en}} {{citation|last=Rasmussen|first=Rina Valeur|title=Celebration of Europe Day 9 May 2007 in Denmark|publisher=Politeia|url=http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929003643/http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|archivedate=29 September 2007|deadurl=yes|argief-url=https://web.archive.org/web/20070929003643/http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|argiefdatum=29 September 2007|besoekdatum=21 Augustus 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{citation |title=Photo from Reuters Pictures |date=9 Mei 2008 |publisher=Reuters Images, on Daylife |url=http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |accessdate=9 Mei 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140830113416/http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |archivedate=30 Augustus 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140830113416/http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |argiefdatum=30 Augustus 2014 |besoekdatum=21 Augustus 2015 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{citation|last=Rasmussen|first=Rina Valeur|title=London Eye lights up in colours of the European flag|date=9 Mei 2007|publisher=Europa (web portal)|url=http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819214159/http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|archivedate=19 Augustus 2007|deadurl=yes}}</ref> Tydens Europadag in 2008 is die vlag vir die eerste keer bo die Duitse [[Reichstag (gebou)|Reichstag]] gehys.<ref>{{en}} {{citation|title=Photo from Reuters Pictures|date=9 Mei 2008|publisher=Reuters Images, on Daylife|url=http://www.daylife.com/photo/058m1gweAF2Bh|accessdate=9 Mei 2008|archivedate=24 Junie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624184748/http://www.daylife.com/photo/058m1gweAF2Bh}}</ref> ==== Militêre en marine gebruik ==== [[Lêer:Pennant of the European Union Fishery Inspection.svg|duimnael|Wimpel van die EU se vissery-inspeksievaartuie]] Bykomend tot die gebruik van die vlag deur regerings en mense word die vlag ook tydens die EU se militêre operasies gebruik;<ref>{{en}} {{citation|title=EUFOR Welcome Ceremony/Unfolding EU flag|publisher=[[NATO]]|url=http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|format=PDF|accessdate=14 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611165130/http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|archivedate=11 Junie 2008|deadurl=yes}}</ref> maar dit word nie as ’n burgerlike vaandel gebruik nie. In 2003 het ’n lid van die Europese Parlement tydens ’n tydelike komitee van die Parlement voorgestel dat die nasionale burgerlike vaandels met die Europese vlag beklad sal word. Hierdie voorstel is in 2004 deur die Parlement verwerp en sedertdien word die Europese vlag nie as ’n Europese burgerlike vaandel gebruik nie.<ref>{{en}} {{citation|title=Rejected proposal of a European civil ensign|publisher=Flags of the World|url=http://areciboweb.50megs.com/fotw/flags/eu~eun.html#pro|accessdate=14 April 2008}}</ref> Ondanks die feit dat die EU nie ’n burgerlike vaandel het nie, vertoon die EU se vissery-inspeksiespanne ’n blou en geel wimpel. Die wimpel word vertoon deur inspeksievaartuie binne EU-water. Die vlag is driehoekig met kwarte in blou en geel, en is volgens ''EEG Regulasie #1382-1387'' op 20 Mei 1978 aanvaar.<ref>{{en}} {{citation|title=European Union Fishery Inspection|date=3 February 2008|publisher=Flags of the World|url=http://flagspot.net/flags/eu~fish.html|accessdate=15 Julie 2008}}</ref> Daar is geen ander variante of alternatiewe vlae wat gebruik word deur die EU nie (in teenstelling met lande wat presidensiële, vloot en militêre variante gebruik). === Oekraïne === Die vlag het ’n simbool van [[Oekraïne]] se Europese integrasie in die 2010's geword, veral ná Euromaidan. Oekraïne is nie ’n deel van die EU nie, maar die vlag word deur die Oekraïense kabinet, die eerste minister, en die ministerie van buitelandse sake gebruik gedurende amptelike vergaderings.<ref>{{en}} http://www.kmu.gov.ua/control/en/photogallery/gallery?galleryId=247776574&</ref> === Verdere gebruik === [[Lêer:Stamp Germany 1995 MiNr1791 Europafahne.jpg|duimnael|links|Die Europese vlag op ’n Duitse posseël van 1995]] [[Lêer:Europe wins.jpg|duimnael|upright|Europese vlag by Europa se oorwinning oor die VSA by die Ryder Cup]] [[Lêer:Eiffel-tower-2008.png|duimnael|links|Die [[Eiffel-toring]] in 2008]] Die vlag is bedoel om Europa in die wyer sin te verteenwoordig. Behalwe vir drie lande, word die hele Europa deur die Raad van Europa verteenwoordig.<ref name="COE page" /> In die besonder het die vlag ’n vaandel vir pro-europeïsme buite die Unie geword, byvoorbeeld in [[Georgië]], waar die vlag sedert [[Micheil Saakasjwili]] se ampsaanvaarding op die meeste regeringsgeboue vertoon word,<ref>{{en}} {{citation|last=Petersen|first=Alex|title=Comment – Georgia: Brussels on its mind|date=1 Mei 2007|publisher=EU Observer|url=http://euobserver.com/7/23969|accessdate=1 Mei 2007}}</ref> wat die vlag tydens sy inhuldiging gebruik het<ref>{{en}} {{citation|title=Saakashvili Sworn In as New President|publisher=Templeton Thorp|url=http://www.templetonthorp.com/en/news513|accessdate=4 Augustus 2007|archivedate=29 Oktober 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071029190621/http://www.templetonthorp.com/en/news513|argief-url=https://web.archive.org/web/20071029190621/http://www.templetonthorp.com/en/news513|argiefdatum=29 Oktober 2007|besoekdatum=21 Augustus 2015|url-status=dead}}</ref> en waar hy gesê het dat “[die Europese] vlag ook Georgië se vlag is, sover as wat dit ons beskawing, ons kultuur, die essensie van ons geskiedenis en perspektief, en ons visie vir die toekoms van Georgië verpersoonlik.”<ref>{{en}} {{citation|last=Petersen|first=Alexandros|title=Georgia: Brussels on its mind|date=2 Mei 2007|publisher=Global Power Europe|url=http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html|accessdate=25 Augustus 2007|archivedate=28 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928061020/http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html}}</ref> Dit is later, in 2008, deur pro-Westerse [[Serwië|Serwiese]] kiesers voor ’n verkiesing gebruik.<ref>{{en}} {{citation|title=Photo from Reuters Pictures|date=9 Mei 2008|publisher=Reuters Images, on Daylife|url==http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|accessdate=9 Mei 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625171412/http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|archivedate=25 Junie 2008|deadurl=yes}}</ref> Dit word ook gebruik as ’n pro-demokrasie-embleem in lande soos [[Wit-Rusland]], waar dit tydens protesoptogte langs die verbande [[Vlag van Wit-Rusland|voormalige nasionale vlag]] en vlae van opposisiebewegings gebruik word.<ref name="Mite" /><ref>{{en}} {{citation|last=Myers|first=Steven Lee|title=Election is landslide for leader of Belarus|date=20 Maart 2006|work=International Herald Tribune|url=http://www.iht.com/articles/2006/03/19/news/belarus.php|accessdate=25 Augustus 2007|coauthors=C.J. Chivers|archivedate=15 Mei 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080515113728/http://www.iht.com/articles/2006/03/19/news/belarus.php}}</ref> Die vlag is wyd gebruik tydens ’n Europese optog in Minsk in 2007 waar betogers ter ondersteuning van demokrasie en die toetreding tot die EU byeengekom het.<ref>{{en}} {{citation|title=Belarusians had European March in Mins|date=14 Oktober 2007|publisher=charter97.org|url=http://www.charter97.org/en/news/2007/10/14/674/|accessdate=25 November 2007}}</ref> Eweneens is die vlag tydens die 2013 Euromaidan se pro-demokrasie en pro-EU protes in Oekraïne vertoon. Die vlag, of kenmerke daarvan, word dikwels in die logo’s van organisasies van maatskappye gebruik wat ’n pan-Europese element beklemtoon, byvoorbeeld Europese drukgroepe of transnasionale rederye. Die vlag word ook in sekere sportsoorte se gebruik waar ’n verenigde Europese span verteenwoordig word, soos by die Ryderbeker en die Mosconi-sokkertoernooi. Na afloop van die [[Olimpiese Somerspele 2004]] het president Romano Prodi daarop gewys dat die gekombineerde aantaal medalje van die Europese Unie veel groter was as dié van enige ander land en die EU-atlete genooi om as teken van solidariteit die Europese vlag by die volgende speletjies saam met hul eie vlag te vertoon (dit het nie gebeur nie).<ref>{{en}} {{citation|last=Rachman|first=Gideon|title=The Ryder Cup and Euro-nationalism|date=22 September 2006|work=Financial Times|url=http://blogs.ft.com/rachmanblog/2006/09/the-ryder-cup-ahtml/|accessdate=17 Augustus 2008}}</ref> Die ontwerp van die Europese vlag is op die Eiffel-toring in Parys vertoon om die Franse presidentskap van die EU-Raad in die tweede helfte van 2008 te vier. == Ontwerp == [[Lêer:EU Flag specification.svg|duimnael|links|300px|Akkurate spesifikasie van die vlag]] [[Lêer:Flag of Europe (vertical).svg|duimnael|90px|Vertikale (nie-amptelike) weergawe]] Die vlag is reghoekig met ’n verhouding van 2:3: die breedte is een en ’n half keer die lengte van die hoogte. Twaalf goue (of geel) sterre is in ’n sirkel gesentreer (die radius daarvan is ’n derde van die hoogte) op ’n blou agtergrond. Al die sterre is regop (een punt regop), het vyf punte en is eweredig gespasieer volgens die uur se posisies op ’n horlosie. Elke ster se radius is gelyk aan een agttiende van die hoogte van die vlag.<ref>{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European flag|publisher=Raad van Europa|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|accessdate=26 Julie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616035153/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|archivedate=16 Junie 2008|deadurl=yes}}</ref><ref>{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European Emblem|publisher=Kommunikasie-afdeling van die Europese Kommissie|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm|accessdate=16 Junie 2011}}</ref> Die heraldiese beskrywing wat deur die EU gegee is: “Op ’n asuur veld ’n sirkel van twaalf goue vyfpuntige sterre, hul punte nie raak nie.”<ref>{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European Emblem|publisher=Europese Kommissie|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm#symbol|accessdate=4 Augustus 2004}}</ref> Die Raad van Europa gee die volgende simboliese beskrywing vir die vlag; {{Aanhalingskas|align=center|width=30em|quote=Teen die blou hemel van die Westerse wêreld verteenwoordig die sterre die volke van Europa in ’n sirkel, ’n simbool van eenheid. Hul getal sal altyd ingestel op twaalf wees, die simbool van volledigheid en volmaaktheid.|source=Raad van Europa. Parys, 7–9 Desember 1955<ref name="36th">{{en}} {{citation|title=Thirty-sixth meeting of the ministers' deputies: resolution (55) 32|publisher=Council of Europe|date=9 Desember 1955|url=http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/fonds/themes/flags/Res(55)32_en.pdf|accessdate=2 Februarie 2008}}</ref>}} Net soos die twaalf tekens van die [[diereriem]] die hele heelal verteenwoordig, staan die twaalf goue sterre vir al die volke van Europa – insluitend diegene wat nie kan of wil deelneem aan die EU-projek nie.{{feit}} === Kleure === [[Lêer:Bandera Nacional, de la Unió Europea, i l'autonòmica.jpg|duimnael|links|Die Europese vlag wapper langs die [[Vlag van Spanje|Spaanse vlag]] en die [[Vlag van Katalonië|Katalaanse vlag]]]] {| style="align:center;" class="wikitable" ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Vlootblou ! colspan=2 width=100|Goud |- align=center | [[RGB-kleurmodel|RGB]] | style="background-color:#003399"| | 0, 51, 153 | style="background-color:#FFCC00"| | 255, 204, 0 |- align=center | [[CMYK]] | style="background-color:#003399"| | C100-M67-Y0-K40 | style="background-color:#FFCC00"| | C0-M20-Y100-K0 |- align=center | [[Heksadesimaal]] | style="background-color:#003399"| | 003399 | style="background-color:#FFCC00"| | FFCC00 |} Die basiskleur van die vlag is ’n donkerblou (refleksblou, ’n mengsel van siaan en magenta), terwyl die goue sterre in geel uitgebeeld word. Die kleure word volgens die Pantone se kleurstelsel gereguleer (sien tabel vir spesifikasies). ’n Groot aantal ontwerpe<ref name="ENA page" /> is vir die vlag voorgestel voordat die huidige vlag aanvaar is. Die voorstelle wat verwerp is word in die argief van die Raad van Europa bewaar. Een hiervan bestaan uit ’n ontwerp van wit sterre op ’n ligblou veld, as ’n gebaar vir die vrede en [[internasionalisme]] van die [[Verenigde Nasies]].<ref name="FOTW proposals" /> ’n Amptelike webwerf verwys na blou en goud as die oorspronklike kleure van Graaf Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi, wat in 1923 ’n [[Paneuropese Unie]] voorgestel het, en ’n aktiewe voorstander van die vroeë gemeenskap was.<ref name="FOTW ECSC" /> ==== Vertoning in eenkleur ==== <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Europe.svg| {{FIAV|normal}} Amptelike vlag Lêer:Flag of Europe in monochrome (blue).svg| {{FIAV|variant}} Eenkleurig bloue vlag Lêer:Flag of Europe in monochrome (black).svg| {{FIAV|variant}} Eenkleurig swart vlag met swart rand </gallery></center> === Aantal sterre === [[Lêer:Olympians.jpg|duimnael|''Die Twaalf Olimpiërs'' deur Nicolas-André Monsiau, omstreeks laat 18de eeu]] Die aantaal sterre op die vlag is vasgestel op twaalf en hou nie verband met die aantal lidlande van die EU nie (hoewel die EU tussen 1986 en 1994 twaalf lidlande gehad het). Dit is omdat dit oorspronklik die Raad van Europa se vlag was.<ref name="Europa history" /> In 1953 het die Raad van Europa 15 lede gehad; dit is voorgestel dat die toekomstige vlag een ster moet hê vir elke lid en sou nie verander word volgens toekomstige lede nie. [[Wes-Duitsland]] het beswaar gemaak teen hierdie feit aangesien een van die lede die betwiste gebied [[Saarland]] was en sy eie ster sou soewereiniteit vir die streek impliseer.<ref name="Irish" /> Twaalf is uiteindelik ’n getal met geen politieke konnotasies nie en as ’n simbool van eenheid aanvaar.<ref name="Europa history" /> Die twaalf is ook teenwoordig in verskeie ander kontekste: {| | valign=top width="300" | * Twaalf sterre in die kroon van die Maagd Maria * Twaalf ure op ’n horlosie * Twaalf maande van ’n jaar * Twaalf diereriemtekens * Twaalf Apostels * Twaalf seuns van Jakob * Twaalf Israelitiese stamme * Twaalf kleiner Bybelse profete * Twaalf onse in ’n pond volgens die gewigstelsel | valign=top width="300" | * Twaalf dae van Kersfees * Twaalf halftone in ’n oktaaf (Westerse musiek) * Twaalf keisers volgens die annale van Suetonius * Twaalf Olimpiese gode * Twaalf seuns van Odin * Twaalf take van Hercules * Twaalf tafels volgens die Romeinse reg * Twaalf skakerings volgens die kleurwiel (Westerse kuns) |} Terwyl twaalf die korrekte getal van die sterre is, kan vlae of embleme gevind word wat soms foutiewelik 15 sterre vertoon (soos op die voorstel wat verwerp is) of 25 (soos voorgestel deur sommige na die uitbreiding van die EU tot 25 lidlande in 2004).<ref name="flagspot page">{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/eu-eun.html#sta |title=Number of stars on the flag of the European Union |author=Sache, Ivan |date=17 Julie 2004 |accessdate=7 Julie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705175507/https://flagspot.net/flags/eu-eun.html |archive-date=5 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="flagboss page">{{en}} {{cite web |url=http://www.flagboss.com/organization-flags/european-economic-community-flag-2-3-x-5.html |title=European Economic Community Flag 2 |accessdate=7 Julie 2010 |archive-date=13 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413035628/http://www.flagboss.com/organization-flags/european-economic-community-flag-2-3-x-5.html |url-status=dead }}</ref> Maar die vlag is nog steeds dié van die Raad van Europa, wat tans 47 lidlande het. === Algemene foute === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Europe.svg| {{FIAV|normal}} Korrekte vertoning van die vlag.<ref name=specCoE>{{en}} {{cite web|title=Graphical specifications for the European flag|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp|accessdate=25 Oktober 2011|author=Raad van Europa|archive-date= 8 Januarie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100108212511/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp|url-status=bot: unknown}}</ref> Lêer:European flag, upside down.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Dit is onderstebo.<ref name=specCoE /> Lêer:European flag, incorrect star rotation.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Die sterre moet regop wees.<ref name=specCoE /> Lêer:European flag, incorrect star positions.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Die sterre is swak geposisioneer.<ref name=specCoE /> </gallery></center> == Afgeleide ontwerpe == Die ontwerp van die Europese vlag is in ’n variasie gebruik, soos dié van die Raad van Europa en ook in ’n groter mate soos die vlag van die Wes-Europese Unie (WEU; nou ontbind), wat dieselfde kleure en die sterre gebruik, maar met die aantal sterre wat gebaseer is op lidmaatskap en in ’n halfsirkel eerder as in ’n sirkel aangebring is. Dit is ook met die voorletters van die voormalige Wes-Europese Unie in twee tale ([[Engels]] en [[Frans]]) beklad.<ref>{{en}} {{citation|title=Western European Union|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%5Eweu.html|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref> Die [[vlag van Bosnië en Herzegowina]] het nie so ’n sterk verbintenis as die WEU-vlag nie, maar is deels geïnspireer deur die Europese betrokkenheid in, en aspirasies van, [[Bosnië en Herzegowina]]. Hoewel in verskillende aantal en kleur word die sterre asook die blou en geel gebruik, wat ’n direkte verwysing na dié van die Europese vlag is.<ref>{{en}} {{citation|title=Bosnia and Herzegovina – The 1998 Flag Change – Westendorp Commission – The Choice)|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/ba-fccho.html|accessdate=11 Februarie 2009|archivedate=30 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430140116/http://www.crwflags.com/fotw/Flags/ba-fccho.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20080430140116/http://www.crwflags.com/fotw/Flags/ba-fccho.html|argiefdatum=30 April 2008|besoekdatum=23 Augustus 2015|url-status=dead}}</ref> So gebruik die [[Kosovo|Republiek Kosovo]] ook ’n blou, geel en sterre op sy vlag om na die Europese vlag te verwys, wat sy Europese ambisies simboliseer (lidmaatskap binne die Europese Unie). Kosovo het, soos Bosnië en Herzegowina, streng Europese betrokkenheid in sy sake beleef, met die Europese Unie wat ’n toesighoudende rol aanvaar het ná sy onafhanklikheidsverklaring in 2008.<ref>{{en}} {{citation|title=Kosovo's fiddly new flag|date=18 Februarie 2008|work=The Economist|url=http://www.economist.com/blogs/certainideasofeurope/2008/02/kosovos_fiddly_new_flag.cfm|accessdate=11 Februarie 2009}}</ref><ref>{{en}} {{citation |title=Kosovo's Flag Revealed |date=17 Februarie 2008 |publisher=Balkan Insight |url=http://www.balkaninsight.com/en/main/news/7950/ |accessdate=11 Februarie 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618220608/http://www.balkaninsight.com/en/main/news/7950/ |archivedate=18 Junie 2008 }}</ref> Die vlag van die [[Brussel]]se Hoofstadstreek bestaan uit ’n geel iris met ’n wit fraiing op ’n blou agtergrond. Sy kleure is gebaseer op die kleure van die vlag van Europa,{{feit}} omdat Brussel as die nie-amptelike [[hoofstad]] van die EU beskou word. Die nasionale [[vlag van Kaap Verde]] toon ook ooreenkomste met die vlag van die Europese Unie. Die vlag bestaan uit ’n blou agtergrond met ’n rooi baan met wit fraaiings in die onderste helfte en tien geel sterre in ’n sirkel. Die sterre verteenwoordig die hoofeilande van die nasie (’n ketting van eilande langs die kus van [[Wes-Afrika]]). Die blou verteenwoordig die see en die lug. Die band van wit en rooi verteenwoordig die pad na die bou van die nasie en die kleure staan vir vrede (wit) en moeite (rooi). Die vlag is op 22 September 1992 aanvaar. Produketikette gebruik gereeld die Europese vlag, soos die EU se organiese voedseletiket, wat gebruik maak van die twaalf sterre, maar hulle in die vorm van ’n blaar op ’n groen agtergrond vertoon. Die oorspronklike logo van die Europese Uitsaai-unie gebruik die twaalf sterre op ’n blou agtergrond met die toevoeging van straalbalke om die lande te verbind. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Bosnië en Herzegowina]] Lêer:Flag of the Cook Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Cookeilande]] Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kaap Verde]] Lêer:Flag of Kosovo.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kosovo]] </gallery></center> == Maria-interpretasie == [[Lêer:Pietro da Cortona - Allegory of Divine Providence and Barberini Power (detail) - WGA17684.jpg|duimnael|links|Detail van ''Die Goddelike voorsienigheid se triomf'' deur Pietro da Cortona, 1633–1639]] [[Lêer:Statue of Virgin Mary in the Cathedral of Strasbourg.jpg|duimnael|Standbeeld van die Heilige Maagd [[Maria]] in die [[Katedraal van Straatsburg]] (1859)]] [[Lêer:Dolci Madonna p1070185.jpg|duimnael|''Madonna in heerlikheid'' deur Carlo Dolci, omstreeks 1670]] [[Lêer:StrasbourgCath Choeur 03.JPG|duimnael|links|''Blessing Madonna'', die gebrandskilderde venster wat in 1956 deur die [[Raad van Europa]] aan die Katedraal van Straatsburg geskenk is.<ref name="Economist religious">{{en}} {{citation|title=The European Commission and religious values|date=28 October 2004|publisher=|url=http://www.economist.com/printedition/PrinterFriendly.cfm?Story_ID=3332056|accessdate=4 August 2007}}</ref><ref>{{en}} {{citation |title=Large full version of the window |publisher=venez-chez-domi.fr |url=http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |accessdate=28 Januarie 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227042738/http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |archivedate=27 Februarie 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090227042738/http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |argiefdatum=27 Februarie 2009 |besoekdatum=23 Augustus 2015 |url-status=dead }}</ref>]] In 1987, na aanleiding van die goedkeuring van die vlag deur die EEG, het Arsène Heitz (1908–1989) — een van die ontwerpers wat voorstelle vir die vlag se ontwerp ingedien het — ’n godsdienstige inspirasie vir die ontwerp voorgestel. Hy het beweer dat die sirkel van die sterre op die ikonografiese tradisie van wat die Heilige Maagd [[Maria]] as die vrou van die Openbaring uitbeeld, gebaseer is, geklee in ’n “kroon van twaalf sterre”.<ref name="Economist religious" /><ref name="Gialdino">{{it}} Carlo Curti Gialdino, ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''. Roma: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., 2005. {{ISBN|88-240-2503-X}}, bl. 80-85.</ref> Die Franse satiriese tydskrif ''Le Canard enchaîné'' het op Heitz se stelling met ’n artikel getiteld ''L’Europe violée par la Sainte Vierge'' (“Europa verkrag deur die Heilige Maagd”) in die uitgawe van 20 Desember 1989 gereageer. Heitz het ook ’n verbinding met die vlag se datum van aanvaarding, 8 Desember 1955, wat met die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] fees van die onbevlekte ontvangenis van die Heilige Maagd Maria saamval getoon. Paul M.G. Lévy, destydse Direkteur van Inligting by die Raad van Europa verantwoordelik vir die ontwerp van die vlag, het in ’n verklaring van 1989 volgehou dat hy nie bewus was van enige godsdienstige konnotasies nie.<ref>{{en}} {{citation|title=European Union: Myths on the flag|origyear=1995|year=2002|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!myt.html|accessdate=4 Augustus 2007}}</ref> In ’n onderhoud op 26 Februarie 1998 het Levy nie net bewustheid van die “Maria”-verband ontken nie, maar hy het ook ontken dat die finale ontwerp van ’n sirkel van twaalf sterre Heitz s'n was. Op die vraag van wie werklik die vlag ontwerp het, het Levy geantwoord: : “Ek het, en ek het die verhouding wat gebruik word vir die geometriese ontwerp bereken. Arsène Heitz, ’n werknemer by die posdiens, het allerhande voorstelle ingedien, insluitende die 15-ster ontwerp. Maar hy het te veel ontwerpe voorgelê. Hy wou die Europese geldeenhede met 15 sterre in die hoek hê. Hy wou dat nasionale vlae die vlag van die Raad van Europa inkorporeer.”<ref name="Gialdino" /> Carlo Curti Gialdino (2005) het die ontwerpproses gerekonstrueer om die effek van Heintz se verskillende aantal sterre in sy voorstel aan te toon, waaruit die weergawe met twaalf sterre deur die Komitee van Ministers wat op Adjunkvlak in Januarie 1955 vergader het, as een uit twee oorblywende kandidaatontwerpe gekies is.<ref name="Gialdino" /> Levy se onderhoud van 1998 het blykbaar tot ’n nuwe variant van die “Maria”-anekdote gelei. ’n Artikel wat in ''Die Welt'' in Augustus 1998 gepubliseer is beweer dat dit Levy self was wat geïnspireer is om ’n “Maria”-element te gebruik toe hy verby ’n standbeeld van die Heilige Maagd Maria gestap het.<ref>{{de}} [http://www.welt.de/print-welt/article625491/Der-Sternenkranz-ist-die-Folge-eines-Geluebdes.html "Der Sternenkranz ist die Folge eines Gelübdes"], ''Die Welt'', 26 Augustus 1998.</ref> ’n Artikel in ''La Raison'' in Februarie 2000 het die skenking van ’n loodglasvenster aan die Katedraal van Straatsburg deur die Raad van Europa op 21 Oktober 1956 verbind. Dié venster, ’n werk deur die Paryse meester Max Ingrand, toon ’n geseënde Madonna onder ’n sirkel van twaalf sterre op ’n donkerblou agtergrond.<ref name="origine">{{fr}} {{citation|title=L'origine chrétienne du drapeau européen|publisher=atheisme.org|url=http://www.atheisme.org/drapeau.html|accessdate=21 Januarie 2009|archivedate= 8 Maart 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308204447/http://atheisme.org/drapeau.html}}</ref> Die algehele ontwerp van die Madonna is deur die vaandel van die katedraal se ''Congrégation Mariale des Hommes'' geïnspireer en die twaalf sterre is op die standbeeld gevind wat deur hierdie gemeente in die katedraal vereer word (twaalf is ook die aantal van lede van die kerkraad).<ref>{{fr}} {{citation |title=Congrégation Mariale des Hommes |date=4 Februarie 2004 |publisher=Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg |url=http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |accessdate=24 Januarie 2009 |archivedate=14 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081114001435/http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |argief-url=https://web.archive.org/web/20081114001435/http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |argiefdatum=14 November 2008 |besoekdatum=23 Augustus 2015 |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{de}} Roland Bieber: ''Die Flagge der EG.'' In: Wilfried Fiedler, Georg Ress: ''Verfassungsrecht und Völkerrecht: Gedächtnisschrift für Wilhelm Karl Geck.'' Carl Heymanns, Köln/ Berlin/ Bonn/ München 1989, {{ISBN|3-452-21362-5}}, bl.&nbsp;59–77. * {{it}} Carlo Curti Gialdino: ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''. Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., Rome 2005, bl.&nbsp;80–85. * {{fr}} Parlement européen: ''Résolution sur l'adoption d'un drapeau pour la Communauté européenne (11 avril 1983).'' In: ''Journal officiel des Communautés européennes (JOCE).'' 16. Mei 1983, Nr. C 128, bl.&nbsp;18. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of the European Union|Vlae van die Europese Unie}} * {{en}} [http://europa.eu/about-eu/basic-information/symbols/flag/index_en.htm Die EU se grafiese spesifikasies vir die vlag] * {{fr}} [http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#9fe0d3a5-1c8d-40eb-9f0b-9d812b274edc Die simbole van die Europese Unie: Die vlag van die Raad van Europa] * {{en}} [http://flagspot.net/flags/eu-eun.html European Union] by ''Flags of the World'' * {{en}} [http://www.flags.net/EUUN.htm European Union] by ''World Flag Database'' {{Europavlae}} {{en-vertaal|Flag of Europe}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Europese Unie]] [[Kategorie:Vlae van internasionale organisasies|Europese Unie]] 9ajxf61y3seybc924h6xqzifv30485l Japannese Grand Prix 0 101483 3372419 2921257 2026-11-14T14:15:15Z Aliwal2012 39067 /* Wenners van die Grand Prix */ 3372419 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Circuit Suzuka.png|duimnael|regs|300px|Suzuka Renbaan]] Die '''Japannese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 1925 in [[Japan]] plaasvind. Die wedren het in 1976 deel geword van die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap, en sedert 1963 (behalwe in 1976-1986 en 2007–2008) word dit jaarliks by [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] gehou. == Wenners van die Grand Prix == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=5| [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2025 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2023 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2022 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- |- style="background:#ddd;" ! 2021<br/>2020 |colspan=4 align=center| ''Nie plaasgevind nie weens koronaviruspandemie.'' |- ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan= 11 | [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] | [[2019 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2018 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2017 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2016 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2015 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2014 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2013 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2012 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2011 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2010 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2009 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | rowspan=2| [[Fuji Speedway]] | [[2008 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2007 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | rowspan=20| [[Suzuka Internasionale Renbaan|Suzuka]] | [[2006 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2005 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2004 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2003 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2002 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2001 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2000 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[1999 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1998 Formule Een-seisoen|1998]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[1998 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1997 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1996 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1995 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1994 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | [[1993 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1992 Formule Een-seisoen|1992]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | [[1992 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1991 Formule Een-seisoen|1991]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1991 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1990 Formule Een-seisoen|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] | [[1990 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1989 Formule Een-seisoen|1989]] | {{vlagikoon|ITA}} Alessandro Nannini | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] | [[1989 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1988 Formule Een-seisoen|1988]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | [[1988 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1987 Formule Een-seisoen|1987]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[1987 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- |- style="background:#ddd;" ! 1986<br/>–<br/>1978 | colspan=4 align=center| ''Nie plaasgevind nie.'' |- ![[1977 Formule Een-seisoen|1977]] | {{vlagikoon|VK}} [[James Hunt]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | rowspan=2| [[Fuji Speedway]] | [[1977 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ![[1976 Formule Een-seisoen|1976]] | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Team Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | [[1976 Japannese Grand Prix|Verslag]] |} [[Kategorie:Japannese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 8p1nnwexl1h322xwse9c373ytyenup6 Chinese Grand Prix 0 101491 3372421 2841608 2026-11-14T14:18:36Z Aliwal2012 39067 /* Wenners van die Grand Prix */ 3372421 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|duimnael|regs|350px|Shanghai Internasionale Renbaan]] [[Lêer:Shanghai F1 Circui 01.jpg|duimnael|regs|350px|Die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] se pylvak en kuipeuitgang in die middel]] Die '''Chinese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 2004 in [[Volksrepubliek China|China]] plaasvind en 'n rondte van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap vorm. Dit vind plaas op die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] in Jiading, [[Shanghai]], 'n baan wat deur Hermann Tilke ontwerp is. Die baan was die duurste Formule Eenrenbaan toe dit in 2004 voltooi is, teen 'n koste van VS$240 miljoen.<ref name=Shanghaigo>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46457.htm |title=Grand Prix Shanghai Set to Go |publisher=China.org.cn |date=22 Oktober 2002 |access-date=4 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404031353/http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46457.htm |archive-date= 4 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die baan is 5.451 km lank<ref>{{cite news |url=http://www.forumula1.net/2009-f1-season/2009-circuit-information/chinese-grand-prix/ |title=Formula One Chinese Grand Prix |publisher=Forumula1.net |access-date=14 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401154945/http://www.forumula1.net/2009-f1-season/2009-circuit-information/chinese-grand-prix/ |archive-date= 1 April 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> met een van die moeilikste draaikombinasies op die Formule Een-kalender. Draaie 1 en 2 is saam 'n veeleisende 270 grade, 'n regshandige kombinasie wat hoë spoed by die ingang vereis maar dan verder verskerp teen die uitgang. == Wenners van die Grand Prix == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan=3 |[[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|NL}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2025 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|NL}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Chinese Grand Prix|Verslag]] |-bgcolor="#dddddd" ! 2023<br>–<br>2020 | colspan=4 align=center|''Nie plaasgevind nie, weens die koronaviruspandemie.'' |- ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan=16| [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2019 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[TAG Heuer]] | [[2018 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2017 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2016 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2015 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2014 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2013 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2012 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2011 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2010 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2009 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2008 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2007 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2006 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[2005 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2004 Chinese Grand Prix|Verslag]] |} == Wenners van die Naelren == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | | | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia_Ferrari|Ferrari]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2025 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2024 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Chinese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] q4guch4vz5mp00c7n7apcwlv25lv2aa 3372422 3372421 2026-11-14T14:19:29Z Aliwal2012 39067 /* Wenners van die Naelren */ 3372422 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|duimnael|regs|350px|Shanghai Internasionale Renbaan]] [[Lêer:Shanghai F1 Circui 01.jpg|duimnael|regs|350px|Die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] se pylvak en kuipeuitgang in die middel]] Die '''Chinese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 2004 in [[Volksrepubliek China|China]] plaasvind en 'n rondte van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap vorm. Dit vind plaas op die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] in Jiading, [[Shanghai]], 'n baan wat deur Hermann Tilke ontwerp is. Die baan was die duurste Formule Eenrenbaan toe dit in 2004 voltooi is, teen 'n koste van VS$240 miljoen.<ref name=Shanghaigo>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46457.htm |title=Grand Prix Shanghai Set to Go |publisher=China.org.cn |date=22 Oktober 2002 |access-date=4 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404031353/http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46457.htm |archive-date= 4 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die baan is 5.451 km lank<ref>{{cite news |url=http://www.forumula1.net/2009-f1-season/2009-circuit-information/chinese-grand-prix/ |title=Formula One Chinese Grand Prix |publisher=Forumula1.net |access-date=14 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401154945/http://www.forumula1.net/2009-f1-season/2009-circuit-information/chinese-grand-prix/ |archive-date= 1 April 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> met een van die moeilikste draaikombinasies op die Formule Een-kalender. Draaie 1 en 2 is saam 'n veeleisende 270 grade, 'n regshandige kombinasie wat hoë spoed by die ingang vereis maar dan verder verskerp teen die uitgang. == Wenners van die Grand Prix == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan=3 |[[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|NL}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2025 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|NL}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Chinese Grand Prix|Verslag]] |-bgcolor="#dddddd" ! 2023<br>–<br>2020 | colspan=4 align=center|''Nie plaasgevind nie, weens die koronaviruspandemie.'' |- ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan=16| [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2019 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[TAG Heuer]] | [[2018 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2017 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2016 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2015 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2014 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2013 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2012 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2011 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2010 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2009 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2008 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2007 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2006 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[2005 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2004 Chinese Grand Prix|Verslag]] |} == Wenners van die naelren == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia_Ferrari|Ferrari]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia_Ferrari|Ferrari]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2025 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2024 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Chinese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] pl335nyza4gjsv3c5fcug856qltfcc6 3372423 3372422 2026-11-14T14:25:09Z Aliwal2012 39067 3372423 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Shanghai International Racing Circuit track map.svg|duimnael|regs|350px|Shanghai Internasionale Renbaan]] [[Lêer:Shanghai F1 Circui 01.jpg|duimnael|regs|350px|Die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] se pylvak en kuipeuitgang in die middel]] Die '''Chinese Grand Prix''' is 'n motorwedren wat sedert 2004 in [[Volksrepubliek China|China]] plaasvind en 'n rondte van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap vorm. Dit vind plaas op die [[Shanghai Internasionale Renbaan]] in Jiading, [[Shanghai]], 'n baan wat deur Hermann Tilke ontwerp is. Die baan was die duurste Formule Eenrenbaan toe dit in 2004 voltooi is, teen 'n koste van VS$240 miljoen.<ref name=Shanghaigo>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46457.htm |title=Grand Prix Shanghai Set to Go |publisher=China.org.cn |date=22 Oktober 2002 |access-date=4 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404031353/http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46457.htm |archive-date= 4 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die baan is 5.451 km lank<ref>{{cite news |url=http://www.forumula1.net/2009-f1-season/2009-circuit-information/chinese-grand-prix/ |title=Formula One Chinese Grand Prix |publisher=Forumula1.net |access-date=14 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401154945/http://www.forumula1.net/2009-f1-season/2009-circuit-information/chinese-grand-prix/ |archive-date= 1 April 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> met een van die moeilikste draaikombinasies op die Formule Een-kalender. Draaie 1 en 2 is saam 'n veeleisende 270 grade, 'n regshandige kombinasie wat hoë spoed by die ingang vereis maar dan verder verskerp teen die uitgang. == Wenners van die Grand Prix == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Kimi Antonelli]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan=3 |[[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|NL}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2025 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|NL}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Chinese Grand Prix|Verslag]] |-bgcolor="#dddddd" ! 2023<br/>–<br/>2020 | colspan=4 align=center|''Nie plaasgevind nie, weens die koronaviruspandemie.'' |- ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan=16| [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2019 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[TAG Heuer]] | [[2018 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2017 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2016 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2015 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2014 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2013 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2012 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2011 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2010 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] | [[2009 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2008 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2007 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2006 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[2005 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2004 Chinese Grand Prix|Verslag]] |} == Wenners van die naelren == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia_Ferrari|Ferrari]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2025 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Shanghai Internasionale Renbaan|Shanghai]] | [[2024 Chinese Grand Prix#Naelren|Verslag]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Chinese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] kxvnmu9dt2jx294kca271voaejtgoqs Somaliese Diaspora 0 101753 3372531 2620406 2026-11-14T19:47:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372531 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep |groep =Somaliërs |bevolking =16-20 miljoen |plek = {{vlagland|Ethiopië}}: 4.6 miljoen<br /> {{vlagland|Kenia}}: 2.4 miljoen<br /> {{vlagland|Djiboeti}}: 464&nbsp;400<br /> {{vlagland|Jemen}}: 200&nbsp;000<ref name="Twhr">{{cite book|last=Shire|first=Saad A.|title=Transactions with Homeland: Remittance|publisher=Bildhaan|url=http://digitalcommons.macalester.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1034&context=bildhaan}} Somali migrant population, Middle East including Yemen.</ref><br /> {{vlagland|Kanada}}: 150&nbsp;000<ref name="Omescp">{{cite news |title=Ontario Municipal Election: Somali Canadian Prospective |url=http://www.hiiraan.com/news2/2006/nov/ontario_municipal_election_somali_canadian_prospective.aspx |access-date=8 Julie 2013 |newspaper=Hiiraan Online |date=10 November 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122930/https://www.hiiraan.com/news2/2006/nov/ontario_municipal_election_somali_canadian_prospective.aspx |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{nowrap|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}}}: 108&nbsp;000<br /> {{vlagland|Verenigde State}}: 85&nbsp;700<ref name="Mprsnoituslim">[http://minnesota.publicradio.org/display/web/2010/12/14/american-community-survey-initial-findings/ Survey: Nearly 1 in 3 US Somalis live in Minnesota]</ref><br /> {{vlagland|Swede}}: 57&nbsp;752<ref name="SCB">{{cite web|title=Statistics Sweden - Foreign-born and born in Sweden|url=http://www.scb.se/Statistik/BE/BE0101/2011A01B/be0101_Fodelseland_och_ursprungsland.xls}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}}: 50&nbsp;000<br /> {{vlagland|Suid-Afrika}}: 40&nbsp;000<ref name="Mhiahlusiilrj">{{cite web|last=Jinnah|first=Zaheera|title=Making Home in a Hostile Land: Understanding Somali Identity, Integration, Livelihood and Risks in Johannesburg|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-01-0-000-10-Web/JSSA-01-0-000-10-PDF/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z-Tt.pdf|work=J Sociology Soc Anth, 1 (1-2): 91-99 (2010)|publisher=KRE Publishers|accessdate=6 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233427/http://www.krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-01-0-000-10-Web/JSSA-01-0-000-10-PDF/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z-Tt.pdf|archive-date= 3 Maart 2016|url-status=dead}}</ref><br /> {{vlagland|Nederland}}: 37&nbsp;432<ref name=NetherlandsCensus>[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLEN&PA=37325eng&D1=a&D2=a&D3=0&D4=0&D5=187&D6=a&LA=EN&HDR=T&STB=G2,G1,G3,G5,G4&VW=T Statistics Netherlands]</ref><br /> {{vlagland|Noorweë}}: 36&nbsp;651<ref name="NorwayCensus">[http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2014-04-24?fane=tabell&sort=nummer&tabell=193678 Statistics Norway]</ref><br /> {{vlagland|Saoedi-Arabië}}: 20&nbsp;000<ref name="SDRD">{{Cite web |url=http://english.cntv.cn/program/newsupdate/20120911/105653.shtml |title=Dubai's Somali diaspora hope for change |access-date= 5 Augustus 2015 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224418/http://english.cntv.cn/program/newsupdate/20120911/105653.shtml |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Denemarke}}: 18&nbsp;645<ref name=DenmarkCensus>[http://www.statbank.dk/statbank5a/default.asp?w=1280 StatBank Denmark]</ref><br /> {{vlagland|Finland}}: 16&nbsp;721<ref name="Iomfin">[http://193.166.171.75/Dialog/varval.asp?ma=030_vaerak_tau_102_en&ti=Language+according+to+age+and+sex+by+region+1990+-+2013&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=1&multilang=en IOM - Finland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br /> {{vlagland|Australië}}: 9&nbsp;914<ref name="ABScenpop">{{Cite web |url=http://www.sbs.com.au/censusexplorer/ |title=Australian Bureau of Statistics |access-date= 5 Augustus 2015 |archive-date= 7 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207012947/http://www.sbs.com.au/censusexplorer/ |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Italië}}: 8&nbsp;112<ref>{{Cite web |url=http://demo.istat.it/str2010/ |title=Official demographic statistics in Italy - ISTAT |access-date= 5 Augustus 2015 |archive-date=14 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214064805/http://demo.istat.it/str2010/ |url-status=dead }}</ref><br /> {{vlagland|Pakistan}}: 2&nbsp;500<ref name="Fakhr">{{cite news |last=Fakhr |first=Alhan |title=Insecure once again |url=http://jang.com.pk/thenews/jul2012-weekly/nos-15-07-2012/dia.htm#6 |access-date=10 November 2013 |newspaper=Daily Jang |date=15 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105202615/https://jang.com.pk/thenews/jul2012-weekly/nos-15-07-2012/dia.htm |archive-date=5 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |taal =[[Somalies]] |geloof =Oorwegend [[Islam]] |verwante = }} [[Lêer:Salaamahut.jpg|duimnael|regs|250px|Somali-restaurant in [[Toronto]]]] [[Lêer:Somgirlegyhs.jpg|duimnael|regs|280px|'n Somaliese student in [[Kaïro]]]] Die '''Somaliese diaspora''' verwys na uitgewekene [[Somalië]]rs wat in die gebiede van die wêreld woon wat tradisioneel nie bewoon was deur hul etniese groep nie. Die burgeroorlog in Somalië het veroorsaak dat die grootte van die Somaliese diaspora aansienlik toegeneem het, omrede baie Somaliërs verskuif het van Groter Somalië na hoofsaaklik die [[Midde-Ooste]], [[Europa]] en [[Noord-Amerika]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{en-vertaal|Somali diaspora}} [[Kategorie:Somalië]] 4fwhxjoz2avlbogbn3rwg55yy2tps9n Vertaalstudies 0 102025 3372665 2913160 2026-11-15T08:36:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372665 wikitext text/x-wiki '''Vertaalstudies '''is ’n akademiese intervakgebied wat die stelselmatige bestudering van die teorie, beskrywing en toepassing van [[Vertaalkunde|vertaling]], [[tolking]] en [[lokalisering]] behels. As ’n intervakgebied is vertaalstudies baie verskuldig aan die studievelde wat vertaling ondersteun. Dit sluit [[vergelykende literatuurstudie]], [[rekenaarwetenskap]], [[geskiedenis]], [[Taalwetenskappe|taalkunde]], [[filologie]], [[filosofie]], [[semiotiek]] en [[terminologie]] in. Die term ''vertaalstudies'' ("translation studies") is gevorm deur James S Holmes, ’n Amerikaanse geleerde wat in Amsterdam werksaam was, in sy artikel "The name and nature of translation studies" (Die naam en aard van vertaalstudies),<ref>Holmes, James S. (1972/1988).</ref> wat as ’n fundamentele stelling van die vakgebied beskou word.<ref name="mun">Munday, Jeremy. 2008.</ref> == Geskiedenis == === Vroeë studies === Geskiedkundig was vertaalstudies lank ''voorskriftelik'' (vertel vir vertalers hoe om te vertaal), dermate dat daar oor die algemeen nie eers gemeen is dat gesprekke oor vertaling wat nie voorskriftelik was nie, hoegenaamd oor vertaling gehandel het nie. Wanneer vertaalgeskiedkundiges vroeë Westerse denke oor vertaling naspeur, beskou hulle gewoonlik [[Cicero]] se kommentaar oor hoe hy vertaling uit Grieks in Latyn gebruik het om sy redenaarsvermoë te verbeter as die begin—’n vroeë beskrywing van wat [[Hieronimus van Stridon|Hieronimus]] uiteindelik [[betekenis-vir-betekenisvertaling]] genoem het. Die beskrywende geskiedenis van tolke in Egipte wat etlike eeue vroeër deur [[Herodotos|Herodotus]] voorsien is, word tipies nie as vertaalstudies beskou nie—vermoedelik omdat dit nie vir vertalers sê hoe hulle moet vertaal nie.<ref>For an anthology of early translation theory readings, see Douglas Robinson, ed. (2002), ''Translation Theory From Herodotus to Nietzsche''.</ref> In [[Volksrepubliek China|China]] het die gesprek oor hoe om te vertaal ontstaan met die vertaling van die [[Boeddhistiese soetras]] gedurende die [[Han-dinastie]]. === Versoeke vir ’n akademiese studieveld === In 1958 het die debat tussen taalkundige en letterkundige benaderings tot vertaling by die Tweede Kongres van Slaviste ’n punt bereik waar daar voorgestel is dat dit die beste sou wees om ’n afsonderlike wetenskap te hê wat alle vorme van vertaling kon bestudeer, sonder om ten volle binne die gebied van die Taalkunde of ten volle binne die gebied van Literatuurstudies te val.<ref>Cary, Edmond. 1959.</ref> In Vergelykende Literatuurstudies, is vertaalwerkswinkels gedurende die 1960's in party Amerikaanse universiteite, soos die [[University of Iowa|Universiteit van Iowa]] en die [[Universiteit van Princeton|Princeton-universiteit]] bevorder.<ref name="mun" /> Gedurende die 1950's en 1960's het sistematiese taalkundig-georiënteerde vertaalstudies begin verskyn. In 1958 het Jean-Paul Vinay en Jean Darbelnet ’n kontrasterende vergelyking van Frans en Engels in Quebec gedoen.<ref>Vinay, Jean-Paul and J.Darbelnet. 1958/1995.</ref> In 1964 het [[Eugene Nida]] ''Toward a Science of Translating'', ’n handleiding tot [[Bybelvertaling]] wat in sekere mate deur [[Noam Chomsky|Chomsky]] se [[generatiewe taalkunde]] beïnvloed is, gepubliseer.<ref>Nida, Eugene. 1964.</ref> In 1965 het John Catford ’n vertaalteorie uit ’n taalkundige perspektief gevorm.<ref>Catford, J.C., (1965).</ref> In die 1960's en vroeë 1970's, het die Tsjeggiese geleerde [[Jiří Levý]] en die Slowaakse geleerdes [[Anton Popovič]] en František Miko aan die styl van literêre vertaling gewerk.<ref>Levý, Jiří (1967).</ref> Hierdie aanvanklike stappe in die rigting van navorsing oor literêre vertaling is saamgestel in James S Holmes se referaat by die Derde Internasionale Kongres van Toegepaste Taalkunde wat in 1972 in [[Kopenhagen]] gehou is. In daardie referaat, "Die naam en aard van vertaalstudies (''"The name and nature of translation studies"''), het Holmes gevra vir die konsolidasie van ’n aparte studieveld en het hy ’n klassifikasie van die veld voorgestel. ’n Visuele "kaart" van Holmes se voorstel sou later deur [[Gideon Toury]] in sy ''Descriptive Translation Studies and beyond'' van 1995 aangebied word.<ref>Toury, Gideon (1995).</ref> === Die bloei van vertaalstudies === Vertaalstudies het oor die daaropvolgende jare goed ontwikkel. Gedurende die 1980's en 1990's het twee baie verskillende paradigmas ontwikkel wat weggebreek het van die vorige navorsing wat op ekwivalensie gebaseer was. Aan die een kant is die doel van deskriptiewe vertaalstudies (’n term wat gevorm is ná Toury se boek ''Descriptive Translation Studies and beyond'' van 1995) om ’n empiriese beskrywende studieveld te skep, om een afdeling van die Holmes-kaart te vul. Die idee dat wetenskaplike metodes toegepas kan word op kulturele produkte is in die vroeë deel van die 20ste eeu deur die Russiese Formaliste ontwikkel en is weer gedek deur etlike navorsers op die gebied van [[Comparative literature|Vergelykende literatuurstudie]]. Dit is nou op literêre vertaling toegepas. ’n Deel van hierdie toepassing van die teorie van polistelsels (Even-Zohar 1990<ref>Even-Zohar, I. (1990b) “Polysystem theory,” Poetics Today 11(1): 9-26 LINK</ref>) waarin vertaalde literatuur beskou is as ’n substelsel van die ontvanger- of teiken literêre stelsel. Gideon Toury baseer sy teorie op die nodigheid om vertalings vir die doel van navorsing as “feite van die teikenkultuur” te beskou. Die konsepte van “manipulasie”<ref>Hermans, T. (ed.) .1985.</ref> en "beskerming"<ref>Lefevere, A. 1992.</ref> is ook ontwikkel ten opsigte van literêre vertalings. Aan die ander kant dateer ’n ander paradigmaskuif in die vertaalteorie uit 1984 in Europa. In daardie jaar is twee boeke in Duits uitgegee: ''Foundation for a General Theory of Translation'' by [[Katharina Reiss]] en [[Hans Vermeer]],<ref>Reiss, Katharina (1989).</ref> ''en Translatorial Action'' (Translatorisches Handeln) deur Justa Holz-Mänttäri.<ref>Pym, Anthony. 2008.</ref> Uit hierdie twee het voortgespruit wat die [[Skopos theory|Skopos-teorie]] genoem word, wat prioriteit verleen aan die doel van die vertaling eerder as om voorrang te verleen aan ekwivalensie. Die kulturele verskuiwing het nog ’n stap vorentoe in die ontwikkeling van die studieveld beteken. Dit is uiteengesit deur [[Susan Bassnett]] en [[André Lefevere]] in ''Translation – History – Culture'' en het kort voor lank die interaksie tussen vertaalstudies en studies en konsepte op ander gebiede verteenwoordig: [[geslagstudies]], kannibalisme, post-kolonialisme<ref>Robinson, Douglas. (1997).</ref> of kulturele studies, onder andere. Aan die begin van die 21ste eeu, speel die [[sosiologie]] (Wolf en Fukari) en die [[Historiography|historiografie]] (Pym) ’n relevante rol, maar word ook [[globalisering]] (Cronin) en die gebruik van nuwe tegnologieë (O’Hagan) in vertaalstudies ingevoer. In die volgende dekades het die groei van vertaalstudies op ander maniere sigbaar geword. Eerstens, met die groei van vertaalskole en -kursusse op universiteitsvlak. In 1995 het 'n studie van 60 lande getoon dat daar 250 liggame op uitversiteitsvlak was wat kursusse in vertaling of tolking aangebied het.<ref>Caminade, M. and A. Pym. 1995.</ref> In 2013 het dieselfde databasis 501 instansies vir vertalersopleiding gelys.<ref>{{Cite web |url=http://isg.urv.es/tti/tti.htm |title=argiefkopie |access-date=13 Augustus 2015 |archive-date=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011235859/http://isg.urv.es/tti/tti.htm |url-status=dead }}</ref> Gevolglik was daar ’n toename in konferensies oor vertaling, vertaalvaktydskrifte en vertalingverwante publikasies. Die sigbaarheid wat vertaling gekry het, het ook gelei tot die ontwikkeling van nasionale en internasionale verenigings oor vertaalstudies.{{feit|datum=Julie 2015}} === Vestiging en toekomsvooruitsigte === Die groeiende verskeidenheid paradigmas word genoem as een van die moontlike bronne van konflik in die studieveld. Reeds in 1999 het die konseptuele gaping tussen nie-essensialistiese en empiriese benaderings onder bespreking gekom by die Vic Forum on Training Translators and Interpreters: New Directions for the Millennium. Die lede van die besprekingsgroep, Rosemary Arrojo en [[Andrew Chesterman]], het gemeenskaplike grond vir albei benaderings gesoek.<ref>Chesterman, A. and R. Arrojo (2000) ‘Shared ground in translation studies’, ''Target'' 12.1:151–60.</ref> Interaksie tussen studievelde het die skepping van nuwe paradigmas moontlik gemaak, aangesien die meeste van die ontwikkelde teorieë ontwikkel het uit kontak met ander studievelde soos taalkunde, vergelykende literatuurstudie, kulturele studies, filosofie, sosiologie of historiografie. Terselfdertyd het dit moontlik die versplintering van vertaalstudies as ’n studieveld in eie reg veroorsaak.<ref>Gile, Daniel. 2004 “Translation research versus interpreting research: kinship, differences and prospects for partnership”.</ref> ’n Tweede bron van konflik ontstaan uit die gaping tussen die teorie en die praktyk. Namate die voorskriftelikheid van die vroeëre studies plek maak vir deskriptivisme en teorievorming, vind professionele vertalers vertaalstudies minder relevant. Terselfdertyd plaas navorsingsassessering op universiteit min indien enige klem op vertaalpraktyk.<ref>Munday 2010. p.15.</ref> == Teorieë en paradigmas == === Kulturele vertaling === Dit is ’n nuwe gebied van belangstelling in die vakgebied van vertaalstudies wat hoofsaaklik ontstaan het uit Homi Bhabha se vertolking van [[Salman Rushdie]] in ''The Location of Culture''.<ref>London and New York: Routledge, 1994.</ref> [[Cultural translation|Kulturele vertaling]] is ’n konsep wat gebruik word in [[Cultural studies|kultuurstudies]] om die proses van transformasie, taalkundig of andersins, in ’n gegewe [[kultuur]] aan te dui. Die konsep maak gebruik van linguistiese vertaling as ’n hulpmiddel of metafoor om die aard van transformasie en interaksie tussen kulture te ontleed. "Nietemin, ten spyte van die feit dat vertaling kulture nader aan mekaar bring, sal daar in elke vertaling ’n besliste vervorming tussen kulture wees." <ref name="ccsenet">Ziaul Haque, Md. [http://ccsenet.org/journal/index.php/ijel/article/view/22598/14599 "Translating Literary Prose: Problems and Solutions"], ''International Journal of English Linguistics'', vol. 2, no. 6; 2012, p. 109.</ref> Daar is baie kwessies in vertaling wat teenwoordig kan wees wanneer ’n stuk werk vertaal word. Dan is daar ook die vraag "Is dit moontlik om hierdie teorie van humor vir ’n ander kultuur te vertaal?" <ref>{{cite web|last1 = Hewlett-Clarke|first1 = Daniel|title = Translating Cultural References|url = https://dhctranslations.com/translation-articles/issues-translating-humour-cultural-references/|accessdate = 16 Januarie 2015}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Om kulturele verwysings te vertaal is besonder moeilik. Om die taal vlot te kan gebruik is nie genoeg nie. Jy moet ’n grondige kennis van die kultuur van die teikentaal sowel as van die kultuur van die brontaal hê. === Etiek === In die afgelope dekade het belangstelling onder teoretici en praktisyns oor die kwessie van [[etiek]] as gevolg van etlike redes noemenswaardig toegeneem. Die essays van [[Antoine Berman]] en [[Lawrence Venuti]] is indringend bespreek. Hulle het in sekere aspekte verskil, maar het saamgestem oor die idee dat die verskille tussen die bron- en teikentaal en -kultuur beklemtoon moet word wanneer daar vertaal word. Albei stel belang in hoe die 'kulturele andere daardie andersheid op die beste manier kan behou'.<ref>Venuti, Lawrence (1995).</ref> In meer onlangse studies het deskundiges die filosofiese werk van [[Emmanuel Levinas]] oor etiek en subjektiwiteit oor hierdie saak toegepas.<ref>Larkosh, Christopher (2004): "Levinas, Latin American Thought and the Futures of Translational Ethics."</ref> Aangesien sy publikasies op verskillende maniere vertolk is, is verskillende gevolgtrekkings gemaak oor sy konsep van etiese verantwoordelikheid. Party het aangeneem dat die idee van vertaling as sodanig eties twyfelagtig kan wees, terwyl ander dit beskou as ’n oproep om die verhouding tussen die outeur of teks en [[Vertaling|vertaler]] as meer interpersoonlik te beskou, wat dit sodoende ’n gelyke en wedersydse proses maak. Parallel met hierdie studies die algemene erkenning van die vertaler se verantwoordelikheid toegeneem. Al hoe meer vertalers en tolke word beskou as aktiewe deelnemers in geopolitieke konflikte, wat die vraag laat ontstaan hoe hulle eties onafhanklik van hulle eie identiteit of oordeel kan optree. Dit lei tot die gevolgtrekking dat vertaling en tolking nie as bloot ’n proses van [[taaloordrag]] beskou kan word nie, maar ook as sosiaal en polities gerigte aktiwiteite.<ref>Inghilleri, Moira; Maier, Carol. 2001.</ref> Daar is algemene eenstemmigheid oor die behoefte aan ’n etiese praktykkode wat riglyne voorsien om onsekerheid te verminder en professionalisme te verbeter, soos in ander vakrigtings (byvoorbeeld [[militêre mediese etiek]] of [[regsetiek]]). Daar is egter nog steeds geen duidelike begrip van die konsep van [[etiek]] op hierdie gebied nie, opinies oor hoe so ’n kode daar sou uitsien, verskil hemelsbreed. [[Antoine Berman]] dring aan op die behoefte daaraan om ’n [[vertaalprojek]] vir elke vertaling te definieer; die vertaler moet hom by sy eie projek hou en dit sal die enigste maatstaf vir getrouheid wees by vertaling. == Verdere leeswerk == * [[Mona Baker|Baker, Mona]] red. (2001). ''Routledge Encyclopedia of Translation Studies''. New York en Londen: Routledge. * [[Susan Bassnett|Bassnett, Susan]] (1980/1991/2002). ''Translation Studies''. New York en Londen: Routledge. * [[Walter Benjamin|Benjamin, Walter]] (1923). "The Task of the Translator," an introduction to the translation of ''[[Les fleurs du mal]]'' by [[Baudelaire]]. * [[Antoine Berman|Berman, Antoine]] (1991). ''[[La traduction et la lettre ou l'auberge du lointain]]''. Parys: Seuil. * Berman, Antoine (1994). ''[[Pour une critique des traductions: John Donne]]'', Parys: Gallimard. * [[Edwin Gentzler|Gentzler, Edwin]] (2001). ''Contemporary Translation Theories''. 2de uitg. Londen: Routledge. * [[Juliane House|House, Juliane]] (1997) ''A Model for Translation Quality Assessment''. Duitsland * Munday, Jeremy (2008). ''Introducing Translation Studies''. Londen en New York: Routledge * [[Anthony Pym|Pym, Anthony]] (2010/2014). ''Exploring Translation Theories''. Londen: Routledge. * [[Douglas Robinson (academic)|Robinson, Douglas]]. (1991). ''The Translator’s Turn.'' Baltimore en Londen: Johns Hopkins University Press. * [[George Steiner|Steiner, George]] (1975). ''[[After Babel]]''. Oxford en New York: Oxford University Press. * [[Lawrence Venuti|Venuti, Lawrence]]. (2012). ''The Translation Studies Reader'', 3de uitg. Londen: Routledge. == Sien ook == * [[Skopos-teorie]] * [[Vertaling]] * [[Vertaalkritiek]] * [[Vertaalprojek]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vertaling]] 5yto5mbwm7zvu4szosk16wzye7pjujr Shinkansen 0 102153 3372501 3300763 2026-11-14T17:37:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372501 wikitext text/x-wiki {{Databoks}}<!-- [[Lêer:JR East Shinkansen lineup at Niigata Depot 201210.jpg|duimnael|300px|'n Ry JR East Shinkansentreine by Niigata Depot, Oktober 2012]] foto gedupliseer in databoks--> [[Lêer:Shinkansen0-n700.jpg|duimnael|300px|'n Paar JR West Shinkansentreine, Oktober 2008]] Die '''Shinkansen''' (新 幹線) is 'n groot netwerk hoëspoedspoorlyne wat deur vier Japan Railways Group maatskappye in Japan bedryf word. Die netwerk, wat die modernste ontwerpe van hoëspoedtreine dra, het begin met die '''Tōkaidō Shinkansen''' (515.4 km, 320.3 myl) in 1964,<ref>{{cite web |url=http://english.jr-central.co.jp/about/outline.html |title=About the Shinkansen Outline |publisher=JR Central |date=Maart 2010 |access-date=2 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806222650/http://english.jr-central.co.jp/about/outline.html |archive-date=6 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is deurlopend uitgebrei en bestaan tans uit 2&nbsp;616 km (1&nbsp;625 myl) se lyne met 'n maksimumspoed van 240-320 km/h (150-200 mpu), 283.5 km (176.2 myl) van Mini-Shinkansen lyne met 'n maksimum snelheid van 130 km/h (80 mpu), en 10.3 km (6.4 myl) se sylyne met Shinkansen dienste.<ref>{{cite web|url=http://www.jreast.co.jp/investor/factsheet/pdf/factsheet_01.pdf|title=JR-EAST:Fact Sheet Service Areas and Business Contents |publisher=East Japan Railway Company |date= |accessdate=30 April 2011}}</ref> Die netwerk verbind die meeste groot stede op die eilande van [[Honsjoe]] en [[Kyushu]], met die konstruksie van 'n verbinding na die noordelike eiland [[Hokkaido]] byna voltooi. Die bynaam "bullet train" word soms in Engels gebruik vir hierdie hoëspoed treine. == Prestasies en statistiek == Die maksimum bedryfspoed is 320 km/h (200 mpu) (op 'n 387.5 km gedeelte van die Tōhoku Shinkansen).<ref>{{cite web |url=http://www.jreast.co.jp/e/press/20071101/index.html |title=Tohoku Shinkansen Speed Increase: Phased speed increase after the extension to Shin-Aomori Station |publisher=East Japan Railway Company |date=6 November 2007 |access-date=2 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122931/https://www.jreast.co.jp/e/press/20071101/index.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Toetsritte het wel 443 km/h (275 mpu) behaal op 'n konvensionele spoorlyn in 1996, en 'n wêreldrekord van 603 km/h (375 mpu) vir maglev treine in April 2015.<ref name="guardian20150421">{{cite web |url=http://www.theguardian.com/world/2015/apr/21/japans-maglev-train-notches-up-new-world-speed-record-in-test-run |title=Japan's maglev train breaks world speed record with 600km/h test run |date=21 April 2015 |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media Limited |location=United Kingdom |access-date=21 April 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420235304/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/21/japans-maglev-train-notches-up-new-world-speed-record-in-test-run |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Tokaido Shinkansen is die wêreld se besigste hoëspoedspoorlyn. Dit vervoer 151 miljoen passasiers per jaar (Maart 2008)<ref>{{cite web |last=陈子琰 |date=1 March 2021 |title=China's railways report 3.57b passenger trips in 2019 |url=http://global.chinadaily.com.cn/a/202001/03/WS5e0eada7a310cf3e355824c4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531215843/http://global.chinadaily.com.cn/a/202001/03/WS5e0eada7a310cf3e355824c4.html |archive-date=31 May 2022 |access-date=3 March 2021 |website=global.chinadaily.com.cn}}</ref> en het meer passasiers vervoer (meer as 5 miljard, hele netwerk oor die 10 miljard)<ref name="fc2web">{{cite web |url=http://whhh.fc2web.com/ktx/hikaku.html |title=KTX vs 新幹線 徹底比較 |publisher=Whhh.fc2web.com |access-date=17 Augustus 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122921/http://whhh.fc2web.com/ktx/hikaku.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>as enige ander hoëspoedlyn in die wêreld. Tussen Tokio en Osaka, die twee grootste metropole in Japan, loop tot dertien treine per uur met sestien waens elk ('n 1323-sitplek kapasiteit) in beide rigtings met 'n minimum van drie minute tussen treine. Hoewel grootliks 'n langafstandvervoerstelsel, bedien die Shinkansen ook pendelaars wat vanaf afgeleë stede werk toe reis in die metropolitaanse gebiede. Japan se Shinkansen-netwerk het die hoogste jaarlikse passasiersgetalle ('n maksimum van 353 miljoen in 2007) van enige hoëspoed-spoornetwerk tot 2011, toe China se hoëspoed-spoornetwerk dit oortref het met 370 miljoen passasiers per jaar. <ref>{{cite web |url=http://www.thechinaperspective.com/articles/chinahighspeedr-9905/ |title=China High Speed Train Development and Investment |publisher=Thechinaperspective.com |date=20 November 2012 |accessdate=17 Augustus 2015 |archive-date=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513081152/http://www.thechinaperspective.com/articles/chinahighspeedr-9905/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Hoësnelheidstreine}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Japan]] 00wmb16ygtzj5aww56b9fc4ph567oh5 Berbers 0 107576 3372485 3305359 2026-11-14T16:25:03Z Xuonn 218158 3372485 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taalfamilie, sien [[Berbertale]].'' {{Etniese groep | beeld = <div style="white-space:nowrap;"> [[Lêer:HEAD OF Pharaoh Shoshenq I.jpg|x60px]][[Lêer:Louvre-Egyptien-09.jpg|x60px]][[Lêer:GM Massinissa.png|x60px]][[Lêer:Giugurta moneta.gif|x60px]][[Lêer:Juba i.jpg|x60px]][[Lêer:Portrait Juba II Louvre Ma1886.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Ptolemy of Mauretania Louvre Ma1887.jpg|x60px]][[Lêer:Tertullian.jpg|x60px]][[Lêer:Stcyprian.jpg|x60px]][[Lêer:Pope Miltiades.jpg|x60px]][[Lêer:Arius portré.jpg|x60px]][[Lêer:Lucius Apuleius Platonicus, from 'Crabbes Historical Dictionary', published in 1825 (C19).jpg|x60px]][[Lêer:Statue of Dyhia in Khenchela (Algeria).jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Augustinus 1.jpg|x60px]][[Lêer:Pope Victor I.jpg|x60px]][[Lêer:Septimius Severus Glyptothek Munich 357.jpg|x60px]][[Lêer:Clodius02 pushkin.jpg|x60px]][[Lêer:Portrait of Terence from Vaticana, Vat. lat.jpg|x60px]][[Lêer:Handmade oil painting reproduction of Ibn Battuta in Egypt, a painting by Hippolyte Leon Benett..jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Sebastiano del Piombo Portrait of a Humanist.jpg|x60px]][[Lêer:Armen Firman Abbás Ibn Firnás (MUNCYT, Eulogia Merle).jpg|x60px]][[Lêer:Bologhine Benziri Benmenad.jpg|x60px]][[Lêer:Abd al-Qadir.jpg|x60px]][[Lêer:Tarik ibn Ziyad -.jpg|x60px]][[Lêer:Portrait-Fatma N'Soumer.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Kaddour M'Hamsadji avec Kateb Yacine Crop.jpg|x60px]][[Lêer:Président Ahmed Ben Bella.jpg|x60px]][[Lêer:Mohammed Khaïr-Eddine.jpg|x60px]][[Lêer:Idir Hamid Cheriet.JPG|x60px]][[Lêer:Zidane Zizu.jpg|x60px]][[Lêer:Ibrahim Afellay 2011.jpg|x60px]][[Lêer:Karim Benzema during an interview in 2021 (2) (cropped).jpg|x60px]] </div> | onderskrif = | groep = Berber | bevolking = ca. 36 miljoen<ref>{{en}} Native Peoples of the World: An Encyclopedia, Ed. Steven, L. Danver, M.E. Sharpe/Mesa Verde Publishing, 2013, bl. 23</ref> | plek = {{vlagland|Marokko}} ≈20 miljoen (60%)<ref name="minorityrights.org">{{en}} {{cite web |url=http://minorityrights.org/minorities/berber/ |title=Berber – Minority Rights |work=Minority Rights |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026044438/https://minorityrights.org/minorities/berber/ |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} Morocco's Berbers Battle to Keep From Losing Their Culture / Arab minority forces majority to abandon native language. Peter Prengaman, Chronicle Foreign Service. 16 Maart 2001 [http://m.sfgate.com/news/article/Morocco-s-Berbers-Battle-to-Keep-From-Losing-2941557.php]</ref><ref name="axl.cefan.ulaval.ca">{{fr}} {{cite web |url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/afrique/berberes_Afrique.htm |title=Les Berbères en Afrique du Nord |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022181215/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/afrique/berberes_Afrique.htm |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate=18 Februarie 2016 }}</ref><ref>{{en}} Teens in Morocco, Sandy Donovan, Compass point books, Minneapolis, Verenigde State, 2008, bl.42</ref><br /> {{vlagland|Algerië}} ≈13 miljoen (35%)<ref name="axl.cefan.ulaval.ca" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-africa-35515769 |title=Algeria reinstates term limit and recognises Berber language |publisher=[[BBC]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430124742/https://www.bbc.com/news/world-africa-35515769 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Niger}} 1,6 miljoen<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |title=Niger |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |work=CIA World Factbook |accessdate=18 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608090454/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |archive-date=8 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Frankryk}} 1,5 miljoen<ref>{{fr}} http://centrederechercheberbere.fr/tl_files/doc-pdf/berbere_france.pdf</ref><br /> {{vlagland|Mali}} 850&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html |title=Mali |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |work=CIA World Factbook |accessdate=18 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424055037/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Libië}} 600&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/12/libya-berbers-fear-ethnic-conflict-2014123065353199495.html |title=Libya's Berbers fear ethnic conflict |author=Karlos Zurutuza |publisher=[[Al Jazeera]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430124653/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/12/libya-berbers-fear-ethnic-conflict-2014123065353199495.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Mauritanië}} 114&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://joshuaproject.net/people_groups/15607/MR |title=Tuareg, Tamasheq in Mauritania |publisher=Joshua Project |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727144159/https://joshuaproject.net/people_groups/15607/MR |archive-date=27 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Tunisië}} 110&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |title=Tunisia |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |work=CIA World Factbook |accessdate=18 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613085744/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Burkina Faso}} 50&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://joshuaproject.net/people_groups/15607/UV |title=Tuareg, Tamasheq in Burkina Faso |publisher=Joshua Project |archive-url=https://web.archive.org/web/20190623115441/https://joshuaproject.net/people_groups/15607/UV |archive-date=23 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Egipte}} 34&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://joshuaproject.net/people_groups/14958/EG |title=Berber, Siwa in Egypt |publisher=Joshua Project |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204758/https://joshuaproject.net/people_groups/14958/EG |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Israel}} 3&nbsp;500<ref>{{en}} Shokeid, Moshe. The Dual Heritage: Immigrants from the Atlas Mountains in an Israeli Village.</ref> | taal = [[Berbertale]], [[Arabies]], [[Frans]] | geloof = Hoofsaaklik [[Islam|Soennitiese Islam]], daarbenewens ongebonde en Ibadi | verwante = Iberiërs,<ref name="hogben">{{en}} {{cite web |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1058620/pdf/brjprevsmed00042-0019.pdf |title=Human biology and human speech |publisher=[[Universiteit van Birmingham]] |accessdate=12 September 2015 |author=Hogben, Lancelot |format=pdf }}</ref> Pikte,<ref name="hogben" /> Tartessos, [[Sami]],<ref name="Saami and Berbers, An Unexpected mitonchondrial DNA">{{en}} {{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1199377/ |title=Saami and Berbers, An Unexpected mitochondrial DNA Link |publisher=American Journal of Human Genetics |accessdate=1 Mei 2005|author=Alessandro Achilli among others. |format=pdf }}</ref> ander [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiatiese volke]]<ref>{{en}} Blench, Roger. Archaeology, Language, and the African Past. Rowman: Altamira, 2006 {{ISBN|978-0-7591-0466-2}}</ref><ref>{{en}} Diakonoff, Igor. The Earliest Semitic Society: Linguistic Data. Journal of Semitic Studies, Vol. 43 Iss. 2 (1998).</ref><ref name="Shirai, Noriyuki 2010">{{en}} Shirai, Noriyuki. The Archaeology of the First Farmer-Herders in Egypt: New Insights into the Fayum Epipalaeolithic and Neolithic. Leiden University Press, 2010. {{ISBN|9789087280796}}.</ref><ref name=blench2006>{{en}} Blench R (2006) Archaeology, Language, and the African Past, Rowman Altamira, {{ISBN|0-7591-0466-2}}, {{ISBN|978-0-7591-0466-2}}, books.google.be/books?id=esFy3Po57A8C</ref><ref name=Ehret2004>{{en}} Ehret C, Keita SOY, Newman P (2004) The Origins of Afroasiatic a response to Diamond and Bellwood (2003) in the Letters of SCIENCE 306, no. 5702, bl. 1680 {{DOI|10.1126/science.306.5702.1680c}}</ref><ref name=bender1997>{{en}} Bender ML (1997), Upside Down Afrasian, Afrikanistische Arbeitspapiere 50, bl. 19-34</ref><ref name=militarev2005>{{ru}} Militarev A (2005) Once more about glottochronology and comparative method: the Omotic-Afrasian case, Аспекты компаративистики - 1 (Aspects of comparative linguistics – 1). FS S. Starostin. Orientalia et Classica II (Moscow), bl. 339-408. http://starling.rinet.ru/Texts/fleming.pdf</ref> }} Die '''Berbers''' ([[Berbertale|Berbers]]: ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵏ ''Imaziɣen'', enkelvoud: ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ ''Amaziɣ/Amazigh'') is 'n [[etniese groep]] inheems aan [[Noord-Afrika]] wat Berbertale praat. Hulle is versprei in 'n gebied wat strek van die [[Atlantiese Oseaan]] in die weste tot die Siwa-oase in [[Egipte]] in die ooste en van die [[Middellandse See]] in die noorde tot die [[Nigerrivier]] in die suide. Dié streek was van die 16de tot die 19de eeu in [[Europa]] bekend as die '''Barbaryse Kus'''. Lande met 'n belangrike Berberbevolking sluit in [[Algerië]], [[Libië]], [[Mali]], [[Marokko]], [[Mauritanië]], [[Niger]] en [[Tunisië]]. In die lande van die [[Magreb]], waar die [[Arabiere]] die meerderheid vorm, vorm die Berbers die belangrikste minderheid. [[Lêer:Berber flag.svg|duimnael|links|Vlag van die Berbers<ref>{{en}} {{cite web |url=https://flagspot.net/flags/xb.html |title=Berbers |publisher=Flags of the World |date=9 Junie 2014 |accessdate=18 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928232223/https://flagspot.net/flags/xb.html |archive-date=28 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] [[Lêer:Lenguas bereberes.png|duimnael|links|Verspreiding van Berbertale: {{columns-list|2| {{sleutel|#B97A57|''[[Sjawiya|Tacawit]]'' (Sjawiya)}} {{sleutel|#ED1C24|''[[Sentraal-Atlas-Tamazight|Tamazight]]'' (Sentraal-Atlas)}} {{sleutel|#880015|''[[Nafusi|Tanfusit]]'' (Nafusi)}} {{sleutel|#A349A4|''[[Kabilies|Taqbaylit]]'' (Kabilies)}} {{sleutel|#FFC90E|''[[Riffiaans|Tarifit]]'' (Riffiaans)}} {{sleutel|#22B14C|''[[Sjilha|Tasjelhit]]'' (Sjilha)}} {{sleutel|#FFAEC9|''[[Sjenwa|Tasjenwit]]'' (Sjenwa)}} {{sleutel|#3F48CC|[[Toearegtale|Toearegs]]}} {{sleutel|#000000|''[[Zenaga|Tuddungiyya]]'' (Zenaga)}} {{sleutel|#B5E61D|Ander (Wargla, Mzab, Siwa, ens.)}}}}]] Die Berbers vorm die inheemse bevolking van Noord-Afrika en eerste verwysings stam van beide die [[Antieke Egipte]] en [[Antieke Griekeland]]. Die Griekse historikus en skrywer [[Herodotos]] het hulle in sy bekende ''Histories'' opgeteken. Oor eeue heen het Berbers die kus vanaf die Atlantiese Oseaan tot Egipte bewoon en het afwisselend onder die heerskap van die [[Fenisië]]rs, [[Romeinse Ryk]], [[Vandale]], [[Alane]] en die [[Bisantynse Ryk]] gekom. Nog voor die Arabiese verowering van die Magreb onder die [[Rasjidoen-kalifaat]] en die [[Omajjadiese Kalifaat]] het die Berbers die belangrikste bevolkingsgroep in Noord-Afrika gevorm. Sedertdien word die gebied deur die Arabiere oorheers en [[Arabies]] is die belangrikste taal. As gevolg daarvan is die Berbergebied gefragmenteer en hulle het die [[Islam]] as hul geloof aangeneem. Arabiere en Berbers het die [[Iberiese Skiereiland]] in 711 verower en aansluitend daar gevestig. Hulle het die Islamitiese ryk van [[Al-Andalus]] gekenmerk en pragtige paleise soos die [[Alhambra]] in [[Granada]] opgerig. As gevolg van die [[Christendom|Christelike]] [[Reconquista]] van [[Portugal]] en [[Spanje]] in 1492 is die Berbers van die Iberiese Skiereiland verdryf en hulle het in Noord-Afrika hervestig. As gevolg van die [[Frankryk|Franse]] verowering van groot dele van Noord-Afrika het die Berbers onder Franse invloed gekom en [[Frans]] 'n belangrike vreemde taal geword. Vandag leef sowat 1,5 miljoen Berbers in Frankryk. Aangesien die meeste Berbers in gebiede woon wat moeilik toeganklik is, is daar min nywerhede in hulle woongebiede. Daar is egter potensiaal vir uitbreiding ten opsigte van hulle handwerk. Dit behels ook produkte wat as "kunsnywerheidsartikels" aan [[Toerisme|toeriste]] verkoop word en selfs in die buiteland bemark kan word. Die Berbers se pottebakkerswerk het nie ver ontwikkel nie, maar slaag miskien tog juis deur die eenvoud daarvan. Hulle vlegwerk (hoede, mandjies en matte) oortref selde die peil van goedkoop gebruiksartikels. Die doeke en komberse van die Berbers het 'n eie karakter. Dit word geweef met inslag van dik woldrade op 'n skering van baie dun katoendraad. Verskillende kleure word gebruik en die ontwerpe bestaan uit eenvoudige geometriese patrone. Die tradisionele kleurkombinasie vir mans is wit, grys, swart en bruin. Vroue gee weer voorkeur aan 'n kombinasie van wit met een of helderder primêre kleure, afhangende van die plaaslike kleredrag. == Sien ook == * [[More]] * [[Toearegs]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''[[Wêreldspektrum]]'', Vol. 3, 22-26, {{ISBN|0 908409 44 3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Berber people|Berbers}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Berber|title=Berber|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Augustus 2019}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Etniese groepe in Algerië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Burkina Faso]] [[Kategorie:Etniese groepe in Egipte]] [[Kategorie:Etniese groepe in Frankryk]] [[Kategorie:Etniese groepe in Israel]] [[Kategorie:Etniese groepe in Libië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Mali]] [[Kategorie:Etniese groepe in Marokko]] [[Kategorie:Etniese groepe in Mauritanië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Niger]] [[Kategorie:Etniese groepe in Tunisië]] [[Kategorie:Inheemse volke van Afrika]] [[Kategorie:Etniese groepe in Wes-Sahara]] k3e52q96qeqrap1hp7jizisf66ele1f Somaliërs 0 107601 3372532 3361540 2026-11-14T19:48:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372532 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Somalies]].'' {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Soomaaliyeed.jpg|300px]] | onderskrif = | groep = Somaliërs | bevolking = ca. 16–20 miljoen | plek = {{vlagland|Somalië}} 12,3 miljoen<ref>{{en}} [http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html#People CIA World Factbook: Somalia, people] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140506094046/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html#People |date= 6 Mei 2014 }} en [http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg Map of the Somalia Ethnic groups] (CIA according de [http://www.lib.utexas.edu/maps/somalia.html Perry-Castañeda Library Map Collection]).</ref><br /> {{vlagland|Ethiopië}} 4,6 miljoen<ref>{{en}} [http://www.csa.gov.et/pdf/Cen2007_firstdraft.pdf "Census 2007"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604045256/http://www.csa.gov.et/pdf/Cen2007_firstdraft.pdf |date= 4 Junie 2012 }}, first draft, Table 5. Central Statistical Agency of Ethiopia</ref><br /> {{vlagland|Kenia}} 2,4 miljoen<ref>{{en}} {{cite web|title=2009 POPULATION & HOUSING CENSUS RESULTS|url=http://www.knbs.or.ke/docs/PresentationbyMinisterforPlanningrevised.pdf|publisher=Ministry of State for Planning, National Development and Vision 2030|accessdate=17 September 2014|archive-date= 2 Oktober 2011|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20111002061116/http://www.knbs.or.ke/docs/PresentationbyMinisterforPlanningrevised.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref><br /> {{vlagland|Djiboeti}} 464&nbsp;600<ref>{{en}} [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html CIA World Factbook – Djibouti – People and Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |date= 4 Mei 2020 }}; *N.B. ~60% of 774,389 total pop.</ref><br /> {{vlagland|Jemen}} 200&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite book|last=Shire|first=Saad A.|title=Transactions with Homeland: Remittance|publisher=Bildhaan|url=http://digitalcommons.macalester.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1034&context=bildhaan}}: *N.B. Somali migrant population, Middle East including Yemen.</ref><br /> {{vlagland|Kanada}} 150&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite news|title=Ontario Municipal Election: Somali Canadian Prospective|url=http://www.hiiraan.com/news2/2006/nov/ontario_municipal_election_somali_canadian_prospective.aspx|accessdate=8 Julie 2013|newspaper=Hiiraan Online|date=10 November 2006}}; *N.B. 44,995 individuals reported Somali ethnicity in 2011 National Household Survey – c.f. [http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=All&B1=All&Custom=&TABID=1]</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 108&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/population-by-birthcountrynationality-apr09-mar10.zip |title=Estimated population resident in the United Kingdom, by foreign country of birth, April 2009 to March 2010 (Table 1.3) |publisher=Office for National Statistics |access-date=30 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824154006/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/population-by-birthcountrynationality-apr09-mar10.zip |archive-date=24 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde State}} 85&nbsp;700<ref>{{cite web |title=Survey: Nearly 1 in 3 US Somalis live in Minnesota |url=http://www.mprnews.org/story/2010/12/14/american-community-survey-initial-findings |publisher=MPRNews |access-date=8 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225044943/https://www.mprnews.org/story/2010/12/14/american-community-survey-initial-findings |archive-date=25 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Swede}} 57&nbsp;906<ref>{{en}} {{cite web|title=Statistics Sweden – Foreign-born and born in Sweden|url=http://www.statistikdatabasen.scb.se/pxweb/en/ssd/START__BE__BE0101__BE0101E/UtrikesFoddaR/table/tableViewLayout1/?rxid=59aa7781-d0dd-4e2d-a147-458c9f1eac92}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} 50&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite news|title=Dubai's Somali diaspora hope for change|url=http://english.cntv.cn/program/newsupdate/20120911/105653.shtml|accessdate=8 Maart 2015|agency=CCTV|date=11 September 2012|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224418/http://english.cntv.cn/program/newsupdate/20120911/105653.shtml|url-status=dead}}</ref><br /> {{vlagland|Suid-Afrika}} 40&nbsp;000<ref>{{cite web |last=Jinnah |first=Zaheera |title=Making Home in a Hostile Land: Understanding Somali Identity, Integration, Livelihood and Risks in Johannesburg |url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-01-0-000-10-Web/JSSA-01-0-000-10-PDF/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z-Tt.pdf |work=J Sociology Soc Anth, 1 (1-2): 91-99 (2010) |publisher=KRE Publishers |access-date=6 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233427/http://www.krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-01-0-000-10-Web/JSSA-01-0-000-10-PDF/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z/JSSA-01-1-2-091-10-012-Jinnah-Z-Tt.pdf |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Noorweë}} 38&nbsp;413<ref>{{cite web |url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2015-03-04?fane=tabell&sort=nummer&tabell=219754 |title=Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712161643/https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2015-03-04?fane=tabell |archive-date=12 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Nederland}} 37&nbsp;432<ref>{{en}} {{cite web|url=http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLEN&PA=37325eng&D1=a&D2=a&D3=0&D4=0&D5=187&D6=a&LA=EN&HDR=T&STB=G2,G1,G3,G5,G4&VW=T|title=CBS StatLine – Population; sex, age, origin and generation, 1 January|work=cbs.nl}}</ref><br /> {{vlagland|Saoedi-Arabië}} 20&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web|url=http://english.cntv.cn/program/newsupdate/20120911/105653.shtml|title=Dubai´s Somali diaspora hope for change CCTV News – CNTV English|work=cntv.cn|access-date=19 Februarie 2016|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224418/http://english.cntv.cn/program/newsupdate/20120911/105653.shtml|url-status=dead}}</ref><br /> {{vlagland|Denemarke}} 18&nbsp;645<ref>{{cite web |url=http://www.statbank.dk/statbank5a/default.asp?w=1280 |title=StatBank Denmark |work=statbank.dk |language=da |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526120755/https://www.statbank.dk/statbank5a/default.asp?w=1280 |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Finland}} 16&nbsp;721<ref>{{en}} [http://193.166.171.75/Dialog/varval.asp?ma=030_vaerak_tau_102_en&ti=Language+according+to+age+and+sex+by+region+1990+-+2013&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=1&multilang=en IOM – Finland]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br /> {{vlagland|Duitsland}} 16&nbsp;489<ref>{{cite web |url=http://de.statista.com/statistik/daten/studie/1221/umfrage/anzahl-der-auslaender-in-deutschland-nach-herkunftsland/ |title=Anzahl der Ausländer in Deutschland nach Herkunftsland (Stand: 31. Dezember 2014) |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526120757/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/1221/umfrage/anzahl-der-auslaender-in-deutschland-nach-herkunftsland/ |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Australië}} 9&nbsp;914<ref>{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/censusexplorer/ |title=Census 2011 Australia – ABS Population Income – SBS Census Explorer |work=sbs.com.au |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207012947/http://www.sbs.com.au/censusexplorer/ |archive-date=7 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=19 Februarie 2016 }}</ref><br /> {{vlagland|Italië}} 8&nbsp;112<ref>{{cite web |url=http://demo.istat.it/str2010/ |title=Statistiche demografiche ISTAT |work=istat.it |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214064805/http://demo.istat.it/str2010/ |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Pakistan}} 2&nbsp;500<ref>{{cite news |last=Fakhr |first=Alhan |title=Insecure once again |url=http://jang.com.pk/thenews/jul2012-weekly/nos-15-07-2012/dia.htm#6 |access-date=10 November 2013 |newspaper=Daily Jang |date=15 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105202615/https://jang.com.pk/thenews/jul2012-weekly/nos-15-07-2012/dia.htm |archive-date=5 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Nieu-Seeland}} 1&nbsp;617<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/ethnic-profiles.aspx?request_value=24790&parent_id=24761&tabname=#24790|title=Ethnic group profiles|work=stats.govt.nz}}</ref> | taal = [[Somalies]] | geloof = [[Islam]] (Soennitiese en [[Soefisme]]) | verwante = [[Afar (volk)|Afar]] • Agaw • [[Amhare]] • Beja • [[Oromo (volk)|Oromo]] • Tigre • [[Tigrinya (volk)|Tigrinya]] en ander [[Koesjitiese tale|Koesjitiese volke]]<ref>{{en}} {{cite book|last=Joireman|first=Sandra F.|title=Institutional Change in the Horn of Africa: The Allocation of Property Rights and Implications for Development|year=1997|publisher=Universal-Publishers|page=1|isbn=1-58112-000-1}}</ref> }} Die '''Somaliërs''' ([[Somalies]]: ''Soomaali''; [[Arabies]]: صومال) is 'n [[etniese groep]] inheems aan die [[Horing van Afrika]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |title=Somalia |access-date=31 Mei 2009 |date=14 Mei 2009 |work=World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527124856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle praat Somalies as [[moedertaal]] en [[Arabies]] as tweede taal. Somaliërs vorm die titulêre nasie van [[Somalië]] (12,3 miljoen) en belangrike minderhede in die buurlande [[Djiboeti]] (464&nbsp;400), [[Ethiopië]] (4,6 miljoen), [[Jemen]] (200&nbsp;000) en [[Kenia]] (2,4 miljoen). As gevolg van die [[Somaliese burgeroorlog]] het die [[Somaliese Diaspora]] ook in lande soos [[Australië]], [[Kanada]], [[Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrika]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] asook in verskeie [[Asië|Asiatiese]] en [[Europa|Europese]] lande gevestig. Wêreldwyd leef tussen 16 en 20 miljoen Somaliërs, met 'n groot aantal aan vlugtelinge. [[Lêer:Somalia ethnic grps 2002.jpg|duimnael|links|[[Central Intelligence Agency|CIA]]-kaart van die Somaliërs se verspreiding in 2002]] [[Lêer:Somalia Diaspora.jpg|duimnael|links|Verspreiding van die [[Somaliese Diaspora]] in 2006]] Somaliërs en hul taal Somalies behoort tot die [[Koesjitiese tale|Koesjitiese tak]] van die [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiate]]. Hulle is oorwegend aanhangers van die [[Islam]]itiese godsdiens (Soennitiese en [[Soefisme]] met 'n klein minderheid van Sjiïete).<ref>{{en}} Mohamed Diriye Abdullahi, ''Culture and Customs of Somalia'', (Greenwood Press: 2001), bl. 1</ref> Somaliërs beoefen tradisioneel die [[Mak maak|makmaak]] van diere soos [[bees]]te, bokke en [[Skaap|skape]]. Die Somaliese samelewing is organiseer in klane, waartoe elke Somaliër deur sy vaderlike afkoms behoort. Die Somaliërs vorm die derde grootste etniese groep in Ethiopië na die [[Oromo (volk)|Oromo]] en die [[Amhare]] en vorm die titulêre nasie van die [[Ogaden]]-streek, een van nege etniese streke in Ethiopië. In Djiboeti is sowat 60% van die bevolking etniese Somaliërs, die grootste etniese groep nog voor die [[Afar (volk)|Afar]] met 35%. In [[Suid-Afrika]] het sedert 1991 ten minste 40&nbsp;000 Somaliërs gevestig, veral in groot stede soos [[Johannesburg]], [[Durban]], [[Kaapstad]] en [[Pretoria]]. Hulle het vinnig in die kommersiële sektor gevestig en werksgeleenthede vir hulself geskep en hul eie winkels geopen.<ref>{{en}} {{cite news|title=SOMALIA-SOUTH AFRICA: Foreign competitors not welcome|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/c04594c3bbf18998e74afc14c3993a94.htm|accessdate=10 Desember 2012|newspaper=IRIN|date=17 Oktober 2008|archive-date=22 Maart 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322051922/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/c04594c3bbf18998e74afc14c3993a94.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|People of Somalia}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Somali-people|title=Somali|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 September 2018}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Etniese groepe in Jemen]] [[Kategorie:Etniese groepe in Djiboeti]] [[Kategorie:Etniese groepe in Ethiopië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Kenia]] [[Kategorie:Etniese groepe in Somalië]] [[Kategorie:Inheemse volke van Afrika]] cgd78lclvputr7rpqsckutiix2eflug Wasabi 0 108476 3372702 3301612 2026-11-15T11:34:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372702 wikitext text/x-wiki {{taksoboks | name = Wasabi | image = Wasabia_japonica_4.JPG | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Rosids]] | ordo = Brassicales | familia = Brassicaceae | genus = '''''Eutrema''''' | species = '''''E. japonicum''''' | binomial = ''Eutrema japonicum'' | binomial_authority = [[Ninzo Matsumura|Matsum.]] | synonyms = * ''Alliaria wasabi'' <small>(Maxim.) Prantl</small> * ''Cochlearia wasabi'' <small>Siebold</small> * ''Eutrema okinosimense'' <small>Taken.</small> * ''Eutrema wasabi'' <small>Maxim.</small> * ''Lunaria japonica'' <small>Miq.</small> * ''Wasabia japonica'' <small>(Miq.) Matsum.</small> * ''Wasabia okinosimensis'' <small>(Taken.) Hatus.</small> * ''Wasabia pungens'' <small>Matsum.</small> * ''Wasabia wasabi'' <small>(Maxim.) Makino</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:284345-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231011184744/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A284345-1 |argiefdatum=11 Oktober 2023 |besoekdatum=29 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} '''Wasabi''' (''Eutrema japonicum'') is 'n [[plant]] in die kruisblomfamilie ''Brassicaceae'', wat ook [[kool (plant)|kool]], [[peperwortel]] en [[mosterd]] insluit.<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2805492 |title=''Eutrema japonicum'' (Miq.) Koidz. |publisher=The Plant List |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621220755/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2805492 |archive-date=21 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Gebruike == Wasabi is 'n gewilde [[spesery]] van [[Japan]]nese oorsprong en word of as 'n wortelstompie verkoop, wat baie fyn gerasper moet word voor gebruik, of as gedroogde poeier in massahoeveelhede. == Galery == <gallery mode=packed heights="160"> Fresh_wasabi_rhizomes.jpg|Vars wasabiwortels 山葵田 Wasabi Fields - panoramio.jpg|'n Wasabi-aanplanting op Japan se Nagano WasabiOnOroshigane.jpg|Vars wasabiwortel word baie fyn gerasper voor gebruik. Wasabi 002.jpg|Vars wasabiwortel, baie fyn gerasper Wasabi 004.jpg|Wasabi in 'n buis </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons|Eutrema japonicum}} {{Kruie en speserye}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Japannese kookkuns]] [[Kategorie:Speserye]] fi3wi0pkmrhn2zfvh5gi2uu71d9laxe Sandveldlelie 0 109621 3372432 3066071 2026-11-14T14:52:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372432 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Sandveldlelie | beeld = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Gladiolus caryophyllaceus | outeur = ([[Nicolaas Laurens Burman|Burm. f.]]) Poir., (1812) | sinonieme = }} Die '''Sandveldlelie''' (''Gladiolus caryophyllaceus'') is 'n [[plant]] en [[geofiet]] wat hoort tot die [[Iridaceae]]-[[Familie (biologie)|familie]].<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:437355-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230205063247/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:437355-1 |argiefdatum= 5 Februarie 2023 |besoekdatum= 5 Februarie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die [[spesie]] is [[endemies (ekologie)|endemies]] aan Suid-Afrika en kom in die [[Wes-Kaap]] vanaf [[Namakwaland]] tot [[Caledon]] en ooswaarts na die [[Swartberg]]e voor. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' (LC) gelys, omrede dit ook in ontoeganklike plekke in die berge groei, waar dit nie bedreig word nie.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1549-36 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920234332/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1549-36 |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Galery == <gallery> Gladiolus caryophyllaceus 5Dsr 0412.jpg Gladiolus caryophyllaceus 5Dsr 0411.jpg Gladiolus caryophyllaceus by John and Margaret Herschel.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * https://eol.org/pages/5867800 {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gladiolus|caryophyllaceus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1768 beskryf is]] gv31o7sp0w6tpjhdeh6dbhmrgk7anu8 Dene Smuts 0 110106 3372371 3367393 2026-11-14T12:05:19Z Aliwal2012 39067 3372371 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Dene Smuts | beeld = Dene-Smuts.jpg | beeldonderskrif = Dene Smuts in 2011 | orde = Skaduminister van Justisie en Grondwetlike Ontwikkeling | termynaanvang = [[2009]] | termyneinde = [[2014]] | voorganger = | opvolger = [[Glynnis Breytenbach]] | geboortedatum = {{Geboortedatum|1949|7|13}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]] | sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1949|7|13|2016|4|21}} | sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Wes-Kaap]] | party = [[Demokratiese Alliansie]] | eggenoot = | kinders = | alma_mater = [[Universiteit Stellenbosch]] | religie = | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Mudene Smuts''' (noemnaam '''Dene''', [[Bloemfontein]], [[13 Julie]] [[1949]] – [[Kaapstad]], [[21 April]] [[2016]]) was 'n Suid-Afrikaanse tydskrifredakteur en parlementslid van die [[Demokratiese Party]] en die [[Demokratiese Alliansie]]. Smuts is in [[Bloemfontein]] gebore en getoë. Haar vader was regter Frank Smuts. Dene het haar skoolloopbaan voltooi aan die C&N Meisieskool Oranje waar sy reeds uitgeblink het. Ná skool het sy ’n B.A. (Hons.) aan die [[Universiteit Stellenbosch]] behaal waar sy in die studenteraad gedien het. Sy betree die joernalistiek as verslaggewer by die [[Kaapstad|Kaapse]] dagblad ''[[Die Burger]]''. Later was sy redakteur van die [[Naspers]]-vrouetydskrif ''[[Fair Lady]]''. Haar bedanking was een van die opspraakwekkendste deur ’n redakteur in Suid-Afrika. Sy is oornag by die tydskrif weg nadat die [[Nasionale Party|Nasionaalgesinde]] bestuur haar verbied het om ’n artikel te plaas wat die Nasionale Party ’n grenssetel in ’n algemene verkiesing kon kos.<ref> {{en}} [http://mg.co.za/article/2005-12-07-the-quiet-editor The Quite Editor], [[Mail & Guardian]], 7 Desember 2005. URL besoek op 22 April 2016.</ref> Daarna was sy besturende redakteur van die meningsblad ''Leadership''. Smuts was ook ’n bekroonde skrywer. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1989|algemene verkiesing]] op [[6 September]] [[1989]] het Smuts die veilige opposisiekiesafdeling [[Groote Schuur (kiesafdeling)|Groote Schuur]] vir die toe vyf maande oue [[Demokratiese Party]] gewen. Sy was ’n voorstander van spraakvryheid en onder andere skaduminister van uitsaaiwese en telekommunikasie vir die DP. Tydens [[KODESA]] was Smuts een van die DP se afgevaardigdes wat moes verseker dat dié party se liberale waardes in die nuwe Grondwet vervat word. In 1992 het sy die eerste vroulike sweep in die parlement geword en van 1994 tot 1997 as die DP se partyvoorsitter opgetree. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste demokratiese verkiesing]] op [[27 April]] [[1994]] was Smuts een van net sewe LP’s van die DP wat die paal gehaal het en die enigste vrou. Sy het onder andere gedien as DP-woordvoerder oor die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]], die [[Grondwet]] en menseregte. Smuts het meegehelp aan die opstel van die Handves van Menseregte in die Grondwet. Ná die stigting van die Demokratiese Alliansie in Junie 2000 was sy dié party se woordvoerder oor justisie en grondwetlike ontwikkeling. Sy was gekant teen die DP se samesmelting in 2000 met sy aartsvyand, die [[Nuwe Nasionale Party]], ten einde die DA te vorm, maar het haar later daarin berus en as DA-LP gedien tot 2014, toe sy uit die openbare lewe getree het. == Haar afsterwe == Smuts het haar dogter, Julia, op Donderdag [[21 April]] [[2016]] gebel en gekla oor 'n kwaai borspyn. Teen die tyd dat Julia haar ma se huis in Kenilworth in Kaapstad se suidelike voorstede bereik het, was sy reeds oorlede. Sy word ook oorleef deur ’n seun, wat ’n ingenieur is. == Bronne == * {{en}} [http://www.timeslive.co.za/politics/2016/04/22/Liberal-stalwart-Dene-Smuts-dies ''Liberal stalwart Dene Smuts dies''], TimesLive.co.za, 22 April 2016. URL besoek op 22 April 2316. * {{en}} [http://ewn.co.za/2016/04/22/Former-DA-MP-Dene-Smuts-dies Former DA MP Dene Smuts has died], EWN.co.za, 22 April 2016. URL besoek op 22 April 2016. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Smuts, Dene}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Sterftes in 2016]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] 4rpim62lf736xh3d1szyjx3c8anzxpz Salaah 0 111260 3372420 3302037 2026-11-14T14:16:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372420 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Vyf Pilare van die Islam}} '''Salaah''' ([[Arabies]]: صلوات ,صلاة) is die praktyk van gebed in die [[Islam]]. Dit is een van die [[Vyf Pilare van die Islam]], die belangrikste pligte vir [[Moslem]]s. Om salaah te maak moet 'n persoon se gedagtes in 'n toestand van rituele suiwerheid wees, wat van 'n staat van ablusie (''wuḍū'') afkomstig is. Ander, minder gebruiklike, woorde is '''soembain''',<ref>{{af}} {{en}} {{cite book |url=https://alexfam786.wordpress.com/501-2/ |title=The Cape Muslim Vernacular – ek soembain gou dot kom |accessdate=16 Maart 2019 |archive-date=24 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024190140/https://alexfam786.wordpress.com/501-2/ |url-status=dead }}</ref> '''sombaing''' en '''sombajang'''.<ref>"Salaah" in die [[WAT]]. Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 18 November 2022.</ref> [[Soenni]]-[[Moslem]]s moet elke dag op vyf tye salaah maak. Hierdie tye word deur die beweging van die [[son]] bepaal. Die oproep tot gebed ([[athaan]]) is noodsaaklik voor elke verpligte gebed. Die profeet [[Mohammed]] het gesê: "Iemand wat [[Allah]] se plesier soek en met geloof op die athaan reageer, sal in die Paradys toegelaat word." == Die vyf daaglikse gebede == [[Lêer:Salat Positions and Prayers - transparent background - RGB.jpg|duimnael|links|230px|Gebedsposisies in Islam]] [[Lêer:salattimes.jpg|duimnael|220px|Die vyf [[whaktoe]]s (sien links).]] Moslems bid vyf keer per dag.<ref name="Prayer Times NYC|url=http://pbctimes.com/prayertimes/prayer-that-gets-you-relexation-5-prayers-in-islam/|">{{cite web |last1=Muslim |first1=Prayer Times NYC |title=5 Prayers in Islam |url=http://pbctimes.com/prayertimes/prayer-that-gets-you-relexation-5-prayers-in-islam/ |website=Prayer Times NYC |publisher=PBC Times |access-date=26 Julie 2017 |ref=http://pbctimes.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124345/https://pbctimes.com/prayertimes/prayer-that-gets-you-relexation-5-prayers-in-islam/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is verpligtend vir alle Moslems wat [[puberteit]] bereik het, buiten dié wat geestelik gestrem is, te siek is, [[Menstruasie|menstrueer]] of nageboortelike bloeding het. Dié wat siek of fisiek ongeskik is, mag bid terwyl hulle sit of lê. In teenstelling met die weeklikse [[Vrydaggebed]] is die salaah nie spesifiek aan die [[moskee]] gebonde nie. Indien meer as twee mense saam salaah maak, word die woorde en bewegings deur 'n [[imam]] gelei om dit sinchronies te hou. Elke gebed vind op ’n spesifieke tyd ([[whaktoe]]) plaas. Dié tye word volgens die son se beweging bepaal. Die vyf salaahs is:<ref>[https://viva-afrikaans.org/ AWS en HAT] (subskripsie nodig). URL besoek op 17 Maart 2019.</ref><ref>[https://www.facebook.com/groups/taalwerkersforum/ VivA Taalwerkersforum] (aansluiting nodig). URL besoek op 17 Maart 2019.</ref> I. [[Fadjer]] of soeboeg – oggend; voor dagbreek II. [[Thoer]] of zoeger – middaggebed III. [[Asser]] – tussen die middaggebed en sonsondergang IV. [[Magrieb]] – ná sonsondergang V. [[Isjaai]] – laataand; voor slapenstyd == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leesstof == * {{en}} Guy Monnot: Artikel ''Ṣalāt''. In: ''The Encyclopaedia of Islam. New Edition'', Band VIII, bl. 925–934. == Eksterne skakels == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/salat|title=Salat|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Maart 2019}} {{wikt-inlyn}} {{CommonsKategorie-inlyn|Salat}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Salah|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Salaah| ]] [[Kategorie:Arabiese woorde]] opi60v5ydypz2o2p9trrlc1rjz9auy0 Vygies 0 115531 3372694 3278922 2026-11-15T11:00:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372694 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Vygies | image = Mesembryanthemum 0.6 R.jpg | image_caption = 'n Bokbaaivygie | display_parents = 3 | taxon = Aizoaceae | authority = Martinov, (1820) | subdivision_ranks = Genera | subdivision = <center>[[#Genera|Sien teks]]</center> | synonyms =* ''Ficoidaceae'' * ''Mesembryanthemaceae'' * ''Tetragoniaceae'' <small>Lindl.</small> }} '''Vygies''' is vetplante van die [[familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae'', wat, veral in die [[sukkulente Karoo]], in baie [[spesie]]s voorkom. Die ou naam vir hierdie familie is ''Mesembryanthemaceae'' en in Engels word hul dikwels ''Mesembs'' genoem. Die meeste vygies word in die [[Wes-Kaap|Wes-]] en [[Noord-Kaap]] gevind, maar daar is ook drie vygiesoorte wat in [[Gauteng]] en [[Noordwes]] deur natuurbewaringsordonansies beskerm word.<ref>{{webaanhaling|url=http://journals.co.za/docserver/fulltext/veld/82/3/2758.pdf?expires=1477003202&id=id&accname=guest&checksum=43A1FF3BA4596FC46418B7F261C1568F|titel=''Vygies van die Noorde'' {{Outeur|Pricscilla Swartz}}, Veld & Flora Sept, 1996}}</ref> == Taksonomie == [[Lêer:Succulents.jpg|duimnael|400px|links|''Lithops marmorata'', ''Frithia pulchra'' en ''Lithops aucampiae'']] Vygies is 'n groep plante wat vroeër deur [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] almal onder die [[genus]] ''[[Mesembryanthemum]]'' geplaas is, maar vanaf ongeveer 1921 in ongeveer 125 genera ingedeel is. Sowat 2&nbsp;500 spesies is reeds beskryf en daar bestaan 'n goeie moontlikheid dat nog meer beskryf kan word. Hierdie groep plante word dikwels as die familie ''Mesembryanthemaceae'' beskou, maar volgens 'n meer algemeen aanvaarde klassifikasie word die vygies saam met ander plante soos die [[kraalbos]] (''Aizoon'') en Hottentotsvye (''[[Carpobrotus]]'') onder die familie ''Aizoaceae'' geklassifiseer. == Groeiwyse en morfologie == Vygies is een- of meerjarige [[vetplant]]e en die plantvorm wissel van klein kruide wat slegs uit twee blare bestaan tot klein struike. Die blare is enkelvoudig en teenoorstaande. Vygies soos die ''[[Lithops]]''- en ander spesies bestaan uit slegs twee groot, sukkulente blare wat deels met mekaar vergroei is en waartussen die blom verskyn. Heelwat variasie word in die wortels van vygies aangetref en die wortelstelsel is dikwels oppervlakkig sodat dit die min [[reën]] wat in die droë dele val, optimaal kan benut. Sommige vygies het 'n wortelstok, terwyl die wortelstelsel by ander tydens droogtetye soms doodgaan. Die blomme van vygies staan alleen en is opvallend helder gekleur. Byna alle kleure behalwe blou word aangetref. Daar is vier of vyf meer of minder sukkulente kelkblare en ʼn groot aantal "kroonblare" - in werklikheid staminodes (onvrugbare meeldrade). Dikwels word daar ook oorgangsvorme tussen steriele en vrugbare meeldrade aangetref. Die blomme is tweeslagtig. == Voortplanting == Die vrugte van vygies is gewoonlik kenmerkende doosvrugte wat slegs oopgaan wanneer dit reën. Sodoende word die sade deur reëndruppels uit die vrug geforseer en is die toestande dadelik gunstig vir ontkieming. Na die reëns gaan die vrugte weer toe en hulle bly toe totdat hulle weer nat word. Verreweg die meeste vygies word in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]] aangetref, veral in die [[Karoo]], [[Boesmanland]], [[Namakwaland]] en die suidelike deel van die [[Namibwoestyn]]. == Verteenwoordigers == Een van die bekendste vygiegenera is ''[[Lampranthus]]'', en heelwat gewilde tuinplante behoort ook tot die genus. Hulle is meerjarig, kruipend en blom hoofsaaklik in die lente. Hierdie genus is endemies in Suid-Afrika. Spesies van die genera ''[[Ruschia]]'', ''[[Drosanthemum]]'' en ''[[Cephalophyllum]]'' lyk baie soos dié van die genus ''Lampranthus'', en baie van hulle is ook gewilde tuinplante. Die genus ''[[Cleretum]]'' (voorheen ''Dorotheanthus'') bestaan uit dertien spesies eenjarige vygies wat ongeveer 10 cm hoog word en tot die Wes-Kaap en Namakwaland beperk is. Die bekendste is die [[Bokbaaivygie]] (''Cleretum belfidiformis''), wat wêreldwyd as ʼn gewilde tuinplant aangeplant word. Ook die Hottentotsvye (genus ''[[Carpobrotus]]'') word as vygies beskou. Hulle lyk baie soos die ander vygies, behalwe dat hul blare sowel as hul blomme heelwat groter is. Altesaam 23 spesies van hierdie genus word in Suid-Afrika aangetref en vyf spesies elders in die wêreld. Die vrugte van verskeie spesies is eetbaar. Hottentotsvye is geharde plante en word dikwels as grondbedekkings aangeplant. Die genus ''Mesembryanthemum'' bestaan vandag slegs uit ongeveer 74 spesies. Hulle het almal relatief groot blare wat met watergevulde papille oortrek is. ''[[Conophytum]]'', ''Lithops'' en 'n paar ander genera is eienaardige vygies wat by baie droë omstandighede aangepas is en gewild is onder vetplantversamelaars. Hulle bestaan meestal uit slegs twee blare wat baie soos die klippies in hul omgewing lyk. Ook die spesies van die genus ''[[Fenestraria]]'' is eienaardige vygies met 'n ondergrondse wortelstok en slegs enkele blare wat bo die grond te voorskyn kom. Die genus het sy naam te danke aan die sirkelvormige, deursigtige weefsel aan die bokant van die blare wat soos klein venstertjies lyk. == Tuinbou == Vygies is baie gewild as pot- of tuinplante. Hulle kan maklik van saad gekweek word. In [[Engeland]] is daar 'n vygievereniging gestig met lede van oor die hele wêreld. Die vygiefamilie is die grootste vetplantfamilie en 98 persent daarvan kom in Suid-Afrika voor.<ref>{{cite web |url=http://tuinmaakinsuidafrika.blogspot.com/2015/01/wat-is-tuin-sonder-vygies.html |title=tuinmaakinsuidafrika |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20180709103338/http://tuinmaakinsuidafrika.blogspot.com/2015/01/wat-is-tuin-sonder-vygies.html |archive-date= 9 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=26 Oktober 2016 }}</ref> == Genera == Die familie omvat 120 [[Genus|genera]]:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30004741-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230323112305/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30004741-2 |argiefdatum=23 Maart 2023 |besoekdatum=20 Augustus 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Acrodon]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Acrosanthes]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Aizoanthemopsis]]'' <small>Klak</small> * ''[[Aizoanthemum]]'' <small>Dinter ex Friedrich</small> * ''[[Aizoon]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Aloinopsis]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Amphibolia]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]] ex Herre</small> * ''[[Antegibbaeum]]'' <small>Schwantes ex C.Weber</small> * ''[[Antimima]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Apatesia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Argyroderma]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Astridia]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Bergeranthus]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Braunsia]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Brianhuntleya]]'' <small>Chess., S.A.Hammer & I.Oliv.</small> * ''[[Calamophyllum]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Carpanthea]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Carpobrotus]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[× Carruanthophyllum]]'' <small>G.D.Rowley</small> * ''[[Carruanthus]]'' <small>(Schwantes) Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum]]'' <small>(Haw.) N.E.Br.</small> * ''[[Cerochlamys]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Chasmatophyllum]]'' <small>(Schwantes) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Cheiridopsis]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Circandra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cleretum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Conicosia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Conophytum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cylindrophyllum]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Deilanthe]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Dicrocaulon]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Didymaotus]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Dinteranthus]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Diplosoma (plantgenus)|Diplosoma]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Disphyma]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Dracophilus]]'' <small>(Schwantes) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Drosanthemopsis]]'' <small>Rauschert</small> * ''[[Drosanthemum]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Eberlanzia (plant)|Eberlanzia]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ebracteola]]'' <small>Dinter & Schwantes</small> * ''[[Enarganthe]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Erepsia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Esterhuysenia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Faucaria]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Fenestraria]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Frithia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Gibbaeum]]'' <small>Haw. ex N.E.Br.</small> * ''[[Glottiphyllum]]'' <small>Haw.</small> * ''[[Gunniopsis]]'' <small>Pax</small> * ''[[Hallianthus]]'' <small>[[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Hammeria]]'' <small>Burgoyne</small> * ''[[Hartmanthus]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Hereroa]]'' <small>(Schwantes) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Hymenogyne]]'' <small>Haw.</small> * ''[[Jacobsenia]]'' <small>L.Bolus & Schwantes</small> * ''[[Jensenobotrya]]'' <small>A.G.J.Herre</small> * ''[[Jordaaniella]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Juttadinteria]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Khadia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Lampranthus]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Lapidaria]]'' <small>Dinter & Schwantes</small> * ''[[Leipoldtia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lemonanthemum]]'' <small>Klak</small> * ''[[Lithops]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Machairophyllum]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Malephora]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Malotigena]]'' <small>Niederle</small> * ''[[Marlothistella]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Mesembryanthemum]]'' <small>L.</small> * ''[[Mestoklema]]'' <small>N.E.Br. ex Glen</small> * ''[[Meyerophytum]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Mitrophyllum]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Monilaria]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Mossia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Muiria]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Namaquanthus]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Namibia (plant)|Namibia]]'' <small>(Schwantes) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Nananthus]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Nelia (plantgenus)|Nelia]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Neohenricia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Octopoma]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Oophytum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Orthopterum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Oscularia]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ottosonderia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Peersia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Phiambolia]]'' <small>Klak</small> * ''[[Pleiospilos]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Prepodesma]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Psammophora]]'' <small>Dinter & Schwantes</small> * ''[[Rabiea]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Rhinephyllum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Rhombophyllum]]'' <small>(Schwantes) Schwantes</small> * ''[[Roosia]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Ruschia]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschianthus]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschiella]]'' <small>Klak</small> * ''[[Saphesia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Sarcozona]]'' <small>J.M.Black</small> * ''[[Schlechteranthus]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Schwantesia]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Scopelogena]]'' <small>L.Bolus ex A.G.J.Herre</small> * ''[[Sesuvium]]'' <small>L.</small> * ''[[Skiatophytum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Smicrostigma]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Stayneria]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stoeberia]]'' <small>Dinter & Schwantes</small> * ''[[Stomatium]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Tanquana]]'' <small>H.Hartmann & Liede</small> * ''[[Tetragonia]]'' <small>L.</small> * ''[[Titanopsis]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Trianthema]]'' <small>L.</small> * ''[[Tribulocarpus]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Trichodiadema]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Vanheerdea]]'' <small>L.Bolus ex H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Vanzijlia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Vlokia]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Wooleya]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Zaleya]]'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman |Burm.f.]]</small> * ''[[Zeuktophyllum]]'' <small>N.E.Br.</small> {{div col end}} == Bron == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409702}}, volume 29, bl. 41, 42 == Galery == <gallery> (MHNT) Delosperma cooperi - Flower and leaves.jpg Sesuvium p.jpg Mesembryanthemum crystallinum.JPG 026 Ice plant.jpg Acrosanthes anceps.jpg Bergeranthus (species or hybrid?) in flower.jpg Carruanthus ringens mid shot Berlin Bot. Gdn.jpg Fenestrate leaves of Fenestraria aurantiaca IMG 3851c.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aizoaceae]] n4lxh8fu6gw5ygwh0tyrwxqa22cghx6 Tjienkerientjee 0 116429 3372602 3066493 2026-11-15T03:41:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372602 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Tjienkerientjee | beeld = Ornithogalum thyrsoides 1c.JPG | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Ornithogalum thyrsoides | outeur = Jacq., (1777) | sinonieme =* ''Eliokarmos coarctatum'' <small>(Jacq.) Raf.</small> * ''Eliokarmos thyrsoides'' <small>(Jacq.) Raf.</small> * ''Lomaresis alba'' <small>Raf.</small> * ''Myogalum coarctatum'' <small>(Jacq.) Endl.</small> * ''Myogalum thyrsoides'' <small>(Jacq.) Endl.</small> * ''Ornithogalum bicolor'' <small>Haw.</small> * ''Ornithogalum coarctatum'' <small>Jacq.</small> * ''Ornithogalum conicum'' <small>Willd. ex Kunth</small> * ''Ornithogalum gilgianum'' <small>Schltr. ex Poelln.</small> * ''Ornithogalum grimaldiae'' <small>Nocca</small> * ''Ornithogalum hermannii'' <small>F.M.Leight.</small> * ''Ornithogalum revolutum'' <small>Jacq.</small> * ''Tomoxis coarctata'' <small>(Jacq.) Raf.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:539581-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250414172545/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:539581-1 |argiefdatum=14 April 2025 |besoekdatum= 3 November 2026 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''tjienkerientjee''' (''Ornithogalum thyrsoides'' Jacq.) is 'n [[geofiet]] wat voorkom in die [[Wes-Kaap|Wes-]] en [[Noord-Kaap]]. Op die [[SANBI-rooilys]] is hierdie plant, wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan Suid-Afrika is, as ''veilig'' gelys.<ref>{{webaanhaling|titel=SANBI-rooilys|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3796-87}}</ref> Die tjienkerientjee is 'n meerjarige plant wat 20-50 cm hoog kan word. Dit het ronde blombolle wat in die hete en droë somermaande rus. Dit het 5-7 vlesige blare wat afsterf nadat die plant gebloei het. Die blare is 15-30 cm lank en 0,5 tot 1,5&nbsp;cm breed. Die blomstingel is sonder blare en bring aan die top 'n klomp wit blomme voort. Dit kom van [[Namakwaland]] tot [[Caledon]] voor en is 'n [[indringerplant]] in [[Wes-Australië]]. Die plant word dikwels vir sy blomme gekweek en dit kan ook in streke met somerreëns groei. Die plant is giftig en kan perde en beeste laat vrek indien hulle dit vreet.<ref>{{cite web |url=http://www.plantzafrica.com/plantnop/ornithogthyr.htm |title=PlantZAfrica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126075939/http://www.plantzafrica.com/plantnop/ornithogthyr.htm |archive-date=26 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 6 November 2016 }}</ref> == Galery == <gallery> 2007 - Abr-May 001.jpg Chinchincherees at RHS Harlow Carr.jpg Estrella de David o de Belén (Ornithogalum thyrsoides) (16088193049).jpg Gardenology.org-IMG 0831 hunt07mar.jpg Mesmerizer 2.jpg Ornithogalum cf. thyrsoides (Hyacinthaceae) (6785214844).jpg Ornithogalum thyrsoides - Wonder Flower.jpg Ornithogalum thyrsoides 1DS-II 2-1501.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ornithogalum|thyrsoides]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1777 beskryf is]] hax00lvgnqn1js4h9ei11rhgj6gqvgt Stormbergplatblaar 0 116985 3372562 3066579 2026-11-14T22:13:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372562 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Stromveldplatblaar | beeld = | takson = Tetrachne dregei | outeur = Nees, (1841) | sinonieme = }} '''Stormbergplatblaar'''<ref>{{webaanhaling|url=http://gadi.agric.za/articles/Agric/laws.php|titel=''Laws of the veld'' {{Outeur|Dr P.W. Roux}}}} </ref><ref>ander name is Bill se koksvoet, kropaargras, onslandsekoksvoet, rabiesekoksvoet, vreemdegras</ref> (''Tetrachne dregei'' Nees) is 'n grasspesie wat inheems is aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]], waar dit in die [[Oos-Kaap]], [[Wes-Kaap]], [[Noord-Kaap]] en die [[Vrystaat]] aangetref word. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1299-1 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920121545/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1299-1 |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit kom ook in [[Pakistan]] voor as 'n [[indringerplant]].<ref name="FAO">{{webaanhaling|url=http://www.fao.org/ag/agp/agpc/doc/gbase/Safricadata/tetradre.htm|titel=FAO, {{Outeur|D. B. Hoare}}}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:424110-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230613055317/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:424110-1 |argiefdatum=13 Junie 2023 |besoekdatum=13 Junie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die plant het 'n wortelstok en is 'n meerjarige polgras wat 30 -90 cm hoog kan word. Die blare word tot 13 cm lang en 1 - 5 mm breed. Dit is 'n klimaksspesie en 'n [[C4-plant]]. Dit groei baie stadig vanaf saad. Dit kan 10 jaar duur om die volwassenheid te bereik. In die wildernis ontkiem die saad selde. Vermeerdering vind dikwels deur die wortelstok plaas. Dit is 'n spesie wat hoër as 1200 m in oop berggraslande op sandige grond naby riviere of op klipperige dagsome of hellings voorkom. Plek-plek kan dit talryk wees, maar dit kan ook skaars wees. <ref name="FAO"/> Die [[Stormberg]]plato-soetveld wat die suidelike variasie van van die droë Cymbopogon-Themeda-veld is, is 'n voorbeeld van sy [[voorkomsgebied]]. Dit lê op 'n hoogte van 1200-1500 m en ontvang 450-500 mm /jaar reën. Dit was vroeër veral waardevolle skaapveld deurdat stormbergplatblaar hier voorgekom het. Die spesie is egter baie gevoelig vir oorbeweiding en hierdie streek sal moontlik nooit meer regtig herstel nie.<ref>{{webaanhaling|url=https://www.yumpu.com/nl/document/view/13872099/n-kritiese-evaluering-na-die-effektiwiteit-van-bestuurstrategiee-vir-/63|titel='n Kritiese evaluering na die effektiewiteit van bestuurstrategieë vir ekstensiewe wolskaapboerdey in die groter burgersdorp omgewing {{Outeur|Johanna Magdalena Coetzee}} proefskrif Port Elizabeth Technikon 2002 bls 204}}</ref> == Landbou == Die spesie is uitstekend vir beweiding geskik: {{WIW|10|10|7.59}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Gewensde beeld|Plante}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1841 beskryf is]] pz43xum9my4t27lx9rg8jci9o5eione Tongakatjiepiering 0 117230 3372604 3066629 2026-11-15T04:16:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372604 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Tongakatjiepiering | beeld = | takson = Gardenia cornuta | outeur = Hemsl., (1906) | sinonieme =* ''Gardenia plantii'' <small>Rollison</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:750968-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220928115745/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:750968-1 |argiefdatum=28 September 2022 |besoekdatum=20 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''Tongakatjiepiering''' of '''wilde-appel''' (''Gardenia cornuta'' Hemsl.) is [[inheems]] aan Suid-Afrika. Dit kom in die provinsies [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Gauteng]] en [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]] voor en ook in [[Eswatini]] en die suide van [[Mosambiek]]. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' gelys. <ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1412-4 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324172655/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1412-4 |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Identifikasie == Die plant is 'n [[ondergrondse boom|geoksiel (ondergrondse boom)]].<ref>{{webaanhaling|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25039765|titel=''Savanna fire and the origins of the 'underground forests' of Africa'' {{Outeur|Maurin O, Davies TJ, Burrows JE, Daru BH, Yessoufou K, Muasya AM, van der Bank M, Bond WJ.}},New Phytol. 2014 Oct;204(1):201-14. doi: 10.1111/nph.12936. Epub 2014 Jul 17.}}</ref> Dit is 'n struikie of baie vertakte boom wat 3 tot 5&nbsp;m hoog kan word. Sy takkies kan dik dorings dra. Die stam is witgrys van kleur en het 'n gladde bas. Die blare is ook glad en staan in groepies van drie saam. Hulle is 2-3&nbsp;cm lank en glimmend groen van kleur. Die blomme is skouspelagtig. Hulle is wit, maar word later geel en het 'n aangename soet geur. Tussen Februarie en Augustus is daar talle goue peervormige vrugte wat 4-5 x 3-3,5&nbsp;cm groot word. Apies en [[njala]] vreet die vrugte en help die saadjies versprei. <ref>{{cite web |url=http://www.plantzafrica.com/plantefg/gardencorn.htm |title=PlantZAfrica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160719050102/http://www.plantzafrica.com/plantefg/gardencorn.htm |archive-date=19 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 3 Desember 2016 }}</ref> Die boom se FSA-nommer is 690.1<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees</ref> == Galery == <gallery> Gardenia cornuta 1.jpg Gardenia cornuta (9534818317).jpg Gardenia cornuta 7zz.jpg Gardenia cornuta 8zz.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gardenia|cornuta]] [[Kategorie:Ondergrondse bome]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1906 beskryf is]] pd99nl8xhrfw6wqjizk2q0pcynl9t7r Sprokiesboom 0 117535 3372540 2875009 2026-11-14T20:51:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372540 wikitext text/x-wiki {{taksoboks |name = Sprokiesboom |image = Moringa ovalifolia.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Brassicales]] |familia = [[Moringaceae]] |genus = ''[[Moringa]]'' |species = '''''M. ovalifolia''''' |binomial = ''Moringa ovalifolia'' |binomial_authority = Dinter & A.Berger, 1914 |synonyms = * ''Moringa ovalifoliolata'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> }} Die '''sprokiesboom''' (''Moringa ovalifolia'') is 'n [[boom]] wat [[inheems]] is aan [[Namibië]] en die suide van [[Angola]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584737-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220929113748/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:584737-1 |argiefdatum=29 September 2022 |besoekdatum=29 September 2022 |url-status=dead}}</ref> Dit kom vanaf die platorand noord van [[Keetmanshoop]] tot die Kaokoveld in die noorde voor en verder in Angola in die droë Mopaniebosland. Hulle is bekend van die [[Sprokieswoud]] van [[Nasionale Etoshawildtuin|Etosha]]. Dit is 'n boom met 'n dik sukkulente stam wat sy blare verloor en 7 m hoog word. Die bas is glad en koper- tot silwerkleurig. Die blare kan 2,5 cm lank word. Dit kry wit blommetjies<ref>{{cite web |url=http://www.plantzafrica.com/plantklm/moringoval.htm |title=PlantZAfrica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224080109/http://www.plantzafrica.com/plantklm/moringoval.htm |archive-date=24 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=13 Desember 2016 }}</ref> en die vrugte is lang peule. Die [[Boesman]]s gebruik hierdie boom wanneer hulle geen [[water]] kan vind nie. Hulle maak 'n klein gat in die sagte bodem van die stam en met 'n pypie tap hulle die bitter sap af. <ref>{{cite web |url=http://www.gateway-africa.com/fuanaflora/Plants/moringa_ovalifolia.html |title=Gateway Africa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191109190154/http://www.gateway-africa.com/fuanaflora/Plants/moringa_ovalifolia.html |archive-date= 9 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=13 Desember 2016 }}</ref> Die boom se FSA-nommer is 137.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Fotogalery == <gallery> Moringa ovalifolia01.jpg Moringa ovalifolia02.jpg Moringa ovalifolia03.jpg Moringa ovalifolia04.jpg Moringa ovalifolia05.jpg Moringa ovalifolia06.jpg Moringa ovalifolia09.jpg Moringa ovalifolia10.jpg Moringa ovalifolia11.jpg Moringa ovalifolia12.jpg Moringa ovalifolia13.jpg Moringa ovalifolia14.jpg Moringa ovalifolia15.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Moringa]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] n5pr2geoi21v5kwpmi8obts34ha6925 Seeboontjie 0 118534 3372483 2905482 2026-11-14T16:20:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372483 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = Seeboontjie |image = Entada rheedii04.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = ''[[Fabaceae]]'' |subfamilia = ''[[Mimosoideae]]'' |tribus = ''[[Mimoseae]]'' |genus = ''[[Entada]]'' |species = '''''E. rheedii''''' |binomial = ''Entada rheedii'' |binomial_authority =Spreng |synonyms = *''Entada rheedei'' – spellingsvariant |}} Die '''seeboontjie''' (''Entada rheedii'' Spreng.) is 'n [[rankplant]] wat groot peulvrugte dra wat bestand is teen seewater. Dié peule versprei deur op die oseaan se golwe te dryf. Dit is inheems aan Suid-Afrika (veral KwaZulu-Natal) maar dit het 'n groot paleotropiese voorkomsgebied. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as 'veilig' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=228-8 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920113224/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=228-8 |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is 'n plant wat taamlik groot kan word. Die ranke kan tot 120&nbsp;m lank en aan hulle basis tot 40&nbsp;cm in deursnee word. Die ranke kan deur die boomkroon van die een boom op die ander kruip. Die peule is ook groot, hulle kan 200&nbsp;cm lank en 15&nbsp;cm breed word. Die sade word gekook om die saponiene te vernietig en geëet. Die gedroogde blare word gerook en soms ook die ongekookte sade geëet om lewendige drome op te roep.<ref>{{webaanhaling|url=http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Entada+rheedii|titel=Useful tropical plants}}</ref> == Naam == Die spesiesnaam ''rheedii'' word soms ook as ''rheedei''<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:493874-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260921045807/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:493874-1 |argiefdatum=21 September 2026 |besoekdatum=20 Mei 2026 |url-status=dead}}</ref> gespel en verwys na die Nederlandse plantkundige [[Hendrik Adriaan van Reede tot Drakestein|Hendrik van Rheede]]. == Fotogalery == <gallery> Entada rheedii 02.JPG Entada rheedii-2.JPG|Rank Entada rheedii seed.jpg|Saad Entada rheedii sprouting.jpg|Kiem Entada rheedii06.jpg|blare Entada rheedii07.jpg|blomme Entada rheedii08.jpg|peulvrug </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons category|Entada rheedei}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] m4hrk2xv4zkqz78038okw2m5ymybt4o Rooikalkoentjie 0 118736 3372377 3066803 2026-11-14T12:31:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372377 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Rooikalkoentjie | takson = Gladiolus alatus | beeld = Gladiolus alatus-001.jpg | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN2.3 | beeldwydte = 250px | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1760) | sinonieme =* ''Gladiolus alatus var. algoensis'' <small>Herb.</small> * ''Gladiolus alatus var. uniflorus'' <small>Klatt</small> * ''Gladiolus algoensis'' <small>(Herb.) Sweet</small> * ''Gladiolus galeatus'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''Gladiolus papilionaceus'' <small>[[Hinrich Lichtenstein|Licht.]] ex Roem. & Schult.</small> * ''Hebea alata'' <small>(L.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]]</small> * ''Hebea galeata'' <small>(Burm.f.) Eckl.</small> }} Die '''rooikalkoentjie''' (''Gladiolus alatus'') is 'n [[geofiet]] wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is. Dit kom in die [[Noord-Kaap]] vanaf [[Nieuwoudtville]] tot [[Bredasdorp]] en [[Caledon]] voor. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1549-3 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920162857/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1549-3 |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:437241-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230204201725/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:437241-1 |argiefdatum= 4 Februarie 2023 |besoekdatum= 4 Februarie 2023 |url-status=dead}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Cape Fynbos - Gladiolus alatus.jpg Gladiolus alatus Cedarberg South Africa.jpg Gladiolus alatus nah.JPG Gladiolus alatus profile Cedarberg South Africa.jpg Gladiolus alatus-002.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commonscat|Gladiolus alatus}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gladiolus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1760 beskryf is]] jmox1gf93p7jsxo7oxmk0p3ezjjulyu Vlas 0 119579 3372689 3303197 2026-11-15T10:19:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372689 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam =Vlas | beeld = Flax flowers.jpg | bewaringstatus = | statusstelsel = IUCN3.1 | takson = Linum usitatissimum | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | sinonieme =* ''Linum acuminatum'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Linum bartlingii'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Linum gracile'' <small>Planch.</small> * ''Linum juniperifolium'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> }} '''Vlas''' (''Linum usitatissimum'') is 'n [[vesel]]gewas wat sedert die vroegste eeue verbou word. Die vesel word verwerk tot ''[[linne]]'' wat in tekstiel gebruik word. Die saadbolletjies word vir die vervaardiging van lynolie <ref>Dit word soms ook 'vlasolie' genoem</ref> gebruik.<ref name="Nat">''Die Nasionale Landbougids'', 2011, RainbowSA, {{ISBN|0-620-46521-2}}, {{ISBN|978-0-620-46521-2}}, bls. 519</ref> [[Lêer:Bergisch Gladbach - Bergisches Museum 25 ies.jpg|duimnael|links|Die hele produksieproses van linnevervaardiging - van die vlasstingel tot die geweefde eindproduk<br /><small>''Bergisches Museum für Bergbau, Handel und Gewerbe, Duitsland''</small>]] Vlas is 'n slanke, regop kruidplant wat glansend grysgroen van kleur is en 75 – 120&nbsp;cm hoog word. Dit kry wit of blou blommetjies bo-op die stingel. Dit kom dalk oorspronklik uit Asië, maar dit word reeds vir eeue gekultiveer.<ref name="FAO">{{webaanhaling|url=http://ecocrop.fao.org/ecocrop/srv/en/cropView?id=7336|titel=Ecocrop FAO}}</ref> In die [[Ou Egipte]] is dit reeds in die vyfde millennium v.C. bekend. Dit was daar die belangrikste bron van tekstiel.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/flax.htm|titel=reshafim.org.il}}</ref> Proefnemings in 2005 om dit ook in Suid-Afrika naby [[Tarkastad]], [[Hofmeyr]], Tyhefu en [[Venterstad]] te verbou was baie suksesvol.<ref>{{webaanhaling|url=http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2005/04/8/76/1.html|titel=Naspers Landbouweekblad 2005}}</ref> Die vesels van die vlasstingel bestaan 78% uit [[sellulose]]. Daarnaas bevat dit 4,7% hemisellulose, 0,4% lignien, die res is klein molekule soos lipiede of anorganiese stowwe.<ref>''Cellulose Fibers: Bio- and Nano-Polymer Composites: Green Chemistry and Technology'', {{Outeur|Susheel Kalia, B. S. Kaith, Inderjeet Kaur}}, Springer Science & Business Media, 2011, {{ISBN|3-642-17370-5}}, {{ISBN|978-3-642-17370-7}}, bls. 84</ref> Dit groei sonder noemenswaardige probleme op suur tot neutrale grond in koel en klammerige klimaatstoestande. Wanneer dit ryp word verkleur die plant geel en kan dit geoes word. Die saad word verwyder. Om die vesel uit die stingel te verkry moet dit 'n proses ondergaan wat ''weking'' heet. Nadat dit plaasgevind het, word die stingels deur ''hekels'' getrek om die strooi van die vesels af te skraap. ''Uitkamming'' verwyder uiteindelik die stukkies strooi wat nog aan die vesels geheg is.<ref name="Nat" /> Die olie kan in die kombuis gebruik word, maar dit het effense lakserende eienskappe. Dit is 'n goeie bron van onversadigde vetsure en word ook in [[verf]], vernis, [[seep]] en [[ink]] aangewend. Die lynsaad se reste nadat die olie gepers is, word as veevoer gebruik.<ref name="FAO" /> Daar is een subspesie: ''Linum usitatissimum var. stenophyllum'' <small>(Boiss.) Rech.f.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544772-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211123054029/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544772-1 |argiefdatum=23 November 2021 |besoekdatum=23 November 2021 |url-status=dead}}</ref> == Vlas in die Bybel == Die Bybel verwys na Egipte se vlasverwerking in ''[[Jesaja]] 19'':<ref>{{webaanhaling|url=http://www.bibles.org/afr-AFR83/Isa/19|titel=bibles.org}}</ref> {{cquote|<sup>''9''</sup> Dié wat vlas verwerk, sal nie hulle werk kan doen nie,<br/>dié wat die vlas uitkam en weef, sal moed verloor.<br/> <sup>''10''</sup> Egipte se wewers sal platgeslaan wees,<br/>al sy loonarbeiders sal bekommerd wees.}} == Fotogalery == <gallery> White Flax - geograph.org.uk - 2483197.jpg Lins matures..jpg Vlas plant.jpg Solig plats - flax field.jpg|Vlas Flax field in Russia, seedpods.jpg|Sade Arrachage du lin.jpg|Vlas oes Vlas.jpg Handkerchief.jpg|Linne Noe_hechel.jpg|Hekels Metropolitan Mummy with portrait of a youth Roman.jpg|Mummie in linne gewikkel </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Gesagsrekords}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Linaceae]] [[Kategorie:Gewasse]] [[Kategorie:Natuurlike materiale]] [[Kategorie:Uitheemse plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] 3ii5i7gip2bjdb1672e4tut8m0u2u6c Yokosuka D4Y 0 120081 3372522 3138852 2026-11-14T19:25:41Z Oesjaar 7467 /* Tegniese besonderhede */ Verbeter 3372522 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Yokosuka D4Y |subsjabloon= |beeld=Lêer:D4Y3 pulling up.jpg |byskrif= <center>Yokosuka D4Y3 Model 33 "Suisei" in vlug.</center> |tipe= Duikbomwerper |vervaardiger= Yokosuka |ontwerper= |eerste vlug= November 1940 |bekendstelling= |vrygestel=1942 |onttrek=1945 |status= Uit diens onttrek |hoofgebruiker= [[Japannese Keiserlike Vloot|Japannese Vlootlugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= |aantal gebou= 2&nbsp;038 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Yokosuka D4Y''' was 'n eenmotorige duik[[bomwerper]] wat deur die [[Japannese Keiserlike Vloot]] gebruik is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die [[vliegtuig]] het in November 1940 sy nooiensvlug afgelê. Dit was die eerste vliegtuig vir die Japannese Vlootlugmag sedert 1932 wat met 'n inlynenjin toegerus is, tot op daardie stadium is sterenjins gebruik. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Yokosuka D4Y2 Model 12: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 1 |- | Tipe motor | [[Skroef (lugvaart)|Skroef]] omgekeerde V-tipe |- | Vervaardiger | Aichi Atsuta 32 |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;400 perdekrag |- | Vlerkspan |11,49 m |- | Lengte |10,22 m |- | Hoogte |3,74 m |- | Maks. opstygmassa |4&nbsp;353 kg |- | Maks. snelheid |589&nbsp;km/h op 5&nbsp;250&nbsp;m |- | Operasionele hoogte | 10&nbsp;720m |- | Togafstand | 1&nbsp;205&nbsp;km |- |Bewapening |Twee 7.7 mm masjiengewere in bokant van enjin,<br /> een 7.7 mm masjiengeweer agter in kajuit. |- |Bomvrag | 250&nbsp;kg in bomlaai,<br /> een 30&nbsp;kg bom onder elke vlerk. |- |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} [[Kategorie:Bomwerpers]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] tvhaqlz2kx27yofopog14my2q4bdh9i 3372523 3372522 2026-11-14T19:31:54Z Oesjaar 7467 Wysigings deur [[Special:Contributions/Oesjaar|Oesjaar]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]] 2884177 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Yokosuka D4Y |subsjabloon= |beeld=Lêer:D4Y3 pulling up.jpg |byskrif= <center>Yokosuka D4Y3 Model 33 "Suisei" in vlug.</center> |tipe= Duikbomwerper |vervaardiger= Yokosuka |ontwerper= |eerste vlug= November 1940 |bekendstelling= |vrygestel=1942 |onttrek=1945 |status= Uit diens onttrek |hoofgebruiker= [[Japannese Keiserlike Vloot|Japannese Vlootlugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= |aantal gebou= 2&nbsp;038 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Yokosuka D4Y''' was 'n eenmotorige duik[[bomwerper]] wat deur die [[Japannese Keiserlike Vloot]] gebruik is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die [[vliegtuig]] het in November 1940 sy nooiensvlug afgelê. Dit was die eerste vliegtuig vir die Japannese Vlootlugmag sedert 1932 wat met 'n inlynenjin toegerus is, tot op daardie stadium is sterenjins gebruik. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Yokosuka D4Y2 Model 12: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 1 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Aichi Atsuta 32 omgekeerde V-tipe |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;400 perdekrag |- | Vlerkspan |11,49 m |- | Lengte |10,22 m |- | Hoogte |3,74 m |- | Maks. opstygmassa |4&nbsp;353 kg |- | Maks. snelheid |589&nbsp;km/h op 5&nbsp;250&nbsp;m |- | Operasionele hoogte | 10&nbsp;720m |- | Togafstand | 1&nbsp;205&nbsp;km |- |Bewapening |Twee 7.7 mm masjiengewere in bokant van enjin,<br /> een 7.7 mm masjiengeweer agter in kajuit. |- |Bomvrag | 250&nbsp;kg in bomlaai,<br /> een 30&nbsp;kg bom onder elke vlerk. |- |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} [[Kategorie:Bomwerpers]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] k3zp8djcu3px8v2k28ghdmqff26qfxk 3372524 3372523 2026-11-14T19:32:31Z Oesjaar 7467 Ai! 3372524 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Yokosuka D4Y |subsjabloon= |beeld=Lêer:D4Y3 pulling up.jpg |byskrif= <center>Yokosuka D4Y3 Model 33 "Suisei" in vlug.</center> |tipe= Duikbomwerper |vervaardiger= Yokosuka |ontwerper= |eerste vlug= November 1940 |bekendstelling= |vrygestel=1942 |onttrek=1945 |status= Uit diens onttrek |hoofgebruiker= [[Japannese Keiserlike Vloot|Japannese Vlootlugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= |aantal gebou= 2&nbsp;038 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Yokosuka D4Y''' was 'n eenmotorige duik[[bomwerper]] wat deur die [[Japannese Keiserlike Vloot]] gebruik is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die [[vliegtuig]] het in November 1940 sy nooiensvlug afgelê. Dit was die eerste vliegtuig vir die Japannese Vlootlugmag sedert 1932 wat met 'n inlynenjin toegerus is, tot op daardie stadium is sterenjins gebruik. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Yokosuka D4Y2 Model 12: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 1 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Aichi Atsuta 32 omgekeerde V-tipe |- | Kraglewering per motor | 1&nbsp;400 perdekrag |- | Vlerkspan |11,49 m |- | Lengte |10,22 m |- | Hoogte |3,74 m |- | Maks. opstygmassa |4&nbsp;353 kg |- | Maks. snelheid |589&nbsp;km/h op 5&nbsp;250&nbsp;m |- | Operasionele hoogte | 10&nbsp;720m |- | Togafstand | 1&nbsp;205&nbsp;km |- |Bewapening |Twee 7.7 mm masjiengewere in bokant van enjin,<br /> een 7.7 mm masjiengeweer agter in kajuit. |- |Bomvrag | 250&nbsp;kg in bomlaai,<br /> een 30&nbsp;kg bom onder elke vlerk. |- |} == Bron == * ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}} [[Kategorie:Bomwerpers]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] 123q92yypbj4w172xoylp77jh0s9dz6 Vaalkiepersol 0 122026 3372645 3066847 2026-11-15T07:28:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372645 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Vaalkiepersol | beeld = | takson = Cussonia transvaalensis | outeur = Reyneke, (1984)<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:903994-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230412173520/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:903994-1 |argiefdatum=12 April 2023 |besoekdatum=12 April 2023 |url-status=dead}}</ref> | sinonieme = }} Die '''Vaalkiepersol''' (''Cussonia transvaalensis'')<ref name=STSLi>{{cite book | first= | last= Balkwill, Boon, Coates Palgrave, Glen, Jordaan, Lotter, Schimdt, Thomas | date=2012 | title=Sappi Tree Spotting Lifer List | chapter=Araliaceae | url=https://books.google.com/books?isbn=9781770090361 | publisher=Jacana Media | pages=62}}</ref> is 'n [[boom]], [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]], wat in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[Noordwes]] voorkom.<ref name="PZA">{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4012-4 |title=SANBI Red List of South African Plants |access-date=5 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601025626/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4012-4 |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit staan in [[Engels]] bekend as die ''Grey cabbage-tree'' of die ''Transvaal cabbage-tree''. == Galery == <gallery> Cussonia transvaalensis.jpg Cussonia transvaalensis, loof, Elandsfontein, a.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Cussonia|transvaalensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1984 beskryf is]] qwmxwe4t47v6jnlw3uzgm0flbgzgbp1 Weeskindertjies (plant) 0 123387 3372707 3066861 2026-11-15T11:48:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372707 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | beeld = Nemesia cheiranthus.jpg | naam = Weeskindertjies | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | geslag = Nemesia (plant) | spesie = cheiranthus | outeur = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Benth., 1836<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:806268-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221110065448/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:806268-1 |argiefdatum=10 November 2022 |besoekdatum=10 November 2022 |url-status=dead}}</ref> }} '''Weeskindertjies'''<ref>Hierdie naam word soms ook vir die [[bontleeubekkie]] ''N. versicolor'' gebruik. (SANBI)</ref> (''Nemesia cheiranthus'' E.Mey. ex Benth.) is 'n plant wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan Suid-Afrika is. Dit kom in die noorde van die provinsie [[Wes-Kaap]] en die aangrensende dele van die [[Noord-Kaap]] voor ([[Namakwaland]]). Dit word op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1115-16 |title=SANBI |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612062739/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1115-16 |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:806268-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210930092834/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:806268-1 |argiefdatum=30 September 2021 |besoekdatum=30 September 2021 |url-status=dead}}</ref> Dit is 'n eenjarige en taamlik kort, kruidagtige plant van 30 cm hoog wat ook in [[Engeland|Engelse]] tuine geplant word omdat dit mooi en taamlik uitsonderlike geelwit blommetjies dra, waarvan die boonste blomblaadjies soos kloutjies lyk. Dit verklaar die wetenskaplike naam ''cheiranthus'': ''cheir'' = hand en ''anthos'' =blom in Grieks. Die basis van die blombare het 'n pers kol wat insekte lok en aandui waar hulle die nektar kan vind. <ref>{{cite web |url=https://thebikinggardener.com/2014/07/29/a-nemesia-with-attitude-nemesia-cheiranthus/ |title=thebikinggardener |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126230043/http://thebikinggardener.com/2014/07/29/a-nemesia-with-attitude-nemesia-cheiranthus/ |archive-date=26 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Galery == <gallery> Nemesia cheiranthus (Scrophulariaceae) (23717462978).jpg Nemesia cheiranthus 1DS-II 2-2187.jpg Nemesia cheiranthus 5Dsr 0610.jpg Nemesia cheiranthus Gifberg 01.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Nemesia (plant)|cheiranthus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1836 beskryf is]] cmsekf1h454hmtxegcmvkad32ase6vq Steekbossie 0 123637 3372549 3066877 2026-11-14T21:34:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372549 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Steekbossie | beeld = | takson = Cliffortia ruscifolia | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], 1753 | sinonieme = }} Die '''steekbossie''' (''Cliffortia ruscifolia'') is 'n [[struik]] wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan Suid-Afrika is. Dit kom in die [[Noord-Kaap|Noord-]] en [[Wes-Kaap]] en effens in die [[Oos-Kaap]] voor.<ref name="powo" /> Die plant word op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' (LC) gelys.<ref name="sanbi" /> Dit is 'n struik wat in [[renosterveld]] voorkom en baie skerp blare het wat tot verwondings kan lei.<ref name="up" /> Dit word volop op [[Kaapstad]] se [[Tafelberg]] aangetref. Dit word nogtans in Engels ''Climbers' friend'' genoem omdat sy wortels stewig in die grond veranker is en die plant aan die klimmer houvas gee om nie te val nie.<ref name="ridgwayramblers" /> == Subspesies == SANBI gee twee subspesies:<ref name="powo" /> * Cliffortia ruscifolia L. var. purpurea Weim. (Seldsaam) * Cliffortia ruscifolia L. var. ruscifolia (LC) == Galery == <gallery> Plant Galls on Cliffortia species IMG 7341.jpg Plant Galls on Cliffortia species IMG 7340.jpg Cliffortia ruscifolia Gifberg 02.jpg Cliffortia ruscifolia 1DS-II 2-2740.jpg Cliffortia ruscifolia 1DS-II 3-5840.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sanbi">{{cite web|title=SANBI|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3455-172|access-date=12 Julie 2017|archive-date=29 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529063951/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3455-172|url-status=live}}</ref> <ref name="up">{{cite web |url=http://repository.up.ac.za/xmlui/bitstream/handle/2263/29041/07chapter7.pdf?sequence=8|title=U. Pretoria}}</ref> <ref name="ridgwayramblers">{{cite web |url=http://www.ridgwayramblers.co.za/blog/whats-that-prickly-plant-found-on-table-mountain |title=ridgway ramblers |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140919023750/http://www.ridgwayramblers.co.za/blog/whats-that-prickly-plant-found-on-table-mountain |archive-date=19 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=12 Julie 2017 }}</ref> <ref name="powo">{{Cite web|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:722322-1|title=Cliffortia ruscifolia L. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science|website=Plants of the World Online|accessdate=2026-02-23|archive-date=2025-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123142428/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:722322-1|url-status=dead}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cliffortia|ruscifolia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] ffdny3uk93c4gfejzp81wh8t1xq7fdu Rudolf Nureyev 0 124006 3372392 3361316 2026-11-14T13:06:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372392 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Rudolf Nureyev | bynaam = | beeld = Nureyev 10 Allan Warren.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Nureyev in 1973, deur Allan Warren. | geboortenaam = Rudolf Khametovich Nureyev | geboortedatum = {{Geboortedatum|1938|3|17}} | geboorteplek = Naby [[Irkoetsk]], [[Sowjetunie]] | sterfdatum = {{SDEO|1938|3|17|1993|1|6}} | sterfteplek = Levallois-Perret, [[Frankryk]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Sowjet-Russies; Oostenryks | alma_mater = Mariinski-balletskool | beroep = Danser<br />Choreograaf<br />(1958–1992) | ander = | party = | religie = | huweliksmaat = | lewensmaat = Erik Bruhn (1961–1986) | kinders = | kleinkinders = | webblad = | handtekening = }} '''Rudolf Khametovich Nureyev''' ([[Basjkiries]] en [[Tataars]]: Рудольф Хәмит улы Нуриев, [[Russies]]: Рудо́льф Хаме́тович Нуре́ев; [[Afrikaans]]e transkripsie: Roedolf Chametowitsj Noerejef; 17 Maart 1938 tot 6 Januarie 1993) was ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ballet]]danser en {{nowrap|-choreograaf}}. Hy was van 1983 tot 1989 direkteur van die Ballet de l'Opéra national de Paris en tot Oktober 1992 die hoofchoreograaf daarvan. Hy het die [[Engels]]e bynaam "Lord of the Dance" gekry,<ref name="articlebypercival2002" /><ref>[http://fashiontribes.typepad.com/fashion/2012/08/fashionable-ode-to-the-original-lord-of-the-dance-rudof-nureyev-a-life-in-dance.html A Couture Worthy Ode to la Mode of the Original Lord of the Dance: *RUDOLF NUREYEV A Life in Dance*] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528141703/https://fashiontribes.typepad.com/fashion/2012/08/fashionable-ode-to-the-original-lord-of-the-dance-rudof-nureyev-a-life-in-dance.html |date=28 Mei 2019 }}, review, FashionTribes.com, 29 Augustus 2012.</ref> en is beskou as een van die balletwêreld se mees talentvolle dansers.<ref name=articlebypercival2002>[http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/lord-of-the-dance-137369.html Lord of the dance – Rudolf Nureyev at the National Film Theatre, London, 1-31 January 2003], deur John Percival, The Independent, 26 Desember 2002.</ref><ref name=articlebyanderson1993>[https://www.nytimes.com/1993/01/07/arts/rudolf-nureyev-charismatic-dancer-who-gave-fire-to-ballet-s-image-dies-at-54.html?pagewanted=all Rudolf Nureyev, Charismatic Dancer Who Gave Fire to Ballet's Image, Dies at 54], deur Jack Anderson, The Independent, 7 Januarie 1993.</ref><ref name="Rudolf Noureev_au_travail_à_la_barre_sur_ina_fr">{{fr}} [http://fresques.ina.fr/en-scenes/fiche-media/Scenes00949/rudolf-noureev-au-travail-a-la-barre.html Rudolf Noureev exercising at the barre], 21 Desember 1970, site INA (4 min 13).</ref><ref>Philippe Noisette, {{fr}} [http://www.lesechos.fr/01/03/2013/LesEchos/21387-438-ECH_que-reste-t-il-de-noureev--.htm « Que reste-t-il de Noureev ? »], ''Les Échos'', 1 Maart 2013.</ref> Nureyev was ook ’n choreograaf van formaat. Hy het sy eie vertolkings van verskeie klassieke werke vervaardig,<ref>[http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-choreographies/ Rudolf Nureyev's Choreographies], amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting</ref> onder meer ''Swanemeer'', ''Giselle'' en ''La Bayadère''.<ref name=articlemillepied>{{fr}} [http://www.parismatch.com/Culture/Spectacles/Benjamin-Millepied-le-pari-de-Stephane-Lissner-161499 Benjamin Millepied, le pari de Stéphane Lissner], ''Paris Match'', 26 Januarie 2013.</ref> Die danser het sy loopbaan in die [[Mariinskiteater|Mariinski-balletgeselskap]] in Sint Petersburg begin. Hy het in 1961 van die Sowjetunie na die Weste oorgeloop, ondanks pogings van die [[KGB]] om hom te keer.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/3667963/The-KGBs-long-war-against-Rudolf-Nureyev.html |title=The KGB's long war against Rudolf Nureyev |publisher=The Telegraph |location=Londen |first=John |last=Bridcut |date=17 September 2007 |access-date=22 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605214817/https://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/3667963/The-KGBs-long-war-against-Rudolf-Nureyev.html |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste keer dat ’n Sowjet-kunstenaar tydens die [[Koue Oorlog]] na die Weste oorgeloop het en dit het ’n internasionale opskudding veroorsaak. In 1982 het Nureyev Oostenrykse burgerskap aanvaar. Hy het daarna in The Royal Ballet in Londen gedans en van 1983 tot 1989 was hy direkteur van die Paryse Operaballet. == Vroeë lewe == Nureyev is op die [[Transsiberiese Spoorlyn|Transsiberiese]] trein naby [[Irkoetsk]] in [[Siberië]] in die destydse [[Sowjetunie]] gebore terwyl sy ma, Feride, na [[Wladiwostok]] gereis het waar sy pa, Chamet, ’n politieke kommissaris in die [[Rooi Leër]], gestasioneer was.<ref name="nureyev.org">{{cite web|url=http://www.nureyev.org/biographie_russie.php|title=Amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting|website=www.nureyev.org}}</ref> Hy was die enigste seun en het drie ouer susters gehad. Hulle was ’n [[Tartaars|Tataarse]] gesin<ref name="rudolfnureyev.ru">{{cite web |url=http://www.rudolfnureyev.ru/%D1%80%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84-%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D1%84%D0%B8%D1%8F-%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8/ |title=- Официальный сайт Фонда Рудольф Нуреев |work=rudolfnureyev.ru |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190117070208/http://www.rudolfnureyev.ru/%D1%80%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84-%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D1%84%D0%B8%D1%8F-%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C-%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8/ |archive-date=17 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="nureyev.org/">{{Cite web |url=http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-main-dates-of-his-life/ |title=Amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting: kort biografie |access-date=17 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190117070122/http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-main-dates-of-his-life/ |archive-date=17 Januarie 2019 |url-status=dead}}</ref><ref name="nureyevibc.com">{{cite web |url=http://www.nureyevibc.com/biography/biography_e.php |title=Rudolf Nureyev IBC – biografie |work=nureyevibc.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160720135553/http://www.nureyevibc.com/biography/biography_e.php |archive-date=2016-07-20 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=2017-07-17 }}</ref><ref name="books.google.ru">{{cite book |last1=Frazier |first1=Ian |url=https://books.google.ru/books?id=Qc8UsH-rAL0C&pg=PA233&dq=Travels+in+Siberia+Nureyev+parents&hl=ru&sa=X&ved=0CB4Q6AEwAGoVChMI6_eXjs-VyAIVQ48sCh2lbwtG#v=onepage&q=Travels%20in%20Siberia%20Nureyev%20parents&f=false |date=2010 |title=Travels in Siberia |ISBN=978-1-4299-6431-9 |publisher=Farrar, Straus and Giroux }}</ref><ref name="nureev-film.com">{{cite web|url=http://nureev-film.com/about_nureev/|title=О Рудольфе Нурееве|work=nureev-film.com|access-date=2017-07-17|archive-date=2016-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160719141708/http://nureev-film.com/about_nureev/|url-status=dead}}</ref><ref name="biography.com">{{cite web |url=http://www.biography.com/people/rudolf-nureyev-9425938 |title=Rudolf Nureyev Biography |work=biography.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205124733/https://www.biography.com/people/rudolf-nureyev-9425938 |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat op ’n dorpie naby [[Oefa]] in [[Basjkortostan]] gewoon het. As kind het hy verlief geraak op ballet en het hy aan Basjkiriese volksoptredes deelgeneem. Sy onderwysers het sy talent raakgesien en hom aangemoedig om opleiding in Sint Petersburg te ondergaan. Op ’n toer saam met ’n plaaslike balletgeselskap het Nureyev in [[Moskou]] ’n oudisie by die [[Bolsjoi-ballet]]geselskap afgelê, en hy is aanvaar. == Opleiding aan die Waganowa-akademie == Nureyev het egter gevoel Mariinski-ballet was die beste. Hy het die plaaslike geselskap verlaat en na Sint Petersburg gereis.<ref>[http://www.nureyev.org/biographie_kirov.php Rudolf Nureyev – Biography – 3 Years In The Kirov Theatre], Amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting</ref> Weens die ontwrigting van die Sowjet-kultuurlewe deur die [[Tweede Wêreldoorlog]] kon Nureyev eers in 1955 aan ’n groot balletskool inskryf: Hy was 17 toe hy aanvaar is deur die Waganowa-akademie van Russiese Ballet in Sint Petersburg, ’n vennootinrigting van Mariinski-ballet. Die balletmeester Aleksander Iwanowitsj Poesjkin het hom professioneel oor Nureyev ontferm en hom toegelaat om by hom en sy vrou te woon.<ref name=bbc>{{cite| author=John Bridcut| date=2007 | title=Nureyev: From Russia With Love| medium=Motion picture | publisher=BBC}}</ref> == Hoofrolle vir Kirof-ballet == Nadat hy sy opleiding in 1958 voltooi het, het Nureyev by die Kirof-balletgeselskap (nou die Mariinski) aangesluit. Hy het dadelik hoofrolle gekry om te dans.<ref name="articlebyanderson1993" /> Kort voor lank het Nureyev een van die Sowjetunie se bekendste dansers geword. Van 1958 tot 1961, in sy drie jaar by die Mariinski, hy het 15 rolle gedans, gewoonlik saam met Ninel Koergapkina.<ref>{{cite web|url=http://www.nureyev.org/biographie_kirov.php|title=Amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting|website=www.nureyev.org}}</ref> Die twee is genooi om op ’n byeenkoms by die [[datsja]] van [[Nikita Chroesjtsjof]] te dans,<ref name="bbc" /> en in 1959 is hulle toegelaat om buite die Sowjetunie te reis en in [[Wene]] op die internasionale jeugfees te dans. Kort daarna het die departement van kultuur hom meegedeel hy sal nie weer toegelaat word om oorsee te reis nie.<ref>Watson, P., Nureyev: A Biography, p.147</ref> == Oorlopery na Parys == [[Beeld:Rudolf Nurejev 1961.jpg|duimnael|links|240px|Rudolf Nureyev nadat hy in 1961 na die Weste oorgeloop het.]] Teen die laat 1950's was Nureyev ’n sensasie in die Sowjetunie. Hy het egter ’n rebelse persoonlikheid gehad en toe Mariinski-ballet gereed maak vir ’n toer na Parys en Londen, was hy ’n onwaarskynlike kandidaat vir die reis na die Weste, wat van uiterse belang sou wees vir die Sowjetregering om hul kulturele meerwaardigheid ten toon te stel. Spanning het ook opgebou tussen Nureyev en die Mariinski se artistieke direkteur, Konstantin Sergejef, die man van sy voormalige dansmaat Natalia Doedinskaja.<ref>{{cite|author=Richard Curson Smith | title=Rudolf Nureyev – Dance To Freedom|publisher=BBC|date=2015|medium=Motion picture }}</ref> Nadat ’n verteenwoordiger van die Franse toerorganiseerders Nureyev in 1960 in [[Petrograd]] sien dans het, het hulle die Sowjetowerhede egter oorreed om hom in Parys te laat dans.<ref name="bbc" /> In Parys het hy gehore betower.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.152</ref> Hy is egter gesien waar hy die verbod op ’n mengery met buitelanders verbreek het. Dit was ’n bron van kommer vir die Mariinski se bestuur<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.151</ref> en die KGB-agente wat hom dopgehou het. Die KGB wou hom na die Sowjetunie terugstuur en toe die geselskap op [[16 Junie]] [[1961]] op die Le Bourget-lughawe in Parys byeenkom om na Londen te vlieg, het Sergejef hom eenkant geroep en gesê hy moet na Moskou terugkeer vir ’n spesiale vertoning in die [[Kremlin]]. Nureyev het agterdogtig geraak en geweier. Daar is agterna vir hom vertel sy ma is ernstig siek en hy moes dadelik huis toe gaan om haar te gaan sien.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.161</ref> Nureyev het weer geweier omdat hy gedink het hy sou waarskynlik in hegtenis geneem word sodra hy in die Sowjetunie aanland. Met die hulp van die Franse polisie en ’n Paryse sosiale vlinder, Clara Saint, wat verloof was aan die seun van die Franse minister van kultuur Andre Malraux,<ref>{{cite news |url=http://www.pressreader.com/australia/the-australian/20151214/281895887187214 |title=The girl who led Nureyev to defect |date=14 Desember 2015 |work=The Australian |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112161256/https://www.pressreader.com/australia/the-australian/20151214/281895887187214 |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het Nureyev die KGB-agente ontglip en om asiel aansoek gedoen. Sergejef en die KGB het hom probeer oorreed om Parys te verlaat, maar hy het besluit om te bly. Binne ’n week is hy deur die Grand Ballet du Marquis de Cuevas aangestel en het hy in ''Die Slapende Skoonheid'' opgetree saam met Nina Vyroubova. Op ’n toer deur [[Denemarke]] het hy die soloïs Erik Bruhn van die Koninklike Deense Ballet ontmoet. Bruhn het sy minnaar, beste vriend en beskermheer geword tot met Bruhn se dood in 1986.<ref name="real">{{Cite book |title=The Real Nureyev |url=https://archive.org/details/realnureyev0000sout |first=Carolyn |last=Soutar |year=2006 |publisher=St. Martin's Press |isbn=0-312-34097-4 |postscript=<!--None-->}}</ref> Die Sowjetowerhede het Nureyev se pa, ma en dansonderwyser Poesjkin sover gekry om vir hom briewe te skryf waarin hulle hom probeer oorreed om na die Sowjetunie terug te keer, maar vergeefs.<ref name="bbc" /> Hoewel hy die Sowjetregering baie jare lank gesmeek het om sy ma toe te laat om hom te besoek, is sy nie toegelaat nie – tot in 1987, toe sy ma sterwend was en [[Michail Gorbatsjof]] ingestem het. In 1989 is hy genooi om die rol van James in ''La Sylphide'' te dans vir Mariinski-ballet in Sint Petersburg.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.426</ref> == The Royal Ballet == [[Beeld:Liliana_Cosi_and_Rudolf_Nureyev.jpg|duimnael|240px|Liliana Cosi en Nureyev in [[Rome]].]] [[Beeld:Margot_Fonteyn_Cinderella_1957.jpg|duimnael|240px|Margot Fonteyn as Cinderella.]] Nureyev se eerste optrede in [[Brittanje]] was by ’n ballet-matinée wat in 1961 deur The Royal Ballet se prima ballerina dame [[Margot Fonteyn]] gereël is. Dit is gehou ten behoewe van die Royal Academy of Dance, ’n onderrigorganisasie vir klassieke ballet waarvan sy die voorsitter was. Dame Ninette de Valois het hom ’n kontrak aangebied om as The Royal Ballet se hoofdanser op te tree. Sy eerste optrede vir die geselskap was op 21 Februarie 1962 saam met Margot Fonteyn in ''Giselle''. Fonteyn en Nureyev sou daarna gereeld saam dans. Nureyev het tot in 1970 by The Royal Ballet gebly. Hy is toe as hoofgaskunstenaar bevorder, wat hom in staat gestel het om op sy toenemend besige rooster van internasionale gasoptredes en toere te konsentreer. Hy het steeds gereeld vir The Royal Ballet gedans tot in die 1980's toe hy by die Ballet de l'Opéra national de Paris aangesluit het. == Nureyev en sy mededansers == Yvette Chauviré van die Paryse Operaballet het dikwels saam met Nureyev gedans; hy het haar as ’n "legende" beskryf.<ref>{{cite web |url=http://www.lieurac.com/film_en_91_Memoires_d_etoiles__Yvette_Chauvire |title=Mémoires d'étoiles, Yvette Chauviré – Lieurac.com |work=lieurac.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303050255/http://www.lieurac.com/film_en_91_Memoires_d_etoiles__Yvette_Chauvire |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nureyev en Margot Fonteyn het lank saam gedans, selfs nadat hy by The Royal Ballet weg is. Nureyev het eenkeer gesê hy en Fonteyn, wat 19 jaar ouer as hy was, dans met "een liggaam, een siel". Saam het hulle in die première van sir Frederick Ashton se ballet ''Marguerite and Armand'' opgetree wat gedans word op [[Franz Liszt|Liszt]] se Klaviersonate in B-mineur, wat hul spesialiteitsballet geword het. Rolprente bestaan van hulle wat saam dans in ''Les Sylphides'', ''Swanemeer'', ''Romeo en Juliet'' en ander rolle. Hul laaste optrede saam was op [[16 September]] [[1988]] in ''Baroque Pas de Trois'' – Fonteyn was 69 en Nureyev 50. Hy het ook lank saam met Eva Evdokimova gedans. Hulle was in 1971 die eerste saam in ''La Sylphide''. Sy was 15 jaar lank sy gunsteling-mededanser in baie gas- en toeroptredes oor die wêreld heen saam met "Nureyev and Friends". == Die Nureyev-fenomeen == [[Beeld:Nureyev dressing room colour.jpg|duimnael|240px|links|Nureyev omstreeks 1974 in sy aantrekkamer, deur Allan Warren.]] Mense wat die Nureyev-fenomeen akkuraat beskryf het, was John Tooley, voormalige direkteurgeneraal van die Royal Opera House in Londen; Pierre Bergé, voormalige voorsitter van Opéra Bastille, een van die venues van die Paryse Operaballet; en Manuel Legris, hoofdanser van die Paryse Operaballet wat deur Nureyev in New York benoem is. Tooley het geskryf Nureyev het baie arm grootgeword en moes drie tot vyf jaar se balletopleiding aan ’n hoëvlakballetskool ontbeer; dit het hom die wilskrag gegee om die maksimum tegniese vaardighede baas te raak<ref name="MenwhoDance2006" /> en die beste danser te word, wat deur sy hele loopbaan daaraan gewerk het om perfek te wees.<ref>[https://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-memories-interviews-2015/sir-john-tooley/ Sir John Tooley – Nureyev's influence on the development of Ballet in the West] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190220061043/http://nureyev.org/rudolf-nureyev-memories-interviews-2015/sir-john-tooley/ |date=20 Februarie 2019 }}, amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting.</ref> Die uitdaging aan alle dansers wat saam met hom gewerk het, was om dieselfde te doen en net so toegewy te wees. Nureyev was 17 toe hy aan die Waganowa-balletakademie ingeskryf het en het net drie jaar daar gebly, in teenstelling met ander dansers wat later hoofdansers geword het – hulle het op nege aangesluit en nege jaar se opleiding deurgemaak. Wladimir Wasilijef, wat saam met Nureyev by die Bolsjoi was en saam met hom en [[Mikhail Baryshnikov]] as een van die drie topdansers beskou word, het byvoorbeeld in 1949 by Waganowa aangesluit en in 1958 saam met Nureyev klaargemaak. Baryshnikov was, nes Nureyev, net drie jaar daar – van 1964 tot 1967. Dit is dus ironies dat beide Nureyev en Baryshnikov meesters van perfeksie in ballet geword het.<ref name=MenwhoDance2006>Michael Gard (2006). Men who Dance: Aesthetics, Athletics & the Art of Masculinity, New York, Peter Lang Publishing Inc., p. 65.</ref><ref name="articlebypercival2002" /><ref>[http://www.kennedy-center.org/artist/A3693 Mikhail Baryshnikov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116185648/http://www.kennedy-center.org/artist/A3693 |date=16 Januarie 2021 }}, biografie, webtuiste van die Kennedysentrum.</ref> Dans en die lewe was vir hulle een en dieselfde ding. Soos Nureyev dit gestel het: "Ek benader dans uit ’n ander hoek as dié wat op agt of nege jaar begin dans het. Hulle wat van die begin af opleiding gekry het, het nooit iets bevraagteken nie."<ref>[http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-childhood-in-russia/ Rudolf Nureyev's childhood in Russia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205180817/http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-childhood-in-russia/ |date= 5 Februarie 2019 }}, aanhaling van Rudolf Nureyev, amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting.</ref> Pierre Bergé het oor hom gesê: "Hy was ’n danser nes enige ander danser. Dit is buitengewoon om 19 uit 20 punte te hê. Dit is besonder buitengewoon om 20 uit 20 te hê. Om 21 uit 20 te hê is selfs meer buitengewoon. En dit was die situasie met Nureyev."<ref>Il était danseur comme les autres. C'est formidable d'avoir 19 sur 20. C'est très rare d'avoir 20 sur 20. Mais, d'avoir 21 sur 20, c'est encore beaucoup plus rare. Et ça, c'était le cas de Noureev. » (Pierre Bergé se oorspronklike aanhaling).</ref><ref name=obituaryinLeSoirFrance3in1993>{{fr}} [http://www.ina.fr/video/CAC93004279/coup-de-coeur-noureev-video.html "The Lord of the Dance, Rudolf Nureyev died this evening"] aankondiging deur Christine Ockrent, "Le soir", 6 Januarie 1993 op France 3</ref> Volgens Legris was Nureyev "soos ’n sneltrein".<ref>« Rudolf Noureev était un TGV. » (Manuel Legris se oorspronklike aanhaling).</ref><ref>La Danse: The Paris Opera Ballets, dokumentêr deur Frederick Wiseman, 2009.</ref> Om saam met hom te werk moes jy jouself oortref.<ref>{{fr}} [http://www.theatreducapitole.fr/1/l-actualite-du-capitole-219/2013-2014/rudolf-noureev-danseur-et.html?lang=fr Rudolf Noureev, danseur et chorégraphe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119090724/http://www.theatreducapitole.fr/1/l-actualite-du-capitole-219/2013-2014/rudolf-noureev-danseur-et.html?lang=fr |date=2015-01-19 }}, resensie deur Kader Belarbi, 6 November 2013, webtuiste van die Théâtre du Capitol, Parys</ref> Mikhail Baryshnikov, wat nes Nureyev na die Weste oorgeloop het, het ’n hoë mening van hom gehad. Hy het in ’n onderhoud gesê Nureyev was ’n besonderse man in alle opsigte: instinktiwiteit, intelligensie, volgehoue nuuuskierigheid en buitengewone dissipline. Dit, en natuurlik om op te tree, was sy doel in die lewe.<ref name=BaryshnikovaboutNureyev>[https://vimeo.com/89270766?pg=embed&sec=89270766 Mikhail Baryshnikov about Rudolf Nureyev], onderhoud met Mikhail Baryshnikov verfilm deur David Makhateli by Le Palais des Congrès in Mei 2013, D&D Art Productions</ref> == Die Paryse Operaballet == In 1982 het Nureyev ’n [[Oostenryk]]se burger geword.<ref name=nureyev>{{cite web |url=http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-defects-to-the-west-1961/ |title=1961 – Nureyev defects to the West |access-date=24 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190206023511/http://nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-defects-to-the-west-1961/ |archive-date=2019-02-06 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die volgende jaar is hy aangestel as direkteur van die Ballet de l'Opéra national de Paris, waar hy buiten opleiding steeds gedans en jonger dansers gehelp het. Hy het tot in 1989 daar gebly as ’n danser en hoof van choreografie. Sy artistieke leiding by die Paryse Operaballet was ’n groot sukses; hy het die maatskappy gehelp om uit ’n donker tydperk te kom. Sy ''Slapende Skoonheid'' is steeds in die repertoire en is verfilm met sy protégé Manuel Legris in die hoofrol. Ondanks sy gesondheid wat aan die einde van sy tydperk daar agteruitgegaan het, het hy hard bly werk. Hy het verskeie nuwe weergawes van ou werke asook van die mees innoverende choreografiese werke van sy tyd op die planke gebring. Sy eie ''Romeo en Juliet'' was ’n gewilde sukses. Toe hy aan die einde van sy lewe baie siek was, het hy aan ’n finale produksie van ''La Bayadère'' gewerk – dit het getrou gebly aan die weergawe van Mariinski-ballet wat hy as jong man gedans het. == Invloed == Mnr. Nureyev, soos wat joernaliste hom in hul rubrieke genoem het, was veral gesteld op klassieke tegniek, en sy bemeestering daarvan het hom ’n model gemaak vir die dansers van ’n hele geslag. As die standaard van manlike dansers ná die 1960's duidelik gestyg het, was dit grootliks danksy die inspirasie van mnr. Nureyev.<ref name="articlebyanderson1993" /> Sy invloed in die balletwêreld het die persepsie van manlike dansers verander; in sy eie produksies van klassieke werke is die manlike rolle baie meer gechoreografeer.<ref name=":0">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/stage/2003/jan/30/dance.artsfeatures |title=Nureyev and me |last=Ezard |first=John |date=30 Januarie 2003 |last2=Soutar |first2=Carolyn |newspaper=The Guardian |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403152736/https://www.theguardian.com/stage/2003/jan/30/dance.artsfeatures |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog ’n grens wat hy oorgesteek het, was dié tussen klassieke ballet en moderne danse deurdat hy albei gedans het.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.436</ref> Dit is vandag algemeen dat dansers in albei style opgelei word, maar Nureyev het dit begin en in albei uitgeblink. Terwyl [[Gene Kelly]] baie gedoen het om moderne en klassieke style in die [[rolprent]]wese te kombineer, het hy uit ’n "gewilde dansomgewing" gekom wat deur moderne danse beïnvloed is, terwyl Nureyev moderne danse in die sfeer van "klassieke ballet" aanvaarbaar gemaak het.<ref name=autogenerated1>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', pp.339–340</ref> Sy charisma, toewyding en mededeelsaamheid was van so ’n aard dat hy nie net sy kennis oorgedra het nie;<ref name="interviewcharlesjude" /> hy het die lewenskool van die danser verpersoonlik. Verskeie mans wat in sy tyd by die Paryse Operaballet hoofdansers was, het later self dansdirekteurs geword en sy idees en werk voortgesit. Manuel Legris is direkteur van die Weense Staatsballet, Laurent Hilaire direkteur van die Moskouse Stanislafski-teater en Charles Jude balletdirekteur by die Grand Théâtre de Bordeaux.<ref name=interviewcharlesjude>[https://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-memories-interviews-2015/charles-jude/ Charles Jude Artistic Director for the Bordeaux National Opera], amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting</ref> == Persoonlikheid en persoonlike lewe == Nureyev het niks gehou van reëls, beperkings en ’n hiërargiese orde nie en was soms opvlieënd.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.133</ref> Hy kon in die openbaar tekeregaan as hy gefrustreerd was.<ref name=":1">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/12/02/books/review/Bentley-t.html |title=Nureyev: The Life – Julie Kavanagh – Book Review |last=Bentley |first=Toni |date=2 Desember 2007 |newspaper=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608011827/https://www.nytimes.com/2007/12/02/books/review/Bentley-t.html |archive-date=8 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy was veral ongeduldig wanneer ander se tekortkominge sy werk belemmer het. Hy het gekuier saam met [[Gore Vidal]], [[Freddie Mercury]], [[Jacqueline Kennedy Onassis]], [[Mick Jagger]], [[Liza Minnelli]], [[Andy Warhol]], [[Lee Radziwill]] en [[Talitha Pol]], en het die legendariese [[New York Stad|New Yorkse]] disko [[Studio 54]] soms in die laat 1970's besoek, maar het ’n onverdraagsaamheid teenoor glansmense ontwikkel.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.370</ref> Hy het sy ou vriendskappe binne en buite die balletwêreld gekoester en is as ’n lojale vriend beskou.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.369</ref> Die meeste ballerinas saam met wie hy gedans het, het hom beskou as ’n konsidererende dansmaat. Hy was bekend daarvoor dat hy teenoor baie ballerinas uiters groothartig was en hulle in moeilike tye gehelp het. Na gelang van die bron word Nureyev as [[biseksueel]] beskryf,<ref>{{cite web |url=http://www.newyorker.com/magazine/2007/10/08/wild-thing-2 |title=Wild Thing |work=The New Yorker |date=8 Oktober 2007 |author=Acocella, Joan |access-date=23 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520101055/https://www.newyorker.com/magazine/2007/10/08/wild-thing-2 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Soutar">{{cite book|last=Soutar|first=Carolyn|title=The Real Nureyev: An Intimate Memoir of Ballet's Greatest Hero|publisher=Thomas Dunne Books|location=175 Fifth Avenue, New York, NY 10010|date=27 Desember 2005|pages=84|isbn=978-0-312-34097-1|url=https://books.google.com/books?id=6ZtniD2cRSwC&lpg=PA83&dq=nureyev%20bisexual&pg=PA84#v=onepage&q=bisexual&f=false|accessdate=21 Januarie 2016|language=English}}</ref> aangesien hy as jong man [[heteroseksuele]] verhoudings gehad het, of as [[gay]].<ref name="Kavanagh, Julie 2007">Kavanagh, Julie ''Nureyev: The Life'' (2007) {{ISBN|978-0-375-40513-6}}</ref><ref>{{cite news |author=The Canadian Press |url=http://www.cbc.ca/news/arts/theatre/story/2009/11/30/archambeault-nureyev-role.html |title=TV dance-winner Archambault tackles Nureyev – Arts & Entertainment – CBC News |publisher=Cbc.ca |date=30 November 2009 |access-date=3 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314001146/http://www.cbc.ca/news/arts/theatre/story/2009/11/30/archambeault-nureyev-role.html |archive-date=14 Maart 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=":0" /> Hy het ’n onstuimige liefdeslewe gehad.<ref name=":1" /> Hy het die Deense danser Erik Bruhn ontmoet nadat hy na die Weste oorgeloop het en was ’n groot bewonderaar van hom, al het hulle verskil wat styl betref. Hy en Bruhn het minnaars geword<ref name="Kavanagh, Julie 2007" /><ref>{{cite web |url=http://www.literaryreview.co.uk/sennett_10_07.html |title=Literary Review |access-date=13 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150808111051/http://www.literaryreview.co.uk/sennett_10_07.html |archive-date=2015-08-08 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> en het 25 jaar lank ’n aan-af-verhouding gehad, tot met Bruhn se dood in 1986.<ref name=nureyev /> In 1973 het Nureyev die 23-jarige Amerikaanse danser Robert Tracy ontmoet en dit was die begin van ’n verhouding van twee en ’n half jaar. Tracy het later Nureyev se sekretaris en inwonende minnaar geword. Volgens hom het Nureyev gesê hy het in sy lewe met drie vroue seks gehad en dat hy altyd ’n seun wou hê; hy het eens op ’n tyd beplan om een by [[Nastassja Kinski]] te hê.<ref name=":0" /> == Laaste jare == Nureyev het in 1984 positief vir [[MIV]] getoets, maar ’n paar jaar lank ontken dat iets fout is. Teen die laat 1980's was sy bewonderaars egter teleurgesteld in sy swakker vertonings.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.407</ref> Hy het in die Europese somer van 1991 merkbaar begin agteruitgaan en in die lente van 1992 die finale fase van die siekte binnegegaan.<ref name="John Rockwell">{{cite news |title=Nureyev Did Have AIDS, His Doctor Confirms |date=16 Januarie 1993 |publisher=John Rockwell |url=https://www.nytimes.com/1993/01/16/arts/nureyev-did-have-aids-his-doctor-confirms.html?src=pm |work=The New York Times |access-date=18 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910204152/https://www.nytimes.com/1993/01/16/arts/nureyev-did-have-aids-his-doctor-confirms.html?src=pm |archive-date=10 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Maart 1992 het hy [[Kazan]] besoek en as dirigent opgetree in die Musa Cälil Tatar Akademiese Opera- en Balletteater, wat nou die Rudolf Nureyev-fees in [[Tatarstan]] aanbied.<ref name="rudolph">Yaroslav Sedov. Russian Life. Montpelier: Jan/Feb 2006. Vol. 49, Iss. 1; p. 49</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nureyev.org/artiste_chef_d_orchestre.php |title=Rudolf Nureyev Foundation official website |accessdate=18 Januarie 2011}}</ref> Met sy terugkeer na Parys het hy ’n hoë koors gehad en is hy in die Hospitaal Notre Dame du Perpétuel Secours opgeneem. Hy is geopereer vir perikarditis, of hartsakontsteking. Hy het in daardie tyd teen die siekte geveg danksy die vooruitsig om eindelik op 6 Mei 1992 [[Sergei Prokofiëf|Prokofiëf]] se ''Romeo en Juliet'' op ’n geleentheid ten bate van die Amerikaanse Balletteater in die Metropolitan Opera House in New York te kon aanbied. Hy het dit gedoen en was verheug oor die ontvangs.<ref name="John Rockwell" /> In Julie 1992 het Nureyev hernude tekens van perikarditis getoon, maar geweier om verdere behandeling te ondergaan. Sy laaste openbare optrede was op [[8 Oktober]] [[1992]], by die première van ’n nuwe produksie van ''La Bayadère'' in die Palais Garnier wat hy gechoreografeer het op grondslag van Marius Petipa se vertoning vir die Paryse Operaballet. Die ballet was ’n persoonlike triomf, hoewel dit duidelik was hoe siek hy was. Die Franse minister van kultuur, Jack Lang, het daardie aand op die verhoog Frankryk se hoogste kutuurprys, die ''Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres'', aan hom toegeken.<ref name="John Rockwell" /> == Dood en nagedagtenis == [[Beeld:La_tombe_de_Rudolf_Noureev_(Sainte-Geneviève-des-Bois)_(8351663480).jpg|duimnael|260px|Nureyev se graf in Sainte-Geneviève-des-Bois.]] Nureyev is op 20 November 1992 weer in die Hospitaal Notre Dame du Perpétuel Secours opgeneem en het daar gebly tot met sy dood op 6 Januarie 1993 op 54-jarige ouderdom. Sy begrafnis is in die marmervoorportaal van die Opera Paris Garnier gehou. Baie mense het huldeblyke gelewer; een was van Oleg Winogradof van Mariinski-ballet in Sint Petersburg, Rusland, wat gesê het: "Wat Nureyev in die Weste gedoen het, sou hy nooit hier kon regkry nie."<ref name=autogenerated3>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.455</ref> Nureyev se graf in ’n Russiese begraafplaas in Sainte-Geneviève-des-Bois naby Parys lyk soos ’n tombe getooi in die mosaïek van ’n Oosterse tapyt. Nureyev was ’n ywerige versamelaar van mooi tapyte en tekstiele.<ref name="John Rockwell" /><ref name="rudolph" /><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1993/01/13/arts/rudolf-nureyev-eulogized-and-buried-in-paris-suburb.html |date=13 Januarie 1993 |access-date=5 Desember 2009 |work=New York Times |author=John Rockwell |title=Rudolf Nureyev Eulogized And Buried in Paris Suburb |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831141929/https://www.nytimes.com/1993/01/13/arts/rudolf-nureyev-eulogized-and-buried-in-paris-suburb.html |archive-date=31 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terwyl die kis weggesak het, het musiek uit die laaste bedryf van ''Giselle'' gespeel en is sy balletskoene saam met wit [[lelie]]s in die graf gegooi.<ref>Watson, P., ''Nureyev: A Biography'', p.457</ref> Nadat hy so lank ’n plek in Mariinski-ballet se geskiedenis ontsê is, is sy naam in ere herstel en van sy persoonlike besittings in die teatermuseum uitgestal.<ref name=autogenerated3 /> ’n Repetisielokaal in die beroemde Waganowa-akademie is na hom genoem.<ref name=autogenerated3 /> In 2015 is sy naam in die Legacy Walk in [[Chicago]], [[Illinois]], opgeneem.<ref>{{cite web |url=http://www.windycitymediagroup.com/m/APPredirect.php?AID=53131 |title=Legacy Walk unveils five new bronze memorial plaques – 2342 – Gay Lesbian Bi Trans News – Windy City Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421031425/http://www.windycitymediagroup.com/m/APPredirect.php?AID=53131 |archive-date=21 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> By die Paryse Operaballet is daar ’n tradisie om elke 10 jaar ’n dansaand te ere van Nureyev te hou. Dit is reeds op 20 Maart 2003 en 6 Maart 2013 gehou, want hy het in Maart verjaar.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=r69XlPb_KDk Tribute to Rudolf Nureyev – Ballet de l'Opéra de Paris (2012–2013 season)], Homage to Rudolf Noureev, ballet director Brigitte Lefèvre explains why</ref> Die skrywer Colum McCann het ’n roman oor Nureyev se lewe geskryf met die titel ''Dancer''. Dit is in 2003 gepubliseer. == Resensies == * [https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0A16FD3C5D12728DDDA00894DC405B898BF1D3 "Balanchine-Robbins Work for Nureyev From Moliere; The Casts"], ''The New York Times'', Anna Kisselgoff, 9 April 1979 * [https://vimeo.com/89270766?pg=embed&sec=89270766 Mikhail Baryshnikov praat oor Rudolf Nureyev], onderhoud deur David Makhateli, D&D Art Productions (1 min. 55) == Filmografie == === Rolprente, televisie en blyspele === In 1962 het Nureyev sy rolprentdebuut gemaak in ’n filmweergawe van ''Les Sylphides''. Hy het teen ’n rolprentloopbaan besluit om in 1968 in die Nederlandse Nasionale Ballet met moderne danse te werk. In 1972 het sir [[Robert Helpmann]] hom genooi om deur [[Australië]] te toer met Nureyev se produksie van ''Don Quixote''. Die rolprentweergawe (1973) is deur Nureyev en Helpman geregisseer en het Nureyev in die rol van Basilio en Helpmann as Don Quixote. In 1977 het hy die rol van [[Rudolph Valentino]] vertolk in [[Ken Russell]] se ''Valentino''. In 1978 het hy as gaskunstenaar verskyn in die TV-reeks ''The Muppet Show'',<ref>{{cite book|last1=Garlen|first1=Jennifer C.|last2=Graham|first2=Anissa M.|title=Kermit Culture: Critical Perspectives on Jim Henson's Muppets|year=2009|publisher=McFarland & Company|isbn=0-7864-4259-X|page=218}}</ref> waar hy in ’n parodie met die naam "Swine Lake" gedans het, in ’n sauna "Baby, It's Cold Outside" in ’n duet saam met [[Miss Piggy]] gesing het en in die finale, "Top Hat, White Tie and Tails", gesing en geklopdans het.<ref>{{cite web |url=http://www.muppetcentral.com/guides/episodes/tms/season2/37_nureyev.shtml |title=Muppet Central Guides – The Muppet Show: Rudolf Nureyev |last=McKim |first=D. W. |author2=Brian Henson |access-date=19 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322115709/http://www.muppetcentral.com/guides/episodes/tms/season2/37_nureyev.shtml |archive-date=22 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1983 het hy ’n niedansende rol in die prent ''Exposed'' saam met Nastassja Kinski gehad. In 1989 het hy 24 weke lank deur Amerika en [[Kanada]] getoer met ’n nuwe weergawe van die [[Broadway]]-musiekblyspel ''The King and I''. === Dokumentêre prente === * [http://fresques.ina.fr/en-scenes/fiche-media/Scenes00949/rudolf-noureev-au-travail-a-la-barre.html ''Rudolf Noureev exercising at the barre''], 21 Desember 1970. * ''Nureyev'', dokumentêr met Nureyev deur Thames Television, 1981. * ''Nureyev: From Russia With Love'', dokumentêr deur John Bridcut, 2007. * ''Rudolf Nureyev – Dance to Freedom'', deur Richard Curson Smith, 2015. * ''Rudolf Nureev. The Island of his Dream'' ({{ru}} Рудольф Нуреев. Остров его мечты; ''Rudolf Nureyev. Ostrof jewo metsjti''), deur Ewgenija Tirdatowa, 2016. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.nureyev.org/ Amptelike webtuiste, Rudolf Nureyev-stigting] * [http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/opera-and-ballet/rudoph-nureyev/ "Prominent Russians": Rudolph Nureyev] * [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/lord-of-the-dance-137369.html "Lord of the dance – Rudolf Nureyev at the National Film Theatre"], Londen, 1-31 Januarie 2003 * {{IMDb naam|id=0638159|naam=Rudolf Nureyev}} * [http://www.bbc.co.uk/bbcfour/audiointerviews/profilepages/nureyevr1.shtml BBC-onderhoud met Nureyev] * {{Commons-kategorie inlyn|Rudolf Nureyev}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Rudolf Nureyev|Engelse Wikipedia]] == Bronne == * {{cite book| last =Nureyev| first =R.|author2=Bland, A. | title =Nureyev: An Autobiography with Pictures| publisher =Hodder & Stoughton| year =1962| location =Londen| url =| oclc =65776396 |isbn =}} * {{cite book| last =Percival| first =J.| title =Nureyev: Aspects of the Dancer| publisher =Faber| year =1976| location =Londen| url =| oclc =2689702 |isbn =0-571-10627-7}} * {{cite book| last =Bland| first =A.| title =The Nureyev Valentino: Portrait of a Film| publisher =Studio Vista| year =1977| location =Londen| url =https://archive.org/details/nureyevvalentino0000blan| oclc =3933869 |isbn =0-289-70795-1}} * {{cite book| last =Nureyev| first =R.|author2=Bland A. | title =Nureyev: His Spectacular Early Years| publisher =Hodder & Stoughton| year =1993| location =Londen| url =https://archive.org/details/nureyevhisspecta0000nure| oclc =28496501 |isbn =0-340-60042-X }} * {{cite book| last =Watson| first =P.| title =Nureyev: A Biography| publisher =Hodder & Stoughton| year =1994| location =Londen| url =https://archive.org/details/nureyevbiography00wats| oclc=32162130 |isbn =0-340-59615-5 }} * {{cite book | last = Kaiser | first = Charles | title = The Gay Metropolis: 1940–1996 | url = https://archive.org/details/gaymetropolis1940000kais | publisher = Houghton Mifflin Company | year = 1997 | pages = [https://archive.org/details/gaymetropolis1940000kais/page/404 404] pages | isbn = 0-395-65781-4 }} * {{cite book| last =Sokou| first =R.| author2 =Maradei I.| title =Nureyev-as I knew him| publisher =Kaktos| year =2003| location =Athens| url =http://www.kaktos.gr| isbn =960-382-503-4| access-date =2021-08-09| archive-date =2021-03-05| archive-url =https://web.archive.org/web/20210305234527/https://www.kaktos.gr/| url-status =dead}} * {{cite book| last =Solway| first =D.| title =Nureyev, his life| publisher =William Morrow| year =1998| location =New York| url =https://archive.org/details/nureyevhislife0000solw_m0f9| oclc =38485934 |isbn =0-688-12873-4 }} * {{cite book| last =Kavanagh| first =J.| title =Rudolph Nureyev: The Life | publisher =Fig Tree| year =2007| location =Londen; New York| url =https://archive.org/details/rudolfnureyevlif0000kava| oclc =77013261| isbn =1-905490-15-1 }} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Nureyev, Rudolf}} [[Kategorie:Ballet]] [[Kategorie:Dansers]] [[Kategorie:Sowjetoorlopers]] [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 1993]] 7cmqoiscfpttj47r7fkdafsjshi0x28 Gebruikerbespreking:Lahamaide 3 134629 3372668 1655267 2026-11-15T08:56:41Z Deepfriedokra 103572 Deepfriedokra het bladsy [[Gebruikerbespreking:Freerka]] na [[Gebruikerbespreking:Lahamaide]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Freerka|Freerka]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Lahamaide|Lahamaide]]" 1655267 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy jou kiekies wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} --[[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 23:06, 16 Maart 2018 (UTC) 797xt92uqtpvb3jkvzl0u9gvui0al7a Glynnis Breytenbach 0 140284 3372372 3367458 2026-11-14T12:13:18Z Aliwal2012 39067 3372372 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Glynnis Breytenbach | beeld = Glynnis Breytenbach.png | beeldonderskrif = Breytenbach in 2019 | geboortejaar = 1960 | geboortemaand = 8 | geboortedag = 9 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Hoofsweep van die Demokratiese Alliansie in die parlement | termynaanvang = 18 Mei 2026 | termyneinde = | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = [[George Michalakis]] | opvolger = | orde1 = Skaduminister van justisie en korrektiewe dienste | termynaanvang1 = 5 Junie 2014 | termyneinde1 = 14 Junie 2024 | vise1 = | voorganger1 = [[Dene Smuts]] | opvolger1 = ''Geen'' <!-- Demokratiese Alliansie sluit aan by die RNE --> | orde2 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang2 = 21 Mei 2014 | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Glynnis Breytenbach''' (gebore [[9 Augustus]] [[1960]]) is 'n voormalige aanklaer vir die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] (NVG) en 'n Parlementslid vir die [[Demokratiese Alliansie]] (DA).<ref name=":0">{{Verwys nuus |van1=Ferreira |voornaam1=Emsie |titel=Glynnis Breytenbach sworn in as MP |url=http://www.iol.co.za/news/politics/glynnis-breytenbach-sworn-in-as-mp-1.1691746#.U8k3f5SSyyg |besoekdatum=18 Julie 2014 |werk=IOL |agentskap=SAPA |datum=21 Mei 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140724134637/http://www.iol.co.za/news/politics/glynnis-breytenbach-sworn-in-as-mp-1.1691746 |argiefdatum=24 Julie 2014 |url-status=lewend}}</ref> Sy was ook die Skaduminister van justisie en korrektiewe dienste, en is 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die Demokratiese Alliansie, wat deel van die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|RNE]] vorm.<ref>{{Verwys nuus |titel=DA announces 'shadow cabinet' |url=http://www.timeslive.co.za/politics/2014/06/05/da-announces-shadow-cabinet |besoekdatum=18 Julie 2014 |werk=Times LIVE |agentskap=SAPA |datum=5 Junie 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140606044224/http://www.timeslive.co.za/politics/2014/06/05/da-announces-shadow-cabinet |argiefdatum=6 Junie 2014 |url-status=lewend}}</ref> In hierdie hoedanigheid het sy 'n beroep gedoen op 'n einde aan voortdurende politieke inmenging wat die integriteit van die NVG in die gedrang gebring het.<ref>{{Verwys nuus |titel=Interference by political bosses is the NPA's undoing |url=http://www.timeslive.co.za/opinion/editorials/2013/05/29/interference-by-political-bosses-is-the-npa-s-undoing |besoekdatum=20 Julie 2014 |werk=The Times |datum=29 Mei 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140507200002/http://www.timeslive.co.za/opinion/editorials/2013/05/29/interference-by-political-bosses-is-the-npa-s-undoing |argiefdatum=7 Mei 2014 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |titel=DA calls for MPs to investigate NPA head |url=http://mg.co.za/article/2014-06-11-da-calls-for-mps-to-investigate-npa-head |besoekdatum=18 Julie 2014 |werk=Mail & Guardian |agentskap=SAPA |datum=11 Junie 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140719191815/http://mg.co.za/article/2014-06-11-da-calls-for-mps-to-investigate-npa-head |argiefdatum=19 Julie 2014 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |titel=Political interference blamed for NPA’s woes |url=http://www.sabc.co.za/news/a/081043004481c774bf86ff3bfe17c0b1/Political-interference-blamed-for-NPA%E2%80%99s-woes-20142606 |besoekdatum=20 Julie 2014 |werk=SABC News |datum=26 Junie 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140709044447/http://www.sabc.co.za/news/a/081043004481c774bf86ff3bfe17c0b1/Political-interference-blamed-for-NPA%E2%80%99s-woes-20142606 |argiefdatum=9 Julie 2014 |url-status=dood}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=Breytenbach |voornaam1=Glynnis |titel=The NPA's reputation is in tatters (Speech by the DA's Shadow Minister of Justice, Glynnis Breytenbach MP during the budget vote debate on Justice, Parliament, 15 Julie 2014) |url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71619?oid=649408&sn=Detail&pid=71616 |besoekdatum=18 Julie 2014 |werk=Politicsweb |datum=15 Julie 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140720080158/http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71619?oid=649408&sn=Detail&pid=71616 |argiefdatum=20 Julie 2014 |url-status=lewend}}</ref> Haar uitgerekte dispuut met die NVG oor haar skorsing in 2012 uit sy Gespesialiseerde Handelsmisdaadeenheid is breedvoerig in die media gedek. In 2017 het sy 'n [[Memoires|memoire]], ''Rule of Law'',<ref>{{Verwys web |titel=Rule of Law by Glynnis Breytenbach |url=https://www.panmacmillan.co.za/authors/glynnis-breytenbach/rule-of-law/9781770104877 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213702/https://www.panmacmillan.co.za/authors/glynnis-breytenbach/rule-of-law/9781770104877 |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=Pan Macmillan South Africa |taal=en}}</ref> gepubliseer en in 2018 was sy op die kortlys vir die pos as nasionale direkteur van openbare vervolging by die NVG, maar het later haar kandidatuur teruggetrek.<ref>{{Verwys web |van=Merten |voornaam=Marianne |datum=2018-11-14 |titel=Glynnis Breytenbach: Decision to withdraw from ‘dream job’ made easier due to other competent candidates |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-11-14-glynnis-breytenbach-decision-to-withdraw-from-dream-job-made-easier-due-to-other-competent-candidates/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20261023212234/https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-11-14-glynnis-breytenbach-decision-to-withdraw-from-dream-job-made-easier-due-to-other-competent-candidates/ |argiefdatum=2026-10-23 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=Daily Maverick |taal=en}}</ref> ==Vertrek uit die NVG== In April 2012 het Nomgcobo Jiba, waarnemende nasionale direkteur van openbare vervolging, Breytenbach uit haar pos as streekhoof by die NVG se Gespesialiseerde Handelsmisdaadeenheid (SCCU) geskors op grond van 'n klag wat deur 'n maatskappy genaamd Imperial Crown Trading gelê is. Breytenbach het beweer dat sy geskors is omdat sy die vervolging van Richard Mdluli, voormalige hoof van die polisie se misdaadintelligensie-afdeling, op bedrog- en [[korrupsie]]-aanklagte nagestreef het.<ref name=":1">{{Verwys web |van=Mabasa |voornaam=Nkateko |datum=2019-01-29 |titel=Mokgoro Inquiry: Breytenbach tells of days of darkness at NPA |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-01-30-breytenbach-tells-of-days-of-darkness-at-npa/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20261021102346/https://www.dailymaverick.co.za/article/2019-01-30-breytenbach-tells-of-days-of-darkness-at-npa/ |argiefdatum=2026-10-21 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=Daily Maverick |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Wiener |voornaam=Mandy |datum=2013-01-18 |titel=#SAsMostComplicatedStoryYou ShouldCareAbout |url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2013-01-18-sasmostcomplicatedstoryyoushouldcareabout/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20210416051818/https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2013-01-18-sasmostcomplicatedstoryyoushouldcareabout/ |argiefdatum=2021-04-16 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=Daily Maverick |taal=en}}</ref> Die aanklagte teen Mdluli is deur Lawrence Mrwebi, die hoof van die SCCU, laat vaar, 'n besluit wat later as onwettig bevind is.<ref>{{Verwys web |van=Bateman |voornaam=Barry |datum=2019-01-29 |titel=Breytenbach says there was strong case against Mdluli |url=https://ewn.co.za/2019/01/29/glynnis-breytenbach-says-there-was-strong-case-against-richard-mdluli |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213700/https://ewn.co.za/2019/01/29/glynnis-breytenbach-says-there-was-strong-case-against-richard-mdluli |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=EWN |taal=en}}</ref> Dissiplinêre verrigtinge, wat op Breytenbach se versoek oop was vir die [[Media (kommunikasie)|media]], het Breytenbach in Mei 2013, 'n jaar nadat sy geskors is, van enige oortreding vrygespreek.<ref>{{Verwys web |van=Wiener |voornaam=Mandy |datum=2013-05-27 |titel=After NPA’s epic loss, Glynnis Breytenbach must return to ALL her cases |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2013-05-28-analysis-after-npas-epic-loss-glynnis-breytenbach-must-return-to-all-her-cases/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20261021102516/https://www.dailymaverick.co.za/article/2013-05-28-analysis-after-npas-epic-loss-glynnis-breytenbach-must-return-to-all-her-cases/ |argiefdatum=2026-10-21 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=Daily Maverick |taal=en}}</ref> Intussen het sy haar skorsing onsuksesvol by die Staatsdiens Bedingingsraad en in die hof betwis.<ref>{{Verwys web |datum=2012-07-18 |titel=Breytenbach's NPA suspension challenge dismissed |url=https://mg.co.za/article/2012-07-18-breytenbach-suspension-challenge-dismissed/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213702/https://mg.co.za/article/2012-07-18-breytenbach-suspension-challenge-dismissed/ |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Hosken |voornaam=Graeme |datum=2013-05-29 |titel=NPA still fights to get Glynnis fired |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2013-05-29-npa-still-fights-to-get-glynnis-fired/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213700/https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2013-05-29-npa-still-fights-to-get-glynnis-fired/ |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=Sunday Times |taal=en}}</ref> Sy is ook vrygespreek van verskeie kriminele aanklagte wat verband hou met dokumente wat sy per ongeluk van haar werks[[rekenaar]] verwyder het.<ref>{{Verwys web |datum=2017-10-09 |titel=I deleted files to protect my privacy: Glynnis Breytenbach tells court |url=https://www.iol.co.za/news/i-deleted-files-to-protect-my-privacy-glynnis-breytenbach-tells-court-11529765 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213700/https://www.iol.co.za/news/i-deleted-files-to-protect-my-privacy-glynnis-breytenbach-tells-court-11529765 |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=IOL |taal=en}}</ref> Nadat sy egter haar daaropvolgende verplasing uit die SCCU onsuksesvol betwis het,<ref>{{Verwys web |datum=2013-07-19 |titel=Court throws out Breytenbach's bid to get her old NPA job back |url=https://mg.co.za/article/2013-07-19-breytenbach-case-dismissed/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213702/https://mg.co.za/article/2013-07-19-breytenbach-case-dismissed/ |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en}}</ref> het sy in Januarie 2014 uit die NVG bedank en kort daarna by die DA aangesluit,<ref name=":1" /><ref>{{Verwys web |datum=2014-01-26 |titel=Breytenbach trades NPA for DA parliamentary spot |url=https://mg.co.za/article/2014-01-26-breytenbach-trades-npa-for-da-parliamentarian-spot/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213700/https://mg.co.za/article/2014-01-26-breytenbach-trades-npa-for-da-parliamentarian-spot/ |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |van= |voornaam= |datum=2014-01-26 |titel=Breytenbach resigns from NPA and joins DA |url=https://ewn.co.za/2014/01/26/Breytenbach-resigns-from-NPA-and-joins-DA |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202215204/https://ewn.co.za/2014/01/26/Breytenbach-resigns-from-NPA-and-joins-DA |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=EWN |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |datum=2014-02-02 |titel=Glynnis Breytenbach accused of fraud, corruption |url=https://mg.co.za/article/2014-02-02-glynnis-breytenbach-accused-of-fraud-corruption/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213702/https://mg.co.za/article/2014-02-02-glynnis-breytenbach-accused-of-fraud-corruption/ |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en-ZA}}</ref> en is as lid van die Parlement ingesweer daardie Mei.<ref name=":0" /> In Februarie 2014 het sy 'n skikking met die NVG bereik oor alle uitstaande arbeidsgeskille.<ref>{{Verwys web |datum=2014-02-06 |titel=Breytenbach, NPA reach 'amicable settlement' on labour issues |url=https://mg.co.za/article/2014-02-06-breytenbach-npa-reach-amicable-settlement-on-labour-issues/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202213704/https://mg.co.za/article/2014-02-06-breytenbach-npa-reach-amicable-settlement-on-labour-issues/ |argiefdatum=2021-12-02 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-12-02 |webwerf=The Mail & Guardian |taal=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== *{{en}} [https://www.pa.org.za/person/glynnis-breytenbach/ Adv Glynnis Breytenbach] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250519152459/https://www.pa.org.za/person/glynnis-breytenbach/ |date=2025-05-19}}. ''People's Assembly''. {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Breytenbach, Glynnis}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Vroue van Suid-Afrika van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Vroue van Suid-Afrika van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] i87x930ybg8odp4etrjbq5wad97xx0b Weesplaneet 0 213882 3372708 2926397 2026-11-15T11:48:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372708 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artist's impression of the free-floating planet CFBDSIR J214947.2-040308.9.ogv|duimnael|300px|Dié video wys ’n kunstenaarsvoorstelling van die weesplaneet CFBDSIR J214947.2-040308.9.]] ’n '''Weesplaneet''' (ook genoem ’n '''interstellêre''', '''sonlose''' of '''dwaalplaneet''') is ’n voorwerp met die massa van ’n [[planeet]] wat direk om die middel van ’n [[sterrestelsel]] wentel. Sulke voorwerpe is uit hul planeetstelsels gewerp, of was nooit gravitasioneel aan enige [[ster]] of [[bruindwerg]] gebonde nie.<ref name="shostak">Shostak, Seth (24 Februarie 2005). ''Orphan Planets: It's a Hard Knock Life''. [http://www.space.com/ Space.com], 24 Februarie 2005. Besoek op 5 Februarie 2009 by http://www.space.com/searchforlife/seti_orphan_planets_050224.html.</ref><ref name="lloyd">Lloyd, Robin (18 April 2001). ''Free-Floating Planets – British Team Restakes Dubious Claim''. Space.com, 18 April 2001. Besoek op 5 Februarie 2009 by http://www.space.com/scienceastronomy/astronomy/free_floaters_010403-1.html. {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20081013054054/http://www.space.com/scienceastronomy/astronomy/free_floaters_010403-1.html | date=13 Oktober 2008}}</ref> Die [[Melkweg]] alleen kan miljarde weesplanete hê.<ref>Neil deGrasse Tyson in ''Cosmos: A Spacetime Odyssey'' soos na verwys op [http://phenomena.nationalgeographic.com/2014/03/13/a-guide-to-lonely-planets-in-the-galaxy/ National Geographic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313190543/http://phenomena.nationalgeographic.com/2014/03/13/a-guide-to-lonely-planets-in-the-galaxy/ |date=13 Maart 2014 }}</ref> Sommige voowerpe met die massa van ’n planeet kon op dieselfde manier as sterre gevorm het en die [[Internasionale Astronomiese Unie]] het voorgestel hulle word '''subbruindwerge''' genoem.<ref>[http://www.dtm.ciw.edu/boss/definition.html Working Group on Extrasolar Planets – Definition of a "Planet"] Position Statement on the Definition of a "Planet" (IAU) {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20060916161707/http://www.dtm.ciw.edu/boss/definition.html | date=16 September 2006}}</ref> ’n Moontlike voorbeeld is [[Cha 110913-773444]], wat uit ’n planeetstelsel gewerp kon gewees het of op sy eie gevorm het om ’n subbruindwerg te word.<ref name="CNN">{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2000/TECH/space/10/06/space.planets.reut/index.html |title=Rogue planet find makes astronomers ponder theory |access-date= 6 Oktober 2018 |archive-date= 1 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101034748/http://edition.cnn.com/2000/TECH/space/10/06/space.planets.reut/index.html |url-status=dead }}</ref> Sterrekundiges het die [[Herschel-ruimtesterrewag]] en die [[Baie Groot Teleskoop]] gebruik om ’n baie jong vrybewegende voorwerp met die massa van ’n planeet ([[OTS 44]]) waar te neem en te demonstreer dat sulke voorwerpe die [[Jupiter-massa|massa van ’n paar Jupiters]] het. Herschel-infrarooiwaarnemings het gewys OTS&nbsp;44 word omring deur ’n skyf van minstens 10 [[aardmassa]]s en kan moontlik eindelik ’n klein planetêre stelsel vorm.<ref name=joergens2013_AA558>{{cite journal | last1=Joergens | first1=V. | last2=Bonnefoy | first2=M. | last3=Liu | first3=Y. | last4=Bayo | first4=A. | last5=Wolf | first5=S. | last6=Chauvin | first6=G. | last7=Rojo | first7=P. | title=OTS 44: Disk and accretion at the planetary border | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=558 | number=7 | date=2013 | doi=10.1051/0004-6361/201322432 | arxiv=1310.1936 | bibcode=2013A&A...558L...7J | page=L7}}</ref> [[Spektroskopie]]se waarnemings van OTS&nbsp;44 met die SINFONI-spektograaf by die Baie Groot Teleskoop het onthul die skyf versamel aktief materie, net soos ’n jong ster.<ref name=joergens2013_AA558/> In Desember 2013 is die bestaan van die moontlike [[eksomaan]] van ’n weesplaneet, MOA-2011-BLG-262, bekend gemaak.<ref name=moa2011262b>{{cite web |title=MOA-2011-BLG-262 |url=http://exoplanet.eu/catalog/moa-2011-blg-262l_b/ |website=Extrasolar Planets Encyclopaedia |publisher=exoplanet.eu |access-date=1 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201211419/http://exoplanet.eu/catalog/moa-2011-blg-262l_b/ |archive-date=1 Februarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Waarnemings== [[Beeld:Alone in Space - Astronomers Find New Kind of Planet.jpg|duimnael|240px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n weesplaneet omtrent so groot soos Jupiter.]] Die [[Astrofisika|astrofisikus]] Takahiro Sumi van die Universiteit van [[Osaka]] in [[Japan]] en sy kollegas het in 2011 ’n studie oor [[mikrolenseffek]] gepubliseer. Hulle het 50&nbsp;miljoen sterre in die Melkweg waargeneem en 474 voorvalle van mikrolenseffek aangeteken. Daarvan was 10 kort genoeg dat dit planete kon wees van omtrent Jupiter se grootte met geen ster in die nabyheid nie. Hulle het uit hul waarnemings geraam daar is byna twee weesplanete met die massa van Jupiter vir elke ster in die Melkweg.<ref>[http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/05/homeless-planets-may-be-common.html?ref=hp Homeless' Planets May Be Common in Our Galaxy] {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20121008190445/http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/05/homeless-planets-may-be-common.html?ref=hp | date=8 Oktober 2012}} deur Jon Cartwright, Science Now, 18 Mei 2011. Besoek op 20 Mei 2011</ref><ref>[http://www.physorg.com/news/2011-05-class-planets.html Planets that have no stars: New class of planets discovered], Physorg.com, 18 Mei 2011. Besoek op 20 Mei 2011.</ref><ref>{{cite journal | author=T. Sumi | arxiv=1105.3544v1 | title=Unbound or Distant Planetary Mass Population Detected by Gravitational Microlensing | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2011-05-19_473_7347/page/349 | date=2011 | display-authors=etal | doi=10.1038/nature10092 | volume=473 | journal=Nature | pages=349–352 | bibcode=2011Natur.473..349S}}</ref> Ander ramings dui op nog groter getalle, tot 100&nbsp;000 keer meer weesplanete as sterre.<ref>{{cite web | title=Researchers say galaxy may swarm with 'nomad planets' | url=http://news.stanford.edu/news/2012/february/slac-nomad-planets-022312.html | accessdate=29 Februarie 2012 | publisher=Stanford University | archive-url=https://web.archive.org/web/20200104023908/https://news.stanford.edu/news/2012/february/slac-nomad-planets-022312.html | archive-date= 4 Januarie 2020 | url-status=dead}}</ref> In 2017 is in ’n studie deur Przemek Mróz en kollegas met die Universiteit van [[Warskou]] se sterrewag, met ses keer meer statistieke as in die 2011-studie, bevind daar is hoogstens sowat 0,25 planete met die massa van Jupiter wat vry rondbeweeg of in ’n wye wentelbaan voorkom vir elke ster in die Melkweg.<ref>{{cite journal | author=P. Mroz | arxiv=1707.07634 | title=No large population of unbound or wide-orbit Jupiter-mass planets | date=2017 | display-authors=etal | doi=10.1038/nature23276 | volume=548 | journal=Nature | pages=183-186 | bibcode=2017Natur.548..183M}}</ref> ==Behoud van hitte== Interstellêre planete wek geen hitte op nie en word nie deur ’n ster verhit nie.<ref>{{cite web |url=https://aeon.co/essays/could-we-make-our-home-on-a-rogue-planet-without-a-sun |title=Life in the dark |publisher=Aeon |author=Sean Raymond |date=9 April 2005 |access-date=9 April 2016 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521000325/https://aeon.co/essays/could-we-make-our-home-on-a-rogue-planet-without-a-sun |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1998 het David J. Stevenson, ’n professor in planetêre wetenskap aan die Kaliforniese Instituut vir Tegnologie, ’n teorie opgestel dat sommige planeetgroottevoorwerpe wat vry in die interstellêre ruimte voorkom, ’n dik atmosfeer kan onderhou. Hy het voorgestel so ’n atmosfeer sal behoue bly danksy die drukgeïnduseerde [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|ver-infrarooi]]-bestralingsondeurskynendheid van ’n dik atmosfeer wat [[waterstof]] bevat.<ref name="Stevenson 1999">{{cite journal | url=https://www.nature.com/nature/journal/v400/n6739/full/400032a0.html | journal=Nature | date=1999 | title=Life-sustaining planets in interstellar space? | first=David J. | last=Stevenson | doi=10.1038/21811 | volume=400 | page=32 | last2=Stevens | first2=C. F. | issue=6739 | bibcode= 1999Natur.400...32S | pmid=10403246}}</ref> Tydens die vorming van planete kan verskeie klein protoplanetêre voorwerpe uit die stelsel gewerp word.<ref>{{cite journal | last=Lissauer | first= J. J. | title=Timescales for Planetary Accretion and the Structure of the Protoplanetary disk | url=https://archive.org/details/icarus_1987-02_69_2/page/249 | journal=Icarus | volume=69 | issue=2 | pages=249–265| date=1987| doi=10.1016/0019-1035(87)90104-7 | bibcode=1987Icar...69..249L}}</ref> So ’n voorwerp sal minder van die ster se [[ultraviolet]]lig kry wat die ligter elemente van sy atmosfeer kan vernietig. Selfs ’n aardgrootte liggaam sal genoeg [[swaartekrag]] hê om te voorkom dat waterstof en [[helium]] uit sy atmosfeer ontsnap.<ref name="Stevenson 1999"/> Op ’n aardgroottevoorwerp wat ’n [[Bar|kilobar]] atmosferiese druk van waterstof het en ’n konveksiegas-[[adiabaat]], kan die oppervlaktemperatuur bo die smeltingspunt van [[water]] bly.<ref name="Stevenson 1999"/> Dan sal oseane met vloeibare water moontlik wees. Sulke planete sal waarskynlik vir lang tydperke geologies aktief wees. As hulle ’n geodinamo-geskepte beskermende [[magnetosfeer]] en seebodemvulkanisme het, sal hidrotermiese bronne energie kan verskaf vir lewe.<ref name="Stevenson 1999"/> Mense sal op so ’n sonlose planeet kan lewe, hoewel voedselbronne beperk sal wees. ==Bekende en moontlike weesplanete== Die tabel hier onder lys bevestigde en vermoedelike weesplanete wat ontdek is. Dit is nog onbekend of hulle uit planeetstelsels gewerp is of op hul eie as subbruindwerge gevorm het. <center> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Eksoplaneet ! Massa ([[Jupiter-massa|M<sub>J</sub>]]) ! Ouderdom (miljoene jare) ! Afstand ([[ligjare]]) ! Status ! Ontdek |- | [[OTS 44]] || ~15 || 0,5-3 || 160 || Waarskynlik ’n bruindwerg met ’n lae massa<ref>{{cite journal | title=Spitzer Identification of the Least Massive Known Brown Dwarf with a Circumstellar Disk | first=Kevin L. | last=Luhman | date=10 Februarie 2005 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=620 | issue=1 | pages=L51-L54 |doi=10.1086/428613 |bibcode=2005ApJ...620L..51L | arxiv=astro-ph/0502100}}</ref> || 1998 |- | S Ori 52 || 2-8 || 1-5 || 1 150 || Ouderdom en massa onseker; kan ’n bruindwerg wees || 2000<ref name="disc">{{cite journal | title=Discovery of Young, Isolated Planetary Mass Objects in the σ Orionis Star Cluster | url=https://archive.org/details/sim_science_2000-10-06_290_5489/page/103 | first=M. R. | last=Zapatero Osorio | date=6 October 2000 | journal=Science | volume=290 | page=103 | doi=10.1126/science.290.5489.103 | bibcode=2000Sci...290..103Z}}</ref> |- | [[S Ori 70]] || 3 || 3 || 1 150 || Indringer? || 2000<ref name="disc" /> |- | [[Cha 110913-773444]] || 5-15 || ~2 || 163 || Kandidaat || 2004<ref>{{cite journal |title=Discovery of a Planetary-Mass Brown Dwarf with a Circumstellar Disk | first=Kevin L. | last=Luhman | date=10 Desember 2005 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=635 | pages=93L | doi=10.1086/498868 | bibcode=2005ApJ...635L..93L | arxiv=astro-ph/0511807}}</ref> |- | [[SIMP J013656.5+093347]] || 11-13 || ~200 || 20-22 || Kandidaat || 2006<ref>{{cite journal|first1=Étienne|last1=Artigau|first2=René|last2=Doyon|first3=David|last3=Lafrenière|first4=Daniel|last4=Nadeau|title=Discovery of the Brightest T Dwarf in the Northern Hemisphere|url=http://stacks.iop.org/1538-4357/651/i=1/a=L57|journal=The Astrophysical Journal Letters|date= |issn=1538-4357|pages=L57|volume=651|issue=1|doi=10.1086/509146|first5=Jasmin|last5=Robert|first6=Loïc|last6=Albert}}</ref><ref>{{cite journal|first1=Jonathan|last1=Gagné|first2=Jacqueline K.|last2=Faherty|first3=Adam J.|last3=Burgasser|first4=Étienne|last4=Artigau|title=SIMP J013656.5+093347 is Likely a Planetary-Mass Object in the Carina-Near Moving Group|url=http://arxiv.org/abs/1705.01625|journal=The Astrophysical Journal|date=15 May 2017|issn=2041-8213|pages=L1|volume=841|issue=1|doi=10.3847/2041-8213/aa70e2|first5=Sandie|last5=Bouchard|first6=Loïc|last6=Albert|first7=David|last7=Lafrenière|first8=René|last8=Doyon|first9=Daniella C.|last9=Bardalez-Gagliuffi}}</ref> |- | UGPS J072227.51-054031.2 || 5-40 || || 13 || Massa onseker || 2010 |- | [MPK2010b] 4450 || 2-3 || || 325 || Kandidaat || 2010<ref>{{cite journal |title=A Young Planetary-Mass Object in the ρ Oph Cloud Core | first=Kenneth A. | last=Marsh | date=1 February 2010 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=709 | pages=L158 | doi=10.1088/2041-8205/709/2/L158 | bibcode=2010ApJ...709L.158M | arxiv=0912.3774}}</ref> |- | CFBDSIR 2149-0403 || 4-7 || 110-130 || 117-143 || Kandidaat || 2012<ref>{{cite journal | title=CFBDSIR2149-0403: a 4-7 Jupiter-mass free-floating planet in the young moving group AB Doradus? | first=Philippe | last=Delorme | date=25 September 2012 | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=548A | page=26 |doi=10.1051/0004-6361/201219984 | bibcode=2012A&A...548A..26D |arxiv=1210.0305}}</ref> |- | MOA-2011-BLG-262 || ~4 || || || Kan ’n [[rooidwerg]] wees || 2013 |- | PSO J318.5-22 || 5,5-8 || 21-27 || 80 || Bevestig || 2013<ref>{{cite journal | title=The Extremely Red, Young L Dwarf PSO J318.5338-22.8603: A Free-floating Planetary-mass Analog to Directly Imaged Young Gas-giant Planets | first=Michael C. | last=Liu | date=10 November 2013 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=777 | issue=1 | pages=L20 | doi=10.1088/2041-8205/777/2/L20 | bibcode=2013ApJ...777L..20L|arxiv=1310.0457}}</ref> |- | 2MASS J2208+2921 || 11-13 || 21-27 || 115 || Kandidaat; radiale snelheid nodig || 2014<ref>{{cite journal | title=BANYAN. II. Very Low Mass and Substellar Candidate Members to Nearby, Young Kinematic Groups with Previously Known Signs of Youth | first=Jonathan | last=Gagné | date=10 Maart 2014 | journal=Astrophysical Journal | volume=783 | page=121 | doi=10.1088/0004-637X/783/2/121 | bibcode=2014ApJ...783..121G | arxiv=1312.5864}}</ref> |- | WISE J1741-4642 || 4-21 || 23-130 || || Kandidaat || 2014<ref>{{cite journal | title=Discovery of the Young L Dwarf WISE J174102.78-464225.5 | first=Adam C. | last=Schneider | date=9 Januarie 2014 | journal=Astronomical Journal | volume=147 | page=34 | doi=10.1088/0004-6256/147/2/34 | bibcode=2014AJ....147...34S |arxiv=1311.5941}}</ref> |- | WISE 0855−0714 || 3-10 || || 7,1 || Ouderdom onseker; kan ’n bruindwerg wees || 2014<ref>{{cite journal | title=Discovery of a ~250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun | first=Kevin L. | last=Luhman | date=10 Mei 2014 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=786 | page=L18 |doi=10.1088/2041-8205/786/2/L18 |bibcode=2014ApJ...786L..18L | arxiv=1404.6501}}</ref> |- | 2MASS J12074836–3900043 || 11-13 || 7-13 || 200 || Kandidaat; afstand nodig || 2014<ref>{{cite journal | title=The Coolest Isolated Brown Dwarf Candidate Member of TWA | first=Jonathan | last=Gagné | date=10 April 2014 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=785 | issue=1 | page=L14 | doi=10.1088/2041-8205/785/1/L14 | bibcode=2014ApJ...785L..14G | arxiv=1403.3120}}</ref> |- | SIMP J2154–1055 || 9-11 || 30-50 || 63 || Ouderdom bevraagteken<ref>{{cite journal | title=The Hawaii Infrared Parallax Program. II. Young Ultracool Field Dwarfs | first=Michael C. | last=Liu | date=9 Desember 2016 | journal=Astrophysical Journal | volume=833 | page=96 | doi=10.3847/1538-4357/833/1/96 | bibcode=2016ApJ...833...96L|arxiv=1612.02426}}</ref> || 2014<ref>{{cite journal | title=SIMP J2154-1055: A New Low-gravity L4β Brown Dwarf Candidate Member of the Argus Association | first=Jonathan | last=Gagné | date=1 September 2014 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=792 | page=L17 | doi=10.1088/2041-8205/792/1/L17 | bibcode=2014ApJ...792L..17G | arxiv=1407.5344}}</ref> |- | SDSS J111010.01+011613.1 || 10-12 || 110-130 || 63 || Bevestig || 2015<ref>{{cite journal | title=SDSS J111010.01+011613.1: A New Planetary-mass T Dwarf Member of the AB Doradus Moving Group | first=Jonathan | last=Gagné | date=20 Julie 2015 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=808 | page=L20 | doi=10.1088/2041-8205/808/1/L20 | bibcode=2015ApJ...808L..20G | arxiv=1506.04195}}</ref> |- | 2MASS J1119–1137 || 4-8 || 7-13 || 94 || Kandidaat; afstand nodig || 2016<ref>{{cite journal | title=The Nearest Isolated Member of the TW Hydrae Association is a Giant Planet Analog | first=Kendra | last=Kellogg | date=11 April 2016 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=821 | issue=1 | page=L15 | doi=10.3847/2041-8205/821/1/L15 | bibcode=2016ApJ...821L..15K | arxiv=1603.08529}}</ref> |- | WISEA 1147 || 5-13 || 7-13 || 94 || Kandidaat; afstand nodig || 2016<ref>{{cite journal | title=WISEA J114724.10-204021.3: A Free-floating Planetary Mass Member of the TW Hya Association | first=Adam C. | last=Schneider | date=21 April 2016 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=822 | issue=1 | page=L1 | doi=10.3847/2041-8205/822/1/L1 | bibcode=2016ApJ...822L...1S | arxiv=1603.07985}}</ref> |} </center> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * [https://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf Definisie van ’n planeet] (Resolusie B5 - [[IAU]]) * [http://www.space.com/scienceastronomy/060605_planemos.html "Strange New Worlds Could Make Miniature Solar Systems"] Robert Roy Britt (SPACE.com), 5 Junie 2006 *{{Commons-kategorie inlyn|Exoplanets|Eksoplanete}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Rogue planet|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Weesplanete| ]] 29fv5c819yeun3qosuhl2jiztzymoc1 Searsia 0 213966 3372479 3278957 2026-11-14T16:13:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372479 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Searsia pyroides, loof, a, Louwsburg.jpg |image_caption = ''Searsia pyroides'' |taxon = Searsia |authority = [[F.A.Barkley]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synomyms =* ''Terminthia'' <small>Bernh. ex Pfeiff.</small> }} Die [[genus]] '''''Searsia''''' (familie ''Anacardiaceae'') omvat die verskillende soorte kareebome en taaibosse. Die [[spesie]]s stem baie ooreen, veral wat die blomvorm en vrugte betref, en kan [[Struik|struike]] of [[Boom|bome]] wees. Die klassifikasie word hoofsaaklik op grond van die vorm van die verskillende spesies se [[Blaar|blare]] gedoen omdat die plante andersins so baie na mekaar lyk. Spesies van die ''Searsia-genus'' se blare is gewoonlik driebladig, maar dit kan ook vyf- of sewebladig wees. == Spesies == Volgens ''Plants of the World online'' is daar 111 aanvaarde spesies soos op Julie 2020:<ref>{{citation |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1911-1#children |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025171823/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1911-1#children |archive-date=25 Oktober 2021 |url-status=dead |title=Kew Science Plants of the World Online |accessdate=13 July 2020}}</ref><ref>{{citation |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=searsia |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=April 26, 2016 |archivedate=24 Februarie 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224171853/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Searsia }}</ref> {| |- valign=top | *''[[Searsia acocksii]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia acuminatissima]]'' <small>(R.Fern. & A.Fern.) Moffett</small> *''[[Searsia albida]]'' <small>(Schousb.) Moffett</small> *''[[Searsia albomarginata]]'' <small>(Sond.) Moffett</small> *''[[Searsia anchietae]]'' <small>(Ficalho & Hiern) Moffett</small> *''[[Searsia angolensis]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Moffett</small> *''[[Searsia angustifolia]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia arenaria]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia aucheri]]'' <small>(Boiss.) Moffett</small> *''[[Searsia batophylla]]'' <small>(Codd) Moffett</small> *''[[Searsia blanda]]'' <small>(Meikle) Moffett</small> *''[[Searsia bolusii]]'' <small>(Sond. ex Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia brenanii]]'' <small>(Kokwaro) Moffett</small> *''[[Searsia burchellii]]'' <small>(Sond. ex Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia carnosula]]'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]]) Moffett</small> *''[[Searsia chirindensis]]'' <small>(Baker f.) Moffett</small> *''[[Searsia ciliata]]'' <small>([[Hinrich Lichtenstein|Licht.]] ex Schult.) A.J.Mill.</small> *''[[Searsia crenata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Moffett</small> *''[[Searsia crenulata]]'' <small>(A.Rich.) Moffett</small> *''[[Searsia cuneifolia]]'' <small>(L.f.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia dentata]]'' <small>(Thunb.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia discolor]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Moffett</small> *''[[Searsia dissecta]]'' <small>(Thunb.) Moffett</small> *''[[Searsia divaricata]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Moffett</small> *''[[Searsia dracomontana]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia dregeana]]'' <small>(Sond.) Moffett</small> *''[[Searsia dumetorum]]'' <small>(Exell) Moffett</small> *''[[Searsia engleri]]'' <small>(Britten) Moffett</small> *''[[Searsia erosa]]'' <small>(Thunb.) Moffett</small> *''[[Searsia fanshawei]]'' <small>(R.Fern. & A.Fern.) Moffett</small> *''[[Searsia fastigiata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia flexicaulis]]'' <small>(Baker) Moffett</small> *''[[Searsia gallagheri]]'' <small>(Ghaz.) Moffett</small> *''[[Searsia gerrardii]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia glauca]]'' <small>(Thunb.) Moffett</small> *''[[Searsia glutinosa]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Moffett</small> *''[[Searsia gracilipes]]'' <small>(Exell) Moffett</small> | *''[[Searsia gracillima]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia grandidens]]'' <small>(Harv. ex Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia grossireticulata]]'' <small>(Van der Veken) Moffett</small> *''[[Searsia gueinzii]]'' <small>(Sond.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia harveyi]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia horrida]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia humpatensis]]'' <small>(Meikle) Moffett</small> *''[[Searsia incisa]]'' <small>(L.f.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia keetii]]'' <small>(Schönland) Moffett</small> *''[[Searsia kirkii]]'' <small>(Oliv.) Moffett</small> *''[[Searsia krebsiana]]'' <small>(C.Presl ex Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia kwangoensis]]'' <small>(Van der Veken) Moffett</small> *''[[Searsia kwazuluana]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia laevigata]]'' <small>(L.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia lancea]]'' <small>(L.f.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia leptodictya]]'' <small>(Diels) T.S.Yi, A.J.Mill. & J.Wen</small> *''[[Searsia longipes]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia longispina]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia lucens]]'' <small>(Hutch.) Moffett</small> *''[[Searsia lucida]]'' <small>(L.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia magalismontana]]'' <small>(Sond.) Moffett</small> *''[[Searsia maricoana]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia marlothii]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia montana]]'' <small>(Diels) Moffett</small> *''[[Searsia monticola]]'' <small>(Meikle) Moffett</small> *''[[Searsia mysorensis]]'' <small>(G.Don) Moffett</small> *''[[Searsia natalensis]]'' <small>(Bernh. ex C.Krauss) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia nebulosa]]'' <small>(Schönland) Moffett</small> *''[[Searsia nitida]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia obtusata]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia ochracea]]'' <small>(Meikle) Moffett</small> *''[[Searsia pallens]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia paniculata]]'' <small>(Wall. ex G.Don) Moffett</small> *''[[Searsia parviflora]]'' <small>(Roxb.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia pendulina]]'' <small>(Jacq.) Moffett</small> *''[[Searsia pentaphylla]]'' <small>(Jacq.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia pentheri]]'' <small>(Zahlbr.) Moffett</small> | *''[[Searsia pondoensis]]'' <small>(Schönland) Moffett</small> *''[[Searsia populifolia]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Moffett</small> *''[[Searsia problematodes]]'' <small>(Merxm. & Roessler) Moffett</small> *''[[Searsia pterota]]'' <small>(C.Presl) Moffett</small> *''[[Searsia puccionii]]'' <small>(Chiov.) Moffett</small> *''[[Searsia pygmaea]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia pyroides]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]]) Moffett</small> *''[[Searsia quartiniana]]'' <small>(A.Rich.) A.J.Mill.</small> *''[[Searsia refracta]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia rehmanniana]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia retinorrhoea]]'' <small>(Steud. ex Oliv.) Moffett</small> *''[[Searsia rigida]]'' <small>(Mill.) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia rimosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia rogersii]]'' <small>(Schönland) Moffett</small> *''[[Searsia rosmarinifolia]]'' <small>(Vahl) F.A.Barkley</small> *''[[Searsia rudatisii]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia ruspolii]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia scytophylla]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' <small>(Moffett) Moffett</small> *''[[Searsia somalensis]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia squalida]]'' <small>(Meikle) Moffett</small> *''[[Searsia stenophylla]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Moffett</small> *''[[Searsia tenuinervis]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia tenuipes]]'' <small>(R.Fern. & A.Fern.) Moffett</small> *''[[Searsia thyrsiflora]]'' <small>(Balf.f.) Moffett</small> *''[[Searsia tomentosa]]'' <small>(L.) F.A. Barkley</small> *''[[Searsia transvaalensis]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia tridactyla]]'' <small>(Burch.) Moffett</small> *''[[Searsia tripartita]]'' <small>(Ucria) Moffett</small> *''[[Searsia tumulicola]]'' <small>(S.Moore) Moffett</small> *''[[Searsia undulata]]'' <small>(Jacq.) T.S.Yi, A.J.Mill. & J.Wen</small> *''[[Searsia volkii]]'' <small>(Suess.) Moffett</small> *''[[Searsia wellmanii]]'' <small>(Engl.) Moffett</small> *''[[Searsia wildii]]'' <small>(R.Fern. & A.Fern.) Moffett</small> *''[[Searsia wilmsii]]'' <small>(Diels) Moffett</small> *''[[Searsia zeyheri]]'' <small>(Sond.) Moffett</small> |} == Galery == <gallery> Searsia lucida vorm lucida, ou loof, Krantzkloof NR.jpg Searsia leptodictya, bloeiwyse, Rietvalleirand.jpg Viscum capense and haustorium on Searsia sp IMG 2203.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409540}} band {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Searsia| ]] [[Kategorie:Anacardiaceae]] oefkf4vsuiokyt37eb6621c2fwk63lq Arden Cho 0 220654 3372537 3364135 2026-11-14T20:32:08Z PaulLim11 201647 Image 3372537 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Arden Cho | Beeld = Arden Cho at Los Angeles Comic Con 2026-3.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|8|16}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 2004–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 3036914 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Arden Cho''' (gebore 16 Augustus 1985) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent ''The Honor List'' (2018) en in die televisiereekse ''Hawaii Five-0'' (2010), ''Teen Wolf'' (2011), en ''Chicago Med'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 2008: ''Hoodrats 2: Hoodrat Warriors'' * 2017: ''Stuck'' * 2018: ''The Honor List'' * ''Flexx'' * ''Joon'' === Televisiereekse === * 2010: ''Hawaii Five-0'' * 2010: ''Ktown Cowboys'' * 2011: ''Teen Wolf'' * 2013: ''The Girlfriend'' * 2015: ''Chicago Med'' * 2016: ''Miss 2059'' * 2016: ''Tween Fest'' === Video's === * 2009: ''Layover, on the Shore'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|3036914|Arden Cho}} * {{Facebook|HiArdenCho|Arden Cho}} * {{Instagram|arden_cho|Arden Cho}} * {{YouTube|kanaal=UCXlGyfMXCzeaXUc4WDeRP6A|Arden Cho}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Cho, Arden}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Illinois Urbana-Champaign]] d77qh0ri4vmwew9gjwofmxvytcpmqzy AnnaSophia Robb 0 228383 3372654 3314142 2026-11-15T07:48:10Z PaulLim11 201647 Image 3372654 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = AnnaSophia Robb | Beeld = AnnaSophia Robb - I Play Rocky.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = <!-- only use if different from name --> | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1993|12|8}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = Trevor Paul | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] | Aktiewe jare = 2004–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1455681 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''AnnaSophia Robb''' (gebore 8 Desember 1993) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]]. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Charlie and the Chocolate Factory'' (2005), ''Bridge to Terabithia'' (2007), ''Soul Surfer'' (2011), en ''The Way Way Back'' (2013). == Filmografie == === Rolprente === * 2005: ''Charlie and the Chocolate Factory'' * 2005: ''Because of Winn-Dixie'' * 2007: ''Bridge to Terabithia'' * 2007: ''The Reaping'' * 2008: ''Spy School'' * 2008: ''Sleepwalking'' * 2009: ''Race to Witch Mountain'' * 2010: ''The Space Between'' * 2011: ''Soul Surfer'' * 2013: ''The Way Way Back'' * 2015: ''Jack of the Red Hearts'' * 2017: ''The Crash'' * 2017: ''Freak Show'' * 2018: ''Down a Dark Hall'' * 2018: ''Words on Bathroom Walls'' * 2026: ''[[I Play Rocky]]'' === Televisiereekse === * 2009: ''Leo Little's Big Show'' * 2013: ''The Carrie Diaries'' * ''The Act'' === Televisierolprente === * 2004: ''An American Girl Holiday'' * 2008: ''Eiga 'Terebishia ni kakeru hashi' kôshiki gaido'' === Video's === * 2009: ''Race to Witch Mountain: Bloopers'' * 2014: ''Sofia Coppola's The Little Mermaid'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|1455681|AnnaSophia Robb}} * {{Twitter|robbannasophia|AnnaSophia Robb}} * {{Instagram|annasophiarobb|AnnaSophia Robb}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Robb, AnnaSophia}} [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4gowo28mzwxhsw33ptiy6vkji51n2jp Tina Turner 0 229039 3372600 3360988 2026-11-15T03:26:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372600 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Tina Turner | Beeld = Tina turner 21021985 01 350.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Turner tree in 1985 in [[Noorweë]] op. | Geboortenaam = Anna Mae Bullock | Alias = | Geboortedatum = [[26 November]] [[1939]] | Geboorteplek = Brownsville, [[Tennessee]], Verenigde State | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] (tot 2013)<br />[[Switserland|Switsers]] (vanaf 2013) | Sterfdatum = {{Death date and age|1939|11|26|2023|05|24|df=yes}} | Sterfplek = Küsnacht, [[Switserland]] | Ouers = Floyd Bullock en Zelma Currie | Lewensmaat = [[Ike Turner]] (1962-1978)<br />Erwin Bach (2013-2023) | Kinders = 4 | Skool = Sumner High School, [[St. Louis]] | Universiteit = | Beroep = Sanger, liedjieskrywer, aktrise en skrywer | Aktiewe jare = 1958-2018 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = {{URL|https://www.thetinaturner.com}} | IMDb = 0877913 | Toekennings = 12 [[Grammy]]-toekennings<br />Kennedy Center-eerbewyse (2005)<br />[[Rock and Roll Hall of Fame]] (1991, 2021) }} '''Tina Turner''' ([[26 November]] [[1939]] – [[24 Mei]] [[2023]]), gebore '''Anna Mae Bullock''', was 'n Amerikaans-Switserse sanger, liedjieskrywer, [[aktrise]] en skrywer. Daar word algemeen na haar as die "Queen of Rock-'n-Roll" verwys, en sy het met haar stemkrag en verhoogteenwoordigheid rasse- sowel as geslagsgrense in [[rockmusiek]] afgebreek. Met meer as 100&nbsp;miljoen plate wat wêreldwyd verkoop is, is sy een van die topverkoper-opnamekunstenaars van alle tye. Turner het in die 1960's as hoofsanger van die R&B-egpaarduo Ike & Tina Turner prominent geword, wat saam met die Ikettes en die Kings of Rhythm vir plofbare lewendige optredes bekend was. Die duo het met snitte soos "A Fool in Love", "River Deep – Mountain High", "Proud Mary" en "Nutbush City Limits" op die trefferlyste sukses behaal. Nadat sy in 1976 van [[Ike Turner]] weggegaan het, het sy 'n solo-loopbaan begin. Ná die treffer "Let's Stay Together" (1983) het sy met haar veelvuldig platinum vyfde solo-album, ''Private Dancer'' (1984), 'n terugkeer gemaak. Die enkelsnit "What's Love Got to Do with It" het in 1985 die Grammy vir Plaat van die Jaar gewen en was haar enigste nommer een op die ''Billboard'' Hot 100. Sy het haar sukses met die top-tien-enkelsnitte "Better Be Good to Me", "Private Dancer", "We Don't Need Another Hero", "Typical Male" en "I Don't Wanna Fight" voortgesit, en later in haar loopbaan het sy die temalied vir die 1995 [[James Bond]]-rolprent ''GoldenEye'' gesing. Turner se ''Break Every Rule''-wêreldtoer was die toer van 'n vroulike kunstenaar wat in die 1980's die meeste geld ingesamel het, en haar konsert in [[Rio de Janeiro]] in 1988 het 'n wêreldrekord vir die destyds grootste betalende gehoor by 'n konsert van 'n solokunstenaar gevestig. Sy het in die 1990's suksesvol bly toer, en in 2000 het haar ''Twenty Four Seven''-toer die jaar se grootste inkomste van alle toere behaal. In 2009 het sy ná haar 50ste-herdenkingstoer as uitvoerende kunstenaar uitgetree. As aktrise het sy in die rolprente ''Tommy'' (1975), ''Mad Max Beyond Thunderdome'' (1985) en ''Last Action Hero'' (1993) verskyn. Haar lewe is in die rolprent ''What's Love Got to Do with It'' (1993) uitgebeeld, wat op haar outobiografie ''I, Tina'' (1986) gebaseer is, en later ook in die musiekblyspel ''Tina'' (2018) en die dokumentêre rolprent ''Tina'' (2021). Turner het 12 [[Grammy]]-toekennings ontvang, wat agt mededingende toekennings, drie Grammy Hall of Fame-opnames en 'n Grammy Lifetime Achievement-toekenning insluit. Sy was in 1967 die eerste vrou en die eerste swart kunstenaar op die voorblad van ''[[Rolling Stone]]'', wat haar later onder die 100 grootste kunstenaars van alle tye en die 100 grootste sangers van alle tye gerangskik.<ref>"The 100 Greatest Singers of All Time". Rolling Stone. No. 1066. 27 November 2008. bl. 73. Geargiveer van die oorspronklike op 8 Maart 2009. Besoek 6 April 2009.</ref> Sy het in 1986 'n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] en in 1991 een op die [[St. Louis]] Walk of Fame ontvang, en sy is twee keer in die [[Rock and Roll Hall of Fame]] opgeneem, saam met [[Ike Turner]] in 1991 en as solokunstenaar in 2021.<ref name=":2">{{Verwys nuus |titel=Tina Turner, Jay-Z, Foo Fighters Among Those Inducted Into Rock & Roll Hall Of Fame |url=https://www.npr.org/2021/05/12/995950982/tina-turner-jay-z-foo-fighters-among-those-inducted-into-rock-roll-hall-of-fame |argief-url=https://web.archive.org/web/20210512130635/https://www.npr.org/2021/05/12/995950982/tina-turner-jay-z-foo-fighters-among-those-inducted-into-rock-roll-hall-of-fame |argiefdatum=2021-05-12 |url-status=lewendig |besoekdatum=2021-05-12 |koerant=NPR.org |taal=en}}</ref> Sy was ook 'n 2005-ontvanger van die Kennedy Center-eerbewyse en die Women of the Year-toekenning.<ref>{{Verwys web |url=http://www.womenoftheyear.co.uk/history/previous-winners/ |titel=Women of the year award |besoekdatum=2012-09-17 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20121020050212/http://www.womenoftheyear.co.uk/history/previous-winners/ |argiefdatum=2012-10-20}}</ref> In 2013 het sy haar Amerikaanse burgerskap prysgegee en 'n Switserse burger geword, en sy het tot haar dood op 24 Mei 2023 in Küsnacht in [[Switserland]] gewoon.<ref name="ap2023">{{Verwys nuus |van=Italie |voornaam=Hillel |titel=Tina Turner, unstoppable superstar whose hits included ‘What’s Love Got to Do With It,’ dead at 83 |url=https://apnews.com/article/tina-turner-dead-a04311130e67459cbade34565eb80662 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230524190054/https://apnews.com/article/tina-turner-dead-a04311130e67459cbade34565eb80662 |argiefdatum=2023-05-24 |url-status=lewendig |besoekdatum=2023-05-24 |webwerf=Associated Press |taal=en-US}}</ref> == Vroeë lewe == [[Lêer:Flagg Grove school house West TN Delta Heritage Center Brownsville TN 2013-09 001.jpg|duimnael|Die Flagg Grove-skool in Brownsville, waar Turner skoolgegaan het en wat later die Tina Turner-museum geword het<ref>{{Verwys nuus |van=Smith |voornaam=David |datum=28 Mei 2023 |titel='I'm very proud it's there': how Tina Turner's one-room school became a museum |url=https://www.theguardian.com/music/2023/may/28/tina-turner-school-museum-tennessee |besoekdatum=29 April 2026 |werk=The Guardian |taal=en}}</ref>]] Turner is op 26 November 1939 as Anna Mae Bullock in Brownsville in [[Tennessee]] gebore.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=5}} Haar ouers was Floyd Bullock en Zelma Currie,<ref>{{Verwys nuus |van=Sweeting |voornaam=Adam |datum=24 Mei 2023 |titel=Tina Turner obituary |url=https://www.theguardian.com/music/2023/may/24/tina-turner-obituary |werk=The Guardian |taal=en}}</ref> en sy was van [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] afkoms.<ref>{{Verwys web |url=https://www.cbsnews.com/video/tina-turner-reflects-on-being-a-black-woman-in-rock/ |titel=Tina Turner reflects on being a Black woman in rock |uitgewer=CBS News |datum=25 Mei 2023 |taal=en}}</ref> Die gesin het in die landelike gemeenskap Nutbush gewoon, waar haar pa as opsigter van die deelsaaiers op Poindexter Farm gewerk het.{{Sfn|Norris|2000|pp=25-30}} Sy het later onthou dat sy van jongs af saam met haar gesin katoen gepluk het.{{Sfn|Gulla|2008|p=170}} Bullock het 'n ouer halfsuster, Evelyn Juanita Currie, en 'n ouer suster, Alline Bullock, gehad.<ref>{{Verwys web |url=https://www.irishtimes.com/obituaries/2023/06/03/tina-turner-obituary-a-walking-strutting-shimmying-ball-of-talent-and-contradiction/ |titel=Tina Turner obituary: A walking, strutting, shimmying ball of talent and contradiction |webwerf=The Irish Times |datum=3 Junie 2023 |taal=en}}</ref> Die drie susters is as jong kinders van mekaar geskei toe hul ouers tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] na [[Knoxville]] verhuis het om by 'n verdedigingsaanleg te gaan werk.{{Sfn|Gulla|2008|p=170}} Bullock is by haar streng, godsdienstige oupa en ouma aan vaderskant, Alex en Roxanna Bullock, gaan bly, wat diaken en diakones by die Woodlawn Missionary Baptist Church was.{{Sfn|Gulla|2008|p=170}}{{Sfn|Norris|2000|p=107}} Ná die oorlog is die susters weer met hul ouers verenig en het hulle saam na Knoxville verhuis.{{Sfn|Gulla|2008|p=170}} Twee jaar later het die gesin na Nutbush teruggekeer om in die Flagg Grove-gemeenskap te gaan woon, waar Bullock van die eerste tot die agtste graad die Flagg Grove-skool bygewoon het.{{Sfn|Norris|2000|p=27}} As jong meisie het sy daarvan gehou om te sing en toneel te speel, en sy het dikwels in die strate vir kleingeld opgetree sodat sy fliek toe kon gaan.<ref>{{Verwys nuus |datum=4 Junie 1964 |titel=Songstress Tina Turner Is An Artist Of Rare Ability |url=https://www.newspapers.com/article/the-louisville-defender-songstress-tina/172956751/ |besoekdatum=23 Mei 2025 |werk=The Louisville Defender |bladsye=Afdeling 2, bladsy 7 |taal=en}}</ref> Sy het in die kerkkoor van Nutbush se Spring Hill Baptist Church gesing.{{Sfn|Norris|2000|p=28}}{{Sfn|Gulla|2008|p=174}} In 1950, toe Bullock 11 was, het haar ma Zelma die gesin sonder waarskuwing verlaat en na [[St. Louis]] verhuis om van haar mishandelende verhouding met Floyd weg te kom.{{Sfn|Gulla|2008|p=171}} Twee jaar nadat haar ma weg is, het haar pa met 'n ander vrou getrou en na [[Detroit]] verhuis, en Bullock en haar susters is na hul ouma aan moederskant, Georgeanna Currie, in Brownsville gestuur.{{Sfn|Gulla|2008|p=171}} In haar outobiografie ''I, Tina'' het sy gesê dat sy gevoel het haar ouers het haar nie liefgehad nie en dat sy ongewens was.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=10-11}} Zelma het beplan om Floyd te verlaat, maar het by hom gebly toe sy met Bullock swanger geraak het.{{Sfn|Bego|2005|p=16}} Bullock het onthou: "Sy was 'n baie jong vrou wat nie nog 'n kind wou hê nie."{{Sfn|Bego|2005|p=16}} As tienderjarige het Bullock as huiswerker vir die Henderson-gesin in Ripley in Tennessee gewerk.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=29}} Sy was by die Hendersons se huis toe sy verneem het dat haar halfsuster Evelyn saam met hul niggie Margaret Currie in 'n motorongeluk dood is.{{Sfn|Bego|2005|pp=26-28}} Sy was 'n selfverklaarde rabbedoe wat by Carver High School in Brownsville aan sowel die cheerleaderspan as die meisiesbasketbalspan behoort het.{{Sfn|Norris|2000|pp=25-30}}{{Sfn|Gulla|2008|p=171}} In 1956, ná haar ouma se dood, het Bullock na St. Louis verhuis om by haar ma te gaan bly.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=46}} Sy het in 1958 aan Sumner High School gematrikuleer en daarna as verpleeghulp by die Barnes-Jewish-hospitaal gewerk.<ref>{{Verwys nuus |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE2DC1331F933A25756C0A964958260 |titel=Black History in St. Louis |datum=10 Mei 1992 |besoekdatum=11 Desember 2007 |werk=The New York Times |argiefdatum=2 Junie 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080602050559/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE2DC1331F933A25756C0A964958260 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> == Loopbaan == === Ike & Tina Turner === [[Lêer:Ike and Tina Turner 1965.jpg|duimnael|Publisiteitsfoto van Ike & Tina Turner, 1965]] Bullock se ouer suster Alline het gereeld die optredes van [[Ike Turner]] en sy orkes, die Kings of Rhythm, in St. Louis en East St. Louis bygewoon.{{Sfn|Gulla|2008|p=171}}{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=48}} Een Saterdagaand het Bullock se ma haar toegelaat om saam met Alline die groep by die Club Manhattan in East St. Louis te gaan sien.{{Sfn|Gulla|2008|p=171}} Bullock was diep deur Turner se talent beïndruk en het later onthou dat sy amper in 'n beswyming verval het terwyl sy na hom gekyk het.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=40}} Sy was vasbeslote om by die orkes aan te sluit en het Alline gevra om die orkes se trommelslaner Eugene "Gene" Washington te vra om met Turner oor 'n kans vir haar te praat; Turner het ingestem maar niks daaraan gedoen nie.{{Sfn|Gulla|2008|p=174}}{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=71}} Een aand het Bullock tydens 'n pouse self 'n mikrofoon gegryp en [[B.B. King]] se blues-ballade "You Know I Love You" gesing.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=62}} Haar optrede het Turner beïndruk, wat haar uitgenooi het om die aand verder te sing en haar kort daarna 'n vooraanstaande sanger van die groep gemaak het; hy het haar ook in stembeheer en verhoogoptrede begin oplei.{{Sfn|Gulla|2008|p=175}} In 1958 het sy haar opnamedebuut onder die naam Little Ann op die enkelsnit "Boxtop" saam met Ike Turner en die sanger Carlson Oliver gemaak.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=253}} In 1960 het Ike Turner die liedjie "A Fool in Love" vir die sanger Art Lassiter geskryf, en Bullock moes saam met Lassiter se agtergrondsangers sing.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=75}} Toe Lassiter nie by die opnamesessie opdaag nie en Turner die ateljeetyd reeds betaal het, het Bullock voorgestel dat sy die hoofstem sing.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=73}} Die plaatjoggie Dave Dixon het Turner oorreed om die band na Juggy Murray, die president van die R&B-plaatmaatskappy Sue Records, te stuur.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=74}}{{Sfn|Gulla|2008|p=176}} Murray was beïndruk met Bullock se stem en het later gesê: "Tina het geklink soos skreeuende vuilgoed. Dit was 'n funky klank." Hy het die snit gekoop en Turner 'n voorskot van $25&nbsp;000 vir die opname- en uitgeereg betaal.{{Sfn|Gulla|2008|p=176}} Murray het Turner ook oorreed om Bullock die ster van die vertoning te maak.{{Sfn|Gulla|2008|p=176}} Turner het haar toe "Tina" genoem omdat dit met Sheena gerym het, 'n naam wat op die strokiesprentkarakters Sheena en Nyoka gegrond was.{{Sfn|Gulla|2008|p=176}}{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=35}} Hy het sy eie van bygevoeg en die naam "Tina Turner" as handelsmerk geregistreer: as sy hom sou verlaat, soos sy vorige sangers gedoen het, kon hy haar met 'n ander "Tina Turner" vervang.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|pp=74-75}} Familie en vriende het haar steeds Ann bly noem.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|pp=106-107}} Bullock is in Julie 1960 met die enkelsnit "A Fool in Love" as Tina Turner aan die publiek bekend gestel.{{Sfn|Bego|2005|pp=60-62}} Die snit het nommer 2 op die Hot R&B Sides-lys en nommer 27 op die ''Billboard'' Hot 100 behaal.<ref name="musicvf">{{Verwys web |url=https://www.musicvf.com/Ike+%2526+Tina+Turner.art |titel=Ike & Tina Turner Songs ••• Top Songs / Chart Singles Discography |webwerf=Music VF |besoekdatum=23 Maart 2020 |argiefdatum=17 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190417175610/http://musicvf.com/Ike+%2526+Tina+Turner.art |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Die joernalis Kurt Loder het dit "die swartste plaat wat ooit sedert [[Ray Charles]] se evangelie-agtige 'What'd I Say' die vorige somer in die wit poptrefferlyste ingekruip het" genoem.{{Sfn|Gulla|2008|p=176}}{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=79}} 'n Volgende enkelsnit, "It's Gonna Work Out Fine", het in 1961 nommer 14 op die Hot 100 en nommer 2 op die R&B-lys behaal en hulle 'n [[Grammy]]-benoeming besorg.<ref name="musicvf" /><ref name="grammy">{{Verwys web |url=https://www.grammy.com/artists/tina-turner/7641 |titel=Tina Turner |webwerf=Recording Academy Grammy Awards |besoekdatum=30 Oktober 2018 |argiefdatum=24 Februarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180224173439/https://www.grammy.com/grammys/artists/tina-turner |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Ander R&B-treffers wat die duo tussen 1960 en 1962 uitgereik het, was "I Idolize You", "Poor Fool" en "Tra La La La La".<ref>{{Verwys nuus |url=https://variety.com/2023/music/news/tina-turner-dead-singer-pop-rock-queen-1235624415/ |titel=Tina Turner, Iconic Singer and Music Legend, Dies at 83 |datum=24 Mei 2023 |besoekdatum=24 Mei 2023 |werk=Variety |argiefdatum=24 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230524185559/https://variety.com/2023/music/news/tina-turner-dead-singer-pop-rock-queen-1235624415/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Ná die uitreiking van "A Fool in Love" is die Ike & Tina Turner Revue gestig, waarin Tina Turner die hoofsanger was, die Ikettes as agtergrondsangers en dansers opgetree het en Ike Turner op die agtergrond die leier van die Kings of Rhythm gebly het.<ref>{{Verwys nuus |van=Bacas |voornaam=Harry |datum=1 September 1961 |titel=Ike and Tina Turner: Profitable Team |url=https://www.newspapers.com/article/evening-star-ike-and-tina-turner-profit/164208549/ |besoekdatum=23 Mei 2025 |werk=Evening Star |bladsye=D-2 |taal=en}}</ref> Hy het die hele revue deur 'n veeleisende toerprogram deur die Verenigde State gesit, met 90 agtereenvolgende dae se optredes in sale oor die hele land.{{Sfn|Gulla|2008|p=179}} In die dae van die Chitlin' Circuit het die Ike & Tina Turner Revue die reputasie van "een van die warmste, mees uithoudende en potensieel mees plofbare van alle R&B-ensembles" opgebou en met die [[James Brown]] Revue as musikale skouspel meegeding.<ref>{{Verwys web |url=https://www.history-of-rock.com/ike_and_tina_turner.htm |titel=Ike and Tina Turner |uitgewer=History-Of-Rock.com |argiefdatum=6 April 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120406095507/http://www.history-of-rock.com/ike_and_tina_turner.htm |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Omdat hul optredes winsgewend was, kon hulle voor gemengde gehore in klubs en hotelle in die Suide optree.<ref>{{Verwys nuus |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7142242.stm |titel=The musical legacy of Ike Turner |datum=13 Desember 2007 |werk=BBC News |besoekdatum=1 Oktober 2011 |argiefdatum=15 Desember 2007 |argief-url=https://web.archive.org/web/20071215183848/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7142242.stm |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Tussen 1963 en 1965 het die orkes deurlopend getoer en matig suksesvolle R&B-enkelsnitte opgeneem. Turner se eerste enkelsnit onder haar eie naam, "Too Many Ties That Bind", is in 1964 op Ike Turner se plaatmaatskappy Sonja Records uitgereik.<ref>{{Verwys web |titel=Tina Turner – Too Many Ties That Bind |webwerf=45cat |url=https://www.45cat.com/record/nc325435us |argiefdatum=26 Julie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190726033810/http://www.45cat.com/record/nc325435us |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 1964 het die duo by Warner Bros. Records aangesluit en het Bob Krasnow hul bestuurder geword.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=21 Maart 1964 |titel=Ike & Tina, Rocky Fellers Pacted By Warner Bros. |url=https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Cash-Box/60s/1964/CB-1964-03-21.pdf |tydskrif=Cash Box |bladsye=35 |taal=en}}</ref> Op die Warner Bros.-etiket het hulle met ''Live! The Ike & Tina Turner Show'' hul eerste album op die trefferlyste gehad, wat in Februarie 1965 nommer 8 op die ''Billboard'' Hot R&B LP-lys behaal het.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=6 Februarie 1965 |titel=Hot R&B LP's |tydskrif=Billboard |bladsye=28 |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/60s/1965/Billboard%201965-02-06.pdf |besoekdatum=16 Augustus 2019 |taal=en}}</ref> In 1965 het die musiekvervaardiger [[Phil Spector]] 'n optrede van Ike & Tina Turner by 'n klub op die Sunset Strip bygewoon en hulle uitgenooi om in die konsertrolprent ''The Big T.N.T. Show'' te verskyn.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/see-ike-tina-turners-explosive-james-brown-cover-from-big-t-n-t-dvd-124040/ |titel=See Ike & Tina Turner's Explosive James Brown Cover From Big T.N.T. DVD |voornaam=Daniel |van=Kreps |tydskrif=Rolling Stone |datum=20 September 2016 |besoekdatum=13 November 2018 |argiefdatum=13 November 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181113165832/https://www.rollingstone.com/music/music-news/see-ike-tina-turners-explosive-james-brown-cover-from-big-t-n-t-dvd-124040/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Spector was deur hul optrede beïndruk en wou Tina Turner graag vervaardig. Hy het $20&nbsp;000 vir kreatiewe beheer oor die sessies gebied en daarmee ook die duo van hul opnamekontrak laat vrystel.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Fong-Torres |voornaam=Ben |datum=14 Oktober 1971 |titel=Tales of Ike and Tina Turner |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/tales-of-ike-and-tina-turner-237489/ |url-status=lewend |tydskrif=Rolling Stone |argief-url=https://web.archive.org/web/20190713061836/https://www.rollingstone.com/music/music-news/tales-of-ike-and-tina-turner-237489/ |argiefdatum=13 Julie 2019 |besoekdatum=14 September 2019 |taal=en}}</ref> Hulle het in April 1966 by Spector se Philles-etiket aangesluit.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=30 April 1966 |titel=Ike & Tina to Philles |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Cash-Box/60s/1966/CB-1966-04-30.pdf |tydskrif=Cash Box |bladsye=56 |besoekdatum=27 Mei 2020 |taal=en}}</ref> Hul eerste enkelsnit op sy etiket, "River Deep – Mountain High", is in Mei 1966 uitgereik, en Spector het daardie plaat, met Turner se uiterste energie bo-op sy "Wall of Sound", as sy beste werk beskou. Die snit was oorsee suksesvol en het nommer 3 op die Britse enkelsnitlys en nommer 1 in Spanje behaal,<ref>{{Verwys web |url=https://los40.com/lista40/cuando_naciste/19661217 |titel=Cuando nací era número 1 de los 40: (1966-12-17) Ike & Tina Turner: River Deep – Mountain High |webwerf=LOS40 |taal=es |besoekdatum=22 Maart 2020 |argiefdatum=22 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200322142547/https://los40.com/lista40/cuando_naciste/19661217 |url-status=lewend}}</ref> maar in die Verenigde State het dit nie hoër as nommer 88 op die Hot 100 gevorder nie.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=18 Junie 1966 |titel=Billboard Hot 100 |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/60s/1966/Billboard%201966-06-18.pdf |tydskrif=Billboard |bladsye=18 |taal=en}}</ref> Die impak van die plaat het Ike & Tina Turner in die najaar van 1966 die voorprogram van [[The Rolling Stones|die Rolling Stones]] se Britse toer besorg.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=102}} In November 1967 het Tina Turner die eerste vroulike kunstenaar en die eerste swart kunstenaar geword wat op die voorblad van die tydskrif ''Rolling Stone'' verskyn het.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/tina-turner-musical-broadway-essay-906671/ |titel=Tina Turner on Her Journey to Broadway |van=Turner |voornaam=Tina |datum=1 November 2019 |tydskrif=Rolling Stone |besoekdatum=5 April 2020 |argiefdatum=15 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200415132617/https://www.rollingstone.com/music/music-features/tina-turner-musical-broadway-essay-906671/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Die duo het in 1968 by Blue Thumb Records aangesluit en in 1969 die album ''Outta Season'' uitgereik, wat hul weergawe van [[Otis Redding]] se "I've Been Loving You Too Long" op die trefferlyste gehad het.<ref name="musicvf" /> Later daardie jaar het die album ''The Hunter'' gevolg, waarvan die titelsnit Turner 'n Grammy-benoeming vir Best Female R&B Vocal Performance besorg het.<ref name="grammy" /> Die sukses van die albums het daartoe gelei dat die revue in [[Las Vegas]] die hoofprogram was, waar hul vertonings deur sterre soos [[Janis Joplin]], [[Cher]], James Brown, Ray Charles, [[Elton John]] en [[Elvis Presley]] bygewoon is.<ref>{{Verwys boek |van1=Bogdanov |voornaam1=Vladimir |van2=Woodstra |voornaam2=Chris |van3=Erlewine |voornaam3=Stephen Thomas |titel=All Music Guide to the Blues: The Definitive Guide to the Blues |url=https://books.google.com/books?id=nS2l6Z_J99kC |besoekdatum=8 April 2009 |uitgawe=3de |uitgewer=Hal Leonard Corporation |isbn=0-87930-736-6 |jaar=2003 |taal=en}}</ref> Teen die einde van die dekade het Turner se kleredrag van formele rokke na mini-rokke en ontblotende uitrustings verander, en sy het as 'n sekssimbool na vore getree wat vir haar sensuele optredes geprys is.<ref>{{Verwys nuus |van=Gleason |voornaam=Ralph J. |datum=16 November 1969 |titel=Tina Turner – A Triumph of Instant Ecstasy |bladsye=37 |werk=San Francisco Sunday Examiner & Chronicle |url=https://www.newspapers.com/article/the-san-francisco-examiner-tina-turner/129434829/ |taal=en}}</ref> In die najaar van 1969 het die duo se aansien in hul eie land gestyg nadat hulle die voorprogram van die Rolling Stones se Amerikaanse toer gedoen het.<ref name="rockhallike">{{Verwys web |titel=Ike and Tina Turner |url=https://www.rockhall.com/inductees/ike-and-tina-turner |besoekdatum=16 September 2019 |uitgewer=Rock & Roll Hall of Fame |argiefdatum=11 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200111194632/https://www.rockhall.com/inductees/ike-and-tina-turner |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Hulle het twee albums in 1970 uitgereik, ''Come Together'' en ''Workin' Together'', wat 'n keerpunt in hul loopbane was: hulle het van hul gewone R&B-repertorium na meer rocksnitte soos "Come Together", "Honky Tonk Woman" en "Get Back" oorgeskakel.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Lloyd |voornaam=Jack |datum=3 Mei 1970 |titel=Tina Turner Scores As World's 'Sexiest' Singer |url=https://www.newspapers.com/article/the-philadelphia-inquirer-ike-and-tina-t/129056809/ |tydskrif=The Philadelphia Inquirer |bladsye=4 5a |taal=en}}</ref> Vroeg in 1971 het hul weergawe van Creedence Clearwater Revival se "Proud Mary" hul grootste treffer geword. Die enkelsnit het nommer 4 op die Hot 100 behaal, meer as 'n miljoen eksemplare verkoop en hulle 'n Grammy vir Best R&B Performance by a Duo or Group besorg.{{Sfn|Gulla|2008|p=182}}{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=160}} Hul lewendige album ''What You Hear Is What You Get'', wat in [[Carnegie Hall]] opgeneem is, is in Julie 1971 uitgereik en het hul eerste goue album geword. Teen 1972 het Turner meer liedjies begin skryf en nege van die tien snitte op die album ''Feel Good'' geskryf.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=15 Julie 1972 |titel=Album Reviews: Ike & Tina Turner – Feel Good |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/70s/1972/BB-1972-07-15.pdf |tydskrif=Billboard |bladsye=50 |taal=en}}</ref> Die duo se treffer "Nutbush City Limits" van 1973, wat deur Tina Turner geskryf is, het nommer 22 op die poplys en nommer 11 op die R&B-lys behaal,<ref name="musicvf" /> en ook nommer 1 in Oostenryk en nommer 4 in die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{Verwys web |url=https://dutchcharts.nl/search.asp?todo=notfound |titel=Ike & Tina Turner – Nutbush City Limits |webwerf=Dutch Charts |besoekdatum=23 Maart 2020 |argiefdatum=14 Februarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200214151751/https://dutchcharts.nl/search.asp?todo=notfound |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Hulle het die eerste Golden European Record Award ontvang omdat meer as 'n miljoen eksemplare van die snit in Europa verkoop is.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=28 Desember 1974 |titel=Golden First For The Turner's |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Cash-Box/70s/1974/CB-1974-12-28.pdf |tydskrif=Cash Box |bladsye=116 |taal=en}}</ref> Turner se eerste solo-album, ''Tina Turns the Country On!'', is in September 1974 uitgereik en het haar 'n Grammy-benoeming besorg.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://www.rollingstone.com/music/music-country/flashback-tina-turner-covers-dolly-parton-kris-kristofferson-on-first-solo-album-236697/ |titel=Flashback: Tina Turner Covers Dolly Parton, Kris Kristofferson on First Solo Album |tydskrif=Rolling Stone |besoekdatum=11 Januarie 2019 |datum=12 Februarie 2015 |van=Betts |voornaam=Stephen L. |argiefdatum=18 November 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181118122958/https://www.rollingstone.com/music/music-country/flashback-tina-turner-covers-dolly-parton-kris-kristofferson-on-first-solo-album-236697/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Daardie jaar het sy ook in die rock-opera ''Tommy'' gespeel, waarin sy die Acid Queen was, 'n dwelmverslaafde prostituut; haar vertolking is deur kritici geprys.<ref>{{Verwys nuus |datum=5 April 1975 |titel=Tommy: It's A Creative Firestorm |url=https://www.newspapers.com/article/the-province-tommy-its-a-creative-fire/173795041/ |besoekdatum=4 Junie 2025 |werk=The Province |bladsye=11 |taal=en}}</ref> Die verfilming alleen in Londen het Turner 'n gevoel van onafhanklikheid gegee. Sy het in 1975 aan ''People'' gesê: "Ek was altyd daar om hom te help en nou, in ''Tommy'', het ek geleer ek kan dinge sonder hom doen. Ike sal trots wees, maar hy sal my mis."<ref>{{Verwys tydskrif |van=Windeler |voornaam=Robert |datum=5 Mei 1975 |titel=Tina Turner, The New Acid Queen, Turns Down The Voltage For A Solo Career Sans Ike |url=https://archive.org/details/sim_people_1975-05-05_3_17/page/34/mode/2up |tydskrif=People |volume=3 |nommer=17 |bladsye=32-34 |taal=en}}</ref> Ná die uitreiking van ''Tommy'' in 1975 het sy nog 'n solo-album, ''Acid Queen'', uitgereik, wat nommer 39 op die ''Billboard'' R&B-lys behaal het en die enkelsnitte "Baby, Get It On" en 'n weergawe van [[Led Zeppelin]] se "Whole Lotta Love" opgelewer het. In 1976 was Ike & Tina Turner die hoofprogram by die Waldorf Astoria in New York en het hulle 'n televisieooreenkoms met CBS gesluit.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=15 April 1976 |titel=Trouble Trails Tina Turner |url=https://books.google.com/books?id=dcADAAAAMBAJ&q=turner |tydskrif=Jet |bladsye=58-61 |taal=en}}</ref> Ike het beplan dat hulle United Artists Records vir 'n vyfjaarooreenkoms met Cream Records van $150&nbsp;000 per jaar verlaat, en die kontrak sou op 5 Julie onderteken word.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=180}} Op 1 Julie 1976 het Tina Turner ná 'n rusie in [[Dallas]] van Ike Turner weggevlug.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=187-192}} Sy het 'n paar maande by die saksofonis Wayne Shorter en sy vrou Ana Maria gebly, vriende wat sy in die musiekwêreld van [[Los Angeles]] ontmoet het, en sy het gesê dat hulle gehelp het om haar lewe te stabiliseer.{{Sfn|Turner|2020|pp=93, 104}} Ná hul skeiding het United Artists nog twee albums uitgereik wat aan die duo toegeskryf is, ''Delilah's Power'' (1977) en ''Airwaves'' (1978).{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=173}} === Solo-loopbaan === [[Lêer:Tina Turner 1977.jpg|duimnael|links|Turner in 1977]] Ná die Turners se skeiding het die regsgedinge oor gekanselleerde optredes van Ike & Tina Turner opgestapel.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=198}} Tina Turner het 'n inkomste verdien deur op televisieprogramme soos ''Hollywood Squares'', ''Donny & Marie'' en ''The Sonny & Cher Comedy Hour'' te verskyn.<ref>{{Verwys nuus |datum=26 Desember 1976 |titel=Osmonds Celebrate New Year |url=https://www.newspapers.com/article/the-columbus-ledger-tina-turner-on-donni/173793743/ |besoekdatum=4 Junie 2025 |werk=The Sunday Ledger-Enquirer |bladsye=16 |taal=en}}</ref> Nadat sy geld van Mike Stewart, 'n direkteur by United Artists Records, ontvang het, het sy na die verhoog teruggekeer om haar skuld af te betaal.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=203}} In 1977 het sy 'n nuwe orkes gestig en met nuwe kostuums van die ontwerper Bob Mackie teruggekeer.<ref>{{Verwys nuus |van=Lucas |voornaam=Bob |datum=5 Januarie 1978 |titel=New Year, New Tina, New Title |url=https://books.google.com/books?id=WL8DAAAAMBAJ&q=tina+turner+jet+1978&pg=PA21 |werk=Jet |bladsye=20-24 |taal=en}}</ref> Sy het in kleiner sale begin optree en 'n reeks kabaretvertonings by Caesars Palace in Las Vegas aangebied, en later daardie jaar het sy haar eerste solo-konserttoer in [[Australië]] onderneem.<ref>{{Verwys nuus |datum=1 September 1977 |titel=Low-pulse Tina Turner to gyrate at the Hordern |url=https://www.newspapers.com/article/the-sydney-morning-herald-low-pulse-tina/173661144/ |besoekdatum=2 Junie 2025 |werk=The Sydney Morning Herald |bladsye=12 |taal=en}}</ref> Turner en Tom Jones het in September 1978 in 'n HBO-televisieprogram opgetree wat in die Warner Theatre in Washington opgeneem is.<ref>{{Verwys nuus |datum=25 Augustus 1978 |titel=Tom Jones, Tina Turner On HBO |url=https://www.newspapers.com/article/santa-cruz-sentinel-tom-jones-tina-tur/173664840/ |besoekdatum=2 Junie 2025 |werk=Santa Cruz Sentinel |bladsye=6 |taal=en}}</ref> Omstreeks daardie tyd is haar derde solo-album, ''Rough'', op United Artists uitgereik.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=7 Oktober 1978 |titel=Top Album Picks: Billboard's Recommended LPs |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/70s/1978/Billboard%201978-10-07.pdf |tydskrif=Billboard |bladsye=82 |taal=en}}</ref> Daardie album en die opvolger van 1979, ''Love Explosion'', wat 'n kort uitstappie na diskomusiek ingesluit het, het nie op die trefferlyste gekom nie, en United Artists en Turner het van mekaar afskeid geneem.{{Sfn|Wynn|1985|p=70}} In 1979 het die Australiese bestuurder Roger Davies ingestem om Turner te bestuur nadat hy haar in die Fairmont Hotel in San Francisco sien optree het.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=176}} Vroeg in 1979 het sy in [[Italië]] as 'n vaste kunstenaar in die televisiereeks ''Luna Park'' gewerk.<ref>{{Verwys web |datum=26 November 2019 |titel=Tina Turner anni Ottanta, i meriti di Pippo Baudo |url=https://www.indiscreto.info/2019/11/tina-turner-anni-ottanta-i-meriti-di-pippo-baudo.html |besoekdatum=17 November 2020 |webwerf=Indiscreto |taal=it}}</ref> Later daardie jaar het sy 'n omstrede toer van vyf weke deur [[Suid-Afrika]] tydens die [[apartheid]]sbewind onderneem.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=176-177}} Sy het later erken dat sy destyds "naief oor die politiek in Suid-Afrika" was.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=27 Mei 1985 |titel=Should Famous Blacks Entertain In South Africa |url=https://books.google.com/books?id=abADAAAAMBAJ&q=south+africa+tina+turner+1979&pg=PA52 |tydskrif=Jet |bladsye=55 |taal=en}}</ref> In Oktober 1981 het [[Rod Stewart]] Turner se vertoning by die Ritz in New York bygewoon en haar uitgenooi om saam met hom "Hot Legs" op ''Saturday Night Live'' uit te voer.<ref>{{Verwys nuus |van=Palmer |voornaam=Robert |datum=28 Oktober 1981 |titel=The Pop Life |werk=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1981/10/28/arts/pop-life.html |besoekdatum=17 November 2020 |argiefdatum=24 Mei 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150524084953/http://www.nytimes.com/1981/10/28/arts/pop-life.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In November het sy die voorprogram van drie vertonings van die Rolling Stones se Amerikaanse toer gedoen.<ref>{{Verwys nuus |van=Rockwell |voornaam=John |datum=7 November 1981 |titel=Pop: The Stones at Play |werk=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1981/11/07/arts/pop-the-stones-at-play.html |besoekdatum=17 November 2020 |argiefdatum=24 Mei 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150524080514/http://www.nytimes.com/1981/11/07/arts/pop-the-stones-at-play.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 1982 het Turner die Temptations se "Ball of Confusion" saam met die Britse vervaardigingspan B.E.F. opgeneem, wat 'n treffer in Europese dansklubs geword het. Sy het 'n musiekvideo vir die snit verfilm wat op die destyds nuwe musiekkanaal [[MTV]] uitgesaai is, en sy het daarmee een van die eerste swart Amerikaanse kunstenaars geword wat lugtyd op die kanaal gekry het.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=9 Oktober 2006 |titel=Why It Took MTV So Long To Play Black Music Videos |url=https://books.google.com/books?id=fDoDAAAAMBAJ&q=african+americans+MTV+tina+turner+1983&pg=PA16 |tydskrif=Jet |bladsye=16 |taal=en}}</ref> [[Lêer:TinaTurner PrivateDancer (cropped).png|duimnael|Turner tree in 1984 in [[Cardiff]] in [[Wallis]] op]] Tot 1983 is Turner as 'n nostalgie-kunstenaar beskou wat meestal in hotelsale en klubs in die Verenigde State opgetree het.<ref name="benarde">{{Verwys web |url=https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-1985-11-29-8502230794-story.html |titel=Turner Excels in Gritty Role of a Soul Survivor |van=Benarde |voornaam=Scott |datum=29 November 1985 |webwerf=Sun-Sentinel |besoekdatum=5 Desember 2019 |argiefdatum=5 Desember 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191205062129/https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-1985-11-29-8502230794-story.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Tydens haar tweede verblyf by die Ritz het sy in 1983 by [[Capitol Records]] aangesluit.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=188}} In November 1983 het sy haar weergawe van Al Green se "Let's Stay Together" uitgereik, wat op verskeie Europese trefferlyste beland het en nommer 6 in die Verenigde Koninkryk behaal het.<ref>{{Verwys web |url=https://www.officialcharts.com/search/singles/Let's+Stay+Together |titel=The Official Charts Company – Let's Stay Together by Tina Turner Search |datum=3 Mei 2016 |uitgewer=The Official Charts Company |taal=en}}</ref> In die Verenigde State het die snit nommer 26 op die ''Billboard'' Hot 100, nommer 1 op die Hot Dance Club Songs-lys en nommer 3 op die Hot Black Singles-lys behaal.<ref name="billboardhistory">{{Verwys tydskrif |url=https://www.billboard.com/music/tina-turner/chart-history |titel=Tina Turner Chart History |tydskrif=Billboard |besoekdatum=16 September 2019 |argiefdatum=28 November 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191128121910/https://www.billboard.com/music/tina-turner/chart-history |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Ná die onverwagte sukses van die enkelsnit, en 'n verdere kleiner treffer met haar weergawe van [[The Beatles|die Beatles]] se "Help", het Capitol Records 'n ateljeealbum goedgekeur. Turner het twee weke gehad om haar album ''Private Dancer'' op te neem, wat in Mei 1984 uitgereik is.<ref name="benarde" /> Dit het nommer 3 op die ''Billboard'' 200 en nommer 2 in die Verenigde Koninkryk behaal, is in die Verenigde State vyf keer platinum gesertifiseer<ref name="riaa">{{Verwys web |url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=tina+turner#search_section |titel=Gold & Platinum – RIAA |webwerf=Recording Industry Association of America |besoekdatum=6 Maart 2019 |argiefdatum=24 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200924125806/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=tina+turner#search_section |url-status=lewend |taal=en}}</ref> en het wêreldwyd 10&nbsp;miljoen eksemplare verkoop, wat dit haar suksesvolste album maak.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=9 Junie 2008 |titel=APRA Lauds Aussie Manager Davies |tydskrif=Billboard |url=https://www.billboard.com/articles/business/1307581/apra-lauds-aussie-manager-davies |besoekdatum=29 November 2020 |argiefdatum=24 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201024090216/https://www.billboard.com/articles/business/1307581/apra-lauds-aussie-manager-davies |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Capitol het in Mei 1984 ook die enkelsnit "What's Love Got to Do with It" uitgereik, wat voorheen deur die Britse popgroep Bucks Fizz opgeneem is.<ref>{{Verwys web |titel=Watch Tina Turner Win Best Pop Vocal Performance |datum=22 November 2019 |uitgewer=National Academy of Recording Arts and Sciences |url=https://www.grammy.com/news/grammy-rewind-watch-tina-turner-win-best-pop-vocal-performance-female-1985-grammys |besoekdatum=28 November 2019 |argiefdatum=3 Junie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200603124454/https://www.grammy.com/grammys/news/grammy-rewind-watch-tina-turner-win-best-pop-vocal-performance-female-1985-grammys |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Turner was in haar middel-veertigs toe haar terugkeer in 1984 gekom het, 'n ouderdom wat sommige mense in die musiekbedryf as verby 'n kunstenaar se beste jare beskou het.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.washingtonpost.com/history/2023/05/25/tina-turner-death-whats-love-got-to-do-with-it/ |titel=How a 1993 Tina Turner biopic created a new generation of fans |werk=The Washington Post |van=Pannett |voornaam=Rachel |datum=25 Mei 2023 |taal=en}}</ref> Op 1 September 1984 het sy met "What's Love Got to Do with It" haar eerste en enigste nommer een op die ''Billboard'' Hot 100 behaal.<ref name="billboardhistory" /> Die opvolgsnitte "Better Be Good to Me" en "Private Dancer" was albei ook top-tien-treffers in die Verenigde State. Dieselfde jaar het sy saam met [[David Bowie]] 'n weergawe van Iggy Pop se "Tonight" gesing, wat as 'n enkelsnit in November uitgereik is en nommer 53 in sowel die Verenigde Koninkryk as die Verenigde State behaal het. Turner het drie Grammy's by die 27ste Grammy-toekennings gewen, waaronder die Grammy vir Plaat van die Jaar vir "What's Love Got to Do with It".<ref name="grammy" /> In Februarie 1985 het sy haar tweede wêreldtoer onderneem om die album ''Private Dancer'' te ondersteun; twee aande is in Birmingham in Engeland verfilm en later as 'n konsertvideo uitgereik. In dieselfde tyd het sy ook stemme vir die liefdadigheidslied "We Are the World" van USA for Africa bygedra.{{Sfn|Bego|2005|p=182}} Turner se sukses het voortgeduur toe sy na Australië gereis het om teenoor [[Mel Gibson]] in die postapokaliptiese rolprent ''Mad Max Beyond Thunderdome'' van 1985 te speel. Dit was haar eerste toneelrol in tien jaar, en sy het Aunty Entity, die heerser van Bartertown, vertolk.<ref>{{Verwys boek |van=Lichtenfeld |voornaam=Eric |titel=Action Speaks Louder: Violence, Spectacle, and the American Action Movie |uitgewer=Wesleyan University Press |jaar=2007 |bladsy=153 |isbn=978-0-8195-6801-4 |taal=en}}</ref> Kritici was oor die algemeen positief oor haar vertolking,<ref>{{Verwys tydskrif |datum=29 Julie 1985 |titel=Tina Turner Excels In First Dramatic Role In 'Mad Max' Movie |url=https://books.google.com/books?id=mLQDAAAAMBAJ&q=tina+turner |tydskrif=Jet |volume=68 |nommer=20 |bladsye=28-30 |taal=en}}</ref> en die rolprent was wêreldwyd suksesvol en het meer as $36&nbsp;miljoen in die Verenigde State ingesamel. Turner het later die NAACP Image Award vir die beste aktrise vir haar rol ontvang.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=Januarie 1986 |titel=Image Awards |url=https://books.google.com/books?id=dCoEAAAAMBAJ&q=tina+turner+NAACP+mad+max&pg=PA42 |tydskrif=The Crisis |volume=93 |nommer=1 |bladsye=42 |taal=en}}</ref> Sy het twee liedjies vir die rolprent opgeneem, "We Don't Need Another Hero" en "One of the Living"; die eerste was 'n transatlantiese top-drie-treffer en die tweede het haar 'n Grammy vir Best Female Rock Vocal Performance besorg.<ref name="grammy" /> In Julie 1985 het Turner saam met Mick Jagger by Live Aid opgetree, en hul optrede het 'n berugte oomblik ingesluit toe Jagger haar romp afgeruk het.<ref name="theguardian12">{{Verwys web |van=Brooks |voornaam=Daphne |datum=22 Maart 2018 |titel=Tina Turner: the making of a rock'n'roll revolutionary |url=https://www.theguardian.com/music/2018/mar/22/tina-turner-the-making-of-a-rocknroll-revolutionary |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215121143/https://www.theguardian.com/music/2018/mar/22/tina-turner-the-making-of-a-rocknroll-revolutionary |argiefdatum=15 Desember 2018 |besoekdatum=15 Desember 2018 |werk=The Guardian |taal=en}}</ref> Haar duet "It's Only Love" met [[Bryan Adams]] is vir 'n Grammy benoem, en die musiekvideo het 'n MTV Video Music Award vir die beste verhoogoptrede gewen.<ref>{{Verwys web |url=https://www.popmatters.com/tina-turners-lifetime-grammy-gold-2532222628.html |titel=Jewels for the Queen: Tina Turner's Lifetime of Grammy Gold |van=John Wikane |voornaam=Christian |datum=9 Februarie 2018 |webwerf=PopMatters |besoekdatum=4 Maart 2018 |argiefdatum=4 Maart 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180304172615/https://www.popmatters.com/tina-turners-lifetime-grammy-gold-2532222628.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 1986 het Turner haar sesde solo-album, ''Break Every Rule'', uitgereik, wat nommer 1 in vier lande behaal het en binne die eerste jaar meer as vyf miljoen eksemplare wêreldwyd verkoop het.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=15 Augustus 1987 |titel=Break Every Rule |url=https://worldradiohistory.com/Archive-Billboard/80s/1987/Billboard-1987-08-15.pdf |tydskrif=Billboard |bladsye=T-22 |besoekdatum=29 November 2020 |argiefdatum=5 Desember 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201205080926/https://worldradiohistory.com/Archive-Billboard/80s/1987/Billboard-1987-08-15.pdf |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Die album het die enkelsnitte "Typical Male", "Two People", "What You Get Is What You See" en die Grammy-wenner "Back Where You Started" opgelewer. Voor die album se uitreiking het Turner haar outobiografie ''I, Tina'' gepubliseer, wat 'n blitsverkoper geword het, en daardie jaar het sy ook 'n ster op die Hollywood Walk of Fame ontvang.<ref>{{Verwys web |url=https://www.walkoffame.com/tina-turner |titel=Tina Turner |webwerf=Hollywood Walk of Fame |datum=25 Oktober 2019 |besoekdatum=3 November 2019 |argiefdatum=3 November 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191103022626/https://www.walkoffame.com/tina-turner |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Haar ''Break Every Rule''-wêreldtoer, wat in Maart 1987 begin het, was die toer van 'n vroulike kunstenaar wat in die 1980's die meeste geld ingesamel het.<ref>{{Verwys web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/753022-highest-attendance-at-a-ticketed-concert-by-a-female-artist |titel=Highest attendance at a ticketed concert by a female artist |werk=Guinness World Records |datum=16 Januarie 1988 |besoekdatum=26 Augustus 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230821001726/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/753022-highest-attendance-at-a-ticketed-concert-by-a-female-artist |argiefdatum=21 Augustus 2023 |taal=en}}</ref> In Januarie 1988 het sy voor ongeveer 180&nbsp;000 mense in die Maracanã-stadion in [[Rio de Janeiro]] opgetree en daarmee 'n destydse [[Guinness World Records|wêreldrekord]] vir die grootste betalende konsertgehoor van 'n solokunstenaar gevestig.<ref>{{Verwys web |url=https://www.upi.com/Archives/1988/01/17/Mini-skirted-Tina-Turner-claims-record-audience/7848569394000/ |titel=Mini-skirted Tina Turner claims record audience |werk=United Press International |datum=17 Januarie 1988 |besoekdatum=1 November 2018 |argiefdatum=1 November 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181101135944/https://www.upi.com/Archives/1988/01/17/Mini-skirted-Tina-Turner-claims-record-audience/7848569394000/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In April 1988 het Turner die album ''Tina Live in Europe'' uitgereik, wat 'n Grammy vir Best Female Rock Vocal Performance gewen het. Ná 'n ruspouse aan die einde van die toer het sy in 1989 met die album ''Foreign Affair'' na vore gekom. Dit het nommer 1 in agt lande behaal, waaronder haar eerste nommer-een-album in die Verenigde Koninkryk, en dit het meer as ses miljoen eksemplare wêreldwyd verkoop en die internasionale treffer "The Best" ingesluit.<ref>{{Verwys web |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-17-ca-351-story.html |titel=Tina Turner 'Foreign Affair' |voornaam=Connie |van=Johnson |datum=17 September 1989 |webwerf=Los Angeles Times |besoekdatum=5 Desember 2019 |argiefdatum=5 Desember 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191205062129/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-17-ca-351-story.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 1990 het sy haar Europese ''Foreign Affair''-toer onderneem, wat bykans vier miljoen kykers getrek het en die rekord van die Rolling Stones vir 'n Europese toer gebreek het.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=26 November 1990 |titel=Tina ends European tour and will take a year off |tydskrif=Jet |volume=79 |nommer=7 |bladsy=35 |url=https://books.google.com/books?id=lbsDAAAAMBAJ&q=tina%20turner%20foreign%20affair%20tour%20breaks%20record&pg=PA35 |taal=en}}</ref> In Oktober 1991 het sy haar eerste versamelalbum, ''Simply the Best'', uitgereik, wat sewe miljoen eksemplare wêreldwyd verkoop het en haar grootste verkoper in die Verenigde Koninkryk is, en daardie jaar het sy ook 'n ster op die St. Louis Walk of Fame ontvang.<ref>{{Verwys web |url=http://stlouiswalkoffame.org/inductee/tina-turner/ |titel=Tina Turner |webwerf=St. Louis Walk of Fame |besoekdatum=3 November 2019 |argiefdatum=3 November 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191103022626/http://stlouiswalkoffame.org/inductee/tina-turner/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://au.lifestyle.yahoo.com/fashion/news/a/16339302/simply-the-best-tina-turner-is-vogues-oldest-cover-girl/ |titel=Simply the Best: Tina Turner is Vogue's oldest cover girl |uitgewer=Yahoo! |datum=11 Maart 2013 |besoekdatum=27 Oktober 2015 |argiefdatum=5 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160305220355/https://au.lifestyle.yahoo.com/fashion/news/a/16339302/simply-the-best-tina-turner-is-vogues-oldest-cover-girl/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Ike & Tina Turner is in 1991 in die Rock and Roll Hall of Fame opgeneem.<ref name="rockhallike" /> Ike Turner was op daardie tydstip in die tronk, en Tina Turner het nie die geleentheid bygewoon nie.<ref>{{Verwys nuus |van=Watrous |voornaam=Peter |datum=17 Januarie 1991 |titel=Rock-and-Roll Hall of Fame Inducts Its 6th Crop of Legends |werk=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/01/17/arts/rock-and-roll-hall-of-fame-inducts-its-6th-crop-of-legends.html |besoekdatum=11 November 2020 |argiefdatum=29 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190629011729/https://www.nytimes.com/1991/01/17/arts/rock-and-roll-hall-of-fame-inducts-its-6th-crop-of-legends.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Sy het deur haar publisiteitsagent laat weet dat sy ná haar toer met verlof is en dat sy "emosioneel nie toegerus was om na die Verenigde State terug te keer en op die aand van viering te reageer soos sy sou wou nie".<ref>{{Verwys tydskrif |titel=Tina Turner Won't Attend Rock N' Roll Fame Awards |url=https://books.google.com/books?id=XLsDAAAAMBAJ&q=tina+Turner+Won%27t+Attend+Rock+N%27+Roll+Fame+Awards&pg=PA22 |tydskrif=Jet |volume=79 |nommer=1 |bladsye=22 |datum=21 Januarie 1991 |taal=en}}</ref> Phil Spector het die toekenning namens hulle ontvang.<ref>{{Verwys web |url=https://variety.com/1991/more/news/war-casts-shadow-on-hall-ceremony-99124707/ |titel=War Casts Shadow On Hall Ceremony |datum=20 Januarie 1991 |webwerf=Variety |besoekdatum=16 September 2019 |argiefdatum=11 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200111194630/https://variety.com/1991/more/news/war-casts-shadow-on-hall-ceremony-99124707/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Die halfoutobiografiese rolprent ''What's Love Got to Do with It'' is in 1993 uitgereik, met [[Angela Bassett]] as Tina Turner en [[Laurence Fishburne]] as Ike Turner; hulle is albei vir 'n [[Oscar]] benoem.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-06-09-ca-1063-story.html |titel=Movie Review: ''Love'': Playing It Nice and Rough |datum=9 Junie 1993 |werk=Los Angeles Times |besoekdatum=5 Mei 2019 |argiefdatum=23 Maart 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190323092641/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-06-09-ca-1063-story.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Turner was nie sterk by die rolprent betrokke nie, maar het wel aan die klankbaan meegewerk deur ou liedjies weer op te neem en 'n paar nuwes by te voeg. Die enkelsnit "I Don't Wanna Fight" was 'n top-tien-treffer in die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk, en die album self het haar tweede nommer een in Brittanje geword.<ref>{{Verwys web |url=https://www.biography.com/musician/tina-turner |titel=Tina Turner |webwerf=Biography |besoekdatum=5 Mei 2019 |argiefdatum=5 Mei 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190505012300/https://www.biography.com/musician/tina-turner |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 1995 het Turner die snit "GoldenEye" opgeneem, wat deur [[Bono]] en The Edge van [[U2]] vir die [[James Bond]]-rolprent ''GoldenEye'' geskryf is.<ref>{{Verwys web |van=Maslin |voornaam=Janet |datum=17 November 1995 |url=https://www.nytimes.com/1995/11/17/movies/film-review-that-sexist-misogynist-dinosaur-james-bond.html |titel=Film Review: That 'Sexist, Misogynist Dinosaur' James Bond |argief-url=https://web.archive.org/web/20181219044328/https://www.nytimes.com/1995/11/17/movies/film-review-that-sexist-misogynist-dinosaur-james-bond.html |argiefdatum=19 Desember 2018 |werk=The New York Times |taal=en}}</ref> In 1996 het sy die album ''Wildest Dreams'' uitgereik, met 'n toer daarby. In September 1999, voor haar 60ste verjaardag, het sy die dansgerigte snit "When the Heartache Is Over" as die eerste enkelsnit van haar tiende en laaste solo-album, ''Twenty Four Seven'', uitgereik.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=4 Desember 1999 |titel=Reviews & Previews |url=https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/90s/1999/BB-1999-12-04.pdf |tydskrif=Billboard |taal=en}}</ref> Die sukses van die enkelsnit en die toer wat daarop gevolg het, het die album goud laat word.<ref name="riaa" /> Die ''Twenty Four Seven''-toer was die toer wat in 2000 die meeste geld ingesamel het, met meer as $120&nbsp;miljoen.<ref name="terry">{{Verwys web |van=Terry |voornaam=Al |datum=21 September 2008 |titel=Tina Turner Live Tickets – One of the Biggest Selling Concert Tickets Ever |url=http://www.pressemeldungen.at/45469/tina-turner-live-tickets-%E2%80%93-one-of-the-biggest-selling-concert-tickets-ever/ |besoekdatum=27 Oktober 2008 |uitgewer=Pressemeldungen.at |argiefdatum=17 Junie 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090617233430/http://www.pressemeldungen.at/45469/tina-turner-live-tickets-%E2%80%93-one-of-the-biggest-selling-concert-tickets-ever/ |url-status=dood |taal=en}}</ref> Haar twee konserte in die [[Wembley-stadion]] is opgeneem en as die DVD ''One Last Time Live in Concert'' uitgereik. By 'n konsert in [[Zürich]] in Julie 2000 het Turner aangekondig dat sy aan die einde van die toer sou uittree.<ref>{{Verwys web |van=Chumacher-Rasmussen |voornaam=Eric |datum=2 Julie 2000 |url=http://www.mtv.com/news/1121727/tina-turner-announces-retirement-to-zurich-crowd/ |titel=Tina Turner Announces Retirement to Zurich Crowd |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215191805/http://www.mtv.com/news/1121727/tina-turner-announces-retirement-to-zurich-crowd/ |argiefdatum=15 Desember 2018 |uitgewer=MTV |taal=en}}</ref> [[Lêer:President George W. Bush congratulates Tina Turner at the Kennedy Center Honors.jpg|duimnael|President [[George W. Bush]] gelukwens Turner tydens die Kennedy Center-eerbewyse van 2005]] In November 2004 het Turner die versamelalbum ''All the Best'' uitgereik, wat in 2005 op nommer 2 op die ''Billboard'' 200 gedebuteer het en daarmee haar hoogste posisie op die Amerikaanse albumlys behaal het.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://www.billboard.com/artist/tina-turner/chart-history/tlp/ |titel=Tina Turner |tydskrif=Billboard |besoekdatum=24 Mei 2023 |argiefdatum=19 Januarie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220119152045/https://www.billboard.com/artist/tina-turner/chart-history/tlp/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In Desember 2005 het sy die Kennedy Center-eerbewyse by die John F. Kennedy-sentrum vir die Uitvoerende Kunste in Washington ontvang.<ref name="files2005">{{Verwys nuus |url=https://www.nytimes.com/2005/12/05/arts/05honors.html |titel=At Kennedy Center Honors, 5 More Join an Elite Circle |werk=The New York Times |voornaam=John |van=Files |datum=5 Desember 2005 |besoekdatum=27 Oktober 2008 |argiefdatum=16 April 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090416013528/http://www.nytimes.com/2005/12/05/arts/05honors.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In Februarie 2006 het sy "Teach Me Again" uitgereik, 'n duet met die Italiaanse sanger Elisa wat vir die rolprent ''All the Invisible Children'' opgeneem is; die hele opbrengs van die enkelsnit is aan liefdadigheidsprojekte vir kinders van die Wêreldvoedselprogram en [[UNICEF]] geskenk.<ref>{{Verwys web |datum=9 Februarie 2006 |titel=Elisa e Tina Turner insieme per l'Unicef con il singolo 'Teach me again' |url=https://www.rockol.it/news-76935/elisa-e-tina-turner-insieme-per-l-unicef-con-il-singolo-teach-me-again |besoekdatum=27 Mei 2023 |webwerf=Rockol |taal=it |argiefdatum=27 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230527152811/https://www.rockol.it/news-76935/elisa-e-tina-turner-insieme-per-l-unicef-con-il-singolo-teach-me-again |url-status=lewend}}</ref> Turner het in Februarie 2008 'n openbare terugkeer by die Grammy-toekennings gemaak, waar sy saam met [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]] opgetree het,<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.reuters.com/article/musicNews/idUSN0955003720080211 |titel=Tina Turner wows Grammy crowd with comeback |werk=Reuters |datum=11 Februarie 2008 |besoekdatum=17 Februarie 2008 |argiefdatum=14 Februarie 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080214224418/http://www.reuters.com/article/musicNews/idUSN0955003720080211 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> en sy het ook 'n Grammy as 'n gaskunstenaar op die album ''River: The Joni Letters'' gewen. In Oktober 2008 het sy met haar 50ste-herdenkingstoer haar eerste toer in bykans tien jaar onderneem,<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.usatoday.com/life/music/news/2008-09-30-turner-main_N.htm |titel=Tina Turner is back by popular demand |van=Gundersen |voornaam=Edna |datum=30 September 2008 |werk=USA Today |besoekdatum=27 Oktober 2008 |argiefdatum=4 November 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20081104083213/http://www.usatoday.com/life/music/news/2008-09-30-turner-main_N.htm |url-status=lewend |taal=en}}</ref> wat baie suksesvol was en een van die topverkoper-toere in die geskiedenis geword het.<ref name="terry" /> In 2009 het sy uit lewendige optredes uitgetree.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://www.billboard.com/articles/news/5877126/tina-turner-happily-retired-love-songs-album-february-4 |titel='Happily Retired' Tina Turner Set to Release 'Love Songs' Album |van=Caulfield |voornaam=Keith |datum=21 Januarie 2014 |tydskrif=Billboard |besoekdatum=16 September 2019 |argiefdatum=6 Oktober 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191006065320/https://www.billboard.com/articles/news/5877126/tina-turner-happily-retired-love-songs-album-february-4 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 2009 het Turner saam met die Switserse Christelike musikant Regula Curti en die Switsers-Tibetaanse Boeddhis Dechen Shak-Dagsay die wêreldwye musiekstigting Beyond Foundation gestig. Sy het vier albums van geestelike musiek deur projekte met Beyond uitgereik: ''Buddhist and Christian Prayers'' (2009), ''Children'' (2011), ''Love Within'' (2014) en ''Awakening'' (2017).<ref>{{Verwys web |datum=24 Mei 2023 |titel=Beyond Music |url=https://www.beyondmusic.org/ |besoekdatum=23 Mei 2023 |url-status=lewend |argiefdatum=22 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230522232216/https://www.beyondmusic.org/ |taal=en}}</ref> In April 2010 het Turner se treffer "The Best" van 1989, hoofsaaklik weens 'n aanlyn veldtog deur ondersteuners van die Skotse sokkerklub Rangers, na die Britse enkelsnitlys teruggekeer en nommer 9 behaal. Daarmee het sy die eerste vroulike opnamekunstenaar in die geskiedenis van die Britse trefferlyste geword wat in ses agtereenvolgende dekades top-40-treffers gehad het.<ref>{{Verwys nuus |titel=Rangers fans prove Simply the Best, taking Tina Turner hit back into the Top 10 |url=http://sport.scotsman.com/celticfc/Rangers-fans-prove-Simply-the.6252275.jp |werk=The Scotsman |plek=Edinburg |besoekdatum=14 Desember 2010 |argiefdatum=17 Junie 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110617070849/http://sport.scotsman.com/celticfc/Rangers-fans-prove-Simply-the.6252275.jp |taal=en}}</ref> In April 2013 het sy op 73 op die voorblad van die Duitse uitgawe van ''[[Vogue (tydskrif)|Vogue]]'' verskyn en daarmee die oudste mens geword wat op die voorblad van die tydskrif verskyn het.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/03/08/tina-turner-vogue-cover-first-time-gracing-glossy-_n_2838833.html |voornaam=Julee |van=Wilson |titel=Tina Turner Vogue Germany Cover, Singer's First Time Gracing Glossy |werk=HuffPost |datum=8 Maart 2013 |besoekdatum=9 Maart 2013 |argiefdatum=11 Maart 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130311164537/http://www.huffingtonpost.com/2013/03/08/tina-turner-vogue-cover-first-time-gracing-glossy-_n_2838833.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In Desember 2016 het Turner aangekondig dat sy saam met Phyllida Lloyd en Stage Entertainment aan ''Tina'' werk, 'n musiekblyspel wat op haar lewensverhaal gebaseer is.<ref>{{Verwys web |url=https://www.londonboxoffice.co.uk/news/post/tina-musical-london |titel=A West End Tale of Tina Turner Announced |webwerf=londonboxoffice.co.uk |datum=19 Desember 2016 |besoekdatum=20 Desember 2016 |argiefdatum=21 Desember 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20161221092053/https://www.londonboxoffice.co.uk/news/post/tina-musical-london |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Die produksie het in April 2018 in die Aldwych-teater in [[Londen]] met [[Adrienne Warren]] in die hoofrol oopgemaak,<ref>{{Verwys web |datum=18 April 2018 |titel=How does Tina Turner rate her own musical? |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42691880 |besoekdatum=18 April 2018 |uitgewer=BBC |argiefdatum=18 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180418121233/http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42691880 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> en Warren het die rol in die najaar van 2019 op [[Broadway (teater)|Broadway]] herhaal.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/tina-turner-musical-tina-make-broadway-debut-2019-1148960 |titel=Tina Turner Musical 'Tina' to Make Broadway Debut in 2019 |van=Real |voornaam=Evan |werk=The Hollywood Reporter |datum=3 Oktober 2018 |besoekdatum=11 Januarie 2019 |argiefdatum=5 Oktober 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181005235752/https://www.hollywoodreporter.com/news/tina-turner-musical-tina-make-broadway-debut-2019-1148960 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Turner het in 2018 die Grammy Lifetime Achievement-toekenning ontvang, en haar tweede memoir, ''My Love Story'', is in Oktober 2018 uitgereik.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://ew.com/books/2017/12/11/tina-turner-my-love-story-memoir/ |titel=Tina Turner autobiography set for 2018 release |tydskrif=Entertainment Weekly |datum=11 Desember 2017 |besoekdatum=13 Desember 2017 |argiefdatum=13 Desember 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171213143758/http://ew.com/books/2017/12/11/tina-turner-my-love-story-memoir/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 2020 het sy uit haar aftrede gekom om saam met die Noorse vervaardiger Kygo aan 'n hermenging van "What's Love Got to Do with It" te werk,<ref>{{Verwys nuus |van=Garvey |voornaam=Marianne |datum=14 Julie 2020 |titel=Tina Turner comes out of retirement with a remix of 'What's Love Got To Do With It?' |uitgewer=CNN |url=https://www.cnn.com/2020/07/14/entertainment/tina-turner-dj-kygo-remix-music-trnd/index.html |besoekdatum=12 September 2020 |argiefdatum=10 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200910135447/https://www.cnn.com/2020/07/14/entertainment/tina-turner-dj-kygo-remix-music-trnd/index.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> en met daardie uitreiking het sy die eerste kunstenaar met 'n top-40-treffer in sewe agtereenvolgende dekades in die Verenigde Koninkryk geword.<ref name="chartuk">{{Verwys nuus |url=https://www.officialcharts.com/artist/21088/tina-turner/ |titel=Tina Turner |uitgewer=Official Charts Company |besoekdatum=13 Maart 2018 |argiefdatum=14 Maart 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180314044122/http://www.officialcharts.com/artist/21088/tina-turner/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Later in 2020 het sy haar derde boek, ''Happiness Becomes You: A Guide to Changing Your Life for Good'', saam met die Amerikaanse skrywer Taro Gold en Regula Curti gepubliseer.<ref>{{Verwys nuus |van=Chandler |voornaam=Mark |datum=7 Augustus 2020 |titel=Tina Turner writes 'guide to life' for HarperCollins |url=https://www.thebookseller.com/news/tina-turner-writes-guide-life-harpercollins-1214233 |besoekdatum=8 Augustus 2020 |werk=The Bookseller |argiefdatum=20 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200920075022/https://www.thebookseller.com/news/tina-turner-writes-guide-life-harpercollins-1214233 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 2021 het sy in die HBO-dokumentêre rolprent ''Tina'' verskyn.<ref>{{Verwys web |url=https://deadline.com/2021/02/hbo-tina-turner-feature-documentary-sets-premiere-1234690840/ |titel=HBO's Tina Turner Feature Doc To Debut This Spring |webwerf=Deadline Hollywood |voornaam=Peter |van=White |datum=10 Februarie 2021 |besoekdatum=14 Februarie 2021 |argiefdatum=10 Februarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210210195257/https://deadline.com/2021/02/hbo-tina-turner-feature-documentary-sets-premiere-1234690840/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In Oktober 2021 het Turner haar musiekregte vir 'n beraamde $50&nbsp;miljoen aan BMG Rights Management verkoop, met Warner Music wat steeds die verspreiding van haar musiek hanteer.<ref>{{Verwys nuus |datum=6 Oktober 2021 |titel=Tina Turner sells music rights for reported $50m sum |werk=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-58814248 |besoekdatum=6 Oktober 2021 |argiefdatum=6 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211006092138/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-58814248 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Later daardie maand is sy as solokunstenaar in die Rock and Roll Hall of Fame opgeneem, en sy het haar toekenning per satelliet van haar huis naby Zürich ontvang.<ref name="smith2021">{{Verwys web |van=Smith |voornaam=Troy L. |datum=31 Oktober 2021 |titel=Tina Turner owned the crowd at the Rock Hall Ceremony without even being there |url=https://www.cleveland.com/entertainment/2021/10/tina-turner-owned-the-crowd-at-the-rock-hall-ceremony-without-even-being-there.html |besoekdatum=31 Oktober 2021 |webwerf=Cleveland.com |argiefdatum=31 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211031051333/https://www.cleveland.com/entertainment/2021/10/tina-turner-owned-the-crowd-at-the-rock-hall-ceremony-without-even-being-there.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> == Persoonlike lewe == === Gesin en verhoudings === [[Lêer:Ike & Tina Turner (1971).jpg|duimnael|Ike & Tina Turner by die lughawe Schiphol in [[Amsterdam]], 1971]] Alline het kort ná hul ontmoeting met die Kings of Rhythm in 1956 met die trommelslaner Gene Washington begin uitgaan, en Turner het self met die orkes se saksofonis Raymond Hill uitgegaan.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=60}} Halfpad deur haar matriekjaar het Turner verneem dat sy by Raymond Hill swanger geraak het, en sy het by Ike Turner se huis ingetrek, waar Hill saam met ander lede van die Kings of Rhythm gewoon het.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=66}} Hill het die orkes verlaat ná 'n gebreekte enkel en na sy tuisdorp Clarksdale in [[Mississippi]] teruggekeer voordat hul seun Craig in Augustus 1958 gebore is, en Turner moes Craig as 'n enkelouer grootmaak.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=68}}{{Sfn|Bego|2005|p=55}} Turner het haar vroeë verhouding met Ike Turner met dié van "'n broer en 'n suster uit 'n ander lewe" vergelyk.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=73}} Hulle was aanvanklik platoniese vriende, en sy het uiteindelik in sy huis ingetrek. Hulle het een nag in Januarie 1960 intiem geraak nadat Ike van sy meisie Lorraine Taylor afskeid geneem het.{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=77}} Sy het later onthou dat sy in sy bed geslaap het nadat 'n ander musikant gedreig het om haar kamer binne te gaan.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=73-74}} Sy het swanger geraak, en Ike het kort daarna met Taylor versoen.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=74}} Ná die opname van "A Fool in Love" in 1960 het Turner vir Ike gesê sy wil nie met die verhouding voortgaan nie.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=78}} Sy het gesê dat hy haar daarop met 'n houtskoenrekker op die kop geslaan het.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=78-79}} Turner het gesê dat die voorval die eerste keer was dat hy vrees in haar ingeboesem het, maar sy het verkies om te bly omdat sy "werklik vir hom omgegee het".{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=79}} Ná die geboorte van hul seun Ronnie in Oktober 1960 het hulle in 1962 na Los Angeles verhuis en in [[Tijuana]] getrou.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=96-97}} Kort daarna het hulle hul seun Ronnie, Turner se seun Craig en Ike se twee seuns by Taylor, Ike jr. en Michael, van St. Louis laat kom om by hulle te woon.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=81}} Ike se geweld en ontrouheid tydens hul huwelik het daartoe gelei dat Turner in 1968 'n poging tot selfdood aangewend het deur 'n oordosis Valium-tablette te neem.{{Sfn|Gulla|2008|p=174}} Sy het later gesê: "Dit was my verhouding met Ike wat my die ongelukkigste gemaak het. In die begin was ek werklik lief vir hom. Kyk wat het hy vir my gedoen. Maar hy was heeltemal onvoorspelbaar."{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=91}} Sy het later geskryf: {{Blockquote|Hy het warm koffie in my gesig gegooi en my derdegraadse brandwonde toegedien.<br />Hy het my neus so baie keer as 'n boksbal gebruik dat ek bloed in my keel kon smaak wanneer ek sing.<br />Hy het my kakebeen gebreek. En ek kon nie onthou hoe dit was om nie 'n blou oog te hê nie.<ref>{{Verwys web |url=https://www.thecut.com/2018/10/tina-turner-says-ex-husband-broke-her-jaw-burned-her.html |titel=Tina Turner Says Ex-Husband Broke Her Jaw, Gave Her Third-Degree Burns |voornaam=Amanda |van=Arnold |datum=9 Oktober 2018 |webwerf=The Cut |taal=en}}</ref>}} Turner het Ike op 1 Julie 1976 ná 'n rusie op pad na die Statler Hilton-hotel in Dallas skielik verlaat.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=187-192}} Sodra hy in die hotel aan die slaap geraak het, het sy hul suite verlaat en met net 36 sent en 'n Mobil-kredietkaart in haar sak oor 'n snelweg na 'n nabygeleë Ramada Inn gehardloop.<ref>{{Verwys nuus |van=Kirby |voornaam=David |titel=Tina Turner looks back on her horrific first marriage – and much more – in 'My Love Story' |url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/tina-turner-looks-back-on-her-horrific-first-marriage--and-much-more--in-my-love-story/2018/10/15/894a8cba-ce31-11e8-920f-dd52e1ae4570_story.html |werk=The Washington Post |besoekdatum=11 Januarie 2019 |datum=16 Oktober 2018 |argiefdatum=2 Januarie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190102050536/https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/tina-turner-looks-back-on-her-horrific-first-marriage--and-much-more--in-my-love-story/2018/10/15/894a8cba-ce31-11e8-920f-dd52e1ae4570_story.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Sy het op 27 Julie om 'n egskeiding op grond van onversoenbare verskille aansoek gedoen,{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=200}} en die egskeiding is op 29 Maart 1978 afgehandel.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=211}} In die finale egskeidingsbevel het Turner die verantwoordelikheid vir gekanselleerde konserte en 'n belastingretensiereg aanvaar en die liedjieskrywersroyalty's van die liedjies wat sy geskryf het behou, terwyl Ike die uitgewersroyalty's vir sowel sy as haar komposisies ontvang het. Sy het ook haar twee Jaguars, haar pelse, haar juwele en haar verhoognaam gehou.{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=210-211}} Turner het haar aandeel in hul Bolic Sound-opnameateljee, die uitgewersmaatskappye en die eiendom aan Ike gegee, en hy het sy vier motors gehou.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=210}} Sy het vir bykans twee jaar kosbewyse ontvang en in klein klubs opgetree om haar skuld af te betaal.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Tyehimba |voornaam=Cheo |datum=2 Augustus 1996 |titel=Tina Turner left Ike 20 years ago |url=https://ew.com/article/1996/08/02/tina-turner-left-ike-20-years-ago/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20190421164821/https://ew.com/article/1996/08/02/tina-turner-left-ike-20-years-ago/ |argiefdatum=21 April 2019 |besoekdatum=11 Januarie 2019 |tydskrif=Entertainment Weekly |taal=en}}</ref> In 'n onderhoud met ''People'' in 1981 het Turner vir die eerste keer in die openbaar bekend gemaak dat Ike haar mishandel het.<ref name="bushby">{{Verwys nuus |van=Bushby |voornaam=Helen |datum=25 Mei 2023 |titel=How Tina Turner 'broke the silence' on domestic abuse |werk=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65673196 |besoekdatum=25 Mei 2023 |argiefdatum=25 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230525055615/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65673196 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Hy kon "baie liefdevol" wees, het Turner gesê, maar "ek het 'n lewe van die dood gelewe, ek het nie bestaan nie. Ek was nie bang dat hy my sou doodmaak as ek weggaan nie, want ek was al dood. Toe ek uitstap, het ek nie teruggekyk nie."<ref>{{Verwys tydskrif |van=Arrington |voornaam=Carl |datum=7 Desember 1981 |titel=Tina Turner, The Woman Who Taught Mick Jagger To Dance, Is On The Prowl Again |url=https://archive.org/details/sim_people_1981-12-07_16_23/page/n103/mode/2up |tydskrif=People Weekly |volume=16 |nommer=23 |bladsye=99-101, 104, 106, 108 |taal=en}}</ref> In sy outobiografie ''Takin' Back My Name'' het Ike gesê: "Sekerlik, ek het Tina geklap. Ons het geveg en daar was tye wat ek haar sonder om te dink tot op die grond geslaan het. Maar ek het haar nooit afgeransel nie."{{Sfn|Cawthorne|Turner|1999|p=174}} In 2007 het Ike aan ''Jet'' gesê dat hy steeds lief vir Turner is en dat hy 'n brief geskryf het waarin hy om verskoning vra dat hy "haar en die kinders deur daardie soort ding gesit het", maar dat hy dit nooit gepos het nie.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Christian |voornaam=Margena A. |datum=7 Januarie 2008 |titel=Rock 'N' Roll Pioneer Ike Turner Dies At 76 |url=https://books.google.com/books?id=ETsDAAAAMBAJ&q=ike+turner+&pg=PA4 |tydskrif=Jet |volume=112 |nommer=26 |bladsye=56-59 |taal=en}}</ref> Ná Ike se dood op 12 Desember 2007 het Turner se woordvoerder die volgende verklaring uitgereik: "Tina het in meer as 30 jaar geen kontak met Ike gehad nie. Geen verdere kommentaar sal gelewer word nie."<ref>{{Verwys nuus |titel=Tina Turner: 'No Comment' on Ike Turner's Death |url=http://www.people.com/people/article/0,,20165923,00.html |datum=12 Desember 2007 |besoekdatum=16 Februarie 2009 |werk=People |argiefdatum=6 Februarie 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090206062158/http://www.people.com/people/article/0,,20165923,00.html |url-status=dood |taal=en}}</ref> In 2018 het Turner aan ''The Sunday Times'' gesê: "as ou mens het ek hom vergewe, maar ek sou nie met hom werk nie. Hy het nog een toer saam met my gevra, en ek het gesê: 'Nee, absoluut nie.' Ike was nie iemand wat jy kon vergewe en dan weer kon toelaat nie."<ref>{{Verwys web |url=https://www.thetimes.com/article/tina-turner-interview-the-legendary-singer-on-ike-buddhism-and-leaving-america-for-switzerland-cfljnkr3l |titel=Tina Turner interview: the singer on Ike, Buddhism and leaving America for Switzerland |van=Leckie |voornaam=Michael |datum=18 Maart 2018 |webwerf=The Sunday Times |besoekdatum=22 Maart 2018 |argiefdatum=22 Maart 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180322083551/https://www.thetimes.co.uk/article/tina-turner-interview-the-legendary-singer-on-ike-buddhism-and-leaving-america-for-switzerland-cfljnkr3l |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 1986 het Turner die Duitse musiekbestuurder Erwin Bach ontmoet, wat deur haar Europese plaatmaatskappy EMI gestuur is om haar op die lughawe in [[Düsseldorf]] te verwelkom.<ref>{{Verwys web |url=http://www.oprah.com/own-oprahs-next-chapter/tina-turners-love-at-first-sight-moment-video |titel=Tina Turner's Love At First Sight Moment |van=Winfrey |voornaam=Oprah |datum=25 Augustus 2013 |webwerf=Oprah.com |besoekdatum=9 Desember 2019 |argiefdatum=12 Maart 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210312092957/https://www.oprah.com/own-oprahs-next-chapter/tina-turners-love-at-first-sight-moment-video |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Turner het gesê dat dit vir haar liefde met die eerste oogopslag was.<ref name="etbach">{{Verwys web |url=https://www.etonline.com/tina-turner-and-erwin-bachs-relationship-timeline-from-love-at-first-sight-to-marrying-almost-30 |titel=A Timeline of Tina Turner and Husband Erwin Bach's Love Story |webwerf=Entertainment Tonight |van=Sarnoff |voornaam=Leah |datum=4 Julie 2023 |taal=en}}</ref> Bach was meer as sestien jaar jonger as sy. Hulle was eers vriende, het later daardie jaar begin uitgaan en het in die middel van die 1990's na Switserland verhuis.<ref name="etbach" /> In Julie 2013, ná 27 jaar saam, is hulle by hul woning aan die Zürichmeer in Küsnacht in Switserland getroud.<ref name="todaybach">{{Verwys web |url=https://www.today.com/popculture/tina-turner-husband-erwin-bach-rcna86154 |titel=Who is Tina Turner's husband? She called Erwin Bach her 'soul mate' |datum=25 Mei 2023 |webwerf=Today.com |van=Brockington |voornaam=Ariana |taal=en}}</ref> Turner het Bach as haar geesgenoot beskryf, en sy het tot haar dood met hom getroud gebly.<ref name="todaybach" /> Turner het vier seuns gehad, twee biologiese en twee aangenome.<ref name="sons">{{Verwys nuus |url=https://www.today.com/popculture/news/tina-turner-kids-rcna86090 |titel=Tina Turner's kids: All about her 4 children, including 2 late sons |voornaam=Gina |van=Vivinetto |uitgewer=Today |datum=24 Mei 2023 |besoekdatum=14 Januarie 2026 |taal=en}}</ref> Sy het op 20 Augustus 1958 aan Raymond Craig Hill, later Craig Raymond Turner, geboorte gegee; sy pa was Raymond Hill, en Ike Turner het hom later aangeneem en sy naam verander. Haar tweede biologiese seun, Ronald "Ronnie" Renelle Turner, is op 27 Oktober 1960 gebore, en sy pa was Ike Turner.{{Sfn|Gulla|2008|p=175}} Turner het ook Ike se twee kinders by Lorraine Taylor, Ike jr. en Michael, aangeneem.<ref name="sons" /> Craig Turner, 'n eiendomsagent, is in Julie 2018 in 'n oënskynlike selfdood dood.<ref name="sons" /><ref>{{Verwys nuus |werk=Variety |url=https://variety.com/2018/music/news/tina-turner-son-dead-suicide-1202865126/ |van=Clopton |voornaam=Ellis C. |titel=Tina Turner's Eldest Son Dies in Apparent Suicide |datum=3 Julie 2018 |besoekdatum=4 Julie 2018 |argiefdatum=4 Julie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180704124150/https://variety.com/2018/music/news/tina-turner-son-dead-suicide-1202865126/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> "Craig was 'n gekwelde siel," het Turner in haar memoir van 2018 geskryf, en sy het sy as in die [[Stille Oseaan]] voor die kus van [[Kalifornië]] gestrooi.<ref name="sons" /><ref>{{Verwys web |url=https://www.usatoday.com/story/life/people/2018/07/27/tina-turner-scatters-sons-ashes-pacific-after-apparent-suicide/848942002/ |titel=Tina Turner scatters son Craig's ashes in the Pacific |van=Deerwester |voornaam=Jayme |datum=27 Julie 2018 |webwerf=USA Today |besoekdatum=5 Desember 2018 |argiefdatum=5 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181205200411/https://www.usatoday.com/story/life/people/2018/07/27/tina-turner-scatters-sons-ashes-pacific-after-apparent-suicide/848942002/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Ronnie Turner het as tienderjarige basghitaar gespeel en het in 1979 saam met sy ma getoer.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=221}} Hy is in 2007 met die Franse sanger Afida Turner getroud en is in Desember 2022 aan komplikasies van dikdermkanker dood; Turner het hom op haar [[Instagram]]-blad gehuldig.<ref>{{Verwys web |van=Bowenbank |voornaam=Starr |datum=9 Desember 2022 |titel=Tina Turner's Heartfelt Message After Son Ronnie Turner Dies at 62 |url=https://www.billboard.com/music/music-news/tina-turner-son-ronnie-turner-dead-1235184543/ |besoekdatum=29 April 2026 |webwerf=Billboard |taal=en}}</ref> Ike Turner jr. het as 'n klanktegnikus by Bolic Sound en ná die egskeiding vir sy ma gewerk;{{Sfn|Turner|Loder|1986|pp=211-212}} hy het met verslawing gesukkel en is in Oktober 2025 aan nierversaking dood.<ref>{{Verwys web |van=Bueno |voornaam=Antoinette |datum=5 Oktober 2025 |titel=Tina Turner's son Ike Jr. dead at 67 |url=https://pagesix.com/2025/10/05/celebrity-news/tina-turners-son-ike-jr-dead-at-67/ |besoekdatum=30 April 2026 |webwerf=Page Six |taal=en}}</ref> Michael Turner, Turner se laaste oorlewende kind, het ook met verslawing gesukkel en in 'n herstelsorgtuiste in Suid-Kalifornië gewoon, waar sy hom ten spyte van beperkte kontak finansieel ondersteun het.<ref>{{Verwys web |url=https://www.yahoo.com/entertainment/celebrity/articles/tina-turner-now-survived-one-193017980.html |titel=Tina Turner Now Survived By One Child As Her Third Son Dies At 67 |datum=5 Oktober 2025 |webwerf=Yahoo Entertainment |taal=en}}</ref> === Geloof === Turner het soms na haarself as 'n "Boeddhis-Baptis" verwys, wat op haar grootmaakjare in die Baptistekerk, waar haar pa 'n diaken was, en op haar latere bekering tot die [[Boeddhisme]] gedui het.{{Sfn|Orth|2004|p=42}} In 'n onderhoud met die tydskrif ''Lion's Roar'' in 2016 het sy verklaar: "Ek beskou myself as 'n Boeddhis."<ref name="lionsroar">{{Verwys nuus |voornaam=Andrea |van=Miller |datum=7 Maart 2016 |titel=What's Love Got to Do With It? |werk=Lion's Roar |url=http://www.lionsroar.com/tina-turner-whats-love-got-to-do-with-it/ |url-status=lewend |besoekdatum=8 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160306164116/http://www.lionsroar.com/tina-turner-whats-love-got-to-do-with-it/ |argiefdatum=6 Maart 2016 |taal=en}}</ref> Turner het in haar outobiografie van 1986 gesê dat Valerie Bishop, wat Ike in 1973 aangestel het om by hul ateljee Bolic Sound te werk, haar aan die [[Nichiren]]-Boeddhisme bekend gestel het.{{Sfn|Turner|Loder|1986|p=139}} In haar geestelike memoir ''Happiness Becomes You'' van 2020 het sy gesê dat haar seun Ronnie die eerste was wat voorgestel het dat sy by die sing van mantras baat kan vind.{{Sfn|Turner|2020|p=19}} Sy het die Boeddhisme saam met haar buurt se Soka Gakkai-sanggroep beoefen, en nadat sy ''nam-mjoho-renge-kjo'' gesing het, het sy positiewe veranderinge in haar lewe gemerk wat sy aan haar nuwe geestelike praktyk toegeskryf het: "Ek het besef dat ek alles in my gehad het wat ek nodig het om my lewe ten goede te verander."<ref>{{Verwys web |datum=2 November 2020 |titel=Tina Turner on 'Happiness Becomes You' |url=https://www.worldtribune.org/2020/11/tina-turner-on-happiness-becomes-you/ |besoekdatum=17 Julie 2021 |webwerf=World Tribune |argiefdatum=16 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210716205459/https://www.worldtribune.org/2020/11/tina-turner-on-happiness-becomes-you/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In die moeilikste tye van haar lewe het sy vier uur per dag gesing, en al het sy later minder gesing, het sy steeds 'n daaglikse praktyk gehandhaaf.<ref>{{Verwys nuus |datum=1 Augustus 2018 |titel=The Queen of Hope |werk=Living Buddhism / World Tribune |uitgewer=Soka Gakkai International-USA |url=https://www.worldtribune.org/2018/07/queen-hope-tina-turner/ |url-status=lewend |besoekdatum=11 Januarie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180810235425/https://www.worldtribune.org/2018/07/queen-hope-tina-turner/ |argiefdatum=10 Augustus 2018 |taal=en}}</ref> Turner het Boeddhistiese mantrasang met sang in die algemeen vergelyk. Sy het aan ''Lion's Roar'' gesê: "''Nam-mjoho-renge-kjo'' is 'n lied. In die Soka Gakkai-tradisie word ons geleer hoe om dit te sing. Dit is 'n klank en 'n ritme, en dit raak 'n plek binne jou aan. Daardie plek wat ons probeer bereik, is die onderbewuste. Ek glo dit is die hoogste plek, en as jy daarmee kommunikeer, is dit wanneer jy inligting ontvang oor wat om te doen."<ref name="lionsroar" /> Dramatiserings van Turner wat mantras sing, is in sowel die rolprent ''What's Love Got to Do with It'' van 1993 as die dokumentêre rolprent ''Tina'' van 2021 opgeneem.<ref name="bushby" /><ref>{{Verwys web |van=Valdez |voornaam=Jonah |datum=25 Mei 2023 |titel=How Tina Turner's Buddhist faith gave her the strength to leave Ike Turner |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2023-05-24/tina-turner-buddhism-ike-turner |besoekdatum=25 Mei 2023 |webwerf=Los Angeles Times |taal=en}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy het die [[Tenzin Gyatso|14de Dalai Lama]] op 2 Augustus 2005 in Einsiedeln in Switserland ontmoet.<ref>{{Verwys web |titel=Tina Turner records album with Swiss friends |url=http://www.swissinfo.ch/directdemocracy/tina-turner-records-album-with-swiss-friends/963856 |webwerf=swissinfo.ch |besoekdatum=11 Januarie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160817123609/http://www.swissinfo.ch/directdemocracy/tina-turner-records-album-with-swiss-friends/963856 |argiefdatum=17 Augustus 2016 |datum=10 Julie 2009 |taal=en}}</ref> === Switserland === Turner het van 1994 af in Château Algonquin aan die oewer van die Zürichmeer in Küsnacht gewoon.<ref>{{Verwys nuus |url=http://www.oprah.com/oprahshow/Dreams-Come-True_4/4 |titel=Dreams Come True |werk=The Oprah Winfrey Show |datum=24 Februarie 2005 |besoekdatum=28 Maart 2012 |argiefdatum=30 Julie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120730123412/http://www.oprah.com/oprahshow/Dreams-Come-True_4/4 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Sy het voorheen eiendom in [[Keulen]], Londen en Los Angeles besit, asook 'n villa aan die [[Franse Riviera]] met die naam ''Anna Fleur''.<ref>{{Verwys web |datum=1 Maart 2000 |titel=Tina Turner's Modern Mediterranean-Style Villa in the South of France |url=https://www.architecturaldigest.com/story/tina-turner-home-france-article |besoekdatum=26 Januarie 2022 |webwerf=Architectural Digest |argiefdatum=26 Januarie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220126065811/https://www.architecturaldigest.com/story/tina-turner-home-france-article |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In 2013 het Turner om Switserse burgerskap aansoek gedoen en gesê dat sy haar Amerikaanse burgerskap sou prysgee.<ref>{{Verwys web |url=http://foxnews.com/entertainment/2013/01/25/tina-turner-becoming-swiss-citizen-giving-up-us-passport/ |titel=Tina Turner Becoming Swiss Citizen, Giving Up U.S. Passport |uitgewer=Fox News |datum=25 Januarie 2013 |besoekdatum=26 Januarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180612162543/http://www.foxnews.com/entertainment/2013/01/25/tina-turner-becoming-swiss-citizen-giving-up-us-passport.html |url-status=dood |argiefdatum=12 Junie 2018 |taal=en}}</ref> Die redes wat sy aangevoer het, was dat sy nie meer sterk bande met die Verenigde State gehad het nie en dat sy geen planne gehad het om weer daar te woon nie.<ref name="wapo2013">{{Verwys nuus |titel=Tina Turner's citizenship move, part 2 |voornaam=Al |van=Kamen |werk=The Washington Post |datum=12 November 2013 |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/in-the-loop/wp/2013/11/14/tina-turners-citizenship-move-part-2/ |besoekdatum=17 September 2017 |argiefdatum=6 Augustus 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170806184340/https://www.washingtonpost.com/blogs/in-the-loop/wp/2013/11/14/tina-turners-citizenship-move-part-2/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> In April het sy 'n verpligte burgerskapstoets afgelê wat gevorderde kennis van Duits, die amptelike taal van die [[Kanton Zürich]], en van die Switserse geskiedenis ingesluit het, en op 22 April 2013 het sy 'n burger van Switserland geword en 'n Switserse paspoort ontvang.<ref>{{Verwys nuus |url=http://www.blick.ch/people-tv/schweiz/hier-besorgt-sich-tina-turner-den-schweizer-pass-id2281138.html |voornaam=Fabian |van=Zürcher |titel=Hier besorgt sich Tina Turner den Schweizer Pass |werk=Blick |datum=23 April 2013 |besoekdatum=24 April 2013 |argiefdatum=26 April 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130426204900/http://www.blick.ch/people-tv/schweiz/hier-besorgt-sich-tina-turner-den-schweizer-pass-id2281138.html |url-status=lewend |taal=de}}</ref> Sy het die papierwerk om haar Amerikaanse burgerskap prys te gee op 24 Oktober 2013 by die Amerikaanse ambassade in [[Bern]] onderteken.<ref name="wapo2013" /> Die Switserse sakeblad ''Bilanz'' het Turner se vermoë in 2022 op 225&nbsp;miljoen [[Switserse frank]] beraam, ongeveer $250&nbsp;miljoen.<ref>{{Verwys web |titel=Bilanz 300 Reichste 2022: Tina Turner |url=https://www.handelszeitung.ch/people/bilanz-300-reichste-2022-tina-turner |besoekdatum=28 Desember 2023 |webwerf=Handelszeitung |taal=de}}</ref> === Siekte en dood === [[Lêer:Villa Algonquin Flowers.jpeg|duimnael|Blomme voor Turner se huis in Küsnacht twee dae ná haar dood]] Turner het in haar memoir ''My Love Story'' van 2018 bekend gemaak dat sy verskeie lewensbedreigende siektes gehad het.<ref>{{Verwys web |url=https://www.latimes.com/entertainment/la-et-entertainment-news-updates-2018-tina-turner-reveals-her-husband-donated-1539016074-htmlstory.html |titel=Tina Turner reveals her husband donated his kidney to her |van=Saad |voornaam=Nardine |datum=8 Oktober 2018 |webwerf=Los Angeles Times |besoekdatum=17 April 2020 |argiefdatum=17 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181217073944/https://www.latimes.com/entertainment/la-et-entertainment-news-updates-2018-tina-turner-reveals-her-husband-donated-1539016074-htmlstory.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Sy het sedert 1978 aan [[Hipertensie|hoë bloeddruk]] gely, wat grootliks onbehandeld gebly het en skade aan haar [[Nier|niere]] en uiteindelik [[nierversaking]] veroorsaak het. In 2013, drie weke ná haar troue met Erwin Bach, het sy 'n [[beroerte]] gehad en moes sy weer leer loop. In 2016 is sy met [[Kolorektale kanker|dermkanker]] gediagnoseer. Sy het probeer om haar gesondheidsprobleme met [[homeopatie]] te behandel, wat haar toestand vererger het.<ref>{{Verwys nuus |titel=Inside Tina Turner's Health Struggles, from Cancer to a Kidney Transplant |url=https://people.com/tina-turner-health-struggles-cancer-kidney-transplant-never-ending-up-down-7503861 |besoekdatum=26 Mei 2023 |werk=People |argiefdatum=24 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230524230603/https://people.com/tina-turner-health-struggles-cancer-kidney-transplant-never-ending-up-down-7503861 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Haar kanse op 'n nieroorplanting is as gering beskou en sy is aangeraai om met dialise te begin. Sy het by Exit International aangesluit, 'n organisasie wat hulp met selfdood verleen, 'n praktyk wat in Switserland wettig is.<ref>{{Verwys web |titel=Tina Turner opens up about son's suicide |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-45902648 |uitgewer=BBC |besoekdatum=4 Augustus 2022 |datum=18 Oktober 2018 |argiefdatum=26 Oktober 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221026152920/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-45902648 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Haar man het egter aangebied om 'n nier te skenk, en sy het sy skenking aanvaar en op 7 April 2017 'n nieroorplanting ondergaan.<ref>{{Verwys web |url=https://people.com/music/tina-turner-health-crisis-kidney-transplant-husband-donor/ |titel=Tina Turner Reveals She Underwent a Life-Saving Kidney Transplant – and Husband Was the Donor |van=Runtagh |voornaam=Jordan |datum=5 Oktober 2018 |webwerf=People |besoekdatum=7 Oktober 2018 |argiefdatum=7 Oktober 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181007075435/https://people.com/music/tina-turner-health-crisis-kidney-transplant-husband-donor/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Turner is op 24 Mei 2023 op die ouderdom van 83 ná jare se siekte in haar huis in Küsnacht in Switserland dood.<ref name="ap2023" /><ref>{{Verwys nuus |van=Saunders |voornaam=Emma |url=https://www.bbc.com/news/65669653 |titel=Tina Turner: Music legend dies at 83 |datum=24 Mei 2023 |besoekdatum=24 Mei 2023 |werk=BBC News |argiefdatum=24 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230524184950/https://www.bbc.com/news/65669653 |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Haar liggaam is ná 'n privaat begrafnisdiens veras.<ref>{{Verwys web |van=Oliver |voornaam=Robert |titel=Tina Turner's funeral details revealed after death aged 83 |datum=31 Mei 2023 |url=https://metro.co.uk/2023/05/29/tina-turners-funeral-details-revealed-after-death-aged-83-18862497/ |werk=Metro |besoekdatum=25 Junie 2023 |taal=en}}</ref> Ná die nuus van haar dood is haar ster op die Hollywood Walk of Fame met blomme van ondersteuners bedek, en bewonderaars het blomme en kerse buite haar huis in Switserland en buite die Aldwych-teater in Londen neergesit.<ref>{{Verwys web |datum=25 Mei 2023 |titel=Tina Turner remembered with flowers and candles at home and Walk of Fame star |url=https://metro.co.uk/2023/05/25/tina-turner-remembered-with-flowers-and-candles-at-home-and-walk-of-fame-18841832/ |besoekdatum=2 Junie 2025 |webwerf=Metro |taal=en}}</ref> Op 25 Mei 2023 het teaters in Londen se West End hul ligte vir twee minute gedoof.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.thestage.co.uk/news/news/west-end-theatres-to-dim-lights-in-tribute-to-tina-turner |titel=West End theatres to dim lights in tribute to Tina Turner |van=Masso |voornaam=Giverny |datum=25 Mei 2023 |werk=The Stage |besoekdatum=6 Oktober 2024 |taal=en}}</ref> Medekunstenaars onder wie Beyoncé, [[Dolly Parton]], [[Madonna]], [[Bette Midler]], Bryan Adams, [[Lionel Richie]], Elton John, Rod Stewart, [[Keith Richards]] en Cher het haar gehuldig,<ref>{{Verwys tydskrif |van=Paul |voornaam=Larisha |datum=24 Mei 2023 |titel='Queen, Legend, Icon' Tina Turner: Beyoncé, Janelle Monáe, Mick Jagger Remember Trailblazer |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/tina-turner-musicians-actors-tribute-1234741332/ |besoekdatum=27 Mei 2023 |tydskrif=Rolling Stone |argiefdatum=27 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230527134020/https://www.rollingstone.com/music/music-news/tina-turner-musicians-actors-tribute-1234741332/ |url-status=lewend |taal=en}}</ref> en die Amerikaanse president [[Joe Biden]], sy voorgangers [[Barack Obama]] en [[Bill Clinton]] en die Switserse president Alain Berset het openbare verklarings uitgereik.<ref>{{Verwys web |van=Archie |voornaam=Ayana |datum=24 Mei 2023 |titel=Celebrities and the White House pay tribute to Tina Turner |url=https://www.npr.org/2023/05/25/1178099063/tina-turner-died-reactions |besoekdatum=27 Mei 2023 |uitgewer=NPR |argiefdatum=27 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230527232647/https://www.npr.org/2023/05/25/1178099063/tina-turner-died-reactions |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] het haar vereer deur toe te laat dat "The Best" tydens die wagverwisseling gespeel word.<ref>{{Verwys nuus |van=Ng |voornaam=Kate |datum=28 Mei 2023 |titel=King Charles pays tribute to Tina Turner via Welsh Guards' 'The Best' performance |werk=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/life-style/royal-family/king-charles-tina-turner-tribute-welsh-guards-b2347271.html |besoekdatum=5 Junie 2023 |argiefdatum=5 Junie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230605161335/https://www.independent.co.uk/life-style/royal-family/king-charles-tina-turner-tribute-welsh-guards-b2347271.html |url-status=lewend |taal=en}}</ref> == Nalatenskap en toekennings == Turner word as een van die grootste sangers van alle tye beskou.<ref>{{Verwys nuus |titel=Tina Turner: Queen of Rock & Roll |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/tina-turner-queen-of-rock-roll-190581/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215123746/https://www.rollingstone.com/music/music-news/tina-turner-queen-of-rock-roll-190581/ |argiefdatum=15 Desember 2018 |besoekdatum=11 Januarie 2019 |tydskrif=Rolling Stone |taal=en}}</ref> 'n Artikel in ''The Guardian'' het in 2018 haar "swierigheid, sensualiteit, growwe stem en onstuitbare energie" uitgesonder, en die joernalis Kurt Loder het beweer dat Turner se stem "die emosionele krag van die groot blues-sangers met 'n louter krag wat muurpapier kon afskil" gekombineer het, en dat dit gelyk het of daardie krag vir die era van klankversterking gemaak is.<ref name="theguardian12" /> Daphne A. Brooks, 'n kenner van Afro-Amerikaanse studies, het in ''The Guardian'' geskryf:<ref name="theguardian12" /> {{Blockquote|Turner het klank en beweging op 'n kritieke keerpunt in die geskiedenis van rock saamgesmelt en die tegnologiese vernuwings van 'n nuwe popmusiek-era in die 1960's en 1970's sowel verwerk as weerkaats. Sy het haarself op die voorpunt van 'n musikale revolusie geplaas wat die baanbrekerswerk van Afro-Amerikaanse vroue lank gemarginaliseer en misgekyk het, en sy het haarself toe weer heruitgevind op 'n ouderdom waarop die meeste popmusikante reeds op die ou-treffers-kring beland het. Turner se musikale karakter was altyd 'n gelaaide mengsel van misterie sowel as lig, van melankolie vermeng met 'n woeste lewenskrag wat dikwels met gevaar gekoketteer het.}} Sy het altesaam 35 top-40-treffers in die Verenigde Koninkryk gehad.<ref name="chartuk" /> Sy was ook een van die suksesvolste vroulike enkelsnitkunstenaars in die geskiedenis van die Duitse trefferlyste.<ref>{{Verwys tydskrif |url=https://www.billboard.com/articles/business/7942027/germany-official-music-charts-40th-anniversary |titel=Germany's Music Charts Turn 40: Facts and Milestones in the 4th Biggest Music Market |voornaam=Wolfgang |van=Spahr |datum=28 Augustus 2017 |besoekdatum=28 Augustus 2017 |tydskrif=Billboard |taal=en}}</ref> Sy het meer as 100&nbsp;miljoen plate wêreldwyd verkoop, waaronder gesertifiseerde RIAA-albumverkope van 10&nbsp;miljoen.<ref>{{Verwys web |titel=Gold & Platinum: Top Artists |uitgewer=Recording Industry Association of America |url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAA&col=certified_units&ord=asc#search_section |besoekdatum=22 April 2020 |argiefdatum=5 Junie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200605003954/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAA&col=certified_units&ord=asc#search_section |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Agt van Turner se twaalf Grammy-toekennings was mededingende toekennings,<ref name="grammy" /> en sy deel die rekord met [[Sheryl Crow]] en Pat Benatar vir die meeste toekennings, naamlik vier, in die kategorie Best Female Rock Vocal Performance.<ref>{{Verwys web |url=http://www.rockonthenet.com/grammy/rockfemale.htm |titel=Grammy Awards: Best Rock Vocal Performance – Female |uitgewer=Rock on the Net |besoekdatum=25 Mei 2010 |argiefdatum=22 Februarie 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080222233111/http://www.rockonthenet.com/grammy/rockfemale.htm |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Drie van haar opnames is in die Grammy Hall of Fame opgeneem: "River Deep – Mountain High" (1999), "Proud Mary" (2003) en "What's Love Got to Do with It" (2012).<ref>{{Verwys web |url=https://www.grammy.com/awards/hall-of-fame-award |titel=Grammy Hall of Fame |datum=18 Oktober 2010 |uitgewer=National Academy of Recording Arts and Sciences |besoekdatum=8 Maart 2019 |argiefdatum=26 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190626221355/https://www.grammy.com/grammys/awards/hall-of-fame |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Sy is die enigste vroulike kunstenaar wat 'n Grammy in die pop-, rock- en R&B-velde gewen het.<ref>{{Verwys tydskrif |datum=3 September 2010 |titel=Chart Watch Extra: The Ageless Tina Turner |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/65334/chart-watch-extra-the-ageless-tina-turner |argief-url=https://web.archive.org/web/20100909113913/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/65334/chart-watch-extra-the-ageless-tina-turner |argiefdatum=9 September 2010 |url-status=dood |besoekdatum=20 Oktober 2015 |tydskrif=Billboard |taal=en}}</ref> Die Amerikaanse president [[George W. Bush]] het by die Kennedy Center-eerbewyse van 2005 haar "natuurlike vermoë, die energie en sensualiteit" uitgesonder,<ref name="files2005" /> en verskeie kunstenaars het haar daardie aand gehuldig, onder wie Melissa Etheridge, [[Queen Latifah]], Beyoncé en Al Green.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.usatoday.com/life/people/2005-12-04-kennedy-center_x.htm |titel=Kennedy Center honors five performing greats |van=Thomas |voornaam=Karen |datum=4 Desember 2005 |werk=USA Today |besoekdatum=27 Oktober 2008 |argiefdatum=7 Mei 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080507061600/http://www.usatoday.com/life/people/2005-12-04-kennedy-center_x.htm |url-status=lewend |taal=en}}</ref> Angela Bassett het haar in 2021 as solokunstenaar in die Rock and Roll Hall of Fame opgeneem, waar [[Christina Aguilera]] en ander kunstenaars haar liedjies uitgevoer het.<ref name="smith2021" /><ref name=":2" /> In September 2025 is sy vir opname in die National Rhythm and Blues Hall of Fame gekies.<ref>{{Verwys nuus |url=https://soultracks.com/news-national-rhythm-blues-hall-of-fame-announces-2025-inductees/ |titel=National Rhythm & Blues Hall of Fame Announces 2025 Inductees |werk=SoulTracks.com |datum=15 September 2025 |besoekdatum=25 September 2025 |taal=en}}</ref> == Filmografie == === Rolprente === * 1973: ''Rock City'' * 1975: ''Tommy'' * 1985: ''Mad Max Beyond Thunderdome'' * 1993: ''Last Action Hero'' * 1993: ''What's Love Got to Do with It'' * 1995: ''GoldenEye'' === Televisiereekse === * 1961: ''The Lloyd Thaxton Show'' * 1968: ''Goodbye Again'' * 1972: ''The Midnight Special'' * 1973: ''The Burns and Schreiber Comedy Hour'' * 1975: ''Cher'' * 1977: ''Des O'Connor Tonight'' * 1977: ''All You Need Is Love'' * 1979: ''On the Road'' * 1982: ''Na sowas!'' * 1982: ''The Noel Edmonds Late Late Breakfast Show'' * 1982: ''The Tube'' * 1982: ''Rock 'n' Roll: The First 25 Years'' * 1983: ''Leo Sayer'' * 1984: ''The Oprah Winfrey Show'' * 1987: ''Zomerrock'' * 1993: ''Jam'' * 1999: ''The National Lottery Stars'' * 2003: ''The National Lottery: Wright Around the World'' * 2013: ''Pop-Legenden'' * 2017: ''Ikonen der Popmusik'' === Televisierolprente === * 1981: ''Rod Stewart: Tonight He's Yours'' * 1982: ''Chuck Berry: Live at the Roxy with Tina Turner'' * 1986: ''Tina!'' * 1988: ''Tina Live from Rio'' * 1993: ''Tina Turner: Nice... and Easy... and Rough'' * 1993: ''Tina Turner: Going Home'' * 1993: ''Chameleon of Pop: David Bowie Story'' * 1996: ''Especial Tina Turner'' * 1998: ''Eros & Friends'' * 1999: ''Elton John: With a Little Help from My Friends'' * 1999: ''Premios Amigo 99'' * 2000: ''On Tour mit Tina Turner'' * 2000: ''On Tour with Tina'' * 2004: ''TeleVizierRing 2004'' * 2008: ''Emmanuel... La trayectoria'' * 2011: ''Tina Turner: Simply the Best'' * 2012: ''... Sings James Bond'' === Video's === * 1983: ''Tina Turner: Let's Stay Together'' * 1984: ''Tina Turner: Better Be Good to Me'' * 1984: ''Tina Turner: What's Love Got to Do with It'' * 1984: ''Tina Turner: Private Dancer'' * 1984: ''Tina Turner: What's Love Got to Do with It - B&W Version'' * 1984: ''Tina Turner: Help!'' * 1985: ''The Making of 'Mad Max Beyond Thunderdome''' * 1985: ''Tina Turner: We Don't Need Another Hero'' * 1985: ''USA for Africa: We Are the World'' * 1985: ''Bryan Adams & Tina Turner: It's Only Love'' * 1985: ''Tina Turner: One of the Living'' * 1985: ''Tina Turner: Show Some Respect'' * 1985: ''Tina Turner: I Can't Stand the Rain'' * 1986: ''Tina Turner: Overnight Sensation'' * 1986: ''Tina Turner: Two People'' * 1986: ''Tina Turner: Typical Male'' * 1987: ''Tina Turner: Paradise is Here'' * 1987: ''Tina Turner: Break Every Rule'' * 1987: ''Tina Turner: What You Get Is What You See'' * 1988: ''Tina Turner: Addicted to Love'' * 1988: ''Tina Turner & David Bowie: Tonight'' * 1988: ''Tina Turner: We Don't Need Another Hero - Live Version'' * 1988: ''Tina Turner: A Change is Gonna Come'' * 1989: ''Tina Turner: The Best'' * 1989: ''Tina Turner: I Don't Wanna Lose You'' * 1989: ''Tina Turner: Steamy Windows'' * 1990: ''Rod Stewart & Tina Turner: It Takes Two'' * 1990: ''Tina Turner: Be Tender with Me Baby - Live'' * 1990: ''Tina Turner: Look Me in the Heart'' * 1990: ''Tina Turner: Foreign Affair'' * 1991: ''Shindig! Presents Soul'' * 1991: ''Tina Turner: Simply the Best - The Video Collection'' * 1991: ''Tina Turner: Nutbush City Limits'' * 1991: ''Tina Turner: Way of the World - US Version'' * 1991: ''Tina Turner: Way of the World - UK Version'' * 1992: ''Tina Turner: Love Thing'' * 1992: ''Tina Turner: I Want You Near Me'' * 1993: ''Tina Turner: Proud Mary'' * 1993: ''Tina Turner: Disco Inferno'' * 1993: ''Tina Turner: Why Must We Wait Until Tonight'' * 1993: ''Tina Turner: I Don't Wanna Fight'' * 1993: ''Tina Turner: I Don't Wanna Fight - Studio Version'' * 1995: ''Tina Turner: GoldenEye'' * 1996: ''Tina Turner: Live in Amsterdam'' * 1996: ''Tina Turner: Whatever You Want'' * 1996: ''Tina Turner & Barry White: In Your Wildest Dreams - Live Version'' * 1996: ''Tina Turner & Barry White: In Your Wildest Dreams - Animation Version'' * 1996: ''Tina Turner: Something Beautiful Remains'' * 1996: ''Tina Turner: Missing You'' * 1996: ''Tina Turner: On Silent Wings'' * 1997: ''Eros Ramazzotti & Tina Turner: Cose della vita - Can't Stop Thinking of You'' * 1999: ''Tina Turner: Celebrate Live 1999'' * 1999: ''Tina Turner: When the Heartache is Over'' * 2000: ''Tina Turner: One Last Time Live in Concert'' * 2000: ''Tina Turner: Whatever You Need'' * 2004: ''The Singer and the Song'' * 2004: ''Remember the '70s: Greatest Hits Live'' * 2006: ''Tina Turner & Elisa: Teach Me Again'' == Diskografie == === Ateljeealbums === * 1974: ''Tina Turns the Country On!'' * 1975: ''Acid Queen'' * 1978: ''Rough'' * 1979: ''Love Explosion'' * 1984: ''Private Dancer'' * 1986: ''Break Every Rule'' * 1989: ''Foreign Affair'' * 1993: ''What's Love Got to Do With It'' * 1996: ''Wildest Dreams'' * 1999: ''Twenty Four Seven'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == {{Refbegin|30em}} * {{Verwys boek |van=Bego |voornaam=Mark |titel=Tina Turner: Break Every Rule |jaar=2005 |uitgewer=Taylor Trade Publishing |isbn=1-58979-253-X |taal=en}} * {{Verwys boek |van1=Cawthorne |voornaam1=Nigel |van2=Turner |voornaam2=Ike |titel=Takin' Back My Name: The Confessions of Ike Turner |url=https://archive.org/details/takinbackmynamec00turn |uitgewer=Virgin Books |jaar=1999 |isbn=978-1-85227-850-2 |taal=en}} * {{Verwys boek |van=Gulla |voornaam=Bob |titel=Icons of R&B and Soul, Vol. 1: An Encyclopedia of The Artists Who Revolutionized Rhythm |url=https://books.google.com/books?id=pLgqFaYmgw8C |jaar=2008 |uitgewer=ABC-CLIO |isbn=978-0-31334-044-4 |taal=en}} * {{Verwys boek |van=Norris |voornaam=Sharon |titel=Haywood County: Tennessee |jaar=2000 |uitgewer=Arcadia Publishing |isbn=978-0-73850-605-0 |taal=en}} * {{Verwys boek |van=Orth |voornaam=Maureen |titel=Proud Tina: Tina Turner, The Importance of Being Famous |url=https://books.google.com/books?id=HftxNDlLSYUC |jaar=2004 |uitgewer=Macmillan |isbn=978-0-80507-545-8 |taal=en}} * {{Verwys boek |van=Turner |voornaam=Tina |jaar=2020 |titel=Happiness Becomes You: A Guide to Changing Your Life for Good |uitgewer=Atria Books |isbn=978-1-9821-5215-4 |taal=en}} * {{Verwys boek |van1=Turner |voornaam1=Tina |van2=Loder |voornaam2=Kurt |titel=I, Tina: My Life Story |url=https://archive.org/details/itinamylifestory00turn |uitgewer=Avon Books |jaar=1986 |isbn=0-380-70097-2 |taal=en}} * {{Verwys boek |van=Wynn |voornaam=Ron |titel=Tina: The Tina Turner Story |uitgewer=Collier Books |jaar=1985 |isbn=0-02007-780-7 |taal=en}} {{Refeindig}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|0877913|Tina Turner}} * {{Twitter|lovetinaturner|Tina Turner}} * {{Facebook|TinaTurner|Tina Turner}} * {{YouTube|kanaal=UCfBkblXPcSNt784AZz5J6AQ|Tina Turner}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Turner, Tina}} [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] [[Kategorie:Boeddhiste]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] dwg4pcxn4oh75xrf42qfqxlj2dcpc3i Uitgebreide periodieke tabel 0 259305 3372389 2926163 2026-11-14T13:00:42Z Aliwal2012 39067 3372389 wikitext text/x-wiki ’n '''Uitgebreide periodieke tabel''' teoretiseer oor [[chemiese element]]e buiten dié wat in die [[periodieke tabel]] bekend is en tot by [[oganesson]] as stabiel bewys is. Laasgenoemde element voltooi die sewende [[Periode (periodieke tabel)|periode]] (ry) by [[atoomgetal]] (''Z'') 118. As verdere elemente met hoër atoomgetalle ontdek word, sal hulle in bykomende periodes geplaas word wat op so ’n manier uitgelê is (nes met die bestaande periodes) dat hulle periodies herhalende neigings in die eienskappe van die betrokke elemente toon. Enige bykomende periodes sal na verwagting meer elemente bevat as die sewende periode, omdat hulle waarskynlik ’n bykomende, sogenaamde "g-blok" sal hê wat minstens 18 elemente sal bevat met gedeeltelik gevulde g-orbitale in elke periode. Glenn T. Seaborg het in 1969 ’n agtste periode met hierdie blok voorgestel.<ref name=LBL>{{cite web|url=http://www.lbl.gov/LBL-PID/Nobelists/Seaborg/65th-anniv/29.html|title=An Early History of LBNL|first=Glenn T.|last=Seaborg|date=26 Augustus 1996|access-date=25 Mei 2019|archive-date=15 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101115025829/http://www.lbl.gov/LBL-PID/Nobelists/Seaborg/65th-anniv/29.html|url-status=dead}}</ref><ref name=SHE78>{{cite journal | doi = 10.2307/3963006 | last1 = Frazier | first1 = K. | title = Superheavy Elements | url = https://archive.org/details/sim_science-news-us_1978-04-15_113_15/page/236 | journal = Science News | volume = 113 | issue = 15 | pages = 236–238 | year = 1978 | jstor = 3963006}}</ref> Die eerste element van die g-blok sal waarskynlik die atoomgetal 121 en dus die sistemiese elementnaam [[unbiunium]] hê. Geen so ’n element is al sinteties vervaardig of in die natuur opgespoor nie.<ref>Bewerings in April 2008 dat unbibium (element 122) natuurlik voorkom, word wyd as foutief beskou.{{cite web|url=http://www.rsc.org/chemistryworld/News/2008/May/02050802.asp|title=Heaviest element claim criticised|publisher=Rsc.org|date=2008-05-02|accessdate=2010-03-16}}</ref> Vanweë onsekerhede en verskille in voorspellings van die chemiese en fisiese eienskappe van elemente ná 120, is daar tans geen konsensus oor hul plasing in die uitgebreide periodieke tabel nie. Elemente in dié streek is waarskynlik hoogs onstabiel wat [[Radioaktiwiteit|radioaktiewe verval]] betref en sal [[alfaverval]] of [[spontane splyting]] ondergaan met uiters kort halveertye, hoewel gehipotetiseer word dat element 126 binne ’n eiland van stabiliteit val wat teen splyting bestand is, maar nie teen alfaverval nie. Ander eilande van stabiliteit ná die bekende elemente is ook moontlik, insluitende een wat naby element 164 voorspel word, maar die omvang van stabiliserende effekte van geslote kernskille is onseker. Dit is onduidelik hoeveel elemente ná die verwagte eiland van stabiliteit fisies moontlik is, of periode agt voltooi is en of daar ’n periode nege is. ==Struktuur van ’n uitgebreide tabel== Daar is tans geen konsensus oor die plasing van elements ná unbinilium (atoomgetal 120) op die periodieke tabel nie. Die tabel hieronder wys een moontlikheid vir die voorkoms van die agtste periode, met die plasing van elemente hoofsaaklik gebaseer op hul voorspelde chemiese samestelling.<ref name="rsc">{{cite web|url=http://www.rsc.org/chemistryworld/News/2008/May/02050802.asp|title=Heaviest element claim criticised|publisher=Rsc.org|date=2008-05-02|accessdate=2010-03-16}}</ref><ref name=nefedov>{{cite journal |last1=Nefedov |first1=V.I. |last2=Trzhaskovskaya |first2=M.B. |last3=Yarzhemskii |first3=V.G. |title=Electronic Configurations and the Periodic Table for Superheavy Elements |journal=Doklady Physical Chemistry |date=2006 |volume=408 |issue=2 |pages=149–151 |doi=10.1134/S0012501606060029 |issn=0012-5016 |url=http://www.primefan.ru/stuff/chem/nefedov.pdf}}</ref> {{Periodieke tabel (uitgebrei)}} ==Sien ook== * [[Periodieke tabel]] == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Extended periodic table|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Klassifikasiestelsels]] [[Kategorie:Periodieke tabel]] o0cx9doqk8pvbyn6uvakngb1nbbmen4 Sydoring 0 267482 3372577 3129213 2026-11-15T00:09:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372577 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Sydoring | beeld = Vachellia rehmanniana - Jan Celliers Park.jpg | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Vachellia rehmanniana | outeur = (Schinz) Kyal. & Boatwr., (2013)<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77131774-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230327184338/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77131774-1 |argiefdatum=27 Maart 2023 |besoekdatum=27 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> | sinonieme =* ''Acacia rehmanniana'' <small>Schinz</small> * ''Acacia sieberiana var. rehmanniana'' <small>(Schinz) Roberty</small> }} Die '''sydoring''' (''Vachellia rehmanniana''), voorheen ''Acacia rehmanniana'', is 'n [[boom]] wat tot 8&nbsp;m hoog kan word.<ref name="plantbook">{{cite web |url=http://www.plantbook.co.za/vachellia-rehmanniana/ |title=www.plantbook.co.za Acacia rehmanniana |access-date=20 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007061239/http://www.plantbook.co.za/vachellia-rehmanniana/ |archive-date= 7 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Dit dra [[wit]] balvormige blomme in die somer, en kom voor in [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[KwaZulu-Natal]], en ook in [[Botswana]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref name="fl_zim">{{cite web |url=https://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=126130 |title=Flora of Zimbabwe: Acacia rehmanniana Schinz |access-date=20 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801210719/http://zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=126130 |archive-date=1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Engels staan die boom bekend as die ''Silky Thorn''.<ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=15470-24</ref> Die boom se FSA-nommer is 182.<ref name="treetags">{{cite web|url=http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf |title= Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010 |accessdate= 20 Julie 2019}}</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vachellia]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 2013 beskryf is]] n8i4jkwq4nxdy5aq0ydehvapdjh03g7 Wolodimir Zelenski 0 267604 3372495 3370682 2026-11-14T16:53:08Z BurgertB 2401 Foto 3372495 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Wolodimir Zelenski<br /><small>Володимир Зеленський</small> | beeld = Volodymyr Zelensky 2022 official portrait (cropped).jpg | beeldonderskrif = Amptelike portret, 2022 | orde = 6de President van Oekraïne | termynaanvang = [[20 Mei]] [[2019]] | termyneinde = | voorganger = [[Petro Porosjenko]] | opvolger = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1978 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 25 | geboorteplek = Kriwi Rih, [[Sowjetunie]] <br />(tans [[Oekraïne]]) | sterftedatum = | sterfteplek = | party = Sloeha Narodoe - [[Dienaar van die Volk]] | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | monarg2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | eersteminister4 = | vise4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = | termynaanvang5 = | termyneinde5 = | eersteminister5 = | vise5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = | termynaanvang6 = | termyneinde6 = | eersteminister6 = | vise6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | orde7 = | termynaanvang7 = | termyneinde7 = | vise7 = | voorganger7 = | opvolger7 = | eggenoot = Olena Zelenska (∞ 2003) | kinders = 2 | alma_mater = Nasionale Ekonomiese Universiteit van Kijif (departement in Kriwi Rih) | religie = | handtekening = Autograph-VolodymyrZelensky.svg }} '''Wolodimir Oleksandrowitsj Zelenski''' ([[Oekraïens]]: Володи́мир Олекса́ндрович Зеле́нський;<ref group="nota">Zelenski se van het nie 'n vasgestelde [[Latynse alfabet|Latynse]] spelling nie en word in verskillende tale op verskillende maniere [[Transliterasie|getranslitereer]], soos ''Volodymyr Zelensky'' of ''Volodymyr Zelenskyy'' in [[Engels]].</ref> gebore [[25 Januarie]] [[1978]] in Kriwi Rih) beklee sedert 20 Mei 2019 die amp van [[President van Oekraïne|Oekraïense president]]. Hy is 'n voormalige [[akteur]] en [[komediant]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/|title=Volodymyr Zelensky Was a Jewish Comedian. Now the World’s Eyes Are on Him — Detroit Jewish News|first=Jewish Telegraphic|last=Agency}}</ref> Zelenski het as 'n [[Russies]]sprekende [[Jood]] grootgeword in Kriwi Rih, 'n groot stad in die [[Dnipropetrofsk-oblast]] in Sentraal-Oekraïne. Hy het 'n graad in die regte verwerf en later 'n loopbaan in die media- en rolprentbedryf gevolg as akteur, draaiboekskrywer, televisieaanbieder en rolprentvervaardiger. In 2003 het hy die rolprentateljee Студія Квартал-95 (''Stoedija Kwartal-95'') gestig, wat rolprente, strokiesprente en TV-programme vervaardig. Daaronder was die TV-reeks ''[[Dienaar van die Volk (TV-reeks)|Dienaar van die Volk]]'', waarin Zelenski die rol van die Oekraïense president vertolk. Die reeks is van 2015 tot 2019 uitgesaai en was uiters gewild. Werknemers by Kwartal-95 het in Maart 2018 'n [[politieke party]] met dieselfde naam as die TV-reeks gestig. Zelenski het sy kandidaatskap in die Oekraïense presidentsverkiesing van 2019 op die aand van 31 Desember 2018 aangekondig, op dieselfde tyd as die nuwejaarstoespraak van die destydse president, [[Petro Porosjenko]]. Hy was 'n politieke buiteperd, maar het reeds in meningspeilings een van die voorlopers in die verkiesing geword. Hy het die verkiesing met 73,23% van die stemme in die tweede ronde gewen, en daarmee het hy Porosjenko geklop. Hy het sy veldtog gevoer as 'n persoon teen die establishment en teen korrupsie. As president was Zelenski 'n voorstander van [[e-regering]] en eenheid tussen die [[Oekraïens]]- en [[Russies]]sprekende dele van die land se bevolking.<ref name="Hosa_2019">{{Cite report |last1=Hosa |first1=Joanna |last2=Wilson |first2=Andrew |date=25 September 2019 |title=Zelensky Unchained: What Ukraine's New Political Order Means For Its Future |url=https://ecfr.eu/publication/zelensky_unchained_what_ukraines_new_political_order_means_for_its_future/ |publisher=European Council on Foreign Relations |jstor=resrep21659 |jstor-access=free |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309194934/https://ecfr.eu/publication/zelensky_unchained_what_ukraines_new_political_order_means_for_its_future/ |archive-date=9 March 2022 |access-date=10 February 2022 |url-status=live }}</ref>{{rp|page=11-13}} Sy kommunikasiestyl is om [[sosiale media]], veral [[Instagram]], baie te gebruik.{{r|Hosa_2019|p=7-10}} Sy party het kort ná sy beëdiging as president 'n groot oorwinning in die parlementêre verkiesing van 2019 behaal. Tydens sy presidensiële veldtog het Zelenski beloof om die uitgerekte konflik tussen die Oekraïne en [[Rusland]] te beëindig en het hy probeer om 'n dialoog met die Russiese president, [[Wladimir Poetin]], aan te knoop.<ref name="Chatham_Lutsevych">{{Cite news |last=Lutsevych |first=Orysia |date=16 November 2021 |title=Ukraine still backs Zelenskyy despite slow progress |language=en |publisher=Chatham House |url=https://www.chathamhouse.org/2021/11/ukraine-still-backs-zelenskyy-despite-slow-progress |url-status=live |access-date=19 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117160555/https://www.chathamhouse.org/2021/11/ukraine-still-backs-zelenskyy-despite-slow-progress |archive-date=17 November 2021}}</ref> Toenemende spanning met Rusland het egter in 2021 sy administrasie in die gesig gestaar, en dit het gelei tot die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne in 2022]]. Zelenski se strategie gedurende die opbou van Russiese aggressie was om die Oekraïense bevolking te kalmeer en die internasionale gemeenskp te verseker dat Oekraïne nie wraak sal neem nie.<ref>{{cite web |title=Conflict in Ukraine |url=https://cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223002332/https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine |archive-date=23 February 2022 |access-date=23 February 2022 |publisher=Global Conflict Tracker |language=en}}</ref> Ná die begin van die inval het Zelenski die [[krygswet]] in die hele Oekraïne afgekondig en 'n algemene mobilisasie van die weermag aangekondig. Hy is internasionaal wyd geprys vir sy leierskap in die krisis en beskryf as 'n simbool van die Oekraïense weerstand.<ref name="ledw">{{cite web |last1=Ledwidge |first1=Frank |title=Ukraine war: what are Russia's strategic aims and how effectively are they achieving them? |url=https://theconversation.com/ukraine-war-what-are-russias-strategic-aims-and-how-effectively-are-they-achieving-them-178243 |website=The Conversation |access-date=3 March 2022 |language=en |date=3 March 2022 |archive-date=4 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304221517/https://theconversation.com/ukraine-war-what-are-russias-strategic-aims-and-how-effectively-are-they-achieving-them-178243 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=The courage of Ukraine's unlikely wartime leader |url=https://www.ft.com/content/3e637a26-b608-4f45-9501-bd64753480c9 |access-date=15 March 2022 |work=Financial Times |date=15 March 2022 |archive-date=17 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317173401/https://www.ft.com/content/3e637a26-b608-4f45-9501-bd64753480c9 |url-status=live }}</ref> Zelenski is in 2022 aangewys as die tydskrif [[Time (tydskrif)|Time]] se Persoon van die Jaar, en volgens meningspeilings was hy Oekraïne se beste president nog.<ref>{{Cite web|date=2020-05-18|title=Українці визначилися з "найкращим президентом" в історії країни - Рейтинг|url=https://ua-news.liga.net/politics/news/ukraintsi-viznachilisya-z-naykraschim-prezidentom-v-istorii-kraini---reyting|access-date=2020-08-10|publisher=LIGA|language=ru|archive-date=2020-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528143416/https://ua-news.liga.net/politics/news/ukraintsi-viznachilisya-z-naykraschim-prezidentom-v-istorii-kraini---reyting|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |script-title=uk:Як змінювався рівень довіри та підтримки Зеленського та його попередників (оновлено) |url=https://www.slovoidilo.ua/2021/10/27/infografika/polityka/prezydentski-rejtynhy-yak-zminyuvavsya-riven-doviry-zelenskoho-ta-joho-poperednykiv |access-date=2022-05-11 |website=Слово і Діло |language=uk}}</ref> == Vroeë lewe == Zelenski is op 25 Januarie 1978 gebore in Kriwi Rih, wat toe in die [[Oekraïense SSR]] geleë was.<ref>{{cite web |title=ethnic Ukrainian father's farer's medal certificate |url=http://podvignaroda.ru/filter/filterimage?path=VS/245/033-0690155-1047%2b011-1046/00000509.jpg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611065402/http://podvignaroda.ru/filter/filterimage?path=VS%2F245%2F033-0690155-1047%2B011-1046%2F00000509.jpg |archive-date=11 June 2020 |access-date=12 October 2019 |language=ru}}</ref><ref name="LIGAZelenskybio">{{cite web |url=https://file.liga.net/persons/vladimir-zelenskii |script-title=ru:Зеленский Владимир {{!}} Руководитель проекта "Квартал-95" |trans-title=Zelensky Vladimir {{!}} Project manager "Kvartal-95" |date=5 June 2018 |website=Ligamedia |language=ru |access-date=10 March 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102050545/https://file.liga.net/persons/vladimir-zelenskii |archive-date=2 January 2019 }}</ref> Sy vader, Oleksandr Zelenski, is 'n professor en rekenaarwetenskaplike en die hoof van die departement kibernetika en rekenaarhardeware aan die Kriwi Rih-staatsuniversiteit van ekonomie en tegnologie; sy moeder, Rimma Zelenska, was 'n ingenieur.<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=28 September 2017 |script-title=uk:ВОЛОДИМИР ЗЕЛЕНСЬКИЙ РОЗКАЗАВ ПРО СТОСУНКИ З БАТЬКАМИ |trans-title=Volodymyr Zelenskyi Spoke about His Relationship with His Parents |url=https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-rozkazav-pro-stosunki-z-batkami.html |url-status=live |script-work=uk:один плюс один |trans-work=1+1 (TV channel) |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072239/https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-rozkazav-pro-stosunki-z-batkami.html |archive-date=7 January 2019 |access-date=11 March 2022 }}</ref> Voordat hy laerskool toe is, het Zelenski vier jaar lank in die Mongoolse stad [[Erdenet]] gewoon waar sy vader gewerk het.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Sy spreektaal as kind was [[Russies]].<ref>{{Cite web |last=Talmazan |first=Yuliya |date=27 February 2022 |title=3 years ago Zelenskyy was a TV comedian. Now he's standing up to Putin's army. |url=https://www.cnbc.com/2022/02/27/3-years-ago-zelenskyy-was-a-tv-comedian-now-hes-standing-up-to-putins-army.html |access-date=3 March 2022 |publisher=CNBC |language=en |archive-date=28 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228121811/https://www.cnbc.com/2022/02/27/3-years-ago-zelenskyy-was-a-tv-comedian-now-hes-standing-up-to-putins-army.html |url-status=live }}</ref><ref name="DetroitJewishNews_20220228">{{cite news |author=<!--not stated--> |date=28 February 2022 |title=Volodymyr Zelensky Was a Jewish Comedian. Now the World's Eyes Are on Him. |url=https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/ |url-status=live |work=The Jewish News |language=en-US |issn=|lccn=sn94088996 |mr=|oclc=32399051 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308151233/https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/ |archive-date=8 March 2022 |access-date=10 March 2022 }}</ref> Hy het later 'n regsgraad aan die Kriwi Rih- ekonomiese instituut verwerf, maar nooit in die regsveld gewerk nie.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="0396374-zelenskiy">{{cite web |language=uk |url=https://www.unian.ua/m/politics/10396374-zelenskiy-zayaviv-pro-rishennya-yti-u-prezidenti-video.html |trans-title=Zelensky announced his decision to go to the presidency (video) |script-title=uk:Зеленський заявив про рішення йти у президенти (відео) |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327203902/https://www.unian.ua/elections/10396374-zelenskiy-zayaviv-pro-rishennya-yti-u-prezidenti-video.html |archive-date=27 March 2020 |publisher=UNIAN |date=1 January 2019 }}</ref> == Vermaakloopbaan == Op 17-jarige ouderdom het Zelenski aangesluit by 'n plaaslike span wat in die Russiese komedieliga KWN meegeding het.<ref>{{YouTube|muaQpnYf-7s|КВН 95 квартал – Человек рожденный в танце}}</ref> Hy is gou genooi om by die verenigde Oekraïense span aan te sluit wat die liga in 1997 gewen het.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="kvart">{{cite web |url=http://kvartal95.com/en/actors/vladimir/ |title=Vladimir Zelenskiy |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331072643/http://kvartal95.com/en/actors/vladimir/ |archive-date=31 March 2019 |publisher=Kvartal 95 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://kvn.ru/teams/124 |title=Запорожье - Кривой Рог - Транзит |trans-title= Zaporizhia-Kryvyi Rih-Transit |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407105357/http://kvn.ru/teams/124 |archive-date=7 April 2019 |publisher=[[KVN]] |language=ru }}</ref> In dié jaar het hy ook Kwartal&nbsp;95 gestig en gelei, wat later die komediespan Kwartal&nbsp;95 geword het. Van 1998 tot 2003 het Kwartal&nbsp;95 aan die KWN-liga deelgeneem en baie in [[Moskou]] en die [[Gemenebes van Onafhanklike State|oudrepublieke van die Sowjetunie]] getoer.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="kvart" /> In 2003 het Kwartal&nbsp;95 TV-programme vir die Oekraïense TV-kanaal 1+1 begin vervaardig, en in 2005 het die span na die TV-kanaal Inter geskuif.<ref name="LIGAZelenskybio" /> [[Beeld:Зеленский.jpg|thumb|links|260px|Zelenski in 2009 in [[Praag]].]] In 2008 het hy gespeel in die rolprent ''Liefde in die Groot Stad'' en sy opvolg, ''Liefde in die Groot Stad&nbsp;2''.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Daarna het rolle gevolg in ''Kantoorromanse. Ons Tyd'' (2011) en ''Rzhevsky Versus Napoleon'' (2012).<ref name="LIGAZelenskybio" /> ''Liefde in die Groot Stad&nbsp;3'' is in Januarie 2014 uitgereik.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Zelenski het ook die hoofrol gespeel die 2012-prent ''8&nbsp;Eerste Afsprake'' en in 'n opvolg in 2015 en 2016.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Hy het ook stemwerk gedoen.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/stage/shortcuts/2019/apr/02/volodymyr-zelenskiy-how-funny-comedian-ukraine-president |title=How funny is the comedian who may be Ukraine's next president? |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301174248/https://www.theguardian.com/stage/shortcuts/2019/apr/02/volodymyr-zelenskiy-how-funny-comedian-ukraine-president |archive-date=1 March 2022 |first=Viv |last=Groskop |newspaper=[[The Guardian]] |date=2 April 2019 |access-date=28 February 2022 }}</ref> Zelenski was van 2010 tot 2012 'n raadslid en die algemene vervaardiger van die TV-kanaal Inter.<ref name="0396374-zelenskiy" /> In Augustus&nbsp;2014 het hy kritiek gelewer op die plan van die Oekraïense departement van kultuur om Russiese kunstenaars uit Oekraïne te verban.<ref name="sevas.com358742" /> Sedert 2015 het Oekraïne Russiese kunstenaars, media en kuns verbied om Oekraïne binne te gaan.<ref name="Zelensky33863697">{{cite news |author=<!--not stated--> |date=11 August 2015 |title=Ukraine bans 38 Russian 'hate' books amid culture war |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33863697 |url-status=live |work=BBC News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302135846/https://www.bbc.com/news/world-europe-33863697 |archive-date=2 March 2022 |access-date=10 March 2022 }}</ref> [[Beeld:KVARTAL 95 Vadim Chuprina.jpg|thumb|230px|Kwartal 95 tree in 2018 op.]] Nadat die Oekraïense media berig het Zelenski se Kwartal&nbsp;95 het geld aan die Oekraïense weermag geskenk tydens die [[Russiese oorlog teen Oekraïne]], het sommige Russiese politici en kunstenaars hulle daarvoor bewywer om sy werk in Rusland te verbied.<ref name="Zelensky1509516953">{{cite news |url-status=live |language=ru |url=https://ria.ru/20171124/1509516953.html |title=Актер Зеленский раскритиковал СБУ из-за запрета сериала "Сваты" |trans-title=Actor Zelensky criticized the SBU because of the ban on the series "Matchmakers" |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102134251/https://ria.ru/20171124/1509516953.html |archive-date=2 January 2019 |work=RIA Novosti |date=24 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |language=ru |url=https://www.kp.ru/daily/26338.4/3221306/ |url-status=live |title=СК проверит, финансировал ли Зеленский украинскую армию |trans-title=SC will check whether Zelensky financed the Ukrainian army |archive-url=https://web.archive.org/web/20160206163035/http://m.kp.ru/daily/26338.4/3221306/ |archive-date=6 February 2016 |work=Komsomolskaya Pravda |date=5 February 2015 |access-date=18 March 2022 }}</ref> Zelenski het weer daarna die departement van kultuur se plan om Russiese kunstenaars te verbied gekritiseer.<ref name="sevas.com358742">{{cite web|url=http://news.sevas.com/world/zelenskij_o_zaprete_vezda_rossijskih_artistov_v_ukrainu |url-status=live |language=RU|title=Зеленский намерен требовать отставки Минкультуры Украины|trans-title=Zelensky intended to demand the resignation of the Ministry of Culture |date=9 August 2014|website=sevas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221181839/http://news.sevas.com/world/zelenskij_o_zaprete_vezda_rossijskih_artistov_v_ukrainu |accessdate=21 February 2019|archive-date=21 February 2019 |first=Ольга |last=Сурикова }}</ref> In 2015 het Zelenski die ster geword van die TV-reeks ''[[Dienaar van die Volk (TV-reeks)|Dienaar van die Volk]]'', waarin hy die rol van die Oekraïense president vertolk.<ref name="0396374-zelenskiy" /> In die reeks is Zelenski se karakter 'n geskiedenisonderwyser in sy 30's wat die Oekraïense presidentsverkiesing wen nadat 'n video gewys het hoe hy teen regeringskorrupsie uitvaar. Die komediereeks ''Swati'' ("Skoonfamilie"), waarin Zelenski verskyn, is in 2017 in Oekraïne verbied,<ref>{{Cite news |date=22 April 2019 |title=Volodymyr Zelensky in major lead in Ukraine presidential election runoff: Biography, quotes |publisher=Ukrainian Independent Information Agency (UNIAN) |url=https://www.unian.info/politics/10526682-volodymyr-zelensky-in-major-lead-in-ukraine-presidential-election-runoff-biography-quotes.html |url-status=live |access-date=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930151936/https://www.unian.info/politics/10526682-volodymyr-zelensky-in-major-lead-in-ukraine-presidential-election-runoff-biography-quotes.html |archive-date=30 September 2019}}</ref> maaar is in Maart 2019 weer toegelaat.<ref>{{cite web |title=Суд скасував заборону на серіал "Свати" |url=http://www.pravda.com.ua/news/2019/03/27/7210352/ |trans-title=The court lifted the ban on the TV series "Svaty" |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429115028/https://www.pravda.com.ua/news/2019/03/27/7210352/ |archive-date=29 April 2020 |access-date=9 December 2019 |website=Українська правда}}</ref> Zelenski het hoofsaaklik in Russiese produksies gewerk. Sy eerste rol in Oekraïens was in die romantiese komedie ''Ek, Jy, Hy, Sy'',<ref>{{cite web |language=uk |archive-date=19 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219200639/https://zaxid.net/kvartal_95_znime_svoyu_pershu_ukrayinomovnu_komediyu_z_nasteyu_kamenskih_u_golovniy_roli_n1429170 |url=https://zaxid.net/kvartal_95_znime_svoyu_pershu_ukrayinomovnu_komediyu_z_nasteyu_kamenskih_u_golovniy_roli_n1429170 |title='Kvartal 95' will take off its first Ukrainian-language comedy with Nastya Kamensky in the lead role |date=20 June 2017 |access-date=4 April 2019 }}</ref> wat in Desember 2018 in Oekraïne begin wys het.<ref>{{cite web |title=Я, Ти, Вiн, Вона (2018) – Release Info |trans-title=I, You, He, She (2018) – Release Info |url=https://www.imdb.com/title/tt9037222/releaseinfo?ref_=tt_dt_dt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715133130/https://www.imdb.com/title/tt9037222/releaseinfo?ref_=tt_dt_dt |archive-date=15 July 2020 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[IMDb]]}}</ref> == Presidentsveldtog van 2019 == In Maart 2018 het lede van Zelenski se vervaardigingsmaatskappy Kwartal&nbsp;95 'n nuwe [[politieke party]] geregistreer met die naam [[Dienaar van die Volk]] – die naam van die TV-reeks waarin Zelenski oor die afgelope drie jaar opgetree het.<ref name="SPppno31217bb">{{Cite news |date=3 December 2017 |title=Lawyer Zelenskyy has registered a new political party "Servant of the people" |language=uk |publisher=UNIAN |url=https://www.unian.ua/m/politics/2276034-yurist-zelenskogo-zareestruvav-novu-politichnu-partiyu-sluga-narodu.html |access-date=1 January 2019 |archive-date=18 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118204157/https://www.unian.ua/politics/2276034-yurist-zelenskogo-zareestruvav-novu-politichnu-partiyu-sluga-narodu.html |url-status=live }}</ref><ref name="up7196270Z">{{Cite news |date=25 October 2018 |title=The boundary of a joke. How Zelensky prepares for the election |language=uk |work=Ukrayinska Pravda |url=https://www.pravda.com.ua/articles/2018/10/25/7196270/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190208184955/https://www.pravda.com.ua/articles/2018/10/25/7196270/ |archive-date=8 February 2019}}</ref> Zelenski het enige onmiddellike planne om die politiek te betree ontken en gesê hy het die naam net geregistreer om te voorkom dat ander dit gebruik.<ref name=":6" /> Daar is egter oor die algemeen gegis dat hy hom as presidentskandidaat beskikbaar sou stel. Hy was in Oktober 2018 reeds 'n voorloper in meningspeilings: drie maande voor sy aankondiging dat hy as kandidaat gaan staan en ses maande voor die verkiesing.<ref>{{Cite web |date=29 October 2018 |title=How Ukraine's Presidential Race Is Shaping Up |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/how-ukraine-s-presidential-race-is-shaping-up/ |access-date=6 March 2022 |publisher=Atlantic Council |language=en-US |archive-date=9 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309095817/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/how-ukraine-s-presidential-race-is-shaping-up/ |url-status=live }}</ref><ref name="up7196270Z" /> Ná maande van dubbelsinnige verklarings<ref name=":6">{{cite news |url=https://www.dw.com/en/could-a-rock-star-become-ukraines-next-president/a-45203158 |title=Could a rock star become Ukraine's next president? |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102051105/https://m.dw.com/en/could-a-rock-star-become-ukraines-next-president/a-45203158 |archive-date=2 January 2019 |publisher=Deutsche Welle |date=24 August 2018 |first=Nick |last=Connolly |url-status=live }}</ref><ref name="up7196270Z" /> het Zelenski op 31 Desember 2018 – vier maande voor die verkiesing – aangekondig hy gaan staan. Sy aankondiging is op die nuwejaarsprogram van die TV-kanaal 1+1 gedoen<ref name="ReutersScrutiny">{{cite web |date=1 April 2019 |title=Comedian faces scrutiny over oligarch ties in Ukraine presidential race |url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-election-zelenskiy-oligarch-idUSKCN1RD30L |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412150840/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-election-zelenskiy-oligarch-idUSKCN1RD30L |archive-date=12 April 2019 |access-date=23 April 2019 |publisher=Reuters}}</ref> en het die kalklig gesteel van die nuwejaarsboodskap van die destydse president Porosjenko op dieselfde kanaal.<ref name="ReutersScrutiny" /> Zelenski het gesê dit was onbedoeld en het dit aan 'n tegniese haakplek toegeskryf.<ref>{{cite web |title=Volodymyr Zelensky: April 1 – an awesome day for a clown to win |url=http://www.pravda.com.ua/articles/2019/01/21/7204341/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331000557/https://www.pravda.com.ua/articles/2019/01/21/7204341/ |archive-date=31 March 2019 |access-date=26 April 2019 |website=Українська правда |language=uk}}</ref> [[Beeld:Debates of Petro Poroshenko and Vladimir Zelensky (2019-04-19) 02.jpg|thumb|260px|Zelenski en die destydse president van Oekraïne, [[Petro Porosjenko]], in April 2019.]] Zelenski se presidentsveldtog teen Porosjenko was feitlik heeltemal virtueel.<ref name="zelensky-190416154745843" /><ref>{{cite web |last=Karatnycky |first=Adrian |title=The World Just Witnessed the First Entirely Virtual Presidential Campaign |url=https://www.politico.com/magazine/story/2019/04/24/ukraine-president-virtual-campaign-226711 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425131841/https://www.politico.com/magazine/story/2019/04/24/ukraine-president-virtual-campaign-226711 |archive-date=25 April 2019 |access-date=26 April 2019 |website=Politico Magazine |date=24 April 2019 |language=en}}</ref> Hy het nie 'n gedetailleerde beleidsplan uitgereik nie<ref name="47654242 UkraineKvartal 95" /> en hy het min met die hoofstroommedia gepraat;<ref name="zelensky-190416154745843" /> tot op 18 April 2019 het hy nie onderhoude toegestaan nie.<ref name="7212658/ Zelensky">{{cite news |language=uk |url=https://www.pravda.com.ua/articles/2019/04/19/7212658/ |title=Zelensky's team. Who are these people |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418215323/https://www.pravda.com.ua/articles/2019/04/19/7212658/ |archive-date=18 April 2019 |work=Ukrayinska Pravda |date=19 April 2019 }}</ref> Hy het eerder sosiale media en [[YouTube]]-videogrepe gebruik.<ref name="zelensky-190416154745843" /> In die plek van tradisionele veldtogbyeenkomste, het hy met Kwartal&nbsp;95 skerpskertsery-roetines deur die hele Oekraïne gehou.<ref>{{Cite web |last=Miller |first=Christopher |date=8 February 2019 |title=Crowdsourcer In Chief: Ukrainian Funnyman Takes Unorthodox Path To Top Of Presidential Pack |url=https://www.rferl.org/a/crowdsourcer-in-chief-ukrainian-funnyman-takes-unorthodox-path-to-top-of-presidential-pack/29796662.html |access-date=6 March 2022 |publisher=RadioFreeEurope/RadioLiberty |language=en |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306152456/https://www.rferl.org/a/crowdsourcer-in-chief-ukrainian-funnyman-takes-unorthodox-path-to-top-of-presidential-pack/29796662.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Melkozerova |first=Veronika |date=4 March 2019 |title='Servant of the People' leads Ukraine's presidential race |url=https://www.codastory.com/disinformation/servant-of-the-people-leads-ukraines-presidential-race/ |access-date=6 March 2022 |website=Coda Story |language=en-US |archive-date=9 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309123754/https://www.codastory.com/disinformation/servant-of-the-people-leads-ukraines-presidential-race/ |url-status=live }}</ref> Hy het gesê hy is teen die establishment en teen korrupsie, hoewel hy nie gewoonlik as 'n [[Populisme|populis]] beskryf is nie.<ref name="47654242 UkraineKvartal 95">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-47654242 |url-status=live |title=Ukraine election: Why comic Zelenskiy is real threat to Poroshenko |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327163040/https://www.bbc.com/news/world-europe-47654242 |archive-date=27 March 2019 |publisher=BBC News |date=27 March 2019 }}</ref> Volgens hom wou hy vertroue in politici herstel, "professionele, ordentlike mense aan die mag bring" en "die toon en gehalte van die politieke establishment verander".<ref name="SPppno31217bb" /><ref name="up7196270Z" /><ref name="lection2019555634">{{cite web |date=26 December 2018 |title=Zelensky: Party "Servant of the people" goes into politics |url=https://ua.interfax.com.ua/news/election2019/555634.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103055829/https://ua.interfax.com.ua/news/election2019/555634.html |archive-date=3 January 2019 |website=Interfax-Ukraine |language=uk}}</ref> Op 16 April 2019, 'n paar dae voor die verkiesing, het 20 Oekraïense nuusmedia 'n broep op Zelenski gedoen "om op te hou om joernaliste te vermy".<ref name="zelensky-190416154745843">{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/4/16/ukraine-media-demands-access-to-runoff-frontrunner-zelenskyy |title=Ukraine media demands access to runoff frontrunner Zelensky |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417125245/https://www.aljazeera.com/news/2019/04/ukraine-media-demands-access-frontrunner-volodymyr-zelensky-190416154745843.html |archive-date=17 April 2019 |publisher=Al Jazeera |date=16 April 2019 |first=Tamila |last=Varshalomidze }}</ref> Zelenski het gesê hy kruip nie weg vir joernaliste nie, maar hy wou nie deelneem aan geselsprogramme waar "mense van die ou mag" net "openbare betrekkinge doen" nie, en dat hy nie tyd het om alle versoeke om onderhoude toe te staan nie.<ref>{{cite news |language=uk |url=https://www.pravda.com.ua/news/2019/04/18/7212668/ |script-title=uk:Зеленський відповів на "кота в мішку" і розповів про стратегію |trans-title=Zelensky responded to the "cat in the bag" and told about the strategy |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418203412/https://www.pravda.com.ua/news/2019/04/18/7212668/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live |work=Ukrayinska Pravda |date=18 April 2019 |access-date=18 March 2022 }}</ref> Voor die verkiesing het Zelenski 'n span voorgestel wat die voormalige minister van finansies, Oleksandr Daniljoek, ingesluit het.<ref>{{cite news |last=Bociurkiw |first=Michael |date=30 March 2019 |title=Why Ukraine might elect a comedian |url=https://www.cnn.com/2019/03/30/opinions/why-ukraine-might-elect-a-comedian-bociurkiw/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330210909/https://www.cnn.com/2019/03/30/opinions/why-ukraine-might-elect-a-comedian-bociurkiw/index.html |archive-date=30 March 2019 |access-date=30 March 2019 |publisher=CNN}}</ref><ref name="7212658/ Zelensky" /> Tydens die veldtog is kommer uitgespreek oor sy bande met die oligarg Ihor Kolomoiski,<ref>{{cite web |last=Maheshwari |first=Vijai |date=17 April 2019 |title=The comedian and the oligarch |url=https://www.politico.eu/article/volodomyr-zelenskiy-ihor-kolomoisky-the-comedian-and-the-oligarch-ukraine-presidential-election/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422164306/https://www.politico.eu/article/volodomyr-zelenskiy-ihor-kolomoisky-the-comedian-and-the-oligarch-ukraine-presidential-election/ |archive-date=22 April 2019 |access-date=22 April 2019 |website=Politico Europe}}</ref> 'n biljoenêrsakeman wat in 2010 die Mediagroep 1+1 oorgeneem het. Die groep het agt TV-kanale en het die reeks ''Dienaar van die Volk'', met Zelenski, van 2015 tot 2019 uitgesaai. Zelenski het die eerste ronde van die verkiesing op 31 Maart 2019 duidelik gewen.<ref name="CVKResults1stRound">{{cite web |title=Central Election Commission of Ukraine – Ukrainian Presidential Election 2019 (first round) |url=https://www.cvk.gov.ua/pls/vp2019/wp300pt001f01=719.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423213729/https://www.cvk.gov.ua/pls/vp2019/wp300pt001f01=719.html |archive-date=23 April 2019 |website=cvk.gov.ua |publisher=Central Election Commission of Ukraine}}</ref> In die tweede ronde, op 21 April 2019, het hy 73&nbsp;persent van die stemme gekry teenoor Porosjenko se 25&nbsp;persent, en is hy tot president verkies.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-48007487 |title=Ukraine election: Comedian Zelensky wins presidency by landslide |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421173305/https://www.bbc.com/news/world-europe-48007487 |archive-date=21 April 2019 |url-status=live |publisher=BBC News |date=22 April 2019 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://ukr.vote/en/elections/7/ukraine |title=Election of President of Ukraine 2019 Repeat voting |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813163554/https://ukr.vote/en/elections/7/ukraine |archive-date=13 August 2021 |website=UKR.VOTE }}</ref> ==Presidentskap== [[Beeld:Volodymyr Zelensky Official portrait.jpg|thumb|200px|Zelenski se amptelike portret ná sy verkiesing.]] Zelenski is op 20 Mei 2019 as president beëdig.<ref>{{cite news |title=Ukraine's New President Vows To Dissolve Parliament As PM, Other Key Officials Resign |url=https://www.rferl.org/a/29951792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190520043757/https://www.rferl.org/a/29951792.html |archive-date=20 May 2019 |access-date=20 May 2019 |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=20 May 2019 }}</ref> Hy is die land se eerste Joodse president; met Wolodimir Groisman as premier, het Oekraïne die eerste land benewens [[Israel]] geword met 'n Joodse staatshoof én regeringshoof.<ref name=nyt1>{{Cite news |last=Higgins |first=Andrew |date=24 April 2019 |title=Ukraine's Newly Elected President Is Jewish. So Is Its Prime Minister. Not All Jews There Are Pleased. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2019/04/24/world/europe/volodomyr-zelensky-ukraine-jewish-president.html |url-status=live |access-date=25 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425012514/https://www.nytimes.com/2019/04/24/world/europe/volodomyr-zelensky-ukraine-jewish-president.html |archive-date=25 April 2019 |issn=0362-4331}}</ref> As president is Zelenski 'n voorstander van e-regering en eenheid tussen die [[Oekraïens]]- en Russiessprekende deel van die land se bevolking.<ref>{{Cite report |last=Hosa |first=Joanna |year=2019 |title=Zelensky Unchained: What Ukraine's New Political Order Means For Its Future |publisher=ECRF |pages=11–13 |jstor=resrep21659}}</ref> Hy gebruik die sosiale media baie in sy kommunikasie, veral [[Instagram]].<ref>{{Cite report |last=Hosa |first=Joanna |year=2019 |title=Zelensky Unchained: What Ukraine's New Political Order Means For Its Future |publisher=ECRF |pages=7–10 |jstor=resrep21659}}</ref> Tydens sy bewind het Zelenski toesig gehou oor die opheffing van wetlike immuniteit vir lede van die parlement, die Werchowna Rada,<ref>{{Cite news |date=19 December 2019 |title=Ukraine Lifts Prosecutorial Immunity For Members Of Parliament |language=en |work=RadioFreeEurope/RadioLiberty |url=https://www.rferl.org/a/ukraine-lifts-prosecutorial-immunity-for-members-of-parliament/30333220.html |url-status=live |access-date=19 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219204142/https://www.rferl.org/a/ukraine-lifts-prosecutorial-immunity-for-members-of-parliament/30333220.html |archive-date=19 February 2022}}</ref> die land se reaksie op die [[Covid-19-pandemie]] en die daaropvolgende ekonomiese [[resessie]] en 'n proses om [[korrupsie]] by die horings te pak.<ref>{{Cite news |last=Peleschuk |first=Dan |date=15 April 2021 |title=Ukraine's anti-corruption effort struggles, but soldiers on |language=en |work=Eurasianet |url=https://eurasianet.org/ukraines-anti-corruption-effort-struggles-but-soldiers-on |url-status=live |access-date=19 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219195636/https://eurasianet.org/ukraines-anti-corruption-effort-struggles-but-soldiers-on |archive-date=19 February 2022}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Andrew |date=6 July 2021 |title=Faltering fightback: Zelensky's piecemeal campaign against Ukraine's oligarchs – European Council on Foreign Relations |work=ECFR |url=https://ecfr.eu/publication/faltering-fightback-zelenskys-piecemeal-campaign-against-ukraines-oligarchs/ |access-date=19 February 2022 |archive-date=26 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226073518/https://ecfr.eu/publication/faltering-fightback-zelenskys-piecemeal-campaign-against-ukraines-oligarchs/ |url-status=live }}</ref> [[Beeld:Volodymyr Zelensky, Prince William and Kate Middleton (2020-10-07) 03.jpg|thumb|260px|links|Zelenski en sy vrou, Olena Zelenska, by die [[Prins William, Hertog van Cambridge|Hertog]] en [[Catherine, Hertogin van Cambridge|Hertogin van Cambridge]] tydens 'n besoek aan [[Brittanje]] in Oktober 2020.]] Kritici beweer Zelenski het, nadat hy die mag van die Oekraïense [[Oligargie|oligarge]] weggeneem het, probeer om mag te sentraliseer en sy persoonlike posisie te versterk.<ref>{{Cite news |last1=Hall |first1=Ben |last2=Olearchyk |first2=Roman |last3=Seddon |first3=Max |date=21 October 2019 |title=Ukraine: why Volodymyr Zelensky is pursuing a disruptive agenda |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/a99bceb2-ef59-11e9-bfa4-b25f11f42901 |url-status=live |access-date=20 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220151416/https://www.ft.com/content/a99bceb2-ef59-11e9-bfa4-b25f11f42901 |archive-date=20 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20220304-zelensky-invokes-judaism-to-rally-support-for-ukrainian-cause|title=Zelensky invokes Judaism to rally support for Ukrainian cause|date=4 March 2022|website=France 24}}</ref> Zelenski het in sy presidensiële veldtog belowe om sy land se uitgerekte konflik met [[Rusland]] te beëindig en pogings aan te wend om met dié land se president [[Wladimir Poetin]] 'n dialoog te voer.<ref name="Chatham_Lutsevych"/> 'n Toename in die spanning tussen die twee lande het sy administrasie in 2021 in die gesig gestaar, en dit het gelei tot die [[Russiese inval van 2022 in Oekraïne]]. Zelenski se strategie tydens die Russiese militêre opbou was om die Oekraïense bevolking gerus te stel en die internasionale gemeenskap te belowe dat Oekraïne nie wraak soek nie.<ref>{{cite web |title=Conflict in Ukraine |url=https://cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223002332/https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-ukraine |archive-date=23 February 2022 |access-date=23 February 2022 |website=Global Conflict Tracker |language=en}}</ref> Hy het hom aanvanklik gedistansieer van waarskuwings van 'n dreigende oorlog, terwyl hy by [[Navo]] veiligheidswaarborge en militêre steun gevra het om die bedreiging die hoof te bied.<ref name="Fr24_Seibt">{{Cite news |last=Seibt |first=Sébastian |date=18 February 2022 |title=Military tactics: Zelensky plays both sides in Ukrainian crisis |language=en |work=France 24 |url=https://www.france24.com/en/europe/20220218-military-tactics-zelensky-plays-both-sides-in-ukrainian-crisis |url-status=live |access-date=19 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218235849/https://www.france24.com/en/europe/20220218-military-tactics-zelensky-plays-both-sides-in-ukrainian-crisis |archive-date=18 February 2022}}</ref> Ná die begin van die inval het Zelenski krygswet in Oekraïne afgekondig, asook 'n algemene mobilisasie van die weermag. Hy het internasionaal agting verdien vir sy hantering van die krisis en is beskryf as 'n simbool van Oekraïense weerstand.<ref name="ledw" /> ==Spesie na Zelenski genoem== ''Ausichicrinites zelenskyyi'', 'n uitgestorwe spesie [[haarster]]re wat op 20 Julie 2022 deur 'n groep Poolse [[Paleontologie|paleontoloë]] beskryf is, is na Zelenski genoem vanweë "sy moed en dapperheid in die verdediging van 'n vrye Oekraïne".<ref>{{Cite journal |last1=Salamon |first1=Mariusz A. |last2=Jain |first2=Sreepat |last3=Brachaniec |first3=Tomasz |last4=Duda |first4=Piotr |last5=Płachno |first5=Bartosz J. |last6=Gorzelak |first6=Przemysław |title=Ausichicrinites zelenskyyi gen. et sp. nov., a first nearly complete feather star (Crinoidea) from the Upper Jurassic of Africa |journal=Royal Society Open Science |year=2022 |volume=9 |issue=7 |pages=220345 |doi=10.1098/rsos.220345 |bibcode=2022RSOS....920345S }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bressan |first=David |title=Fossil Named After Ukraine's President Zelenskyy |url=https://www.forbes.com/sites/davidbressan/2022/07/20/fossil-named-after-ukraines-president-zelenskyy/ |access-date=2022-07-28 |website=Forbes |language=en}}</ref> ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Volodymyr Zelenskyy}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Volodymyr Zelenskyy}} {{Presidente van Oekraïne}} {{Time-persone van die jaar}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Zelenski, Wolodimir}} [[Kategorie:Oekraïense Jode]] [[Kategorie:Presidente van Oekraïne]] [[Kategorie:Oekraïense skrywers]] [[Kategorie:Akteurs]] [[Kategorie:Draaiboekskrywers]] [[Kategorie:Komediante]] [[Kategorie:Rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Televisieaanbieders]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] bjxr7ei8uf9jz2b4bbnhlqpsgu7vmqk Voorgebed 0 277934 3372691 3331399 2026-11-15T10:34:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372691 wikitext text/x-wiki Die '''voorgebed''' is 'n kort, algemene gebed van bepaalde struktuur wat in Christelike liturgieë gebruik word. Voorgebede kom onder meer in die liturgieë van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]], Ortodokse, Anglikaanse, Metodiste, [[Lutheranisme|Lutherse]] en Presbiteriaanse kerke voor. In die Oosterse Christendom word die Griekse term ''[déesis] synapté'' dikwels gebruik in plaas van die Latynse term ''[oratio] collecta'', hoewel dit dieselfde beteken. == Etimologie == Die woord is ontleen aan die [[Latyn|Latynse]] woord ''collēcta'', wat in die vyfde eeu in Rome gebruik is,<ref name="Barbee">[https://books.google.com/books?id=Yob__99JEjoC&pg=PR9 C. Frederick Barbee, Paul F.M. Zahl, ''The Collects of Thomas Cranmer''] (Eerdmans 1999 ), pp. ix-xi</ref> asook in die tiende eeu,<ref name="McNamara">[http://www.zenit.org/article-35428?l=english Edward McNamara ZENIT liturgy questions, 28 August 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830205711/http://www.zenit.org/article-35428?l=english|date=30 August 2012}}</ref> hoewel die Trentse weergawe van die Roomse mis die meer generiese term ''oratio'' ("gebed") gebruik het. ''Collēcta'' dui op die samekoms van mense (van ''colligō'', "om te vergader") en is moontlik op die gebed toegepas wat voorgedra is tydens die aantog na die kerk waarin die [[Mis (musiek)|mis]] gevier is. Dit is moontlik ook gebruik om 'n enkele gebed aan te dui wat die gebede van die gemeentelede in een teks versamel het.<ref name="Barbee"/> == Struktuur == 'n Voorgebed bestaan oor die algemeen uit vyf dele:<ref name="Barbee"/> * '''Oproep of aanspreking''': Dit dui die persoon van die [[Drie-eenheid]] aan wat aangespreek word, wat gewoonlik God die Vader is, maar selde God die Seun. * '''Erkenning''': Dit is 'n beskrywing van 'n goddelike karakter wat met die gebed gepaardgaan en dikwels met ''qui'' ("wat ...") ingelui word. * '''Versoek''': Dit is gewoonlik slegs vir een ding, en kort en bondig gestel. * '''Begeerte''': ** Die gewenste uitwerking, wat met die woord ''ut'' ("sodat") ingelui word; en ** 'n Aanduiding van 'n verdere doel van dié gebed. * '''Afsmeking''': ** 'n Gevolgtrekking wat die bemiddeling van [[Jesus van Nasaret|Jesus Christus]] aandui. ** 'n Antwoord deur die gemeente: Amen. In sommige eietydse liturgiese tekste word hierdie struktuur verbloem deur sinskonstruksies wat van die vloeiende Latynse styl van 'n enkele sin afwyk. == Variasies == === Rooms-Katolisisme === Aanvanklik is daar slegs een voorgebed tydens die mis voorgedra, maar die Trentse weergawe van die Roomse mis het die gebruik van meer as een versameling toegelaat en gereeld voorgeskryf, en waarvan almal buiten die eerste onder 'n enkele afsluiting opgesê word. Dié gebruik, wat noord van die [[Alpe]] ontstaan het, het Rome ongeveer teen die 12de eeu bereik. In die International Commission on English in the Liturgy (ICEL) se 1973-vertaling van die Roomse mis is die woord ''collecta'' met ''Opening Prayer'' ("openingsgebed") weergegee. Dit was 'n verkeerde benaming, aangesien die voorgebed die einde eerder as die begin van die inleidingsrites van die mis aankondig. === Anglikanisme === Die voorgebede in die ''Book of Common Prayer'' is hoofsaaklik vertalings deur Thomas Cranmer (oorl. 1556) uit die Latynse gebede vir elke Sondag van die jaar. Tydens die Oggendgebed word die voorgebed van die dag deur 'n vredesgebed en geebd om genade gevolg.<ref>{{cite web |url=http://www.episcopalnet.org/1928bcp/dailyofficeMP.html |title=Morning Prayer - 1928 BCP |website=www.episcopalnet.org |publisher=Saint Luke's Church and the Anglican Dioocese of Arizona |access-date=4 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118182809/http://www.episcopalnet.org/1928bcp/dailyofficeMP.html |archive-date=18 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens die Aandgebed word die voorgebed van die dag gevolg deur 'n vredesgebed (wat verskil van dié van die Oggendgebed), asook 'n voorgebed vir hulp teen gevaar, wat met dié bekende frase begin: "Lighten our darkness, we beseech thee, O Lord, and by thy great mercy defend us from all perils and dangers of this night ..."<ref name=episcopalnet>{{cite web |url=http://www.episcopalnet.org/1928bcp/dailyofficeEP.html |title=Evening Prayer - 1928 BCP |website=www.episcopalnet.org |publisher=Saint Luke's Church and the Anglican Dioocese of Arizona |access-date=4 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20000408170119/http://www.episcopalnet.org/1928bcp/dailyofficeEP.html |archive-date= 8 April 2000 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Tydens [[nagmaal]] word die voorgebed van die dag deur 'n voorlesing uit die sendbriewe gevolg.<ref name=episcopalnet /> In meer moderne Anglikaanse weergawes van die nagmaal – soos die ''Common Worship''<ref>{{cite web |url=https://www.churchofengland.org/prayer-worship/worship/texts/principal-services/holy-communion/orderone.aspx |title=Common Worship - Holy Communion - Order One |website=www.churchofengland.org |publisher=Church of England - The Archbishop's Council |access-date=4 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630123715/https://www.churchofengland.org/prayer-worship/worship/texts/principal-services/holy-communion/orderone.aspx |archive-date=30 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat in die [[Kerk van Engeland|Kerk van England]] of in die ''Book of Common Prayer van'' 1979 <ref>{{Cite web|url=http://justus.anglican.org/resources/bcp/euchr2.pdf|title=The Holy Eucharist - A Penitential Order: Rite One|last=|first=|last2=|first2=|date=|website=justus.anglican.org|publisher=Society of Archbishop Justus|access-date=4 January 2015}}</ref> wat in die Episcopal Church van die Verenigde State gebruik word – volg die voorgebed van die dag op die Gloria en gaan voorlesings uit die Bybel vooraf. === Lutheranisme === Op dieselfde wyse behou [[Lutheranisme|Lutherse]] liturgieë tradisionele voorgebede vir elke Sondag van die liturgiese jaar. In die nuut vrygestelde ''Evangeliecal Lutheran Worship'' word dié stel gebede egter uitgebrei om verskillende Sondagvoorgebede vir elke jaar van die leesstuksiklus in te sluit, sodat dit beter met die leksionêre voorlesings vir die dag ooreenkom. Om hierdie uitbreiding te bewerkstellig –om 'n enkele jaar se Sondagvoorgebede na drie jaar uit te brei – is moderne gebedstekste bygevoeg. == Sien ook == == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Christendom]] 8rjbr1al6b7ik8nrfa8jpzsh020vkve Vyfde kolonne 0 282516 3372693 3332343 2026-11-15T10:56:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372693 wikitext text/x-wiki [[Lêer:"Appreciate America Stop the Fifth Column" - NARA - 513873.tif|duimnael|[[Tweede Wêreldoorlog]]-plakaat van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]|alt=Tweede Wêreldoorlog-plakkaat van die Verenigde State wat die vyfde kolonners aan die kaak stel]] 'n '''Vyfde kolonne''' is enige groep mense wat 'n groter groep van binne ondermyn, gewoonlik ten gunste van 'n vyandelike groep of staat. Die aktiwiteite van 'n vyfde kolonne kan openlik of klandestien wees. Magte wat in die geheim gebou is, kan openlik mobiliseer om 'n eksterne aanval te help. Hierdie term word ook uitgebrei tot georganiseerde optrede deur militêre personeel. Klandestiene aktiwiteite in die vyfde kolonne kan dade van [[sabotasie]], [[disinformasie]] of [[spioenasie]] behels wat binne verdedigingslyne uitgevoer word deur geheime simpatiseerders van 'n eksterne mag. == Oorsprong == In 1936, aan die einde van die [[Spaanse Burgeroorlog]] staan die nasionalistiese leleier, generaal [[Emilio Mola]], buite [[Madrid]] gereed om die stad oor te neem. Toe hy gevra is watter van sy vier kolonnes eerste die stad gaan binneval antwoord hy: "Die vyfde". Hy verwys na 'n groep simpatiseerders in die stad. Hierdie konsep "vyfde kolonne" word sedertdien gebruik vir die beskrywing van 'n verraaier, iemand wat die vyand van binne help.<ref>{{cite book|first=James|last=Holland|title=The Battle of Britain: Five Months That Changed History; May–October 1940|isbn=9780312675004|url-access=registration|url=https://archive.org/details/battleofbritainf00holl}}</ref>{{rp|126–127}} Die term is toe wyd in [[Spanje]] gebruik. [[Ernest Hemingway]] gebruik dit ook as die titel van sy enigste toneelstuk, wat hy in Madrid geskryf het terwyl die stad in 1938 gebombardeer is en wat in sy boek ''The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories'' gepubliseer is .<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.litencyc.com/php/sworks.php?rec=true&UID=871|title=The Fifth Column and Forty-Nine Stories|encyclopedia=The Literary Encyclopedia|accessdate=24 Junie 2010}}</ref> Alhoewel Mola se gebruik in 1936 algemeen beskou word as die oorsprong van die frase, haal die historikus Christopher Clark 'n brief van die Oostenrykse militêre attaché Joseph Pomiankowski uit Februarie 1906 aan, met die frase 'die vyfde kolonne-werk' "van die [Serwiese] Radikale in vredestyd, wat stelselmatig die houding van ons Suid-Slawiese bevolking vergiftig en kan, as die ergste gebeur, baie ernstige probleme vir ons leër skep."<ref>{{Cite book|title=The Sleepwalkers : How Europe Went to War in 1914|last=M.|first=Clark, Christopher|isbn=9780061146657|edition=First U.S.|location=New York|pages=58|oclc=795757585|date=March 19, 2013|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780061146657}}</ref><ref>{{Cite book|title="Krieg im Frieden" : die Führung der k.u.k. Armee und die Grossmachtpolitik Österreich-Ungarns 1906-1914|last=Günther.|first=Kronenbitter|date=2003|publisher=Oldenbourg|isbn=3486567004|location=München|pages=327|oclc=53805594}}</ref><ref>Letter from Austrian military attache in Belgrade, Serbia, Joseph Pomiankowski to Beck, cited and quoted from reference #2, Günther Kronenbitter: ''Krieg im Frieden. Die Führung der k.u.k. Armee und die Großmachtpolitik Österreich-Ungarns 1906–1914'' ("War in Peace. The Leadership of the Imperial and Royal Army and the Great Power Politics of Austria-Hungary 1906-1914"), Verlag Oldenbourg, Munich, 2003, {{ISBN|3-486-56700-4}}, p. 327</ref> Sommige skrywers, met inagneming van die oorsprong van die frase, gebruik dit slegs as verwysing na militêre operasies eerder as die breër en minder gedefinieerde reeks aktiwiteite waaraan simpatiseerders kan deelneem om 'n verwagte aanval te ondersteun.<ref name=albright>{{cite book|last=Albright|first=Madeleine|title=Prague Winter: A Personal Story of Remembrance and War, 1937-1948|url=https://archive.org/details/praguewinterpers0000albr|url-access=registration|year=2012|publisher=HarperCollins|location=NY|pages=[https://archive.org/details/praguewinterpers0000albr/page/102 102]}}[[Madeleine Albright]], byvoorbeeld, het in 'n uitgebreide weergawe van Duitse simpatiseerders in Tsjeggo-Slowakye in die eerste jare van [[Tweede Wêreldoorlog]], nie die frase gebruik nie todat hul optrede in moontlike reaksie op 'n Duitse inval oorweeg het: "Baie, miskien die meeste van die Sudete inwoners, sou die vyand van 'n vyfde kolonne voorsien het"</ref> == Tweede Wêreldoorlog == Teen die einde van die dertigerjare, namate Amerikaanse betrokkenheid by die [[Tweede Wêreldoorlog]] meer waarskynlik geword het, is die konsep vyfde kolonne gereeld gebruik om teen moontlike sedisie en ontrouheid binne die grense van die [[Verenigde State]] te waarsku. Die vrees vir verraad is versterk deur die vinnige inname van [[Frankryk]] in 1940, wat sommiges geblameeer het op interne swakheid en 'n pro-Duitse vyfde kolonne. 'n Reeks foto's word in die uitgawe van die tydskrif ''Life'' in Junie 1940 gepubliseer en waarsku teen "tekens van die vyfde kolonne van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nazi's]] orals." In 'n toespraak in die parlement dieselfde maand het [[Winston Churchill]] parlementslede gerusgestel dat 'die parlement ons die magte gegee het om die vyfdekolonne-aktiwiteite met 'n 'sterk hand te beveg'.<ref>{{cite web|url=https://www.winstonchurchill.org/resources/speeches/1940-the-finest-hour/we-shall-fight-on-the-beaches|title=We Shall Fight on the Beaches|last=Churchill|first=Winston|date=June 4, 1940|website=winstonchurchill.org|access-date=25 Julie 2017}}</ref> In Julie 1940 verwys die tydskrif ''[[Time]]'' na gesprekke oor 'n vyfde kolonne as 'n "nasionale verskynsel".<ref>Richard W. Steele, ''Free Speech in the Good War'' (St. Martin's Press, 1999, 75-6)</ref> In Augustus 1940 berig die ''[[New York Times]]'' oor "...die eerste spasma van vrees wat veroorsaak word deur die sukses van vyfde kolonne in minder bevoorregte lande."<ref>''The New York Times'': [https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1940/08/25/96932000.pdf Delbert Clark, "Aliens to Begin Registering Tuesday," August 25, 1940]. Retrieved 27 Junie 2012.</ref> Een verslag het deelnemers aan die Nazi-vyfde kolonne as 'partisane van outoritêre regering oral' geïdentifiseer, met verwysing na [[Pole]],<ref>{{Cite book|title=The German Fifth Column in Poland|last=Polish Ministry of Information|publisher=Dale Street Books|year=2014|isbn=9781941656099|location=Washington, D.C.|pages=3–6}}</ref> [[Tsjeggo-Slowakye]], [[Noorweë]] en [[Nederland]]. Tydens die [[Nazi]]-inval in Noorweë het die hoof van die Noorse [[Fascisme|fascistiese]] party, Vidkun Quisling, teen die einde van die eerste gevegsdag die vorming van 'n nuwe fascistiese regering in beheer van Noorweë, met homself as Eerste Minister, verklaar. Die woord "quisling" het gou 'n gonswoord vir "medewerker" of "verraaier" geword.<ref>{{cite news|work=The New York Times |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1940/06/16/121427281.pdf |first=Otto D. |last= Tolischus |title=How Hitler Made Ready: I - The Fifth Column |date=16 Junie 1940 |accessdate= 7 Julie 2012}}</ref> Die ''New York Times'' het op 11 Augustus 1940 drie redaksionele tekenprente met die konsep gebruik.<ref>{{cite news|work=The New York Times |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1940/08/11/94836997.pdf |first=Frederick R. |last=Barkley |title=Nation Shapes Defense against Foes at Home |date= 11 Augustus 1940| accessdate= 7 Julie 2012}}</ref> John Langdon-Davies, 'n Britse joernalis wat die Spaanse burgeroorlog gedek het, het 'n verslag met die naam ''The Fifth Column'' geskryf wat dieselfde jaar gepubliseer is. In November 1940 bevraagteken Ralph Thomson, in die ''New York Times'', die ondersoek van Harold Lavine se Vyfde Kolonne in Amerika, 'n studie van [[Kommunisme|kommunistiese]] en fascistiese groepe in die VSA, oor die keuse van die titel: "die frase is so baie gebruik dat dit nie langer enigiets beteken nie."<ref>{{cite news|last1=Thomson|first1=Ralph |title=Books of the Times|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1940/11/27/94016453.pdf |accessdate=25 April 2015|work=The New York Times|date=27 November 1940}}</ref> Onmiddellik na die [[Japannese Keiserryk|Japannese]] aanval op [[Pearl Harbor]], het die Amerikaanse sekretaris van die vloot, Frank Knox, 'n verklaring uitgereik dat "... die doeltreffendste werk in die vyfde kolonne van die hele oorlog op [[Hawaii]] gedoen is, met die uitsondering van Noorweë."<ref>{{cite web |last=Niiya |first=Brian |url=http://encyclopedia.densho.org/Frank_Knox/ |title=Frank Knox |publisher=Densho Encyclopedia |access-date=27 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909130654/http://encyclopedia.densho.org/Frank_Knox/ |archive-date= 9 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 'n rubriek gepubliseer in die ''[[Washington Post]]'', op 12 Februarie 1942, skryf die rubriekskrywer Walter Lippmann van die naderende gevaar van optrede wat deur die Japannese Amerikaners geneem kan word. Met die titel "Die vyfde kolonne aan die kus" het hy geskryf oor moontlike aanvalle langs die Weskus van die Verenigde State wat die skade kan vererger wat deur 'n moontlike aanval deur die Japannese vloot- en lugmagte veroorsaak kan word.<ref>{{cite web |last=Niiya |first=Brian |url=http://encyclopedia.densho.org/The_Fifth_Column_on_the_Coast/ |title=The Fifth Column on the Coast |publisher=Densho Encyclopedia |access-date=27 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924081735/http://encyclopedia.densho.org/The_Fifth_Column_on_the_Coast/ |archive-date=24 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Vermoedens oor 'n aktiewe vyfde kolonne aan die kus het uiteindelik tot die internering van Japanese Amerikaners gelei. Tydens die Japannese inval in die [[Filippyne]], lui 'n artikel in die ''Pittsburgh Post-Gazette'' in Desember 1941 dat die inheemse Moro-Moslems 'in staat is om met die vyfdekolonners en die invallers te hanteer'.<ref>{{cite news |date= 22 Desember 1941 |title=80 Japanese Troop Ships Are Sighted Off Luzon (Continued From Page1) |url= https://news.google.com/newspapers?id=oJRRAAAAIBAJ&sjid=LWoDAAAAIBAJ&pg=2732,2587117&hl=en |newspaper=Pittsburgh Post-Gazette |page = 7 |accessdate= 30 Oktober 2014}}</ref> 'n Ander een in die ''Vancouver Sun'' die volgende maand het beskryf hoe die groot bevolking Japannese immigrante in [[Davao]] in die Filippyne die inval verwelkom het: "die eerste aanval op Davao is aangehelp deur die getal vyfdekolonners - inwoners van die stad."<ref>{{cite news |last= Curtis |first= Herbert |date= 13 Januarie 1942 |title= Japanese Infiltration Into Mindanao |url= https://news.google.com/newspapers?id=sDRlAAAAIBAJ&sjid=R4kNAAAAIBAJ&pg=2656,1332631&hl=en |newspaper= Vancouver Sun |page = 4 |accessdate= 30 Oktober 2014}}</ref> == Latere gebruik == * Duitse minderheidsorganisasies in [[Tsjeggo-Slowakye]] het die ''Sudeten Deutsche Freikorps'' gevorm, wat die [[Derde Ryk]] gehelp het. Sommige het beweer dat dit 'formasies vir selfverdediging' is wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] ontstaan het en wat twee dekades later nie verband hou met die Duitse inval nie.<ref>Robert G.L. Waite, ''Vanguard of Nazism: The Free Corps Movement in Post-War Germany, 1918-1923'' (1952), 88</ref> Dikwels word hul oorsprong verdiskonteer en word hulle gedefinieer deur die rol wat hulle in 1938–39 gespeel het: "Dieselfde patroon is in Tsjeggo-Slowakye herhaal. Henlein se [[Freikorps]] het in die land die rol van die vyfde kolonne gespeel."<ref>Yale Law School: [http://avalon.law.yale.edu/imt/12-20-45.asp Nuremberg Trial Proceedings Volume 4, 215, 20 Desember 1945]. Retrieved 19 Julie 2012</ref> * In 'n dokument uit 1945 wat deur die Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake geproduseer is, word die vroeëre pogings van [[Nazi-Duitsland]] om die steun van simpatiseerders in vreemde lande te mobiliseer met die voortreflike pogings van die internasionale kommunistiese beweging aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] vergelyk: "'n kommunistiese party was in werklikheid 'n vyfde kolonne net soveel as enige [Duitse] Bund-groep, behalwe dat laasgenoemde in vergelyking met die [[Kommunisme|Kommuniste]] ondoeltreffend was."<ref>Thomas G. Paterson, ''Meeting the Communist Threat: Truman to Reagan'' (Oxford University Press, 1988), 10</ref> Arthur M. Schlesinger, jr., skryf in 1949: "die spesiale [[Sowjetunie|Sowjet]]-voordeel — die plofkop — lê in die vyfde kolonne; en die vyfde kolonne is gebaseer op die plaaslike kommunistiese partye".<ref>Arthur M. Schlesinger, Jr., ''The Politics of Freedom'' (Heinemann, 1950), 92-3</ref> * Noord-Koreane wat in [[Japan]] woon, veral dié verbonde aan die organisasie Chongryun (wat self verbind word met die regering van [[Noord-Korea]]) word deur sommige Japannese as 'n 'vyfde kolonne' beskou en is die slagoffer van mondelinge en fisieke aanvalle. Dit het meer gereeld plaasgevind sedert die regering van [[Kim Jong-il]] erken het dat hulle mense uit Japan ontvoer het en ballistiese missiele getoets het.<ref>"North Koreans in Japan have long been vilified as a communist fifth column" (Hans Greimel, "Test sparks N. Korea Backlash in Japan", Associated Press dispatch, October 24, 2006 {{cite web |url=http://www.plesserholland.com/pdf/10.24.06-Kang-AP-NK.pdf |title=Test sparks N. Korea backlash in Japan |accessdate=2007-01-09 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070205074933/http://www.plesserholland.com/pdf/10.24.06-Kang-AP-NK.pdf |archivedate=5 Februarie 2007 |df=mdy-all }})</ref> * Sommige Israeliese Jode, waaronder politici, [[rabbyn]]e, joernaliste en geskiedkundiges, glo dat Israeliese Arabiere meer met die [[Palestynse]] saak identifiseer as met die staat [[Israel]] of Sionisme. Diegene wat ongeveer 20% van die bevolking van Israel uitmaak, word beskou as 'n vyfde kolonne.<ref>"... they hurl accusations against us, like that we are a 'fifth column'." (Roee Nahmias, "[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3285075,00.html Arab MK: Israel committing 'genocide' of Shiites]", Ynetnews 2 Augustus 2006)</ref><ref>"... a fifth column, a league of traitors" (Evelyn Gordon, "[http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1157913624780 No longer the political fringe]{{dead link|date=December 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Jerusalem Post'' 14 September 2006)</ref> * Die teen-jihad-literatuur het probeer om Westerse Moslems as 'n vyfde kolonne uit te beeld, wat gesamentlik probeer om die identiteit en waardes van Westerse lande te destabiliseer tot voordeel van 'n internasionale Islamitiese beweging met die doel om 'n [[kalifaat]] in [[Weste]]rse lande te vestig.<ref>{{cite journal|last1=Akbarzadeh|first1=Shahram|last2=Roose|first2=Joshua M.|title=Muslims, Multiculturalism and the Question of the Silent Majority|journal=Journal of Muslim Minority Affairs|date=September 2011|volume=31|issue=3|pages=309–325|doi=10.1080/13602004.2011.599540}}</ref> Na die aanval deur Frans-gebore Moslems in 2015 op die kantore van [[Charlie Hebdo]] in [[Parys]], het die destydse leier van die Britse onafhanklikheidsparty [[Nigel Farage]] gesê dat Europa '<nowiki/>''n vyfde kolonne het wat in ons eie lande woon'.<ref>{{cite news |work=National Review |url=http://www.nationalreview.com/corner/395914/ukips-farage-multiculturalism-creating-fifth-column-west-brendan-bordelon |first=Brendan |last=Bordelon |title=UKIP's Farage: Multiculturalism Creating 'Fifth Column' in West |date=7 Januarie 2015 |access-date=8 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150307140037/http://www.nationalreview.com/corner/395914/ukips-farage-multiculturalism-creating-fifth-column-west-brendan-bordelon |archive-date= 7 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 2001 het die Nederlandse politikus Pim Fortuyn gepraat van Moslem-immigrante as 'n vyfde kolonne die aand toe hy as leier van Leefbare Nederland ontslaan is.<ref>{{cite web |url=https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/32279/fortuyn-ramp-voor-politiek-en-vaderland.html |title=Fortuyn: ramp voor politiek en vaderland |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205190200/https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/32279/fortuyn-ramp-voor-politiek-en-vaderland.html |archive-date=5 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Die term was gereeld in die Russiese media gebruik gedurende die 2014 pro-Russiese onrus in die [[Oekraïne]] om enige vorm van kritiek op die Russiese beleid in die Oekraïne te beskryf. Aleksandr Dugin het 'n konsep van "sesde kolonne" voorgestel wat die lede van die Russiese elite beskryf wat nie genoeg entoesiasme toon met die ondersteuning van die amptelike beleid nie en dus die vyand indirek ondersteun.<ref name="За Ахметова">{{cite web |author=Александр Дугин |script-title=ru:За Ахметова грудью встала российская шестая колонна |url=http://www.nakanune.ru/news/2014/5/21/22353563/ |website=Nakanune.ru |date=21 Mei 2014 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903052738/http://www.nakanune.ru/news/2014/5/21/22353563 |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 5 Desember 2019 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Verdere leeswerk== * {{cite book|title=''The German Fifth Column in Poland''|location=London|publisher=Polish Ministry of Info|date=1941}} * {{cite book|title=''Fifth Column at Work''|first=Bohumil|last=Bilek|location=London|publisher=Trinity|date=1945}} * {{cite book|first=Robert|last=Loeffel|title=''The Fifth Column in World War II: Suspected Subversives in the Pacific War and Australia''|publisher=Palgrave|date=2015}} == Eksterne Skakel == {{Commons-kategorie inlyn|Fifth column}} {{en-vertaal|Fifth column}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Politiek]] gj9ceaaallqipbguawmoptmsmmoaegi Gebruiker:GerardM/Egyptian universities et al 2 287245 3372488 3362170 2026-11-14T16:28:35Z ListeriaBot 118572 Wikidata list updated [V2] 3372488 wikitext text/x-wiki The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q79 Scholia for Egypt] {{Wikidata list |sparql= SELECT ?number_of_authors ?number_of_works ?item (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia) WITH { SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors) (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works) WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q79 . ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item . ?work wdt:P50 ?author . } GROUP BY ?item } AS %results WHERE { INCLUDE %results SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". } } ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia |columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing) }} {| class='wikitable sortable' ! Organization ! Number of authors ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q194445|Cairo University]]'' | 66 | [[toolforge:scholia/organization/Q194445|294]] / [[toolforge:scholia/organization/Q194445/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2723670|Ain Shams University]]'' | 40 | [[toolforge:scholia/organization/Q2723670|493]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2723670/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q413993|Academy of the Arabic Language in Cairo]]'' | 38 | [[toolforge:scholia/organization/Q413993|860]] / [[toolforge:scholia/organization/Q413993/missing|📖]] |- | [[Al-Azhar-universiteit]] | 26 | [[toolforge:scholia/organization/Q173959|81]] / [[toolforge:scholia/organization/Q173959/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q469476|The American University in Cairo]]'' | 20 | [[toolforge:scholia/organization/Q469476|47]] / [[toolforge:scholia/organization/Q469476/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1424632|Alexandria University]]'' | 14 | [[toolforge:scholia/organization/Q1424632|43]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1424632/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q47068464|Union of Arab Historians]]'' | 13 | [[toolforge:scholia/organization/Q47068464|115]] / [[toolforge:scholia/organization/Q47068464/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1472454|Institut Français d'Archéologie Orientale]]'' | 8 | [[toolforge:scholia/organization/Q1472454|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1472454/missing|📖]] |- | [[Elsevier]] | 8 | [[toolforge:scholia/organization/Q746413|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q746413/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6540658|Writers Union of Egypt]]'' | 6 | [[toolforge:scholia/organization/Q6540658|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6540658/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1232190|Institut d'Égypte]]'' | 6 | [[toolforge:scholia/organization/Q1232190|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1232190/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6978045|National Research Centre]]'' | 6 | [[toolforge:scholia/organization/Q6978045|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6978045/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1299166|Egypt Exploration Society]]'' | 5 | [[toolforge:scholia/organization/Q1299166|26]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1299166/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q246534|Assiut University]]'' | 5 | [[toolforge:scholia/organization/Q246534|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q246534/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12192324|Supreme Council of Culture]]'' | 5 | [[toolforge:scholia/organization/Q12192324|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12192324/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20949323|Faculty of Arts Cairo University]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q20949323|17]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20949323/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2917699|Tanta University]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q2917699|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2917699/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q40535|Supreme Council of Antiquities]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q40535|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q40535/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6865113|Minia University]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q6865113|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6865113/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12244326|Institute of Arab Manuscripts]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q12244326|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12244326/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12236130|Faculty of Dar Al-Uloom, Cairo University]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q12236130|135]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236130/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16190895|Muslim Brotherhood in Egypt]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q16190895|121]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16190895/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12239075|Academy of Islamic Studies]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q12239075|31]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12239075/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q133207|Muslim Brotherhood]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q133207|28]] / [[toolforge:scholia/organization/Q133207/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1364550|Capital University (Egypt)]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q1364550|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1364550/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4116210|Kasr Al AinY]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q4116210|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116210/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4116236|Mansoura University]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q4116236|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116236/missing|📖]] |- | [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]] | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2829240|Al-Masry Al-Youm]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q2829240|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2829240/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1042722|Benha University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q1042722|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1042722/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q312342|al-Azhar Mosque]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q312342|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q312342/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12236033|Faculty of Science, Ain Shams University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q12236033|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236033/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q14565823|Misr University for Science and Technology]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q14565823|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14565823/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15438708|Supreme Council for Islamic Affairs (Egypt)]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q15438708|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15438708/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6508638|Faculty of Science, Cairo University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q6508638|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6508638/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4116126|Al Gomhuria]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q4116126|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116126/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5429026|Faculty of Medicine Al-Azhar University Girls Branch Cairo]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q5429026|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5429026/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1163280|Menoufia University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q1163280|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1163280/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2778411|Egyptian National Library and Archives]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q2778411|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2778411/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3152206|Dominican Institute for Oriental Studies]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q3152206|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3152206/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q691097|German University in Cairo]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q691097|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q691097/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002010|Minia University Faculty of Science]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002010|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002010/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q122905431|Faculty of Arts, Helwan University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q122905431|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q122905431/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20419794|Egyptian Society for Historical Studies]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q20419794|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20419794/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30281693|Agricultural Research Center]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q30281693|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30281693/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q45136187|Faculty of Agriculture, Ain Shams University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q45136187|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q45136187/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q141571419|Lighthouse Training Academy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q141571419|62]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141571419/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4120601|Faculty of Medicine, Alexandria University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4120601|18]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4120601/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q959279|Egyptian Radio and Television Union]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q959279|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q959279/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4116122|Akhbar el-Yom]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4116122|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116122/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3679860|Arab Open University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3679860|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3679860/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16126728|Arab Lawyers Union]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q16126728|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16126728/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q775838|Al-Hakim Mosque]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q775838|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q775838/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q915413|Mosque of Ibn Tulun]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q915413|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q915413/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12244302|Institute of Arab Research and Studies]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12244302|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12244302/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22689292|TeN TV]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q22689292|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22689292/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q382551|Egyptian Navy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q382551|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q382551/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q85870304|General Union of Arab Writers]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q85870304|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q85870304/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1161619|Suez Canal University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1161619|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1161619/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12213878|Rose Al-Youssef]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12213878|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12213878/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12236049|Faculty of Science Sohag University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12236049|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236049/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17004556|Higher Institute of Engineering]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q17004556|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17004556/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2945179|Centre d'études alexandrines]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q2945179|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2945179/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30314620|National Press Association]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q30314620|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30314620/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3183238|French University of Egypt]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3183238|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3183238/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4118002|Ministry of Health and Population]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4118002|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4118002/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4118519|Ministry of Agriculture and Land Reclamation of Egypt]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4118519|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4118519/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q43896404|Ain Shams University Hospital]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q43896404|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q43896404/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4664220|Council of Senior Scholars of al-Azhar]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4664220|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4664220/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4697360|Faculty of Medicine, Ain Shams University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4697360|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4697360/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5348466|Egyptian constitutional review committee of 2011]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5348466|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5348466/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q56085233|Wikimedians of Tamazight User Group]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q56085233|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q56085233/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002124|South Valley University Faculty of Nursing]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002124|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002124/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12235996|Faculty of Pharmacy Cairo University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12235996|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12235996/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12236153|Faculty of Medicine, Mansoura University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12236153|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236153/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q137696780|Instituto Cervantes de El Cairo]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q137696780|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q137696780/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1590853|House of Knowledge]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1590853|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1590853/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2479116|Egyptian Revolutionary Command Council]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q2479116|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2479116/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2945197|Center for Economic, Legal and Social Studies and Documentation]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q2945197|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2945197/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4119059|Youm7]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4119059|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4119059/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6040160|Institute of Coptic Studies]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6040160|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6040160/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q65173823|Embassy of Spain, Cairo]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q65173823|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65173823/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6751728|Manshiet el Bakry Hospital]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6751728|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6751728/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6840613|Faculty of Engineering, Tanta University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6840613|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6840613/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q781607|Free Officers Movement]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q781607|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q781607/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002001|Alexandria University High Institute of Public Health]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002001|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002001/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002002|Medical Research Institute Alexandria University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002002|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002002/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002018|Assiut University Faculty of Pharmacy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002018|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002018/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002019|Assiut University Faculty of Science]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002019|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002019/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002035|Beni Suef University Faculty of Science]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002035|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002035/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101002078|Damanhour University Faculty of Veterinary Medicine]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101002078|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002078/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1078474|Zagazig University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1078474|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1078474/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q111495161|Institut Français d’Egypte à Alexandrie]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q111495161|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q111495161/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q113680378|Netherlands-Flemish Institute in Cairo]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q113680378|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q113680378/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12194719|Islamic Legitimate Body of Rights and Reformation]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12194719|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12194719/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12211260|Dār Al-Kitāb Al-Aʿrabī]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12211260|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12211260/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12235956|Faculty of Law, Cairo University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12235956|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12235956/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12236021|Faculty of Medicine, Tanta University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12236021|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236021/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12236147|Faculty of Medicine Zagazig University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12236147|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236147/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12872867|Averof School of Alexandria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12872867|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12872867/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q138004310|Enosh Science Center]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q138004310|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q138004310/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q14956362|Salafist Call]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q14956362|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14956362/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15118781|Egyptian Petroleum Research Institute]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q15118781|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15118781/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q19849869|Housing and Building National Research Center]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q19849869|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19849869/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20402937|قناة مصر الآن]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q20402937|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20402937/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20402974|Mekameleen TV]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q20402974|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20402974/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20414787|Supreme Council of Universities]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q20414787|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20414787/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22931631|المجمع المصري للثقافة العلمية]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q22931631|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22931631/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2399429|Boulaq Museum]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q2399429|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2399429/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q25495304|Chasside Mizrajim]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q25495304|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25495304/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q286468|الاهرام]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q286468|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q286468/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3269101|Lycée Français du Caire]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3269101|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3269101/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q33129823|Deutsches Papyruskartell]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q33129823|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q33129823/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3450277|Egyptian Geographic Society]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3450277|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3450277/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4115998|Kafr El-Sheikh University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4115998|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4115998/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4117901|Mehwar TV]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4117901|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4117901/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4119371|ON]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4119371|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4119371/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4119563|National Bank of Egypt]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4119563|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4119563/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4206677|Cabinet of Egypt]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4206677|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4206677/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q424967|Al-Ahram Weekly]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q424967|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q424967/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q45136373|Egyptian Mathematical Society]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q45136373|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q45136373/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q50037512|Magdi Yacoub Heart Foundation]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q50037512|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50037512/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5212540|Damietta University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5212540|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5212540/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5330286|World Health Organization Regional Office for the Eastern Mediterranean]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5330286|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5330286/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5348406|Egyptian Feminist Union]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5348406|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5348406/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5428953|Alexandria University Faculty of Engineering]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5428953|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5428953/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q55223320|Faculty of Theology and Dawa, Al-Azhar University Cairo]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q55223320|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55223320/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q60573530|Egyptian Medical Syndicate]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q60573530|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q60573530/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q65080389|Art et Liberté]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q65080389|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65080389/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6875934|Misr International University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6875934|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6875934/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7568730|Qena University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7568730|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7568730/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q99289463|Mansoura University Faculty of Pharmacy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q99289463|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99289463/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} h20ll0q2b8xskt5cw2gxj6qeszw8unk Gebruiker:GerardM/Nigerian universities et al 2 287266 3372390 3362175 2026-11-14T13:03:42Z ListeriaBot 118572 Wikidata list updated [V2] 3372390 wikitext text/x-wiki The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1033 Scholia for Nigeria] {{Wikidata list |sparql= SELECT ?number_of_authors ?number_of_works ?item (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia) WITH { SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors) (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works) WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q1033 . ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item . ?work wdt:P50 ?author . } GROUP BY ?item } AS %results WHERE { INCLUDE %results SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". } } ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia |columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing) }} {| class='wikitable sortable' ! Organization ! Number of authors ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q1169487|University of Ibadan]]'' | 54 | [[toolforge:scholia/organization/Q1169487|249]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1169487/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1782980|University of Lagos]]'' | 32 | [[toolforge:scholia/organization/Q1782980|216]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1782980/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q21015871|Nigerian Academy of Science]]'' | 19 | [[toolforge:scholia/organization/Q21015871|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q21015871/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q927304|University of Nigeria]]'' | 17 | [[toolforge:scholia/organization/Q927304|85]] / [[toolforge:scholia/organization/Q927304/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5103051|University of Port Harcourt]]'' | 12 | [[toolforge:scholia/organization/Q5103051|52]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5103051/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2008672|Obafemi Awolowo University]]'' | 12 | [[toolforge:scholia/organization/Q2008672|38]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2008672/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7895546|University of Ilorin]]'' | 11 | [[toolforge:scholia/organization/Q7895546|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895546/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q401034|Ahmadu Bello University]]'' | 10 | [[toolforge:scholia/organization/Q401034|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q401034/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3511498|Bayero University, Kano]]'' | 8 | [[toolforge:scholia/organization/Q3511498|38]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3511498/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6345764|Kaduna State University]]'' | 6 | [[toolforge:scholia/organization/Q6345764|14]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6345764/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q65058260|Nigerian Library Association]]'' | 6 | [[toolforge:scholia/organization/Q65058260|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65058260/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3509289|University of Calabar]]'' | 6 | [[toolforge:scholia/organization/Q3509289|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509289/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1816069|University of Benin]]'' | 5 | [[toolforge:scholia/organization/Q1816069|14]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1816069/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1412551|University of Jos]]'' | 5 | [[toolforge:scholia/organization/Q1412551|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1412551/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5581122|Gombe State University]]'' | 5 | [[toolforge:scholia/organization/Q5581122|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5581122/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q13140900|Nnamdi Azikiwe University]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q13140900|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q13140900/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16933611|Nigerian Bar Association]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q16933611|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16933611/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3509668|University of Maiduguri]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q3509668|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509668/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1142738|International Institute of Tropical Agriculture]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q1142738|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1142738/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q13140995|Federal Government of Nigeria]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q13140995|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q13140995/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3509297|University of Abuja]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q3509297|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509297/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6974654|National Open University of Nigeria]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q6974654|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6974654/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7305700|Redeemer's University]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q7305700|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7305700/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q59536624|French Institute for Research in Africa]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q59536624|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q59536624/missing|📖]] |- | [[Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state]] | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q193272|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q193272/missing|📖]] |- | [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]] | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17091804|Nigerian Institute of Management]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q17091804|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17091804/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4890689|Benue State University]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q4890689|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4890689/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6005644|Imo State University]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q6005644|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6005644/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7902729|Usmanu Danfodiyo University]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q7902729|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7902729/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7032918|Nigerian Institute of International Affairs]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q7032918|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032918/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q104224086|Linguistic Association of Nigeria]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q104224086|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104224086/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3509319|Abia State University, Uturu]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q3509319|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509319/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6966612|Nasarawa State University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q6966612|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6966612/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30260381|Federal University of Kashere]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q30260381|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30260381/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6974165|National Library of Nigeria]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q6974165|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6974165/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q104844764|Librarians' Registration Council of Nigeria]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q104844764|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104844764/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q65084726|Nigerian Society of Engineers]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q65084726|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65084726/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q653638|Babcock University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q653638|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q653638/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17929225|Ignatius Ajuru University of Education]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q17929225|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17929225/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4689777|African Groundnut Council]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q4689777|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4689777/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q55394436|KolaDaisi University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q55394436|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55394436/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16733761|Lead City University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q16733761|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16733761/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q24254508|Edo State University, Iyamho]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q24254508|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q24254508/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6728391|Madonna University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q6728391|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6728391/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7895014|Ekiti State University]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q7895014|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895014/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7895022|Federal University of Agriculture, Abeokuta]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q7895022|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895022/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q19599670|College of Medicine, University of Ibadan]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q19599670|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19599670/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16734211|Kwara State University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q16734211|71]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16734211/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1951159|Movement for the Survival of the Ogoni People]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1951159|33]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1951159/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18207057|Federal Polytechnic, Bauchi]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q18207057|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18207057/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7984264|West African Pilot]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7984264|18]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7984264/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q131935571|Rivers State College of Education]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q131935571|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q131935571/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7338307|Rivers State government]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7338307|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7338307/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100947155|Faculty of Science, University of Ibadan]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q100947155|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100947155/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3341382|Nigerian Television Authority]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3341382|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3341382/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5440356|Federal Radio Corporation of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5440356|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440356/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q106181847|Daily Trust]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q106181847|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q106181847/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6797236|Mayflower School]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6797236|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6797236/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7988329|Western State]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7988329|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7988329/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6344671|Kachifo Limited]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6344671|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6344671/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q84557195|Polytechnic of Ibadan, Library]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q84557195|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q84557195/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20065273|Ibadan Grammar School]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q20065273|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20065273/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5209383|Daily Times of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5209383|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5209383/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q108884970|University of Nigeria, Nsukka library]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q108884970|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108884970/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q125924402|Federal Ministry of Communications, Innovation and Digital Economy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q125924402|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q125924402/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17091794|Independent National Electoral Commission]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q17091794|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17091794/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3509369|Supreme Court of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3509369|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509369/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4681526|Adekunle Ajasin University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4681526|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4681526/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5322769|Bingham University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5322769|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5322769/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5440303|Federal Ministry of Health]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5440303|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440303/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7032755|Niger Delta University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7032755|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032755/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7032906|Nigerian Federal Ministry of Information and Communications]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7032906|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032906/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q86347000|Anambra State Library Board, central library]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q86347000|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q86347000/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q105544769|Kano State Government]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q105544769|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q105544769/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q107477052|Petroleum Training Institute, Effurun]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q107477052|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107477052/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q107477946|College of Education, Warri]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q107477946|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107477946/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q140812850|Nigerian Institution of Mechanical Engineers]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q140812850|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q140812850/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1707397|Nigerian Air Force]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1707397|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1707397/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q25043045|Lagos State Government]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q25043045|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25043045/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30688023|Council for the Regulation of Engineering in Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q30688023|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30688023/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3698044|Nigerian Red Cross Society]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3698044|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3698044/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7032895|Nigerian Defence Academy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7032895|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032895/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7885401|Union Bank of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7885401|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7885401/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7895023|Joseph Sarwuan Tarka University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7895023|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895023/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100943604|Ebonyi State University Faculty of Clinical Medicine]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q100943604|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100943604/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100945302|Redeemer's University College of Natural Sciences]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q100945302|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100945302/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100946962|Federal University of Technology Akure School of Sciences]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q100946962|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100946962/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100947288|University of Jos Faculty of Natural Sciences]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q100947288|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100947288/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q100956041|The Initiative for Equal Rights]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q100956041|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100956041/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q101546378|Niger state government]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q101546378|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101546378/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q104089551|Delta State University Teaching Hospital]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q104089551|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104089551/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q104224094|Jos Linguistic Circle]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q104224094|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104224094/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q104224385|National Institute for Nigerian Languages]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q104224385|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104224385/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q105081706|Nigerian Supreme Council for Islamic Affairs]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q105081706|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q105081706/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q106080093|Federal Department of Forest Research]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q106080093|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q106080093/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q107478052|Shehu Shagari College of Education, Sokoto]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q107478052|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107478052/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q107478105|College of Education, Oju]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q107478105|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107478105/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q108885072|Nimbe Adedipe Library]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q108885072|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108885072/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q112252191|Anambra State College of Health Technology, Obosi]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q112252191|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q112252191/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q117836812|University of Africa, Toru-Orua]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q117836812|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q117836812/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q12064105|Nigerian Institute of Architects]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q12064105|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12064105/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q121159438|Nigerian Environmental Society]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q121159438|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q121159438/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q123035701|Teachers Registration Council of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q123035701|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q123035701/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q124251940|Maduka University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q124251940|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q124251940/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q13140628|Delta State University, Abraka]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q13140628|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q13140628/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q131414717|Chartered Institute of Personnel Management of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q131414717|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q131414717/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q133885107|Nigerian Academy of Education]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q133885107|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q133885107/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q134564344|National Institute for Police Studies]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q134564344|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q134564344/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q140794259|Reformed Theological Seminary, Mkar]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q140794259|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q140794259/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15043613|Prince Abubakar Audu University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q15043613|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15043613/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1671299|Nigerian National Petroleum Corporation]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1671299|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1671299/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16733645|Igbobi College]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q16733645|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16733645/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16966577|Paul University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q16966577|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16966577/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q17929219|Ibrahim Badamasi Babangida University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q17929219|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17929219/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18354916|Federal University, Birnin Kebbi]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q18354916|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18354916/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18354920|Federal University Lokoja]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q18354920|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18354920/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18354935|Federal University Gusau]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q18354935|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18354935/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q18357175|University of Port Harcourt Teaching Hospital]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q18357175|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18357175/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q20990740|Administrative Staff College of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q20990740|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20990740/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22079989|Mountain Top University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q22079989|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22079989/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q22080808|Federal University, Otuoke]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q22080808|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22080808/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q23019261|Kaduna Polytechnic]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q23019261|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q23019261/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q23703825|Nigerian Institute of Journalism]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q23703825|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q23703825/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q25066799|Catholic Institute of West Africa]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q25066799|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25066799/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q28406142|College of Medicine, Lagos State University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q28406142|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28406142/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q28449098|Lagos State University Teaching Hospital]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q28449098|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28449098/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30254204|Ahmadu Bello University Teaching Hospital]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q30254204|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30254204/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30260635|Obafemi Awolowo University Teaching Hospitals Complex]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q30260635|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30260635/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30267820|African Field Epidemiology Network]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q30267820|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30267820/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q30282267|National Veterinary Research Institute]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q30282267|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30282267/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3943774|Society of Nigerian Artists]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3943774|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3943774/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q429908|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q429908/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4670504|Abubakar Tafawa Balewa University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4670504|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4670504/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4671154|Academic Staff Union of Universities]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4671154|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4671154/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4702002|Akwa Ibom State University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4702002|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4702002/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4741757|Ambrose Alli University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4741757|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4741757/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q4751185|Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q4751185|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4751185/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5182920|Crawford University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5182920|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5182920/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5380877|Enugu State University of Science and Technology]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5380877|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5380877/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5440481|Federal University of Lafia]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5440481|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440481/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q5440486|Federal University of Technology Akure]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q5440486|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440486/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6269074|Joint Admissions and Matriculation Board]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6269074|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6269074/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6378037|Al-Qalam University, Katsina]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6378037|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6378037/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q65951953|Nigerian Young Academy]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q65951953|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65951953/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6833225|Michael Okpara University of Agriculture Umudike]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6833225|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6833225/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q6973410|National Hospital Abuja]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q6973410|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6973410/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7032921|Nigerian Institute of Medical Research Asaba]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7032921|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032921/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7032926|Nigerian Medical Association]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7032926|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032926/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7060262|Northwest University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7060262|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7060262/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7082913|Olabisi Onabanjo University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7082913|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7082913/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7108022|Osun State University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7108022|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7108022/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7269950|Queen's College, Lagos]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7269950|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7269950/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7378040|Rufus Giwa Polytechnic]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7378040|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7378040/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7738431|The Guardian]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7738431|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7738431/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q7782222|Theological College of Northern Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q7782222|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7782222/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q77969869|Skyline University Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q77969869|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q77969869/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q849611|Lagos State University]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q849611|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q849611/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q86345890|Micheal Okpara University of Agriculture Library]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q86345890|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q86345890/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q93945846|Nigerian Union of Journalists]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q93945846|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q93945846/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q96394946|National Centre for Women Development]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q96394946|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96394946/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q96576558|Classical Association of Nigeria]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q96576558|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96576558/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q97356654|ECWA Theological Seminary]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q97356654|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q97356654/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q98955788|Nigerian Army University Biu]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q98955788|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q98955788/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q99285477|University of Nigeria - Enugu Campus]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q99285477|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99285477/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q99298825|Babcock University Benjamin Carson Senior School of Medicine]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q99298825|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298825/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q99298839|Usmanu Danfodiyo University College of Health Sciences]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q99298839|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298839/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} 8zwxtezh30lme5t44smbx837ofdf1kw Denis Sjmihal 0 295376 3372626 3334692 2026-11-15T05:44:14Z ~2026-50434-89 214697 3372626 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Denis Sjmihal | beeld = Foreign Secretary David Lammy visits Ukraine (54308721969) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Sjmihal in 2023 | geboortenaam = Denis Anatolijowitsj Sjmihal | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1975 | geboortemaand = 10 | geboortedag = 15 | geboorteplek = [[Lwif]], [[Sowjetunie]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = Onafhanklik | nasionaliteit = | orde = 18de Eerste minister van [[Oekraïne]] | termynaanvang = 4 Maart 2020 | termyneinde = 17 Julie 2025 | president = [[Wolodimir Zelenski]] | voorganger = [[Oleksi Hontsjaroek]] | opvolger = Joelia Swiridenko | orde2 = Minister van streeksontwikkeling, konstruksie en behuising | termynaanvang2 = 4 Februarie 2020 | termyneinde2 = 4 Maart 2020<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/shmygal-predstavil-sostav-svoego-kabmina-1583329136.html |title=Новий Кабмін Шмигаля – став відомим склад уряду - Кабінет Міністрів України - Верховна Рада &#124; РБК-Україна |publisher=Rbc.ua |access-date=2023-12-16}}</ref> | president2 = Wolodimir Zelenski | eersteminister2 = Oleksi Hontsjaroek | voorganger2 = Aljona Babak | opvolger2 = Oleksi Tsjernisjof | orde3 = Goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] | termynaanvang3 = 1 Augustus 2019 | termyneinde3 = 5 Februarie 2020<ref>{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/382020-32253|title=Decree of the President of Ukraine № 38/2020|work=Kantoor van die President van Oekraïne|access-date=16 Desember 2023|language=uk}}</ref> | voorganger3 = Oleg Hontsjarek | opvolger3 = Witali Fedorif (waarnemend)<ref>{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2020/02/10/7240052/ Zelensky has appointed a new head of the Ivano-Frankivsk Regional State Administration], [[Ukrayinska Pravda]] (10 Februarie 2020)</ref> | ouers = | eggenoot = Katerina Sjmihal | kinders = 2 | alma_mater = Lwif-politegnikum | religie = | handtekening = }} '''Denis Anatolijowitsj Sjmihal''' ([[Oekraïens]]: Денис Анатолійович Шмигаль; gebore 15 Oktober 1975)<ref name=smgl1>{{cite web|url=http://www.if.gov.ua:80/page/24725|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030215944/http://www.if.gov.ua:80/page/24725|archive-date=2019-10-30|title=Голова обласної державної адміністрації|work=www.if.gov.ua (30 October 2019 archived page via [[Wayback Machine]])|access-date=16 Desember 2023|language=uk}}</ref> is 'n Oekraïense sakeman en politikus wat van 4 Maart 2020 tot 17 Julie 2025 as die eerste minister van [[Oekraïne]] gedien het.<ref name=smgl2>{{cite web|url=http://dovidka.com.ua/user/?code=528175|title=Шмигаль Денис Анатолійович|work=dovidka.com.ua|access-date=January 17, 2020|language=uk}}</ref> Voor sy aanstelling as eerste minister, was hy goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] en 'n waarnemende viseminister in die Hontsjaroek-regering.<ref name="radaappointshmyh">{{Cite web |title=Денис Шмигаль – новий прем'єр України |url=https://www.pravda.com.ua/news/2020/03/4/7242529/ |access-date=2020-03-08 |website=[[Ukrayinska Pravda]] |language=uk}}</ref> Sedert sy aanwysing as eerste minister was Sjmihal in beheer van die regering se hantering van die [[Covid-19-pandemie]] in Oekraïne en die voer van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog met Rusland]].<ref>{{cite web|url=https://www.ukrinform.de/rubric-polytics/2889803-denys-schmygal-zum-neuen-premierminister-ernannt.html|title=Denys Schmygal zum neuen Premierminister ernannt|website=www.ukrinform.de|language=de|access-date=2020-03-05}}</ref> ==Biografie== Sjmihal is in 1975 in [[Lwif]] in die weste van [[Oekraïne]] toe die land nog deel was van die [[Sowjetunie]], gebore. Hy het in 1997 'n graad in [[ekonomie]] aan die Lwif Politegniese Nasionale Universiteit verwerf voordat hy in 2003 'n doktorsgraad in ekonomie van die universiteit ontvang het.<ref>{{cite web|url=https://www.slovoidilo.ua/persony/shmyhal-denys-anatoliiovych|title=Шмигаль Денис Анатолійович|work=slovoidilo.ua|access-date=17 Januarie 2020|language=uk}}</ref> Hy het as 'n rekenmeester vir verskeie maatskappye tussen 1997 en 2005 gewerk. Sjmihal was tussen September 2005 en Junie 2006 adjunkhoofdirekteur van 'n maatskappy genaamd "LA DIS". Van Junie 2006 tot Augustus 2008 was hy die direkteur van die beleggingsmaatskappy "Comfort-Invest". Sjmihal was toe, tussen September 2008 en September 2009, hoofdirekteur van 'n maatskappy genaamd "ROSANINVEST LLC". Van 2009 tot Desember 2013 het hy senior ampte in die [[Lwif-oblast]] beklee. Hy was 'n onsuksesvolle onafhanklike kandidaat vir die Oekraïense parlement in die 2014 parlementêre verkiesing.<ref name="politician23256">[https://www.chesno.org/politician/23256/ Small biography on Denys Shmyhal], [[Civil movement "Chesno"]] {{in lang|uk}}</ref> Hy was toe die jaar daarna 'n onsuksesvolle kandidaat vir die Lwif-oblast-raad.<ref name="politician23256"/> Sjmihal is op 1 Augustus 2019 as die goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] aangewys.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/5742019-28909|title=Decree of the President of Ukraine № 574/2019|work=[[Office of the President of Ukraine]]|access-date=January 17, 2020|language=uk}}</ref> Hy is op 4 Februarie 2020 as die minister van streeksontwikkeling aangestel.<ref>[https://www.unian.info/m/politics/10858727-ukraine-s-parliament-appoints-shmyhal-as-deputy-prime-minister-minister-of-community-development.html Ukraine's parliament appoints Shmyhal as Deputy Prime Minister, Minister of Community Development], [[UNIAN]] (4 February 2020)</ref> Sjmihal is toe presies 'n maand later deur president [[Wolodimir Zelenski]] as die eerste minister van Oekraïne aangewys.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/17dd0122-5d8a-11ea-8033-fa40a0d65a98|title=Zelensky shakes up Ukraine government and proposes new prime minister|newspaper=[[Financial Times]]|access-date=2020-03-04}}{{subscription required|s}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Denys Shmyhal }} {{Commons-kategorie inlyn|Denys Shmyhal}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Sjmihal, Denis}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] 5jwfzdjj91w2l67pyvy0tazp7wji48p 3372628 3372626 2026-11-15T05:52:12Z ~2026-50434-89 214697 3372628 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Denis Sjmihal | beeld = Foreign Secretary David Lammy visits Ukraine (54308721969) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Sjmihal in 2023 | geboortenaam = Denis Anatolijowitsj Sjmihal | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1975 | geboortemaand = 10 | geboortedag = 15 | geboorteplek = [[Lwif]], [[Sowjetunie]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = Onafhanklik | nasionaliteit = | orde = 18de Eerste minister van [[Oekraïne]] | termynaanvang = 4 Maart 2020 | termyneinde = 17 Julie 2025 | president = [[Wolodimir Zelenski]] | voorganger = [[Oleksi Hontsjaroek]] | opvolger = [[Joelia Swiridenko]] | orde2 = Minister van streeksontwikkeling, konstruksie en behuising | termynaanvang2 = 4 Februarie 2020 | termyneinde2 = 4 Maart 2020<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/shmygal-predstavil-sostav-svoego-kabmina-1583329136.html |title=Новий Кабмін Шмигаля – став відомим склад уряду - Кабінет Міністрів України - Верховна Рада &#124; РБК-Україна |publisher=Rbc.ua |access-date=2023-12-16}}</ref> | president2 = Wolodimir Zelenski | eersteminister2 = Oleksi Hontsjaroek | voorganger2 = Aljona Babak | opvolger2 = Oleksi Tsjernisjof | orde3 = Goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] | termynaanvang3 = 1 Augustus 2019 | termyneinde3 = 5 Februarie 2020<ref>{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/382020-32253|title=Decree of the President of Ukraine № 38/2020|work=Kantoor van die President van Oekraïne|access-date=16 Desember 2023|language=uk}}</ref> | voorganger3 = Oleg Hontsjarek | opvolger3 = Witali Fedorif (waarnemend)<ref>{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2020/02/10/7240052/ Zelensky has appointed a new head of the Ivano-Frankivsk Regional State Administration], [[Ukrayinska Pravda]] (10 Februarie 2020)</ref> | ouers = | eggenoot = Katerina Sjmihal | kinders = 2 | alma_mater = Lwif-politegnikum | religie = | handtekening = }} '''Denis Anatolijowitsj Sjmihal''' ([[Oekraïens]]: Денис Анатолійович Шмигаль; gebore 15 Oktober 1975)<ref name=smgl1>{{cite web|url=http://www.if.gov.ua:80/page/24725|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030215944/http://www.if.gov.ua:80/page/24725|archive-date=2019-10-30|title=Голова обласної державної адміністрації|work=www.if.gov.ua (30 October 2019 archived page via [[Wayback Machine]])|access-date=16 Desember 2023|language=uk}}</ref> is 'n Oekraïense sakeman en politikus wat van 4 Maart 2020 tot 17 Julie 2025 as die eerste minister van [[Oekraïne]] gedien het.<ref name=smgl2>{{cite web|url=http://dovidka.com.ua/user/?code=528175|title=Шмигаль Денис Анатолійович|work=dovidka.com.ua|access-date=January 17, 2020|language=uk}}</ref> Voor sy aanstelling as eerste minister, was hy goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] en 'n waarnemende viseminister in die Hontsjaroek-regering.<ref name="radaappointshmyh">{{Cite web |title=Денис Шмигаль – новий прем'єр України |url=https://www.pravda.com.ua/news/2020/03/4/7242529/ |access-date=2020-03-08 |website=[[Ukrayinska Pravda]] |language=uk}}</ref> Sedert sy aanwysing as eerste minister was Sjmihal in beheer van die regering se hantering van die [[Covid-19-pandemie]] in Oekraïne en die voer van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog met Rusland]].<ref>{{cite web|url=https://www.ukrinform.de/rubric-polytics/2889803-denys-schmygal-zum-neuen-premierminister-ernannt.html|title=Denys Schmygal zum neuen Premierminister ernannt|website=www.ukrinform.de|language=de|access-date=2020-03-05}}</ref> ==Biografie== Sjmihal is in 1975 in [[Lwif]] in die weste van [[Oekraïne]] toe die land nog deel was van die [[Sowjetunie]], gebore. Hy het in 1997 'n graad in [[ekonomie]] aan die Lwif Politegniese Nasionale Universiteit verwerf voordat hy in 2003 'n doktorsgraad in ekonomie van die universiteit ontvang het.<ref>{{cite web|url=https://www.slovoidilo.ua/persony/shmyhal-denys-anatoliiovych|title=Шмигаль Денис Анатолійович|work=slovoidilo.ua|access-date=17 Januarie 2020|language=uk}}</ref> Hy het as 'n rekenmeester vir verskeie maatskappye tussen 1997 en 2005 gewerk. Sjmihal was tussen September 2005 en Junie 2006 adjunkhoofdirekteur van 'n maatskappy genaamd "LA DIS". Van Junie 2006 tot Augustus 2008 was hy die direkteur van die beleggingsmaatskappy "Comfort-Invest". Sjmihal was toe, tussen September 2008 en September 2009, hoofdirekteur van 'n maatskappy genaamd "ROSANINVEST LLC". Van 2009 tot Desember 2013 het hy senior ampte in die [[Lwif-oblast]] beklee. Hy was 'n onsuksesvolle onafhanklike kandidaat vir die Oekraïense parlement in die 2014 parlementêre verkiesing.<ref name="politician23256">[https://www.chesno.org/politician/23256/ Small biography on Denys Shmyhal], [[Civil movement "Chesno"]] {{in lang|uk}}</ref> Hy was toe die jaar daarna 'n onsuksesvolle kandidaat vir die Lwif-oblast-raad.<ref name="politician23256"/> Sjmihal is op 1 Augustus 2019 as die goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] aangewys.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/5742019-28909|title=Decree of the President of Ukraine № 574/2019|work=[[Office of the President of Ukraine]]|access-date=January 17, 2020|language=uk}}</ref> Hy is op 4 Februarie 2020 as die minister van streeksontwikkeling aangestel.<ref>[https://www.unian.info/m/politics/10858727-ukraine-s-parliament-appoints-shmyhal-as-deputy-prime-minister-minister-of-community-development.html Ukraine's parliament appoints Shmyhal as Deputy Prime Minister, Minister of Community Development], [[UNIAN]] (4 February 2020)</ref> Sjmihal is toe presies 'n maand later deur president [[Wolodimir Zelenski]] as die eerste minister van Oekraïne aangewys.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/17dd0122-5d8a-11ea-8033-fa40a0d65a98|title=Zelensky shakes up Ukraine government and proposes new prime minister|newspaper=[[Financial Times]]|access-date=2020-03-04}}{{subscription required|s}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Denys Shmyhal }} {{Commons-kategorie inlyn|Denys Shmyhal}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Sjmihal, Denis}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] 3d6ij0abx4jduodecx50txv2de4v7n9 3372632 3372628 2026-11-15T07:06:21Z Aliwal2012 39067 totsiens rooi skakels 3372632 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Denis Sjmihal | beeld = Foreign Secretary David Lammy visits Ukraine (54308721969) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Sjmihal in 2023 | geboortenaam = Denis Anatolijowitsj Sjmihal | geboortedatum = | geboortejaar = 1975 | geboortemaand = 10 | geboortedag = 15 | geboorteplek = [[Lwif]], [[Sowjetunie]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = Onafhanklik | nasionaliteit = | orde = 18de Eerste minister van [[Oekraïne]] | termynaanvang = 4 Maart 2020 | termyneinde = 17 Julie 2025 | president = [[Wolodimir Zelenski]] | voorganger = [[Oleksi Hontsjaroek]] | opvolger = [[Joelia Swiridenko]] | orde2 = Minister van streeksontwikkeling, konstruksie en behuising | termynaanvang2 = 4 Februarie 2020 | termyneinde2 = 4 Maart 2020<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/shmygal-predstavil-sostav-svoego-kabmina-1583329136.html |title=Новий Кабмін Шмигаля – став відомим склад уряду - Кабінет Міністрів України - Верховна Рада &#124; РБК-Україна |publisher=Rbc.ua |access-date=2023-12-16}}</ref> | president2 = Wolodimir Zelenski | eersteminister2 = Oleksi Hontsjaroek | voorganger2 = Aljona Babak | opvolger2 = Oleksi Tsjernisjof | orde3 = Goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] | termynaanvang3 = 1 Augustus 2019 | termyneinde3 = 5 Februarie 2020<ref>{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/382020-32253|title=Decree of the President of Ukraine № 38/2020|work=Kantoor van die President van Oekraïne|access-date=16 Desember 2023|language=en}}</ref> | voorganger3 = Oleg Hontsjarek | opvolger3 = Witali Fedorif (waarnemend)<ref>{{en}} [https://www.pravda.com.ua/news/2020/02/10/7240052/ Zelensky has appointed a new head of the Ivano-Frankivsk Regional State Administration], Ukrayinska Pravda (10 Februarie 2020)</ref> | ouers = | eggenoot = Katerina Sjmihal | kinders = 2 | alma_mater = Lwif-politegnikum | religie = | handtekening = }} '''Denis Anatolijowitsj Sjmihal''' ([[Oekraïens]]: Денис Анатолійович Шмигаль; gebore 15 Oktober 1975)<ref name=smgl1>{{cite web|url=http://www.if.gov.ua:80/page/24725|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030215944/http://www.if.gov.ua:80/page/24725|archive-date=2019-10-30|title=Голова обласної державної адміністрації|work=www.if.gov.ua (30 October 2019 archived page via [[Wayback Machine]])|access-date=16 Desember 2023|language=en}}</ref> is 'n Oekraïense sakeman en politikus wat van 4 Maart 2020 tot 17 Julie 2025 as die eerste minister van [[Oekraïne]] gedien het.<ref name=smgl2>{{cite web|url=http://dovidka.com.ua/user/?code=528175|title=Шмигаль Денис Анатолійович|work=dovidka.com.ua|access-date=January 17, 2020|language=uk}}</ref> Voor sy aanstelling as eerste minister, was hy goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] en 'n waarnemende viseminister in die Hontsjaroek-regering.<ref name="radaappointshmyh">{{Cite web |title=Денис Шмигаль – новий прем'єр України |url=https://www.pravda.com.ua/news/2020/03/4/7242529/ |access-date=2020-03-08 |website=Ukrayinska Pravda |language=uk}}</ref> Sedert sy aanwysing as eerste minister was Sjmihal in beheer van die regering se hantering van die [[Covid-19-pandemie]] in Oekraïne en die voer van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|oorlog met Rusland]].<ref>{{cite web|url=https://www.ukrinform.de/rubric-polytics/2889803-denys-schmygal-zum-neuen-premierminister-ernannt.html|title=Denys Schmygal zum neuen Premierminister ernannt|website=www.ukrinform.de|language=de|access-date=2020-03-05}}</ref> ==Biografie== Sjmihal is in 1975 in [[Lwif]] in die weste van [[Oekraïne]] toe die land nog deel was van die [[Sowjetunie]], gebore. Hy het in 1997 'n graad in [[ekonomie]] aan die Lwif Politegniese Nasionale Universiteit verwerf voordat hy in 2003 'n doktorsgraad in ekonomie van die universiteit ontvang het.<ref>{{cite web|url=https://www.slovoidilo.ua/persony/shmyhal-denys-anatoliiovych|title=Шмигаль Денис Анатолійович|work=slovoidilo.ua|access-date=17 Januarie 2020|language=uk}}</ref> Hy het as 'n rekenmeester vir verskeie maatskappye tussen 1997 en 2005 gewerk. Sjmihal was tussen September 2005 en Junie 2006 adjunkhoofdirekteur van 'n maatskappy genaamd "La Dis". Van Junie 2006 tot Augustus 2008 was hy die direkteur van die beleggingsmaatskappy "Comfort-Invest". Sjmihal was toe, tussen September 2008 en September 2009, hoofdirekteur van 'n maatskappy genaamd "Rosaninvest{{DEFAULTSORT:}} LLC". Van 2009 tot Desember 2013 het hy senior ampte in die [[Lwif-oblast]] beklee. Hy was 'n onsuksesvolle onafhanklike kandidaat vir die Oekraïense parlement in die 2014 parlementêre verkiesing.<ref name="politician23256">[https://www.chesno.org/politician/23256/ Small biography on Denys Shmyhal], Civil movement "Chesno" {{en}}</ref> Hy was toe die jaar daarna 'n onsuksesvolle kandidaat vir die Lwif-oblast-raad.<ref name="politician23256"/> Sjmihal is op 1 Augustus 2019 as die goewerneur van die [[Iwano-Frankifsk-oblast]] aangewys.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/5742019-28909|title=Decree of the President of Ukraine № 574/2019|work=Office of the President of Ukraine|access-date=January 17, 2020|language=uk}}</ref> Hy is op 4 Februarie 2020 as die minister van streeksontwikkeling aangestel.<ref>[https://www.unian.info/m/politics/10858727-ukraine-s-parliament-appoints-shmyhal-as-deputy-prime-minister-minister-of-community-development.html Ukraine's parliament appoints Shmyhal as Deputy Prime Minister, Minister of Community Development], UNIAN (4 Februarie 2020)</ref> Sjmihal is toe presies 'n maand later deur president [[Wolodimir Zelenski]] as die eerste minister van Oekraïne aangewys.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/17dd0122-5d8a-11ea-8033-fa40a0d65a98|title=Zelensky shakes up Ukraine government and proposes new prime minister|newspaper=[[Financial Times]]|access-date=2020-03-04}}{{subscription required|s}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Denys Shmyhal }} {{Commons-kategorie inlyn|Denys Shmyhal}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Sjmihal, Denis}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] oo2llz406zsj7bx21lkd4ra22guqdal Rotstolbos 0 299436 3372386 3129621 2026-11-14T12:51:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372386 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = NT | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Rotstolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron strobilinum | outeur = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Druce, 1917 | sinonieme = * ''Euryspermum concolor'' <small>Knight</small> * ''Leucadendron ciliatum'' <small>H.Buek ex [[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''Leucadendron concolor'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Leucadendron grandiflorum'' <small>H.Buek ex Meisn.</small> * ''Leucadendron insigne'' <small>H.Buek ex Meisn.</small> * ''Leucadendron retusum'' <small>Drège ex Meisn.</small> * ''Leucadendron saxatile'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''Leucadendron squarrosum'' <small>R.Br.</small> * ''Protea obliqua'' <small>L.f.</small> * ''Protea strobilina'' <small>L.</small><ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704962-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} Die '''rotstolbos''' (''Leucadendron strobilinum'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]], waar dit voorkom in die [[Kaapse Skiereiland]] vanaf [[Kommetjie]] tot [[Tafelberg]]. Die struik word 2.6&nbsp;m hoog en dra blomme in September tot Oktober. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en word vrygelaat na 'n brand en word moontlik deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is manlike- en vroulike plante. Klein torre doen die [[bestuiwing]]. Die plant groei hoofsaaklik op suidelike berghellings op hoogtes van 500-1100&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Peninsula Conebush'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 78.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Leucadendron strobilinum 26930493.jpg Leucadendron strobilinum (1).jpg Leucadendron strobilinum 55705744.jpg Orange-breasted sunbird på Leucadendron strobilinum - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-143 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/leucadendron-strobilinum PlantsAfrica] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_strobilinum.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu2.htm Protea Atlas] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron strobilinum}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1771 beskryf is]] bul11ca2nx34srjwyw6c2ew62d7fp2b Waterbossie 0 299439 3372704 3129623 2026-11-15T11:38:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372704 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Waterbossie | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron teretifolium | outeur = (Andrews) I.Williams, (1967) | sinonieme =* ''Chasme teretifolia'' <small>Knight</small> * ''Leucadendron abietinum'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Protea teretifolia'' <small>Andrews</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704964-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103091626/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704964-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''waterbossie''' (''Leucadendron teretifolium'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]], waar dit voorkom op die [[Elim, Wes-Kaap|Elimvlakte]], [[Kleinrivierberge]], [[Riviersonderendberge]], [[Potberg]], [[Bonteberg]], Witteberg, [[Waboomsberg]] en [[Langeberg]] tot by [[Riversdal]]. Die struik word 1,0&nbsp;m hoog en dra blomme van Augustus tot September. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en word vrygelaat na 'n brand en word moontlik deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is aparte manlike en vroulike plante. Die bevrugting word gedoen deur die wind. Die plant groei hoofsaaklik in Bokkeveld en Witteberg tipe grond op hoogtes van 0 – 1350&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Needle-leaf conebush'' bekend. == Galery == <gallery> Leucadendron teretifolium 1DS-II 3-5501.jpg Leucadendron teretifolium 1DS-II 3-5500.jpg Leucadendron teretifolium 1DS-II 3-5502.jpg Strawberry Conebush (Leucadendron teretifolium) (32926968286).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-144 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/leucadendron-teretifolium PlantzAfrica] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_teretifolium.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu3.htm Protea Atlas] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704964-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron teretifolium}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1967 beskryf is]] 3fqgph935zzvcywm3vtclxjuu2wo8q3 Vaalknopbos 0 306628 3372646 3130002 2026-11-15T07:30:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372646 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = VU | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Vaalknopbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron cinereum | outeur = (Aiton) [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1810) | sinonieme = * ''Protea cinerea'' <small>Aiton</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704748-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211101123410/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704748-1 |argiefdatum= 1 November 2021 |besoekdatum= 1 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''Vaalknopbos''' (''Leucadendron cinereum'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit voorkom vanaf [[Hopefield]] en op die [[Kaapse Vlakte]] vanaf die [[Bergrivier]]mond tot by [[Kraaifontein]]. Die struik word 1&nbsp;m hoog en blom in Oktober. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en val na die grond na 'n brand, dit word moontlik deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike- en vroulike blomme, wat deur die werking van [[insekte]] bestuif word. Die plant groei op gelyk, sandgrond op hoogtes van 15 tot 100&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Scraggly conebush '' bekend. == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-17 REDLIST Sanbi] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu9.htm Protea Atlas] * [https://www.proteaatlas.org.za/sle_ld.htm Protea Atlas] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704748-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1789 beskryf is]] dmc2l1s57yh8dresb72m0mobcqqaatq Stertolbos 0 306679 3372554 3130005 2026-11-14T21:53:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372554 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = EN | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Stertolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron stellare | outeur = (Sims) [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex Steud., (1821) | sinonieme = * ''Leucadendron angustatum'' <small>Drège ex [[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''Leucadendron empetrifolium'' <small>Gand.</small> * ''Leucadendron imbricatum'' <small>R.Br.</small> * ''Leucadendron polygaloides'' <small>Link</small> * ''Protea cinerea'' <small>Willd. ex Meisn.</small> * ''Protea gnidiifolia'' <small>Knight</small> * ''Protea imbricata'' <small>Poir.</small> * ''Protea levisana'' <small>Meisn.</small> * ''Protea polygaloides'' <small>Willd. ex Meisn.</small> * ''Protea stellaris'' <small>Sims</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704955-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103090712/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704955-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''stertolbos''' (''Leucadendron stellare'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit voorkom vanaf die [[Kaapse Vlakte]] tot by die Bergriviervallei en vlaktes by [[Aurora]]. Die struik word 2&nbsp;m hoog en blom van September tot Oktober. Die plant spruit weer na 'n brand uit. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en val na twee maande uit die tol tot op die grond. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike- en vroulike blomme, wat deur [[insekte]] bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik op gelyk gebiede, in droë sand oor klei grond op hoogtes van 30 - 170&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Star conebush'' bekend. == Galery == <gallery> Leucadendron stellare 15183798.jpg Leucadendron stellare 15752764.jpg Leucadendron stellare 21660308.jpg Leucadendron stellare 26876920.jpg Leucadendron stellare kz2.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-139 REDLIST Sanbi] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_stellare.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu9.htm Protea Atlas] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron stellare}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1805 beskryf is]] dk1n7ezipwt7jhy5vc08buvhcm3vv8a Syhaartolbos 0 306727 3372578 3130019 2026-11-15T00:10:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372578 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron pubescens | outeur = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1810) | sinonieme = * ''Leucadendron elatum'' <small>H.Buek ex [[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''Leucadendron pillansii'' <small>E.Phillips</small> * ''Leucadendron retusum'' <small>R.Br.</small> * ''Leucadendron sericocephalum'' <small>Schltr.</small> * ''Protea elata'' <small>Kuntze</small> * ''Protea pubescens'' <small>Poir.</small> * ''Protea retusa'' <small>(R.Br.) Poir.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704903-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103055834/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704903-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''syhaartolbos''' (''Leucadendron pubescens'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat aan die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]] vorm. Die [[spesie]] is [[endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit voorkom op die [[Bokkeveldberge|Bokkeveldeskarp]], [[Gifberg]], [[Sederberg (berg)|Sederberg]], Piketberg, [[Olifantsrivier, Namakwaland|Olifantsrivier]], [[Sandveld]], [[Koue Bokkeveld]], [[Hexrivierberge]], Bonteberg asook die Kwadouwberg, Witteberg en [[Touwsberg]]. Die struik word 2,5&nbsp;m hoog en blom van Junie tot Oktober maar hoofsaaklik in Julie. Die plant vrek in 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg, val eers grond toe na 'n brand en word deur [[knaagdier]]e versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike- en vroulike blomme, wat deur klein [[kewers]] bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in [[sandsteen]]- en [[kwartsiet]]grond op hoogtes van 60 - 1 700&nbsp;m. Dit staan ook as die '''knokkerbos''' of '''knopbos''' bekend, en die plant se FSA-nommer is 81.3.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> In Engels staan dit as die ''grey conebush'' bekend. == Galery == <gallery> Leucadendron pubescens 25540159.jpg Leucadendron pubescens 48539844.jpg Calidea dregii Flipphi 3.jpg Leucadendron pubescens 59511795.jpg Leucadendron pubescens 5Dsr 0378.jpg Leucadendron pubescens female Flipphi 2.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [http://pza.sanbi.org/leucadendron-pubescens PlantzAfrica] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-106 REDLIST Sanbi] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_pubescens.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu11.htm Protea Atlas] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704903-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron pubescens}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1810 beskryf is]] 6aptmqmddzykpvqzk899w0ltgm5mglf Waboomsriviertolbos 0 306877 3372697 3130042 2026-11-15T11:12:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372697 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = CR | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Waboomsriviertolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron sericeum | outeur = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1810) | sinonieme = * ''Euryspermum sericeum'' <small>Knight</small> * ''Protea sericea'' <small>L.f.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704937-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103061503/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704937-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''waboomsriviertolbos''' (''Leucadendron sericeum'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit voorkom by die [[Waboomsrivier (Koue Bokkeveld)|Waboomsrivier]] in die [[Koue Bokkeveld]]. Die struik word 1,0&nbsp;m hoog en blom van Mei tot September. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers na twee maande, nadat die vrugte ryp geword het, op die grond waar dit deur [[miere]] versprei word. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur klein [[insekte]] bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteengrond op hoogtes van 900 - 920&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Wabooms conebush'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-124 REDLIST Sanbi] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_sericeum.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu7.htm Protea Atlas] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704937-1 Plants of the World ONline] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1781 beskryf is]] jnfpz9lhwtgv47px0vyzj0g8yrryysx Tolletjies 0 307154 3372603 3130048 2026-11-15T04:08:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372603 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Tolletjies | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron brunioides subsp. brunioides | outeur = [[Carl Meissner|Meisn.]], (1856) | sinonieme =* ''Protea bruniodes'' <small>(Meisn.) Kuntze</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704731-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211101102456/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704731-1 |argiefdatum= 1 November 2021 |besoekdatum= 1 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} '''Tolletjies''' (''Leucadendron brunioides'' subsp. ''brunioides'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] en [[subspesie]] van ''Leucadendron brunioides'', wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit voorkom op die [[Bokkeveldberge|Bokkeveldeskarp]] naby [[Nieuwoudtville]], die [[Sandveld]], [[Gifberg]], [[Sederberg (berg)|Sederberg]] tot by die oostelike Koue Bokkeveld, Hexrivierberge en die [[Breederivier]]vallei. Die plant spruit weer uit nadat dit gebrand het. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe wanneer die blom ryp geword het en word deur wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur [[insekte]] bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in diep sandsteen grond in valleie op hoogtes van 100 - 1 000&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Common Foetid Conebush'' bekend. Daar is ook 'n ander subspesie: [[Leucadendron brunioides subsp. flumenlupinum|''Leucadendron brunioides'' subsp. ''flumenlupinum'']]. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-12 REDLIST Sanbi] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_brunioides.htm Biodiversityexplorere] * [https://www.proteaatlas.org.za/sle_ld.htm Protea Atlas] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1856 beskryf is]] 7tjdak0s4fvb9mpp86edrqr7lrbv0lk Rotsaalwyn 0 308374 3372383 3130216 2026-11-14T12:50:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372383 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Rotsaalwyn | beeld = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Aloidendron petricola | outeur = Pole-Evans, 1917 | verspreidingskaart = | verspreidingskaart_byskrif = | sinonieme = }} Die '''rotsaalwyn''' (''Aloe petricola'') is 'n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Aloe]]'' en is [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Mpumalanga]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529769-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260801034134/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529769-1 |argiefdatum= 1 Augustus 2026 |besoekdatum= 3 November 2026 |url-status=dead}}</ref> Die aalwyn is gewoonlik stamloos met die blare wat op grondvlak 'n roset om die stam vorm. Die plant word tot 600&nbsp;mm hoog. Die blare is breed onder en smal aan die bokant. Daar is tande op die blaarrant wat tot 5&nbsp;mm lank word. Die blomme vorm in Julie tot Augustus, is tweekleurig en word tot 30&nbsp;mm lank. In Engels staan die aalwyn bekend as die ''Rock aloe''. == Galery == <gallery> Aloe Petricola & Sudafrica (1) (11983234395) (2).jpg Aloe petricola - Leaning Pine Arboretum - DSC05759.JPG Gardenology-IMG 5396 hunt10mar.jpg Gardenology.org-IMG 0285 hunt07mar.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Lys van aalwynspesies]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-202 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/aloe-petricola PlantzAfrica] {{taksonbalk}} [[Kategorie:Bome]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1917 beskryf is]] jma3dch61hcrh8r8bi7mrlsq2d88dew Schmidtia kalahariensis 0 310051 3372466 3130218 2026-11-14T15:51:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372466 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = | beeld = | takson = Schmidtia kalahariensis | outeur = Stent, (1928) | sinonieme = * ''Antoschmidtia kalahariensis'' <small>(Stent) Bremek. & [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''Suurgras''' (''Schmidtia kalahariensis'') is 'n [[gras]]spesie wat [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]], [[Namibië]], [[Angola]], [[Tsjad]], [[Soedan]] en [[Botswana]] is.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:421050-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241204105027/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A421050-1 |argiefdatum= 4 Desember 2024 |besoekdatum=29 September 2025 |url-status=dead}}</ref> Suurgras verkies sandveld en is die enigste gras wat 'n suur afskei. Dit is die [[Kalahari]] se voorste opslaggras. Dit is 'n geharde eenjarige gras wat slegs in jare van baie goeie reënval neig om byna tweejarig te raak. In goeie reënjare groei dit tot 'n hoogte van byna 1m.<ref>{{Cite book|last=van der Walt|first=Pieter|title=le Riche|last2=Elias|publisher=Pretoria|year=1999|isbn=0-620-23415-6|location=Pretoria|pages=90-91}}</ref><ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1369-2</ref> == Fotogalery == <gallery> Suurgras.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Schmidtia kalahariensis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Schmidtia|kalahariensis]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Plante wat in 1928 beskryf is]] ignji3d720q1p6938i2dy5wy513kpgk The Fourth Reich 0 318352 3372595 3338802 2026-11-15T02:31:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372595 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Fourth Reich''}} '''''The Fourth Reich''''' is 'n 1990-Suid-Afrikaanse biografiese dramafilm geregisseer deur [[Manie van Rensburg]] en mede-vervaardig deur [[Gert Basson]], Mark Jaffee, David Selvan, Bill Shapter en Reg Wessels vir Zastron Films.<ref>{{cite web | url=https://www.worldcat.org/title/fourth-reich/oclc/911265113| title=The Fourth Reich| publisher=worldcat | accessdate=17 Oktober 2020}}</ref><ref>{{cite web | url=https://letterboxd.com/film/the-fourth-reich/| title=The Fourth Reich 1990| publisher=letterboxd | accessdate=17 Oktober 2020}}</ref> In die [[rolprent|film]] vertolk [[Ryno Hattingh]] die hoofrol as [[Robey Leibbrandt]], saam met [[Marius Weyers]], [[Grethe Fox]] en [[Percy Sieff]] in ondersteunende rolle, met nog vele meer populêre Suid-Afrikaanse akteurs.<ref>{{cite web | url=https://www.filmaffinity.com/co/film726477.html| title=Film Affinity | publisher=Amazon | accessdate=14 Oktober 2020}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7a66b5ff| title=The Fourth Reich? (1990)| publisher=British Film Institute.| accessdate=14 Oktober 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201017143835/https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7a66b5ff| archive-date=17 Oktober 2020| url-status=dead}}</ref> Die rolprent handel oor die lewe van [[Robey Leibbrandt]], 'n Suid-Afrikaanse [[bokser]]. Hy neem deel aan die [[Olimpiese Somerspele 1936|Olimpiese Somerspele]] van 1936 in [[Berlyn]] en is gefassineer met die [[Nazi]]-ideologie en word 'n [[Abwehr]]-agent vir die [[Derde Ryk]]. Daarmee saam staan hy aan die hoof van 'n operasie om die pro-geallieerde regering omver te werp en generaal [[Jan Smuts]] in 1939 te vermoor. Dit was die duurste film in [[Suid-Afrika]] se [[Suid-Afrikaanse filmbedryf|rolprentgeskiedenis]].<ref>{{cite web | url=http://newcelluloid.com/2011/09/03/the-fourth-reich-1990/| title=The Fourth Reich (1990) | publisher=newcelluloid | accessdate=14 Oktober 2020}}</ref> == Rolverdeling == *Ryno Hattingh as Robey Leibbrandt *Marius Weyers as Jan Taillard *Grethe Fox as Erna Dorfman *Percy Sieff as Louis Esselen *[[Elize Cawood]] as Romy Taillard *Pierre Knoesen as Dice Lotter *[[Ian Roberts]] as Johannes van der Walt *[[Marcel van Heerden]] as Hendrik Erasmus *[[Louis van Niekerk]] as Generaal Smuts *[[James Borthwick]] as Sidney Cohen *Keith Grenville as Pierre van Ryneveld *[[Sandra Kotzé]] as Mev Leibbrandt *Annabel Linder as Nadia Cohen *Tertius Meintjes as Doors Erasmus *Ernest Ndlovu as Sipho *[[Eric Nobbs]] as Hennie Schoeman *Brian O'Shaughnessy as Major Ellis *Dan Robbertse as Kalie Theron *[[Cobus Rossouw]] as Dr. Hans van Rensburg *Ron Smerczak as Generaal Karlowa *[[Carel Trichardt]] as Meyder Leibbrandt *James White as Major Hattingh *[[Christine Basson (aktrise)|Christine Basson]] as die snoepie meisie *Will Bernard as die kroegman *Pieter Brand as Pat Jerling *Kerneels Coertzen as Van Rensburg *Vanessa Cooke as Wanda Stander *Michael Copley as Kruger *Crispin De Nuys as Kaptein Nissen *Gideon De Wet as poliesman *Anton Dekker as Fourie *Frantz Dobrowsky as Shelver *Wilson Dunster as Charlie Vosloo *Ernst Eloff as Beetge *[[Annette Engelbrecht]] as Ouma Smuts *[[Bill Flynn]] as die boks dokter *Adrian Galley as Hansie *[[Ben Kruger]] as Oosthuizen *Greg Latter as Heckler *Dale Lee as African Mirror *Nico Liebenberg as Sersant Pauley *Patrick Lyster as Sersant Spengler *[[Dana Niehaus]] as 'n Parlementariër *Johan Niemandt as Wolmarans *[[Deon Opperman]] as Van Rensburg *Tjaart Potgieter as Lahousen *Nicky Rebelo as Van Rensburg *André Rossouw as Dominee *Robin Smith as Sgt Meintjes *[[Wilna Snyman]] as Soprano *Wilma Stockenström as Mev Engelbrecht *André Stolz as Saunders *[[Richard van der Westhuizen]] as Hirsh *Jan van Deventer as Steyn *[[Pierre van Pletzen]] as Hertzog *Eric van Rensburg as Judge *Herbie Vermuellen as Michelot *James Whyte as Snyman *Andrew Worsdale as Joos Engelbrecht ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * https://www.imdb.com/title/tt2055767/?ref_=nv_sr_srsg_2 {{vertaaluit| taalafk = en |The Fourth Reich (documentary)}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Fourth Reich The}} [[Kategorie:Dramarolprente]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]] k3wn3ekamxgwaiwfa0chel7ih0bbghv Slangkop 0 319550 3372520 3130362 2026-11-14T19:21:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372520 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Slangkop | beeld = | takson = Ornithoglossum vulgare | outeur = B.Nord., (1982) | sinonieme = }} '''Slangkop''' (''Ornithoglossum vulgare'') is 'n lelie wat gekenmerk word deur blou tot grysgroen blare, wat die stingel omhul en 'n aantreklike blommerangskikking het. Die plant groei gewoonlik ongeveer 30&nbsp;cm hoog, maar kan langer word as dit meer vog kry. ''Ornithoglossum vulgare'' word wyd versprei in die droë en halfdroë gebiede van [[Botswana]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:900417-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250120150604/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A900417-1 |argiefdatum=20 Januarie 2025 |besoekdatum= 5 November 2026 |url-status=dead}}</ref> Dit is afwesig in die noordelike deel van Namibië. In Namibië kom hierdie plant hoofsaaklik op vlaktes voor, maar word soms ook op rotsagtige hange aangetref. Hierdie lelie is giftig en kan 'n probleem in die veld wees.<ref name=burke2012>{{Cite book|last=Burke|first=Antje|title=111 Roadside plants|publisher=Namibia Scientific Society|year=2012|isbn=978-99945-76-51-7|location=Windhoek|pages=126}}</ref> == Galery == <gallery> Ornithoglossum vulgare 90760722.jpg Ornithoglossum vulgare 12082114.jpg Ornithoglossum vulgare 1443.jpg Ornithoglossum vulgare 1445.jpg Ornithoglossum vulgare 1447.jpg Ornithoglossum vulgare 1DS-II 4-3922.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ornithoglossum|vulgare]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1982 beskryf is]] jg36huq5s6r6o8g67p0qob2n6am0xn4 Tannien 0 369131 3372586 3339570 2026-11-15T01:17:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372586 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tannic acid.svg|duimnael|[[Looisuur]], 'n tipe tannien]] [[Lêer:Tannin heap.jpeg|duimnael|150px|'n Mengsel van tanniene]] '''Tanniene''' (of '''tannoïede''') is 'n klas [[Fenol|polifenoliese]] [[organiese verbinding]]s met 'n bitter, sametrekkende smaak wat met [[proteïen]]e en verskillende ander organiese verbindings, insluitend [[Aminosuur|aminosure]] en alkaloïede, bind en 'n ligte rooibruin neerslag vorm. Tanniene het molekulêre massa wat wissel van 500 tot 20&nbsp;000&nbsp;[[Verenigde atoommassaeenheid|Da]]. Die Engelse term ''tannin'' (van Anglo-Normandiese ''tanner'', van Middeleeuse Latynse ''tannare'' en ''tannum'' wat "eikebas" beteken) verwys na die gebruik van eikebome en ander bas in die [[looiery]] van diervelle en -huide. Die term ''tannien'' word wyd toegepas op enige groot polifenoliese verbinding wat voldoende hidroksiel- en ander geskikte groepe bevat (soos karboksiele) om sterk komplekse met verskillende [[Makromolekuul|makromolekules]] te vorm. Die tannienverbindings kom wyd voor in baie plantsoorte, waar hulle 'n rol speel in die beskerming teen roofdiere, as plaagdoders en kan help om die groei van plante te reguleer.{{R|Ferrell}} Die sametrekkende smaak van die tanniene veroorsaak die droë en pikante gevoel in die mond na die inname van onryp [[vrugte]], [[rooiwyn]] of tee.{{R|McGee}} Die verandering (chemiese omskakeling) van tanniene in plante met verloop van tyd speel 'n belangrike rol by die bepaling van oestye. == Struktuur en klasse van tanniene == [[Lêer:Flavon num.svg|duimnael|150px|Die flavoon struktuur, 2-feniel-1-bensopieraan-4-oon]] Daar is drie hoofklasse tanniene: Die basiseenheid of monomeer van die drie tanniene word hieronder getoon. Veral in die tanniene wat van flavone afgelei word, moet die basiseenhede sterk gehidroksileer (toevoeging van 'n [[hidroksielgroep]] (-OH)) en [[Polimeer|gepolimeriseer]] word om die hoë molekulêre massa [[Fenol|polifenoliese]] verbinding te gee wat tanniene kenmerk. Tannienmolekule benodig gewoonlik minstens 12 hidroksielgroepe en minstens vyf fenielgroepe om as proteïenbinders te funksioneer.{{R|pharmaxchange}} {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" !Basiseenheid: |[[Lêer:Gallic acid.svg|150px]]<br/>Gallussuur |[[Lêer:Phloroglucin.svg|150px]]<br />Floorglukinool |[[Lêer:Flavan-3-ol.svg|200px]]<br />Flavan-3-ool |- !Klas: |Hidroliseerbare tanniene |Floortanniene |Gekondenseerde tanniene{{R|Hemingway1989}} |- !Bronne |Plante |Bruin [[alg]]e |Plante (veral bome) |} === Pseudotanniene === Pseudotanniene is verbindings met lae molekulêre massa wat saam met ander verbindings geassosieer is. Hulle verander nie in kleur tydens die Goldbeater se veltoets nie, anders as hidroliseerbare en gekondenseerde tanniene, en kan nie vir looiery gebruik word nie.{{R|pharmaxchange}} Enkele voorbeelde van pseudotanniene en hul bronne is:{{R|Kar}} {| class="wikitable" |- ! Pseudotannien !! Bron(ne) |- | Chlorogeensuur || strignienboom (''nux-vomica''), [[koffie]] |- | Flavan-3-ool (''Catechin'') || [[tee]], [[acacia]], ''catechu'', [[kakaoboom]], ''guarana'' |- | Gallussuur || [[rabarber]] |- | Ipekakuaniese suur || mateboom (''carapichea ipecacuanha'') |} == Voorkoms == Tanniene kom voor in die meeste plantspesies, insluitend ''Aceraceae'' (esdoornboom), ''Actinidiaceae'' (Chinese appelliefie), ''[[Mango-agtiges|Anacardiaceae]]'' (Kasjoeneutboom), ''Bixaceae'', ''[[Burseraceae]]'', ''[[Combretaceae]]'', ''[[Dipterocarpaceae]]'', ''[[Ericaceae]]'', ''Grossulariaceae'', ''[[Myricaceae]]'', ''Najadaceae'' en ''Typhaceae''. Sommige families bevat geen tannienryke spesies nie, soos ''[[Boraginaceae]]'', ''[[Komkommeragtiges|Cucurbitaceae]]'' en ''[[Papaweragtige|Papaveraceae]]''. == Voedselitems met tanniene == [[Lêer:Strawberries in white bowl.jpg|duimnael|Aarbeie in 'n bak]] === Voedselitems === * Bessies - Die meeste bessies bevat tanniene.{{R|Vattem|Nohynek}} * Sjokolade - sommige sjokolade kan tot 6% tanniene bevat.{{R|Wolke}} * Kruie en speserye - [[naeltjies]], [[draakplant]], [[komyn]], [[tiemie]], [[vanielje]] en [[kaneel]] bevat almal tanniene. * [[Peulgewas]]se - Rooikleurige bone bevat die meeste tanniene, en witkleurige bone het die minste. [[Grondboontjie|Grondbone]] sonder die peul het 'n baie lae tannieninhoud.{{R|Reed}} * Neute wissel in die hoeveelheid tanniene wat hulle bevat. Die tanniene in akkerneute word verwyder deur in water te week om dit eetbaar te maak.{{R|Howes}} [[Haselneut]]e, [[okkerneut]]e, pekanneute en [[amandel]]s bevat laer hoeveelhede tanniene.{{R|Amarowicz}} * [[Granaat (vrug)|Granate]] bevat hidroliseerbare ellagitanniene.{{R|HT}} === Drankies met tanniene === * Tee en koffie bevat tanniene.{{R|Planta}} In Engels word die terme vir tannien ("tannin") en looisuur ("tannic acid") gereeld verwar en misbruik in verband met groen tee en swart tee, wat albei tanniene bevat maar nie looisuur nie.{{R|Wheeler|Tea101}} Koffie bevat ook chlorogeensuur, terwyl tee ''katesjin'' (flavan-3-ool) bevat, wat alby pseudotanniene is.{{R|Kar}} * Die meeste wyne bevat tanniene wat opgeneem word uit die eikehoutvate{{R|Tao}} en die kleigrond.{{R|Clarke2001}} * Vrugtesap – [[appel]]-, [[druiwe]]- en bessiesap bevat almal groot hoeveelhede tanniene. Kunsmatige kleurstowwe en geurmiddels dra ook by tot die tannieninhoud van vrugtesap.{{R|tannin2}} * Bier – tanniene kom voor in die gars en [[hops]]. In sommige gevalle word die tanniene met silika of [[looisuur]] verwyder.{{R|Brewtan}} == Kyk ook == * [[Ligand]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="Amarowicz">{{cite journal |title=Assessment of the antioxidant and pro-oxidant activities of tree nut extracts with a pork model system |first1=R. |last1=Amarowicz |first2=R.B. |last2=Pegg |url=http://icomst-proceedings.helsinki.fi/papers/2008_02_31.pdf |date=2008 |journal=International Congress of Meat Science and Technology |language=en |access-date=18 Februarie 2021 |archive-date=27 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427180157/http://icomst-proceedings.helsinki.fi/papers/2008_02_31.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="Brewtan">{{cite web |url=http://www.natural-specialities.com/natural-specialities/PDF/Applications/BR02%20overview%20fact%20sheet%20version%202.1.pdf |title=Brewtan range – Natural solutions for beer stabilisation – Application fact-sheet |website=natural-specialities.com |publisher=Ajinomoto OmniChem|access-date=18 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714155948/http://www.natural-specialities.com/natural-specialities/PDF/Applications/BR02%20overview%20fact%20sheet%20version%202.1.pdf |archive-date=14 Julie 2011 |language=en}}</ref> <ref name="Clarke2001">{{cite book | last=Clarke | first=Oz | title=Oz Clarke's encyclopedia of grapes | url=https://archive.org/details/ozclarkesencyclo0000clar_t2c1 | publisher=Harcourt | publication-place=New York | year=2001 | isbn=978-0-15-100714-1 | oclc=48239622 | page=[https://archive.org/details/ozclarkesencyclo0000clar_t2c1/page/155 155]-162 |language=en}}</ref> <ref name="Ferrell">{{cite book |first1=Katie E. |last1=Ferrell |last2=Thorington |first2=Richard W. |title=Squirrels: the animal answer guide |url=https://archive.org/details/squirrelsanimala00wric |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore |year=2006 |page=91 |isbn=978-0-8018-8402-3 |language=en}}</ref> <ref name="Hemingway1989">{{cite book | last=Hemingway | first=Richard | title=Chemistry and Significance of Condensed Tannins | publisher=Springer US | publication-place=Boston, MA | year=1989 | isbn=978-1-4684-7511-1 | oclc=840289534 | page=113 |language=en}}</ref> <ref name="Howes">{{cite book |last1=Howes |first1=F. N. |title=Nuts: Their production and everyday uses |date=1948 |publisher=Faber |language=en}}</ref> <ref name="HT">{{cite web | title=Analysis of Hydrolysable Tannins | website=AGROINDUSTRIA Y MAQUINARIAS, Taninos, goma de tara, tannin | url=http://taninos.tripod.com/hidrolisables.htm | language=en | access-date=18 Februarie 2021 | archive-date=26 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220926003218/https://taninos.tripod.com/hidrolisables.htm | url-status=dead }}</ref> <ref name="Kar">{{cite book |author=Ashutosh Kar |title=Pharmacognosy And Pharmacobiotechnology |url=https://books.google.com/books?id=PlMi4XvHCYoC&pg=PA44 |year=2003 |publisher=New Age International |isbn=978-81-224-1501-8 |pages=44– |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602035552/http://books.google.com/books?id=PlMi4XvHCYoC&pg=PA44 |archive-date=2 Junie 2013 |language=en}}</ref> <ref name="McGee">{{cite book |last=McGee |first=Harold |title=On food and cooking: the science and lore of the kitchen |url=https://archive.org/details/onfoodcookingsci0000mcge_t6b1 |publisher=Scribner |location=New York |year=2004 |page=[https://archive.org/details/onfoodcookingsci0000mcge_t6b1/page/714 714] |isbn=978-0-684-80001-1 |language=en}}</ref> <ref name="Nohynek">{{cite journal |author1=Puupponen-Pimiä R. |author2=Nohynek L. |author3=Meier C. |title=Antimicrobial properties of phenolic compounds from berries |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-microbiology_2001-04_90_4/page/494 |journal=J. Appl. Microbiol. |volume=90 |issue=4 |pages=494–507 |date=April 2001 |pmid=11309059 |doi=10.1046/j.1365-2672.2001.01271.x |s2cid=6548208 |language=en}}</ref> <ref name="pharmaxchange">{{Cite web |url=http://pharmaxchange.info/notes/cognosy/tannins.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104040231/http://pharmaxchange.info/notes/cognosy/tannins.html |title=Notes on Tannins from PharmaXChange.info |archive-date=4 Januarie 2015 |access-date=18 Februarie 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Planta">{{cite journal |journal=Planta Med |year=2004 |volume=70 |issue=12 |pages=1103–1114 |pmid=15643541 |title=Diet-derived phenols in plasma and tissues and their implications for health |author=Clifford MN |doi=10.1055/s-2004-835835 |language=en}}</ref> <ref name="Reed">{{cite journal |last=Reed |first= Jess D. |title=Nutritional toxicology of tannins and related polyphenols in forage legumes |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-animal-science_1995-05_73_5/page/1516 |journal=Journal of Animal Science |volume=73 |issue=5 |pages=1516–1528 |date=1 Mei 1995 |pmid=7665384 |doi=10.2527/1995.7351516x |language=en}}</ref> <ref name="tannin2">{{Cite web |url=http://www.cider.org.uk/tannin.htm |title=tannin2 |website=www.cider.org.uk |access-date=18 Februarie 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Tao">{{cite journal |journal=Crit Rev Food Sci Nutr |year=2014 |volume=54 |issue=6 |pages=817–835 |doi=10.1080/10408398.2011.609949 |title=Advances in wine aging technologies for enhancing wine quality and accelerating wine aging process |vauthors=Tao Y, García JF, Sun DW |pmid=24345051 |s2cid=42400092 |language=en}}</ref> <ref name="Tea101">{{cite web | title=What are Tannins in Tea? Is it Good or Bad? | website=Tea 101 | date=20 April 2017 | url=https://tea101.teabox.com/tannins-in-tea/ | access-date=17 Februarie 2021 | language=en | archive-url=https://web.archive.org/web/20210224223737/https://tea101.teabox.com/tannins-in-tea/ | archive-date=24 Februarie 2021 | url-status=dead}}</ref> <ref name="Vattem">{{cite journal |author1=Vattem D. A. |author2=Ghaedian R. |author3=Shetty K. |title=Enhancing health benefits of berries through phenolic antioxidant enrichment: focus on cranberry |journal=Asia Pac J Clin Nutr |volume=14 |issue=2 |pages=120–130 |year=2005 |pmid=15927928 |url=http://www.nupro.net/science/enhnce%20berry%20phenoli.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228115815/http://www.nupro.net/science/enhnce%20berry%20phenoli.pdf |archive-date=28 Desember 2010 |language=en}}</ref> <ref name="Wheeler">{{cite journal | last=Wheeler | first=Stephen R. | title=Tea and Tannins | url=https://archive.org/details/sim_science_1979-04-06_204_4388/page/n5 | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=204 | issue=4388 | date=6 April 1979 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.432625 | pages=6–6 |bibcode=1979Sci...204....6P |pmid=432625 |language=en}}</ref> <ref name="Wolke">{{cite book |author1=Robert L. Wolke |author2=Marlene Parrish |title=What Einstein told his cook 2: the sequel: further adventures in kitchen science |url=https://books.google.com/books?id=jGYMiTMhp9UC&pg=PA433 |date=29 Maart 2005 |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-05869-7 |page=433 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216010635/https://books.google.com/books?id=jGYMiTMhp9UC&pg=PA433 |archive-date=16 Desember 2016 |language=en}}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Chemiese bindings]] [[Kategorie:Organiese chemie]] fwdyrm4wvkmbevsmpc67xcg4ed9g6wl Universiteit Gent 0 372449 3372631 3339942 2026-11-15T06:58:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372631 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Openbare universiteit in België}} {{Inligtingskas Universiteit2 | name = Universiteit Gent | native_name = Universiteit Gent | latin_name = Universitas Gandavensis<ref>{{Cite book |last=Anderson |first=Peter John |author-link=Peter John Anderson |title=Record of the Celebration of the Quatercentenary of the University of Aberdeen: From 25th to 28th September, 1906 |url=https://archive.org/details/b24749874 |date=1907 |publisher=Aberdeen University Press ([[Universiteit van Aberdeen]]) |isbn=9781363625079 |publication-place=[[Aberdeen]], [[Verenigde Koninkryk]] |language=en-GB }}</ref> / Academia Gandavensis | image = [[File:Braemtzegel.png|200px]] | caption = Seël van die Universiteit Gent | motto = ''Sapere Aude'' ([[Latyn]]) / ''Durf Denken'' ([[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]]) | mottoafr = Durf om te dink | established = {{start date and age|1817}} | affiliations = [[Conference of European Schools for Advanced Engineering Education and Research|CESAER]]<br />[[Europese Universiteitsvereniging|EUA]]<br />[[Guild of European Research-Intensive Universities|The Guild]]<br />[[Santander-netwerk]]<br />SGroup<br />ENLIGHT<br />3I University Network<br />3C Partnership | type = [[Openbare universiteit|Openbaar]] | city = {{flagicon|Belgium}} [[Gent]] | country = [[België]] | students = +50 000 | staff = 9 000 | rector = [[Petra De Sutter]] | former_names = Ryksuniversiteit Gent | website = {{URL|http://www.ugent.be}} | colours = [[Traffic blue (RAL)|UGent-blou]] & [[wit]]<ref>[https://styleguide.ugent.be/basic-principles/colours.html#corporate-colours Basic principles: Corporate colours] – webwerf van die UGent</ref><br />{{color box|#1E64C8}} {{color box|#FFFFFF}} | logo = [[File:Ghent University logo.svg|150px]] | campus = Stedelik (universiteitstad) }} Die '''Universiteit Gent''' ({{langx|nl|Universiteit Gent}}, afgekort as '''UGent''') is 'n [[Openbare universiteit|openbare]] [[navorsingsuniversiteit]] in [[Gent]], in die provinsie [[Oos-Vlaandere]] in [[België]]. Die Universiteit Gent, geleë in [[Vlaandere]], is die tweede grootste Belgiese universiteit, met 50 000 studente en 9 000 personeellede. Die universiteit onderhou ook die [[Universiteitsbiblioteek Gent]] (insluitend die bekende [[Boekentoren]]) en die [[Universitêre Hospitaal Gent]], een van die grootste hospitale in België. Benewens satellietkampusse elders in Vlaandere en 'n Global Campus in [[Songdo International Business District|Songdo, Suid-Korea]], onderhou die Universiteit Gent talle interuniversitêre vennootskappe en programme binne sowel as buite Europa. Die universiteit is gestig voor die Belgiese staat self bestaan het, naamlik in 1817 deur die [[Nederlanders|Nederlandse]] [[Willem I van die Nederlande|koning Willem I]] van die [[Verenigde Koninkryk van die Nederlande|Verenigde Nederlande]], toe die streek ná die val van die [[Eerste Franse Keiserryk]] by dié koninkryk ingelyf is. In dieselfde jaar het hy nog twee universiteite vir die suidelike provinsies gestig, naas dié in Gent: die [[Universiteit van Luik]] en die [[Ryksuniversiteit Leuven]]. Ná die [[Belgiese Rewolusie]] van 1830 het die pas gestigte Belgiese staat die Universiteit Gent begin administreer. In 1930 het die UGent die eerste [[Nederlands]]talige universiteit in België geword. Voorheen was [[Frans]] (en, nog vroeër, Latyn) die standaard akademiese taal aan wat toe die '''''Université de [[Gent|Gand]]''''' was. In 1991 is aansienlik groter outonomie aan die instelling verleen en het dit sy naam dienooreenkomstig verander van ''Ryksuniversiteit Gent'' ({{langx|nl|Rijksuniversiteit Gent}}, afgekort as ''RUG'') na sy huidige benaming. == Geskiedenis == [[File:De plechtige installatie van de Universiteit van Gent door de prins van Oranje in de troonzaal van het stadhuis op 9 oktober 1817. Rijksmuseum SK-A-4088.jpeg|thumb|left|Skildery van die stigting van die Ryksuniversiteit Gent in 1817, toe die stad onder Nederlandse bewind was]] === Stigting in die 19de eeu === Gent was in die middeleeue een van die grootste en belangrikste stede van Europa. Die universiteit in Gent het op 9 Oktober 1817 geopen, met JC van Rotterdam as die eerste [[Rektor (akademie)|rektor]]. Die stigting van universiteite in Gent, Luik en Leuven daardie jaar – deur die Nederlandse [[Willem I van die Nederlande|koning Willem I]] – was deel van 'n groter beleid om die akademiese agterstand in die suidelike provinsies van die [[Verenigde Koninkryk van die Nederlande]] (wat later België sou word) aan te spreek.{{citation needed|date=Oktober 2019}} Die oorspronklike vier fakulteite was Lettere, Regte, Geneeskunde en Wetenskappe, met [[Latyn]] as onderrigtaal. In die eerste jaar was daar 190 studente en 16 professore. [[File:Onderzoek_farmacie_Ugent.jpg|left|thumb|Farmasiestudente tydens 'n [[praktikum]] (1890)]] In die nadraai van die [[Belgiese Rewolusie]] van 1830 het die studentetal, wat op 414 gepiek het, gedaal. Hoewel die fakulteite lettere en wetenskappe ontbind is, is hulle vyf jaar later, in 1835, herstel. In dié tyd het Frans ook die onderrigtaal geword en die plek van Latyn ingeneem. Die Universiteit Gent het 'n rol gespeel in die ontwikkeling van die moderne organiese chemie. Friedrich [[August Kekulé]] het die struktuur van benseen in Gent ontrafel, en [[Adolf von Baeyer]] (Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer), 'n student van [[August Kekulé]], het bydraes tot die organiese chemie gelewer.{{citation needed|date=Oktober 2019}} In 1882 het Sidonie Verhelst die eerste vroulike student aan die Universiteit Gent geword, in die wetenskappe en farmakologie.<ref>{{Cite web |title=Ghent University Memorials |date=September 2010 |url=https://www.ugentmemorie.be/gebeurtenissen/1882-eerste-studentin}}</ref> [[File:2021_Boekentoren_-_University_Library_of_Ghent.jpg|left|thumb|Die Boekentoren – Universiteitsbiblioteek Gent (2021)]] === Ontwikkelinge in die 20ste eeu === In 1903 het die Vlaamse politikus [[Lodewijk De Raet]] 'n suksesvolle veldtog gelei om onderrig in [[Nederlands]] in te stel, en die eerste kursusse het in 1906 begin.{{citation needed|date=Oktober 2019}} Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] is die Universiteit Gent aanvanklik weens die vyandelikhede gesluit, en daarna omdat die akademiese personeel en die studente geweier het om klasse te hervat terwyl [[Duitse besetting van België tydens die Eerste Wêreldoorlog|België beset was]]. [[Moritz von Bissing]], die Duitse goewerneur-generaal van die besette België, wou die gebied makliker regeerbaar maak deur die voor-oorlogse taalverdeling uit te buit. Die ''[[Flamenpolitik]]'' ("Beleid rakende die Vlaamse volk") is in 1916 van stapel gestuur. Die Duitse besettingsadministrasie het die eerste Nederlandstalige universiteit in België in Gent opgerig onder die naam [[De Vlaamsche Hoogeschool|Vlaamsche Hoogeschool]] (Vlaamse Instituut vir Hoër Onderwys). Die Vlaamsche Hoogeschool, wat neerhalend as die ''Von Bissing-universiteit'' bekend gestaan het, is in 1916 gestig maar ná die oorlog ontbind, waarna die Universiteit Gent sy werksaamhede hervat het met Frans as enigste onderrigmedium. In 1923 het kabinetsminister [[Pierre Nolf]] 'n mosie ingedien om die universiteit finaal as 'n Nederlandstalige universiteit te vestig, wat in 1930 verwesenlik is. [[August Vermeylen]] was die eerste rektor van 'n Nederlandstalige universiteit in België.<ref>{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120527083212/http://www.time.com/time/printout/0,8816,880570,00.html|title="A Language Come Back"}}, ''[[Time (tydskrif)|Time]]'', 28 April 1923</ref>[[File:Ghent University 1910 - Studentenvereniging Société Académique d'Histoire.jpg|thumb|Die [[studentevereniging]] "Société Académique d'Histoire" (1910)|alt=]]Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Duitse administrasie van die universiteit probeer om 'n Duitse oriëntasie te skep deur fakulteitslede te verwyder en lojale aktiviste aan te stel. In die naoorlogse tydperk het die Universiteit Gent 'n veel groter instelling geword, in navolging van die regeringsbeleid om hoër onderwys in Vlaandere gedurende die 1950's en 1960's te demokratiseer. Teen 1953 was daar meer as 3 000 studente, en teen 1969 meer as 11 500. Sedertdien het die studentetal tot sowat 44 000 en uiteindelik tot meer as 50 000 gegroei. Die aantal fakulteite het tot elf gegroei, beginnende met Toegepaste Wetenskappe in 1957. Dit is gevolg deur Ekonomie en Veeartsenykunde in 1968, Sielkunde en Opvoedkunde sowel as Bio-ingenieurswese in 1969, en Farmaseutiese Wetenskappe. In die 1960's was daar verskeie [[studente-aktivisme|studentebetogings]] aan die Universiteit Gent, veral rondom die [[Blandijn]]-perseel, waar die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte gehuisves word.<ref>{{cite web |last=Danniau |first=Fien |title=Haard van verzet |date=17 Augustus 2010 |url=http://www.ugentmemorie.be/artikel/haard-van-verzet |access-date=10 Januarie 2012 |publisher=UGent Memorie |language=nl}}</ref> Die ergste van die betogings het in 1969 plaasgevind, in die nadraai van [[Mei 1968 in Frankryk|Mei 1968]]. === Sedert die einde van die Koue Oorlog === In 1991 het die universiteit sy naam amptelik van ''Rijksuniversiteit Gent'' (RUG) na ''Universiteit Gent'' (UGent) verander, ná 'n groter toekenning van outonomie deur die regering van die [[Vlaamse Gemeenskap]]. Die fakulteit [[Politiek]] en [[Sosiale wetenskappe|Sosiale Wetenskappe]] is die jongste toevoeging, in 1992. Rik Van de Walle was van 2017 tot 2025 rektor en is in 2025 deur [[Petra De Sutter]] opgevolg. Die Universiteit Gent het 'n program gehad wat in 1953 deur Andre Vlerick gestig is en toe die ''Centrum vir Produktiwiteitstudies en -navorsing'' geheet het. Die program het later in 'n afsonderlike skool ontwikkel met die naam ''Instituut Professor Vlerick voor Management''. Later, in 1999, het die Universiteit Gent saam met die [[Katolieke Universiteit Leuven|KU Leuven]] die Vlerick Business School gestig deur die twee MBA-programme van die universiteite saam te voeg, en die nuwe instituut ''Vlerick Leuven Gent Management School'' genoem. In 2006 het die skool homself herbenoem tot [[Vlerick Business School]]. Die [[Katolieke Universiteit Leuven|KU Leuven]] en die Universiteit Gent is steeds die moederinstellings van die besigheidskool, waar baie van die skool se professore ook in Leuven of Gent doseer. Nietemin bied die UGent steeds MBA-programme aan, selfs ná die samesmelting. == Akademiese profiel == === Organisasie en struktuur === [[File:IGent tower.jpg|300x300px|thumb|Die iGent-toring in die [[Wetenskapspark Zwijnaarde]]|alt=]]Die Universiteit Gent bestaan uit elf [[Fakulteit|fakulteite]] met meer as 130 afsonderlike departemente. Daarbenewens onderhou die universiteit die [[Wetenskapspark Zwijnaarde]] en die [[Wetenskapspark Greenbridge]]. === Biblioteek === Die [[Boekentoren]], wat op die [[Blandijnberg]] staan, huisves die [[Universiteitsbiblioteek Gent]], wat byna 3 miljoen bande bevat. Die universiteitsbiblioteek het by die [[Google Books Library Project]] aangesluit. Onder ander noemenswaardige versamelings bewaar dit [[Papirus 30]], 'n vroeë manuskrip van die Griekse Nuwe Testament. Die universiteit is ook 'n vennoot in die ontwikkeling van [[De Krook]], die nuwe openbare biblioteek en mediasentrum in die middestad van Gent wat in 2017 geopen het. === Reputasie en ranglyste === {{Infobox university rankings | ARWU_W = 84 | ARWU_W_year = 2023 | ARWU_W_ref = <ref name="Ghent ARWU Ranking 2023">{{cite web|url=https://www.shanghairanking.com/rankings/arwu/2023|title=Academic Ranking of World Universities 2023|website=ShanghaiRanking|access-date=8 Januarie 2024}}</ref> | CWTS_W = 75 | CWTS_W_year = 2020 | CWTS_W_ref = <ref name="Ghent CWTS Ranking 2020">{{cite web|url=https://www.leidenranking.com/ranking/2020/list|title=CWTS Leiden Ranking 2020 - P(top 10%)|access-date=7 Maart 2021|work=CWTS Leiden Ranking|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101054749/https://www.leidenranking.com/ranking/2020/list|archive-date= 1 November 2020|url-status=dead}}</ref> | CWUR_W = 118 | CWUR_W_year = 2020-21 | CWUR_W_ref = <ref name="Ghent CWUR Ranking 2020-21">{{cite web|url=https://cwur.org/2020-21.php|title=World University Rankings 2020-2021|access-date=8 Januarie 2021|website=Center for World University Rankings}}</ref> | QS_W = 162 | QS_W_year = 2026 | QS_W_ref = <ref name=":QSW2026">{{Cite web|url=https://www.topuniversities.com/world-university-rankings|title=QS World University Rankings}}</ref> | Reuters_W = 98 | Reuters_W_year = 2019 | Reuters_W_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/innovative-universities-2019|title=Reuters World's Top 100 Innovative Universities 2019|website=Thomson Reuters|access-date=8 Januarie 2021}}</ref> | THE_W = 115 | THE_W_year = 2024 | THE_W_ref = <ref name="Ghent THE Ranking 2024">{{cite web|url= https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/ghent-university|title=World University Rankings 2024 - Ghent University|website=Times Higher Education |access-date=3 Oktober 2023}}</ref> | USNWR_W = =95 | USNWR_W_year = 2023 | USNWR_W_ref = <ref>{{cite web| url= https://www.usnews.com/education/best-global-universities/ghent-university-506883|title=Best Global Universities 2022-23 - Ghent University| website= U.S. News Education|access-date=8 Januarie 2023}}</ref> | ARWU_N = 1 | ARWU_N_year = 2023 | ARWU_N_ref = <ref name="Ghent ARWU Ranking 2023" /> | CWTS_N = 2 | CWTS_N_year = 2020 | CWTS_N_ref = <ref name="Ghent CWTS Ranking 2020" /> | CWUR_N = 2 | CWUR_N_year = 2020-21 | CWUR_N_ref = <ref name="Ghent CWUR Ranking 2020-21" /> | QS_N = 2 | QS_N_year = 2024 | QS_N_ref = <ref name="Ghent QS Ranking 2024">{{cite web| url= https://www.topuniversities.com/universities/ghent-university|title=QS World University Rankings: Ghent University| website= QS Top Universities |access-date=8 Januarie 2024}}</ref> | THE_N = 2 | THE_N_year = 2024 | THE_N_ref = <ref name="Ghent THE Ranking 2024"/> | USNWR_N = 2 | USNWR_N_year = 2023 | USNWR_N_ref = <ref>{{cite web| url= https://www.usnews.com/education/best-global-universities/belgium|title=Best Global Universities in Belgium| website= U.S. News Education|access-date=8 Januarie 2023}}</ref> }} Die Universiteit Gent word deurgaans onder die top 100 universiteite ter wêreld gereken, naas die [[Katolieke Universiteit Leuven]]. In 2017 is dit wêreldwyd 69ste deur die [[Academic Ranking of World Universities]] (of Shanghai-ranglys)<ref>{{cite web|url=http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Ghent-University.html|title=Shanghai Ranking 2017 Results|access-date=27 November 2017|archive-date=10 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210235740/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Ghent-University.html|url-status=dead}}</ref> en 125ste deur die ''[[QS World University Rankings]]'' gereken.<ref name="topuniversities.com">{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/universities/ghent-university|title=QS Top Universities Ranking 2014–2015|date=16 Julie 2015}}</ref> Vir 2021 is die Universiteit Gent wêreldwyd 85ste deur [[U.S. News & World Report]]<ref>{{Cite web|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/ghent-university-506883|title=Best Global Universities 2021}}</ref> en 96ste deur ''[[Times Higher Education]]'' gereken.<ref name="timeshighereducation.co.uk">{{cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/ghent-university|title=The Times Higher Education World University Rankings|date=3 September 2021|publisher=timeshighereducation.com}}</ref> Die Fakulteit Ekonomie en Bedryfskunde is ook met 'n internasionale akkreditasie van die [[Association to Advance Collegiate Schools of Business]] (AACSB) bekroon. === Internasionale betrekkinge === [[File:Universiteitsforum 2010PM 0603 21H7975.JPG|alt=|thumb|Die Ufo-kampus – universiteitsforum|left]] [[File:Boekentoren ugent belvedere 675.jpg|thumb|Die UGent se Boekentoren]] Die universiteit onderhou talle vennootskappe binne België, oor Europa heen en regoor die wêreld. Binne België ondersteun die Universiteit Gent die [[Belgian Co-ordinated Collections of Micro-organisms]] en die [[Vlaams Instituut voor Biotechnologie]]. Binne Europa is dit 'n lid van die [[Santander-netwerk]], die Enlight-netwerk (voorheen die U4-netwerk) en die 3i University Network. Dit neem ook deel aan die [[Conference of European Schools for Advanced Engineering Education and Research]]. Daarbenewens werk die universiteit saam met talle universiteite vir die [[Erasmus-program|Erasmus]]- en [[Erasmus Mundus]]-programme; binne die raamwerk van laasgenoemde lei dit die International Master of Science in Rural Development en die International Master of Science in Soils and Global Change (IMSOGLO).<ref>{{Cite web|url=https://imsoglo.eu/|title=Home|website=IMSOGLO|language=en-US|access-date=20 Februarie 2019}}</ref> Buite Europa bied die Universiteit Gent uitruilprogramme op alle vastelande behalwe Antarktika aan.<ref>{{cite web|url=https://www.ugent.be/student/nl/studeren/tijdens/bestemmingen.htm|title=Bestemmingen — Studentenportaal — Universiteit Gent|publisher=ugent.be|access-date= 5 September 2026|archive-date=14 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150314220605/http://www.ugent.be/student/nl/studeren/tijdens/bestemmingen.htm/|url-status=dead}}</ref> Raamwerke sluit sy kampus in Suid-Korea en sy 3C Partnership in. === Verwante bydraes en innovasies === Die Universiteit Gent was instrumenteel in die ontwikkeling van [[COinS]] en [[Unipept]].{{citation needed|date=Oktober 2019}} === Kontroversie === In 2024 het 'n groep studente 'n [[Besetting (protes)|besetting]] van 'n universiteitsgebou georganiseer, dade van [[vandalisme]] gepleeg,<ref>{{cite news|title=Pro-Palestinian activists attack Ghent University in protest against links with Israel|url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2024/02/15/pro-palestinian-activists-attack-ghent-university-in-protest-aga/|work=VRT NWS|date=15 Februarie 2024|access-date=15 Mei 2026 |language=en}}</ref> en hulle optrede geregverdig deur te beweer dat [[politieke aktivisme|hulle aktivisme]] as 'n [[klimaatsverandering]]skwessie geraam word: "'n vrye Palestina is 'n kwessie van klimaatsgeregtigheid".<ref>{{cite news|last=Kassam|first=Ashifa|title=Ghent students occupy university building in climate and Gaza protest|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/06/ghent-students-occupy-university-building-in-climate-and-gaza-protest|work=The Guardian|date=6 Mei 2024|access-date=15 Mei 2026|language=en}}</ref> Gevolglik is die [[vryheid van assosiasie]] binne die universiteit gereduseer tot 'n politieke [[litmustoets]] wat om ideale van 'n "anti-Israel"-klimaat wentel, en nie op 'n beginsel van [[vryheid van denke]] berus nie. Daarby het die universiteit bande met Israeliese universiteite verbreek, op grond van beweerde [[Internasionale reg en die Arabies-Israeliese konflik|kwessies rakende die internasionale reg]].<ref>{{cite news|title=Ghent University cuts ties with all Israeli universities over Gaza war|url=https://www.jpost.com/international/article-804523|work=The Jerusalem Post|date=31 Mei 2024|access-date=15 Mei 2026|language=en}}</ref> Intussen word die [[bewering]]s deur kritici as "oppervlakkig en oorhaastig, slordige werk" beskryf.<ref>{{cite journal|last1=Boudry |first1=Maarten|last2=Salomon|first2=Marc|title=The shoddy work of the UGent Human Rights Commission|url=https://international.huji.ac.il/sites/default/files/internationalnew/files/boudry_salomon_the_shoddy_work_of_the_ugent_human_rights_commission_knack_magazine_9.5.2025.pdf|journal=Knack (via international.huji.ac.il PDF-kopie)|date=9 Mei 2025|access-date=15 Mei 2026|language=en}}</ref> Dit het kritici daartoe gelei om voor te stel dat die universiteit [[ideologie|ideologiese]] probleme en 'n gebrek aan belangstelling in [[akademiese vryheid]] het.<ref>{{cite news|title=UGent bekent ideologische kleur en pleegt verraad aan de principes van academische vrijheid |url=https://www.knack.be/nieuws/belgie/maatschappij/ugent-bekent-ideologische-kleur-en-pleegt-verraad-aan-de-principes-van-academische-vrijheid/ |work=Knack|date=31 Mei 2024|access-date=15 Mei 2026|language=nl}}</ref> Lank ná die [[Gaza-wapenstilstand]] het die nuwe rektor, die voormalige linkse politikus [[Petra De Sutter]], haar bereidwilligheid uitgespreek om die universiteit in lyn met [[kritiek op Israel]] te posisioneer, maar sy betreur die nadelige gevolge van [[politisering]] op vennootskappe en befondsing.<ref>{{cite news|title=UGent doet toegeving, studenten wijken niet: 'Dit is een begin en het toont dat protest loont|url=https://www.demorgen.be/snelnieuws/israelisch-palestijns-conflict-protest-pro-palestijnse-actievoerders-ugent-gaat-door-ondanks-toegevingen-rector~bfb5eb7f/|work=De Morgen|date=Mei 2024 |access-date=15 Mei 2026|language=nl}}</ref> Gevolglik het die universiteit besluit om polities stelling in te neem deur 'n eredoktoraat aan [[Francesca Albanese]] aan te bied vir haar aktivisme teen Israel, wat deur sommige professore as "institusionele aktivisme" gekritiseer is.<ref name="aa">{{Cite web|title=Flemish universities to honour UN rapporteur Francesca Albanese|url=https://www.belganewsagency.eu/flemish-universities-to-honour-un-rapporteur-francesca-albanese|website=Belga News Agency|date=2026-04-07|access-date=2026-05-19}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Volgens sommige politici,<ref name="aa"/> Joodse organisasies<ref>{{Cite web|title=Coordinating Committee of Jewish Organisations in Belgium condemns decision by the Vrije Universiteit Brussel to award Francesca Albanese an honorary doctorate|url=https://eurojewcong.org/news/communities-news/belgium/coordinating-committee-of-jewish-organisations-in-belgium-condemns-decision-by-the-vrije-universiteit-brussel-to-award-francesca-albanese-an-honorary-doctorate/|website=European Jewish Congress|date=2026-01-22|access-date=2026-05-19}}</ref> en die [[Combat Antisemitism Movement]] is dit 'n situasie van assosiasie met [[antisemitisme]].<ref>{{Cite web|title=Leading Belgian Universities Urged to Nix Plans to Honor Notorious Anti-Israel Activists|url=https://combatantisemitism.org/cam-news/leading-belgian-universities-urged-to-nix-plans-to-honor-notorious-anti-israel-activists/|website=Combat Antisemitism Movement|date=2026-03-24|access-date=2026-05-19}}</ref> In reaksie hierop het Israel se [[Ministerie van Diasporasake en die Bestryding van Antisemitisme|minister van Diasporasake en die Bestryding van Antisemitisme]], [[Amichai Chikli]], Joodse studente aangespoor om die universiteit te verlaat, met die bewering dat antisemitisme "genormaliseer" en "aktief aangemoedig" word.<ref>{{Cite news|title=Chikli urges Jewish students to leave Belgian universities over Albanese honorary degree|url=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-892406|work=The Jerusalem Post|date=2026-04-09|access-date=2026-05-19}}</ref> In 2026 het [[Palestynse nasionalisme|Palestyns-nasionalistiese]] betogers, met [[Wet teen gesigsbedekking|bedekte gesigte]], die [[Polisie in België|Belgiese polisie]] gekonfronteer en twee polisiebeamptes lig beseer,<ref>{{Cite news|url=https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/algemeen/pro-palestijnse-activisten-dringen-rectoraat-van-ugent-binnen-44-arrestaties/10661242.html |title=Pro-Palestijnse activisten dringen rectoraat van UGent binnen, 44 arrestaties |work=De Tijd|language=nl |date=2025-05-23 |access-date=2026-05-24}}</ref> terwyl hulle vandalisme as legitieme [[intimidasie]] geregverdig het. Die rektor, Petra De Sutter, het verklaar: "Die [[veiligheid]] van studente en personeel is van die uiterste belang. Ons wil sorgsaam wees teenoor alle personeel van die Universiteit Gent, maar ferm wanneer dit by [[wangedrag]] kom."<ref>{{cite news | last = Van Damme| first = Sabine| title = KIJK. Zwaarbewapende politie raakt slaags met manifestanten tijdens pro-Palestijns protest: 44 arrestaties en twee lichtgewonde agenten| url = https://www.hln.be/gent/kijk-zwaarbewapende-politie-raakt-slaags-met-manifestanten-tijdens-pro-palestijns-protest-44-arrestaties-en-twee-lichtgewonde-agenten~acd5c7c1/| work = Het Laatste Nieuws| date = 2024-06-25| access-date = 2026-05-23| language = nl }}</ref> == Mense == <gallery class="center" mode="nolines"> File:Johan Heinrich Neuman - Johan Rudolf Thorbecke.jpg|Johan Rudolf Thorbecke, staatsman File:Henry.Pirenne.Portrait.gif|Henri Pirenne, geskiedkundige File:George de Hevesy.jpg|George de Hevesy, Nobelpryswenner in Chemie File:Maurice Maeterlinck 2.jpg|Maurice Maeterlinck, Nobelpryswenner in Letterkunde File:Corneille Heymans nobel.jpg|Corneel Heymans, Nobelpryswenner in Geneeskunde File:Belgisch-Nederlandse studieconferentie te Helvoirt (NB). Minister M. de Riemaeck, Bestanddeelnr 920-8362.jpg|Marguerite Legot, eerste vroulike regeringsminister in België File:Yaakov Dori2.jpg|Yaakov Dori, president van die Technion, Haifa File:Suzanne Lilar.1980s.jpg|Suzanne Lilar, feministiese skrywer File:Marc van Montagu and Jozef Schell.jpg|Jozef Schell (regs), molekulêre bioloog File:Marmont675.jpg|Marc van Montagu, molekulêre bioloog File:Robert Cailliau On Desk.jpg|Robert Cailliau, mede-uitvinder van die Wêreldwye Web File:Guy Verhofstadt EP press conference 3.jpg|Guy Verhofstadt, politikus File:Rolin-Jacquemyn.jpg|Gustave Rolin-Jaequemyns, juris en diplomaat File:Hélène Mallebrancke (1902-1940).jpg|Hélène Mallebrancke (1902-1940), siviele ingenieur en lid van die Belgiese Verset in die Tweede Wêreldoorlog </gallery> === Bekende alumni === <!-- Hou asseblief by alfabetiese volgorde --> {{div col|colwidth=35em}} * [[Joseph Antoine Ferdinand Plateau]] (1801-1883), fisikus, wiskundige * [[Abdoel Rivai]] (1871-1937), geneesheer, joernalis, die eerste inboorling van [[Nederlands-Indië]] wat 'n [[doktorsgraad]] behaal het * [[José Alejandrino]] (1870-1951), Filippynse senator en generaal * [[Leo Apostel]] (1925-1995), filosoof * [[Leo Baekeland]] (1863-1944), chemikus, uitvinder van [[bakeliet]] * [[Max Berre]] (gebore 1981), EU-gebaseerde ekonoom wat in waardasie, KMO's en "brug-tot-makro"-navorsing spesialiseer * [[Wim Blockmans]] (gebore 1945), geskiedkundige * [[Thierry Bogaert]], stigter van [[DevGen]] * [[Luc Bossyns]], siviele ingenieur * [[Marc Bossuyt]] (gebore 1944), regter, professor * [[Dries Buytaert]] (gebore 1978), rekenaarwetenskaplike, stigter van die [[Drupal]]-[[inhoudsbestuurstelsel]] * [[Robert Cailliau]] (gebore 1947), mede-uitvinder van die Wêreldwye Web * [[Luc Coene]] (1947-2017), ekonomie, goewerneur van die [[Nasionale Bank van België]] (NBB) * [[Gerard Cooreman]], voormalige eerste minister van België * [[Marc Coucke]] (gebore 1965), medestigter van [[Omega Pharma]] * [[Franz Cumont]] (1868-1947), geskiedkundige * {{Interlanguage link|Jean Daskalidès|nl}} (1922-1992), ginekoloog, veral bekend as sjokoladevervaardiger van die handelsmerke Leonidas en Daskalidès<ref>{{cite web|url=http://www.ugentmemorie.be/personen/daskalides-jean-1922-1992 |title=Daskalidès, Jean (1922–1992) &#124; UGentMemorie |publisher=Ugentmemorie.be |date= 16 Augustus 2010|access-date=15 Oktober 2013}}</ref> * [[Pieter de Decker]], voormalige eerste minister van België * [[Bert De Graeve]] (gebore 1955), regte, sakeman * [[Arnoud De Meyer]] (tans) direkteur van die Judge Business School van die Universiteit van Cambridge * [[Martin De Prycker]] (gebore 1955), ingenieur * [[Bertha De Vriese]] (1877-1958), eerste vrou wat as geneesheer ingeskryf en gegradueer het * [[Catherine de Zegher]] (gebore 1955), internasionale kurator, kunskritikus en kunshistorikus * [[Rudy Dekeyser]], molekulêre bioloog, assistent-direkteur van die [[Vlaams Instituut voor Biotechnologie|VIB]] * [[Bart Deplancke]] (gebore 1975), professor aan die [[École Polytechnique Fédérale de Lausanne]] * [[Paul de Smet de Naeyer]], voormalige eerste minister van België * [[Martin Dobelle]] (1906-1986), veteraan-ortopediese chirurg * [[Yaakov Dori]] (1899-1973), eerste [[Hoof van die Generale Staf (Israel)|stafhoof]] van die [[Israeliese Verdedigingsmag]], president van die [[Technion – Israel Institute of Technology]] * [[Dmitri Dozortsev]], geneesheer en mediese navorser * [[Edilberto Evangelista]] (1862-1897), Filippynse siviele ingenieur en revolusionêr * [[Paul Fredericq]] (1850-1920), geskiedkundige * [[Walter Fiers]] (1931-2019), molekulêre bioloog * [[Leopold Flam]] (1912-1995), geskiedkundige, filosoof * [[Dirk Frimout]] (gebore 1941), fisikus, ruimtevaarder * [[Derrick Gosselin]] (gebore 1956), ingenieur, ekonoom, sakebestuurder * [[Joseph Guislain]] (1797-1860), fisioloog en psigiater * [[Jacques-Joseph Haus]] (1796-1881), juris * [[Lucienne Herman-Michielsens]] (1926-1995), regte, politikus * [[Philippe Herreweghe]] (gebore 1947), geneesheer, psigiater, orkesdirigent * [[Corneille Heymans]] (1892-1968), fisioloog ([[Nobelprys]]wenner) * [[Jan Hoet]] (1936-2014), kunshistorikus, museumdirekteur, stigterdirekteur van die [[Stedelijk Museum voor Actuele Kunst|SMAK]] * [[Maksymilian Horwitz]] (1877-1937), Poolse sosialistiese en kommunistiese intellektueel en aktivis * [[Friedrich August Kekulé von Stradonitz]] (1829-1896), chemikus * [[Jaap Kruithof]] (1929-2009), filosoof * [[Tom Lanoye]] (gebore 1958), filoloog, skrywer * [[François Laurent]] (1810-1887), juris * [[Théo Lefèvre]], voormalige eerste minister van België * [[Marguerite Legot]] (1913-1977), juris, eerste Belgiese vrou wat as regeringsminister gedien het * [[Yves Leterme]] (gebore 1960), voormalige eerste minister van België * [[Emma Leclercq]] (1851-1933), selbioloog * [[Herman Liebaers]] (1919-2010), skrywer, voormalige maarskalk van die Koninklike Huishouding * [[Suzanne Lilar]] (gebore Suzanne Verbist) (1901-1992), filosoof, juris, essayis, romanskrywer * [[Julius Mac Leod]] (1857-1919), plantkundige * [[Maurice Maeterlinck]] (1862-1949), juris, skrywer ([[Nobelprys]]wenner) * [[Hélène Mallebrancke]] (1902-1940), eerste Belgiese vroulike siviele ingenieur wat aan die Universiteit Gent gegradueer het, lid van die Verset in die Tweede Wêreldoorlog * [[Paul Mansion]] (1844-1919), wiskundige * [[Rudi Mariën]], farmasie, voorsitter van [[Innogenetics]] * [[Gerald Misinzo]] (gebore 1975), molekulêre biologie, Tanzaniese veeartsenykundige viroloog en professor * [[Gerard Mortier]] (1943-2014), artistieke direkteur * [[Roland Peelman]], dirigent en musikale direkteur * [[Jean-Pierre Nuel]] (1847-1920), fisioloog * [[Peter Piot]] (gebore 1949), geneesheer, adjunk-sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]] * [[Henri Pirenne]] (1862-1935), geskiedkundige * [[Karel Poma]] (1920-2014), chemikus en politikus * [[Ockert Potgieter]] (1965-2021), sendeling en filmregisseur * [[Adolphe Quetelet]] (1796-1874), statistikus * [[Godfried-Willem Raes]] (gebore 1952), komponis, uitvoerder en instrumentmaker * [[Jacques Rogge]] (1942-2021), geneesheer, president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] * [[Gustave Rolin-Jaequemyns]] (1835-1902), juris, diplomaat en medestigter van die [[Institut de droit international]] * [[George Sarton]] (1884-1956), chemikus en wetenskapshistorikus * [[Jozef Schell]] (1935-2003), molekulêre bioloog * [[Ferdinand Augustijn Snellaert]] (1809-1872), geneesheer en skrywer * [[Imre Takács]], omgewingsingenieur en prosesingenieur * [[Manuel Tito de Morais]] (1910-1999), elektroniese ingenieur en Portugese politikus * [[Luc Van den Bossche]] (gebore 1947), regte, politikus * [[Guido van Gheluwe]] (1926-2014), juris en stigter van die [[Orde van den Prince]] * [[Herman Vanderpoorten]] (1922-1984), politikus * [[Hugo Van Heuverswyn]] (gebore 1948), chemikus, biotegnologie-pionier en sakeman * [[Ann Van Gysel]], dierkunde * [[Dirk Van de Put]], sakeman, inkomende uitvoerende hoof van [[Mondelez International]] * [[Karel van de Woestijne]] (1878-1929), skrywer * [[Henry van de Velde]] (1863-1957), argitek * [[Prudens van Duyse]] (1804-1859), skrywer * [[Paul van Geert]] (gebore 1950), sielkundige * [[Marc Van Montagu]] (gebore 1933), biotegnologie-pionier * [[Désiré van Monckhoven]] (1834-1882), fisikus * [[Jules Van Praet]] (1806-1887), staatsman * [[Willy van Ryckeghem]] (gebore 1935), ekonoom * [[Piet Vanthemsche]] (gebore 1955), veearts * [[Daniel Varoujan]] (1884-1915), Armeense digter * [[Guy Verhofstadt]] (gebore 1953), voormalige eerste minister van België, liberale Europese politikus * [[Dirk Verhofstadt]] (gebore 1955), uitgewer * [[Etienne Vermeersch]] (1934-2019), filosoof * [[Katrien Vermeire]] (gebore 1979), kunstenaar * [[Frank J. M. Verstraete]], veeartsenykundige tandarts en akademikus * [[Swen Vincke]] (gebore 1972), videospeletjieregisseur en stigter van [[Larian Studios]] * [[André Vlerick]] (1919-1990), ekonomie * [[Emile Waxweiler]] (1867-1916), ingenieur en sosioloog * [[Marc Zabeau]] (gebore 1949), dierkunde {{div col end}} === Bekende dosente === <!-- Hou asseblief by alfabetiese volgorde --> * [[S.N. Balagangadhara]] (gebore 1952), vergelykende kultuurwetenskap * [[Jan De Maeseneer]] (gebore 1952), geneeskunde, huisartskunde * [[Georges De Moor]] (gebore 1953), geneeskunde, mediese informatika * [[George de Hevesy]] (1885-1966), [[Nobelprys]]wenner, Chemie * [[Victor D'Hondt]] (1841-1901), regsgeleerde en juris, bekend vir die [[D'Hondt-metode]] * [[Walter Fiers]] (1931-2019), molekulêre bioloog * [[August Kekulé]] (1829-1896), chemikus * [[Corneille Heymans]] (1892-1968), fisioloog ([[Nobelprys]]wenner) * [[Richard Hoogenboom]] (gebore 1978), polimeerchemie * [[François Laurent]] (1810-1887), geskiedkundige en regsgeleerde * [[Joseph Plateau]] (1801-1883), fisikus * [[Xavier Saelens]] (gebore 1965), biotegnologie * [[Jeff Schell]] (1935-2003), biotegnologie-pionier * [[Erwin Schrödinger]] (1887-1961), fisikus ([[Nobelprys]]wenner), besoekende akademikus * [[Johan Rudolf Thorbecke]] (1798-1872), staatsman * [[Jean Van Houtte]], voormalige eerste minister van België * [[Marc Van Montagu]] (gebore 1933), biotegnologie-pionier * [[August Vermeylen]] (1872-1945), skrywer, kunshistorikus, staatsman * [[Adolf von Baeyer]] (1835-1917), chemikus (Nobelpryswenner), besoekende akademikus === Rektore === {{div col|colwidth=35em}} * 1817-1818: [[Jean Charles Van Rotterdam]] * 1818-1819: {{interlanguage link|Franz-Peter Cassel|nl}} * 1819-1820: [[Jean Baptiste Hellebaut]] * 1820-1821: {{interlanguage link|Johannes Schrant|nl}} * 1821-1822: [[François Egide Verbeeck]] * 1822-1823: [[Jean Guillaume Garnier]] * 1823-1824: [[Pierre De Ryckere]] * 1824-1825: [[Louis Vincent Raoul]] * 1825-1826: [[Jacques Louis Kesteloot]] * 1826-1827: [[Jean Charles Hauff]] * 1827-1828: [[Jacques Joseph Haus]] * 1828-1829: [[Pierre Lammens]] * 1829-1830: {{interlanguage link|Jozef Kluyskens|nl}} * 1830-1831: [[Jacques Van Breda]] * 1831-1832: [[Leopold Auguste Warnkoenig]] * 1832-1833: [[François Verbeeck]] * 1833-1834: [[Jacques Joseph Haus]] * 1834-1835: [[Jacques Louis Kesteloot]] * 1835-1838: [[Jacques Joseph Haus]] * 1838-1839: [[Philippe Auguste De Rote]] * 1839-1840: {{interlanguage link|Jozef Kluyskens|nl}} * 1840-1841: [[Jean Timmermans (professor)|Jean Timmermans]] * 1841-1842: [[Josephus Nelis]] * 1842-1843: [[Georg Wilhelm Rassmann]] * 1843-1844: [[Charles Van Coetsem]] * 1844-1845: [[Marie-Charles Margerin]] * 1845-1846: [[Jean-Baptiste Minne-Barth]] * 1846-1847: [[Joseph Roulez]] * 1847-1848: [[François Verbeeck]] * 1848-1852: [[Eloi Manderlier]] * 1852-1855: {{interlanguage link|Hubert Lefebvre|qid=Q60840015}} * 1855-1857: [[Constant-Philippe Serrure]] * 1857-1864: [[Joseph Roulez]] * 1864-1867: [[Jacques Joseph Haus]] * 1867-1870: {{interlanguage link|Charles Andries|nl}} * 1870-1873: [[Joseph Jean Fuerison]] * 1873-1879: {{interlanguage link|Floribert Soupart|nl}} * 1879-1885: {{interlanguage link|Albert Callier|nl}} * 1885-1887: [[Jean-Jacques Kickx]] * 1887-1891: [[Gustave Wolters]] * 1891-1894: [[Adhémar Motte]] * 1894-1897: [[Charles Van Cauwenberghe]] * 1897-1900: [[Polynice Van Wetter]] * 1900-1903: {{interlanguage link|Gustave Van der Mensbrugghe|nl}} * 1903-1906: {{interlanguage link|Paul Thomas (Latinis)|lt=Paul Thomas|nl|Paul Thomas (latinist)}} * 1906-1909: [[Hector Leboucq]] * 1909-1912: {{interlanguage link|Victor De Brabandere|nl}} * 1912-1915: [[Henri Schoentjes]] * 1916-1918: [[Pierre Hoffmann]] * 1918-1919: [[Henri Schoentjes]] * 1919-1921: [[Henri Pirenne]] * 1921-1923: [[Eugène Eeman]] * 1923-1924: [[Jean-François Heymans]] * 1924-1927: {{interlanguage link|Georges Van Den Bossche (rektor van die Universiteit Gent)|lt=Georges Van Den Bossche|qid=Q66735909}} * 1927-1929: [[Camille De Bruyne]] * 1929-1930: {{interlanguage link|Jules Meuwissen|nl}} * 1930-1933: [[August Vermeylen]] * 1933-1936: {{interlanguage link|Albert Bessemans|nl}} * 1936-1938: {{interlanguage link|Louis Fredericq|nl}} * 1938-1939: [[Jean Haesaert]] * 1939-1941: [[René Goubau]] * 1940-1944: {{interlanguage link|Guillaume De Smet|nl}} * 1944-1947: {{interlanguage link|Edgard Blancquaert|nl}} * 1947-1950: {{interlanguage link|Norbert Goormaghtigh|nl}} * 1950-1953: {{interlanguage link|Albert Kluyskens|nl}} * 1953-1957: {{interlanguage link|Jan Gillis|nl}} * 1957-1961: [[Pieter Lambrechts]] * 1961-1969: {{interlanguage link|Jean-Jacques Bouckaert|nl}} * 1969-1973: {{interlanguage link|Daniël Vandepitte|nl}} * 1973-1977: {{interlanguage link|André Devreker|nl}} * 1977-1981: {{interlanguage link|Julien Hoste|nl}} * 1981-1985: {{interlanguage link|André Cottenie|nl}} * 1985-1993: {{interlanguage link|Leon De Meyer|nl}} * 1993-2001: {{interlanguage link|Jacques Willems|nl}} * 2001-2005: [[Andreas De Leenheer]] * 2005-2013: [[Paul Van Cauwenberge]] * 2013-2017: {{interlanguage link|Anne De Paepe|nl}} * 2017-2025: {{interlanguage link|Rik Van de Walle|nl}} * 2025-hede: [[Petra De Sutter]] {{div col end}} === Ontvangers van eredoktorate === {{col-begin}} {{col-3}} * [[Johan Gerard ten Houten|J. G. ten Houten]], [[Landbou-universiteit Wageningen]], Landbouwetenskappe * [[Mary Beard (klassikus)|Mary Beard]], [[Universiteit van Cambridge]], Klassieke Studies (2021) {{col-end}} == Notas en verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Anne-Marie Simon-Van der Meersch en Elienne Langendries, ''175 Jaar Universiteit Gent. Een verhaal in beeld'', 1992, 335 p. {{ISBN|9072931300}} * Gita Deneckere, ''Uit de ivoren toren. 200 jaar universiteit Gent'', 2017. {{ISBN|9789490880170}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.ugent.be/en}} * [https://archit.ugent.be ARCH-IT] {{Coord|51.046582|3.727918|display=title}} {{Universiteite in België}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Universiteite]] [[Kategorie:Belgiese universiteite]] c9t2uovmpq6lp7t0j5cgfad4caw83yw Saoedi-Arabiese Grand Prix 0 373281 3372435 2841601 2026-11-14T14:59:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372435 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jeddah Street Circuit 2021.svg|duimnael|280px|Djedda-straatrenbaan]] Die '''Saoedi-Arabiese Grand Prix''' is 'n [[Formule Een]]-motorwedren wat die eerste keer in [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|2021]] plaasgevind het. Die eerste uitgawe van die resies is in [[Djedda]] gehou. Die ren word na die [[Singapoerse Grand Prix]] die tweede volle nagren op die [[2021 Formule Een-seisoen|Formule Een-kalender]].<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/saudi-arabia-announces-f1-night-race-in-jeddah-for-2021/4904192/|title=Saudi Arabia announces F1 night race in Jeddah for 2021|last=Smith|first=Luke|date=5 November 2020|website=Motorsport.com|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=5 November 2020}}</ref> == Geskiedenis == Die Saoedi-Arabiese Grand Prix verskyn vir die eerste keer as konsep vir die 2021-seisoen, wat tydens 'n vergadering van die Formule Een-kommissie in Oktober 2020 aan spanne vertoon is.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/formula-1-set-for-23-race-calendar-in-2021/4900026/|title=Formula 1 set for 23-race calendar in 2021|last=Smith|first=Luke|date=27 Oktober 2020|website=Motorsport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105014440/https://www.motorsport.com/f1/news/formula-1-set-for-23-race-calendar-in-2021/4900026/|archive-date=5 November 2020|access-date=5 November 2020}}</ref> In die konsepkalender is al 22 wedrenne van die oorspronklike 2020 kalender oorgedra, met die toevoeging van Saoedi-Arabië.<ref>{{Cite web|url=https://uk.motor1.com/news/451637/formula-1-race-calendar-in-2021/|title=Formula 1 set for 23-race calendar in 2021|last=Smith|first=Luke|date=30 Oktober 2002|website=Motor1|language=en-gb|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204141447/https://uk.motor1.com/news/451637/formula-1-race-calendar-in-2021/|archive-date= 4 Desember 2021|access-date=5 November 2020|url-status=dead}}</ref> In November 2020 is aangekondig dat die stad [[Djedda]] die eerste Grand Prix van Saoedi-Arabië sal aanbied, in samewerking met die Saoedi-Arabiese motor- en motorfietsfederasie.<ref>{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/formula-1-commits-to-first-saudi-arabian-grand-prix-in-2021/|title=Formula 1 commits to first Saudi Arabian Grand Prix in 2021|last=Mitchell|first=Scott|date=5 November 2020|website=The Race|language=en|access-date=5 November 2020}}</ref> Die [[Djedda-straatrenbaan]] is op die kusstrook van die [[Rooisee]] geleë.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-adds-saudi-arabian-grand-prix-night-race-to-2021-calendar.49pVgTPyYV0KBJrOwtqUCN.html|title=F1 adds Saudi Arabian Grand Prix night race to 2021 calendar|last=|first=|date=5 November 2020|website=Formula1.com|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=5 November 2020}}</ref> == Renbaan == Djedda is aangewys as die 'vinnigste straatbaan' op die Formule Eenkalender, waar Formule Eenmotors gemiddelde snelhede van meer as 250 km/h (160 mpu) kan haal. Die baan is die tweede langste baan op die Formule Een-kalender, met slegs [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] wat langer is.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.first-look-fastest-ever-f1-street-circuit-revealed-for-saudi-arabian-grand.3DlnO9gJaDmaGJtpWnBLHR.html|title=Fastest ever F1 street circuit revealed for Saudi Arabian Grand Prix in Jeddah|date=18 Maart 2021|website=Formula1.com|language=en|access-date=18 Maart 2021}}</ref> Die baan is op die Djeddastrook, wat aan die Rooisee grens, gebou.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-adds-saudi-arabian-grand-prix-night-race-to-2021-calendar.49pVgTPyYV0KBJrOwtqUCN.html|title=F1 adds Saudi Arabian Grand Prix night race to 2021 calendar|date=5 November 2020|website=Formula1.com|language=en|access-date=5 November 2020}}</ref> Die baan is deur Carsten Tilke, seun van die bekende Hermann Tilke, ontwerp.<ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2020/11/13/saudi-arabian-gp-promoter-appoints-tilke-to-design-exciting-jeddah-street-circuit/|title=Saudi Arabian GP promoter appoints Tilke to design “exciting” Jeddah street circuit|last=Rencken|first=Dieter|last2=Collantine|first2=Keith|date=13 November 2020|website=RaceFans|access-date=16 November 2020}}</ref> == Wenners van die Grand Prix == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Baan ! Verslag |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan=5| [[Djedda-straatrenbaan|Djedda]] | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | {{vlagikoon|MEX}} [[Sergio Pérez]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]] |- ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Sport in Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] ppm3srk7sr3fx82c6mxvyp7w8hoap1p Tritoniopsis (plant) 0 375056 3372619 2958406 2026-11-15T04:57:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372619 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Rietpypies |image = Tritoniopsis triticea plant (2).JPG |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Tritoniopsis |authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]], (1929) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Anapalina'' <small>N.E.Br.</small> * ''Exohebea'' <small>R.C.Foster</small> * ''Schweiggera'' <small>E.Mey. ex Baker</small> * ''Tanaosolen'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Tritoniopsis''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[blomplant]]e wat tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Iridaceae]] hoort en is die eerste keer as 'n genus beskryf in 1926. Al die spesies in die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die ou [[Kaapprovinsie]].<ref name=i>{{Verwys web |titel=POWO |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20526-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230111201641/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20526-1 |argiefdatum=11 Januarie 2023 |besoekdatum=11 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die naam verwys na die Afrika-genus ''[[Tritonia (plant)|Tritonia]]'' en word gekombineer met die [[Grieks|Griekse]] woord ''opsis'', wat ''lyk-soos'' beteken.<ref name=Goldblatt2008>{{cite book |author1=Manning, John |author2=Goldblatt, Peter |title=The Iris Family: Natural History & Classification |url=https://archive.org/details/irisfamilynatura00unse |publisher=Timber Press |location=Portland, Oregon|pages=[https://archive.org/details/irisfamilynatura00unse/page/116 116]–118 |year=2008|isbn=0-88192-897-6}}</ref> Daar is 25 spesies in die genus en al 25 is [[geofiet]]e en deel van die [[fynbos]]. Die plant blom die beste nadat dit gebrand het. == Spesies == {{columns-list|colwidth=24em| * ''[[Tritoniopsis afra]]'' <small>(N.E.Br.) [[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Tritoniopsis antholyza]]'' <small>(Poir.) Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis bicolor]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis burchellii]]'' <small>(N.E.Br.) Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis caledonensis]]'' <small>(R.C.Foster) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis cinnamomea]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis dodii]]'' <small>(G.J.Lewis) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis elongata]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis flava]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis flexuosa]]'' <small>(L.f.) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis intermedia]]'' <small>(Baker) Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis lata]]'' <small>(L.Bolus) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis latifolia]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis lesliei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Tritoniopsis nemorosa]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Klatt) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis nervosa]]'' <small>(Baker) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis parviflora]]'' <small>(Jacq.) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis pulchella]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis pulchra]]'' <small>(Baker) Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis ramosa]]'' <small>(Klatt) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis revoluta]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis toximontana]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis triticea]]'' <small>(Burm.f.) Goldblatt</small> * ''[[Tritoniopsis unguicularis]]'' <small>(Lam.) G.J.Lewis</small> * ''[[Tritoniopsis williamsiana]]'' <small>Goldblatt</small> }} == Verwysings == {{verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Tritoniopsis (plant)| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 7yme2f5tdcrtr2qpxv7q492jb45wu0d Walleria 0 386173 3372700 2775274 2026-11-15T11:23:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372700 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Walleria gracilis 82969558.jpg |image_caption = ''Walleria gracilis'' |display_parents = 3 |taxon = Walleria |authority = J.Kirk, (1864) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Androsyne'' <small>Salisb.</small> }} '''''Walleria''''' is 'n [[genus]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] [[Tecophilaeaceae]] hoort en is die eerste keer in 1864 beskryf. Die blomplante is meerjarig en [[geofiet]]e. Daar is drie [[spesies]] in die genus.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24904-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211023135439/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24904-1 |argiefdatum=23 Oktober 2021 |besoekdatum=23 Oktober 2021 |url-status=dead}}</ref> == Spesies == * ''[[Walleria gracilis]]'' <small>(Salisb.) S.Carter</small> * ''[[Walleria mackenziei]]'' <small>J.Kirk</small> * ''[[Walleria nutans]]'' <small>J.Kirk</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Walleria| ]] 4gap3gbeubfoff7q96pwfbdgqodspn4 Strumaria 0 386216 3372565 3279020 2026-11-14T22:26:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372565 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Strumaria watermeyeri01.jpg |image_caption = ''[[Strumaria watermeyeri]]'' naby [[Nieuwoudtville]] |display_parents = 3 |taxon = Strumaria |authority = Jacq., (1797) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Bokkeveldia'' <small>D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> * ''Carpolyza'' <small>Salisb.</small> * ''Eudolon'' <small>Salisb.</small> * ''Gemmaria'' <small>Salisb.</small> * ''Hessea'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]] ex Schltdl.</small> * ''Hymenetron'' <small>Salisb.</small> * ''Nesynstylis'' <small>Raf.</small> * ''Pugionella'' <small>Salisb.</small> * ''Stylago'' <small>Salisb.</small> * ''Tedingea'' <small>D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> }} '''''Strumaria''''' (sneeuvlokkies) is 'n blomplant [[genus]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] [[Amaryllidaceae]] hoort. Die blomplante is meerjarig en [[geofiet]]e.<ref>[[John Charles Manning|John Manning.]] 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978 1 77584 590 4}}</ref> Daar is 28 [[spesies]] in die genus<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1646-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211024123433/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1646-1 |argiefdatum=24 Oktober 2021 |besoekdatum=24 Oktober 2021 |url-status=dead}}</ref> en hulle is [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]], [[Lesotho]] en [[Namibië]]. Plante van die genus groei meestal in die winterreën gebiede. == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Strumaria aestivalis]]'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]]</small> * ''[[Strumaria argillicola]]'' <small>G.D.Duncan</small> * ''[[Strumaria barbarae]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Strumaria bidentata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Strumaria chaplinii]]'' <small>(W.F.Barker) Snijman</small> * ''[[Strumaria discifera]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] ex Snijman</small> * ''[[Strumaria gemmata]]'' <small>Ker Gawl.</small> * ''[[Strumaria hardyana]]'' <small>D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Strumaria karooica]]'' <small>(W.F.Barker) Snijman</small> * ''[[Strumaria karoopoortensis]]'' <small>(D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies) Snijman</small> * ''[[Strumaria leipoldtii]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) Snijman</small> * ''[[Strumaria luteoloba]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Strumaria massoniella]]'' <small>(D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies) Snijman</small> * ''[[Strumaria merxmuelleriana]]'' <small>(D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies) Snijman</small> * ''[[Strumaria perryae]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Strumaria phonolithica]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Strumaria picta]]'' <small>W.F.Barker</small> * ''[[Strumaria prolifera]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Strumaria pubescens]]'' <small>W.F.Barker</small> * ''[[Strumaria pygmaea]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Strumaria salteri]]'' <small>W.F.Barker</small> * ''[[Strumaria speciosa]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Strumaria spiralis]]'' <small>(L'Hér.) W.T.Aiton</small> * ''[[Strumaria tenella]]'' <small>(L.f.) Snijman</small> * ''[[Strumaria truncata]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Strumaria unguiculata]]'' <small>(W.F.Barker) Snijman</small> * ''[[Strumaria villosa]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Strumaria watermeyeri]]'' <small>L.Bolus</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Hessea gemmata1.jpg Strumaria chaplinii flowering Kew 1.jpg Strumaria hardyana 495304032.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * [http://pza.sanbi.org/strumaria PlantzAfrica] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Strumaria| ]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] 3e59gy759hjjzjrlp0hfq7kl7flfzf0 T20I-wêreldbeker 2024 0 386979 3372582 3361692 2026-11-15T00:40:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372582 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die manskriekettoernooi. Vir die artikel oor die vrouekriekettoernooi, sien [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]].'' {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-wêreldbeker 2024 | beeld = T20I-wêreldbeker 2024.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-wêreldbeker 2024 | vanafdatum = 1 Junie | totdatum = 29 Junie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte, Super Agt en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Verenigde State}}<br />{{vlagland|Wes-Indië}} | kampioen = {{Cr-IN}} | naaswenner = {{Cr-ZA}} | getal = 2 | deelnemers = 20 (83 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 55 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Rahmanullah Gurbaz]] (281)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2024-15946 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Fazalhaq Farooqi]]<br />{{vlagikoon|Indië}} [[Arshdeep Singh]] (17 elk)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2024-15946 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> | vorige jaar = 2022 | vorige toernooi = T20I-wêreldbeker 2022 | volgende jaar = 2026 | volgende toernooi = T20I-wêreldbeker 2026 }} Die '''T20I-wêreldbeker 2024''' ([[Engels]]: ''2024 ICC Men’s T20 World Cup'') is van 1 tot 29 Junie 2024 in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Wes-Indië]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=16 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216203457/https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |archive-date=16 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die negende [[T20I-wêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die eerste kriekettoernooi ooit in die Verenigde State, terwyl Wes-Indië voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2010|2010-toernooi]] aangebied het. Daarbenewens was die Verenigde State die eerste medegasheer in die [[Amerikas]] buite Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/61083748 |title=2024 T20 World Cup: USA granted automatic qualification |publisher=[[BBC]] |date=12 April 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die vyf Karibiese [[Eilandstaat|eilandstate]] [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]], asook [[Guyana]] en die Verenigde State het gesamentlik opgetree as gashere van dié toernooi, meer as by enige ander T20I-wêreldbekertoernooi. Dit was ná die [[Krieketwêreldbeker 2007]] en die T20I-wêreldbeker 2010 die derde vername kriekettoernooi in Wes-Indië. Engeland was die verdedigende wêreldkampioen nadat hulle die [[T20I-wêreldbeker 2022]] gewen het. [[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die T20I-wêreldbeker 2024 was die eerste toernooi met 20 deelnemende nasionale krieketspanne, teenoor die 16 van die vorige vier T20I-wêreldbekertoernooie. Die 20 deelnemende nasionale krieketspanne was: Die twee gashere (die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]]), die agt beste spanne van die vorige toernooi ([[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] en [[Proteas|Suid-Afrika]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 14 November 2022 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] en [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]]) en die wenners van die kontinentale kwalifiseringstoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://crickettimes.com/2022/11/heres-how-12-teams-earned-direct-qualification-for-icc-mens-t20-world-cup-2024/ |title=Here’s how 12 teams earned direct qualification for ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=Cricket Times |author=Anirudh Singh |date=7 November 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Julie 2023 het [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] die twee Europese plekke bepreek, terwyl [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] die Oos-Asiatiese-Stille-Oseaan-plek bespreek het. In Oktober 2023 het [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] as Amerikaanse kwalifiseerder gevolg en een maand later [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] en [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] as Asiatiese kwalifiseerders, asook [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] as Afrikakwalifiseerders. Kanada, Uganda en die Verenigde State het vir die eerste keer vir ’n T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer, waardeur vir die eerste keer drie spanne uit die Amerikas deelgeneem het. Tydens die T20I-wêreldbeker 2024 is 55 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die eerste rondte, twaalf in die Super Agt, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die Super Agt, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-wêreldbeker 2024 het saam met die twee gashere van die [[T20I-wêreldbeker 2026|2026-toernooi]] regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2026 in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] gekwalifiseer. Afghanistan, Engeland, Indië en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Suid-Afrika het Afghanistan geklop en Indië vir die verdedigende wêreldkampioen Engeland, waardeur Indië en Suid-Afrika mekaar in die eindstryd ontmoet het. Indië het Suid-Afrika in die eindstryd op die [[Kensington-ovaal]] in [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]], met sewe lopies verslaan en sodoende ná [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] sy tweede T20I-wêreldbekertitel ingepalm, waarmee hulle ná Wes-Indië in [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] en Engeland in 2022 die derde span geword het wat die T20I-wêreldbekertrofee vir ’n tweede keer kon wen. Beide die gashere die Verenigde State en die tweemalige wenner Wes-Indië is in die Super Agt uitgeskakel. Beide Namibië en Uganda het nie die Super Agt gehaal nie. Die T20I-wêreldbeker 2024 het om verskeie redes geskiedenis gemaak: Dit was die eerste T20I-wêreldbekertoernooi waaraan 20 nasionale krieketspanne kon deelneem en waartydens 55 wedstryde gespeel is. Drie spanne het vir die eerste keer aan ’n T20I-wêreldbekertoernooi deelgeneem: Kanada, Uganda en die Verenigde State; al drie die debutante kon ook minstens een oorwinning aanteken. Uganda het die altesaam vyfde Afrikaspan geword wat vir ’n IKR-toernooi kon kwalifiseer. Dit was ook die eerste T20I-wêreldbekertoernooi met drie spanne van die Amerikas (die meeste in ’n IKR-toernooi sedert die [[Krieketwêreldbeker 2007]]). Nieu-Seeland het vir die eerste keer sedert die [[T20I-wêreldbeker 2014|2014-toernooi]] versuim om die halfeindrondte te haal, terwyl Pakistan vir die eerste keer in die eerste rondte uitgeskakel is. Daarteenoor kon Afghanistan vir die eerste keer die halfeindstryd haal en die Verenigde State die tweede rondte van ’n IKR-toernooi. Die Suid-Afrikaanse Proteas het vir die eerste keer in die eindstryd van ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekertoernooi vir mans verskyn, waarmee elke vasteland deur minstens een nasionale span in ’n eindstryd verteenwoordig is. Vir die eerste keer het twee onoorwonne spanne die eindstryd gehaal en Indië het sodoende die eerste krieketspan geword wat ’n T20I-wêreldbekertoernooi sonder ’n nederlaag kon wen. Die Kensington-ovaal het die eerste krieketstadion geword wat die T20I-wêreldbekereindstryd tweekeer – ná die 2010-toernooi – gehuisves het. == Toewysing == Die T20I-wêreldbeker 2024 is deur die Internasionale Krieketraad in November 2021 aan die Verenigde State en Wes-Indië toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Ná jare se voorbereidings is ’n gemeensame bod deur [[Krieket Wes-Indië]] en [[VSA Krieket]] as deel van ’n strategiese ooreenkoms tussen dié twee beheerliggame ingedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://usacricket.org/team-usa-men/cricket-west-indies-and-usa-cricket-hail-successful-joint-bid-to-host-icc-mens-t20-world-cup-in-2024/ |title=Cricket West Indies and USA Cricket hail successful joint bid to host ICC Men's T20 World Cup in 2024 |publisher=[[VSA Krieket]] |author=Dhruv Barot |date=16 November 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die IKR het beoog om met die toernooi die “Verenigde State op die internasionale krieketkaart te plaas”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://boxscorenews.com/icc-inspects-usa-venues-for-crickets-t-world-cup-p167753-392.htm |title=ICC Inspects USA Venues For Cricket's T20 World Cup |publisher=Boxscore |author=Archie Little |date=19 Januarie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die toernooi is aan Noord-Amerika toegewys, omdat dié vasteland deur die wêreldbeheerliggam as een van die hoofgroeimarkte beskou word en hulle die doel gehad het, om die sport in die land te vertoon, waar die [[Olimpiese Somerspele 2028]] beslis word, waartydens vir die eerste keer T20I-krieket ’n Olimpiese sportsoort sal wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/15234/12985395/international-olympic-committee-approves-cricket-and-four-other-sports-for-2028-games-in-los-angeles |title=International Olympic Committee approves cricket and four other sports for 2028 Games in Los Angeles |publisher=[[Sky News]] |date=16 Oktober 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die T20I-wêreldbeker 2024 was een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade sal aanbied, saam met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] (saam met [[Kanada]] en [[Meksiko]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Oktober 2022 is berig dat die IKR VSA Krieket van sy regte as medegasheer ontneem het, nadat dié beheerliggaam steeds nie aan die IKR se finansiële protokolle voldoen het nie en kommer uitgespreek is oor VSA Krieket se finansiële situasie, insluitende ’n tekort aan sowat $650&nbsp;000. Soos verwag het dit egter nie die aanbieding van wedstryde in dié land geraak nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-cricket-running-afoul-of-icc-financial-protocols-1337756 |title=USA cricket running afoul of ICC financial protocols |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=2 Oktober 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Aan die T20I-wêreldbeker 2024 het 20 spanne deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die volgende twaalf spanne het regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2024 gekwalifiseer: Die twee gashere (Verenigde State en Wes-Indië), die agt beste spanne van die vorige [[T20I-wêreldbeker 2022]] (Australië, Engeland, Indië, Nederland, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka en Suid-Afrika) en die twee naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 14 November 2022 (Afghanistan en Bangladesj).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-eight-teams-as-well-as-hosts-wi-and-usa-to-get-automatic-entry-into-2024-t20-world-cup-1310292 |title=Twelve teams to get automatic entry into 2024 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=10 April 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Indien die Verenigde State en Wes-Indië die 2022-toernooi nie onder die beste agt spanne kon afsluit nie sou dit beteken dat die twee beste ongekwalifiseerde spanne op die IKR se T20I-ranglys vir die 2024-toernooi kwalifiseer; sou een van die twee gashere onder die beste agt spanne gewees het, sou hul plek aan die naasbeste ongekwalifiseerde span gegaan het, indien nodig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2685209 |title=Denmark, Italy one step from T20 World Cup 2024 as Europe qualification continues |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=21 Julie 2022 |accessdate=7 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207040920/https://www.icc-cricket.com/news/2685209 |archive-date=7 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die oorblywende agt plekke is tydens plaaslike kwalifiseringstoernooie bespreek, met twee spanne elk uit [[Afrikakrieketvereniging|Afrika]], [[Asiatiese Krieketraad|Asië]] en [[Europese Krieketraad|Europa]], saam met een span elk uit die [[IKR Amerikas|Amerikas]] en die [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië-streek]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2571611 |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 April 2022 |accessdate=11 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711204313/https://www.icc-cricket.com/news/2571611 |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2022 het die IKR die plaaslike kwalifiseringstoernooie vir Europa, Oos-Asië-Oseanië en Afrika bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2637428 |title=Qualification pathway for ICC Men's T20 World Cup 2024 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=31 Mei 2022 |accessdate=8 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208092037/https://www.icc-cricket.com/news/2637428 |archive-date=8 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was ook die eerste T20I-wêreldbekertoernooi met drie spanne uit die Amerikas, nadat beide die medegasheer die Verenigde State en [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] hul debuut gemaak het. [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] het die twee Europese kwalifiserende spanne geword, nadat hulle dié streek se kwalifisering in Julie 2023 onderskeidelik in die eerste en tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/europe-region-qualifier-ireland-scotland-qualify-for-2024-men-s-t20-world-cup-1389593 |title=Ireland and Scotland seal their place in 2024 Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In dieselfde maand het [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] die Oos-Asiatiese-Stille-Oseaan-kwalifisering gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-papua-new-guinea-qualify-from-east-asia-pacific-region-1389780 |title=Papua New Guinea qualify for 2024 Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Julie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Oktober 2023 het Kanada die Amerikaanse kwalifisering gewen en vir die eerste keer vir ’n T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-americas-region-final-2023-24-1399133/bermuda-vs-canada-12th-match-1399161/match-report |title=Dhaliwal, Sana star as Canada qualify for T20 World Cup for the first time in their history |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Oktober 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Een maand later het Nepal en Oman die Asiatiese kwalifisering se eindstryd gehaal en sodoende vir die toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/nepal-and-oman-qualify-for-2024-mens-t20-world-cup-1406860 |title=Nepal and Oman qualify for 2024 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=3 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In dieselfde maand het [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] die twee Afrikaplekke bespreek. Namibië kon vir sy derde agtereenvolgende toernooi kwalifiseer, nadat hulle die Afrikakwalifisering onoorwonne afgesluit het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> terwyl Uganda vir sy eerste internasionale kriekettoernooi ooit kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67554322 |title=Uganda: T20 World Cup qualification 'a dream come true', says captain Brian Masaba |publisher=[[BBC]] |date=30 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In dié proses het albei spanne onder andere die volle lid [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] geklop; vir Uganda was dit die eerste oorwinning oor ’n volle lid ooit, waarmee Zimbabwe die enigste lid met dié status was wat die T20I-wêreldbeker 2024 misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-uganda-qualify-zimbabwe-knocked-out-1411119 |title=Zimbabwe fail to qualify for 2024 T20 World Cup; Uganda make it |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Daarbenewens het Uganda ná die volle lede Suid-Afrika en Zimbabwe, asook die assosiaatlede Namibië en Kenia die vyfde Afrikaspan geword wat vir ’n internasionale kriekettoernooi kon kwalifiseer. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2024 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2024-kwalifisering; altesaam 83 lande het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gashere}} {{sleutel|#00f|Agt beste spanne van die 2022-toernooi}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-ranglys}} {{sleutel|#080|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-WI}} |rowspan="2"|'''Gasheer''' |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Cr-US}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-AU}} |rowspan="8"|'''Regstreeks''' |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-EN}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-IN}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]])</small> |- |{{Cr-NL}} |Sesde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-PK}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-LK}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Halfeindrondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="2"|T20I-ranglys op<br />14 November 2022 |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-IE}} |rowspan="2"|Europese kwalifisering |Agtste |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-XS}} |Sesde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-PG}} |Oos-Asiatiese-Stille-Oseaan-kwalifisering |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-CA}} |Amerikakwalifisering |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-NP}} |rowspan="2"|Asiatiese kwalifisering |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-OM}} |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-NA}} |rowspan="2"|Afrikakwalifisering |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-UG}} |Eerste | – |Debuut |} == Stadions == In April 2023 het [[Krieket Wes-Indië]] ’n deeglike bodproses begin vir lande in die [[Karibiese gebied]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] wat wedstryde van die T20I-wêreldbeker 2024 wou aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/icc-mens-t20-world-cup-2024-caribbean-bid-process-takes-centre-stage/ |title=Caribbean countries invited to join Carnival of Cricket and deliver world class host venues as CWI prepares to stage major global event |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=3 Mei 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Julie 2023 het die [[Internasionale Krieketraad]] vier plekke in die Verenigde State op die kortlys geplaas: [[Fort Lauderdale]] ([[Sentrale Browardpark]]), [[Morrisville, Noord-Carolina|Morrisville]] ([[Church Street Park]]), [[Dallas]] ([[Grand Prairie-stadion]]) en [[New York]] ([[Van Cortlandtpark]]); waarvolgens die toernooi in tien stede dwarsdeur [[Wes-Indië]] en die Verenigde State beslis sou word.<ref name="Fixture1">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/next-men-s-t20-world-cup-set-to-be-played-from-june-4-to-30-2024-1389921 |title=Next Men's T20 World Cup set to be played from June 4 to 30, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=28 Julie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> [[Bronx]]-inwoners het protes aangeteken teen die beplande krieketstadion by [[Van Cortlandtpark]] en aangevoer dat dit publieke toegang tot die park vir ’n aansienlike tyd sou beperk, kommer oor die omgewingsimpak uitgespreek en sy ekonomiese lewensvatbaarheid bevraagteken, waarvolgens die IKR besluit het om pleks daarvan ’n krieketstadion by [[Eisenhowerpark]] op te rig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecity.nyc/2023/08/21/community-oppose-cricket-stadium-bronx/ |title=Dozens of Bronx Groups Object to 34,000-Seat Cricket Stadium in Van Cortlandt Park |publisher=The City |author=Jonathan Custodio |date=21 Augustus 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2023/09/20/nyregion/cricket-stadium-bronx-long-island.html |title=New York City Loses Contentious Bid for Cricket Stadium to Long Island |publisher=[[The New York Times]] |author=Dana Rubinstein |date=20 September 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Op 20 September 2023 het die Internasionale Krieketraad drie Amerikaanse stede vir die toernooi goedgekeur: Fort Lauderdale (Sentrale Browardpark), Dallas (Grand Prairie-stadion) en New York (Eisenhowerpark).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3691699 |title=Three USA venues locked in for ICC Men's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 September 2023 |accessdate=16 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216143913/https://www.icc-cricket.com/news/3691699 |archive-date=16 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die IKR het besluit om ’n tydelike modulêre stadion, [[Eisenhowerparkkrieketstadion]] met ’n kapasiteit van 34&nbsp;000, in [[Eisenhowerpark]] in Nassau County in [[New York (deelstaat)|New York]] op te rig en gelyktydig die kapasiteit vir die bestaande stadions in Fort Lauderdale en Dallas te verdubbel deur modulêre stadionoplossings soos sitplek-, media- en premium-gasvryheidsareas uit te brei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/127834/icc-set-to-confirm-new-york-as-venue-for-mens-t20-world-cup-2024 |title=ICC confirms New York as venue for Men's T20 World Cup 2024 |publisher=Cricbuzz |date=20 September 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3691695 |title=Dallas, Florida and New York confirmed as hosts of ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 September 2023 |accessdate=4 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204223152/https://www.icc-cricket.com/media-releases/3691695 |archive-date=4 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/09/20/b605b1bb-ed64-4f6d-9482-9b274de1cb27/Modular-Stadium-Fact-Sheet.pdf |title=ICC Men’s T20 World Cup 2024 Modular Stadium Fact Sheet |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 September 2023 |accessdate=18 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118110145/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/09/20/b605b1bb-ed64-4f6d-9482-9b274de1cb27/Modular-Stadium-Fact-Sheet.pdf |archive-date=18 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 22 September 2023 het die Internasionale Krieketraad die sewe gasheerlande in die Karibiese gebied aangekondig: [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Dominica]], [[Guyana]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3694302 |title=Caribbean, USA venues confirmed as ICC Men's T20 World Cup 2024 heads to the west |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=22 September 2023 |accessdate=6 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206234304/https://www.icc-cricket.com/news/3694302 |archive-date=6 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Jamaika]] was die enigste lid van Krieket Wes-Indië wat geen bod vir die aanbieding van wedstryde tydens die T20I-wêreldbekertoernooi ingedien het nie; die Jamaikaanse minister van jeug, sport en kultuur, Olivia Grange, het ’n bod om kostegronde uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-jamaica-sports-minister-explains-why-country-didnt-bid-to-host-games-1399934 |title=2024 T20 World Cup: 'Cost-benefit analysis' convinced Jamaica to not bid to host games |publisher=ESPNcricinfo |date=25 September 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In November 2023 is aangekondig dat op [[Queen’s Park-ovaal]] in Trinidad en Tobago, dié land se grootste krieketstadion, geen wedstryde tydens die toernooi beslis word nie en die hier beplande wedstryde verskuif is na [[Brian Lara-krieketakademie]] in [[San Fernando, Trinidad en Tobago|San Fernando]]. Nigel Camacho, die Queen’s Park-krieketklub se president, het aangekondig dat die stadion pleks daarvan opwarmingswedstryde voor die toernooibegin sou hou. Daarbenewens het Dominica se regering aan sy bod onttrek en die stadion se vertraagde opknapping aangevoer, waarvolgens op [[Windsorpark]] geen wedstryde plaasgevind het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mens-t20-world-cup-2024-dominica-pulls-out-as-host-venue-1411178 |title=Dominica pulls out of hosting T20 World Cup matches |publisher=ESPNcricinfo |date=23 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://newsday.co.tt/2023/11/26/no-t20-world-cup-games-at-oval-brian-lara-venue-to-host-all-fixtures/ |title=No T20 World Cup games at Oval: Brian Lara venue to host all fixtures |publisher=Newsday |author=Roneil Walcott |date=26 November 2023 |accessdate=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128102520/https://newsday.co.tt/2023/11/26/no-t20-world-cup-games-at-oval-brian-lara-venue-to-host-all-fixtures/ |archive-date=28 November 2023 |url-status=dead}}</ref> Vroeg in Desember 2023 het verteenwoordigers van beide die IKR en CWI ’n tweede inspeksie in die Karibiese gasheerlande en die plekke in die Verenigde State gedoen, waarvolgens hulle die gasheerplekke afgekondig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/icc-mens-t20-world-cup-west-indies-usa-2024/ |title=ICC Men's T20 World Cup West Indies & USA 2024: CWI and ICC on Two-Week inspection of match venues |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=5 Desember 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/dec/14/new-york-to-host-india-v-pakistan-clash-in-2024-t20-world-cup |title=New York to host India v Pakistan clash in 2024 T20 World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Simon Burnton |date=14 Desember 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Op 17 Januarie 2024 het die IKR die beplande ontwerp onthul van die modulêre stadion in New York, genoem [[Nassau County Internasionale Krieketstadion]], wat op 15 Mei 2024 ingewy is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-new-york-34000-seater-eisenhower-park-ready-for-international-cricket-action-1433915 |title=New York venue ready to host India-Bangladesh warm-up on June 1 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=15 Mei 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! North Sound, {{vlagland|Antigua en Barbuda}} ! [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], {{vlagland|Barbados}} ! [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], {{vlagland|Guyana}} |- | [[Sir Vivian Richards-stadion]] | [[Kensington-ovaal]] | [[Providencestadion]] |- | [[Lêer:SVRStadium.jpg|175px]] | [[Lêer:Kensington Oval yes.jpg|175px]] | [[Lêer:Providence Stadium outside.jpg|175px]] |- | <small>{{Koördinate|17|06|11.8|N|61|47|5.5|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sir Vivian Richards-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|13|6|18.18|N|59|37|21.29|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kensington-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|6|48|29.40|N|58|8|59.54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Providencestadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''28&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''20&nbsp;000''' |- ! [[Gros Islet]], {{vlagland|St. Lucia}} ! [[San Fernando, Trinidad en Tobago|San Fernando]], {{vlagland|Trinidad en Tobago}} ! [[Kingstown]], {{vlagland|St. Vincent en die Grenadine}} |- | [[Daren Sammy-krieketveld|Beausejourstadion]] | [[Brian Lara-krieketakademie]] | [[Arnos Vale-stadion]] |- | [[Lêer:Beausejour Stadium Cricket St Lucia.jpg|175px]] | [[Lêer:Brian Lara Stadium.jpg|175px]] | [[Lêer:Arnos vale ground.jpg|175px]] |- | <small>{{Koördinate|14|04|14.00|N|60|55|53.95|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Beausejourstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|10|17|47|N|61|25|52.4|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Brian Lara-krieketakademie}}</small> | <small>{{Koördinate|13|8|30.7|N|61|12|42.5|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Arnos Vale-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;000''' |- ! [[Dallas]], {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} ! [[Fort Lauderdale]], {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} ! [[New York]], {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} |- | [[Grand Prairie-stadion]] | [[Sentrale Browardpark]] | [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]] |- | [[Lêer:Quiktrip airhogs1.jpg|175px]] | [[Lêer:CBRegionalPark.jpg|175px]] | [[Lêer:২০২৪ টি২০ বিশ্বকাপের সময় নাসাউ কাউন্টি আন্তর্জাতিক ক্রিকেট স্টেডিয়াম.jpg|175px]] |- | <small>{{Koördinate|32|46|5.59|N|96|59|10.86|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Grand Prairie-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|26|8|23.85|N|80|11|55.28|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sentrale Browardpark}}</small> | <small>{{Koördinate|40|43|48.19|N|73|34|31.01|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nassau County Int’l Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''40&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''34&nbsp;000''' |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Klein-Antille|width=300|float=left|caption=Plekke in die Klein-Antille|places= {{Location map~|Klein-Antille|lat=14.070556|long=-60.931653|position=left|label=[[Gros Islet]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=13.10505|long=-59.622581|position=left|label=[[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=17.106100234573614|long=-61.78446249917553|position=left|label=North Sound}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=15.301389|long=-61.388333|position=left|label=[[Roseau]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=10.283333|long=-61.466667|position=top|label=[[San Fernando, Trinidad en Tobago|San Fernando]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=13.0928|long=-61.1330|position=top|label=[[Kingstown]]}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{Location map+|Verenigde State|width=400|float=center|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{Location map~|Verenigde State|lat=32.738773|long=-97.003098|position=right|label=[[Dallas]]}} {{Location map~|Verenigde State|lat=26.956|long=-80.1357|position=left|label=[[Fort Lauderdale]]}} {{Location map~|Verenigde State|lat=40.4249|long=-73.3321|position=left|label=[[New York]]}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Guyana|width=170|float=right|caption=Plekke in Guyana|places= {{Location map~|Guyana|label=[[Georgetown, Guyana|Georgetown]]|position=top|lat=6.757767|long=-58.177992}} }} |}</center> == Formaat == Die T20I-wêreldbeker 2024 is oor 29 dae tussen 20 verskillende spanne oor 55 wedstryde beslis. Dit het op 1 Junie 2022 op Grand Prairie-stadion, Dallas, Texas, met die openigswedstryd tussen die medegasheer die Verenigde State en Kanada begin. Die toernooi het geëindig op Kensington-ovaal, Bridgetown, Barbados, op 29 Junie met die eindstryd tussen Indië en Suid-Afrika, waartydens Indië die T20I-wêreldbekertrofee ingepalm het. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-wêreldbeker 2024 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n Pers blokkie op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n siaan blokkie op die Super Agt, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope="col"|Sa<br />1 ! scope="col"|So<br />2 ! scope="col"|Ma<br />3 ! scope="col"|Di<br />4 ! scope="col"|Wo<br />5 ! scope="col"|Do<br />6 ! scope="col"|Vr<br />7 ! scope="col"|Sa<br />8 ! scope="col"|So<br />9 ! scope="col"|Ma<br />10 ! scope="col"|Di<br />11 ! scope="col"|Wo<br />12 ! scope="col"|Do<br />13 ! scope="col"|Vr<br />14 ! scope="col"|Sa<br />15 ! scope="col"|So<br />16 ! scope="col"|Ma<br />17 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 1 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| |- | align=left|Goep A <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| |- |align=left|Groep B <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| |- |align=left|Groep C <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- |align=left|Groep D <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| |- ! scope="col"|Super Agt<br />Junie ! scope="col"|Di<br />18 ! scope="col"|Wo<br />19 ! scope="col"|Do<br />20 ! scope="col"|Vr<br />21 ! scope="col"|Sa<br />22 ! scope="col"|So<br />23 ! scope="col"|Ma<br />24 |- | align=left|Groep 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 |- | align=left|Groep 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 24 -->| |- ! scope="col"|Uitklopfase<br />Junie ! scope="col"|Di<br />25 ! scope="col"|Wo<br />26 ! scope="col"|Do<br />27 ! scope="col"|Vr<br />28 ! scope="col"|Sa<br />29 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#7DF9FF|Super Agt}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Eerste rondte en Super Agt === Die T20I-wêreldbeker 2024 is deur 20 nasionale krieketspanne beslis. Die spanne is in vier groepe van vyf spanne elk verdeel. Elke span het een wedstryd gespeel teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die Super Agt deurgedring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2913916 |title=New format, new location: How the 2024 T20 World Cup will look |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=21 November 2022 |accessdate=8 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208101559/https://www.icc-cricket.com/news/2913916 |archive-date=8 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. ’n Superboulbeurt is gebruik vir die beslissing van twee wedstryde, naamlik die tussen Namibië en Oman in Groep B op 2 Junie, asook die tussen Pakistan en die Verenigde State in Groep A op 6 Junie. Die Super Agt is deur agt spanne in twee groepe van vier spanne elk beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel het, dus het elke span drie wedstryde in die Super Agt gespeel. Die kwalifisering was gegrond op dieselfde kriterias as in die eerste rondte. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/3311904 |title=ICC announces major changes to World Cup schedule |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Martin Smith |date=2 Junie 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die wenner en naaswenner van elk van die Super Agt-groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopstadium moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal. === 2024-effek op 2026-kwalifisering === Die sewe beste spanne van die 2024-toernooi (saam met die 2026-gashere Indië en Sri Lanka) het regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2026 gekwalifiseer. Hulle was Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Suid-Afrika, die Verenigde State en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/in/cricket/news/next-t20-world-cup-host-venue-location-2026-t20-tournament/1fb72291315c87b7f8027cd3 |title=Where is the next T20 World Cup? Host country, venue and location for men's 2026 ICC T20 tournament |publisher=The Sporting News |author=Rahul Chalke |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 20 skeidsregters en ses wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/match-officials-revealed-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=Match officials revealed for the ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Mei 2024 |accessdate=20 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520231214/https://www.icc-cricket.com/news/match-officials-revealed-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |archive-date=20 Mei 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Sam Nogajski <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Michael Gough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Jayaraman Madanagopal <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Nitin Menon <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Brown <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Rashid Riaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Asif Yaqoob <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Allahudien Paleker <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Joel Wilson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Langton Rusere <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} David Boon <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Javagal Srinath <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Jeff Crowe <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Ranjan Madugalle <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Richie Richardson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} === Spanne === Elke land kon 15 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 1 Mei 2024 aan die Internasionale Krieketraad voorgelê word. Enige latere verandering het die goedkeuring deur die IKR vereis. Teen 24 Mei is al die spanne bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/all-squads-named-so-far-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=All the squads named for the ICC Men's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Mei 2024 |accessdate=4 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704135636/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/all-squads-named-so-far-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |archive-date=4 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Agt én regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2026 mis. |} [[Lêer:Nassau County Cricket Stadium - IND v IRE.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Ierland en Indië in New York]] Die wedstryde is in drie fases opgedeel, naamlik die eerste rondte, die Super Agt en die uitklopfase. Die groepe is op 5 Januarie 2024 bekend gemaak.<ref name="Fixture2">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-confirmed-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=Groups, fixtures confirmed for ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Januarie 2024 |accessdate=10 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310012104/https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-confirmed-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |archive-date=10 Maart 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Eerste rondte === 20 spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die eerste rondte het op 1 Junie op die Grand Prairie-stadion in Dallas, Texas, met die openingswedstryd tussen die medegasheer die Verenigde State en Kanada begin, die twee spanne wat mekaar ook in 1844 in die heel eerste internasionale krieketwedstryd ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/fixtures-revealed-for-historic-icc-men-s-t20-world-cup-2024-in-west-indies-and-the-usa |title=Fixtures revealed for historic ICC Men's T20 World Cup 2024 in West Indies and the USA |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Januarie 2024 |accessdate=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601062529/https://www.icc-cricket.com/news/fixtures-revealed-for-historic-icc-men-s-t20-world-cup-2024-in-west-indies-and-the-usa |archive-date=1 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die twee beste spanne in elke groep het na die Super Agt deurgedring en saam met die medegashere Indië en Sri Lanka regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2026 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/11061/12748421/t20-world-cup-2024-who-will-host-and-how-will-the-new-format-work |title=T20 World Cup 2024: Who will host and how will the new format work? |publisher=[[Sky News]] |author=Amar Mehta |date=20 November 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://a-sports.tv/icc-new-format-t20-world-cup-2024/ |title=ICC announces new format for T20 World Cup 2024 |publisher=A Sports |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Fixture3">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/cricket/2024/01/04/t20-world-cup-fixtures-draw-west-indies-groups-england/ |title=Exclusive: First look at draw for 2024 T20 World Cup |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Tim Wigmore |date=4 Januarie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |4||3||0||1||'''7'''||+1.137 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-US}} |4||2||1||1||'''5'''||+0.127 |- |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.294 |- |style="text-align:left"|{{Cr-CA}} |4||1||2||1||'''3'''||–0.493 |- |style="text-align:left"|{{Cr-IE}} |4||0||3||1||'''1'''||—1.293 |} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Junie 2024 | tyd = 19:00 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 194/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 197/3 (17.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Navneet Dhaliwal]] 61 (44) | paaltjies1 = [[Harmeet Singh (krieketspeler)|Harmeet Singh]] 1/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aaron Jones]] 94* (40) | paaltjies2 = [[Dillon Heyliger]] 1/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde State wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-canada-1st-match-group-a-1415701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Aaron Jones]] (VSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd op die stadion.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/usa-vs-can-live-score-icc-t20-world-cup-2024-match-01-united-states-vs-canada-scorecard-updates-9366150/ |title=USA vs CAN highlights, ICC T20 World Cup 2024: United States beat Canada by 7 wickets in Dallas |publisher=The Indian Express |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Beide Kanada en die Verenigde State het hul T20I-wêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-canada-1st-match-group-a-1415701/match-preview |title=USA vs Canada: oldest rivalry renewed at cricket's biggest T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=1 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Aaron Jones]] en [[Andries Gous]] se vennootskap om die derde paaltjie van 131 lopies is met ’n lopietempo van 14.29 die vinnigste in dié tyd met meer as ’n 100 lopies in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-usa-vs-canada-aaron-jones-gets-the-american-cricket-party-started-1436204 |title=Aaron Jones gets the big American cricket party started, and how |publisher=ESPNcricinfo |author=Cameron Ponsonby |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="CANvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-usa-vs-can-stats-aaron-jones-second-only-to-chris-gayle-after-blitz-1436192 |title=Stats – Aaron Jones second only to Chris Gayle after blitzing Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Aaron Jones teken ook die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir ’n assosiaatlid aan.''<ref name="CANvUSA" /> * ''Die Verenigde State oortref Kanada se vorige rekord vir die hoogste T20I-wêreldbekertelling in dieselfde wedstryd deur ’n assosiaatlid.''<ref name="CANvUSA" /> * ''Die Verenigde State teken hul hoogste suksesvolle T20I-lopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c8993lynz8lo |title=Co-hosts USA beat Canada in T20 World Cup opener |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is die Verenigde State se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning en eerste oorwinning in enige IKR-toernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/all-the-records-from-usa-s-milestone-triumph-over-canada-at-t20-world-cup |title=All the records from USA’s milestone triumph over Canada at T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Junie 2024 |accessdate=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604033743/https://www.icc-cricket.com/news/all-the-records-from-usa-s-milestone-triumph-over-canada-at-t20-world-cup |archive-date=4 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = 96 (16 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 97/2 (12.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Gareth Delany]] 26 (14) | paaltjies1 = [[Hardik Pandya]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 52* (37) | paaltjies2 = [[Ben White]] 1/6 (1 boulbeurt) | uitslag = Indië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-ireland-8th-match-group-a-1415708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] teken sy 4&nbsp;000ste T20I-lopie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/t20-world-cup-2024-ind-vs-ire-rohit-sharma-men-t20is-ireland-2549554-2024-06-05 |title=T20 World Cup: Rohit Sharma becomes 3rd batter to 4000 runs in Men’s T20Is |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> en sy 1&nbsp;000ste T20I-wêreldbekerlopie aan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/rohit-sharma-becomes-third-player-to-score-1000-t20-world-cup-runs-652024-1717607434354 |title=Rohit Sharma becomes third player to score 1000 T20 World Cup runs |publisher=Cricket.com |author=Aakash Sivasubramaniam |date=5 Junie 2024 |accessdate=5 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605174404/https://www.cricket.com/news/rohit-sharma-becomes-third-player-to-score-1000-t20-world-cup-runs-652024-1717607434354 |archive-date=5 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waarmee hy ná [[Virat Kohli]] die tweede Indiese kolwer word wat daarin kon slaag. Hy teken ook sy 600ste internasionale ses en sy 100ste ses in IKR-toernooie aan en hy behaal sy 300ste internasionale oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/rohit-sharma-becomes-first-player-in-history-to-achieve-miraculous-record-in-international-cricket-2024-06-05-935408 |title=Rohit Sharma achieves world record, becomes first player to get to huge milestone in international cricket |publisher=India TV |author=Anshul Gupta |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rishabh Pant]] (Ind) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://olympics.com/en/news/t20-world-cup-2024-india-vs-ireland-cricket-match-group-a-result-score |title=IND vs IRE, T20 World Cup 2024: India beat Ireland by eight wickets to kick off campaign on a high |publisher=Olympics |author=Utathya Nag |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] oortref [[MS Dhoni]] se vorige rekord van 42 T20I-oorwinnings en word die suksesvolste Indiese [[Kaptein (sport)|kaptein]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/rohit-sharma-ms-dhoni-india-most-successful-t20i-captain-2549586-2024-06-05 |title=Rohit Sharma breaks MS Dhoni’s record to become India's most successful T20I captain |publisher=India Today |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 159/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 159/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Babar Azam]] 44 (43) | paaltjies1 = [[Nosthush Kenjige]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Monank Patel]] 50 (38) | paaltjies2 = [[Mohammad Amir]] 1/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Gelykop; die Verenigde State wen die Superboulbeurt | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-pakistan-11th-match-group-a-1415711/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Monank Patel]] (VSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Pakistan en die Verenigde State in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/live-pakistan-open-t20-world-cup-campaign-against-hosts-usa-in-dallas |title=USA stun Pakistan in dramatic Super Over to complete all-time great upset |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=6 Junie 2024 |accessdate=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608051852/https://www.icc-cricket.com/news/live-pakistan-open-t20-world-cup-campaign-against-hosts-usa-in-dallas |archive-date=8 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Babar Azam]] (Pak) oortref [[Virat Kohli]] (Ind) se vorige rekord van 4&nbsp;038 T20I-lopies en word die beste T20I-lopiemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1197611-babar-azam-takes-lead-over-virat-kohli-as-t20is-highest-run-scorer |title=Babar Azam takes lead over Virat Kohli as T20Is' highest run-scorer |publisher=The News |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is slegs die vyfde T20I-wêreldbekerwedstryd wat in ’n gelykop geëindig het.''<ref name="Tied">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-smallest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Smallest victories For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is ook slegs die vierde T20I-wêreldbekerwedstryd wat deur ’n Superboulbeurt beslis is.'' * ''Dit is die Verenigde State se eerste T20I-oorwinning oor Pakistan ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-pakistan-11th-match-group-a-1415711/match-report |title=USA outclass sloppy Pakistan in thrilling Super Over finish |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 137/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = 125/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Nicholas Kirton]] 49 (35) | paaltjies1 = [[Barry McCarthy]] 2/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mark Adair]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Jeremy Gordon]] 2/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Kanada wen met twaalf lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-ireland-13th-match-group-a-1415713/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Nicholas Kirton]] (Can) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is Kanada se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-ireland-13th-match-group-a-1415713/match-report |title=Kirton, Gordon and Heyliger sparkle in landmark Canada win |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=7 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 119 (19 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 113/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Rishabh Pant]] 42 (31) | paaltjies1 = [[Naseem Shah]] 3/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Rizwan]] 31 (44) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 3/14 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-pakistan-19th-match-group-a-1415719/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mohammad Rizwan]] (Pak) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/mohammad-rizwan-completes-100-matches-for-pakistan-in-t20i-cricket-during-ind-vs-pak-icc-mens-t20-world-cup-2024-match-6026220.html |title=Mohammad Rizwan Completes 100 Matches for Pakistan in T20I Cricket During IND vs PAK ICC Men’s T20 World Cup 2024 Match |publisher=LatestLY |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië verdedig met 119 lopies die gesamentlik laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.''<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-pak-t20-world-cup-2024-stats-india-defend-a-record-low-as-head-to-head-reaches-7-1-1437856 |title=India defend a record low as head-to-head reaches 7–1 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië verdedig ook die laagste T20I-telling in dié tyd deur enige span suksesvol.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is die eerste keer dat Indië ’n T20I-wedstryd kon wen ten spyte daarvan dat hulle uitgeboul is nadat hulle eerste gekolf het.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Indië se 7–1-rekord teen Pakistan is die langste T20I-wêreldbekeroorheersing.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Die gehoor van 34&nbsp;028 is die grootste in die krieketgeskiedenis in die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2024/06/09/nyregion/india-pakistan-cricket-world-cup.html |title=India-Pakistan Cricket World Cup Match Brings 34,000 Fans to Long Island |publisher=[[The New York Times]] |author=David Waldstein |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 =106/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 107/3 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Aaron Johnson]] 52 (44) | paaltjies1 = [[Mohammad Amir]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Rizwan]] 53* (53) | paaltjies2 = [[Dillon Heyliger]] 2/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-pakistan-22nd-match-group-a-1415722/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammad Amir]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Haris Rauf]] (Pak) neem sy 100ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/pak-vs-can-haris-rauf-100-wickets-t20is-third-fastest-record-stats-pakistan-v-canada-t20-world-cup-2024/article68277234.ece |title=PAK vs CAN: Haris Rauf becomes third quickest to pick 100 wickets in T20Is during T20 World Cup 2024 match against Canada |publisher=The Hindu |date=11 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 110/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 111/3 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Nitish Kumar]] 27 (23) | paaltjies1 = [[Arshdeep Singh]] 4/9 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Suryakumar Yadav]] 50* (49) | paaltjies2 = [[Saurabh Netravalkar]] 2/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-india-25th-match-group-a-1415725/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Sam Nogajski en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Arshdeep Singh]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Indië en die Verenigde State in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-india-25th-match-group-a-1415725/match-preview |title=Unbeaten India, USA set to take over New York with an eye on Super Eight spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=11 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-india-25th-match-group-a-1415725/match-report |title=Suryakumar and Arshdeep the architects of hard-fought India win |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-ireland-30th-match-group-a-1415730/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is slegs die sewende T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * <span style="color:green">''Die Verenigde State vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-usa-book-their-spot-india-and-sri-lanka-are-the-co-hosts-1438702 |title=USA qualify automatically for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Die Verenigde State haal vir die eerste keer die tweede rondte van ’n IKR-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/14/sport/usa-ireland-2024-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA makes history in advancing to next stage of men’s T20 Cricket World Cup after game against Ireland is abandoned |publisher=[[CNN]] |author=Ben Morse |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland, Kanada en Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-ireland-30th-match-group-a-1415730/match-report |title=Washout in Florida takes USA through to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Pakistan versuim vir die eerste keer om die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-pakistan-knocked-out-of-t20-world-cup-2024-in-first-round-1438718 |title=Pakistan knocked out of T20 World Cup 2024 in first round |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-india-33rd-match-group-a-1415733/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Indië en Kanada.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-india-33rd-match-group-a-1415733/match-preview |title=Last chance for Kohli to find runs before India's Super Eight campaign |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is slegs die agtste T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is. }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = 106/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 111/7 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Gareth Delany]] 31 (19) | paaltjies1 = [[Imad Wasim]] 3/8 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babar Azam]] 32* (34) | paaltjies2 = [[Barry McCarthy]] 3/15 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/ireland-vs-pakistan-36th-match-group-a-1415736/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Shaheen Afridi]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+2.791 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |4||2||1||1||'''5'''||+3.611 |- |style="text-align:left"|{{Cr-XS}} |4||2||1||1||'''5'''||+1.255 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NA}} |4||1||3||0||'''2'''||–2.585 |- |style="text-align:left"|{{Cr-OM}} |4||0||4||0||'''0'''||−3.062 |} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 109 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 109/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Khalid Kail]] 34 (39) | paaltjies1 = [[Ruben Trumpelmann]] 4/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jan Frylinck]] 45 (48) | paaltjies2 = [[Mehran Khan]] 3/7 (3 boulbeurte) | uitslag = Gelykop; Namibië wen die Superboulbeurt | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-oman-3rd-match-group-b-1415703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[David Wiese]] (Nam) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Ses Omaanse kolwers is been-voor-paaltjie betrap, die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.'' * ''Dit is slegs die vierde T20I-wêreldbekerwedstryd wat in ’n gelykop geëindig het.''<ref name="Tied" /> * ''Dit is ook slegs die derde T20I-wêreldbekerwedstryd wat deur ’n Superboulbeurt beslis is.''<ref name="OMAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-oman-3rd-match-group-b-1415703/match-report |title=Superhero Wiese aces Super Over for Namibia in thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Namibië teken met 21 lopies die hoogste telling in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekersuperboulbeurt aan.<ref name="OMAvNAM" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-XS}} | telling1 = 90/0 (10 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = | lopies1 = [[Michael Jones]] 45* (30) | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-scotland-6th-match-group-b-1415706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = Reën verkort die wedstryd tot tien boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 109 lopies in tien boulbeurte vir Engeland.'' * ''Ná verdere reën is die wedstryd voor Engeland se kolfbeurt afgelas. | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 164/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-OM}} | telling2 = 125/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Marcus Stoinis]] 67* (36) | paaltjies1 = [[Mehran Khan]] 2/38 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ayaan Khan]] 36 (30) | paaltjies2 = [[Marcus Stoinis]] 3/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 39 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-oman-10th-match-group-b-1415710/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Marcus Stoinis]] (Aus) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Australië en Oman.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4032811/australia-v-oman-preview-t20-world-cup-opener-kensington-oval-barbados-all-you-need-to-know-how-to-watch |title=Australia v Oman preview: All you need to know |publisher=[[Krieket Australië]] |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Aqib Ilyas]] (Oma) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-oman-10th-match-group-b-1415710/match-preview |title=Australia begin quest to unite silverware across all formats |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[David Warner]] oortref [[Aaron Finch]] se vorige rekord van 3&nbsp;120 T20I-lopies en word Australië se beste lopiemaker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/david-warner-becomes-highest-run-scorer-for-australia-in-t20is/articleshow/110755204.cms |title=David Warner Becomes Highest Run-Scorer For Australia In T20Is |publisher=[[The Times of India]] |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/david-warner-highest-run-scorer-australia-t20is-uganda-t20-world-cup-2024-aaron-finch-stats-records-news/article68257754.ece |title=AUS vs OMA, T20 World Cup 2024: David Warner becomes highest run-scorer for Australia in T20 cricket, eclipses Aaron Finch |publisher=The Hindu |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Junie 2024 | tyd = 15:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-NA}} | telling1 = 155/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-XS}} | telling2 = 157/5 (18.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gerhard Erasmus]] 52 (31) | paaltjies1 = [[Brad Wheal]] 3/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Richie Berrington]] 47* (35) | paaltjies2 = [[Gerhard Erasmus]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-scotland-12th-match-group-b-1415712/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Nitin Menon en Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Leask]] (Sco) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Skotland se eerste T20I-oorwinning oor Namibië ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-scotland-12th-match-group-b-1415712/match-report |title=Berrington and Leask launch Scotland to landmark victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Junie 2024 | tyd = 13:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 201/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 165/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[David Warner]] 39 (16) | paaltjies1 = [[Chris Jordan]] 2/44 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jos Buttler]] 42 (28) | paaltjies2 = [[Pat Cummins]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 36 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-england-17th-match-group-b-1415717/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Chris Jordan]] (Eng) neem sy 100ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.one/cricket-news/chris-jordan-becomes-only-the-second-english-bowler-to-achieve-this-feat/6665253cfdc09c66a532ab76 |title=Chris Jordan Becomes Only The Second English Bowler To Achieve 'This' Feat |publisher=OneCricket |author=Sakshi Sharma |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025 |archive-date= 9 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609053152/https://cricket.one/cricket-news/chris-jordan-becomes-only-the-second-english-bowler-to-achieve-this-feat/6665253cfdc09c66a532ab76 |url-status=dead }}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Junie 2024 | tyd = 13:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 150/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-XS}} | telling2 = 153/3 (13.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Pratik Athavale]] 54 (40) | paaltjies1 = [[Safyaan Sharif]] 2/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brandon McMullen]] 61* (31) | paaltjies2 = [[Bilal Khan]] 1/12 (2.1 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/oman-vs-scotland-20th-match-group-b-1415720/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Brandon McMullen]] (Sco) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = <span style="color:red">Oman is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/oman-vs-scotland-20th-match-group-b-1415720/match-report |title=Scotland romp to statement victory over Oman to leave England feeling the Group B squeeze |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NA}} | telling1 = 72 (17 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 74/1 (5.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Gerhard Erasmus]] 36 (43) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 4/12 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 34* (17) | paaltjies2 = [[David Wiese]] 1/15 (1 boulbeurt) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-namibia-24th-match-group-b-1415724/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Australië en Namibië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-namibia-24th-match-group-b-1415724/match-preview |title=Smooth-sailing Australia look to cement Super Eight berth |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=11 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Namibië teken sy laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="NAMvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-adam-zampa-day-out-in-australia-s-record-win-1438242 |title=Stats: Adam Zampa's day out in Australia's record win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Lowest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-lowest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Lowest totals For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Namibië teken ook die laagste T20I-telling in dié tyd deur enige span teen Australië aan.''<ref name="NAMvAUS" /><ref name="Lowest" /> * ''[[Adam Zampa]] word die eerste Australiese bouler wat sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/adam-zampa-creates-history-becomes-first-aussie-to-take-100-wickets-in-t20is-article-110924210 |title=Adam Zampa Creates History, Becomes First Aussie To Take 100 Wickets in T20Is |publisher=Times Now |author=Megha Mallick |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref name="CNBC TV18">{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/australia-and-south-africa-become-first-teams-to-qualify-for-super-8-stage-of-t20-world-cup-19427304.htm |title=Australia and South Africa become first teams to qualify for Super 8 stage of T20 World Cup |publisher=CNBC TV18 |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://thefederal.com/cricket/t20-world-cup-australia-annihilate-namibia-to-secure-super-8-spot-127176 |title=T20 World Cup: Australia annihilate Namibia to secure Super 8 spot |publisher=thefederal.com |date=12 Junie 2024|accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2024 | tyd = 15:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 47 (13.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 50/2 (3.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shoaib Khan]] 11 (23) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 4/11 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jos Buttler]] 24* (8) | paaltjies2 = [[Kaleemullah]] 1/10 (1 boulbeurt) | uitslag = Engeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-oman-28th-match-group-b-1415728/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Adil Rashid]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Engeland en Oman in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-oman-28th-match-group-b-1415728/match-preview |title=England aim to revive rocky title defence against Oman |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Oman teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="OMAvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-england-s-record-rush-to-victory-in-99-balls-salt-s-sixes-landmark-1438589 |title=England's record rush to victory in 99 balls, Salt's sixes landmark |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=13 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Oman teken ook die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur enige span teen Engeland aan.''<ref name="OMAvENG" /><ref name="Lowest" /> * ''Oman ly die grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd deur enige span volgens aantal oorblywende aflewerings.<ref name="OMAvENG" /><ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Junie 2024 | tyd = 13:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 122/5 (10 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 84/3 (10 boulbeurte) | lopies1 = [[Harry Brook]] 47* (20) | paaltjies1 = [[Ruben Trumpelmann]] 2/31 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Michael van Lingen]] 33 (29) | paaltjies2 = [[Jofra Archer]] 1/15 (2 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 41 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-namibia-34th-match-group-b-1415734/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Harry Brook]] (Eng) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Reën verkort die wedstryd tot elf boulbeurte per span en later tot tien.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 126 lopies in tien boulbeurte vir Namibië. | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Engeland en Namibië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-namibia-34th-match-group-b-1415734/match-preview |title=Reinvigorated England seek confirmation that their campaign is back on track |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Niko Davin]] (Nam) word die eerste kolwer wat sy paaltjie verloor nadat hy uitgetree het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/eng-vs-nam-nikolaas-davin-retired-out-t20-world-cup-history-first-batter-record-england-namibia/article68294961.ece |title=ENG vs NAM: Namibia’s Nikolaas Davin becomes first batter to retire out in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[David Wiese]] (Nam) speel in sy laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-david-wiese-retires-from-international-cricket-1438976 |title='Just seemed like the right time' – Wiese retires from international cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-XS}} | telling1 = 180/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 186/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Brandon McMullen]] 60 (34) | paaltjies1 = [[Glenn Maxwell]] 2/44 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 68 (49) | paaltjies2 = [[Mark Watt]] 2/34 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-scotland-35th-match-group-b-1415735/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], [[Gros Islet]], [[St. Lucia]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Marcus Stoinis]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Skotland teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/jun/16/t20-world-cup-2024-australia-vs-scotland-live-updates-scores-results-teams-squads-start-time-gros-islet-saint-lucia-daren-sammy-national-cricket-stadium |title=T20 World Cup 2024: Australia defeat Scotland by five wickets |publisher=[[The Guardian]] |author=Daniel Gallan |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Highest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Skotland teken ook die hoogste T20I-telling in dié tyd deur ’n assosiaatlid teen Australië aan.''<ref name="Highest" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/ce44g9v94yzt |title=T20 World Cup: England through to Super 8s after Australia beat Scotland – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[George Munsey]] word ná [[Richie Berrington]] die tweede Skotse kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/t20-wc-george-munsey-races-past-2-000-t20i-runs/story |title=George Munsey becomes second Scotland batter to 2,000 T20I runs |publisher=Newsbytes |author=Gaurav Tripathi |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/t20-world-cup-2024-england-qualify-for-super-8-as-australia-beat-scotland-13782972.html |title=T20 World Cup 2024: England qualify for Super 8 as Australia beat Scotland |publisher=Firstpost |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-scotland-35th-match-group-b-1415735/match-report |title=Stoinis breaks Scotland hearts, England through to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |4||4||0||0||'''8'''||+3.257 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.835 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.415 |- |style="text-align:left"|{{Cr-UG}} |4||1||3||0||'''2'''||—4.510 |- |style="text-align:left"|{{Cr-PG}} |4||0||4||0||'''0'''||−1.268 |} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 136/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-WI}} | telling2 = 137/5 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sese Bau]] 50 (43) | paaltjies1 = [[Andre Russell]] 2/19 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Roston Chase]] 42* (27) | paaltjies2 = [[Assad Vala]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-papua-new-guinea-2nd-match-group-c-1415702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Roston Chase]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Papoea-Nieu-Guinee en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/west-indies-vs-papua-new-guinea-live-score-t20-world-cup-wi-png-match-updates-streaming-info-highlights/article68243198.ece |title=WI vs PNG Highlights, T20 World Cup: Chase, Russell guide West Indies to five-wicket win against Papua New Guinea |publisher=The Hindu |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Charles Amini]] (PNG) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/charles-amini-completes-1-000-t20i-runs-for-png/story |title=Charles Amini becomes third PNG batter with 1,000 T20I runs |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Andre Russell]] (WI) neem sy 50ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/videos/andre-russell-gets-his-50th-t20i-wicket-wi-v-png-t20wc-2024 |title=Andre Russell gets his 50th T20I wicket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Junie 2024 |accessdate=10 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610204526/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/videos/andre-russell-gets-his-50th-t20i-wicket-wi-v-png-t20wc-2024 |archive-date=10 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 183/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-UG}} | telling2 = 58 (16 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 76 (45) | paaltjies1 = [[Brian Masaba]] 2/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Robinson Obuya]] 14 (25) | paaltjies2 = [[Fazalhaq Farooqi]] 5/9 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 125 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-uganda-5th-match-group-c-1415705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) | rondte = | loot = Uganda het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Afghanistan en Uganda.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/t20-world-cup-2024-match-5-afghanistan-vs-uganda-players-to-watch-out-for-5801126 |title=Afghanistan Vs Uganda, T20 World Cup 2024, Match 5: Match Preview, Players To Watch Out For |publisher=NDTV |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214124234/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/t20-world-cup-2024-match-5-afghanistan-vs-uganda-players-to-watch-out-for-5801126 |archive-date=14 Desember 2024 |url-status=dead }}</ref> * ''Dit was Uganda se eerste wêreldbekerwedstryd in enige IKR-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-uganda-captain-brian-masaba-we-carry-whole-country-s-hopes-on-our-backs-1436379 |title='We carry a whole country's hopes on our backs,' says Uganda captain Brian Masaba |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Uganda teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="WIvUGA" /><ref name="Lowest_Uganda">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-lowest-innings-totals/uganda-34/twenty20-internationals-3 |title=Lowest totals by Uganda in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) neem sy eerste vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Bowling Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/t20-world-cup-farooqis-maiden-five-wicket-haul-seals-125-run-win-for-afghanistan-over-uganda20240604093634/ |title=T20 World Cup: Farooqi's maiden five-wicket haul seals 125-run win for Afghanistan over Uganda |publisher=Asian News International |date=4 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025 |archive-date= 4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604074118/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/t20-world-cup-farooqis-maiden-five-wicket-haul-seals-125-run-win-for-afghanistan-over-uganda20240604093634/ |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 77 (19.1 boulbeurte) | span2 = {{Cr-UG}} | telling2 = 78/7 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Hiri Hiri]] 15 (19) | paaltjies1 = [[Frank Nsubuga]] 2/4 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Riazat Ali Shah]] 33 (56) | paaltjies2 = [[Alei Nao]] 2/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Uganda wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/papua-new-guinea-vs-uganda-9th-match-group-c-1415709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Riazat Ali Shah]] (Uga) | rondte = | loot = Uganda het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Frank Nsubuga]] (Uga) boul die gesamentlik mees ekonomiese spel in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="Nsubuga">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-uganda-s-nsubuga-s-bowling-not-his-age-takes-him-into-the-record-books-1437052 |title=Nsubuga's bowling, not his age, takes him into the record books |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Papoea-Nieu-Guinee teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/our-batters-let-us-down-png-captain-assad-vala-after-defeat-to-uganda-1437047 |title='Our batters let us down' – PNG captain Assad Vala after defeat to Uganda |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Lowest_PNG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-lowest-innings-totals/papua-new-guinea-20/twenty20-internationals-3 |title=Lowest totals by Papua New Guinea in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is Uganda se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning en eerste oorwinning in enige IKR-toernooi ooit.''<ref name="Nsubuga" /> * ''Dit is ook Uganda se eerste T20I-oorwinning oor Papoea-Nieu-Guinee ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-match-results/papua-new-guinea-uganda-20vs34/twenty20-internationals-3 |title=Match results for Papua New Guinea vs Uganda in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 159/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 75 (15.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 80 (56) | paaltjies1 = [[Trent Boult]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 18 (18) | paaltjies2 = [[Fazalhaq Farooqi]] 4/17 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 84 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-new-zealand-14th-match-group-c-1415714/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Rahmanullah Gurbaz]] (Afg) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] (Afg) word die eerste kolwer wat die teenstander twee agtereenvolgende keer kon uitoorlê.''<ref name="AFGvNZL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2024-stats-afghanistan-s-first-ever-win-against-new-zealand-1437494 |title=Stats – Afghanistan's first-ever win against New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=8 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Rahmanullah Gurbaz en [[Ibrahim Zadran]] word die eerste aanvangskolwers wat twee agtereenvolgende vennootskappe van meer as 100 lopies in T20I-wêreldbekerwedstryde kon aanteken.''<ref name="AFGvNZL" /> * ''Nieu-Seeland ly hul ergste T20I-wêreldbekernederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.''<ref name="AFGvNZL" /><ref name="Largest" /> * ''Dit is Afghanistan se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in enige formaat ooit.''<ref name="AFGvNZL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/new-zealand-vs-afghanistan-live-score-t20-world-cup-2024-match-14-today-nz-vs-afg-latest-scorecard-updates-9378894/ |title=New Zealand vs Afghanistan Highlights, T20 World Cup 2024: Afghanistan beat New Zealand by 84 runs |publisher=The Indian Express |date=8 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan word die eerste span wat drie T20I-wêreldbekerwedstryde met meer as 80 lopies kon wen.<ref name="AFGvNZL" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 173/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-UG}} | telling2 = 39 (12 boulbeurte) | lopies1 = [[Johnson Charles]] 44 (42) | paaltjies1 = [[Brian Masaba]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juma Miyagi]] 13* (20) | paaltjies2 = [[Akeal Hosein]] 5/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 134 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-uganda-18th-match-group-c-1415718/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Akeal Hosein]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Uganda en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-uganda-18th-match-group-c-1415718/match-preview |title=Can spirited Uganda challenge the mighty West Indies? |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Akeal Hosein]] word die eerste Wes-Indiese bouler wat ’n vyf-paaltjie-oes neem.''<ref name="Bowling" /><ref name="WIvUGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2024-stats-a-record-low-for-uganda-and-a-record-win-for-west-indies-1437700 |title=Stats – A record-low for Uganda and a record-win for West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/sport/cricket/2024/Jun/09/hoseins-fifer-fashions-west-indies-134-run-win-over-uganda |title=Hosein's fifer fashions West Indies' 134-run win over Uganda |publisher=The New Indian Express |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Uganda teken die gesamentlik laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="WIvUGA" /> * ''Uganda teken ook hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest_Uganda" /><ref name="WIvUGA" /> * ''Uganda teken ook die laagste T20I-telling deur enige span teen Wes-Indië aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="WIvUGA" /> * ''Wes-Indië teken ook hul grootste T20I-oorwinning in dié tyd volgens aantal lopies en dit is die eerste keer wat hulle met meer as 100 lopies kon wen.<ref name="Largest" /><ref name="WIvUGA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/uganda-39-all-out-vs-west-indies-lowest-team-total-in-t20-world-cup-check-five-weakest-totals-in-tournament-history-101717903597616.html |title=Uganda's 39 all out vs West Indies lowest team total in T20 World Cup: Check five smallest team totals in T20WC history |publisher=Hindustan Times |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 149/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 136/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sherfane Rutherford]] 68* (39) | paaltjies1 = [[Trent Boult]] 3/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 40 (33) | paaltjies2 = [[Alzarri Joseph]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 13 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-new-zealand-26th-match-group-c-1415726/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sherfane Rutherford]] (WI) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Nicholas Pooran]] oortref [[Chris Gayle]] se vorige rekord van 1&nbsp;899 T20I-lopies en word Wes-Indië se beste lopiemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-new-zealand-26th-match-group-c-1415726/match-report |title=Rutherford and bowlers take West Indies to Super Eight; New Zealand's campaign in trouble |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=13 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Wes-Indië vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/west-indies-qualify-for-super-8s-after-13-run-win-over-new-zealand-5879320 |title=T20 World Cup 2024: West Indies Qualify For Super 8s After 13-Run Win Over New Zealand |publisher=NDTV |date=13 Junie 2024 |accessdate=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613093441/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/west-indies-qualify-for-super-8s-after-13-run-win-over-new-zealand-5879320 |archive-date=13 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 95 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 101/3 (15.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kiplin Doriga]] 27 (32) | paaltjies1 = [[Fazalhaq Farooqi]] 3/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Gulbadin Naib]] 49* (36) | paaltjies2 = [[Semo Kamea]] 1/16 (3 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-papua-new-guinea-29th-match-group-c-1415729/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Michael Gough en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:green">Afghanistan vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-papua-new-guinea-29th-match-group-c-1415729/match-report |title=Afghanistan storm into Super Eight; New Zealand knocked out |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Nieu-Seeland, Papoea-Nieu-Guinee en Uganda is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/daily-cricket-news/afghanistan-qualify-for-super-8-stage-of-icc-t20-world-cup-2024-new-zealand-eliminated/ |title=Afghanistan qualify for Super 8 stage of ICC T20 World Cup 2024, New Zealand eliminated |publisher=Cric Today |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland versuim vir die eerste keer sedert die 2014-toernooi om die halfeindrondte van ’n [[krieketwêreldbeker]]- of [[T20I-wêreldbeker]] te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-uganda-32nd-match-group-c-1415732/match-preview |title=Uganda eye bright finish against knocked-out New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-UG}} | telling1 = 40 (18.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 41/1 (5.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kenneth Waiswa]] 11 (18) | paaltjies1 = [[Tim Southee]] 3/4 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 22* (15) | paaltjies2 = [[Riazat Ali Shah]] 1/10 (1 boulbeurt) | uitslag = Nieu-Seeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-uganda-32nd-match-group-c-1415732/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Southee]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Uganda.'' * ''[[Tim Southee]] (NZ) boul die gesamentlik mees ekonomiese spel in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="UGAvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/men-s-t20-world-cup-2024-stats-new-zealand-s-biggest-win-in-men-s-t20is-1438793 |title=Stats – New Zealand's biggest win in men's T20Is |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy staan ook die minste lopies deur enige Nieu-Seelandse bouler in dié tyd tydens ’n T20I-wedstryd af.''<ref name="UGAvNZ" /> * ''Uganda teken die laagste T20I-telling in dié tyd deur enige span teen Nieu-Seeland aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="UGAvNZ" /> * ''Nieu-Seeland teken hul grootste T20I-oorwinning in dié tyd volgens aantal oorblywende aflewerings aan.<ref name="UGAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-largest-margins/new-zealand-5/twenty20-internationals-3 |title=Largest margins by New Zealand in T20Is by Innings, runs & wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 78 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 79/3 (12.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Charles Amini]] 17 (25) | paaltjies1 = [[Lockie Ferguson]] 3/0 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 35 (32) | paaltjies2 = [[Kabua Morea]] 2/4 (2.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-papua-new-guinea-39th-match-group-c-1415739/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Lockie Ferguson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Papoea-Nieu-Guinee.'' * ''[[Devon Conway]] (NZ) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Trent Boult]] (NZ) speel in sy laaste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-trent-boult-leaves-a-massive-void-to-fill-for-new-zealand-at-t20-world-cups-1439291 |title=The Boult legacy: how will NZ cope without Southee's other half? |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Lockie Ferguson]] (NZ) boul die mees ekonomiese spel in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="PNGvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-vs-png-t20-world-cup-2024-stats-lockie-ferguson-the-silver-lining-in-world-cup-of-lows-for-new-zealand-1439277 |title=Stats – Ferguson the silver lining in World Cup of lows for New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Lockie Ferguson word die eerste bouler wat 24 nulballe in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd boul.''<ref name="PNGvNZ" /> * ''Hy word ook die eerste bouler wat vier leë boulbeurte in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd boul.<ref name="PNGvNZ" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 218/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 114 (16.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Nicholas Pooran]] 98 (53) | paaltjies1 = [[Gulbadin Naib]] 2/14 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Ibrahim Zadran]] 38 (28) | paaltjies2 = [[Obed McCoy]] 3/14 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 104 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-afghanistan-40th-match-group-c-1415740/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], [[Gros Islet]], [[St. Lucia]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nicholas Pooran]] (WI) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Wes-Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest" /><ref name="WIvAFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-nicholas-pooran-overtakes-chris-gayle-wi-s-highest-world-cup-total-1439325 |title=Pooran overtakes Gayle; West Indies score their highest T20 World Cup total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Nicholas Pooran]] (WI) word ná [[Yuvraj Singh]] (Ind) tydens die 2007-toernooi die twee kolwer wat ses sesse in een T20I-wêreldbekerboulbeurt aanteken. [[Azmatullah Omarzai]] (Afg) was die bouler.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/36-runs-in-an-over-again-nicholas-pooran-equals-yuvraj-singh-and-rohit-sharmas-record-2554526-2024-06-18 |title=36 runs in an over again: Nicholas Pooran equals Yuvraj Singh and Rohit Sharma's record |publisher=India Today |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste Wes-Indiese kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="WIvAFG" /> * ''Nicholas Pooran teken sy 128ste T20I-ses aan en oortref [[Chris Gayle]] se vorige rekord van 124 T20I-sesse vir Wes-Indië.<ref name="WIvAFG" /> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |4||4||0||0||'''8'''||+0.470 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-BD}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.616 |- |style="text-align:left"|{{Cr-LK}} |4||1||2||1||'''3'''||+0.863 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NL}} |4||1||3||0||'''2'''||—1.358 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NP}} |4||0||3||1||'''1'''||—0.542 |} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 77 (19.1 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 80/4 (16.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 19 (30) | paaltjies1 = [[Anrich Nortje]] 4/7 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Quinton de Kock]] 20 (27) | paaltjies2 = [[Wanindu Hasaranga]] 2/22 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/sri-lanka-vs-south-africa-4th-match-group-d-1415704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Anrich Nortje]] (RSA) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd op die stadion.''<ref name="SRIvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2024-stats-anrich-nortje-and-ottneil-bartman-dominate-a-day-of-dot-balls-1436593 |title=Stats – Nortje and Baartman hack into the dot matrix |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/this-is-unacceptable-icc-ripped-apart-for-terrible-drop-in-new-york-pitch-after-low-scoring-sl-vs-sa-t20-world-cup-match-101717463458932.html |title='This is unacceptable': ICC ripped apart for ‘terrible’ drop-in New York pitch after low-scoring SL vs SA T20WC match |publisher=[[Hindustan Times]] |date=4 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Anrich Nortje]] behaal die beste boulsyfer in dié tyd vir Suid-Afrika tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd; in dié tyd is dit ook die beste boulsyfer vir enige span teen Sri Lanka tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="SRIvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-best-figures-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Best bowling figures in an innings For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy staan ook die minste lopies deur enige bouler tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd af en die minste deur ’n Suid-Afrikaanse bouler tydens ’n T20I-wedstryd in dié tyd.''<ref name="SRIvRSA" /> * ''Sri Lanka teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="SRIvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-lowest-innings-totals/sri-lanka-8/twenty20-internationals-3 |title=Lowest totals by Sri Lanka in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Sri Lanka teken ook die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur enige span teen Suid-Afrika aan.<ref name="SRIvRSA" /><ref name="Lowest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = 106 (19.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 109/4 (18.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Paudel]] 35 (37) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 3/18 (3.2 boulbeurte) | lopies2 = [[Max O’Dowd]] 54* (48) | paaltjies2 = [[Dipendra Singh Airee]] 1/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-nepal-7th-match-group-d-1415707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Pringle]] (Ned) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 124/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 125/8 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Pathum Nissanka]] 47 (28) | paaltjies1 = [[Mustafizur Rahman]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Towhid Hridoy]] 40 (20) | paaltjies2 = [[Nuwan Thushara]] 4/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-sri-lanka-15th-match-group-d-1415715/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rishad Hossain]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is Bangladesj se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sl-vs-ban-t20-world-cup-2024-bangladesh-nail-low-score-thriller-to-register-first-win-against-sri-lanka-in-t20-world-cups-8925388.html |title=Bangladesh Nail Low-score Thriller to Register First Win Against Sri Lanka in T20 World Cups |publisher=Network18 Group |author=Aakash Biswas |date=8 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 103/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 106/6 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sybrand Engelbrecht]] 40 (45) | paaltjies1 = [[Ottniel Baartman]] 4/11 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[David Miller]] 59* (51) | paaltjies2 = [[Vivian Kingma]] 2/12 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-south-africa-16th-match-group-d-1415716/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[David Miller]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 113/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 109/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Heinrich Klaasen]] 46 (44) | paaltjies1 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Towhid Hridoy]] 37 (34) | paaltjies2 = [[Keshav Maharaj]] 3/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-south-africa-21st-match-group-d-1415721/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Heinrich Klaasen]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Heinrich Klaasen]] en [[David Miller]] teken met 79 lopies om die vyfde paaltjie die hoogste Suid-Afrikaanse vennootskap om die vyfde paaltjie of laer in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="RSAvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-sa-t20-world-cup-2024-stats-new-lows-for-bangladesh-in-chase-to-forget-1437997 |title=Stats – New lows for Bangladesh in chase to forget |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=10 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''In dié tyd is dit ook die laagste T20I-telling wat Suid-Afrika suksesvol kon verdedig.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''In dié tyd is dit ook die laagste T20I-teiken wat Bangladesj nie kon inhaal nie.<ref name="RSAvBAN" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/nepal-vs-sri-lanka-23rd-match-group-d-1415723/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is slegs die sesde T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/nepal-vs-sri-lanka-23rd-match-group-d-1415723/match-report |title=Washout puts Sri Lanka on brink of exit; Nepal hurt by result too but SA confirm Super Eight spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 159/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 134/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shakib Al Hasan]] 64* (46) | paaltjies1 = [[Paul van Meekeren]] 2/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sybrand Engelbrecht]] 33 (22) | paaltjies2 = [[Rishad Hossain]] 3/33 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 25 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-netherlands-27th-match-group-d-1415727/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shakib Al Hasan]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:red">Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-netherlands-27th-match-group-d-1415727/match-report |title=Shakib, Rishad and Mustafizur take Bangladesh one step closer to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=13 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 115/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 114/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Reeza Hendricks]] 43 (49) | paaltjies1 = [[Kushal Bhurtel]] 4/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aasif Sheikh]] 42 (49) | paaltjies2 = [[Tabraiz Shamsi]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met een lopie | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/nepal-vs-south-africa-31st-match-group-d-1415731/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) | rondte = | loot = Nepal het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die sesde T20I-wêreldbekeroorwinning met een lopie.''<ref name="Tied" /> * <span style="color:red">''Nepal is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/south-africa-vs-nepal-live-score-t20-world-cup-2024-match-31-today-sa-vs-nep-latest-scorecard-updates-9393435/ |title=South Africa vs Nepal Live Score, T20 World Cup 2024: Nepal falls metres (and one run) short of making history |publisher=The Indian Express |date=15 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 106 (19.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 85 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Shakib Al Hasan]] 17 (22) | paaltjies1 = [[Sompal Kami]] 2/10 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Kushal Malla]] 27 (40) | paaltjies2 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 4/7 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 21 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-nepal-37th-match-group-d-1415737/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Tanzim Hasan Sakib]] (Ban) | rondte = | loot = Nepal het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sandeep Lamichhane]] (Nep) neem sy 100ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/sandeep-lamichhane-100-t20i-wickets-nepal-vs-bangladesh-t20-world-cup-2024-stats-records-cricket-news/article68299066.ece |title=BAN vs NEP, T20 World Cup 2024: Sandeep Lamichhane becomes second fastest bowler to pick 100 T20I wickets |publisher=The Hindu |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Tanzim Hasan Sakib]] (Ban) word die eerste bouler wat 21 nulballe in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd boul.''<ref name="BANvNEP">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-bangladeshs-defence-of-record-low-total-tanzim-hasan-sakibs-dot-ball-masterclass-1439156 |title=Stats – Tanzim's dot-ball masterclass and the lowest total successfully defended at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Bangladesj verdedig met 106 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.''<ref name="BANvNEP" /> * ''Vir die derde keer word albei spanne in dieselfde T20I-wêreldbekerwedstryd uitgeboul.''<ref name="BANvNEP" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;event=1;filter=advanced;groupby=match;orderby=start;qualmin1=2;qualval1=team_innings;template=results;trophy=89;type=team |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Bangladesj vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-nepal-37th-match-group-d-1415737/match-report |title=Tanzim's four, Mustafizur's three take Bangladesh into Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-sri-lanka-38th-match-group-d-1415738/match-report |title=Netherlands knocked out after Bangladesh beat Nepal; SL sign off with win |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=17 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 201/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 118 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Charith Asalanka]] 46 (21) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 2/45 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Michael Levitt]] 31 (23) | paaltjies2 = [[Nuwan Thushara]] 3/24 (3.4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met 83 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-sri-lanka-38th-match-group-d-1415738/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], [[Gros Islet]], [[St. Lucia]] | skeidsregters = Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Charith Asalanka]] (SL) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} === Super Agt === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Agt spanne het aan die Super Agt deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2" /><ref name="Fixture3" /> ==== Groep 1 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |3||3||0||0||'''6'''||+2.017 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |3||2||1||0||'''4'''||–0.305 |- |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |3||1||2||0||'''2'''||—0.331 |- |style="text-align:left"|{{Cr-BD}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.709 |} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 181/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 134 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Suryakumar Yadav]] 53 (28) | paaltjies1 = [[Rashid Khan]] 3/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 26 (20) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 3/7 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 47 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-india-43rd-match-super-eights-group-1-1415743/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Suryakumar Yadav]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 140/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 100/2 (11.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Najmul Hossain Shanto]] 41 (36) | paaltjies1 = [[Pat Cummins]] 3/29 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[David Warner]] 53* (35) | paaltjies2 = [[Rishad Hossain]] 2/23 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 28 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-bangladesh-44th-match-super-eights-group-1-1415744/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Michael Gough en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Pat Cummins]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Speel is weens reën by 11.2 boulbeurte gedurende Australië se kolfbeurt afgelas. Hul wentelling was 72 lopies volgens die [[Duckworth-Lewis-Stern-metode]]. | notas = [[Pat Cummins]] word die sewende bouler en tweede Australiër ná [[Brett Lee]] wat ’n driekuns in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd neem, toe hy [[Mahmudullah]], [[Mahedi Hasan]] en [[Towhid Hridoy]] (almal Ban) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.<ref name="Hat-tricks">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-hat-tricks-1343247 |title=T20 World Cup – Hat-tricks in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-australia-fast-bowler-pat-cummins-stars-with-hat-trick-against-bangladesh-1439994 |title=Cummins takes first hat-trick of T20 World Cup 2024 |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 196/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 146/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Hardik Pandya]] 50* (27) | paaltjies1 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Najmul Hossain Shanto]] 40 (32) | paaltjies2 = [[Kuldeep Yadav]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 50 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-india-47th-match-super-eights-group-1-1415747/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Hardik Pandya]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mahedi Hasan]] (Ban) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Shakib Al Hasan]] (Ban) word die eerste bouler wat sy 50ste T20I-wêreldbekerpaaltjie neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/ind-vs-ban-shakib-al-hasan-record-50-wickets-t20-world-cup-stats-india-v-bangladesh-rohit-sharma/article68320741.ece/ |title=Shakib Al Hasan becomes first bowler to pick 50 wickets in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=22 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 148/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 127 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 60 (49) | paaltjies1 = [[Pat Cummins]] 3/28 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Maxwell]] 59 (41) | paaltjies2 = [[Gulbadin Naib]] 4/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 21 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-australia-48th-match-super-eights-group-1-1415748/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Gulbadin Naib]] (Afg) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Pat Cummins]] neem sy tweede agtereenvolgende T20I-driekuns en word sodoende die eerste bouler wat twee driekunste in T20I-wêreldbekertoernooie kon neem, toe hy [[Rashid Khan]], [[Karim Janat]] en [[Gulbadin Naib]] (almal Afg) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.''<ref name="Hat-tricks" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/cummins-creates-history-with-second-consecutive-t20-world-cup-hat-trick |title=Cummins creates history with second consecutive T20 World Cup hat-trick |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=23 Junie 2024 |accessdate=23 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623025847/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/cummins-creates-history-with-second-consecutive-t20-world-cup-hat-trick |archive-date=23 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Pat Cummins word ook die eerste bouler wat ’n driekuns in twee agtereenvolgende T20I-wedstryde kon neem.''<ref name="AFGvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-afghanistan-s-maiden-win-against-australia-1440417 |title=Stats – Afghanistan's maiden win against Australia in any format |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rahmanullah Gurbaz]] en [[Ibrahim Zadran]] word die eerste aanvangskolwers wat drie vennootskappe van meer as 100 lopies in ’n T20I-reeks of -toernooi kon aanteken.''<ref name="AFGvAUS" /> * ''In dié tyd is dit ook die langste vennootskap vir enige paaltjie teen Australië, nadat die eerste paaltjie ná 15.5 boulbeurte gekantel het.''<ref name="AFGvAUS" /> * ''Dié nederlaag beëindig Australië se langste wenreeks in dié tyd van agt onoorwonne T20I-wedstryde.''<ref name="AFGvAUS" /> * ''Dit is Afghanistan se eerste oorwinning oor Australië in enige formaat ooit.<ref name="AFGvAUS" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-australia-afghanistan-history-gurbaz-maxwell-2556817-2024-06-23 |title=AUS vs AFG: Afghanistan secure historic win vs Australia to stay alive in T20 World Cup |publisher=India Today |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 205/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 181/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Sharma]] 92 (41) | paaltjies1 = [[Mitchell Starc]] 2/45 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 76 (43) | paaltjies2 = [[Arshdeep Singh]] 3/37 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 24 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-india-51st-match-super-eights-group-1-1415751/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], Gros Islet, [[St. Lucia]] | skeidsregters = Richard Illingworth en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] (Ind) word die eerste kolwer wat sy 200ste T20I-ses aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/rohit-sharma-most-sixes-t20i-record-stats-ind-vs-aus-t20-world-cup/article68328504.ece |title=IND vs AUS, T20 World Cup 2024: Rohit Sharma becomes first to hit 200 sixes in T20Is |publisher=The Hindu |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy oortref ook [[Babar Azam]] (Pak) se vorige rekord van 4&nbsp;145 T20I-lopies en word die beste T20I-lopiemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-2024-india-vs-australia-rohit-sharma-stat-pack-2557533-2024-06-24 |title=Stat Pack: Rohit Sharma goes past Babar Azam in demolition job vs Australia |publisher=India Today |author=Kingshuk Kusari |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[David Warner]] (Aus) speel in sy laaste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-david-warner-s-international-retirement-confirmed-after-australia-exit-1440794 |title=David Warner's international retirement confirmed after Australia exit |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-india-51st-match-super-eights-group-1-1415751/match-report |title=Rohit powers India into semis; Australia's hopes take a hit |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 115/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 105 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 43 (55) | paaltjies1 = [[Rishad Hossain]] 3/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Liton Das]] 54* (49) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 4/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met agt lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-bangladesh-52nd-match-super-eights-group-1-1415752/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Naveen-ul-Haq]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = [[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 114 lopies in 19 boulbeurte vir Bangladesj. | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] en [[Ibrahim Zadran]] teken met altesaam 442 lopies tydens een enkele T20I-wêreldbekertoernooi tussen hulle die meeste deur enige paartjie in dié tyd aan.''<ref name="AFGvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/records-for-gurbaz-zadran-and-rashid-khan-as-afghanistan-march-into-semi-finals-1440847 |title=Records for Gurbaz, Zadran and Rashid Khan as Afghanistan march into semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hulle word ook die eerste paartjie wat vier T20I-wêreldbekervennootskappe van 50 lopies kon vorm.''<ref name="AFGvBAN" /> * ''[[Liton Das]] (Ban) word ná [[Chris Gayle]] (WI) die tweede krieketspeler wat deurkolf in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/carrying-bat-through-a-completed-innings-284000 |title=Carrying bat through a completed innings in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rashid Khan]] (Afg) neem sy 150ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rashid-khan-creates-history-becomes-first-spinner-in-the-world-to-article-111247496 |title=Rashid Khan Creates History, Becomes First Spinner In The World To... |publisher=Times Now |author=Anirban Sarkar |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste bouler wat sy negende T20I-vier-paaltjie-oes neem.''<ref name="AFGvBAN" /> * ''Dit is Afghanistan se eerste krieket- of T20I-wêreldbekeroorwinning oor Bangladesj ooit.''<ref name="AFGvBAN" /> * <span style="color:green">''Afghanistan vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-afg-vs-ban-rashid-khan-afghanistan-bangladesh-2557625-2024-06-25 |title=AFG vs BAN: Afghanistan storm into historic semi-final after thriller vs Bangladesh |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Australië en Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-bangladesh-52nd-match-super-eights-group-1-1415752/match-report |title=Afghanistan storm into maiden World Cup semi-finals; Australia knocked out |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan haal vir die eerste keer ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekerhalfeindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckvvvg717wno |title=Afghanistan qualify for first World Cup semi-final |publisher=[[BBC]] |author=Mike Peter |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} ==== Groep 2 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |3||3||0||0||'''6'''||+0.599 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |3||2||1||0||'''4'''||+1.992 |- |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |3||1||2||0||'''2'''||+0.963 |- |style="text-align:left"|{{Cr-US}} |3||0||3||0||'''0'''||—3.906 |} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 194/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 176/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 74 (40) | paaltjies1 = [[Saurabh Netravalkar]] 2/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Andries Gous]] 80* (47) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 18 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/south-africa-vs-united-states-of-america-41st-match-super-eights-group-2-1415741/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Suid-Afrika en die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/south-africa-vs-united-states-of-america-41st-match-super-eights-group-2-1415741/match-preview |title=Unbeaten South Africa in front as USA hope for more magic |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 180/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 181/2 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Johnson Charles]] 38 (34) | paaltjies1 = [[Moeen Ali]] 1/15 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Phil Salt]] 87* (47) | paaltjies2 = [[Roston Chase]] 1/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-england-42nd-match-super-eights-group-2-1415742/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], Gros Islet, [[St. Lucia]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Phil Salt]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 156/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 65 (38) | paaltjies1 = [[Jofra Archer]] 3/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 53 (37) | paaltjies2 = [[Keshav Maharaj]] 2/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-south-africa-45th-match-super-eights-group-2-1415745/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], Gros Islet, [[St. Lucia]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 128 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-WI}} | telling2 = 130/1 (10.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Andries Gous]] 29 (16) | paaltjies1 = [[Roston Chase]] 3/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shai Hope]] 82* (39) | paaltjies2 = [[Harmeet Singh Baddhan|Harmeet Singh]] 1/18 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-united-states-of-america-46th-match-super-eights-group-2-1415746/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Roston Chase]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen die Verenigde State en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/united-states-vs-west-indies-live-score-t20-world-cup-2024-match-46-today-usa-vs-wi-latest-scorecard-updates-9407418/ |title=United States vs West Indies Highlights, T20 World Cup 2024: Shai Hope powers West Indies to 9-wicket victory |publisher=The Indian Express |date=22 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 115 (18.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 117/0 (9.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Nitish Kumar]] 30 (24) | paaltjies1 = [[Chris Jordan]] 4/10 (2.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Jos Buttler]] 83* (38) | paaltjies2 = | uitslag = Engeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-united-states-of-america-49th-match-super-eights-group-2-1415749/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Adil Rashid]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Engeland en die Verenigde State in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-united-states-of-america-49th-match-super-eights-group-2-1415749/match-preview |title=USA look to thwart England's charge towards semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Alan Gardner |date=22 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Sam Curran]] (Eng) speel in sy 50ste T20I-wedstryd en hy neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/sam-curran-gets-to-this-massive-t20i-milestone-for-england/story |title=England pacer Sam Curran completes 50 T20I wickets: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Chris Jordan]] word die agtste bouler en eerste Engelsman wat ’n driekuns in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd neem, toe hy [[Ali Khan]], [[Nosthush Kenjige]] en [[Saurabh Netravalkar]] (almal USA) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.''<ref name="Hat-tricks" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/chris-jordan-hattrick-record-t20-world-cup-2024-eng-vs-usa-stats/article68324922.ece |title=ENG vs USA: Chris Jordan becomes second bowler to take hat-trick in T20 World Cup 2024 |publisher=The Hindu |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c9rrry2wx0vo |title=England thrash USA to secure semi-final place |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/23/sport/usa-lose-england-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA crashes out of T20 Cricket World Cup with defeat against England, ending historic run |publisher=[[CNN]] |author=Issy Ronald |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 135/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 124/7 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Roston Chase]] 52 (42) | paaltjies1 = [[Tabraiz Shamsi]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tristan Stubbs]] 29 (27) | paaltjies2 = [[Roston Chase]] 3/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met drie paaltjies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-south-africa-50th-match-super-eights-group-2-1415750/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = [[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 123 lopies in 17 boulbeurte vir Suid-Afrika. | notas = <span style="color:green">Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-south-africa-50th-match-super-eights-group-2-1415750/match-report |title=South Africa knock West Indies out to enter semi-final with nervy win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Wes-Indië is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rovman-powell-good-to-see-buzz-back-in-caribbean-for-cricket-we-know-how-long-it-had-died-down-1440652 |title=Powell: 'Good to see buzz back in Caribbean for cricket, we know how long it had died down' |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika haal vir die eerste keer sedert die 2014-toernooi ’n halfeindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cnlll5wzn5ko |title=South Africa edge past West Indies to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Sam Drury |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Kensington-ovaal in Bridgetown, Barbados, ontmoet het. Nadat Indië vir die halfeindstryd kon kwalifiseer, is dié wedstryd – soos deur die Internasionale Krieketraad bepaal – op die Providencestadion in Georgetown, Guyana, beslis. Beide die eerste halfeindstryd en die eindstryd het ’n reserwedag gehad, terwyl die tweede halfeindstryd weens die korter pouse tot die eindstryd nie ’n reserwedag gehad het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-faqs-why-does-trinidad-have-a-reserve-day-but-guyana-does-not-1441057 |title=FAQs – Why does Trinidad have a reserve day, but Guyana does not? |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> [[Lêer:Team India Victory Parade - Rohit Sharma - Virat Kohli - Mumbai - Wankhede Stadium.webm|duimnael|Indië nadat hulle in 2024 as die T20I-wêreldkampioen gekroon is]] {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 26 Junie – San Fernando, Trinidad en Tobago | RD1-span01 = {{Cr-AF}} | RD1-telling01 = 56 | RD1-span02 = '''{{Cr-ZA}}''' | RD1-telling02 = '''60/1''' | RD1-hofie02 = 27 Junie – Georgetown, Guyana | RD1-span03 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling03 = '''171/7''' | RD1-span04 = {{Cr-EN}} | RD1-telling04 = 103 | RD2-hofie01 = 29 Junie – Bridgetown, Barbados | RD2-span01 = {{Cr-ZA}} | RD2-telling01 = 169/8 | RD2-span02 = '''{{Cr-IN}}''' | RD2-telling02 = '''176/7''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 56 (11.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 60/1 (8.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 10 (12) | paaltjies1 = [[Tabraiz Shamsi]] 3/6 (1.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Reeza Hendricks]] 29* (25) | paaltjies2 = [[Fazalhaq Farooqi]] 1/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Marco Jansen]] (RSA) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Afghanistan het vir die eerste keer in ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekerhalfeindstryd verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/jun/25/t20-world-cup-2024-live-score-afghanistan-vs-bangladesh-icc-cricket-afg-v-ban-scores-team-list-australia-qualify-latest-news-updates |title=Afghanistan beat Bangladesh to reach semi-finals: T20 World Cup 2024 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Martin Pegan |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Beide Afghanistan en Suid-Afrika het die kans geniet om vir die eerste keer ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekereindstryd te haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/semi-final-preview-history-beckons-for-south-africa-or-afghanistan-in-the-caribbean |title=Semi-Final Preview: History beckons for South Africa or Afghanistan in the Caribbean |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=25 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626180012/https://www.icc-cricket.com/news/semi-final-preview-history-beckons-for-south-africa-or-afghanistan-in-the-caribbean |archive-date=26 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Anrich Nortje]] (RSA) neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/cz44rnv7x00t |title=Recap: How South Africa beat Afghanistan in chaotic semi-final |publisher=[[BBC]] |author=Mike Peter en Sam Drury |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Azmatullah Omarzai]] (Afg) se tien lopies is die swakste hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;groupby=innings;orderby=high_score;orderbyad=reverse;qualmin1=11;qualval1=innings;template=results;trophy=89;type=batting |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Batting Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="AFGvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-semi-final-stats-south-africa-men-maiden-world-cup-final-afghanistan-lowest-t20i-total-1441083 |title=Stats – South Africa men's maiden World Cup final, Afghanistan's lowest T20I total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken ook die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur enige span teen Suid-Afrika.''<ref name="AFGvRSA" /><ref name="Lowest" /> * ''Afghanistan teken ook die laagste telling in dié tyd deur enige span in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="AFGvRSA" /> * ''[[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) word die eerste bouler wat sy 17de paaltjie tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi neem.''<ref name="AFGvRSA" /><ref name="Most_Wickets" /> * ''Suid-Afrika teken hul hoogste T20I-oorwinning in dié tyd volgens aantal oorblywende aflewerings aan.''<ref name="AFGvRSA" /> * ''Dit is Suid-Afrika se agtste T20I-oorwinning, hul langste wenreeks in dié tyd in hierdie formaat.''<ref name="AFGvRSA" /> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste wêreldbekerhalfeindstrydoorwinning na sewe vorige probeerslae.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/final-preview-india-and-south-africa-battle-it-out-for-t20-world-cup-glory |title=Final preview: India and South Africa battle it out for T20 World Cup glory |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2024 |accessdate=2 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240702014942/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/final-preview-india-and-south-africa-battle-it-out-for-t20-world-cup-glory |archive-date=2 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Suid-Afrika haal vir die eerste keer ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekereindstryd vir mans.<ref name="AFGvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 171/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 103 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Sharma]] 57 (39) | paaltjies1 = [[Chris Jordan]] 3/37 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 25 (19) | paaltjies2 = [[Kuldeep Yadav]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 68 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-india-2nd-semi-final-1415754/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Axar Patel]] (Ind) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Engeland het in sy vierde agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd verskyn.'' * ''Engeland en Indië ontmoet mekaar vir die tweede agtereenvolgende keer in ’n T20I-wêreldbekerhalfeindstryd.'' * ''[[Kuldeep Yadav]] neem sy 200ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/kuldeep-yadav-attains-this-massive-t20-milestone/story |title=Kuldeep Yadav rattles England, completes 200 T20 wickets: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië haal vir die derde keer ná [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] en [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] ’n T20I-wêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/rohit-spinners-guide-india-to-third-t20-world-cup-final-101719519429920.html |title=Rohit, spinners guide India to third T20 World Cup final |publisher=[[Hindustan Times]] |date=28 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 29 Junie 2024 | tyd = | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 176/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 169/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Virat Kohli]] 76 (59) | paaltjies1 = [[Keshav Maharaj]] 2/23 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Heinrich Klaasen]] 52 (27) | paaltjies2 = [[Hardik Pandya]] 3/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Ná die [[T20I-wêreldbeker 2010|2010-eindstryd]] was dit die tweede T20I-wêreldbekereindstryd op die grond.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/Kensington-Oval-on-the-road-to-host-the-ICC-Mens-T20-World-Cup-West-Indies-and-USA-2024-Final/ |title=Kensington Oval on the road to host the ICC Men’s T20 World Cup West Indies & USA 2024 Final |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=5 Februarie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika het vir die eerste keer in ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekereindstryd vir mans verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/match-report |title=South Africa demolish Afghanistan to enter their maiden men's World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Hardik Pandya]] (Ind) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/hardik-pandya-features-in-his-100th-t20-international-achieves-feat-during-ind-vs-sa-icc-t20-world-cup-2024-final-6073741.html |title=Hardik Pandya Features in His 100th T20 International, Achieves Feat During IND vs SA ICC T20 World Cup 2024 Final |publisher=LatestLY |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629164816/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/hardik-pandya-features-in-his-100th-t20-international-achieves-feat-during-ind-vs-sa-icc-t20-world-cup-2024-final-6073741.html |archive-date=29 Junie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''Dit was die eerste keer wat twee onoorwonne spanne mekaar in ’n T20I-wêreldbekereindstryd ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/match-preview |title=Unbeaten India and South Africa come face to face in bid for glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=28 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/india-register-highest-team-total-in-t20-world-cup-final/articleshow/111368485.cms |title=India register highest team total in T20 World Cup final |publisher=[[The Times of India]] |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="INDvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-india-first-team-to-win-the-men-s-t20-world-cup-unbeaten-1441552 |title=Stats – India first team to win the men's T20 World Cup unbeaten |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Heinrich Klaasen]] (RSA) teken die vinnigste vyftigtal in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan (in 23 aflewerings).''<ref name="INDvRSA" /> * ''[[Arshdeep Singh]] (Ind) word ná [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) die tweede bouler wat sy 17de paaltjie tydens een T20I-wêreldbekertoernooi neem.''<ref name="Most_Wickets" /> * ''Die 345 aangetekende lopies is die gesamentlik meeste in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekereindstryd.''<ref name="INDvRSA" /> * ''Dié nederlaag beëindig Suid-Afrika se langste wenreeks in dié tyd van agt onoorwonne T20I-wedstryde.''<ref name="INDvRSA" /> * ''Indië word ná Wes-Indië in 2016 en Engeland in 2022 die derde span wat sy tweede T20I-wêreldbekertitel kon wen.''<ref name="INDvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-win-t20-world-cup-2024-stun-south-africa-by-7-runs-in-final-9423182/ |title=T20 World Cup: India end long title drought after final for the ages against South Africa |publisher=The Indian Express |author=Sandip G |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië wen sy tweede T20I-wêreldbekertitel ná ’n pouse van 17 jaar en oortref Engeland se vorige rekord vir die langste wag van twaalf jaar.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/icc-twenty20-world-cup-2024-final-india-vs-south-africa-in-bridgetown-on-june-29-2024/article68349405.ece |title=IND vs SA, T20 World Cup 2024 final: India lifts second T20 WC title after 17 years |publisher=The Hindu |author=Ashwin Achal |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië word ook die eerste span wat die T20I-wêreldbekertoernooi onoorwonne kon wen.''<ref name="INDvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/rohit-sharma-and-co-lift-t20-world-cup-2024-trophy-for-india-as-unbeaten-team-11719689448580.html |title=Rohit Sharma and co lift T20 World Cup 2024 trophy for India as unbeaten team |publisher=Mint |author=Saurav Mukherjee |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] word die negende speler algeheel en eerste Indiese speler wat die T20I-wêreldbekertitel twee keer kon wen, die derde Indiese kaptein ná [[Kapil Dev]] en [[MS Dhoni]] wat ’n IKR-toernooi kon inpalm en die eerste kaptein wat 50 T20I-wedstryde kon wen.''<ref name="INDvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rohit-sharma-scripts-history-breaks-3-world-records-after-india-win-t20-world-cup-2024-title-article-111369319 |title=Rohit Sharma Creates History After Announcing Retirement, Breaks 3 World Records As India Win T20 World Cup |publisher=Times Now |author=Rahul Sadhu |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/india-vs-sa-final-2024-rohit-sharma-becomes-the-third-captain-after-kapil-dev-and-ms-dhoni-to-lift-icc-world-cup/articleshow/111369492.cms?from=mdr |title=India vs SA Final 2024: Rohit Sharma becomes the third captain after Kapil Dev and MS Dhoni to lift ICC World Cup |publisher=The Economic Times |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/t20-world-cup-2024-final-rohit-sharma-captain-50-t20-wins-9423328/ |title=T20 World Cup final: Rohit Sharma becomes first-ever captain to win 50 T20Is |publisher=The Indian Express |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]], Rohit Sharma en [[Ravindra Jadeja]] (almal Ind) speel in hul laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ravindra-jadeja-retires-from-t20-internationals-a-day-after-india-s-world-cup-triumph-1441669 |title=Ravindra Jadeja retires from T20 internationals a day after India's World Cup triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-wêreldkampioen 2024 |- |align=center|'''{{Cr-IN}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die 20 deelnemende nasionale krieketspanne in die T20I-wêreldbeker 2024. [[Lêer:2024 ICC Mens T20 World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2024: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#7ae|Super Agt}} {{sleutel|#c46|Eerste rondte}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|+/– !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || A/1 || 9 || 8 || 1 || 0 || 1256 || 1120 || +136 || 18 || — |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || B/2 || 9 || 8 || 0 || 1 || 1124 || 1102 || +22 || 16 || — |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || C/1 || 8 || 5 || 0 || 3 || 1010 || 919 || +91 || 10 || — |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || B/2 || 8 || 4 || 1 || 3 || 894 || 1051 || –157 || 9 || — |- | colspan="12"| '''In die Super Agt uitgeskakel''' |- style="background:#7ae;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-WI}} || C/2 || 7 || 5 || 0 || 2 || 1122 || 858 || +264 || 10 || — |- style="background:#7ae;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || B/1 || 7 || 5 || 0 || 2 || 1033 || 1035 || –2 || 10 || — |- style="background:#7ae;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} || D/1 || 7 || 3 || 0 || 4 || 890 || 867 || +23 || 6 || — |- style="background:#7ae;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-US}} || A/2 || 7 || 2 || 1 || 4 || 885 || 904 || –19 || 5 || — |- | colspan="12"| '''In die eerste rondte uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Cr-XS}} || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 580 || 491 || +89 || 5 || +1.255 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 331 || 426 || –95 || 4 || +0.415 |- style="background:#c46;" | 11 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 490 || 490 || ±0 || 4 || +0.294 |- style="background:#c46;" | 12 || style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} || D || 4 || 1 || 1 || 2 || 402 || 323 || +79 || 3 || +0.863 |- style="background:#c46;" | 13 || style="text-align:left;"|{{Cr-CA}} || A || 4 || 1 || 1 || 2 || 437 || 429 || +8 || 3 || –0.493 |- style="background:#c46;" | 14 || style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 464 || 572 || –108 || 2 || —1.358 |- style="background:#c46;" | 15 || style="text-align:left;"|{{Cr-NA}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 420 || 462 || –42 || 2 || –2.585 |- style="background:#c46;" | 16 || style="text-align:left;"|{{Cr-UG}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 215 || 474 || –259 || 2 || −4.510 |- style="background:#c46;" | 17 || style="text-align:left;"|{{Cr-NP}} || D || 4 || 0 || 1 || 3 || 305 || 330 || –45 || 1 || —0.542 |- style="background:#c46;" | 18 || style="text-align:left;"|{{Cr-IE}} || A || 4 || 0 || 1 || 3 || 326 || 345 || –9 || 1 || —1.293 |- style="background:#c46;" | 19 || style="text-align:left;"|{{Cr-PG}} || C || 4 || 0 || 4 || 0 || 386 || 395 || –9 || 0 || −1.268 |- style="background:#c46;" | 20 || style="text-align:left;"|{{Cr-OM}} || B || 4 || 0 || 4 || 0 || 431 || 476 || –45 || 0 || −3.062 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Rahmanullah Gurbaz]] | 281 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Rohit Sharma]] | 257 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Travis Head]] | 255 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Quinton de Kock]] | 243 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Ibrahim Zadran]] | 231 |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | rowspan="2"| 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Fazalhaq Farooqi]] | rowspan="2"| 17 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Arshdeep Singh]] |- | rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] | rowspan="2"| 15 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Anrich Nortje]] |- |rowspan="2"| 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Rashid Khan]] |rowspan="2"| 14 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Bangladesj}} [[Rishad Hossain]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2024 ICC Men's T20 World Cup|T20I-wêreldbeker 2024}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166 T20I-wêreldbeker 2024 op ESPNcricinfo] * {{en}} {{IMDb-titel|32316456|2024 ICC Men's T20 World Cup}} {{Proteas (2024 T20I-wêreldbeker)}} {{Navigasie T20I-wêreldbeker}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:T20I-wereldbeker 2024}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Krieket in Antigua en Barbuda]] [[Kategorie:Krieket in Barbados]] [[Kategorie:Krieket in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Krieket in Guyana]] [[Kategorie:Krieket in St. Lucia]] [[Kategorie:Krieket in St. Vincent en die Grenadine]] [[Kategorie:Krieket in Trinidad en Tobago]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Wes-Indië]] [[Kategorie:Sport in 2024]] [[Kategorie:Sportkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:T20I-wêreldbeker|2024]] az4sc6w6prctxgcypyq482kuv2qw24w T20I-wêreldbeker 2026 0 386982 3372583 3361693 2026-11-15T00:47:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372583 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die manskriekettoernooi. Vir die artikel oor die vrouekriekettoernooi, sien [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]].'' {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-wêreldbeker 2026 | beeld = T20I-wêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-wêreldbeker 2026 | vanafdatum = 7 Februarie | totdatum = 8 Maart | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte, Super Agt en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Indië}}<br />{{vlagland|Sri Lanka}} | kampioen = {{Cr-IN}} | naaswenner = {{Cr-NZ}} | getal = 3 | deelnemers = 20 (87 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 55 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Sanju Samson]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Pakistan}} [[Sahibzada Farhan]] (383)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604 |title=Most runs in ICC Men's T20 World Cup, 2025/26 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]]<br />{{vlagikoon|Indië}} [[Varun Chakravarthy]] (14 elk)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604 |title=Most wickets For ICC Men's T20 World Cup, 2025/26 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-wêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-wêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-wêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 ICC Men’s T20 World Cup''; [[Hindi]]: 2026 पुरुष टी20 विश्व कप; [[Singalees]]: 2026 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය; [[Tamil]]: 2026 ஐசிசி ஆண்கள் இருபது20 உலகக்கிண்ணம்) is van 7 Februarie tot 8 Maart 2026 in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/usa-to-stage-t20-world-cup-2024-2031-icc-mens-tournament-hosts-confirmed |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Dit was die tiende [[T20I-wêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die tweede in beide Indië en Sri Lanka. Indië het voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2016]] aangebied, terwyl Sri Lanka die [[T20I-wêreldbeker 2012|2012-toernooi]] gehuisves het. Die medegasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] was ook die verdedigende wêreldkampioen nadat hulle die [[T20I-wêreldbeker 2024]] gewen het. [[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2024 het onveranderd gebly en 20 [[krieket]]spanne het aan die T20I-wêreldbeker 2026 deelgeneem: Die twee gashere (Indië en [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]]), die ná Indië sewe beste spanne van die vorige toernooi ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]],<ref group="n" name="BDvXS" /> [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Proteas|Suid-Afrika]], die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]]), saam met die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 30 Junie 2024 ([[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] en [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]]) en die wenners van die kontinentale kwalifiseringstoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/how-does-qualification-for-the-2026-t20-world-cup-work |title=How does qualification for the 2026 T20 World Cup work? |publisher=Wisden |date=7 Junie 2024 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In Junie 2025 het [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] die Amerikaanse plek bepreek en een maand later het [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] as Europese kwalifiseerders gevolg. Aan die begin van Oktober het die Afrikaspanne [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] asook twee weke later [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]], [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] in die gesamentlike Asië-Stille-Oseaan-kwalifisering gekwalifiseer. Italië het vir die eerste keer vir ’n internasionale kriekettoernooi gekwalifiseer en die altesaam vyfde span van Europa geword wat vir ’n IKR-toernooi kon kwalifiseer. In Januarie 2026, slegs een maand voor toernooibegin, het Bangladesj aangekondig dat hulle sou weier om in Indië te speel, waarna hulle met die naasbeste span op die T20I-ranglys, [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]], vervang is. Gevolglik het vir die eerste keer vyf Europese spanne aan ’n internationale kriekettoernooi deelgeneem, terwyl dit ook die eerste T20I-wêreldbekertoernooi was waaraan Bangladesj nie deelgeneem het nie. Bangladesj was ook die enigste volle lid wat nie aan die T20I-wêreldbeker 2026 deelgeneem het nie.<ref group="n" name="BDvXS" /> Tydens die T20I-wêreldbeker 2026 is 55 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die eerste rondte, twaalf in die Super Agt, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die Super Agt, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-wêreldbeker 2026 het saam met die twee gashere van die [[T20I-wêreldbeker 2028|2028-toernooi]] regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2028 in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] gekwalifiseer. Engeland, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Nieu-Seeland het Suid-Afrika geklop en Indië vir Engeland, waardeur Indië en Nieu-Seeland mekaar in die eindstryd ontmoet het. Die medegasheer en verdedigende wêreldkampioen Indië het Nieu-Seeland in die eindstryd op die [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]], Indië, met 96 lopies verslaan en sodoende ná [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] en 2024 sy derde T20I-wêreldbekertitel ingepalm. Daarmee het hulle die eerste span geword wat die T20I-wêreldbekertrofee vir ’n derde keer kon wen, dit suksesvol verdedig en ook tuis gewen het. Die medegasheer Sri Lanka en die tweemalige wenner Wes-Indië is in die Super Agt uitgeskakel. Namibië is ná vier nederlae reeds in die eerste rondte uitgeskakel, terwyl Zimbabwe vir die tweede keer ná [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi gehaal het, waar hulle ná drie nederlae uitgeskakel is. == Toewysing == Die T20I-wêreldbeker 2026 is deur die Internasionale Krieketraad in November 2021 aan Indië en Sri Lanka toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2012|2012-toernooi]] gehuisves, terwyl Indië die [[T20I-wêreldbeker 2016|2016-toernooi]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcci-confident-of-hosting-2021-t20-world-cup-in-india-1239107 |title=BCCI confident of hosting 2021 T20 World Cup in India |publisher=ESPNcricinfo |date=12 November 2020 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Dit was egter die eerste keer wat albei lande saam as medegashere van ’n T20I-wêreldbekertoernooi opgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.deccanherald.com/sports/cricket/india-to-host-2026-t20-world-cup-with-sri-lanka-2031-odi-world-cup-with-bangladesh-1051629.html |title=India to host 2026 T20 World Cup with Sri Lanka, 2031 ODI World Cup with Bangladesh |publisher=Deccan Herald |date=17 November 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Oorspronklik wou Sri Lanka die T20I-wêreldbeker 2026 op sy eie aanbied, maar weens die gebrek aan geskikte stadions het die Internasionale Krieketraad die toernooi aan beide Indië en Sri Lanka toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sri-lanka-abandons-project-to-build-a-new-cricket-stadium/article31643540.ece |title=Sri Lanka abandons project to build a new cricket stadium |publisher=The Hindu |date=21 Mei 2020 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Saam met die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] was dit een van twee vername internasionale kriekettoernooie wat binne ses maande in beide Indië en Sri Lanka beslis is. Op 19 Desember 2024, ná ’n ooreenkoms tussen die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] en die [[Pakistanse Krieketraad]] het die Internasionale Krieketraad ’n hersiening uitgereik oor die toernooie wat deur Indië en Pakistan aangebied is, waarvolgens albei nasionale spanne se wedstryde in mekaar se lande tussen 2024 en 2027 op neutrale plekke gehuisves is. Vervolgens het Pakistan sy wedstryde tydens die T20I-wêreldbeker 2026 in Sri Lanka gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/update-issued-on-india-and-pakistan-hosted-matches-at-icc-events |title=Update issued on India and Pakistan hosted matches at ICC events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Desember 2024 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Aan die T20I-wêreldbeker 2026 het 20 spanne deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die twee gashere Indië en Sri Lanka, die ná Indië sewe beste spanne van die vorige [[T20I-wêreldbeker 2024]] (Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Suid-Afrika, die Verenigde State en Wes-Indië) en die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 30 Junie 2024 (Ierland, Nieu-Seeland en Pakistan) het regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2026 gekwalifiseer. Die oorblywende agt plekke is tydens plaaslike kwalifiseringstoernooie bespreek, met aanvanklik twee spanne elk uit [[Afrikakrieketvereniging|Afrika]], [[Asiatiese Krieketraad|Asië]] en [[Europese Krieketraad|Europa]], saam met een span elk uit die [[IKR Amerikas|Amerikas]] en die [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië-streek]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/qualification-pathway-for-marquee-icc-events-confirmed |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 April 2022 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 22 Julie 2024 het die Internasionale Krieketraad egter aangekondig dat die Asiatiese en Oos-Asië-Oseanië-plekke saamgevoeg en een gesamentlike kwalifisering om drie plekke beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-confirms-review-into-conduct-of-t20-world-cup-2024-1444223 |title=ICC confirms review into conduct of T20 World Cup 2024 |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Julie 2024 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In Junie 2025 het Kanada die Amerikaanse kwalifisering gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/canada-become-13th-team-to-qualify-for-t20-world-cup-2026-1491260 |title=Canada become 13th team to qualify for men's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Junie 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Een maand later het [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] die twee Europese kwalifiserende spanne geword, nadat hulle dié streek se kwalifisering in Julie 2025 onderskeidelik in die eerste en tweede plek afgesluit het. Vir Nederland was dit die sewende toernooideelname, terwyl Italië aan sy eerste internasionale kriekettoernooi ooit deelgeneem het; hulle het in die kwalifisering die meermalige deelnemer [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/italy-netherlands-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1494665 |title=Italy make history by qualifying for 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Julie 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens het Italië ná die volle lede Engeland en Ierland, asook die assosiaatlede Nederland en Skotland die vyfde Europese land geword wat vir ’n wêreldbekertoernooi kon kwalifiseer. Aan die begin van Oktober 2025 het Namibië en Zimbabwe die twee Afrikaplekke bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Namibië het vir sy vierde agtereenvolgende toernooi gekwalifiseer, terwyl dit Zimbabwe se sewende toernooideelname was. Daarbenewens was dit ná die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] die tweede T20I-wêreldbekertoernooi waaraan dié twee [[Suider-Afrika]]anse spanne saam deelgeneem het. Twee weke later het Nepal, Oman en die Verenigde Arabiese Emirate die Asië-Stille-Oseaan-kwalifisering beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-all-20-teams-for-2026-t20-world-cup-teams-identified-after-uae-secure-last-spot-1507383 |title=T20 World Cup: All teams identified for 2026 edition after UAE secure 20th spot |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Oktober 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die twee Arabiese buurlande Oman en die Verenigde Arabiese Emirate het vir die eerste keer by dieselfde T20I-wêreldbekertoernooi verskyn. Nadat Bangladesj op 24 Januarie 2026 met Skotland vervang is, was dit die eerste IKR-toernooi waaraan vyf Europese spanne deelgeneem het. === Onttrekking van Bangladesj === Op 3 Januarie 2026, ná die BCCI se besluit om die Bengaalse krieketspeler [[Mustafizur Rahman]] van die [[Indiese Premierliga]] 2026 uit te sluit, het die [[Bengaalse Krieketraad]] (BCB) die Internasionale Krieketraad (IKR) versoek om hulle wedstryde uit Indië te skuif<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |title=Bangladesh govt asks cricket board to shift T20 World Cup games out of India after Mustafizur controversy |publisher=The Economic Times |date=4 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> en na die “veiligheid en welstand” van hulle spelers verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |title=Bangladesh refuse to travel to India for T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=4 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-meet-with-bcb-over-bangladesh-s-refusal-to-play-t20-world-cup-matches-in-india-1518291 |title=ICC to meet with BCB over refusal to play T20 World Cup matches in India |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 6 Januarie het ESPNcricinfo berig dat die Internasionale Krieketraad die BCB se aansoek verwerp het en dat Bangladesj punte sou verbeur indien hulle weier om te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-bangladesh-play-in-india-or-forfeit-points-1518315 |title=ICC to Bangladesh: play in India or forfeit points |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het die BCB egter hierdie bewerings ontken en aangevoer dat die “IKR sy bereidwilligheid te kenne gegee het om met die BCB nou saam te werk om [ons] bekommernisse aan te spreek”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-says-icc-willing-to-address-concerns-about-playing-t20-world-cup-in-india-1518430 |title=BCB: ICC willing to address concerns about playing T20 World Cup in India |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 11 Januarie het die [[Pakistanse Krieketraad]] (PCB) aangebied om Bangladesj se wedstryde in Pakistan te huisves indien plekke in Sri Lanka nie beskikbaar sou wees nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/pakistan-want-to-host-bangladeshs-matches-amid-t20-world-cup-2026-controversy-report-article-153431521 |title=Pakistan Want To Host Bangladesh's Matches Amid T20 World Cup 2026 Controversy – Report |publisher=Times Now |date=11 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het die krieketverenigings van beide [[Tamil Nadu]] en [[Kerala]] aangedui dat Bangladesj sy wedstryde op die [[M. A. Chidambaram-stadion]] en [[Greenfield Internasionale Stadion]] kon speel pleks van [[Eden Gardens]] en [[Wankhedestadion]], waar hulle oorspronklik sou gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/new-venue-options-emerge-for-bangladesh-s-t20-world-cup-2026-matches-report-2026-01-12-1025458 |title=New venue options emerge for Bangladesh's T20 World Cup 2026 matches: Report |publisher=India TV |author=Akshit Bhatnagar |date=12 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 12 Januarie het die IKR Bangladesj se sekuriteitsassessering geweier en aangevoer, dat “daar geen algehele bedreiging vir die [span]” was nie en “lae tot matige risiko’s [vir die span] in sommige plekke en lae tot nul in ander” was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-specific-threat-to-bangladesh-team-in-india-for-2026-t20-world-cup-says-icc-security-assessment-1519243 |title=No specific threat to Bangladesh team in India, says ICC security assessment |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het die BCB sy aansoek herhaal om Bangladesj se wedstryde uit Indië te skuif en veiligheidskwessies aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcb-firm-on-stance-that-bangladesh-won-t-travel-to-india-for-t20-world-cup-1519348 |title=BCB firm on stance that Bangladesh won't travel to India for T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 17 Januarie het die BCB versoek om hul groep met Ierland, wat hul wedstryde in Sri Lanka gespeel het, om te ruil, maar dit is ondanks die PCB se ondersteuning vir dié skuif deur die IKR verwerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-crisis-pcb-writes-to-icc-supporting-bangladesh-s-stance-1520329 |title=T20 World Cup crisis: PCB writes to ICC supporting Bangladesh's stance |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Daarna is berig dat, indien BCB sou besluit om vir die toernooi nie na Indië te reis nie, hulle vir die toernooi met die naasbeste span op die T20I-ranglys vervang sou word (destyds [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]]). Op 21 Januarie sou die finale besluit gemaak word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-bangladesh-s-participation-to-be-finalised-by-january-21-1520069 |title=Bangladesh's participation in 2026 T20 World Cup to be finalised by January 21 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Ná ’n IKR-raadsvergadering op 21 Januarie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-board-decides-to-uphold-published-match-schedule-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |title=ICC Board decides to uphold published match schedule for ICC Men’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> is aangekondig dat die sperdatum met een dag verleng is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-replace-bangladesh-at-t20-world-cup-if-they-don-t-travel-to-india-1520371 |title=ICC to replace Bangladesh at T20 World Cup if they don't travel to India |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-s-t20-world-cup-verdict-on-bangladesh-cricket-bcci-2855353-2026-01-21 |title=ICC's T20 World Cup verdict on Bangladesh live updates: Bangladesh asked to play in India or sit-out |publisher=India Today |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het Bangladesj sy weiering om in Indië te speel herhaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-firm-on-not-playing-t20-world-cup-in-india-despite-icc-saying-they-will-be-replaced-1520515 |title=Bangladesh firm on not playing T20 World Cup in India despite risk of exclusion |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Gevolglik het die IKR op 24 Januarie Bangladesj amptelik met Skotland vervang, aangesien die Skotte die naasbeste span op die T20I-ranglys was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-replaces-bangladesh-with-scotland-at-t20-world-cup-due-to-bcb-refusal-to-play-in-india-1520550 |title=ICC replaces Bangladesh with Scotland at T20 World Cup due to BCB refusal to play in India |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/bangladesh-replaced-by-scotland-at-2026-mens-t20-world-cup-after-refusing-travel-to-india |title=Bangladesh replaced by Scotland at 2026 men's T20 World Cup after refusing to travel to India |publisher=Wisden |date=24 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het die BCB die IKR van “dubbele standaarde” beskuldig en na Indië se weiering om tydens die [[Kampioenetrofee 2025]] in [[Pakistan]] te speel verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcb-accuses-icc-of-double-standards-over-t20-world-cup-venue-deadlock-1520540 |title=BCB accuses ICC of double standards over T20 World Cup venue issue |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In ’n persberig wat op 9 Februarie uitgereik is, het die IKR verklaar dat die BCB in verband met sy onttrekking geen finansiële, sport- of administratiewe boete opgelê is nie. Verder is bevestig dat die BCB die reg het om appèl aan te teken kragtens die IKR-regulasies en dat voor 2031 ’n toernooi aan Bangladesj toegewys word.<ref name="ICC_PR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-men-s-t20-world-cup-2026-press-note |title=ICC Men’s T20 World Cup 2026 – Press Note |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 1 Februarie 2026 het die Pakistanse regering die nasionale span toegelaat om wél aan die toernooi deel te neem, maar hulle aangewys om nie in die vir 15 Februarie in Colombo geskeduleerde wedstryd teen Indië te speel nie. Hoewel die IKR nie amptelik van dié besluit in kennis gestel is nie, is dit volgens berigte geneem in protes teen die IKR se weiering om Bangladesj se wedstryde uit Indië te skuif, ’n versoek wat veral deur Pakistan ondersteun is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137531/pakistan-to-forfeit-india-clash-in-t20-world-cup |title=Pakistan government says 'no' to India match in T20 World Cup |publisher=Cricbuzz |date=1 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-to-boycott-t20-world-cup-match-against-india-1521915 |title=Pakistan to boycott T20 World Cup group match against India |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die IKR het die PCB gewaarsku oor moontlike sanksies vir ’n potensiële boikot van die wedstryd teen Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/no-india-vs-pakistan-at-t20-world-cup-paks-boycott-iccs-warning-the-big-fallout-explained/articleshow/127851688.cms |title=No India vs Pakistan at T20 World Cup? Pak’s boycott, ICC’s warning & the big fallout explained |publisher=The Economic Times |date=2 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die IKR het later met beide die BCB en die PCB vergader om ’n oplossing in die saak te vind. Die IKR het later verklaar dat hy in ’n konstruktiewe dialoog met belanghebbendes betrokke was en herhaal dat sy benadering tot deelnamekwessies gelei is deur neutraliteit en fasilitering eerder as deur strafmaatreëls.<ref name="ICC_PR" /> Gevolglik het die Pakistanse regering op 9 Februarie die nasionale span aangewys om in die wedstryd teen Indië te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-withdraw-boycott-of-india-match-at-t20-world-cup-1523168 |title=Pakistan withdraw boycott of India match at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 87 lande het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gashere}} {{sleutel|#00f|Agt beste spanne van die 2024-toernooi}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-ranglys}} {{sleutel|#080|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#f00|Span het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-IN}} |rowspan="2"|'''Gasheer''' |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-LK}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="7"|'''Regstreeks''' |Agtste |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Halfeindrondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-AU}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |<s>{{Cr-BD}}</s><ref group="n" name="BDvXS">Op 24 Januarie 2026 is Bangladesj met Skotland vervang.</ref> |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-EN}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-WI}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Cr-US}} |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Super Agt <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-IE}} |rowspan="3"|T20I-ranglys op<br />30 Junie 2024 |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-PK}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-CA}} |Amerikakwalifisering |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-IT}} |rowspan="2"|Europese kwalifisering |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-NL}} |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NA}} |rowspan="2"|Afrikakwalifisering |Vierde |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NP}} |rowspan="3"|Asië-Stille-Oseaan-kwalifisering |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-OM}} |Vierde |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-AE}} |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> |Plaasvervanger |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |} == Stadions == Op 6 November 2025 het die [[Internasionale Krieketraad]] die stadions vir die T20I-wêreldbeker 2026 aangekondig: vyf in Indië en drie in Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-icc-shortlists-venues-in-india-and-sri-lanka-1510319 |title=ICC shortlists venues for 2026 T20 World Cup in India and Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |date=6 November 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=4|{{vlagland|Indië}} |- ! [[Ahmedabad]] ! [[Chennai]] ! [[Delhi]] ! [[Kolkata]] |- | [[Narendra Modi-stadion]] | [[M. A. Chidambaram-stadion]] | [[Feroz Shah Kotla Ground]] | [[Eden Gardens]] |- | <small>{{Koördinate|23|5|29|N|72|35|50|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Narendra Modi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|13|3|46|N|80|16|46|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=M. A. Chidambaram-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|28|38|16|N|77|14|35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Feroz Shah Kotla Ground}}</small> | <small>{{Koördinate|22|33|52.16|N|88|20|35.09|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Eden Gardens}}</small> |- | Kapasiteit: '''132&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''39&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''55&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''68&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Narendra Modi Stadium view from the gallery.jpg|200px]] | [[Lêer:M.A.Chidambaram Stadium before IND vs AUS 3rd ODI 2023.jpg|200px]] | [[Lêer:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|200px]] | [[Lêer:Eden Gardens under floodlights during a match.jpg|200px]] |- ! {{vlagland|Indië}} !colspan=3|{{vlagland|Sri Lanka}} |- ! [[Mumbai]] !colspan=2|[[Colombo]] ! [[Pallekele]] |- | [[Wankhedestadion]] | [[R. Premadasa-stadion]] | [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]] | [[Pallekele Internasionale Krieketstadion|Pallekele Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|18|56|20|N|72|49|33|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wankhedestadion}}</small> | <small>{{Koördinate|6|56|23|N|79|52|19|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=R. Premadasa-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|6|54|21.32|N|79|52|9.85|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Singalese Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|7|16|49|N|80|43|20|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Pallekele Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''33&nbsp;108''' | Kapasiteit: '''35&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''35&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Wankhede ICC WCF.jpg|200px]] | [[Lêer:The clouds roll in.jpg|200px]] | [[Lêer:SCC Ground Colombo.jpg|200px]] | [[Lêer:Pallekele International Cricket Stadium5.JPG|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Indië|width=300|float=left|caption=Plekke in Indië|places= {{Location map~|Indië|lat=23.091389|long=72.597222|label=[[Ahmedabad]]|position=right}} {{Location map~|Indië|lat=13.062778|long=80.279444|label=[[Chennai]]|position=right}} {{Location map~|Indië|lat=28.637778|long=77.243056|label=[[Delhi]]|position=bottom}} {{Location map~|Indië|lat=22.5645|long=88.343083|label=[[Kolkata]]|position=left}} {{Location map~|Indië|lat=18.938889|long=72.825833|label=[[Mumbai]]|position=left}}}} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Sri Lanka|width=200|float=right|caption=Plekke in Sri Lanka|places= {{Location map~|Sri Lanka|lat=6.878076|long=79.89688|label=[[Colombo]]|position=right}} {{Location map~|Sri Lanka|lat=7.280278|long=80.722222|label=[[Pallekele]]|position=top}} }} |}</center> == Formaat == Die T20I-wêreldbeker 2026 is oor 30 dae tussen 20 verskillende spanne oor 55 wedstryde beslis. Dit het op 7 Februarie 2026 op die Singalese Sportklub-krieketveld, Colombo, met die openigswedstryd tussen Nederland en Pakistan begin. Die toernooi he geëindig op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad op 8 Maart met die eindstryd tussen Indië en Nieu-Seeland, waartydens Indië die T20I-wêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die T20I-wêreldbeker 2024 gebruik. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-wêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n siaan blokkie op die Super Agt, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Februarie ! scope="col"|Sa<br />7 ! scope="col"|So<br />8 ! scope="col"|Ma<br />9 ! scope="col"|Di<br />10 ! scope="col"|Wo<br />11 ! scope="col"|Do<br />12 ! scope="col"|Vr<br />13 ! scope="col"|Sa<br />14 ! scope="col"|So<br />15 ! scope="col"|Ma<br />16 ! scope="col"|Di<br />17 ! scope="col"|Wo<br />18 ! scope="col"|Do<br />19 ! scope="col"|Vr<br />20 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 7 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| |- | align=left|Groep A <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| |- |align=left|Groep B <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- |align=left|Groep C <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| |- |align=left|Groep D <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| |- ! scope="col"|Super Agt<br />Februarie/Maart ! scope="col"|Sa<br />21 ! scope="col"|So<br />22 ! scope="col"|Ma<br />23 ! scope="col"|Di<br />24 ! scope="col"|Wo<br />25 ! scope="col"|Do<br />26 ! scope="col"|Vr<br />27 ! scope="col"|Sa<br />28 ! scope="col"|So<br />1 |- | align=left|Groep 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 |- | align=left|Groep 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 1 -->| |- ! scope="col"|Uitklopfase<br />Maart ! scope="col"|Ma<br />2 ! scope="col"|Di<br />3 ! scope="col"|Wo<br />4 ! scope="col"|Do<br />5 ! scope="col"|Vr<br />6 ! scope="col"|Sa<br />7 ! scope="col"|So<br />8 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#7DF9FF|Super Agt}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Eerste rondte en Super Agt === Die T20I-wêreldbeker 2026 is deur 20 nasionale krieketspanne beslis. Die spanne is in vier groepe van vyf spanne elk verdeel. Elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die Super Agt deurgedring.<ref name="Fixture1">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-schedule-india-grouped-with-pakistan-england-with-west-indies-1512693 |title=T20 World Cup: India grouped with Pakistan, England with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |date=25 November 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. ’n Superboulbeurt is gebruik vir die beslissing van een wedstryd, naamlik dié tussen Afghanistan en Suid-Afrika in Groep D op 11 Februarie wat die eerste T20I-wêreldbekerwedstryd was wat deur ’n tweede Superboulbeurt beslis is. Die Super Agt is deur agt spanne in twee groepe van vier spanne elk beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel het, dus het elke span drie wedstryde in die Super Agt gespeel. Die kwalifisering was gegrond op dieselfde kriterias as in die eerste rondte. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/3311904 |title=ICC announces major changes to World Cup schedule |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Martin Smith |date=2 Junie 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die wenner en naaswenner van elk van die Super Agt-groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal. === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gashere Australië en Nieu-Seeland) het regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer. Hulle was Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 24 skeidsregters en ses wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/match-officials-named-for-t20-world-cup-2026-group-stage |title=Match officials named for T20 World Cup 2026 group stage |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Donovan Koch <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Sam Nogajski <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Gazi Sohel <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|krieket}} Roland Black <small>([[Krieket Ierland|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} K. N. Ananthapadmanabhan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Jayaraman Madanagopal <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} Nitin Menon <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Brown <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Wayne Knights <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Asif Yaqoob <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Raveendra Wimalasiri <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Allahudien Paleker <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Leslie Reifer <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Langton Rusere <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Dave Gilbert <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Javagal Srinath <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Dean Cosker <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Ranjan Madugalle <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Richie Richardson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} === Spanne === Elke land kon 15 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 8 Januarie 2026 aan die Internasionale Krieketraad voorgelê word. Enige latere verandering het die goedkeuring deur die IKR vereis. Tot 31 Januarie 2026 kon plaasvervangers opgeroep word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidesport.in/cricket/what-is-the-deadline-to-announce-squad-for-t20-world-cup-2026/ |title=What is the deadline to announce squad for T20 World Cup 2026? |publisher=Inside Sport |author=Ansh Athani |date=15 Desember 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Agt én regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2028 mis. |} Die wedstryde is in drie fases opgedeel, naamlik die eerste rondte, die Super Agt en die uitklopfase. Die groepe is op 25 November 2025 bekend gemaak.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/fixtures-groups-released-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |title=Fixtures, groups released for ICC Men's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=25 November 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 24 Januarie 2026 is Bangladesj met Skotland vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cp801njpr8zo |title=Scotland replace Bangladesh at T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=24 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> === Eerste rondte === 20 spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die Super Agt deurgedring en saam met die medegashere Australië en Nieu-Seeland regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2" /> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |4||4||0||0||+2.500||'''8''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |4||3||1||0||+0.976||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-US}} |4||2||2||0||+0.788||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-NL}} |4||1||3||0||—1.217||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-NA}} |4||0||4||0||—3.108||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 147 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 148/7 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Scott Edwards]] 37 (29) | paaltjies1 = [[Salman Mirza]] 3/24 (3.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Sahibzada Farhan]] 47 (31) | paaltjies2 = [[Paul van Meekeren]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/netherlands-vs-pakistan-1st-match-group-a-1512719/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Wayne Knights ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Faheem Ashraf]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Bas de Leede]] (Ned) speel in sy 100ste internasionale wedstryd. }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 161/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 132/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Suryakumar Yadav]] 84* (49) | paaltjies1 = [[Shadley van Schalkwyk]] 4/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shubham Ranjane]] 37 (22) | paaltjies2 = [[Mohammed Siraj]] 3/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 29 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-united-states-of-america-3rd-match-group-a-1512721/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Suryakumar Yadav]] (Ind) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[Mohammad Mohsin]] en [[Shubham Ranjane]] (albei VSA) het hul T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news24online.com/sports/cricket/who-is-mohammad-mohsin-usa-bowler-who-once-played-for-pakistan-created-trouble-for-india-claimed-wicket-of-rinku-singh/739004/ |title=Who is Mohammad Mohsin? USA bowler who once played for Pakistan, created trouble for India, claimed wicket of… |publisher=News 24 |author=Aditya Mallick |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Saurabh Netravalkar]] (VSA) word die eerste bouler wat 65 lopies in ’n T20I-wêreldbekerkolfbeurt afstaan.''<ref name="INDvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-india-record-ninth-consecutive-win-suryakumar-yadav-big-contribution-1522782 |title=Stats – India's record ninth consecutive win at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/saurabh-netravalkar-most-expensive-spell-t20-world-cups-india-vs-usa-wankhede-stats-records/article70604787.ece |title=IND vs USA: Netravalkar registers most expensive bowling figures in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se negende agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd.''<ref name="INDvUSA" /> * ''[[Suryakumar Yadav]] word vir die 18de keer as speler van die wedstryd aangewys en oortref [[Virat Kohli]] se vorige rekord van 17 T20I-toekennings vir ’n Indiër.<ref name="INDvUSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/suryakumar-yadav-india-vs-usa-t20-world-cup-most-potm-record-kohli-10519828/ |title=Suryakumar Yadav wins 17th Player of the Match award, breaks Kohli’s T20I record |publisher=The Indian Express |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NA}} | telling1 = 156/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 159/3 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Jan Nicol Loftie-Eaton]] 42 (38) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 2/13 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 72* (48) | paaltjies2 = [[Bernard Scholtz]] 1/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-netherlands-10th-match-group-a-1512728/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Bas de Leede]] (Ned) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was Namibië se eerste internasionale krieketwedstryd in Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/namibia-play-their-first-ever-game-on-indian-soil-netherlands-seek-comeback-with-two-changes-2026-02-10-1029599 |title=Namibia play their first-ever game on Indian soil, Netherlands seek comeback with two changes |publisher=India TV |author=Koustav Sengupta |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Willem Myburgh]] (Nam) het sy T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-netherlands-bring-in-fred-klaassen-and-timm-van-der-gugten-and-field-willem-myburgh-debuts-for-namibia-1523197 |title=Netherlands bring in Klaassen and van der Gugten and field; Myburgh debuts for Namibia |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Timm van der Gugten]] (Ned) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Ruben Trumpelmann]] (Nam) neem sy 50ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-namibia-top-5-players-t20-world-cup-2866984-2026-02-12 |title=From JJ Smit to Jan Frylinck: 5 Namibia stars who can derail India's charge |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 190/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 158/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 73 (41) | paaltjies1 = [[Shadley van Schalkwyk]] 4/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shubham Ranjane]] 51 (30) | paaltjies2 = [[Usman Tariq]] 3/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 32 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/pakistan-vs-united-states-of-america-12th-match-group-a-1512730/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Raveendra Wimalasiri ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Ehsan Adil]] (VSA) het sy T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pak-vs-usa-ehsan-adil-makes-makes-usa-debut-against-former-team-pakistan-1523301 |title=Ehsan Adil makes USA debut against former team Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Shaheen Afridi]] (Pak) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53277-shaheen-shah-afridi-amasses-major-landmark-amid-t20-world-cup-2026 |title=Shaheen Shah Afridi amasses major landmark amid T20 World Cup 2026 |publisher=Geo Super |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sahibzada Farhan]] (Pak) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.aaj.tv/news/330452322 |title=Sahibzada Farhan completes 1,000 T20I runs with match-winning knock against USA |publisher=Aaj News |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 209/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 116 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Ishan Kishan]] 61 (24) | paaltjies1 = [[Gerhard Erasmus]] 4/20 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Louren Steenkamp]] 29 (20) | paaltjies2 = [[Varun Chakravarthy]] 3/7 (2 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 93 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-namibia-18th-match-group-a-1512736/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Hardik Pandya]] (Ind) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Arshdeep Singh]] (Ind) neem sy 250ste T20-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-namibia-18th-match-group-a-1512736/live-match-blog |title=India vs Namibia Highlights, T20 World Cup 2026: Kishan, Hardik and Varun lead India to record win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Ishan Kishan]] word die eerste Indiese [[paaltjiewagter]] wat ’n T20I-wêreldbekervyftigtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.khelwire.com/articles/ishan-kishan-scores-his-maiden-t20-world-cup-half-century |title=Ishan Kishan scores his maiden T20 World Cup half-century |publisher=KhelWire |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Indië se tiende agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/india-create-history-with-win-against-namibia-become-first-team-in-the-world-to-win-10-matches-in-a-row-in-t20-world-cup-article-153603243 |title=India Create History With Win Against Namibia, Become First Team In The World To... |publisher=Times Now |author=Shaunak Ghosh |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken hul grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.<ref name="Stats1_T20I-2026">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-ishan-kishan-drives-india-to-record-powerplay-high-1523727 |title=Stats – India's powerplay bash in Delhi, Mosca brothers' day out in Mumbai |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="Largest_margins_IND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins-by-runs/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=6 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup Trophy – India |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 196/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 103 (15.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Saiteja Mukkamalla]] 79 (51) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 3/37 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 23 (17) | paaltjies2 = [[Harmeet Singh Baddhan]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde State wen met 93 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/netherlands-vs-united-states-of-america-21st-match-group-a-1512739/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Nitin Menon en K. N. Ananthapadmanabhan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Harmeet Singh Baddhan]] (VSA) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is die Verenigde State se eerste T20I-oorwinning oor Nederland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/netherlands-vs-united-states-of-america-21st-match-group-a-1512739/match-report |title=Mukkamalla 79, Harmeet four-for lead USA's trouncing of Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Die Verenigde State teken die hoogste T20I-wêreldbekeroowinning in dié tyd deur ’n assosiaatlid aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mykhel.com/cricket/usa-break-nepals-associate-record-with-dominant-93-run-triumph-in-t20-world-cup-2026-413523.html |title=USA Break Nepal's Associate Record with Dominant 93-Run Triumph In T20 World Cup 2026 |publisher=Mykhel |author=Debayan Bhattacharyya |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 199/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 168/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sanjay Krishnamurthi]] 68* (33) | paaltjies1 = [[Willem Myburgh]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Louren Steenkamp]] 58 (39) | paaltjies2 = [[Shadley van Schalkwyk]] 2/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde State wen met 31 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-united-states-of-america-26th-match-group-a-1512744/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = K. N. Ananthapadmanabhan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Sanjay Krishnamurthi]] (VSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Die Verenigde State teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=11 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – United States of America |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Monank Patel]] word die eerste Amerikaanse kolwer wat sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianews.com.au/t20-wc-monank-sanjay-hit-fifties-as-usa-post-199-4-against-namibia/ |title=T20 WC: Monank, Sanjay hit fifties as USA post 199/4 against Namibia |publisher=Australia Indian News |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sanjay Krishnamurthi]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir die Verenigde State aan (in 23 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-fastest-fifties-1284110 |title=T20 World Cup – Fastest Fifties in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/usa-vs-namibia-t20-world-cup-report-and-stats/story |title=T20 World Cup, USA win their 2nd successive match: Stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Zane Green]] word ná [[Niko Davin]] (albei Nam) die tweede kolwer tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd wat sy paaltjie verloor nadat hy uitgetree het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-namibia-s-zane-green-becomes-first-batter-to-be-retired-out-in-2026-t20-world-cup-1524333 |title=Namibia's Green becomes first batter to be retired out in 2026 T20 WC |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/news/usa-vs-namibia-yesterday-match-result-icc-t20-world-cup-2026/ |title=Yesterday Match Result – USA vs Namibia ICC T20 World Cup 2026 Highlights February 15 |publisher=Crictoday |author=Gulshan Kumar |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 175/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 114 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Ishan Kishan]] 77 (40) | paaltjies1 = [[Saim Ayub]] 3/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Usman Khan]] 44 (34) | paaltjies2 = [[Hardik Pandya]] 2/16 (3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 61 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-pakistan-27th-match-group-a-1512745/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Ishan Kishan]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan.''<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-india-make-it-8-1-against-pakistan-at-the-t20-world-cup-1524398 |title=Stats – India make it 8-1 against Pakistan in T20 World Cups |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/india-smash-their-highest-ever-total-vs-pakistan-in-t20-world-cup-19850590.htm |title=India smash their highest-ever total vs Pakistan in T20 World Cup |publisher=CNBC TV18 |author=Tarkesh Jha |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken ook sy grootste T20I-oorwinning in dié tyd oor Pakistan aan.''<ref name="INDvPAK" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-touch-new-high-register-their-highest-margin-of-victory-runs-over-pakistan-in-t20is-with-ws-lno-9905582.html |title=India Touch New High! Register Their Highest Margin Of Victory (Runs) Over Pakistan In T20Is With... |publisher=Network18 Group |author=Ritayan Basu |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se 8–1-rekord teen Pakistan is die langste T20I-wêreldbekeroorheersing in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Indië se elfde agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd in enige IKR-toernooi.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Indië se 16de agtereenvolgende oorwinning in internasionale kriekettoernooie – [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]], [[krieketwêreldbeker]]- en T20I-wêreldbekertoernooie – is ook die langste wenreeks in dié tyd in manstoernooie.''<ref name="INDvPAK" /> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-beat-pakistan-qualify-super-8-t20-world-cup-unbeaten-record-colombo-10533956/ |title=India beat Pakistan to qualify for Super 8s, extend T20 World Cup unbeaten record to 11 matches in Colombo |publisher=The Indian Express |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 199/3 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 97 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 100* (58) | paaltjies1 = [[Jack Brassell]] 2/48 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Louren Steenkamp]] 23 (22) | paaltjies2 = [[Usman Tariq]] 4/16 (3.3 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 102 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-pakistan-35th-match-group-a-1512753/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) teken sy eerste T20I-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-century-2nd-pakistan-batter-to-score-hundred-in-t20-world-cup-pak-vs-nam/article70647161.ece/ |title=Sahibzada Farhan becomes second Pakistan batter to score hundred in T20 World Cups |publisher=The Hindu |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die 16de kolwer en tweede Pakistani ná [[Ahmed Shehzad]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="PAKvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pak-vs-nam-stats-pakistan-s-biggest-t20-world-cup-win-1524939 |title=Stats – A rare DNB for Babar Azam |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Pakistan teken hul grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.''<ref name="PAKvNAM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins-by-runs/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=7 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup Trophy – Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Pakistan vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-pakistan-35th-match-group-a-1512753/match-report |title=Pakistan into Super Eight after Farhan ton sinks Namibia |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nederland en die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/t20-wprld-cup-hopefully-our-performances-can-help-grow-cricket-in-netherlands-says-scott-edwards/article70645090.ece |title=T20 World Cup: ‘Hopefully, our performances can help grow cricket in Netherlands,’ says Scott Edwards |publisher=The Hindu |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |publisher=[[Yahoo!]] |author=Ehsan Kassim |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023133646/https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |archive-date=23 Oktober 2026 |url-status=dead }}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 193/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 176/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shivam Dube]] 66 (31) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 3/56 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 33 (23) | paaltjies2 = [[Varun Chakravarthy]] 3/14 (3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 17 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-netherlands-36th-match-group-a-1512754/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Shivam Dube]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Scott Edwards]] word die eerste Nederlandse [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat in sy 50ste T20I-wedstryd speel.'' * ''[[Hardik Pandya]] (Ind) teken sy 6&nbsp;000ste T20-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/hardik-pandya-completes-6-000-t20-runs/story |title=Indian all-rounder Hardik Pandya completes 6,000 T20 runs: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se twaalfde agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd in enige IKR-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thebridgechronicle.com/sports/india-vs-netherlands-t20-world-cup-2026-recap-shivam-dube-varun-as99 |title=India’s winning streak reaches 12 as Netherlands fall in Ahmedabad; Zero matches lost since 2024 campaign |publisher=The Bridge Chronicle |author=Ashutosh Sahoo |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se 17de agtereenvolgende oorwinning in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie – is ook die langste wenreeks in dié tyd in manstoernooie. }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZW}} |4||3||0||1||+1.506||'''7''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-LK}} |4||3||1||0||+1.741||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |4||2||2||0||+1.523||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-IE}} |4||1||2||1||+0.150||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-OM}} |4||0||4||0||—4.845||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = 143 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 56* (43) | paaltjies1 = [[George Dockrell]] 2/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Tector]] 40 (34) | paaltjies2 = [[Maheesh Theekshana]] 3/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met 20 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-ireland-6th-match-group-b-1512724/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Ahsan Raza en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Kamindu Mendis]] (SL) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Sri Lanka teken sy 100ste T20I-oorwinning aan. }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 103 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 106/2 (13.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Vinayak Shukla]] 28 (21) | paaltjies1 = [[Blessing Muzarabani]] 3/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brian Bennett]] 48* (36) | paaltjies2 = [[Sufyan Mehmood]] 2/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Zimbabwe wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/oman-vs-zimbabwe-8th-match-group-b-1512726/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Wayne Knights ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Blessing Muzarabani]] (Zim) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Oman en Zimbabwe.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/t20-world-cup-2026-zimbabwe-vs-oman-preview-toss-time-live-streaming-126020800639_1.html |title=T20 World Cup 2026: Zimbabwe vs Oman preview, toss time, live streaming |publisher=Business Standard |author=Shashwat Nishant |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Aamir Kaleem]] (VAE) word op 44 jaar en 81 dae die oudste speler in dié tyd wat in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=age;template=results;trophy=89;type=allround;view=match |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / All-round records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 182/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = 115 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Marcus Stoinis]] 45 (29) | paaltjies1 = [[Mark Adair]] 2/44 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[George Dockrell]] 41 (29) | paaltjies2 = [[Nathan Ellis]] 4/12 (3.5 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 67 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-ireland-14th-match-group-b-1512732/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Nathan Ellis]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 225/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-OM}} | telling2 = 120/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 61 (45) | paaltjies1 = [[Jiten Ramanandi]] 2/41 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Nadeem]] 53* (56) | paaltjies2 = [[Maheesh Theekshana]] 2/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met 105 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-oman-16th-match-group-b-1512734/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Wayne Knights ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Pavan Rathnayake]] (SL) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Oman en Sri Lanka.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-oman-16th-match-group-b-1512734/match-preview |title=SL, minus Hasaranga, take on Oman at bogey venue |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=11 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Dasun Shanaka]] teken die vinnigste T20I-vyftigtal in dié tyd vir Sri Lanka aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newswire.lk/2026/02/12/dasun-shanaka-breaks-his-own-sri-lankas-fastest-fifty-record/ |title=Dasun Shanaka breaks his own Sri Lanka’s fastest fifty record |publisher=Newswire |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-fifties-284094 |title=Fastest fifties in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Mohammad Nadeem]] (Oma) word op 43 jaar en 161 dae die oudste kolwer in dié tyd wat ’n T20I-wêreldbekervyftigtal aanteken.<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/omans-mohammad-nadeem-breaks-sanath-jayasuriyas-record-becomes-oldest-batter-to-score-50-in-t20-world-cup-ws-no-9898444.html |title=Oman's Mohammad Nadeem Breaks Sanath Jayasuriya's Record, Becomes Oldest Batter To... |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="Stats2_T20I-2026">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-england-end-their-euro-jinx-ireland-s-record-total-1524186 |title=Stats – England end their Euro jinx, Ireland's record total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-ZW}} | telling1 = 169/2 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 146 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Brian Bennett]] 64* (56) | paaltjies1 = [[Cameron Green]] 1/6 (1.1 boulbeurt) | lopies2 = [[Matt Renshaw]] 65 (44) | paaltjies2 = [[Blessing Muzarabani]] 4/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Zimbabwe wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-zimbabwe-19th-match-group-b-1512737/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Raveendra Wimalasiri ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Blessing Muzarabani]] (Zim) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Marcus Stoinis]] word die sesde Australiese bouler wat sy 50ste T20I-paaltjie neem.'' * ''[[Blessing Muzarabani]] word die derde Zimbabwiese bouler wat sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://newsable.asianetnews.com/sports/t20-wc-muzarabanis-100th-wicket-seals-stunning-zimbabwe-win-over-aus-articleshow-xmeh6g7 |title=T20 WC: Muzarabani's 100th wicket seals stunning Zimbabwe win over Aus |publisher=Asianet News |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Zimbabwe se tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning oor Australië ná die heel eerste 2007-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-aus-vs-zim-zimbabwe-assume-demeanour-of-giants-in-dispatching-australia-1523920 |title=Zimbabwe play like giants while crushing them |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = 235/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-OM}} | telling2 = 139 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Lorcan Tucker]] 94* (51) | paaltjies1 = [[Shakeel Ahmed]] 3/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aamir Kaleem]] 50 (29) | paaltjies2 = [[Joshua Little]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Ierland wen met 96 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/ireland-vs-oman-22nd-match-group-b-1512740/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Raveendra Wimalasiri ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Lorcan Tucker]] (Irl) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Ierland teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=29 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Ireland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Lorcan Tucker]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Ierland aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=29 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup – Ireland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Aamir Kaleem]] (Oma) word op 44 jaar en 86 dae die oudste kolwer in dié tyd wat ’n T20I-wêreldbekervyftigtal aanteken.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/aamir-kaleem-oldest-half-centurion-wc-stat-highlights-ireland-vs-oman-icc-t20-world-cup-2026 |title=Ireland Vs Oman: Aamir Kaleem Blazes 28-Ball Fifty To Become Oldest Half-Centurion In T20 World Cup History |publisher=Outlook |author=Vikas Patwal |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Oman is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13507390/t20-world-cup-ireland-stay-in-super-8s-contention-after-smashing-highest-score-of-tournament-in-big-win-over-oman |title=T20 World Cup: Ireland stay in Super 8s contention after smashing highest score of tournament in big win over Oman |publisher=Sky Sports |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 181 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 184/2 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Travis Head]] 56 (29) | paaltjies1 = [[Dushan Hemantha]] 3/37 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Pathum Nissanka]] 100* (52) | paaltjies2 = [[Marcus Stoinis]] 2/46 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-sri-lanka-30th-match-group-b-1512748/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Pathum Nissanka]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Pathum Nissanka]] word die twaalfde kolwer en tweede Sri Lankaan ná [[Mahela Jayawardene]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="AUSvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-sri-lanka-vs-australia-stats-nissanka-emulates-jayawardene-and-dilshan-1524602 |title=Stats – Nissanka emulates Jayawardene and Dilshan |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/pathum-nissanka-century-sri-lanka-vs-australia-t20-world-cup-2026/article70640339.ece |title=Pathum Nissanka becomes second Sri lankan player to score century in T20 World Cups |publisher=The Hindu |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is ook die eerste T20I-wêreldbekerhonderdtal teen Australië.''<ref name="AUSvSL" /> * ''Nissanka word die eerste Sri Lankaanse kolwer wat twee T20I-honderdtalle aanteken, die eerste kolwer met ’n honderdtal in ’n T20I-lopiejaagtog teen Australië en die tweede Sri Lankaanse kolwer ná [[Tillakaratne Dilshan]] wat ’n T20I-honderdtal teen Australië aanteken.''<ref name="AUSvSL" /> * ''Hy word ook die tweede Sri Lankaanse kolwer ná [[Kusal Mendis]] wat sy 2&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="AUSvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.el-balad.com/6853385 |title=Pathum Nissanka Achieves 2,500 T20I Runs, Second in Sri Lanka History |publisher=El Balad |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken hul hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="AUSvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=8 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken ook hul hoogste suksesvolle T20I-lopiejaagtog in dié tyd tuis aan.''<ref name="AUSvSL" /> * ''Sri Lanka teken ook die hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd deur enige span teen Australië aan.''<ref name="AUSvSL" /> * <span style="color:green">''Sri Lanka vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newswire.lk/2026/02/17/sri-lanka-super-8-schedule-confirmed-tickets-now-available-online/ |title=Sri Lanka Super 8 schedule confirmed; tickets now available online |publisher=Newswire |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/ireland-vs-zimbabwe-32nd-match-group-b-1512750/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Ahsan Raza en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is slegs die negende T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * <span style="color:green">''Zimbabwe vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/news/zimbabwe-qualify-for-super-8-stage-after-match-against-ireland-called-off-due-to-rain-australia-eliminated/ |title=Zimbabwe qualify for Super 8 stage after match against Ireland called off due to rain, Australia eliminated |publisher=Crictoday |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe haal vir die tweede keer ná die 2022-toernooi die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/watch-zimbabwe-cricketers-celebrate-t20-world-cup-super-8-entry-with-fans-11050795 |title=Watch: Zimbabwe Cricketers Celebrate T20 World Cup Super 8 Entry With Fans |publisher=NDTV |author=Abhishek Paul |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026 |archive-date=14 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314203135/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/watch-zimbabwe-cricketers-celebrate-t20-world-cup-super-8-entry-with-fans-11050795 |url-status=dead }}</ref> * <span style="color:red">''Australië en Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/sports/t20-world-cup-2026-australia-crash-out-of-super-8-race-as-zimbabwe-seal-historic-qualification-8310979/ |title=T20 World Cup 2026: Australia crash OUT of Super 8 race as Zimbabwe seal HISTORIC qualification |publisher=India.com |author=Sruti Thakur |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Australië versuim vir die tweede keer ná die 2009-toernooi om die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/feb/17/australia-out-of-t20-world-cup-after-zimbabwes-match-against-ireland-washed-out |title=Australia out of T20 World Cup after Zimbabwe’s match against Ireland rained off |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 178/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 182/4 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Pathum Nissanka]] 62 (41) | paaltjies1 = [[Graeme Cremer]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brian Bennett]] 63* (48) | paaltjies2 = [[Dushan Hemantha]] 2/36 (4 boulbeurte) | uitslag = Zimbabwe wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-zimbabwe-38th-match-group-b-1512756/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Sikandar Raza]] (Zim) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Dasun Shanaka]] word die eerste Sri Lankaanse veldwerker wat sy 50ste T20I-vangs neem.'' * ''Zimbabwe teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="High_totals_ZIM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=9 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Zimbabwe se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.'' * ''Dit is ook Zimbabwe se derde oorwinning tydens dieselfde T20I-wêreldbekertoernooi, waarmee hulle hul vorige rekord tydens die 2022-toernooi ewenaar.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2r7rv4y4eo |title=Zimbabwe stun Sri Lanka to finish top of Group B |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe bly vir die eerste keer in die eerste rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi onoorwonne. }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 104 (16.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 108/1 (9.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Wasim Ali]] 32 (33) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 4/21 (3.2 boulbeurte) | lopies2 = [[Mitchell Marsh]] 64* (33) | paaltjies2 = [[Shakeel Ahmed]] 1/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-oman-40th-match-group-b-1512758/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Glenn Maxwell]] word die sewende Australiese bouler wat sy 50ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/glenn-maxwell-attains-this-massive-bowling-record-in-t20is/story |title=Glenn Maxwell surpasses 50 wickets in T20Is: Decoding his stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=20 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Mitchell Marsh]] (Aus) teken sy 6&nbsp;000ste T20-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/mitchell-marsh-attains-massive-milestone-in-t20s/story |title=Mitchell Marsh shines versus Oman, completes 6,000 T20 runs: Stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=20 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |4||4||0||0||+1.874||'''8''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |4||3||1||0||+0.201||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> |4||1||3||0||+0.184||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-IT}} |4||1||3||0||—1.020||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-NP}} |4||1||3||0||—1.349||'''2''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 182/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling2 = 147 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Shimron Hetmyer]] 64 (36) | paaltjies1 = [[Brad Currie]] 2/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Richie Berrington]] 42 (24) | paaltjies2 = [[Romario Shepherd]] 5/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 35 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/scotland-vs-west-indies-2nd-match-group-c-1512720/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Shimron Hetmyer]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Oliver Davidson]] (Sco) het sy T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/c99k0jpyllmt |title=T20 World Cup: Shepherd takes hat-trick as Windies blow away Scotland – as it happened |publisher=[[BBC]] |authors=Timothy Abraham, Adwaidh Rajan en Polly Starkie |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tom Bruce]] speel in sy eerste T20I-wedstryd vir Skotland nadat hy in 17 T20I-wedstryde vir Nieu-Seeland gespeel het, waarmee hy die 24ste krieketspeler word wat vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/former-new-zealand-international-tom-bruce-switches-to-scotland-1498866 |title=Former New Zealand international Tom Bruce switches to Scotland |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Augustus 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Shimron Hetmyer]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Wes-Indië aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.etvbharat.com/en/sports/west-indies-vs-scotland-t20-world-cup-2026-shimron-hetmyer-becomes-west-indies-batter-to-hit-fastest-fifty-in-t20-world-cup-enn26020705275 |title=WI vs SCO, T20 World Cup 2026: Shimron Hetmyer Overtakes Chris Gayle’s Milestone With Explosive Fifty |publisher=ETV Network |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jason Holder]] word die eerste Wes-Indiese bouler wat sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |title=West Indies All-Rounder Jason Holder Achieves Massive Milestone During T20 World Cup Win vs Scotland |publisher=NDTV |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026 |archive-date= 8 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208152526/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Romario Shepherd]] (WI) word die tiende bouler wat ’n driekuns in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd neem, toe hy [[Matthew Cross]], [[Michael Leask]] en [[Oliver Davidson]] (almal Sco) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.''<ref name="Hat-tricks">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-hat-tricks-1343247 |title=T20 World Cup – Hat-tricks in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/romario-shepherd-bags-hattrick-against-scotland-at-t20-world-cup-joins-elite-list-ws-l-9887057.html |title=Romario Shepherd Bags Hat-Trick Against Scotland At T20 World Cup, Joins Elite List |publisher=Network18 Group |author=Megha Mallick |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ná [[Akeal Hosein]] ook die tweede Wes-Indiese bouler wat ’n vyf-paaltjie-oes neem.<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Bowling Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/best-spells-in-mens-t20-world-cups-west-indies-all-rounder-romario-shepherd-sets-team-record-with-opening-day-hat-trick |title=Best spells in men's T20 World Cups: West Indies all-rounder sets team record with opening day hat-trick |publisher=Wisden |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 184/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 180/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Jacob Bethell]] 55 (35) | paaltjies1 = [[Dipendra Singh Airee]] 2/23 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Dipendra Singh Airee]] 44 (29) | paaltjies2 = [[Liam Dawson]] 2/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-nepal-5th-match-group-c-1512723/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Leslie Reifer ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Engeland en Nepal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-nepal-5th-match-group-c-1512723/match-preview |title=England enter the unknown in maiden encounter with Nepal |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sher Malla]] (Nep) het sy T20I-debuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-vs-nepal-t20-world-cup-2026-england-bat-nepal-hand-debut-to-sher-malla-1522853 |title=England bat; Nepal hand debut to Sher Malla |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Hy word ná [[Paras Khadka]] die tweede Nepalese bouler en die 30ste bouler algeheel wat ’n paaltjie met sy eerste aflewering neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sher-malla-strikes-1st-ball-on-t20i-debut-after-getting-cap-from-only-other-nepali-to-do-the-same-ws-lno-9888128.html |title=Sher Malla Strikes 1st Ball On T20I Debut After Getting Cap From Only Other Nepali To Do The Same |publisher=Network18 Group |author=Ritayan Basu |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Dipendra Singh Airee]] word die eerste Nepalese kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53192-dipendra-singh-airee-reaches-major-milestone-during-england-t20-world-cup-clash |title=Dipendra Singh Airee reaches major milestone during England T20 World Cup clash |publisher=Geo Super |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nepal teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=32 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Nepal |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling1 = 207/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 134 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[George Munsey]] 84 (54) | paaltjies1 = [[Ali Hasan]] 1/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Manenti]] 52 (31) | paaltjies2 = [[Michael Leask]] 4/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 73 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-scotland-7th-match-group-c-1512725/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Leask]] (Sco) | rondte = | loot = Italië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Italië het sy T20I-wêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137638/italy-carry-hope-and-curiosity-to-their-cricket-world-cup-debut-t20-world-cup-2026-cricbuzzcom |title=Italy carry hope and curiosity to their cricket World Cup debut |publisher=Cricbuzz |author=Chirag Rajesh |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Skotland teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=30 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Scotland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Skotland teken ook die hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur ’n assosiaatlid aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/scotland-records-highest-team-total-by-an-associate-team-in-t20-world-cups-126020900427_1.html |title=Scotland records highest team total by an associate team in T20 World Cups |publisher=Business Standard |author=Aditya Kaushik |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 196/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 166 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sherfane Rutherford]] 76* (42) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 2/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sam Curran]] 43* (30) | paaltjies2 = [[Gudakesh Motie]] 3/33 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 30 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-west-indies-15th-match-group-c-1512733/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Donovan Koch ([[Krieket Australië|Aus]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sherfane Rutherford]] (WI) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Adil Rashid]] (Eng) neem sy 400ste T20-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/adil-rashid-becomes-first-spinner-from-england-to-take-400-wickets-in-t20s-ws-no-9896659.html |title=Adil Rashid Creates History, Becomes 1st Spinner To Take... |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=11 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = 123 (19.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 124/0 (12.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Aarif Sheikh]] 27 (24) | paaltjies1 = [[Crishan Kalugamage]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Anthony Mosca]] 62* (32) | paaltjies2 = [[Kushal Bhurtel]] 0/15 (2 boulbeurte) | uitslag = Italië wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Donovan Koch en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Crishan Kalugamage]] (Ita) | rondte = | loot = Italië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Italië en Nepal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/match-preview |title=Buoyed by strong support, Paudel's Nepal search for two points against Italy |publisher=ESPNcricinfo |author=Himanshu Agrawal |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Anthony Mosca]] word die eerste Italiaanse kolwer wat sy 500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/t20-world-cup-italian-brothers-thrash-nepal/story |title=T20 World Cup: Mosca brothers star as Italy crush Nepal |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Justin Mosca]] en Anthony Mosca teken met 124 lopies die hoogste Italiaanse eerste T20I-paaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/italy-31/twenty20-internationals-3 |title=Highest partnerships for Italy in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Italië se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning.''<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/italy-vs-nepal-t20-world-cup-first-win-wc-cricket-history-stats/article70624094.ece |title=Italy beats Nepal to claim first T20 World Cup win |publisher=The Hindu |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is ook Italië se eerste T20I-oorwinning met tien paaltjies.<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/every-10-wicket-win-at-t20-world-cups-italy-register-record-maiden-victory |title=Every 10 wicket win at men's T20 World Cups: Italy register record maiden victory |publisher=Wisden |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-largest-margins/italy-31/twenty20-internationals-3 |title=Largest margins by Italy in T20Is by Innings, runs & wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling1 = 152 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 155/5 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Richie Berrington]] 49 (32) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 3/36 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tom Banton]] 63* (41) | paaltjies2 = [[Oliver Davidson]] 1/12 (2 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-scotland-23rd-match-group-c-1512741/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Tom Banton]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Albei lande se nasionale spanne in krieket en [[rugby]] het mekaar op dieselfde dag ontmoet, aangesien [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026 mekaar ook ontmoet het. Interessant genoeg ding albei rugbyspanne mee om die Calcuttabeker, wat sy oorsprong in Kolkata (voorheen "Calcutta") het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-scotland-face-must-win-at-t20-world-cup-2026-in-cricket-s-calcutta-cup-1523934 |title=England, Scotland face must-win contest in cricket's Calcutta Cup at Eden Gardens |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/feb/13/england-scotland-calcutta-cup-six-nations-rugby |title=History hangs heavy over Calcutta Cup but England’s young side can turn tartan tide |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/scotland-vs-england-t20-world-cup-2026-kolkata-eden-gardens-10530889/ |title=Calcutta Cup SCO vs ENG rivalry heats up: ‘Hopefully after we’ve beaten England, it’s over to the rugby lads to get it done as well’ |publisher=The Indian Express |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jos Buttler]] (Eng) speel in sy 150ste T20I-wedstryd.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /> * ''Hy word die eerste Engelse kolwer en ná [[Virat Kohli]], [[Babar Azam]] en [[Rohit Sharma]] ook die vierde kolwer algeheel wat sy 4&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13507417/t20-world-cup-england-beat-scotland-by-five-wickets-to-boost-super-8-qualification-hopes-after-tom-banton-impresses |title=T20 World Cup: England beat Scotland by five wickets to boost Super 8 qualification hopes after Tom Banton impresses |publisher=Sky Sports |author=Ali Stafford |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jofra Archer]] (Eng) neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/jofra-archer-50-t20i-wickets-england-vs-scotland-t20-world-cup-2026 |title=ENG vs SCO, T20 World Cup 2026: Jofra Archer reaches 50 T20I wickets with probing spell against Scotland |publisher=Rajasthan Royals |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Engeland se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor ’n Europese teenstander.<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup-2026-england-beats-scotland-first-win-over-european-countries-eng-vs-sco/article70632177.ece |title=England beats Scotland to claim first win over a European country in T20 World Cups |publisher=The Hindu |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = 133/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-WI}} | telling2 = 134/1 (15.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Dipendra Singh Airee]] 58 (47) | paaltjies1 = [[Jason Holder]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shai Hope]] 61* (44) | paaltjies2 = [[Nandan Yadav]] 1/24 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/nepal-vs-west-indies-25th-match-group-c-1512743/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Gazi Sohel ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jason Holder]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:green">Wes-Indië vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13507784/t20-world-cup-west-indies-qualify-for-super-8s-in-englands-group-after-commanding-nepal-win-with-group-game-to-spare |title=T20 World Cup: West Indies qualify for Super 8s in England's group after commanding Nepal win with group game to spare |publisher=Sky Sports |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nepal is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2026/02/15/nepal-eliminated-after-third-straight-defeat-in-t20-world-cup |title=Nepal eliminated after third straight defeat in T20 World Cup |publisher=The Kathmandu Post |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 202/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 178 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Will Jacks]] 53* (22) | paaltjies1 = [[Crishan Kalugamage]] 2/41 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Manenti]] 60 (25) | paaltjies2 = [[Jamie Overton]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 24 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Donovan Koch ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Engeland en Italië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/match-preview |title=England face unexpected test of nerve in Italy showdown |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Will Jacks]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Engeland aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/will-jacks-slams-his-maiden-t20i-half-century/story |title=Will Jacks smashes fastest fifty for England in T20 WC |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Ben Manenti]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Italië aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /> * ''[[Grant Stewart]] word ná [[Anthony Mosca]] die tweede Italiaanse kolwer wat sy 500ste T20I-lopie aanteken.'' * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/match-report |title=Jacks the star as England qualify for Super Eights with nervy win |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Italië en Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13508180/t20-world-cup-england-qualify-for-super-8s-after-nervous-victory-over-italy-in-kolkata-with-scotland-now-eliminated |title=T20 World Cup: England qualify for Super 8s after nervous victory over Italy in Kolkata, with Scotland now eliminated |publisher=Sky Sports |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling1 = 170/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 171/3 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Michael Jones]] 71 (45) | paaltjies1 = [[Sompal Kami]] 3/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dipendra Singh Airee]] 50* (23) | paaltjies2 = [[Michael Leask]] 3/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Nepal wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/nepal-vs-scotland-33rd-match-group-c-1512751/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = K. N. Ananthapadmanabhan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Dipendra Singh Airee]] (Nep) | rondte = | loot = Nepal het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Dipendra Singh Airee]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nepal aan (in 23 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/nepal-t20-world-cup-win-scotland-dipendra-airee-mumbai-2869974-2026-02-17 |title=Nepal end 4352-day long wait to finish T20 World Cup campaign on a high |publisher=India Today |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Nepal se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning ná twaalf jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/nepal-first-t20-world-cup-win-12-years-rohit-paudel-gratitude-10537652/ |title=‘This means a lot to me’: Skipper Rohit Paudel emotional as Nepal end 12-year wait for T20 World Cup win |publisher=The Indian Express |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 165/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 123 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Shai Hope]] 75 (46) | paaltjies1 = [[Crishan Kalugamage]] 2/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Manenti]] 26 (21) | paaltjies2 = [[Shamar Joseph]] 4/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 42 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-west-indies-37th-match-group-c-1512755/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Shai Hope]] (WI) | rondte = | loot = Italië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Italië en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/t20-wc-2026-west-indies-vs-italy-pitch-report-and-eden-gardens-stadium-stats-126021801352_1.html |title=T20 WC 2026: West Indies vs Italy pitch report and Eden Gardens stats |publisher=Business Standard |author=Shashwat Nishant |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sherfane Rutherford]] (WI) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Jason Holder]] (WI) speel in sy 300ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-ita-vs-wi-italy-ask-west-indies-to-bat-in-jason-holder-s-300th-international-game-1525012 |title=Italy ask West Indies to bat in Holder's 300th international game |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |4||4||0||0||+1.943||'''8''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |4||3||1||0||+1.227||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |4||2||2||0||+0.889||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-AE}} |4||1||3||0||—1.364||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-CA}} |4||0||4||0||—2.426||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 182/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 183/5 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Gulbadin Naib]] 63 (35) | paaltjies1 = [[Lockie Ferguson]] 2/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tim Seifert]] 65 (42) | paaltjies2 = [[Mujeeb Ur Rahman]] 2/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-new-zealand-4th-match-group-d-1512722/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Seifert]] (NZ) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Gulbadin Naib]] (Afg) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53170-gulbadin-naib-achieves-major-landmark-during-t20-world-cup-clash-against-new-zealand |title=Gulbadin Naib achieves major landmark during T20 World Cup clash against New Zealand |publisher=Geo Super |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tim Seifert]] (NZ) word die vyfde Nieu-Seelandse kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/t20-world-cup-tim-seifert-becomes-fifth-new-zealand-batter-to-reach-2000-t20i-runs/articleshow/128068996.cms |title=T20 World Cup: Tim Seifert becomes fifth New Zealand batter to reach 2,000 T20I runs |publisher=The Economic Times |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken hul hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-beat-afghanistan-t20-world-cup-highest-chase-spin-test-2864978-2026-02-08 |title=New Zealand pass Afghanistan spin test in Chennai to lay down early marker |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=5 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 213/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-CA}} | telling2 = 156/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Aiden Markram]] 59 (32) | paaltjies1 = [[Ansh Patel]] 3/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Navneet Dhaliwal]] 64 (49) | paaltjies2 = [[Lungi Ngidi]] 4/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 57 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-south-africa-9th-match-group-d-1512727/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Lungi Ngidi]] (RSA) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Kanada en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-south-africa-9th-match-group-d-1512727/match-preview |title=Canada look for early splash against favourites South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dié nederlaag beëindig Kanada se langste wenreeks in dié tyd van agt onoorwonne T20I-wedstryde.<ref name="CANvUAE">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-united-arab-emirates-20th-match-group-d-1512738/match-preview |title=Canada, UAE face each other for only the second time in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AE}} | telling1 = 173/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 175/0 (15.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Muhammad Waseem]] 66* (45) | paaltjies1 = [[Matt Henry]] 2/37 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tim Seifert]] 89* (42) | paaltjies2 = [[Haider Ali]] 0/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-united-arab-emirates-11th-match-group-d-1512729/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Roland Black ([[Krieket Ierland|Irl]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Seifert]] (NZ) | rondte = | loot = Die Verenigde Arabiese Emirate het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die Verenigde Arabiese Emirate se eerste internasionale krieketwedstryd in Indië.''<ref name="CANvUAE" /> * ''[[Muhammad Waseem]] en [[Alishan Sharafu]] teken met 102 lopies om die tweede paaltjie die hoogste paaltjievennootskap in dié tyd vir die Verenigde Arabiese Emirate tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Highest partnerships for ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Die Verenigde Arabiese Emirate teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=27 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – United Arab Emirates |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tim Seifert]] en [[Finn Allen]] (albei NZ) teken met 175 lopies om die eerste paaltjie die hoogste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships" /><ref name="UAEvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-tim-seifert-and-finn-allen-s-smash-records-from-the-top-1523308 |title=Stats – Allen the fastest to 5000 T20 runs |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Beide Tim Seifert en Finn Allen teken hul 100ste T20I-ses aan en word onderskeidelik die vierde en vyfde Nieu-Seelandse kolwer wat dié mylpaal behaal.''<ref name="UAEvNZ" /> * ''Tim Seifert teken die gesamentlik vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nieu-Seeland aan (in 23 aflewerings).''<ref name="UAEvNZ" /><ref name="Fastest_Fifties" /> * ''In dié tyd is dit ook beide die hoogste Nieu-Seelandse eerste T20I-paaltjievennootskap en die hoogste om enige paaltjie teen die Verenigde Arabiese Emirate.''<ref name="UAEvNZ" /> * ''Dit is die eerste keer dat die Verenigde Arabiese Emirate ’n T20I-wêreldbekerwedstryd met tien paaltjies verloor en Nieu-Seeland ’n T20I-wêreldbekerwedstryd met dieselfde uitslag kon wen.''<ref name="UAEvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Finn Allen (NZ) word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 5&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken (in 2&nbsp;854 aflewerings).<ref name="UAEvNZ" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 187/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 187 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ryan Rickelton]] 61 (28) | paaltjies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 3/41 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 84 (42) | paaltjies2 = [[Lungi Ngidi]] 3/26 (4 boulbeurte) | uitslag = Gelykop; Suid-Afrika wen die tweede Superboulbeurt | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-south-africa-13th-match-group-d-1512731/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Lungi Ngidi]] (RSA) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Afghanistan aan.''<ref name="High_scores_AFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=40 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup – Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is slegs die sesde T20I-wêreldbekerwedstryd wat in ’n gelykop geëindig het.''<ref name="Tied">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-smallest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Smallest victories For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is ook slegs die vyfde T20I-wêreldbekerwedstryd waarin ’n Superboulbeurt gebruik is.'' * ''Dit is die eerste T20I-wêreldbekerwedstryd wat deur ’n tweede Superboulbeurt beslis is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.khelwire.com/articles/sa-vs-afg-produces-first-ever-double-super-over-in-t20-wc-history |title=SA vs AFG produces first-ever double super over in T20 WC history |publisher=KhelWire |date=11 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 150/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AE}} | telling2 = 151/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Harsh Thaker]] 50 (41) | paaltjies1 = [[Junaid Siddique]] 5/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aryansh Sharma]] 74* (53) | paaltjies2 = [[Saad Bin Zafar]] 3/14 (4 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde Arabiese Emirate wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-united-arab-emirates-20th-match-group-d-1512738/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Gazi Sohel ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Junaid Siddique]] (VAE) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Junaid Siddique]] (VAE) neem sy eerste vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-united-arab-emirates-20th-match-group-d-1512738/match-report |title=Aryansh Sharma, Sohaib Khan power UAE to thrilling win over Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 175/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 178/3 (17.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Mark Chapman]] 48 (26) | paaltjies1 = [[Marco Jansen]] 4/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aiden Markram]] 86* (44) | paaltjies2 = [[Rachin Ravindra]] 1/9 (1 boulbeurt) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-24th-match-group-d-1512742/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Roland Black ([[Krieket Ierland|Irl]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Marco Jansen]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Quinton de Kock]] word die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat sy 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/quinton-de-kock-creates-history-during-t20-world-cup-becomes-first-south-african-batter-to-achieve-colossal-record-article-153613341 |title=Quinton de Kock Creates History, Becomes First South African Batter To Achieve Colossal Record |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Aiden Markram]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings).<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="Stats2_T20I-2026" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AE}} | telling1 = 160/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 162/5 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sohaib Khan]] 68 (48) | paaltjies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 4/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ibrahim Zadran]] 53 (41) | paaltjies2 = [[Junaid Siddique]] 2/23 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-united-arab-emirates-28th-match-group-d-1512746/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Roland Black ([[Krieket Ierland|Irl]]) en Leslie Reifer ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Azmatullah Omarzai]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rashid Khan]] (Afg) word die eerste bouler wat sy 700ste T20-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-afghanistan-bowler-rashid-khan-picks-up-record-700th-wicket-in-t20-cricket-1523411 |title=Rashid becomes first to 700 wickets in T20 cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/sports-special/t20-world-cup-2026/news/south-africa-super-eights-without-playing-afghanistan-beat-uae-4107421 |title=South Africa into Super Eights without playing as Afghanistan beat UAE |publisher=The Daily Star |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 173/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 176/2 (15.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Yuvraj Samra]] 110 (65) | paaltjies1 = [[Jacob Duffy]] 1/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 76* (36) | paaltjies2 = [[Saad Bin Zafar]] 1/29 (3 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-new-zealand-31st-match-group-d-1512749/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Phillips]] (NZ) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Kanada en Nieu-Seeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-new-zealand-31st-match-group-d-1512749/match-preview |title=New Zealand eye Super Eight spot against Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Yuvraj Samra]] word die 13de kolwer, eerste Kanadese en eerste van enige assosiaatlid wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="CANvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-stats-can-vs-nz-yuvraj-samra-breaks-records-on-his-way-to-65-ball-110-1524676 |title=Stats – Samra smashes records on his way to 65-ball 110 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/yuvraj-samra-associate-first-century-vs-new-zealand/article70641893.ece |title=Yuvraj Samra becomes first Associate nation player to score T20 World Cup hundred with ton vs New Zealand |publisher=The Hindu |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="yuv">{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yuvraj-samra-century-canada-new-zealand-t20-world-cup-youngest-10536205/ |title=Canada’s 19-year-old Yuvraj makes history with 58-ball T20 World Cup century vs New Zealand |publisher=The Indian Express |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word op 19 jaar en 141 dae ook die jongste kolwer in dié tyd wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="CANvNZ" /><ref name="yuv" /> * ''Hy word ook die eerste kolwer met ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal teen Nieu-Seeland.''<ref name="CANvNZ" /> * ''Yuvraj Samra en [[Dilpreet Bajwa]] teken met 116 lopies om die eerste paaltjie die hoogste Kanadese paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships" /><ref name="CANvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/new-zealand-reach-super-eight-despite-samra-hundred-2026-02-17/ |title=New Zealand reach Super Eight despite Samra hundred |publisher=[[Reuters]] |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Glenn Phillips]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nieu-Seeland aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="CANvNZ" /> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/new-zealand-vs-canada-live-score-t20-world-cup-2026-nz-v-can-scorecard-match-centre-highlights-real-time-updates/article70641535.ece |title=NZ vs CAN HIGHLIGHTS, T20 World Cup 2026: New Zealand beats Canada by eight wickets, qualifies for Super Eights stage |publisher=The Hindu |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Afghanistan, Kanada en die Verenigde Arabiese Emirate is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-vs-canada-t20-world-cup-match-report-glenn-phillips-yuvraj-samra-chennai-2869589-2026-02-17 |title=New Zealand storm into Super 8s, knock Afghanistan out of T20 World Cup |publisher=India Today |author=Debodinna Chakraborty |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AE}} | telling1 = 122/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 123/4 (13.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Alishan Sharafu]] 45 (38) | paaltjies1 = [[Corbin Bosch]] 3/12 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dewald Brevis]] 36 (25) | paaltjies2 = [[Muhammad Arfan]] 1/16 (2 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-united-arab-emirates-34th-match-group-d-1512752/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Leslie Reifer ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Corbin Bosch]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Suid-Afrika en die Verenigde Arabiese Emirate.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-united-arab-emirates-34th-match-group-d-1512752/match-preview |title=Plucky UAE look to sign off on a high with SA scalp |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Corbin Bosch]] (RSA) neem sy 100ste T20-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137787/dominant-south-africa-decimate-uae-to-complete-sweep-of-group-d |title=Dominant South Africa decimate UAE to complete sweep of Group D |publisher=Cricbuzz |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 200/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-CA}} | telling2 = 118/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Ibrahim Zadran]] 95* (56) | paaltjies1 = [[Jaskaran Singh]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harsh Thaker]] 30 (24) | paaltjies2 = [[Mohammad Nabi]] 4/7 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 82 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-canada-39th-match-group-d-1512757/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Gazi Sohel ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Ibrahim Zadran]] (Afg) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Navneet Dhaliwal]] (Can) speel in sy laaste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-afg-vs-can-canada-bowl-as-afghanistan-leave-out-noor-ahmad-1525108 |title=Canada bowl as Afghanistan leave out Noor Ahmad |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Ibrahim Zadran]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Afghanistan aan.''<ref name="High_scores_AFG" /> * ''Afghanistan teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=40 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} === Super Agt === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Agt spanne het aan die Super Agt deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2" /> ==== Groep 1 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |3||3||0||0||+2.259||'''6''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |3||2||1||0||+0.106||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |3||1||2||0||+0.993||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-ZW}} |3||0||3||0||—3.415||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 187/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 111 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[David Miller]] 63 (35) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shivam Dube]] 42 (37) | paaltjies2 = [[Marco Jansen]] 4/22 (3.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 76 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-south-africa-43rd-match-super-eights-group-1-1512761/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[David Miller]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Jasprit Bumrah]] word die eerste Indiese bouler wat sy 33ste T20I-wêreldbekerlopie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-most-wickets-t20-world-cup-history-stats-bumrah-breaks-ashwin-record/article70663740.ece |title=Bumrah breaks Ashwin’s record for most T20 World Cup wickets for India |publisher=The Hindu |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië ly hul ergste T20I-wêreldbekernederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.''<ref name="Stats3_T20I-2026">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-south-africa-snap-india-s-winning-streaks-1525511 |title=Stats – South Africa snap India's winning streak |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/india-suffer-their-biggest-defeat-in-t20-world-cup-outplayed-by-south-africa-in-super-eight-11122182 |title=India Outplayed By South Africa In Super Eight, Suffer Their Biggest Defeat In T20 World Cup |publisher=NDTV |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260316091550/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/india-suffer-their-biggest-defeat-in-t20-world-cup-outplayed-by-south-africa-in-super-eight-11122182 |archive-date=16 Maart 2026 |url-status=dead }}</ref> * ''Dit is Indië se eerste nederlaag tydens ’n IKR-toernooi sedert die [[Krieketwêreldbeker 2023]]-eindstryd teen Australië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketnews.com/en/cricket/news/india-men-last-lose-match-icc-tournament-previous-five-defeats/5e61d1e1ba2624720035254a |title=When did India men last lose a match in an ICC tournament? India's previous five defeats and what happened detailed |publisher=Cricket News |author=Soham Mukherjee |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dié nederlaag beëindig ’n reeks van twaalf onoorwonne T20I-wêreldbekerwedstryde vir Indië, die langste wenreeks in dié tyd in enige IKR-toernooi.''<ref name="Stats3_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/sport/cricket/2026-02-22-proteas-thump-hosts-and-champions-india-at-t20-world-cup/ |title=Proteas thump hosts and champions India at T20 World Cup |publisher=TimesLIVE |author=Stuart Hess |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit beëindig ook ’n reeks van 17 agtereenvolgende oorwinnings in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie –, die langste wenreeks in dié tyd in manstoernooie.<ref name="Stats3_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://thenewsmill.com/2026/02/south-africa-ends-indias-17-match-winning-streak-at-icc-events-with-76-run-victory/ |title=South Africa ends India’s 17-match winning streak at ICC events with 76-run victory |publisher=The News Mill |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 254/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 147 (17.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Shimron Hetmyer]] 85 (34) | paaltjies1 = [[Blessing Muzarabani]] 2/42 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brad Evans]] 43 (21) | paaltjies2 = [[Gudakesh Motie]] 4/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 107 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/west-indies-vs-zimbabwe-44th-match-super-eights-group-1-1512762/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shimron Hetmyer]] (WI) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Shimron Hetmyer]] word die elfde Wes-Indiese kolwer wat sy 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/t20-wc-shimron-hetmyer-gets-to-this-t20i-milestone/story |title=T20 World Cup: Shimron Hetmyer completes 1,500 T20I runs |publisher=Newsbytes |author=Gaurav Tripathi |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy teken ook die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Wes-Indië aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="WIvZIM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-wi-vs-zim-stats-hetmyer-spin-bash-and-west-indies-spin-trap-1525683 |title=Stats – Hetmyer's spin bash and West Indies' spin trap |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/shimron-hetmyer-breaks-chris-gayles-17-year-old-record-of-scoring-ws-no-9925376.html |title=Shimron Hetmyer Breaks His Own Record Of Scoring Fastest 50 For West Indies In T20 World Cup |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crex.com/cricket-records/shimron-hetmyer-makes-zimbabwe-realise-true-cost-of-dropped-catch-with-record-breaking-knock-699c6566f015fbe47aa68862 |title=Shimron Hetmyer Makes Zimbabwe Realise True Cost Of Dropped Catch With Record-Breaking Knock |publisher=Crex |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=4 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken ook die hoogste T20I-telling in dié tyd deur enige span teen Zimbabwe aan.''<ref name="WIvZIM" /> * ''[[Brad Evans]] en [[Richard Ngarava]] (albei Zim) teken met 44 lopies die hoogste tiende paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="WIvZIM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-tenth-wicket-283522 |title=Highest partnership for the tenth wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe ly hul ergste T20I-nederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.<ref name="WIvZIM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/opposition/team-largest-margins/zimbabwe-9/twenty20-internationals-3 |title=Zimbabwe vs other countries T20Is Team Records – Largest Margins |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 176/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 177/1 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Romario Shepherd]] 52* (37) | paaltjies1 = [[Lungi Ngidi]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aiden Markram]] 82* (46) | paaltjies2 = [[Roston Chase]] 1/46 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-west-indies-47th-match-super-eights-group-1-1512765/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Aiden Markram]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Jason Holder]] en [[Romario Shepherd]] (albei WI) teken met 89 lopies die hoogste agtste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-jason-holder-romario-shepherd-special-in-vain-aiden-markram-tops-for-sa-1526065 |title=Stats – West Indies break their own sixes record, Shepherd piles up runs at No. 9 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-eighth-wicket-283558 |title=Highest partnership for the eighth wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 256/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 184/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Abhishek Sharma]] 55 (30) | paaltjies1 = [[Sikandar Raza]] 1/29 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Brian Bennett]] 97* (59) | paaltjies2 = [[Arshdeep Singh]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 72 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Richard Kettleborough en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Hardik Pandya]] (Ind) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Suryakumar Yadav]] (Ind) teken sy 4&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/suryakumar-yadav-completes-4000-international-runs/ |title=Suryakumar Yadav completes 4,000 international runs |publisher=India Tribune |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="INDvZIM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-zim-stats-india-record-their-highest-t20-world-cup-total-1526128 |title=Stats – India record their highest T20 World Cup total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="Highest_totals_IND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=6 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – India |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Brian Bennett]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Zimbabwe aan.''<ref name="INDvZIM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=9 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup – Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sikandar Raza]] word die eerste Zimbabwiese kolwer wat sy 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken. Hy word ná die [[Maleisië]]r [[Virandeep Singh]] ook die tweede krieketspeler wat sy 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sikandar-raza-becomes-first-cricketer-to-score-3000-runs-in-t20is-for-zimbabwe-ws-no-9932157.html |title=Sikandar Raza Creates History, Becomes 2nd Cricketer In The World To... |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling aan.''<ref name="High_totals_ZIM" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13512576/t20-world-cup-india-stay-in-semi-final-hunt-after-beating-zimbabwe-with-south-africas-knockout-place-confirmed |title=T20 World Cup: India stay in semi-final hunt after beating Zimbabwe with South Africa's knockout place confirmed |publisher=Sky Sports |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika haal sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd en sy vierde algeheel.''<ref name="NZvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/south-africa-vs-new-zealand-t20-world-cup-2026-semi-final-how-watch-live |title=SA vs NZ, T20 World Cup 2026 semi-final: Unbeaten Proteas take on dark horses New Zealand – where to watch live in South Africa |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Ali Asgar Nalwala |date=3 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Zimbabwe is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/match-report |title=India win big to set up knockout clash with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Maart 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZW}} | telling1 = 153/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 154/5 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sikandar Raza]] 73 (43) | paaltjies1 = [[Kwena Maphaka]] 2/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dewald Brevis]] 42 (18) | paaltjies2 = [[Sikandar Raza]] 3/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-zimbabwe-51st-match-super-eights-group-1-1512769/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sikandar Raza]] (Zim) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die tweede wedstryd tussen twee Afrikaspanne in die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi ná die 2022-toernooi (ook tussen Suid-Afrika en Zimbabwe).'' * ''[[Lungi Ngidi]] word die eerste Suid-Afrikaanse bouler wat sy 90ste T20I-paaltjie neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/lungi-ngidi-becomes-south-africas-highest-wicket-taker-in-t20is-ws-o-9936638.html |title=Lungi Ngidi Breaks Tabraiz Shamsi's Record, Becomes South Africa's Highest Wicket-Taker In T20Is |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 195/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 199/5 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Roston Chase]] 40 (25) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 2/36 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sanju Samson]] 97* (50) | paaltjies2 = [[Jason Holder]] 2/38 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-west-indies-52nd-match-super-eights-group-1-1512770/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sanju Samson]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rovman Powell]] word die eerste Wes-Indiese kolwer wat sy 150ste T20I-ses aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/rovman-powell-completes-150-t20i-sixes-for-wi/story |title=Rovman Powell attains this sixes record for West Indies (T20Is) |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="WIvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-highs-in-chasing-for-india-and-sanju-samson-at-t20-world-cup-2026-1526574 |title=Stats – New highs in chasing for India and Sanju Samson |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sanju Samson]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Indië tydens ’n lopiejaagtog aan.''<ref name="WIvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sanju-samson-breaks-virat-kohlis-record-of-highest-score-by-indian-batter-in-run-chase-of-t20-world-cup-9937081.html |title=Sanju Samson Breaks Virat Kohli's Record Of Highest Score By Indian Batter In... |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken hul hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals_IND" /><ref name="WIvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/full-list-highest-successful-run-chases-t20-world-cup-india-196-vs-west-indies-10559955/ |title=Highest successful run chases in T20 World Cup history: India’s 196 vs West Indies ranks third; Check full list |publisher=The Indian Express |date=2 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-wi-india-west-indies-report-t20-world-cup-2026-summary-highlights-result-score-update/article70691326.ece |title=T20 World Cup 2026: Samson leads India into semifinals with five-wicket win over West Indies |publisher=The Hindu |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat sy derde agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd, sy sesde algeheel<ref name="WIvIND" /> en sy 20ste halfeindstryd in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/how-india-have-fared-in-the-semifinals-in-t20-world-cups-11167340 |title=How India Have Fared In T20 World Cup Semifinals So Far |publisher=NDTV |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026 |archive-date= 9 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309102448/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/how-india-have-fared-in-the-semifinals-in-t20-world-cups-11167340 |url-status=dead }}</ref> * <span style="color:red">''Wes-Indië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-west-indies-52nd-match-super-eights-group-1-1512770/match-report |title=Samson special leads India into the semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} ==== Groep 2 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |3||3||0||0||+1.096||'''6''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |3||1||1||1||+1.390||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |3||1||1||1||–0.123||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-LK}} |3||0||3||0||—1.950||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/pakistan-vs-new-zealand-41st-match-super-eights-group-2-1512759/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die 50ste T20I-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Pakistan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/new-zealand-vs-pakistan-live-score-super-8-t20-world-cup-nz-vs-pak-scorecard-colombo-weather-liveblog-13982255.html |title=New Zealand vs Pakistan Highlights T20 World Cup 2026: Match abandoned due to rain in Colombo |publisher=The First Post |date=21 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Daryl Mitchell]] (NZ) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup-2026-new-zealand-second-favourite-team-indian-fans-support-daryl-mitchell/article70668552.ece |title=T20 World Cup 2026: Daryl Mitchell hopes Kiwis can ride wave of support as India’s ‘second favourite team’ |publisher=The Hindu |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is slegs die tiende T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is. }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 146/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 95 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phil Salt]] 62 (40) | paaltjies1 = [[Dunith Wellalage]] 3/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dasun Shanaka]] 30 (24) | paaltjies2 = [[Will Jacks]] 3/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 51 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-england-42nd-match-super-eights-group-2-1512760/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 164/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 166/8 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 63 (45) | paaltjies1 = [[Liam Dawson]] 3/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 100 (51) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 4/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-pakistan-45th-match-super-eights-group-2-1512763/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Harry Brook]] (Eng) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Shadab Khan]] (Pak) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan. Hy word ook die eerste Pakistanse krieketspeler wat sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/shadab-khan-creates-history-for-pakistan-achieves-record-that-shahid-afridi-could-not-article-153686326 |title=Shadab Khan Creates History For Pakistan, Achieves Record That Shahid Afridi Could Not |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Harry Brook]] (Eng) teken sy eerste T20I-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/harry-brooks-first-ever-t20i-century-guides-england-to-two-wicket-super-8-win-over-pakistan-19857115.htm/amp |title=Harry Brook's maiden T20I century guides England to two-wicket Super 8 win over Pakistan |publisher=CNBC TV18 |author=Tarkesh Jha |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die 15de kolwer, eerste kaptein en derde Engelsman ná [[Alex Hales]] en [[Jos Buttler]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="PAKvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-brook-the-first-captain-to-score-a-t20-wc-century-1525831 |title=Stats – Brook the first captain to score a T20 WC century; England stay perfect vs Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/harry-brook-slams-his-maiden-t20i-ton/story |title=Harry Brook becomes first-ever captain with T20 World Cup century |publisher=Newsbytes |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer met ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal teen Pakistan.''<ref name="PAKvENG" /> * ''Brook word ná [[Dawid Malan]] en Jos Buttler die derde Engelse kolwer met ’n honderdtal in al drie die krieketformate.''<ref name="PAKvENG" /> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-pakistan-t20-world-cup-2026-harry-brook-super-eight-match-result-news/article70672374.ece |title=ENG vs PAK, T20 World Cup Super 8s: England qualifes for semifinals as Brook’s century scripts tense win over Pakistan |publisher=The Hindu |author=Abhishek Saini |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Engeland word die eerste span wat vyf agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryde haal.''<ref name="PAKvENG" /> * ''Engeland haal ook vir die sesde keer die T20I-wêreldbekerhalfeindrondte.<ref name="PAKvENG" /><ref name="WIvIND" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 168/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 107/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Mitchell Santner]] 47 (26) | paaltjies1 = [[Maheesh Theekshana]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Kamindu Mendis]] 31 (23) | paaltjies2 = [[Rachin Ravindra]] 4/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 61 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-new-zealand-46th-match-super-eights-group-2-1512764/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Rachin Ravindra]] (NZ) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mitchell Santner]] word die eerste Nieu-Seelandse krieketspeler wat sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref name="NZvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-sri-lanka-s-struggles-at-premadasa-1525964 |title=Stats – Sri Lanka's struggles at Premadasa |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=25 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/mitchell-santner-creates-history-becomes-first-new-zealand-player-to-score-1000-runs-and-take-100-wickets-in-t20is-article-153695787 |title=Mitchell Santner Creates History, Achieves Unprecedented Feat For New Zealand In T20Is |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Mitchell Santner en [[Cole McConchie]] (albei NZ) teken met 84 lopies die hoogste sewende paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="NZvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-seventh-wicket-283565 |title=Highest partnership for the seventh wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/sri-lanka-eliminated-t20-world-cup-pakistan-semifinal-scenarios-10552401/ |title=Sri Lanka eliminated from T20 World Cup after loss to New Zealand: What does this mean for Pakistan’s semifinal qualification scenario? |publisher=The Indian Express |date=25 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 159/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 161/6 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Glenn Phillips]] 39 (28) | paaltjies1 = [[Will Jacks]] 2/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tom Banton]] 33 (24) | paaltjies2 = [[Rachin Ravindra]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-new-zealand-49th-match-super-eights-group-2-1512767/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Will Jacks]] (Eng) word ná [[Shane Watson]] (Aus) die tweede speler wat vir die vierde keer as speler van die wedstryd in ’n T20I-wêreldbekertoernooi aangewys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/will-jacks-equals-shane-watsons-t20-world-cup-record-11772231676530.html |title=Will Jacks equals Shane Watsons T20 World Cup record |publisher=Mint |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 212/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 207/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 100 (60) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 3/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dasun Shanaka]] 76* (31) | paaltjies2 = [[Abrar Ahmed]] 3/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met vyf lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-pakistan-50th-match-super-eights-group-2-1512768/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Sam Nogajski en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sahibzada Farhan]] en [[Fakhar Zaman]] (albei Pak) teken met 176 lopies om die eerste paaltjie die hoogste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships" /><ref name="PAKvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-farhan-overtakes-kohli-matches-gayle-1526393 |title=Stats – Farhan overtakes Kohli, matches Gayle |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-fakhar-zaman-highest-partnership-record-t20-world-cup-pakistan-vs-srilanka/article70688694.ece |title=Sahibzada Farhan, Fakhar Zaman record highest partnership in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sahibzada Farhan (Pak) word die eerste kolwer wat twee honderdtalle tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-two-hundreds-same-t20-world-cup-century-record-pakistan-vs-sri-lanka/article70688777.ece |title=Sahibzada Farhan becomes first player to score two hundreds in a T20 World Cup edition |publisher=The Hindu |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sahibzada Farhan teken ook die meeste lopies tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi aan.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/most-runs-in-a-t20-world-cup-sahibzada-farhan-breaks-virat-kohli-s-record-1526340 |title=Most runs in a T20 World Cup – Sahibzada Farhan breaks Virat Kohli's record |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-series/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Most runs in a series For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Pakistan teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=7 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Pakistan teken ook hul hoogste T20I-telling in dié tyd teen Sri Lanka aan.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-highest-innings-totals/pakistan-7/twenty20-internationals-3 |title=Highest totals by Pakistan in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Abrar Ahmed]] (Pak) neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/abrar-ahmed-completes-50-t20i-wickets/story |title=Pakistan spinner Abrar Ahmed completes 50 T20I wickets: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Dasun Shanaka]] word die eerste Sri Lankaanse kolwer wat sy 100ste T20I-ses aanteken.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/highest-total-most-sixes-and-more-every-record-broken-in-the-pakistan-sri-lanka-t20-world-cup-fixture |title=Highest total, most sixes and more: Every record broken in the Pakistan-Sri Lanka T20 World Cup fixture |publisher=Wisden |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Om die halfeindrondte te haal moes Pakistan Sri Lanka op 147 lopies of minder beperk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-pakistan-50th-match-super-eights-group-2-1512768/match-report |title=Farhan and Fakhar get the win but not the semi-final spot for Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-despite-win-over-sri-lanka-2026-02-28/ |title=New Zealand reach semis after Pakistan eliminated from T20 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal sy vyfde T20I-wêreldbekerhalfeindstryd algeheel.''<ref name="NZvRSA" /> * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-sri-lanka-super-8-kandy-10558076/ |title=Pakistan knocked out of T20 World Cup after failing to restrict Sri Lanka below 147 in Super 8 game |publisher=The Indian Express |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad ontmoet het. Indien Pakistan vir die halfeindstryd en die eindstryd sou gekwalifiseer het, sou hulle in die eerste halfeindstryd gespeel het, wat soos die eindstryd – soos deur die Internasionale Krieketraad bepaal – op die [[R. Premadasa-stadion]] in [[Colombo]] beslis sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-mens-t20-world-cup-likely-from-february-7-to-march-8-1502118 |title=2026 Men's T20 World Cup likely from February 7 to March 8 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=9 September 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c70n9kndlk6o |title=Men's T20 World Cup semi-finals – schedule & how to follow |publisher=[[BBC]] |author=Maisie Gallen |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 4 Maart – Kolkata | RD1-span01 = {{Cr-ZA}} | RD1-telling01 = 169/8 | RD1-span02 = '''{{Cr-NZ}}''' | RD1-telling02 = '''173/1''' | RD1-hofie02 = 5 Maart – Mumbai | RD1-span03 = {{Cr-EN}} | RD1-telling03 = 246/7 | RD1-span04 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling04 = '''253/7''' | RD2-hofie01 = 8 Maart – Ahmedabad | RD2-span01 = {{Cr-NZ}} | RD2-telling01 = 159 | RD2-span02 = '''{{Cr-IN}}''' | RD2-telling02 = '''255/5''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 4 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 169/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 173/1 (12.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Marco Jansen]] 55* (30) | paaltjies1 = [[Rachin Ravindra]] 2/29 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Finn Allen]] 100* (33) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 1/28 (3 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Richard Illingworth en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Finn Allen]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Suid-Afrika het in sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thestar.co.za/capeargus/sport/2026-02-26-south-africa-qualifies-for-icc-mens-t20-world-cup-semi-finals-after-defeating-west-indies/ |title=South Africa qualifies for ICC Men's T20 World Cup semi-finals after defeating West Indies |publisher=The Star |author=Ongama Gcwabe |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland en Suid-Afrika het mekaar vir die eerste keer in ’n T20I-wêreldbekerhalfeindstryd ontmoet.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/match-preview |title=South Africa strong favourites as quest for elusive silverware hots up |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=3 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het die kans geniet om vir die tweede keer ’n T20I-wêreldbekereindstryd te haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/santner-backs-new-zealand-to-rise-to-the-occasion |title=Santner backs New Zealand to rise to the occasion |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Marco Jansen]] en [[Tristan Stubbs]] teken met 73 lopies die hoogste Suid-Afrikaanse sesde paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wedstryd aan.''<ref name="RSAvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-semi-final-stats-finn-allen-smashes-fastest-t20-world-cup-hundred-1526880 |title=Stats – Finn Allen smashes fastest T20 World Cup hundred |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-sixth-wicket-283571 |title=Highest partnership for the sixth wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Finn Allen]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nieu-Seeland aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="RSAvNZ" /> * ''Hy teken ook die vinnigste T20I-wêreldbekerhonderdtal in dié tyd aan (in 33 aflewerings).''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-fastest-hundreds-1284121 |title=T20 World Cup – Fastest Hundreds in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Finn Allen word die 17de kolwer en derde Nieu-Seelander ná [[Brendon McCullum]] en Glenn Phillips wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="RSAvNZ" /> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal in ’n uitklopwedstryd aanteken.''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.com/sport/cricket/article/new-zealand-south-africa-finn-allen-t20-world-cup-semi-final-x25hkrmsw |title=Finn Allen hits 33-ball century as New Zealand demolish South Africa |publisher=The Times |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy teken ook die hoogste individuelle telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="RSAvNZ" /><ref name="Highest_totals_knockouts">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;final_type=1;final_type=3;final_type=4;orderby=batted_score;template=results;trophy=89;type=batting;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tim Seifert]] en Finn Allen teken altesaam 46 lopies tydens een enkele T20I-wêreldbekertoernooi tussen hulle die meeste deur enige paartjie in dié tyd aan.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Suid-Afrika ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/south-africa-vs-new-zealand-t20-world-cup-2026-semi-final-match-report |title=SA vs NZ, T20 World Cup 2026: South Africa’s campaign ends in semi-finals against rampaging New Zealand |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die tweede keer ná die 2021-toernooi die T20I-wêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/match-report |title=Flying Finn launches NZ into the final with record ton |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 253/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 246/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sanju Samson]] 89 (42) | paaltjies1 = [[Will Jacks]] 2/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jacob Bethell]] 105 (48) | paaltjies2 = [[Hardik Pandya]] 2/38 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-england-2nd-semi-final-1512772/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sanju Samson]] (Ind) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Indië het die eerste span geword wat in sy 20ste halfeindstryd in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie – verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/t20-world-cup-2026-india-create-history-with-record-20th-icc-tournament-semi-final-check-top-five-list-here-11772451911771.html |title=T20 World Cup 2026: India create history with record 20th ICC tournament semi-final; check top five list here |publisher=Mint |author=PN Vishnu |date=2 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit was Engeland se vyfde agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/five-consecutive-semifinals-england-create-all-time-record-after-yet-another-t20-world-cup-sf-qualification-2026-02-25-1031573 |title=Five consecutive semifinals! England create all-time record after yet another T20 World Cup SF qualification |publisher=India TV |author=Varun Malik |date=25 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Engeland en Indië het mekaar vir die derde agtereenvolgende keer in ’n T20I-wêreldbekerhalfeindstryd ontmoet.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/england-west-indies-india-kolkata-mumbai-b2929777.html |title=India set up T20 World Cup semi-final against England after edging West Indies |publisher=The Independent |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Suryakumar Yadav]] (Ind) speel in sy 150ste internasionale wedstryd.'' * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-eng-t20-world-cup-records-and-sixes-galore-in-a-high-scoring-semi-final-1527015 |title=Stats – Records and sixes galore in a high-scoring semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=5 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jacob Bethell]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Engeland aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="INDvENG" /> * ''Hy teken ook sy eerste T20I-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sanju-samson-record-highest-score-t20-world-cup-knockouts-kohli-stats-semifinal/article70708176.ece |title=Highest individual scores in T20 World Cup knockouts: Bethell, Sanju Samson enter top five |publisher=The Hindu |date=6 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die 18de kolwer en vierde Engelsman ná [[Alex Hales]], [[Jos Buttler]] en [[Harry Brook]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /> * ''Ná [[Finn Allen]] (NZ) tydens dieselfde toernooi word hy ook die tweede kolwer wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal in ’n uitklopwedstryd aanteken.''<ref name="INDvENG" /> * ''Hy teken ook die hoogste individuelle telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvENG" /><ref name="Highest_totals_knockouts" /> * ''Die 499 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd.''<ref name="INDvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-match-aggregates/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Highest match aggregates For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat vir die vierde keer ’n T20I-wêreldbekereindstryd haal.''<ref name="INDvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-t20-world-cup-2026-final-fourth-time-most-appearance-record-stats/article70708745.ece |title=India becomes first team to qualify for four men’s T20 World Cup finals |publisher=The Hindu |date=6 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word ná Pakistan (in 2007 en 2009) en Sri Lanka (in 2012 en 2014) ook die derde span wat agtereenvolgende T20I-wêreldbekereindstryde haal en die eerste verdedigende wêreldkampioen wat daarin kon slaag.''<ref name="INDvENG" /> * ''Indië word die eerste span wat sy 15de eindstryd in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie – haal.<ref name="INDvENG" /> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 8 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 255/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 159 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sanju Samson]] 89 (46) | paaltjies1 = [[James Neesham]] 3/46 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tim Seifert]] 52 (26) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 4/15 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 96 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Richard Illingworth en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[James Neesham]] (NZ) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.'' * ''Indië het in sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekereindstryd en sy vierde algeheel verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/2-trophies-1-defeat-indias-performance-in-t20-world-cup-finals-photo-gallery-153777655 |title=2 Trophies, 1 Defeat: India's Performance In T20 World Cup Finals |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=7 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland het vir die tweede keer ná die 2021-toernooi in ’n T20I-wêreldbekereindstryd verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-new-zealand-reach-another-final-playing-the-new-zealand-way-1526947 |title=New Zealand do New Zealand things to beat the odds |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=6 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Abhishek Sharma]] (Ind) teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan (in 18 aflewerings).''<ref name="INDvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-india-rack-up-records-on-way-to-historic-title-1527423 |title=Stats – India rack up records on way to historic third T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sanju Samson]] (Ind) teken die hoogste individuelle telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/list-of-records-broken-as-india-smash-255-runs-batting-first-in-t20-world-cup-final-vs-new-zealnd-2026-03-08-1033083 |title=List of records broken as India smash 255 runs batting first in T20 World Cup final vs New Zealand |publisher=India TV |author=Aditya Kukalyekar |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Indië teken ook die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/record-alert-in-final-india-rewrite-t20-world-cup-history-vs-new-zealand/articleshow/129277293.cms |title=Record alert in final! India rewrite T20 World Cup history vs New Zealand |publisher=Times of India |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Indië se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Nieu-Seeland ooit.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Indië teken ook hul grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.''<ref name="Largest_margins_IND" /><ref name="INDvNZ" /> * ''Nieu-Seeland ly hul ergste T20I-wêreldbekernederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89?opposition=5 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Men's T20 World Cup – vs New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat die T20I-wêreldbekertrofee suksesvol verdedig, dit vir ’n derde keer wen en ook die eerste gasheer wat dit tuis wen.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/india-becomes-first-team-to-defend-t20-world-cup-title-lift-trophy-at-home-126030800781_1.html |title=India becomes first team to defend T20 World Cup title, lift trophy at home |publisher=Business Standard |author=Anish Kumar |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Suryakumar Yadav]], [[Jasprit Bumrah]], [[Hardik Pandya]], [[Shivam Dube]], [[Sanju Samson]], [[Mohammed Siraj]], [[Arshdeep Singh]], [[Kuldeep Yadav]] en [[Axar Patel]] word die volgende nege spelers wat die T20I-wêreldbekertitel twee keer kon wen, terwyl die Indiese afrigter [[Gautam Gambhir]] die eerste persoon word wat dit beide as speler en afrigter inpalm.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/9-india-stars-make-history-full-list-of-players-who-have-won-two-t20-world-cup-titles-13987464.html |title=India's history makers: Nine players secure their second T20 World Cup titles; check full list |publisher=First Post |date=9 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Suryakumar Yadav word die vierde Indiese kaptein ná [[Kapil Dev]], [[MS Dhoni]] en [[Rohit Sharma]] wat ’n IKR-toernooi kon inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/suryakumar-yadav-slaps-himself-after-joining-rohit-sharma-ms-dhoni-as-india-s-t20-world-cup-winning-captain-101773001438371.html |title=Suryakumar Yadav gives himself a few slaps after joining Rohit Sharma, MS Dhoni as India’s T20 World Cup-winning captain |publisher=Hindustan Times |author=Aditya Bhattacharya |date=9 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-wêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''{{Cr-IN}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die 20 deelnemende nasionale krieketspanne in die T20I-wêreldbeker 2026. [[Lêer:2026 ICC Mens T20 World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2026: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#7ae|Super Agt}} {{sleutel|#c46|Eerste rondte}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|+/– !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || A/1 || 9 || 8 || 0 || 1 || 1812 || 1509 || +303 || 16 || — |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || D/2 || 9 || 5 || 1 || 3 || 1368 || 1398 || –30 || 11 || — |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || D/1 || 8 || 7 || 0 || 1 || 1388 || 1253 || +135 || 14 || — |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || C/2 || 8 || 6 || 0 || 2 || 1426 || 1377 || +49 || 12 || — |- | colspan="12"| '''In die Super Agt uitgeskakel''' |- style="background:#7ae;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || A/2 || 7 || 4 || 1 || 2 || 1027 || 950 || +77 || 9 || — |- style="background:#7ae;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-WI}} || C/1 || 7 || 5 || 0 || 2 || 1302 || 1092 || +210 || 10 || — |- style="background:#7ae;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZW}} || B/1 || 7 || 3 || 1 || 3 || 941 || 1091 || –150 || 7 || — |- style="background:#7ae;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} || B/2 || 7 || 3 || 0 || 4 || 1159 || 1152 || +7 || 6 || — |- | colspan="12"| '''In die eerste rondte uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 617 || 572 || +45 || 4 || +1.523 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 731 || 648 || +83 || 4 || +0.889 |- style="background:#c46;" | 11 || style="text-align:left;"|{{Cr-US}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 685 || 622 || +63 || 4 || +0.788 |- style="background:#c46;" | 12 || style="text-align:left;"|{{Cr-IE}} || B || 4 || 1 || 1 || 2 || 493 || 484 || +9 || 3 || +0.150 |- style="background:#c46;" | 13 || style="text-align:left;"|{{Cr-XS}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 676 || 642 || +34 || 2 || +0.184 |- style="background:#c46;" | 14 || style="text-align:left;"|{{Cr-IT}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 559 || 697 || –138 || 2 || —1.020 |- style="background:#c46;" | 15 || style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 585 || 693 || –108 || 2 || –1.217 |- style="background:#c46;" | 16 || style="text-align:left;"|{{Cr-NP}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 607 || 612 || –5 || 2 || —1.349 |- style="background:#c46;" | 17 || style="text-align:left;"|{{Cr-AE}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 606 || 610 || –4 || 2 || −1.364 |- style="background:#c46;" | 18 || style="text-align:left;"|{{Cr-CA}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 597 || 740 || –143 || 0 || —2.426 |- style="background:#c46;" | 19 || style="text-align:left;"|{{Cr-NA}} || A || 4 || 0 || 4 || 0 || 537 || 766 || –229 || 0 || −3.108 |- style="background:#c46;" | 20 || style="text-align:left;"|{{Cr-OM}} || B || 4 || 0 || 4 || 0 || 466 || 674 || –208 || 0 || −4.845 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Pakistan}} [[Sahibzada Farhan]] | 383 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Tim Seifert]] | 326 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Sanju Samson]] | 321 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Ishan Kishan]] | 317 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Finn Allen]] | 298 |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | rowspan="2"| 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] | rowspan="2"| 14 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Varun Chakravarthy]] |- | rowspan="3"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Shadley van Schalkwyk]] | rowspan="3"| 13 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Blessing Muzarabani]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Adil Rashid]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Men's T20 World Cup|T20I-wêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138 T20I-wêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-T20-World-Cup|title=2026 T20 World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Maart 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|39692558|2026 ICC Men's T20 World Cup}} {{Proteas (2026 T20I-wêreldbeker)}} {{Navigasie T20I-wêreldbeker}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:T20I-wereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Sri Lanka]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Indië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Sri Lanka]] [[Kategorie:T20I-wêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 0mbg8k92bqd6x2pvsxaf6bcecr1eksd Veltheimia 0 388198 3372657 3279026 2026-11-15T07:53:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372657 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Veltheimia bracteata00.jpg |image_caption = ''[[Veltheimia bracteata]]'' |display_parents = 3 |taxon = Veltheimia |authority = Gled., (1771) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Heisteria'' <small>Fabr.</small> }} '''''Veltheimia''''' (sandlelies) is 'n blomplant [[genus]] en [[geofiet]]e wat hoort tot [[Asparagaceae]] en is die eerste keer in 1771 beskryf. Die plant is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. Daar is net twee spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24899-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220126120857/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24899-1 |argiefdatum=26 Januarie 2022 |besoekdatum=26 Januarie 2022 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Veltheimia bracteata]]'' <small>Harv. ex Baker</small> * ''[[Veltheimia capensis]]'' <small>(L.) Redouté</small> == Galery == <gallery> Veltheimia capensis 81426957.jpg Pink torch close.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Veltheimia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] qu0x6gxk6gc6pli2pn5mtduk0ckci5w Handel (ekonomie) 0 390160 3372599 3372024 2026-11-15T03:08:36Z Rooiratel 90342 3372599 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kaufmann-1568.png|duimnael|upright|Twee handelaars in 16de eeu Duitsland.]] '''Handel''' behels die oordrag van goedere en [[Diens|dienste]] van een persoon of entiteit na 'n ander, dikwels in ruil vir [[geld]].<ref name="Britannica">{{Verwys web |titel=Trade Definition & Meaning {{!}} Britannica Dictionary |url=https://www.britannica.com/dictionary/trade |argief-url=https://web.archive.org/web/20260724005828/https://www.britannica.com/dictionary/trade |argiefdatum=24 Julie 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=24 Julie 2026 |webwerf=www.britannica.com |taal=en}}</ref> Ekonome verwys na 'n [[stelsel]] of netwerk wat handel toelaat as 'n [[Mark (ekonomie)|mark]]. Handel spruit voort uit spesialisasie en die [[arbeidsverdeling]], en tussen streke uit die vergelykende voordeel wat een streek bo 'n ander in die produksie van 'n bepaalde goed het. Mense dryf al sedert die prehistorie handel, aanvanklik in materiale soos obsidiaan, en later langs roetes wat die Middellandse See, die Indiese Oseaan en Asië met mekaar verbind het. Die openheid vir handel het sedert die 19de eeu wisselend toegeneem, en regerings beïnvloed dit deur middel van tariewe, handelsooreenkomste en sanksies. == Grondslae == In een moderne siening bestaan handel as gevolg van spesialisasie en die arbeidsverdeling, 'n oorheersende vorm van ekonomiese aktiwiteit waarin individue en groepe op 'n klein aspek van produksie konsentreer, maar hul uitset vir ander produkte en behoeftes verhandel.<ref name=DollarKraay2004>{{cite journal | last1= Dollar | first1= D | last2= Kraay | first2= A | title= Trade, Growth, and Poverty | journal= The Economic Journal | date= 2004 | volume= 114 | issue= 493 | pages= F22-F49 | doi= 10.1111/j.0013-0133.2004.00186.x | url= http://econ.worldbank.org/files/1820_dollar.pdf | citeseerx= 10.1.1.509.1584 | s2cid= 62781399 | access-date= 2017-10-26 | archive-url= https://web.archive.org/web/20040307191641/http://econ.worldbank.org/files/1820_dollar.pdf | archive-date= 2004-03-07 | url-status=dead }}</ref> Handel bestaan tussen streke omdat verskillende streke in die produksie van een of ander verhandelbare [[kommoditeit]] 'n vergelykende voordeel (waargeneem of werklik) kan hê, insluitend natuurlike hulpbronne wat elders skaars of beperk is. [[Kleinhandel]] is die verkoop van goedere of handelsware vanaf 'n vaste plek,<ref name="Hoffman2005">{{Verwys boek |redakteur-van=Hoffman |redakteur-voornaam=K. Douglas |titel=Marketing principles and best practices |uitgawe=3 |uitgewer=Thomson/South-Western |datum=2005 |bladsy=407 |isbn=978-0-324-22519-8 |aanhaling=Five types of nonstore retailing will be discussed: street peddling, direct selling, mail-order, automatic-merchandising machine operators, and electronic shopping.}}</ref> aanlyn of per pos, in klein of enkele hoeveelhede vir die koper se direkte verbruik of gebruik.<ref name="fas">{{Verwys web |datum=9 Februarie 2000 |url=http://www.fas.usda.gov/info/factsheets/China/distribution.html |titel=Distribution Services |uitgewer=Foreign Agricultural Service |besoekdatum=4 April 2006 |argief-url=https://web.archive.org/web/20060515063319/http://www.fas.usda.gov/info/factsheets/China/distribution.html |argiefdatum=15 Mei 2006}}</ref> == Geskiedenis == === Prehistorie === In 'n vroeë vorm van handel, die skenk-ekonomie, is goedere en dienste sonder 'n uitdruklike ooreenkoms vir onmiddellike of toekomstige belonings en sonder die gebruik van geld uitgeruil. Navorsing toon dat vroeë mense handelsnetwerke vir obsidiaan en vir krale van volstruiseierdop ontwikkel het, laasgenoemde reeds 50&nbsp;000 jaar gelede.<ref name="PadillaIglesias2023">{{Verwys web |van=Padilla-Iglesias |voornaam=Cecilia |titel=Did Humanity Really Arise in One Place? |jaar=2023 |url=https://www.sapiens.org/archaeology/human-evolution-east-africa/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20260417011249/https://www.sapiens.org/archaeology/human-evolution-east-africa/ |argiefdatum=17 April 2026 |url-status=lewendig}}</ref><ref name="Blegen2017">{{Verwys vaktydskrif |van=Blegen |voornaam=Nick |titel=The Earliest Long-Distance Obsidian Transport: Evidence From the ∼200 ka Middle Stone Age Sibilo School Road Site, Baringo, Kenya |vaktydskrif=Journal of Human Evolution |jaar=2017 |volume=103 |bladsye=1-19 |doi=10.1016/j.jhevol.2016.11.002 |pmid=28166905 |bibcode=2017JHumE.103....1B}}</ref><ref name="MillerWang2021">{{Verwys vaktydskrif |van1=Miller |voornaam1=Jennifer M. |van2=Wang |voornaam2=Yiming V. |titel=Ostrich eggshell beads reveal 50,000-year-old social network in Africa |vaktydskrif=Nature |jaar=2021 |volume=601 |nommer=7892 |bladsye=234-239 |doi=10.1038/s41586-021-04227-2 |pmid=34931044 |pmc=8755535}}</ref> In die [[Middellandse See]]-gebied het die vroegste kontak tussen kulture omstreeks 35&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 jaar gelede begin, hoofsaaklik langs die [[Donau]].<ref name="Abulafia2011">{{Verwys boek |van1=Abulafia |voornaam1=D. |van2=Rackham |voornaam2=O. |van3=Suano |voornaam3=M. |titel=The Mediterranean in History |jaar=2011 |oorspronklike-datum=2008 |url=https://books.google.com/books?id=9Cvrq-Vs-2wC |uitgewer=Getty Publications |isbn=978-1-60606-057-5 |besoekdatum=7 September 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191119060830/https://books.google.com/books?id=9Cvrq-Vs-2wC |argiefdatum=19 November 2019 |url-status=lewend |aanhaling=the Danube played an extremely important role in connecting East and West before the Mediterranean became the main link between these regions. This period runs for about 25,000 years, from 35,000/30,000 to around 10,000/8,000 before the present.}}</ref> Nog voordat plante en diere gedomestikeer is, het langafstandhandelsnetwerke onder sommige jagter-versamelaars bestaan, soos onder die bevolking van die [[Natufiese kultuur]] in die oostelike Middellandse See-gebied omstreeks 12&nbsp;000 tot 10&nbsp;000 v.C.<ref name="Barbier2015">{{Verwys boek |van=Barbier |voornaam=Edward |url=https://books.google.com/books?id=GlveCgAAQBAJ |titel=Nature and Wealth: Overcoming Environmental Scarcity and Inequality |datum=2015 |uitgewer=Springer |isbn=978-1-137-40339-1 |hoofstuk=The Origins of Economic Wealth |aanhaling=Even before domestication of plants and animals occurred, long-distance trading networks were prominent among some hunter-gathering societies, such as the Natufians and other sedentary populations who inhabited the Eastern Mediterranean around 12,000-10,000 BC. |besoekdatum=7 September 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200522142450/https://books.google.com/books?id=GlveCgAAQBAJ |argiefdatum=22 Mei 2020 |url-status=lewend}}</ref><ref name="Andrea2011">{{Verwys boek |outeur=A. J. Andrea |titel=World History Encyclopedia, Volume 2 |datum=2011 |url=https://books.google.com/books?id=LEqaIGsT8SsC&q=Obsidian+trade&pg=PA250 |besoekdatum=11 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205061932/https://books.google.com/books?id=LEqaIGsT8SsC&q=Obsidian+trade&pg=PA250 |argiefdatum=5 Februarie 2021 |url-status=lewend |uitgewer=ABC-CLIO |isbn=978-1-85109-930-6}}</ref> Daar is bewyse dat obsidiaan en [[vuursteen]] in die [[Steentydperk]] uitgeruil is. In [[Nieu-Guinee]] is obsidiaan van Talasea na raming reeds vanaf 17&nbsp;000 v.C. verhandel.<ref name="Lowder1970">{{Verwys boek |voornaam=Gary George |van=Lowder |url=https://books.google.com/books?id=LcESAQAAIAAJ |titel=Studies in volcanic petrology: I. Talasea, New Guinea. II. Southwest Utah |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205061518/https://books.google.com/books?id=LcESAQAAIAAJ |argiefdatum=5 Februarie 2021 |uitgewer=University of California |datum=1970}}</ref><ref name="Darvill2008">{{Verwys boek |van=Darvill |voornaam=Timothy |hoofstuk=obsidian |titel=Concise Oxford Dictionary of Archaeology |url=https://books.google.com/books?id=gzEclkBq0u0C |reeks=Oxford Quick Reference |uitgawe=2 |plek=Oxford |uitgewer=Oxford University Press |datum=2008 |isbn=978-0-19-157904-2 |besoekdatum=7 September 2019 |aanhaling=[...] obsidian from Talasea was traded from at least 17 000 BC. |argiefdatum=17 November 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191117182408/https://books.google.com/books?id=gzEclkBq0u0C |url-status=lewend}}</ref> Die eerste duidelike argeologiese bewyse van handel in vervaardigde goedere kom uit Suidwes-Asië.<ref name="Smith2008TF">{{Verwys boek |van=Smith |voornaam=R. L. |titel=Premodern Trade in World History |datum=2008 |url=https://books.google.com/books?id=Ewjeoio1U-QC&q=Obsidian+trade&pg=PA20 |besoekdatum=15 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205191139/https://books.google.com/books?id=Ewjeoio1U-QC&q=Obsidian+trade&pg=PA20 |argiefdatum=5 Februarie 2021 |url-status=lewend |uitgewer=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-42476-9}}</ref><ref name="Singh1974">{{Verwys boek |van=Singh |voornaam=P. |titel=Neolithic cultures of western Asia |url=https://books.google.com/books?id=k7RLTPocdhIC&q=obsidian+trade |uitgewer=Seminar Press |datum=20 Augustus 1974 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905184028/https://books.google.com/books?id=k7RLTPocdhIC&q=obsidian+trade&dq=obsidian+trade&hl=en&sa=X&ei=gv_pT6D1NYTK0QXtrJSqAQ&ved=0CFEQ6AEwBTgK |argiefdatum=5 September 2015}}</ref> Van die laat [[Mesolitikum]] tot die [[Neolitikum]] is obsidiaan al hoe meer bo chert verkies, en omdat obsidiaanafsettings in die Middellandse See-gebied skaars is, moes dit verhandel word.<ref name="Robb2007">{{Verwys boek |van=Robb |voornaam=J. |titel=The Early Mediterranean Village: Agency, Material Culture, and Social Change in Neolithic Italy |datum=2007 |url=https://books.google.com/books?id=0HeNr9h56uEC&q=Obsidian+trade&pg=PA192 |besoekdatum=11 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205191143/https://books.google.com/books?id=0HeNr9h56uEC&q=Obsidian+trade&pg=PA192 |argiefdatum=5 Februarie 2021 |url-status=lewend |uitgewer=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84241-9}}</ref><ref name="Goldberg2001">{{Verwys boek |van1=Goldberg |voornaam1=P. |van2=Holliday |voornaam2=V. T. |van3=Reid Ferring |voornaam3=C. |titel=Earth Sciences and Archaeology |url=https://books.google.com/books?id=eNI0yIPzeV8C&dq=ancient+mediterranean+obsidian+trading+Mesolithic&pg=PA450 |uitgewer=Springer |jaar=2001 |isbn=0-306-46279-6 |besoekdatum=28 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205062227/https://books.google.com/books?id=eNI0yIPzeV8C&pg=PA450&dq=ancient+mediterranean+obsidian+trading+Mesolithic&hl=en&sa=X&ei=8VfsT5CpJYXB0gWChqH6DA&ved=0CFIQ6AEwBQ#v=onepage&q=ancient%20mediterranean%20obsidian%20trading%20Mesolithic&f=false |argiefdatum=5 Februarie 2021}}</ref><ref name="DysonRowland2007">{{Verwys boek |van1=Dyson |voornaam1=S. L. |van2=Rowland |voornaam2=R. J. |titel=Archaeology And History In Sardinia From The Stone Age To The Middle Ages: Shepherds, Sailors, & Conquerors |url=https://books.google.com/books?id=fw4XuEbKnQwC&dq=obsidian+rare+Sardinia&pg=PA24 |uitgewer=University of Pennsylvania – Museum of Archaeology |jaar=2007 |isbn=1-934536-02-4 |besoekdatum=28 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905194400/https://books.google.com/books?id=fw4XuEbKnQwC&pg=PA24&dq=obsidian+rare+Sardinia&hl=en&sa=X&ei=BVrsT_G2OKr80QWj2u35DA&redir_esc=y#v=onepage&q=obsidian%20rare%20Sardinia&f=false |argiefdatum=5 September 2015}}</ref> Obsidiaan is vir snygereedskap gebruik, maar omdat ander materiale makliker bekombaar was, was dit vir die stam se hoër stand voorbehou en het dit die bynaam "die ryk man se vuursteen" gekry.<ref name="Smith2008Routledge">{{Verwys boek |van=Smith |voornaam=Richard L. |titel=Premodern Trade in World History |url=https://books.google.com/books?id=WBB9AgAAQBAJ |reeks=Themes in World History |uitgewer=Routledge |datum=2008 |bladsy=19 |isbn=978-1-134-09580-3 |besoekdatum=7 September 2019 |aanhaling=[...] modern observers have sometimes referred to obsidian as 'rich man's flint.' |argiefdatum=22 Mei 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200522142440/https://books.google.com/books?id=WBB9AgAAQBAJ |url-status=lewend}}</ref> Vroeë handelaars het obsidiaan oor afstande van tot 900&nbsp;km binne die Middellandse See-gebied verhandel,<ref name="WilliamsThorpe1995">{{Verwys vaktydskrif |jaar=1995 |titel=Obsidian in the Mediterranean and the Near East: A Provenancing Success Story |vaktydskrif=Archaeometry |volume=37 |nommer=2 |bladsye=217-248 |doi=10.1111/j.1475-4754.1995.tb00740.x |van=Williams-Thorpe |voornaam=O. |bibcode=1995Archa..37..217W}}</ref> en in die Neolitikum was dit die vernaamste handelsware in die Middellandse See.<ref name="Robb2007" /> Volgens Zarins se studie van 1990 was [[Anatolië]] die vernaamste bron vir die handel met die [[Levant]], [[Iran]] en [[Egipte]],<ref name="Wilkinson2002">{{Verwys boek |van=Wilkinson |voornaam=Toby A.H. |titel=Early Dynastic Egypt |datum=2002 |doi=10.4324/9780203024386 |isbn=978-0-203-02438-6}}</ref> en die bronne op Melos en Lipari het van die wydste verspreide handel in die Middellandse See-gebied opgelewer wat die argeologie ken.<ref name="BlakeKnapp2008">{{Verwys boek |van1=Blake |voornaam1=Emma |van2=Knapp |voornaam2=A. Bernard |titel=The Archaeology Of Mediterranean Prehistory |datum=15 April 2008 |url=https://books.google.com/books?id=F15vfrJq8LUC&q=ancient+mediterranean+obsidian+trading&pg=PA35 |besoekdatum=22 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205061516/https://books.google.com/books?id=F15vfrJq8LUC&q=ancient+mediterranean+obsidian+trading&pg=PA35 |argiefdatum=5 Februarie 2021 |url-status=lewend |uitgewer=John Wiley & Sons |isbn=978-0-631-23268-1}}</ref> Die Sar-i Sang-myn in die berge van [[Afghanistan]] was die grootste bron van [[Lasuursteen|lapis lazuli]] vir die handel.<ref name="Wilkinson2002" /><ref name="Collon1990">{{Verwys boek |voornaam=Dominique |van=Collon |titel=Near Eastern Seals |uitgewer=University of California Press |jaar=1990 |bladsy=33 |url=https://books.google.com/books?id=xt8fydZIT4IC&pg=PA33 |isbn=0-520-07308-8 |besoekdatum=3 Julie 2012 |argiefdatum=7 Augustus 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220807160419/https://books.google.com/books?id=xt8fydZIT4IC&pg=PA33}}</ref> Die meeste lapis lazuli is in die tydperk van die [[Kassiete]] in [[Babilonië]] verhandel, wat in 1595 v.C. begin het.<ref name="Vermaak2009">{{Verwys boek |van=Vermaak |voornaam=P. S. |titel=The Babylonian world |datum=2009 |uitgewer=Routledge |isbn=978-1-134-26128-4 |redakteur-van=Leick |redakteur-voornaam=Gwendolyn |bladsy=520 |hoofstuk=Relations between Babylonia and the Levant during the Kassite period |besoekdatum=27 Junie 2015 |hoofstuk-url=https://books.google.com/books?id=akYorRIWPBEC&pg=PA520 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905184557/https://books.google.com/books?id=akYorRIWPBEC&pg=PA520&dq=lapis+lazuli+trade&hl=en&sa=X&ei=HD3zT66gG8eP8gOYuZi_CQ&redir_esc=y |argiefdatum=5 September 2015}}</ref><ref name="Bertman2005">{{Verwys boek |van=Bertman |voornaam=S. |titel=Handbook To Life In Ancient Mesopotamia |url=https://books.google.com/books?id=1C4NKp4zgIQC&pg=PT104 |uitgewer=Oxford University Press |jaar=2005 |isbn=0-19-518364-9 |besoekdatum=3 Julie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905185754/https://books.google.com/books?id=1C4NKp4zgIQC&pg=PT104 |argiefdatum=5 September 2015}}</ref> === Oudheid === ==== Middellandse See en die Nabye Ooste ==== [[Lêer:Silk route copy.jpg|duimnael|'n Kaart van die [[Syroete]], die handelsroete tussen Europa en Asië]] Ebla was in die derde millennium v.C. 'n vername handelsentrum met 'n netwerk wat tot in Anatolië en die noorde van [[Mesopotamië]] gestrek het.<ref name="BlakeKnapp2008" /><ref name="Etheredge2011">{{Verwys boek |titel=Syria, Lebanon, and Jordan |datum=2011 |bladsy=44 |redakteur-van=Etheredge |redakteur-voornaam=Laura S. |url=https://books.google.com/books?id=rLZQrmRQafcC&pg=PA44 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220807170851/https://books.google.com/books?id=rLZQrmRQafcC&pg=PA44 |argiefdatum=7 Augustus 2022 |url-status=lewendig |besoekdatum=15 Junie 2012 |uitgewer=The Rosen Publishing Group |isbn=978-1-61530-329-8}}</ref><ref name="DumperStanley2007">{{Verwys boek |van1=Dumper |voornaam1=M. |van2=Stanley |voornaam2=B. E. |titel=Cities of The Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |jaar=2007 |url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&q=Ebla+trade&pg=PA141 |besoekdatum=28 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210205065648/https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&q=Ebla+trade&pg=PA141 |argiefdatum=5 Februarie 2021 |url-status=lewend |uitgewer=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-919-5}}</ref> Langafstandhandelsroetes het eers in die 3de millennium v.C. ontstaan, toe die inwoners van [[Sumer]] in Mesopotamië met die [[Indusvalleibeskawing]] handel gedryf het.<ref name="McIntosh2008">{{Verwys boek |van=McIntosh |voornaam=Jane R. |titel=The ancient Indus valley: new perspectives |datum=2008 |uitgewer=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-907-2 |reeks=ABC-CLIO's understanding ancient civilizations |plek=Santa Barbara, California |bladsye=190-191}}</ref> Die [[Feniciërs]] was bekende seevaarders en handelaars wat oor die Middellandse See en noord tot by Brittanje gevaar het om [[tin]] vir die vervaardiging van [[brons]] te bekom. Hiervoor het hulle handelskolonies gestig, wat die Grieke ''emporia'' genoem het.<ref name="Dikov2015">{{Verwys web |outeur=Dikov, Ivan |datum=12 Julie 2015 |titel=Bulgarian Archaeologists To Start Excavations of Ancient Greek Emporium in Thracians' the Odrysian Kingdom |url=http://archaeologyinbulgaria.com/2015/07/12/bulgarian-archaeologists-to-start-excavations-of-ancient-greek-emporium-in-thracians-odrysian-kingdom/ |webwerf=Archaeology in Bulgaria |argief-url=https://web.archive.org/web/20150712235249/http://archaeologyinbulgaria.com/2015/07/12/bulgarian-archaeologists-to-start-excavations-of-ancient-greek-emporium-in-thracians-odrysian-kingdom/ |argiefdatum=12 Julie 2015 |aanhaling=An emporium (in Latin; 'emporion' in Greek) was a settlement reserved as a trading post, usually for the Ancient Greeks, on the territory of another ancient nation, in this case, the Ancient Thracian Odrysian Kingdom (5th century BC – 1st century AD), the most powerful Thracian state.}}</ref> Navorsers het langs die kus van die Middellandse See gevind dat hoe beter 'n kusplek verbind was, hoe meer argeologiese terreine uit die [[Ystertydperk]] daar voorkom. Dit dui daarop dat 'n plek se handelspotensiaal 'n belangrike bepaler van menslike nedersetting was.<ref name="Bakker2021">{{Verwys vaktydskrif |van1=Bakker |voornaam1=Jan David |van2=Maurer |voornaam2=Stephan |van3=Pischke |voornaam3=Jörn-Steffen |van4=Rauch |voornaam4=Ferdinand |jaar=2021 |titel=Of Mice and Merchants: Connectedness and the Location of Economic Activity in the Iron Age |vaktydskrif=Review of Economics and Statistics |volume=103 |nommer=4 |bladsye=652-665 |doi=10.1162/rest_a_00902}}</ref> Die handel van die [[Romeinse Ryk]] het die ryk laat floreer, onder meer deur graan uit [[Sisilië]]<ref name="Prag2012">{{Verwys boek |van=Prag |voornaam=Jonathan |redakteur-van=Hoyos |redakteur-voornaam=Dexter |datum=9 November 2012 |hoofstuk=Sicily and Sardinia-Corsica: The First Provinces |titel=A Companion to Roman Imperialism |url=https://books.google.com/books?id=UTsyAQAAQBAJ |argief-url=https://web.archive.org/web/20251010174255/https://books.google.com/books?id=UTsyAQAAQBAJ |argiefdatum=10 Oktober 2025 |url-status=lewendig |reeks=History of Warfare |volume=81 |publikasieplek=Leiden |uitgewer=Brill |bladsy=54 |isbn=978-90-04-23646-2 |besoekdatum=9 Julie 2025 |aanhaling=Livy and others claim that the Romans sought out grain from Sicily from the very beginnings of the Republic. While the details may be questioned, there is little reason to doubt that the Romans were aware of Sicily as a potential source of grain (and other things) from well before 264.}}</ref> en uit Egipte na Italië in te voer.<ref name="Atkin1995">{{Verwys boek |van=Atkin |voornaam=Michael |datum=31 Mei 1995 |oorspronklike-datum=1992 |hoofstuk=A brief history of the grain trade |titel=The International Grain Trade |url=https://books.google.com/books?id=Mh_YuHaONo4C |argief-url=https://web.archive.org/web/20250822132012/https://books.google.com/books?id=Mh_YuHaONo4C |argiefdatum=22 Augustus 2025 |url-status=lewendig |reeks=International Trade Series |uitgawe=2 |publikasieplek=Abingdon, Cambridge |uitgewer=Woodhead Publishing |bladsye=15-16 |isbn=978-1-85573-202-5 |besoekdatum=9 Julie 2025 |aanhaling=Egypt was Rome's principal supplier, accounting for about one third of the city's total needs.}}</ref> ==== Indo-Pasifiese gebied ==== [[Lêer:Austronesian maritime trade network in the Indian Ocean.png|duimnael|upright=1.3|Die proto-historiese en historiese seehandelsnetwerk van die [[Austronesiese volke]] in die Indiese Oseaan<ref name="Manguin2016">{{Verwys boek |voornaam=Pierre-Yves |van=Manguin |redakteur-voornaam=Gwyn |redakteur-van=Campbell |titel=Early Exchange between Africa and the Wider Indian Ocean World |hoofstuk=Austronesian Shipping in the Indian Ocean: From Outrigger Boats to Trading Ships |uitgewer=Palgrave Macmillan |jaar=2016 |bladsye=51-76 |isbn=978-3-319-33822-4 |hoofstuk-url=https://books.google.com/books?id=XsvDDQAAQBAJ&pg=PA50 |besoekdatum=29 Oktober 2020 |argiefdatum=26 Julie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726132202/https://books.google.com/books?id=XsvDDQAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA50 |url-status=lewend}}</ref>]] Die eerste ware seehandelsnetwerk in die Indiese Oseaan is deur die Austronesiese volke van die eilande van [[Suidoos-Asië]] gevestig.<ref name="Manguin2016" /> Die Maritieme Jaderoete, wat deur die inheemse volke van [[Republiek China|Taiwan]] en die [[Filippyne]] begin is, was 'n uitgebreide handelsnetwerk in Suidoos- en Oos-Asië. [[Jade]] wat in Taiwan ontgin is, is hoofsaaklik in die Filippyne verwerk, en volke van onder meer [[Viëtnam]], [[Maleisië]], [[Indonesië]] en [[Kambodja]] het aan die handel deelgeneem. Dit is een van die prehistoriese wêreld se uitgebreidste seehandelsnetwerke in 'n enkele geologiese materiaal. Die netwerk het minstens 3&nbsp;000 jaar lank bestaan, met sy hoogtepunt van 2000 v.C. tot 500 n.C., en is dus ouer as die Syroete. Van 500 tot 1000 n.C. het dit kwyn.<ref name="Tsang2008">{{Verwys vaktydskrif |van=Tsang |voornaam=Cheng-hwa |titel=Recent advances in the Iron Age archaeology of Taiwan |vaktydskrif=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |datum=2008 |volume=20 |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11751 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240708142354/https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11751 |argiefdatum=8 Julie 2024 |url-status=lewendig |url-toegang=intekening}}</ref><ref name="Turton2021">{{Verwys nuus |van=Turton |voornaam=Michael |titel=Notes from central Taiwan: Our brother to the south - Taipei Times |url=https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2021/05/17/2003757527 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210517010311/https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2021/05/17/2003757527 |argiefdatum=17 Mei 2021 |url-status=lewendig |werk=The Taipei Times |datum=17 Mei 2021}}</ref><ref name="Everington2017">{{Verwys nuus |van=Everington |voornaam=K. |jaar=2017 |titel=Birthplace of Austronesians is Taiwan, capital was Taitung: Scholar |werk=Taiwan News}}</ref><ref name="Bellwood2011">{{Verwys boek |van1=Bellwood |voornaam1=Peter |van2=Hung |voornaam2=Hsiao-Chun |van3=Lizuka |voornaam3=Yoshiyuki |hoofstuk=Taiwan Jade in the Philippines: 3,000 Years of Trade and Long-distance Interaction |bladsye=31-41 |redakteur-van=Aragon |redakteur-voornaam=Lorraine V. |titel=Paths of Origins: The Austronesian Heritage in the Collections of the National Museum of the Philippines, the Museum Nasional Indonesia and the Netherlands Rijksmuseum Voor Völkenkunde |datum=2011 |uitgewer=ArtPostAsia |isbn=978-971-94292-0-3}}</ref> Seevarende Suidoos-Asiërs het reeds teen 1500 v.C. handelsroetes met die suide van [[Indië]] en met [[Sri Lanka]] gevestig. Dit het tot 'n uitruil van materiële kultuur gelei, soos katamarans en vlerkbote, en van gewasse soos klappers, sandelhout, [[piesang]]s en [[Saccharum|suikerriet]]. Veral Indonesiërs het met katamarans en vlerkbote speserye soos [[kaneel]] en kassia na [[Oos-Afrika]] vervoer. Die netwerk het tot in Afrika en die [[Arabiese Skiereiland]] uitgebrei, en teen die eerste helfte van die eerste millennium n.C. het Austronesiërs [[Madagaskar]] gekoloniseer. Die handel het tot in historiese tye voortgeduur en later die Maritieme Syroete geword.<ref name="Manguin2016" /><ref name="Doran1974">{{Verwys vaktydskrif |van=Doran |voornaam=Edwin Jr. |titel=Outrigger Ages |vaktydskrif=The Journal of the Polynesian Society |datum=1974 |volume=83 |nommer=2 |bladsye=130-140 |url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document//Volume_83_1974/Volume_83%2C_No._2/Outrigger_ages%2C_by_Edwin_Doran_Jnr.%2C_p_130-140/p1 |besoekdatum=14 Julie 2019 |argiefdatum=8 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190608182436/http://www.jps.auckland.ac.nz/document/Volume_83_1974/Volume_83,_No._2/Outrigger_ages,_by_Edwin_Doran_Jnr.,_p_130-140/p1 |url-status=dood}}</ref><ref name="Mahdi1999">{{Verwys boek |outeur=Mahdi, Waruno |redakteur-van1=Blench |redakteur-voornaam1=Roger |redakteur-van2=Spriggs |redakteur-voornaam2=Matthew |titel=Archaeology and Language III: Artefacts languages, and texts |hoofstuk=The Dispersal of Austronesian boat forms in the Indian Ocean |volume=34 |uitgewer=Routledge |reeks=One World Archaeology |jaar=1999 |bladsye=144-179 |isbn=0-415-10054-2}}</ref><ref name="Doran1981">{{Verwys boek |van=Doran |voornaam=Edwin B. |titel=Wangka: Austronesian Canoe Origins |datum=1981 |uitgewer=Texas A&M University Press |isbn=978-0-89096-107-0}}</ref><ref name="BlenchFruits">{{Verwys vaktydskrif |van=Blench |voornaam=Roger |titel=Fruits and arboriculture in the Indo-Pacific region |vaktydskrif=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |datum=2008 |volume=24 |doi=10.7152/bippa.v24i0.11869 |url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11869 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240909154431/https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/view/11869 |argiefdatum=9 September 2024 |url-status=lewendig |url-toegang=intekening}}</ref> ==== Meso-Amerika ==== [[Lêer:Dinero azada de Mexico (siglos XIV-XV).jpg|duimnael|'n ''Tajadero'' of bylgeld wat in [[Meso-Amerika]] as betaalmiddel gebruik is. Dit het 'n vaste waarde van 8&nbsp;000 [[Kakaoboon|kakaobone]] gehad, wat self ook as betaalmiddel gedien het.<ref name="AztecHoeMoney">{{Verwys web |titel=Aztec Hoe Money |url=http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_835166 |webwerf=National Museum of American History |besoekdatum=6 Oktober 2018 |argiefdatum=6 Oktober 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181006235607/http://americanhistory.si.edu/collections/search/object/nmah_835166 |url-status=lewend}}</ref>]] Uitruilnetwerke in die pre-Columbiaanse samelewings van [[Meksiko]] en omstreke het in die tyd net voor en ná 1500 v.C. ontstaan.<ref name="Hirth1978">{{Verwys vaktydskrif |van=Hirth |voornaam=Kenneth G. |titel=Interregional Trade and the Formation of Prehistoric Gateway Communities |vaktydskrif=American Antiquity |datum=1978 |volume=43 |nommer=1 |bladsye=35-45 |doi=10.2307/279629 |jstor=279629}}</ref> === Middeleeue en vroegmoderne tyd === [[Lêer:Late Medieval Trade Routes.jpg|duimnael|upright=2.05|Die vernaamste handelsroetes in laat-Middeleeuse Europa]] In die vroeë Middeleeue het die Radaniete, 'n groep Joodse handelaars, tussen die Christene in Europa en die Moslems van die Nabye Ooste handel gedryf.<ref name="Gil">{{Verwys vaktydskrif |van=Gil |voornaam=Moshe |titel=The Rādhānite Merchants and the Land of Rādhān |vaktydskrif=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=17 |nommer=3 |bladsy=299}}</ref> Wes-Europa het 'n uitgebreide handelsnetwerk opgebou waarin vragskepe soos die kog en die hulk die vernaamste vervoermiddels was.<ref name="McGrail2001">{{Verwys boek |van=McGrail |voornaam=Sean |titel=Boats of the World: From the Stone Age to Medieval Times |uitgewer=Oxford University Press |jaar=2001 |plek=Oxford, England}}</ref> Baie hawens het hul eie handelsnetwerke ontwikkel; die Engelse hawestad [[Bristol]] het byvoorbeeld met [[Ysland]], die hele weskus van [[Frankryk]] en suidwaarts tot in die huidige [[Spanje]] handel gedryf.<ref name="Poole1958">{{Verwys boek |titel=Medieval England |van=Poole |voornaam=Austin Lane |uitgewer=Clarendon Press |jaar=1958 |plek=Oxford}}</ref> In die Middeleeue was [[Sentraal-Asië]] die ekonomiese middelpunt van die wêreld.<ref name="Beckwith2011">{{Verwys boek |van=Beckwith |voornaam=Christopher I |jaar=2011 |oorspronklike-datum=2009 |titel=Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present |plek=Princeton |uitgewer=University Press |isbn=978-0-691-15034-5 |bladsy=xxiv}}</ref> Van die 11de tot die laat 15de eeu het die seerepublieke [[Venesië]] en [[Genua]] as groot handelsentrums die handel in die Middellandse See en die [[Swartsee]] oorheers en eeue lank 'n handelsmonopolie tussen Europa en die Nabye Ooste gehad.<ref name="Odyssey2019">{{Verwys web |titel=History of Genoa, Rival to Venice |url=https://www.odysseytraveller.com/articles/history-of-genoa-rival-to-venice/ |besoekdatum=2 November 2021 |webwerf=Odyssey Traveller |datum=23 Desember 2019 |taal=en |argiefdatum=2 November 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211102035723/https://www.odysseytraveller.com/articles/history-of-genoa-rival-to-venice/ |url-status=lewend}}</ref> Vanaf 1070 het koninkryke in [[Wes-Afrika]] belangrike deelnemers aan die wêreldhandel geword, aanvanklik deur goud en ander hulpbronne wat Moslemhandelaars langs die handelsnetwerk deur die [[Sahara]] uitgestuur het. Vanaf die 16de eeu het Europese handelaars goud, speserye, materiaal, hout en slawe by Wes-Afrikaanse state as deel van die [[Transatlantiese slawehandel|driehoekshandel]] gekoop, dikwels in ruil vir materiaal, yster of kauriskulpe, wat plaaslik as betaalmiddel gedien het.<ref name="Green2019">{{Verwys boek |van=Green |voornaam=Toby |titel=A Fistful of Shells: West Africa from the Rise of the Slave Trade to the Age of Revolution |datum=2019 |uitgewer=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-64457-8 |plek=Chicago, Illinois |oclc=1051687994}}</ref> Die Bengaalse Sultanaat, wat in 1352 gestig is, was 'n groot handelsnasie wat Europeërs dikwels die rykste land genoem het om mee handel te dryf.<ref name="Nanda2005">{{Verwys boek |van=Nanda |voornaam=J. N. |url=https://books.google.com/books?id=HsV3cYAvGEEC&pg=PA10 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251010174235/https://books.google.com/books?id=HsV3cYAvGEEC&pg=PA10 |argiefdatum=10 Oktober 2025 |url-status=lewendig |titel=Bengal: the unique state |uitgewer=Concept Publishing Company |jaar=2005 |isbn=978-81-8069-149-2 |bladsy=10 |aanhaling=Bengal [...] was rich in the production and export of grain, salt, fruit, liquors and wines, precious metals and ornaments besides the output of its handlooms in silk and cotton. Europe referred to Bengal as the richest country to trade with.}}</ref> In die 16de en 17de eeu het die Portugese in die koninkryk Kongo 'n ekonomiese voordeel verkry omdat die twee kante handel verskillend benader het: die Portugese handelaars het op die opbou van kapitaal gekonsentreer, terwyl die Kongolese aan baie handelsware 'n geestelike betekenis geheg het. Volgens die ekonomiese historikus Toby Green het om meer te gee as te ontvang in Kongo as 'n simbool van geestelike en politieke mag en voorreg gegeld.<ref name="Green2019" /> === Moderne tyd === Die openheid vir vrye handel het in sommige gebiede vanaf 1815 tot die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1914 aansienlik toegeneem. In die 1920's het dit weer toegeneem, maar in die [[Groot Depressie]] van die 1930's het dit ineengestort, veral in Europa en Noord-Amerika. Vanaf die 1950's het handelsopenheid weer sterk toegeneem, hoewel dit tydens die oliekrisis van die 1970's verlangsaam het. Teen die laat 2010's was handelsopenheid volgens ekonome en ekonomiese historici hoër as ooit tevore.<ref name="FedericoTena2019">{{Verwys vaktydskrif |van1=Federico |voornaam1=Giovanni |van2=Tena-Junguito |voornaam2=Antonio |datum=2019 |vaktydskrif=Revista de Historia Economica – Journal of Iberian and Latin American Economic History |volume=37 |nommer=1 |bladsye=9-41 |doi=10.1017/S0212610918000216 |issn=0212-6109 |titel=World Trade, 1800-1938: A New Synthesis |doi-toegang=vry |hdl=10016/36110 |hdl-toegang=vry}}</ref><ref name="FedericoTena2018">{{Verwys web |url=https://voxeu.org/article/world-trade-historical-database |titel=The World Trade Historical Database |van1=Federico |voornaam1=Giovanni |van2=Tena-Junguito |voornaam2=Antonio |datum=28 Julie 2018 |webwerf=VoxEU.org |besoekdatum=7 Oktober 2019 |argiefdatum=7 Oktober 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191007142603/https://voxeu.org/article/world-trade-historical-database |url-status=lewend}}</ref><ref name="BownCrowley2016">{{Verwys boek |van1=Bown |voornaam1=C.P. |van2=Crowley |voornaam2=M.A. |titel=The Empirical Landscape of Trade Policy |reeks=Handbook of Commercial Policy |datum=2016 |volume=1 |bladsye=3-108 |doi=10.1016/bs.hescop.2016.04.015 |isbn=978-0-444-63280-7 |hdl=10986/24161}}</ref> Die [[Europese Unie]] het die wêreld se grootste uitvoerder van vervaardigde goedere en dienste geword, en die grootste uitvoermark vir sowat 80 lande.<ref name="EUWorldTrade">{{Verwys web |titel=EU position in world trade |url=http://ec.europa.eu/trade/policy/eu-position-in-world-trade/ |uitgewer=European Commission |besoekdatum=7 Maart 2016 |argiefdatum=5 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160305234014/http://ec.europa.eu/trade/policy/eu-position-in-world-trade/ |url-status=lewend}}</ref> Omstreeks 1978 het die regering van die [[Volksrepubliek China]] met sy beleid van hervorming en opening begin. Anders as die vorige sentraal beplande ekonomie na Sowjet-voorbeeld het die nuwe maatreëls die beperkings op boerdery, landbouverspreiding en, 'n paar jaar later, op stedelike ondernemings en arbeid geleidelik verslap. Dit het die ondoeltreffendheid verminder en private belegging, veral deur boere, gestimuleer, wat tot hoër produktiwiteit en uitset gelei het. Een kenmerk was die stigting van vier (later vyf) spesiale ekonomiese sones langs die suidoostelike kus.<ref name="WorldBankDocs">{{Verwys web |titel=Documents & Reports – The World Bank |url=http://documents.worldbank.org/curated/en/home |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200526022036/http://documents.worldbank.org/curated/en/home |argiefdatum=26 Mei 2020 |besoekdatum=26 Mei 2020 |webwerf=documents.worldbank.org}}</ref> In reële terme het die ekonomie tussen 1978 en 1986 in grootte verdubbel, teen 1994 weer en teen 2003 nogmaals; teen 2008 was dit 16,7 keer so groot soos in 1978. Die buitelandse handel het nog vinniger gegroei en gemiddeld elke 4,5 jaar verdubbel. In 2008 het China se totale in- en uitvoer US$2,56&nbsp;biljoen beloop.<ref name="CensusChina">{{Verwys web |url=https://www.census.gov/foreign-trade/balance/c5700.html |titel=Foreign Trade: Data |uitgewer=US Census Bureau Foreign Trade Division |webwerf=Census.gov |besoekdatum=7 Mei 2017 |argiefdatum=3 Mei 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170503023801/https://www.census.gov/foreign-trade/balance/c5700.html |url-status=lewend}}</ref> China het in 1991 by die Asië-Stille Oseaan Ekonomiese Samewerking (APEC), 'n forum vir handelsbevordering, aangesluit<ref name="APEC">{{Verwys web |url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |titel=Asia-Pacific Economic Cooperation |besoekdatum=22 Januarie 2018 |argiefdatum=28 September 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180928160451/http://apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |url-status=dood}}</ref> en in 2001 by die [[Wêreldhandelsorganisasie]].<ref name="WTOChina">{{Verwys web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm |titel=China and the WTO |besoekdatum=22 Januarie 2018 |argiefdatum=24 Februarie 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170224134433/https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/china_e.htm |url-status=lewend}}</ref> == Geld == Moderne handelaars onderhandel gewoonlik deur middel van 'n ruilmiddel, soos geld. As gevolg hiervan kan '''koop''' geskei word van '''verkoop''', of verdienste. Die vroegste geld was voorwerpe met 'n intrinsieke waarde, sogenaamde kommoditeitsgeld. In die [[Asteekse Driebond|Asteekse Ryk]] het kakaobone onder die bewind van [[Moctezuma II]] wettige betaalmiddel geword.<ref name="FoodRevolution">{{Verwys web |url=http://www.foodrevolution.org/slavery_chocolate.htm |titel=Is There Slavery In Your Chocolate? |besoekdatum=24 November 2005 |argief-url=https://web.archive.org/web/20051128090830/http://www.foodrevolution.org/slavery_chocolate.htm |argiefdatum=28 November 2005}}</ref> Die [[Muntstuk|munte]] van die vroegste grootskaalse samelewings was aanvanklik ongemerkte klonte [[edelmetaal]].<ref name="Davies2002">{{Verwys boek |van=Davies |voornaam=Glyn |jaar=2002 |oorspronklike-datum=1995 |titel=Ideas: A History of Money from Ancient Times to the Present Day |plek=Cardiff, Wales |uitgewer=University of Wales Press |isbn=978-0-7083-1773-0 |url=http://www.ex.ac.uk/~RDavies/arian/origins.html |besoekdatum=6 Julie 2005 |argiefdatum=17 Julie 2005 |argief-url=https://web.archive.org/web/20050717091335/http://www.ex.ac.uk/~RDavies/arian/origins.html}}</ref> Die uitvinding van geld (en kredietbrief, papiergeld en nie-fisiese geld) het handel aansienlik vereenvoudig en bevorder. == Handelsbeleid == Vrye handel is 'n beleid waarvolgens 'n regering nie deur middel van [[Heffing|tariewe]] of subsidies teen invoer of uitvoer diskrimineer nie. Dit beteken nie noodwendig dat 'n land ophou om invoer en uitvoer te beheer en te belas nie.<ref name="BritannicaFTZ">{{Verwys ensiklopedie |url=https://www.britannica.com/topic/free-trade-zone |titel=Free-trade zone &#124; international trade |ensiklopedie=Encyclopedia Britannica |besoekdatum=1 Desember 2022 |argiefdatum=16 Februarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230216152423/https://www.britannica.com/topic/free-trade-zone |url-status=lewend}}</ref> Die verskil tussen [[Suid-Korea]], wat uitvoergerigte industrialisasie nagestreef het, en Indië, wat lank 'n meer geslote beleid gevolg het, word as empiriese bewys vir die voordele van handel aangevoer: Suid-Korea het in die vyftig jaar tot 2003 volgens ekonomiese maatstawwe baie beter as Indië gevaar, hoewel doeltreffende staatsinstellings ook tot sy sukses bygedra het.<ref name="Storper2003">{{Verwys boek |van=Storper |voornaam=Michael |hoofstuk=Globalization, localization and trade |bladsye=146-165 |hoofstuk-url=https://books.google.com/books?id=TzZ_oByXYhkC&pg=PA146 |redakteur-van1=Clark |redakteur-voornaam1=Gordon L. |redakteur-van2=Feldman |redakteur-voornaam2=Maryann P. |redakteur-van3=Gertler |redakteur-voornaam3=Meric S. |titel=The Oxford Handbook of Economic Geography |datum=2003 |uitgewer=OUP Oxford |isbn=978-0-19-925083-7}}</ref> Die Doha-ronde van onderhandelinge in die Wêreldhandelsorganisasie, wat in [[Doha]], [[Katar]], begin het, het ten doel gehad om handelshindernisse wêreldwyd te verlaag, met die klem daarop om handel vir ontwikkelende lande billiker te maak. Die gesprekke het op die kloof tussen die ryk ontwikkelde lande, verteenwoordig deur die [[Groep van 20|G20]], en die groot ontwikkelende lande vasgeval. Landbousubsidies was die kwessie waaroor ooreenkoms die moeilikste was, terwyl daar oor handelsfasilitering en kapasiteitsbou groot eenstemmigheid was.<ref name="WTODoha">{{Verwys web |titel=WTO {{!}} The Doha Round |url=https://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/dda_e.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20240726031340/https://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/dda_e.htm |argiefdatum=26 Julie 2024 |url-status=lewendig |besoekdatum=19 Julie 2024 |webwerf=www.wto.org}}</ref> Handelsanksies word soms teen 'n land ingestel om hom vir 'n bepaalde optrede te straf. 'n Embargo, 'n ernstige vorm van isolasie wat van buite opgelê word, is 'n blokkade van alle handel deur een land met 'n ander. So handhaaf die Verenigde State al sedert die 1960's 'n embargo teen [[Kuba]].<ref name="CFRCuba">{{Verwys nuus |url=http://www.cfr.org/cuba/us-cuba-relations/p11113 |titel=U.S.–Cuba Relations |werk=Council on Foreign Relations |besoekdatum=7 Mei 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170430213609/http://www.cfr.org/cuba/us-cuba-relations/p11113 |argiefdatum=30 April 2017}}</ref> Embargo's is gewoonlik tydelik. [[Armenië]] het byvoorbeeld op 31 Desember 2020 weens kommer oor voedselsekerheid, in die lig van [[Turkye]] se vyandige houding teenoor die land, 'n tydelike verbod op die invoer van Turkse produkte ingestel.<ref name="ArmeniaTurkey">{{Verwys web |titel=On temporary ban on imports of goods having Turkish origin |url=https://www.gov.am/en/news/item/9840/ |besoekdatum=1 Mei 2021 |webwerf=www.gov.am |taal=en |argiefdatum=1 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210501225325/https://www.gov.am/en/news/item/9840/ |url-status=lewend}}</ref> Die beweging vir [[regverdige handel]] bevorder arbeids-, omgewings- en sosiale standaarde vir die produksie van goedere, veral dié wat uit die Derde en Tweede Wêreld na die Eerste Wêreld uitgevoer word. Sulke idees het ook 'n debat ontketen oor die vraag of handel self as 'n [[menseregte|mensereg]] gekodifiseer moet word.<ref name="COPLA">{{Verwys web |titel=Should trade be considered a human right? |datum=9 Desember 2008 |uitgewer=COPLA |url=http://www.cop-la.net/en/node/523 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090116054628/http://www.cop-la.net/en/node/523 |argiefdatum=16 Januarie 2009}}</ref> Invoerfirmas hou hulle vrywillig by standaarde vir regverdige handel, of regerings dwing dit deur middel van arbeids- en handelsreg af. Die beleid wissel van die algemene verbod op goedere wat met slawearbeid vervaardig is tot minimumprysskemas soos dié vir koffie in die 1980's. Nieregeringsorganisasies help ook om regverdige handel te bevorder deur as onafhanklike moniteerders na te gaan of etiketteringsvereistes nagekom word.<ref name="Fairtrade2011">{{Verwys web |titel=FAIRTRADE Certification Mark. Guidelines Issue 1 – Autumn 2011 |url=https://fairtrade.es/mm/file/FCM-Guidelines-Final_2011-11_low.pdf |uitgewer=Fairtrade Labelling Organizations International e.V. |besoekdatum=23 Maart 2020 |datum=2011 |argiefdatum=23 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200323102658/https://fairtrade.es/mm/file/FCM-Guidelines-Final_2011-11_low.pdf |url-status=dood}}</ref> == Godsdiens en mitologie == [[Lêer:Caduceus.svg|links|duimnael|upright=0.45|Die [[boodskapperstaf]], wat tradisioneel met Mercurius verbind word, word steeds as 'n simbool van die handel gebruik.<ref name="Biedermann">{{Verwys boek |van=Biedermann |voornaam=Hans |vertaler=James Hulbert |titel=Dictionary of Symbolism: Cultural Icons and the Meanings behind Them |bladsy=54}}</ref>]] In antieke Griekeland was [[Hermes]] die god van die handel<ref name="Curtin1984">{{Verwys boek |van=Curtin |voornaam=P. D. |titel=Cross-Cultural Trade in World History |url=https://books.google.com/books?id=R4IiYFhliv4C&q=history+of+trade |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=1984 |isbn=0-521-26931-8 |besoekdatum=25 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905215329/https://books.google.com/books?id=R4IiYFhliv4C&printsec=frontcover&dq=history+of+trade&hl=en&sa=X&ei=kNLoT47ZI9OwhAfUxoz0DA&redir_esc=y#v=onepage&q=history%20of%20trade&f=false |argiefdatum=5 September 2015}}</ref><ref name="Brown1990">{{Verwys boek |van=Brown |voornaam=N. O. |titel=Hermes the Thief: The Evolution of a Myth |url=https://books.google.com/books?id=BzNfeQSXKfcC&dq=Hermes+god+of+trade&pg=PA36 |uitgewer=SteinerBooks |jaar=1990 |isbn=0-940262-26-6 |besoekdatum=25 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905184625/https://books.google.com/books?id=BzNfeQSXKfcC&pg=PA36&dq=Hermes+god+of+trade&hl=en&sa=X&ei=k9PoT4rqM4yA8gPotPClCg&ved=0CEIQ6AEwAg#v=onepage&q=Hermes%20god%20of%20trade&f=false |argiefdatum=5 September 2015}}</ref> en van mate en gewigte.<ref name="SacksMurray1997">{{Verwys boek |van1=Sacks |voornaam1=D. |van2=Murray |voornaam2=O. |titel=A Dictionary of the Ancient Greek World |url=https://books.google.com/books?id=KeEjUjSaDA0C&dq=god+Hermes&pg=PA110 |uitgewer=Oxford University Press |jaar=1997 |isbn=0-19-511206-7 |besoekdatum=26 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905193758/https://books.google.com/books?id=KeEjUjSaDA0C&pg=PA110&dq=god+Hermes&hl=en&sa=X&ei=6_rpT-PSN6HU0QXZnJGqAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=god%20Hermes&f=false |argiefdatum=5 September 2015}}</ref> In antieke Rome was [[Mercurius (mitologie)|Mercurius]] die god van handelaars, wie se fees handelaars op die 25ste dag van die vyfde maand gevier het.<ref name="Murray2008">{{Verwys boek |van=Murray |voornaam=Alexander S. |titel=Manual of Mythology |url=https://books.google.com/books?id=ZfpYS1fV2R8C&dq=Hermes+god+of+trade&pg=PA127 |uitgewer=Wildside Press LLC |jaar=2008 |isbn=1-4344-7028-8 |besoekdatum=25 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905194008/https://books.google.com/books?id=ZfpYS1fV2R8C&pg=PA127&dq=Hermes+god+of+trade&hl=en&sa=X&ei=ntToT7WRKITG8gOA0YTUCg&ved=0CEMQ6AEwAjgU#v=onepage&q=Hermes%20god%20of%20trade&f=false |argiefdatum=5 September 2015}}</ref><ref name="Rice2000">{{Verwys boek |van=Rice |voornaam=John R. |titel=Filled With the Spirit |url=https://books.google.com/books?id=6hl1wry0QrAC&dq=Hermes+god+of+trade&pg=PA323 |uitgewer=Sword of the Lord Publishers |jaar=2000 |isbn=0-87398-255-X |besoekdatum=25 Junie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150905192632/https://books.google.com/books?id=6hl1wry0QrAC&pg=PA323&dq=Hermes+god+of+trade&hl=en&sa=X&ei=yNXoT5v4HcfS8gOM7OzVCg&ved=0CD0Q6AEwATgy#v=onepage&q=Hermes%20god%20of%20trade&f=false |argiefdatum=5 September 2015}}</ref> Die [[Islam]] moedig handel aan.<ref name="Nomani1994">{{Verwys boek |van1=Nomani |voornaam1=Farhad |van2=Rahnema |voornaam2=Ali |jaar=1994 |titel=Islamic Economic Systems |plek=New Jersey |uitgewer=Zed Books |isbn=978-1-85649-058-0}}</ref> Die [[Koran]] sê: "O gelowiges! Moenie mekaar se rykdom onregmatig verslind nie, maar dryf eerder handel met wedersydse instemming," en: "Allah het handel toegelaat en rente verbied."<ref>Koran 4:29 en 2:275.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn|Trading}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Handel]] 6ifxap1usqz9v3of4xr48an2ddqsda5 Stoebe 0 390246 3372559 2966291 2026-11-14T22:09:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372559 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Stoebe |image = Stoebe passerinoides flowering.JPG |image_caption = ''[[Stoebe passerinoides]]'' |display_parents = 2 |taxon = Stoebe |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms_ref = |synonyms = * ''Gymnachaena'' <small>Rchb. ex DC.</small> * ''Perotriche'' <small>Cass.</small> }} '''Stoebe''' (slangbosse) is 'n [[genus]] met sewentien [[spesie]]s<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11170-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220417104631/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11170-1 |argiefdatum=17 April 2022 |besoekdatum= 8 Mei 2022 |url-status=dead}}</ref> van [[struik]]e in die familie [[Asteraceae]]. Die meeste is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suider-Afrika]]. == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Stoebe aethiopica]]'' <small>L.Levyns</small> * ''[[Stoebe alopecuroides]]'' <small>(Lam.) Less.</small> * ''[[Stoebe bruniades]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Stoebe capitata]]'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> * ''[[Stoebe cyathuloides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Stoebe fusca]]'' <small>(L.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Stoebe gomphrenoides]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Stoebe leucocephala]]'' <small>DC.</small> * ''[[Stoebe microphylla]]'' <small>DC.</small> * ''[[Stoebe montana]]'' <small>Schltr. ex Levyns</small> * ''[[Stoebe muirii]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Stoebe nervigera]]'' <small>(DC.) Sch.Bip.</small> * ''[[Stoebe phyllostachya]]'' <small>(DC.) Sch.Bip.</small> * ''[[Stoebe prostrata]]'' <small>L.</small> * ''[[Stoebe rosea]]'' <small>Wolley-Dod</small> * ''[[Stoebe rugulosa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Stoebe schultzii]]'' <small>Levyns</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Stoebe}} * {{Wikispecies-inlyn|Stoebe}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stoebe| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] e8zvj1boduq5v0z34bzxezcxtfhhgn0 Tulbaghia 0 390944 3372622 3279046 2026-11-15T05:24:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372622 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Tulbaghia |image = Tulbaghia (Society Garlic).jpg |image_caption = ''Tulbaghia violacea'' |display_parents = 2 |taxon = Tulbaghia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1771), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms_ref = |synonyms = * ''Omentaria'' <small>Salisb.</small> * ''Prototulbaghia'' <small>Vosa</small> }} '''Tulbaghia''' (wildeknoffel) is 'n [[genus]] met 28 [[spesie]]s<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331301-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220420044031/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331301-2 |argiefdatum=20 April 2022 |besoekdatum= 5 Junie 2022 |url-status=dead}}</ref> van [[geofiet]]e in die familie [[Amaryllidaceae]]. Hulle is hoofsaaklik [[inheems]] in [[Sentraal-Afrika]] en [[Suider-Afrika]]. == Spesies == {{div col|colwidth=21em}} * ''[[Tulbaghia acutiloba]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Tulbaghia aequinoctialis]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Tulbaghia alliacea]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Tulbaghia calcarea]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]] & Krause</small> * ''[[Tulbaghia cameronii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Tulbaghia capensis]]'' <small>L.</small> * ''[[Tulbaghia cernua]]'' <small>[[Friedrich Ernst Ludwig von Fischer |Fisch.]], C.A.Mey. & Avé-Lall.</small> * ''[[Tulbaghia coddii]]'' <small>Vosa & R.B.Burb.</small> * ''[[Tulbaghia cominsii]]'' <small>Vosa</small> * ''[[Tulbaghia dregeana]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Tulbaghia friesii]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Tulbaghia galpinii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Tulbaghia leucantha]]'' <small>Baker</small> * ''[[Tulbaghia ludwigiana]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Tulbaghia luebbertiana]]'' <small>Engl. & Krause</small> * ''[[Tulbaghia macrocarpa]]'' <small>Vosa</small> * ''[[Tulbaghia maritima]]'' <small>Vosa</small> * ''[[Tulbaghia montana]]'' <small>Vosa</small> * ''[[Tulbaghia natalensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Tulbaghia nutans]]'' <small>Vosa</small> * ''[[Tulbaghia pretoriensis]]'' <small>Vosa & Condy</small> * ''[[Tulbaghia rhodesica]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Tulbaghia siebertii]]'' <small>(Vosa) Mich.Möller & G.I.Stafford</small> * ''[[Tulbaghia simmleri]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Tulbaghia tenuior]]'' <small>K.Krause & Dinter</small> * ''[[Tulbaghia transvaalensis]]'' <small>Vosa</small> * ''[[Tulbaghia verdoornia]]'' <small>Vosa & R.B.Burb.</small> * ''[[Tulbaghia violacea]]'' <small>Harv.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Aristea cyanea -阿姆斯特丹植物園 Hortus Botanicus, Amsterdam- (9200884552).jpg Day 216 Cy365 Flora (79162837).jpeg Flowers at Lake Naivasha (8446604858).jpg HK 尖沙咀 TST 人文藝術購物館 K11 MUSEA 天台花園 Bohemian Garden May 2020 SS2 15.jpg Look Down! XII (Hong Kong-NATURE) (7327348520).jpg Plein été, jour de brume.... - panoramio.jpg San Francisco Botanical Gardens (33682751034).jpg Terrasplantje - panoramio.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Tulbaghia}} * {{Wikispecies-inlyn|Tulbaghia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tulbaghia| ]] 7jsi8d6vugxjt8mu6ozvrxu3fnapa6g Tulista 0 391014 3372623 3079980 2026-11-15T05:26:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372623 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | taxon = Tulista | image = 1 H Tulista marginata - Ashton 2.jpg | image_alt = | image_caption = ''[[Tulista marginata]]'' | authority = Raf. | display_parents = 2 | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] | synonyms=*''[[Haworthia]]'' subgenus ''Robustipedunculares'' <small>[[Henri August Duval|Duval]]</small> }} '''''Tulista''''' is 'n klein [[genus]] van [[vetplant]]e endemies aan [[Suid-Afrika]]. Dit was voorheen deel van die ''[[Haworthia]]'' genus. == Eienskappe == Die genus word gekenmerk deur 'n groot grootte (in verhouding tot ander haworthias), deur hul stamlose rosetgroeivorm, deur die geel ekssudaat in hul nie-veselagtige blare,<ref>{{Cite journal | doi=10.1007/s00606-014-1127-4| title=Nuclear genome sizes of 343 accessions of wild collected Haworthia and Astroloba (Asphodelaceae, Alooideae), compared with the genome sizes of Chortolirion, Gasteria and 83 Aloe species| journal=Plant Systematics and Evolution| volume=301| issue=3| pages=931–953| year=2015| last1=Zonneveld| first1=B. J. M.}}</ref> en deur hul kenmerkende blomme met robuuste stingels. == Spesies == In 2014, het Manning et al. vier spesies in die ''Tulista'' genus erken,<ref name=MannBoatDaruMaur14/> alhoewel, die [[World Checklist of Selected Plant Families]] aanvaar net drie van hulle.<ref name=WCSP_Tulista/><ref group=note name=n1/> Al vier spesies is hoogs veranderlik, elk met baie verskillende vorms. [[Lêer:Tulista kingiana in cultivation - Cape Town.jpg|duimnael|regs|upright=0.5|''[[Tulista kingiana]]'']] [[Lêer:Haworthia marginata.jpg|duimnael|regs|upright=0.5|''[[Tulista marginata]]'']] [[Lêer:Tulista minima - haworthia minima in cultivation 4.jpg|duimnael|regs|upright=0.5|''[[Tulista minor]]'']] [[Lêer:1 Haworthia maxima in habitat - Worcester South Africa.jpg|duimnael|regs|upright=0.5|''[[Tulista pumila]]'']] *''[[Tulista kingiana]]'' <small>(Poelln.) Gideon F.Sm. & Molteno</small> ::Voorheen bekend as ''Haworthia kingiana'', dit is die skaarsste en verste oos van die vier spesies. Dit kom voor rondom [[Mosselbaai]].<ref>{{Cite journal |doi = 10.11646/phytotaxa.297.3.8|title = A new combination in Tulista, T. Kingiana (Asphodeloideae, Xanthorrhoeaceae / Alooideae, Asphodelaceae)|journal = Phytotaxa|volume = 297|issue = 3|pages = 285|year = 2017|last1 = Smith|first1 = Gideon F.|last2 = Figueiredo|first2 = Estrela|last3 = Molteno|first3 = Steven}}</ref> *''[[Tulista marginata]]'' <small>(Lam.) G.D.Rowley</small> ::Voorheen bekend as ''Haworthia marginata'', die spesie kom voor van die verspreiding van ''T.&nbsp;pumila'' ooswaarts, tot so ver as Riversdale. Dit is die tweede grootse spesie in die genus.<ref>Rowley, G.D. (2013) ''Generic concepts in the Alooideae. III:The phylogenetic story''. Alsterworthia International Special Issue no. 10:1–8 and 13(2): 24–26.</ref> *''[[Tulista minor]]'' <small>(Aiton) Gideon F.Sm. & Molteno </small><ref>{{Verwys web |url=https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=531678 |titel=Tulista minor - WCSP |webwerf=wcsp.science.kew.org |argief-url=https://web.archive.org/web/20221022023656/https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=531678 |argiefdatum=22 Oktober 2022 |url-status=lewendig}}</ref> ::Voorheen bekend as ''Haworthia minima'' of ''Haworthia minor'',<ref>{{Cite journal |doi = 10.11646/phytotaxa.346.2.8|title = A new combination in Tulista, T. Minor (Alooideae, Asphodelaceae)|journal = Phytotaxa|volume = 346|issue = 2|pages = 201|year = 2018|last1 = Smith|first1 = Gideon F.|last2 = Figueiredo|first2 = Estrela|last3 = Molteno|first3 = Steven}}</ref> die spesie kom voor suid van die verspreiding van ''T.&nbsp;marginata''. Hier is dit geneig om in die [[renosterveld]] vegetasie voor te kom, dikwels naby die kus.<ref>{{Cite journal |doi = 10.25223/brad.n37.2019.a18|title = A significant westerly extension of the natural distribution range of Tulista minor (Aiton) Gideon F.Sm. & Molteno (Asphodelaceae: Alooideae) in the Overberg, Western Cape Province, South Africa|journal = Bradleya|volume = 2019|issue = 37|pages = 201|year = 2019|last1 = Molteno|first1 = Steven|last2 = Smith|first2 = Gideon F.}}</ref> *''[[Tulista pumila]]'' <small>(L.) G.D.Rowley</small> ::Voorheen beken as ''Haworthia pumila/maxima/margaritifera'', hierdie is die ver westerse spesie, en kom voor in die [[Robertson Karoo]] vegetasie in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Dit is die grootse spesie in die genus. ==Galery== Sommige van die vele varietiete van die vier spesies in die genus: <gallery> Lêer:Haworthia maxima in cultivation.jpg|''T. pumila'' Lêer:Haworthia Maxima (6890633155).jpg|''T. pumila'' Lêer:Z Sparsa hawortha pumila 4.jpg|''T. pumila'' Lêer:Haworthia marginata - Tulista Heidelberg RSA 99.jpg|''T. marginata'' Lêer:Tulista marginata - drew variety in cultivation 5.jpg|''T. marginata'' Lêer:Haworthia marginata Tulista in habitat - Western Cape Acilliers 5.jpg|''T. marginata'' Lêer:Haworthia minima MBB 3.jpg|''T. minor'' Lêer:Tulista minima - brandrivier opalina form 2.jpg|''T. minor'' Lêer:Haworthia minima MBB 7.jpg|''T. minor'' Lêer:Tulista kingiana 4 - compact form.jpg|''T. kingiana'' Lêer:Tulista kingiana at Moerasrivier after fire 1.jpg|''T. kingiana'' Lêer:Tulista kingiana 1 - compact form.jpg|''T. kingiana'' </gallery> == Notas == {{Reflist|group=note|refs= <ref name=n1>The lack of acceptance of the final species is caused by nomenclatural issues. The WCSP's synonymy gives ''Haworthia minor'' priority over ''Haworthia minima'', which, if correct, means the combination ''Tulista minima'' cannot be the accepted name. Sedert Mei 2018, the World Checklist of Selected Plant Families had not been updated to include the valid publication of the new combination ''Tulista minor'' (Aiton) Gideon F.Sm. & Molteno in 2017.</ref> }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name=GildKlop16>{{Citation |last1=Gildenhuys |first1=Sean D. |last2=Klopper |first2=Ronell R. |date=2016 |title=A synoptic review and new infrageneric classification for the genus Haworthiopsis (Xanthorrhoeaceae: Asphodeloideae) |journal=Phytotaxa |volume=265 |issue=1 |pages=1–26 |url=https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/57046/Gildenhuys_Synoptic_2016.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019005001/https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/57046/Gildenhuys_Synoptic_2016.pdf |archive-date=2017-10-19 |url-status=live |access-date=2017-10-18 |doi=10.11646/phytotaxa.265.1.1 |name-list-style=amp |hdl=2263/57046 |hdl-access=free}}</ref> <ref name=MannBoatDaruMaur14>{{Citation |last1=Manning |first1=John |last2=Boatwright |first2=James S. |last3=Daru |first3=Barnabas H. |last4=Maurin |first4=Olivier |last5=Bank |first5=Michelle van der |date=2014 |title=A Molecular Phylogeny and Generic Classification of Asphodelaceae Subfamily Alooideae: A Final Resolution of the Prickly Issue of Polyphyly in the Alooids? |journal=Systematic Botany |volume=39 |issue=1 |pages=55–74 |doi=10.1600/036364414X678044 |name-list-style=amp }}</ref> <ref name=Rowl13>{{Citation |last1=Rowley |first1=G.D. |date=2013 |title=Generic concepts in the Alooideae 3: The phylogenetic story |journal=Alsterworthia International|volume=10 |pages=1–7 |postscript=; cited in {{harvtxt|Gildenhuys|Klopper|2016}}}}</ref> <ref name=Rowl15>{{Citation |last1=Rowley |first1=Gordon |date=2015 |title=''Tulista'' Raf. - Counsel for the Defence |journal=Alsterworthia |volume=15 |issue=1 |pages=2–3 |url=https://alsterworthia.files.wordpress.com/2015/08/alsterworthia-v15-1.pdf |access-date=2017-10-20 |archivedate=2017-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171020135343/https://alsterworthia.files.wordpress.com/2015/08/alsterworthia-v15-1.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20171020135343/https://alsterworthia.files.wordpress.com/2015/08/alsterworthia-v15-1.pdf |argiefdatum=2017-10-20 |url-status=dead }}</ref> <ref name=WCSP_Tulista>{{citation |title=Search for ''Tulista'' |work=[[World Checklist of Selected Plant Families]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |url=http://wcsp.science.kew.org/qsearch.do?plantName=Tulista |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023014307/http://wcsp.science.kew.org/qsearch.do?plantName=Tulista |archive-date=2017-10-23 |url-status=dead |access-date=2017-10-22}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tulista| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 51v18ngln93tuf3wzw50mj8n6skpkks Sadir Djaparof 0 391798 3372418 3341792 2026-11-14T14:12:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372418 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Sadir Djaparof | beeld = Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg | beeldonderskrif = Amptelike portret, 2021 | geboortenaam = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1968 | geboortemaand = 12 | geboortedag = 6 | geboorteplek = Keng-Suu, [[Kirgisiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]], [[Sowjetunie]] (vandag [[Kirgisië]]) | sterfdatum = | sterfplek = | party = Patrioties | nasionaliteit = | orde = 6de President van [[Kirgisië]] | termynaanvang = 28 Januarie 2021 | termyneinde = | eersteminister = [[Artyom Novikov]] (waarnemend)<br/>Oelekbek Maripof<br/>Akilbek Djaparof | voorganger = Talant Mamitof (waarnemend) | opvolger = | orde2 = | termynaanvang2 = 15 Oktober 2020 | termyneinde2 = 14 November 2020<br/>Waarnemend | eersteminister2 = ''Homself'' | voorganger2 = [[Sooronbaj Jeenbekof]] | opvolger2 = Talant Mamitof (waarnemend) | orde3 = 22ste Eerste Minister van Kirgisië | termynaanvang3 = 10 Oktober 2020 | termyneinde3 = 14 November 2020<br/>{{small|Waarnemend: 6 Oktober 2020 – 10 Oktober 2020}} | president3 = [[Sooronbaj Jeenbekof]]<br/>''Homself''<br/>Talant Mamitof (waarnemend) | vise3 = Artyom Novikov | voorganger3 = Koebatbek Boronof | opvolger3 = Artyom Novikov (waarnemend) | ouers = | eggenoot = Aigul Djaparofa | kinders = | alma_mater = Kirgisies-Russiese Slawiese Universiteit | religie = | handtekening = }} '''Sadir Noergojoevits Djaparof''' ([[Kirgisies]]: Садыр Нургожоевич Жапаров; gebore op [[6 Desember]] [[1968]]) is 'n Kirgisiese politikus en die huidige president van [[Kirgisië]] sedert 28 Januarie 2021. Hy het voorheen as die waarnemende eerste minister van Kirgisië in die tussentydse regering na die bedanking van president [[Sooronbaj Jeenbekof]] in 2020 gedien. Djaparof het waarnemende president na Jeenbekof se bedanking geword, maar het op 14 November 2020 van die amp bedank om aan die presidentsverkiesing in Januarie 2021 deel te neem. Hy het die presidentsverkiesing gewen en vir waarnemende president Talant Mamitof opgevolg. ==Biografie== Djaparof is gebore in Keng-Suu, 'n dorpie in die Tüp-distrik in die destydse [[Kirgisiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] wat binne die [[Sowjetunie]] was. Hy het nadat hy sy laerskoolopvoeding voltooi het, by die Kirgisiese Nasionale Akademie vir Fisiese Kultuur en Sport begin skoolgaan. In 1987 is Djaparof in die Sowjet-leër opgeneem, waar hy vir twee jaar as 'n bevelvoerder in 'n telekommunikasie-afdeling in [[Nowosibirsk]] gedien het.<ref name=":5">{{Cite web|title="Во многом зависим": новый премьер Киргизии о России|url=https://www.gazeta.ru/politics/2020/10/10_a_13314907.shtml|url-status=live|access-date=2021-01-16|website=[[Газета.Ru]]|language=ru|archive-date=12 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171950/https://www.gazeta.ru/politics/2020/10/10_a_13314907.shtml}}</ref> Nadat hy in 1989 na die Kirgisiese SSR teruggekeer het met die rang van Junior Sersant, het Djaparof sy opvoeding by die akademie tot 1991 voortgesit. In 2006 het Djaparof 'n regsgraad van die Kirgisies-Russiese Slawiese Universiteit in [[Bisjkek]] ontvang.<ref>{{Cite web |last=Coppenrath |first=Florian |date=2021-01-29 |title=Rise and fall...and rise: the career of Kyrgyzstan's Sadyr Japarov |url=https://novastan.org/en/kyrgyzstan/rise-and-fall-and-rise-the-career-of-kyrgyzstans-sadyr-japarov/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025162438/https://novastan.org/en/kyrgyzstan/rise-and-fall-and-rise-the-career-of-kyrgyzstans-sadyr-japarov/ |archive-date=2026-10-25 |url-status=live |access-date=2021-07-05 |website=Novastan English |language=en-GB}}</ref> ==Politieke loopbaan== ===Vroeë politieke loopbaan=== Djaparof het die politiek na die Tulp-rewolusie van 2005 betree. In Maart 2005 is hy tot die Hoogste Raad, die Kirgisiese nasionale wetgewer, verkies. Hy was 'n bondgenoot van president Kurmanbek Bakiev. In 2006 was Japarof 'n lid van die Staatstoekenningskommissie. In 2007 was hy ondervoorsitter van die Amnestiekommissie.<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=6 October 2020|title=Биография Садыра Жапарова|url=https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html|archive-date=14 Oktober 2020|access-date=14 Oktober 2020|website=[[РИА Новости]]|language=ru}}</ref> Hy is in die 2007 parlementêre verkiesing tot die Hoogste Raad herverkies as lid van die pro-presidensiële Ak Jol-party, maar hy het bedank om as 'n raadgewer vir die president te werk. Djaparof het tussen 2008 en 2010 as 'n gemagtigde verteenwoordiger van die Nasionale Agentskap vir die Voorkoming van Korrupsie gewerk.<ref name=":0" /> Tydens sy ampstermyn as 'n kommissaris in die Nasionale Agentskap vir die Voorkoming van Korrupsie, is hy herhaaldelik daarvan beskuldig dat hy die Issyk-Kul Bank toegeslaan het om die sakeryk van Maksim Bakiev, die seun van destydse president Kurmanbek Bakiev, te bevorder.<ref name=":7">{{Cite web |date=2020-05-27 |title=Сестра Садыра Жапарова, обвиненная в рейдерстве, задержана в Польше |url=https://rus.azattyk.org/a/30636714.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824213538/https://rus.azattyk.org/a/30636714.html |archive-date=2023-08-24 |url-status=live |access-date=2023-08-24 |website=Радио Азаттык (Кыргызская служба Радио Свободная Европа/Радио Свобода) |language=ru}}</ref> Nadat president Bakiev in die Kirgisiese rewolusie van 2010 omvergewerp is, het Djaparof en sy bondgenote aan die inter-etniese botsings wat binnekort in Osj en Jalal-Abad plaasgevind het deelgeneem.<ref name=":0" /> Hy is in die parlementêre verkiesing na die rewolusie tot die Hoogste Raad as 'n lid van die Ata-Zhurt-party herverkies. Hy het kort daarna voorsitter van die Geregtelike en Regskwessies Komitee geword. ===Poging tot beslaglegging van die Withuis en die ontvoering van die Issyk-Kul-streekshoof=== Tydens een van die saamtrekke vir die nasionalisering van die Kumtor-goudmyn in die herfs van 2012, het die betogers probeer om die Withuis in Bisjkek oor te neem. Terwyl Djaparof, in 'n koeëlvaste baadjie en met wapens, die parlement binnegekom het, het sy bondgenote, adjunkte, Mamitof en Tasjiev, mense gelei om die parlementêre heining te bestorm. Hulle het 'n groot arsenaal by hulle gehad: traumatiese pistole, Makarof-pistole, jagkarbyne met honderde rondtes, metaal koevoete, klippe en messe. Tashiev en Djaparof is albei aangekla ingevolge artikel 295 van die Kriminele Kode van die Kirgisiese Republiek "Geforseerde magsgreep of gedwonge behoud van mag." In Maart 2013 het die Pervomaisky-distrikshof van Bisjkek hulle skuldig bevind en hulle tot een jaar en ses maande tronkstraf gevonnis. Maar in Junie 2013 het die Bisjkek-stadshof die politici vrygespreek en hulle vrygelaat.<ref>{{Cite web|last=Рыскулова|first=Нурия|date=17 June 2013|title=Суд оправдал лидеров "Ата-Журта" [+ видео]|url=https://kloop.kg/blog/2013/06/17/hronika-preniya-storon-po-delu-ata-zhurtovtsev-v-bishkekskom-gorsude-obnovleno-v-10-46/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918175816/https://kloop.kg/blog/2013/06/17/hronika-preniya-storon-po-delu-ata-zhurtovtsev-v-bishkekskom-gorsude-obnovleno-v-10-46/|archive-date=18 September 2020|access-date=14 October 2020|website=[[Kloop|KLOOP.KG – Новости Кыргызстана]]|language=ru-RU}}</ref> Ná een van hierdie saamtrekke in Mei 2013 het inwoners van Issyk-Kul-dorpe beslag gelê op 'n elektriese substasie en 'n goudmynonderneming ontkrag. Terselfdertyd het onbekende mense $3 miljoen van die bestuurder van die Kanadese Centerra afgepers in ruil vir die stop van die saamtrekke.<ref>{{Citation |title=Организаторы джети-огузского митинга вымогают 3 млн. долларов у Кумтора |url=https://www.youtube.com/watch?v=VYLIaY_Y-4E |access-date=2023-08-24 |language=en}}</ref> Tydens die betogings teen Kumtor in Karakol, het betogers op 27 Junie 2023 probeer om streekshoof Emilbek Kaptagaev te ontvoer en hom as gyselaar te neem. Die Kirgisiese owerhede het Djaparof en Kubanitjek Kadirof daarvan beskuldig dat hulle die plan georganiseer het. Die protesleiers is aangehou, maar Djaparof, wat sy betrokkenheid ontken het, het na Siprus gevlug.<ref name=":1">{{Cite web|last=Редакция|date=7 October 2020|title=Почему осужденного Садыра Жапарова так продвигают в премьер-министры и как он стал так популярен среди некоторых протестующих|url=https://kloop.kg/blog/2020/10/07/pochemu-osuzhdennogo-sadyra-zhaparova-tak-prodvigayut-v-premer-ministry-i-kak-on-stal-tak-populyaren-sredi-nekotoryh-protestuyushhih/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201015054011/https://kloop.kg/blog/2020/10/07/pochemu-osuzhdennogo-sadyra-zhaparova-tak-prodvigayut-v-premer-ministry-i-kak-on-stal-tak-populyaren-sredi-nekotoryh-protestuyushhih/|archive-date=15 October 2020|access-date=14 October 2020|website=[[Kloop|KLOOP.KG – Новости Кыргызстана]]|language=ru-RU}}</ref><ref name=":0" /> ===2017 inhegtenisname en gevangenisskap=== Djaparof het in 2017 probeer terugkeer na Kirgisië. Op 25 Maart 2017 is hy by die Kirgisies-Kazachse grens in hegtenis geneem. Hy is tot 11 jaar en 6 maande tronkstraf gevonnis vir die poging om Emilbek Kaptagaev te ontvoer.<ref name=":0" /> Terwyl hy in die tronk was, het Djaparov die politieke party ''Mekenchil'' saam met Kamtjibek Tasjijev gestig.<ref>{{cite journal|last=Doolotkeldieva|first=Asel|date=February 24, 2021|title=Populism à la Kyrgyz: Sadyr Japarov, Nationalism, and Anti-Elite Sentiment in Kyrgyzstan|url=https://www.illiberalism.org/populism-la-kyrgyz-sadyr-japarov-nationalism-anti-elite-sentiment-kyrgyzstan/|journal=Illiberalism Studies Program Working Papers|issue=4|pages=5|access-date=March 1, 2021|archive-date= 1 Maart 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301070004/https://www.illiberalism.org/populism-la-kyrgyz-sadyr-japarov-nationalism-anti-elite-sentiment-kyrgyzstan/|url-status=dead}}</ref> Die party en sy ondersteuners het tussen 2018 en 2019 aansienlik gegroei en die party het betogings teen Djaparof se gevangenisskap georganiseer. ==Leierskap van Kirgisië== Op 5 Oktober 2020 het betogings en betogings teen die uitslag van die parlementêre verkiesings regdeur Kirgisië begin.<ref>{{Cite news|date=6 October 2020|title=Kyrgyzstan election: Protesters storm parliament over vote-rigging claims|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54422884|url-status=live|access-date=14 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012144323/https://www.bbc.com/news/world-asia-54422884|archive-date=12 October 2020}}</ref> Djaparof is op 6 Oktober vrygelaat en hy het na Ala-Too-plein in Bosjkek gegaan waar hy sy voorneme verklaar het om eerste minister te word..<ref>{{Cite news|date=6 October 2020|title=Ex-MP Sadyr Japarov freed from prison, arrives at Ala-Too square|work=[[AKIpress]]|url=https://akipress.com/news:649116:Ex-MP_Sadyr_Japarov_freed_from_prison,_arrives_at_Ala-Too_square/|access-date=17 Ocktober 2020|archive-date=5 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205133401/https://akipress.com/news:649116:Ex-MP_Sadyr_Japarov_freed_from_prison,_arrives_at_Ala-Too_square/|url-status=live}}</ref> Parlementslede het daardie aand sy nominasie goedgekeur maar die opposisie se kandidaat, Tilek Toktogaziev, het homself as die wettige hoof van die regering verklaar. Op 13 Oktober het die destydse president [[Sooronbaj Jeenbekof]] Djaparof se aanstelling as eerste minister verwerp weens volmagstemming.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=13 Oktober 2020|title=Kyrgyz president to ask parliament to vote again on PM|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/13/kyrgyz-president-says-he-will-ask-parliament-to-vote-again-on-pm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201013233649/https://www.aljazeera.com/news/2020/10/13/kyrgyz-president-says-he-will-ask-parliament-to-vote-again-on-pm|archive-date=13 October 2020|access-date=14 Oktober 2020|website=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]|language=en}}</ref> Jeenbekof het versoek dat die parlement weer byeenkom en weer vir die benoeming stem; dit het die volgende dag gebeur, met Djaparov wat weer die parlementêre benoeming gewen het.<ref>{{Cite web|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=Kyrgyzstan's parliament taps Sadyr Zhaparov as new premier {{!}} DW {{!}} 14 October 2020|url=https://www.dw.com/en/kyrgyzstans-parliament-taps-sadyr-zhaparov-as-new-premier/a-55270788|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201015004447/https://www.dw.com/en/kyrgyzstans-parliament-taps-sadyr-zhaparov-as-new-premier/a-55270788|archive-date=15 Oktober 2020|access-date=14 October 2020|website=[[DW.COM]]|language=en-GB}}</ref> Djaparof is daarna as eerste minister aangestel. Op 15 Oktober het Jeenbekof as president bedank en Djaparof het homself toe as waarnemende president verklaar.<ref>{{Cite web|last=Ilyushina|first=Mary|date=15 Oktober 2020|title=Kyrgyzstan president Jeenbekov resigns after unrest|url=https://www.cnn.com/2020/10/15/asia/kyrgyzstan-president-resigns-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016225239/https://www.cnn.com/2020/10/15/asia/kyrgyzstan-president-resigns-intl/index.html|archive-date=16 Oktober 2020|access-date=15 Oktober 2020|website=CNN|publisher=[[CNN]], [[Reuters]]}}</ref> Ten spyte van die Kirgisiese Grondwet wat bepaal dat die speaker van die Hoogste Raad in die amp moet opvolg, het Kanatbek Isaev geweier om die amp te aanvaar, wat daartoe gelei het dat Japarov die waarnemende president word.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=15 October 2020|title=Спикер парламента Кыргызстана отказался стать и.о. президента|url=https://www.ukrinform.ru/rubric-world/3118090-spiker-parlamenta-kyrgyzstana-otkazalsa-stat-io-prezidenta.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016225242/https://www.ukrinform.ru/rubric-world/3118090-spiker-parlamenta-kyrgyzstana-otkazalsa-stat-io-prezidenta.html|archive-date=16 Oktober 2020|access-date=15 Oktober 2020|website=www.ukrinform.ru|publisher=[[Ukrinform]]|language=ru}}</ref> Djaparof het in November van die amp bedank om aan die presidentsverkiesing in Januarie 2021 deel te neem wat hy sou wen. Hy is op 28 Januarie 2021 as die president van Kirgisië ingehuldig.<ref>[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/kyrgyzstans-japarov-sworn-in-as-president/2125914 Kyrgyzstan's Japarov sworn in as president]. Besoek op 2 Januarie 2024.</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Sadyr Japarof}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Sadyr Japarov }} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Djaparof, Sadir}} [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Presidente van Kirgisië]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Kirgisië]] h95d72m8h00mj0zldxu8kwc8k4aank2 Ruschia 0 392328 3372399 2874885 2026-11-14T13:28:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372399 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = Beesvygies | image = Ruschia maxima, blare, blomme en vrugte, Pretoria NBT, a.jpg | image_caption = ''[[Ruschia maxima|R. maxima]]'', een van die grootste spesies in die genus | status = | status_system = iucn3.1 | taxon = Ruschia | authority = Schwantes | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms = }} '''''Ruschia''''', in die volksmond bekend as die '''beesvygies''', is 'n [[vetplant]]-[[genus]] wat tot die [[Aizoaceae]] behoort en in 1926 vir die eerste keer beskryf is. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. Die plante is klein, regop struikies maar kan ook in die rankformaat voorkom.<ref>[[John Charles Manning|John Manning.]] 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978-1-77584-590-4}}</ref> Ongeveer 40 van die [[spesie]]s behoort tot die [[fynbos]]-bioom. Soos by ander vygies lok die helderkleurige blomme [[heuningby|by]]e, [[skoenlapper]]s en [[kewer]]s wat hulle bestuif. Lede van die genus kan maklik met ''[[Lampranthus]]'' en ''[[Drosanthemum]]'' verwar word, wat egter groter blomme met 'n groter verskeidenheid kleure het.<ref>[http://pza.sanbi.org/ruschia-maxima Ruschia maxima (Haw.) L.Bolus], Ricardo Riddles, Karoowoestyn- Nasionale Botaniese Tuin, Januarie 2012</ref> Die genus is vernoem na Ernst Julius Rusch (1867-1957), 'n Namibiese boer en plantversamelaar.<ref>http://pza.sanbi.org/ruschia</ref> == Spesies == Daar is 208 spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16337-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220924174441/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16337-1 |argiefdatum=24 September 2022 |besoekdatum=26 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Ruschia abbreviata]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Ruschia acocksii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia acuminata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia acutangula]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia aggregata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia alata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia albida]]'' <small>Klak</small> * ''[[Ruschia altigena]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia amicorum]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia ampliata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia approximata]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia archeri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia aspera]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia atrata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia axthelmiana]]'' <small>(Dinter) Schwantes</small> * ''[[Ruschia barnardii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia beaufortensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia bijliae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia bipapillata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia bolusiae]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia brakdamensis]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia breekpoortensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia brevibracteata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia brevicyma]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia brevifolia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia brevipes]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia britteniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia burtoniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia calcarea]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia calcicola]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia callifera]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia campestris]]'' <small>(Burch.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia canonotata]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia capornii]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia caroli]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia caudata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia cedarbergensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia centrocapsula]]'' <small>[[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]] & Stüber</small> * ''[[Ruschia ceresiana]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia cincta]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia clavata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia complanata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia congesta]]'' <small>(Salm-Dyck) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia copiosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia costata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia cradockensis]]'' <small>(Kuntze) H.E.K.Hartmann & Stüber</small> * ''[[Ruschia crassa]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia crassisepala]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia cupulata]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia curta]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia cymbifolia]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia cymosa]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia decurrens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia decurvans]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia dejagerae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia deminuta]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia densiflora]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia depressa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia dichroa]]'' <small>(Rolfe) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia dielsiana]]'' <small>(A.Berger) H.Jacobsen ex H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Ruschia dilatata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia divaricata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia diversifolia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia duthieae]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia edentula]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia elineata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia erecta]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia esterhuyseniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia exigua]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia extensa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia festiva]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia filipetala]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia firma]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia floribunda]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia foliosa]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia fourcadei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia framesii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia frederici]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia fugitans]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia geminiflora]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia glauca]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia goodiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia gracilipes]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia gracilis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia griquensis]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia grisea]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia hamata]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia haworthii]]'' <small>H.Jacobsen & G.D.Rowley</small> * ''[[Ruschia heteropetala]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia holensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia imbricata]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia impressa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia inclusa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia inconspicua]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia incurvata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia indecora]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia indurata]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia intermedia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia intricata]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann & Stüber</small> * ''[[Ruschia karrachabensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia karrooica]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia kenhardtensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia klipbergensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia kuboosana]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia langebaanensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia lapidicola]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia lavisii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia laxa]]'' <small>(Willd.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia laxiflora]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia laxipetala]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia leptocalyx]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia lerouxiae]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia leucosperma]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia lineolata]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia lisabeliae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia macowanii]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia magnifica]]'' <small>Klak</small> * ''[[Ruschia mariae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia marianae]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia maxima]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia middlemostii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia misera]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia mollis]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia montaguensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia muelleri]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia muiriana]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia multiflora]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia muricata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia namusmontana]]'' <small>Friedrich</small> * ''[[Ruschia nelii]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia neovirens]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia nieuwerustensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia nonimpressa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia obtusa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia odontocalyx]]'' <small>(Schltr. & Diels) Schwantes</small> * ''[[Ruschia orientalis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia pallens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia parviflora]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia parvifolia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia patens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia patulifolia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia pauciflora]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia paucipetala]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia perfoliata]]'' <small>(Mill.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia phylicoides]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia pinguis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia pollardii]]'' <small>Friedrich</small> * ''[[Ruschia primosii]]'' <small>L.Bolul</small> * ''[[Ruschia pulvinaris]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia punctulata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Ruschia pungens]]'' <small>(A.Berger) H.Jacobsen</small> * ''[[Ruschia putterillii]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia rariflora]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia recurva]]'' <small>(Moench) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Ruschia rigens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia rigida]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia rigidicaulis]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia robusta]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia rubricaulis]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia rupicola]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Schwantes</small> * ''[[Ruschia ruralis]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia ruschiana]]'' <small>(Dinter) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Ruschia sabulicola]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Ruschia sandbergensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia sarmentosa]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia scabra]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Ruschia schollii]]'' <small>(Salm-Dyck) Schwantes</small> * ''[[Ruschia semidentata]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia semiglobosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia senaria]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia serrulata]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia sessilis]]'' <small>(Thunb.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Ruschia singula]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia solitaria]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia spinosa]]'' <small>(L.) Dehn</small> * ''[[Ruschia staminodiosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia stricta]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia strubeniae]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia suaveolens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia subpaniculata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia subsphaerica]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia subteres]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia tardissima]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia tecta]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia tenella]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia testacea]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia tribracteata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia triflora]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia truteri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia tumidula]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia turgida]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Ruschia uitenhagensis]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Ruschia umbellata]]'' <small>(L.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia uncinata]]'' <small>(L.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia unidens]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Ruschia vaginata]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia valida]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Ruschia vanbredae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia vanderbergiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia vanheerdei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia vanniekerkiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia versicolor]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia vetovalida]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Ruschia victoris]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia virens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia virgata]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Ruschia viridifolia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ruschia vulvaria]]'' <small>(Dinter) Schwantes</small> {{div col end}} == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="120" style="font-size:100%; line-height:130%"> Ruschia beds.jpg|''Ruschia'' sp. te Tienie Versveld-reservaat Ruschia aggregata 207619885.jpg|''[[Ruschia aggregata]]'' Ruschia albida Flipphi 1.jpg|''[[Ruschia albida]]'' Ruschia brevibracteata (Aizoaceae) (38438772771).jpg|''[[Ruschia brevibracteata]]'' Ruschia burtoniae Knersvlakte.jpg|''[[Ruschia burtoniae]]'' op die Knersvlakte Ruschia crassa KirstenboschBotGard09292010C.JPG|''[[Ruschia crassa]]'' te Kirstenbosch Gardenology.org-IMG 4223 hunt0904.jpg|''[[Ruschia dichroa]]'' te Hunting Gardens, Kalifornië Ruschia karooica foliage.jpg|''[[Ruschia karrooica]]'' Ruschia lineolata 9.jpg|''[[Ruschia lineolata]]'' Ruschia macowanii 3c.JPG|''[[Ruschia macowanii]]'' Ruschia pulvinaris 2.JPG|''[[Ruschia pulvinaris]]'' Ruschia schollii 15223150.jpg|''[[Ruschia schollii]]'' Spiny Ruschia (Ruschia spinosa) (31938312954).jpg|''[[Ruschia spinosa]]'' Ruschia uncinata 1c.JPG|''[[Ruschia uncinata]]'' in die Barcelona- Botaniese Tuin </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschia| ]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 6bov1kfoiz1enez4g0u12t6awyhip67 Tecoma 0 392367 3372591 3279061 2026-11-15T01:42:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 5 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372591 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Kanferfoelies |image = Tecoma capensis InflorescenceLeaves BotGard0906b.JPG |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Tecoma |authority = Juss., (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Ducoudraea'' <small>Bureau</small> * ''Gelseminum'' <small>Kuntze</small> * ''Kokoschkinia'' <small>Turcz.</small> * ''Stenolobium'' <small>D.Don</small><ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001526-2 Tecoma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251115204709/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001526-2 |date=15 November 2025 }}, Kew</ref> }} '''Kanferfoelies''' (genus ''Tecoma'') is blomdraende [[plant]]e wat inheems is aan [[Afrika]] suid van die ewenaar, asook aan [[Suid-Amerika|Suid-]] en [[Noord-Amerika]]. Die struike is gewilde ornamentele tuinplante wat lang lote vorm en daarom ook as rankplante benut word. Hulle groei vinnig met die regte sorg, en is immergroen in warmer gebiede. Van die neotropiese spesies het in [[Afrika]] en elders genaturaliseerd geraak, terwyl die Afrikaanse soort ''T. capensis'' weer as 'n indringer in [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Australië]] and [[Nieu-Seeland]] verklaar is.<ref name=globinv/> ==Spesies== Die volgende spesies word erken:<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Tecoma Tecoma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191215192751/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Tecoma |date=15 Desember 2019 }}, The Plant List</ref> * ''[[Tecoma beckii]]'' <small>J.R.I.Wood</small> – Bolivië * ''[[Tecoma capensis]]'' <small>(Thunb.) Lindl.</small> – Suid-Afrika, Eswatini en suidelike Mosambiek * ''[[Tecoma castanifolia]]'' <small>(D.Don) Melch.</small> – suidelike VSA, Meksiko, Karibiese gebied, Peru en Ecuador<ref>[https://keys.lucidcentral.org/keys/v3/eafrinet/weeds/key/weeds/Media/Html/Tecoma_stans_(Yellow_Bells).htm Tecoma stans], BioNET-EAFRINET, Fact Sheet</ref> * ''[[Tecoma cochabambensis]]'' <small>(Herzog) Sandwith</small> – Bolivië<ref>[https://species.wikimedia.org/wiki/Tecoma_cochabambensis Tecoma cochabambensis], wikispecies</ref> * ''[[Tecoma fulva]]'' <small>(Cav.) G.Don</small> – Peru tot noordelike Chili<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:111166-1 Tecoma fulva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727203528/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:111166-1 |date=27 Julie 2022 }}, Kew</ref> ** ''Tecoma fulva'' subsp. ''arequipensis'' <small>(Sprague) J.R.I.Wood</small> ** ''Tecoma fulva'' subsp. ''garrocha'' <small>(Hieron.) J.R.I.Wood</small> ** ''Tecoma fulva'' subsp. ''guarume'' <small>(DC.) J.R.I.Wood</small> ** ''Tecoma fulva'' subsp. ''tanaeciiflora'' <small>(Kraenzl.) J.R.I.Wood</small> * ''[[Tecoma nyassae]]'' <small>Oliv.</small> – noordoostelike Angola, Zambië, suidelike DRK, Malawi, Tanzanië en noordelike Mosambiek<ref>[https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/species.php?species_id=165820 Tecoma nyassae], Flora of Mozambique</ref> (soms as 'n subspesie van ''T. capensis'' beskou)<ref name=globinv>[http://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=1591 Tecoma capensis], Global Invasive Species Database</ref> * ''[[Tecoma rosifolia]]'' <small>Kunth</small> – noordelike Peru<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:249852-2 Tecoma rosifolia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727203530/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:249852-2 |date=27 Julie 2022 }}, Kew</ref> * ''[[Tecoma stans]]'' <small>(L.) Juss. ex Kunth</small> – sentrale Andesgebergte<ref>[https://www.cabi.org/isc/datasheet/52951 Tecoma stans], cabi.org datasheet</ref> ** ''Tecoma stans'' var. ''sambucifolia'' <small>(Kunth) J.R.I.Wood</small> ** ''Tecoma stans'' var. ''velutina'' <small>DC.</small> * ''[[Tecoma tenuiflora]]'' <small>(DC.) Fabris</small> – suidelike Bolivië tot noordwestelike Argentinië<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:249867-2 Tecoma tenuiflora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727203529/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:249867-2 |date=27 Julie 2022 }}, Kew</ref> * ''[[Tecoma weberbaueriana]]'' <small>(Kraenzl.) Melch.</small> – Ecuador tot Peru<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:249876-2 Tecoma weberbaueriana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727203529/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:249876-2 |date=27 Julie 2022 }}, Kew</ref> == Galery == <gallery> Tecoma capensis 2.jpg Tecoma stans (Bignoniaceae) 01.jpg 1904 supplement to 1903 catalogue BHL41835829.jpg Blue butterfly flower.jpg Bunga Yang Indah.jpg DSC01547 (22657782982).jpg Floora 06.jpg Flora at Kailasagiri 18.jpg </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Tecoma|''Tecoma''}} * {{Wikispecies-inlyn|Tecoma|''Tecoma''}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Tecoma| ]] njbfogd1kxiogc0htxar1r9gpbj0v8j Trimeria (plant) 0 392398 3372618 2627865 2026-11-15T04:52:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372618 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Trimeria grandifolia, loof, Louwsburg.jpg |image_caption =Trimeria grandifolia |display_parents = 2 |taxon = Trimeria (plant) |authority = Harv. }} '''''Trimeria''''' is 'n genus van blomdraende-plante in die [[Salicaceae]] familie.<ref name="POWO">{{cite web |title=Trimeria Harv. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A4404-1 |website=Plants of the World Online |access-date=12 March 2021 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205002455/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:4404-1 |archive-date= 5 Februarie 2021 |url-status=dead}}</ref> Dit is endemies aan [[Afrika]].<ref name="POWO" /> == Spesies == * ''[[Trimeria grandifolia]]'' <small>(Hochst.) Warb.</small><ref name="POWO" /> * ''[[Trimeria trinervis]]'' <small>Harv.</small><ref name="POWO" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Trimeria| ]] 767mutz590yndn7bxd78k5ovsjg1s13 Rudi Koertzen 0 392843 3372391 3361314 2026-11-14T13:04:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372391 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspeler | naam = Rudi Koertzen | vroulik = | beeld = [[Lêer:Rudi Koertzen Broad celebrating, 2009 (cropped).jpg|250px]] | byskrif = Rudi Koertzen in 2009 | land = | land2 = | land3 = | vollenaam = Rudolf Eric Koertzen | lewe = | gedeeltelikedatums = | geboortedag = 26 | geboortemaand = 3 | geboortejaar = 1949 | geboorteplek = [[Knysna]], [[Kaapprovinsie]] | geboorteland = [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdag = 9 | sterfmaand = 8 | sterfjaar = 2022 | sterfplek = naby [[Riversdal]], [[Wes-Kaap]] | sterfland = Suid-Afrika | bynaam = Rudi | lengte = | kolf = | boul = | rol = [[Skeidsregter]] | familie = | internasionaal = | eentoets = | toetsdebuutdatum = | toetsdebuutjaar = | toetsdebuutvir = | toetsdebuutteen = | toetsno = | laastetoetsdatum = | laastetoetsjaar = | laastetoetsvir = | laastetoetsteen = | toetshemp = | eenedi = | edidebuutdatum = | edidebuutjaar = | edidebuutvir = | edidebuutteen = | edino = | laasteedidatum = | laasteedijaar = | laasteedivir = | laasteediteen = | edihemp = | eenT20I = | T20Idebuutdatum = | T20Idebuutjaar = | T20Idebuutvir = | T20Idebuutteen = | T20Ino = | laasteT20Idatum = | laasteT20Ijaar = | laasteT20Ivir = | laasteT20Iteen = | T20Ihemp = | klub1 = | jaar1 = | klubnommer1 = | klub2 = | jaar2 = | klubnommer2 = | klub3 = | jaar3 = | klubnommer3 = | klub4 = | jaar4 = | klubnommer4 = | klub5 = | jaar5 = | klubnommer5 = | klub6 = | jaar6 = | klubnommer6 = | klub7 = | jaar7 = | klubnommer7 = | klub8 = | jaar8 = | klubnommer8 = | klub9 = | jaar9 = | klubnommer9 = | klub10 = | jaar10 = | klubnommer10 = | klub11 = | jaar11 = | klubnommer11 = | klub12 = | jaar12 = | klubnommer12 = | klub13 = | jaar13 = | klubnommer13 = | klub14 = | jaar14 = | klubnommer14 = | klub15 = | jaar15 = | klubnommer15 = | tipe1 = | eentipe1 = | debuutdatum1 = | debuutjaar1 = | debuutvir1 = | debuutteen1 = | laastedatum1 = | laastejaar1 = | laastevir1 = | laasteteen1 = | tipe2 = | eentipe2 = | debuutdatum2 = | debuutjaar2 = | debuutvir2 = | debuutteen2 = | laastedatum2 = | laastejaar2 = | laastevir2 = | laasteteen2 = | skeidsregter = true | toetsegestaan = 108 | umptoetsdebuutjr = 1992 | umptoetslaastejr = 2010 | edisgestaan = 209 | umpedidebuutjr = 1992 | umpedilaastejr = 2010 | T20sgestaan = 14 | umpT20debuutjr = 2007 | umpT20laastejr = 2010 | steekwegaflewerings = | columns = 0 | column1 = | wedstryde1 = | lopies1 = | kolfgem1 = | 100s/50s1 = | hoogtelling1 = | aflewerings1 = | paaltjies1 = | boulgem1 = | vyfin1 = | tienin1 = | besteboul1 = | vang/stonk1 = | column2 = | wedstryde2 = | lopies2 = | kolfgem2 = | 100s/50s2 = | hoogtelling2 = | aflewerings2 = | paaltjies2 = | boulgem2 = | vyfin2 = | tienin2 = | besteboul2 = | vang/stonk2 = | column3 = | wedstryde3 = | lopies3 = | kolfgem3 = | 100s/50s3 = | hoogtelling3 = | aflewerings3 = | paaltjies3 = | boulgem3 = | vyfin3 = | tienin3 = | besteboul3 = | vang/stonk3 = | column4 = | wedstryde4 = | lopies4 = | kolfgem4 = | 100s/50s4 = | hoogtelling4 = | aflewerings4 = | paaltjies4 = | boulgem4 = | vyfin4 = | tienin4 = | besteboul4 = | vang/stonk4 = | column5 = | wedstryde5 = | lopies5 = | kolfgem5 = | 100s/50s5 = | hoogtelling5 = | aflewerings5 = | paaltjies5 = | boulgem5 = | vyfin5 = | tienin5 = | besteboul5 = | vang/stonk5 = | datum = 4 Junie | jaar = 2010 | bron = https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830 ESPNcricinfo }} '''Rudolf Eric Koertzen''' ([[26 Maart]] [[1949]] – [[9 Augustus]] [[2022]]) was 'n internasionale [[krieket]]skeidsregter. Hy was sedert sy jeug 'n krieketentoesias en het aan krieketkompetisies deelgeneem terwyl hy werksaam was by die [[Transnet|Suid-Afrikaanse Spoorweg en Hawens]]. Hy het in 1981 begin optree as skeidsregter, en elf jaar later voltyds as skeidsregter begin optree.<ref name="sterf">{{af}} {{cite web|title=Oud-krieketskeidsregter sterf in botsing|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/oud-krieketskeidsregter-sterf-in-botsing/|first= |last= |publisher=[[Maroela Media]]|accessdate=10 Augustus 2022|url-status=live}}</ref> Hy het uiteindelik meer as 300 internasionale krieketwedstryde behartig.<ref name="rus">{{af}} {{cite web|title=Rus in vrede, oom Rudi|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/rus-in-vrede-oom-rudi/|first=Gresse |last=Johann |publisher=[[Maroela Media]]|accessdate=10 Augustus 2022|url-status=live}}</ref> == Vroeë lewe == Koertzen is op 26 Maart 1949 gebore in [[Knysna]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrika]].<ref name="ESPN bio">{{en}} {{cite web|title=Rudi Koertzen profile and biography, stats, records, averages, photos and videos|url=https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830|first=Andrew|last=Miller|publisher=ESPNcricinfo|access-date=9 Augustus 2022|archive-date=3 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703014519/https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830|url-status=live}}</ref><ref name="CSA obit">{{en}} {{cite news|title=CSA Mourns the Passing of Legendary Former Umpire Rudi Koertzen (1949–2022)|url=https://cricket.co.za/2022/08/09/csa-mourns-the-passing-of-legendary-former-umpire-rudi-koertzen-1949-2022/|date=9 Augustus 2022|accessdate=9 August 2022|publisher=[[Krieket Suid-Afrika]]|archive-date=10 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810051515/https://cricket.co.za/2022/08/09/csa-mourns-the-passing-of-legendary-former-umpire-rudi-koertzen-1949-2022/|url-status=dead}}</ref> Hy het as bouler gespeel vir 'n topvlak-krieketklub in [[Kimberley]], [[Noord-Kaap]].<ref name="ESPN obit">{{en}} {{cite news|title=Rudi Koertzen, former ICC elite-panel umpire, dies aged 73|url=https://www.espncricinfo.com/story/rudi-koertzen-former-umpire-dies-aged-73-1328423|date=9 August 2022|accessdate=9 August 2022|publisher=ESPNcricinfo|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809114141/https://www.espncricinfo.com/story/rudi-koertzen-former-umpire-dies-aged-73-1328423|url-status=live}}</ref> Hy was aanvanklik werksaam as spoorwegklerk in [[Port Elizabeth]],<ref name="ESPN bio" /><ref name="ESPN obit" /> voordat hy 'n betrekking ontvang het in die bouindustrie.<ref name="ESPN obit" /> Hy het in 1981 begin optree as skeidsregter, en elf jaar later in 1992 op 43-jarige ouderdom was hy 'n voltydse skeidsregter.<ref name="sterf" /> Hy het uiteindelik 331 internasionale krieketwedstryde behartig, die tweede meeste na Aleem Dar.<ref name="rus" /> == Skeidsregterloopbaan == Koertzen het sy eerste [[Internasionale eendagwedstryd]] op 9 Desember 1992 behartig, en sy eerste [[Toetskrieket]]wedstryd vanaf 26 tot 29 Desember 1992. Beide wedstryde is tussen [[Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan|Suid-Afrika]] en [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] in [[Port Elizabeth]] gespeel. Dit was die eerste reeks waartydens televisie-herhalings gebruik is om uithardloopkanse te beslis. Hy het in die sportwêreld bekend gestaan as die "stadige vinger van die dood" omdat hy sy vinger baie stadig opgelig het wanneer hy aangedui het dat 'n kolwer uit is.<ref name="rus" /><ref>{{en}} {{cite web|title=Cricket Umpires: The Legendries|date=7 April 2021|url=https://www.wicketnrun.com/cricket-umpires-the-legendries/|publisher=wicketnrun.com|accessdate=28 November 2021|archive-date=28 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128172625/https://www.wicketnrun.com/cricket-umpires-the-legendries/|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite news|title=Koertzen's 'slow finger of death'|url=https://www.espncricinfo.com/story/koertzen-s-slow-finger-of-death-617771|publisher=ESPNcricinfo|date=26 Februarie 2013|accessdate=28 November 2021|archive-date=28 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128172625/https://www.espncricinfo.com/story/koertzen-s-slow-finger-of-death-617771|url-status=live}}</ref> Koertzen het in [[1997]] 'n voltydse skeidsregter van die [[Internasionale Krieketraad|IKR]] geword. Hy was een van die oorspronklike lede van die Elitepaneel van IKR-skeidsregters, toe die paneel in 2002 op die been gebring is. Hy het uiteindelik in 'n rekord 209 EDI-wedstryde beslis – en slegs die tweede skeidsregter na David Shepherd geword om meer as 150 EDI-wedstryde te beslis, in die wedstryd tussen Indië en [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] in [[Abu Dhabi|Aboe Dhabi]] op 19 April 2006.<ref>{{en}} {{cite web |last=Murgatroyd |first=Brian |date=19 April 2006 |title='Slow death' Koertzen achieves landmark in inaugural Abu Dhabi ODI |url=http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/244813.html |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223025248/http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/244813.html |url-status=live}}</ref> Hy het Shepherd se rekord van 172 EDI-wedstryde verbygesteek toe hy die [[2007]] wêreldbekerwedstryd tussen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] in [[Barbados]] op 21 April 2007 besleg het.<ref>{{en}} {{cite web |last=Fitzgerald |first=James |date=21 April 2007 |title=Umpire Koertzen breaks record for most number of ODIs |url=http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/291792.html |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223024922/http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/291792.html |url-status=live }}</ref> Hy het op 11 Julie 2009 in [[Dublin]] in sy 200ste EDI-wedstryd opgetree in die wedstryd tussen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/koertzen-reaches-200-mark-in-odis/21262.htm |title=Koertzen Reaches 200 Mark In ODIs |publisher=Cricket World |date=11 Julie 2009 |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222105628/http://www.cricketworld.com/koertzen-reaches-200-mark-in-odis/21262.htm |url-status=live}}</ref> Hy het ook slegs die tweede skeidsregter na Steve Bucknor geword om in 100 toetswedstryde te staan tydens die tweede wedstryd om [[die As]] tussen Engeland en [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] by [[Lord’s]] op 16 Julie 2009.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/engvaus2009/content/story/414649.html |title=Lord's Test to be Koertzen's 100th |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Julie 2009 |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222145603/http://www.espncricinfo.com/engvaus2009/content/story/414649.html |url-status=live}}</ref> Hy het uiteindelik 108 toetswedstryde beheer.<ref name="ESPN bio" /> Koertzen is gedurende sy loopbaan as skeidsregter aangestel in verskeie hoëprofielwedstryde, insluitende die Indië-Pakistan-reeks, en die reeks [[Die As|om die As]] (hy was een van die skeidsregters tydens die bekende reeks om die As van [[2005]]). Hy het in die [[Krieketwêreldbeker 1999|1999-]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003-]] en [[Krieketwêreldbeker 2007|2007-Krieketwêreldbekertoernooie]] opgetree.<ref name="ICC obit">{{en}} {{cite news|title=Former international umpire Rudi Koertzen dies, aged 73|url=https://www.icc-cricket.com/news/2736223|date=9 Augustus 2022|accessdate=9 Augustus 2022|publisher=[[Internasionale Krieketraad]]|archive-date=10 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810051506/https://www.icc-cricket.com/news/2736223|url-status=live}}</ref> Hy was ook een van die skeidsregters tydens die eindwedstryde van die [[Kampioenetrofee]] in [[Kampioenetrofee 2004|2004]] en [[Kampioenetrofee 2006|2006]],<ref>{{en}} {{cite web|title=Full Scorecard of England vs West Indies Final 2004 – Score Report|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2004-61157/england-vs-west-indies-final-66210/full-scorecard|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=9 Augustus 2022|archive-date=25 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125190449/https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2004-61157/england-vs-west-indies-final-66210/full-scorecard|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|title=Full Scorecard of West Indies vs Australia Final 2006/07 – Score Report|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2006-07-232694/australia-vs-west-indies-final-249759/full-scorecard|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=9 Augustus 2022|archive-date=14 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114050226/https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2006-07-232694/australia-vs-west-indies-final-249759/full-scorecard|url-status=live}}</ref> en is gekies om die ''IKR SuperSeries'' (Australië v Wêreld XI) in 2005 te besleg, saam met Simon Taufel, Aleem Dar en Darrell Hair.<ref>{{en}} {{cite news|title=Hair and Murali to meet again in Super Series|url=https://www.abc.net.au/news/2005-09-23/hair-and-murali-to-meet-again-in-super-series/2109756|date=22 September 2005|accessdate=9 Augustus 2022|publisher=ABC News|archive-date=28 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028041436/http://www.abc.net.au/news/2005-09-23/hair-and-murali-to-meet-again-in-super-series/2109756|url-status=live}}</ref> Koertzen se professionalisme het voorkom dat hy in die moeilikheid beland het tydens 'n paar kontroversiële oomblikke: in September 1999 het hy omkoopgeld geweier om die uitslag van die eindstryd van die Coca-Cola Singapore Challenge tussen die Wes-Indië en Indië te bepaal, en in Januarie 2000 het hy as skeidsregter waargeneem tydens die toetswedstryd tussen Suid-Afrika en Engeland by [[SuperSport-park]] in [[Centurion]], waartydens albei spanne 'n kolfbeurt verbeur het om 'n uitslag af te dwing nadat die Suid-Afrikaanse kaptein, [[Hansie Cronje]], deur 'n beroepswedder genader is.<ref>{{en}} {{cite web |last=Polack |first=John |date=10 Mei 2000 |title=A Definitive Overview of Cricket Match-Fixing, Betting and Corruption Allegations |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/90877.html |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223022156/http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/90877.html |url-status=live }}</ref> Hy is ook hoog aangeslaan deur spelers: in 2002 is hy as die topskeidsregter aangewys, en in 2005 en 2006 benoem vir die IKR-skeidsregter van die jaar-toekenning. Hy het by albei geleenthede derde geëindig agter Taufel en Dar. Hy het egter ook 'n aantal hoëprofielfoute gemaak – veral in die toets tussen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] en Engeland in Kandy, [[Sri Lanka]] in Maart 2001,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154221.html |title=Wisden Almanack – Sri Lanka v England, 2000-01 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222140921/http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154221.html |url-status=live }}</ref> en tydens die eindwedstryd van die [[Krieketwêreldbeker 2007]], waartydens sy wanvertolking van die reëls oor swak lig daartoe gelei het dat hy verbied is om waar te neem tydens die eerste [[T20I-wêreldbeker]]toernooi wat later die jaar plaasgevind het<ref name="ESPN bio" /> (alhoewel hy gekies is vir die volgende [[T20I-wêreldbeker 2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010]]). Koertzen het op 4 Junie 2010 sy uittrede aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/461939.html |title=Umpire Rudi Koertzen set to retire |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Junie 2010 |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223002039/http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/461939.html |url-status=live }}</ref> Hy het op 9 Junie 2010 in sy laaste EDI-wedstryd tussen [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] en Sri Lanka in Harare opgetree, en in sy laaste toets vanaf 21 tot 24 Julie 2010, tydens die wedstryd tussen Pakistan en Australië in [[Leeds]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thesportscampus.com/201006045517/test-cricket/icc-pays-tribute-to-the-retiring-rudi-koertzen |title=ICC pays tribute to the retiring Rudi Koertzen |publisher=TheSportsCampus.com |date=4 Junie 2010 |accessdate=4 Junie 2010 |archive-date=5 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005044853/http://www.thesportscampus.com/201006045517/test-cricket/icc-pays-tribute-to-the-retiring-rudi-koertzen |url-status=live}}</ref> == Dood == Koertzen sterf op [[9 Augustus]] [[2022]] tydens 'n motorongeluk, toe hy op pad terug was na sy gesinswoning in [[Despatch]], [[Oos-Kaap]], na 'n [[gholf]]naweek in [[Kaapstad]]. Hy was 73 jaar oud.<ref name="CSA obit" /><ref name="ESPN obit" /> == Toekennings == * IKR Brons Dwarsbalkie-prys vir 100 [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-wedstryde]]<ref name="ICC obit" /> * IKR Silwer Dwarsbalkie-prys vir 200 EDI-wedstryde<ref name="ICC obit" /> * IKR Goue Dwarsbalkie-prys vir 100 [[Toetskrieket|toetswedstryde]]<ref name="ICC obit" /> Koertzen was die eerste skeidsregter om al drie toekennings te ontvang. Slegs Aleem Dar kon sedertdien dié prestasie behaal.<ref name="ICC obit" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830 Rudi Koertzen se profiel] op ESPNcricinfo {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Koertzen, Rudi}} [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Krieketskeidsregters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse krieketspelers]] lohi59hg8k1eeo94th3hr3wxjaficat Vepris 0 393885 3372660 3080325 2026-11-15T08:04:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372660 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Vepris lanceolata - White Ironwood Tree - South Africa 22.jpg | image_caption = Foliage of ''Vepris lanceolata'' | taxon = Vepris | authority = Comm. ex A.Juss<ref name=POWO_35994-1/> | synonyms = * Araliopsis <small>Engl.</small> * Asaphes <small>DC.</small> * Aspidostigma <small>Hochst.</small> * Comoroa <small>Oliv.</small> * Diphasia <small>Pierre</small> * Diphasiopsis <small>Mendonça</small> * Humblotiodendron <small>Engl.</small> * Oricia <small>Pierre</small> * Oriciopsis <small>Engl.</small> * Teclea <small>Delile</small> * Tecleopsis <small>Hoyle & Leakey</small> * Toddaliopsis <small>Engl.</small> | synonyms_ref = <ref name=POWO_35994-1/> }} '''''Vepris''''' is 'n [[genus]] van plante in die ''[[Rutaceae]]''-[[Familie (biologie)|familie]]. Dit bestaan uit 90 [[Spesie|spesies]], en kom meestal voor in tropiese [[Afrika]], [[Madagaskar]], die [[Maskareense Eilande]] en tot 'n minder mate in [[Arabië]] en [[Indië]].<ref name=POWO_35994-1/><ref>{{Verwys web |url=http://epubs.surrey.ac.uk/7398/56/An_azole_an_amide_and_a_limonoid_from_Vepris_uguenensis__Rutaceae_.pdf |titel=Cheplogoi, Mulholland, Coombes, Randrianarivelojosia. An azole, an amide and a limonoid from Vepris uguenensis (Rutaceae) |webwerf=epubs.surrey.ac.uk |argief-url=https://web.archive.org/web/20170810103059/http://epubs.surrey.ac.uk/7398/56/An_azole_an_amide_and_a_limonoid_from_Vepris_uguenensis__Rutaceae_.pdf |argiefdatum=10 Augustus 2017 |url-status=lewendig}}</ref> == Spesies == Sedert September 2021 aanvaar [[Plants of the World Online]] die volgende spesies:<ref name=POWO_35994-1>{{citation |title=''Vepris'' Comm. ex A.Juss |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35994-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909113340/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35994-1 |archive-date=2021-09-09 |url-status=dead |access-date=2021-09-09}}</ref> {{Div col|colwidth=20em}} *''[[Vepris adamaouae]]'' <small>Onana</small> *''[[Vepris afzelii]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Mziray</small> *''[[Vepris allenii]]'' <small>[[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]]</small> *''[[Vepris amaniensis]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris ampody]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris aralioides]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris araliopsioides]]'' <small>Onana</small> *''[[Vepris arenicola]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris arushensis]]'' <small>Kokwaro</small> *''[[Vepris bachmannii]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris bali]]'' <small>Cheek</small> *''[[Vepris bilocularis]]'' <small>(Wight & Arn.) Engl.</small> *''[[Vepris boiviniana]]'' <small>(Baill.) Mziray</small> *''[[Vepris borenensis]]'' <small>(M.G.Gilbert) W.Mziray</small>, synonym of ''Teclea borenensis'', unplaced name according to PoWO<ref name="POWO_929772-1">{{citation |title=''Teclea borenensis'' M.G.Gilbert |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:929772-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210909190545/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:929772-1 |archive-date=2021-09-09 |url-status=dead |access-date=2021-09-09}}</ref> *''[[Vepris bremekampii]]'' <small>(I.Verd.) Mziray</small> *''[[Vepris calcicola]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris carringtoniana]]'' <small>Mendonça</small> *''[[Vepris cauliflora]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris dainellii]]'' <small>(Pic.Serm.) Kokwaro</small> *''[[Vepris darcyi]]'' <small>Labat, M.Pignal & O.Pascal</small> *''[[Vepris decaryana]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris densiflora]]'' <small>(Baker) I.Verd.</small> *''[[Vepris dicarpella]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris drummondii]]'' <small>Mendonça</small> *''[[Vepris ebolowensis]]'' <small>(Engl.) Onana</small> *''[[Vepris eggelingii]]'' <small>(Kokwaro) Mziray</small> *''[[Vepris elegantissima]]'' <small>F.White & Pannell</small> *''[[Vepris elliotii]]'' <small>(Radlk.) I.Verd.</small> *''[[Vepris eugeniifolia]]'' <small>(Engl.) I.Verd.</small> *''[[Vepris fadenii]]'' <small>(Kokwaro) Mziray</small> *''[[Vepris fanshawei]]'' <small>Mendonça</small> *''[[Vepris felicis]]'' <small>Breteler</small> *''[[Vepris fer]]'' <small>Cheek</small> *''[[Vepris fitoravina]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris gabonensis]]'' <small>(Pierre) Mziray</small> *''[[Vepris gamopetala]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris gerrardii]]'' <small>(I.Verd.) E.J.D.Schmidt</small> *''[[Vepris glaberrima]]'' <small>(Engl.) J.B.Hall ex D.J.Harris</small> *''[[Vepris glandulosa]]'' <small>(Hoyle & Leakey) Kokwaro</small> *''[[Vepris glomerata]]'' <small>(F.Hoffm.) Engl.</small> *''[[Vepris gossweileri]]'' <small>(I.Verd.) Mziray</small> *''[[Vepris grandifolia]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris hanangensis]]'' <small>(Kokwaro) Mziray</small> *''[[Vepris heterophylla]]'' <small>(Engl.) Letouzey</small> *''[[Vepris hiernii]]'' <small>Gereau</small> *''[[Vepris humbertii]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris lanceolata]]'' <small>(Lam.) G.Don</small> *''[[Vepris leandriana]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris lecomteana]]'' <small>(Pierre) Cheek & T.Heller</small> *''[[Vepris lepidota]]'' <small>Capuron</small> *''[[Vepris letouzeyi]]'' <small>Onana</small> *''[[Vepris louisii]]'' <small>G.C.C.Gilbert</small> *''[[Vepris louvelii]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris macedoi]]'' <small>(Exell & Mendonça) Mziray</small> *''[[Vepris macrophylla]]'' <small>(Baker) I.Verd.</small> *''[[Vepris mandangoana]]'' <small>Lisowski</small> *''[[Vepris mbamensis]]'' <small>Onana</small> *''[[Vepris mendoncana]]'' <small>Mziray</small> *''[[Vepris mildbraediana]]'' <small>G.M.Schulze</small> *''[[Vepris montisbambutensis]]'' <small>Onana</small> *''[[Vepris morogorensis]]'' <small>(Kokwaro) Mziray</small> *''[[Vepris myrei]]'' <small>(Exell & Mendonça) Mziray</small> *''[[Vepris natalensis]]'' <small>(Sond.) Mziray</small> *''[[Vepris ngamensis]]'' <small>I.Verd.</small> *''[[Vepris nitida]]'' <small>I.Verd.</small> *''[[Vepris nobilis]]'' <small>(Delile) Mziray</small> *''[[Vepris noldeae]]'' <small>(Exell & Mendonça) Mziray</small> *''[[Vepris occidentalis]]'' <small>Cheek & Onana</small> *''[[Vepris oubanguensis]]'' <small>(Aubrév. & Pellegr.) Onana</small> *''[[Vepris parvicalyx]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris peraperta]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris polymorpha]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris reflexa]]'' <small>I.Verd.</small> *''[[Vepris renieri]]'' <small>(G.C.C.Gilbert) Mziray</small> *''[[Vepris rogersii]]'' <small>(Mendonça) Mziray</small> *''[[Vepris samburuensis]]'' <small>Kokwaro</small> *''[[Vepris sansibarensis]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris schliebenii]]'' <small>Mildbr.</small> *''[[Vepris sclerophylla]]'' <small>H.Perrier</small> *''[[Vepris soyauxii]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris spathulata]]'' <small>(Engl.) H.Perrier</small> *''[[Vepris stolzii]]'' <small>I.Verd.</small> *''[[Vepris suaveolens]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris termitaria]]'' <small>Mendonça</small> *''[[Vepris trichocarpa]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris trifoliolata]]'' <small>(Engl.) Mziray</small> *''[[Vepris uguenensis]]'' <small>Engl.</small> *''[[Vepris unifoliolata]]'' <small>(Baill.) Labat, M.Pignal & O.Pascal</small> *''[[Vepris verdoorniana]]'' <small>(Exell & Mendonça) Mziray</small> *''[[Vepris welwitschii]]'' <small>(Hiern) Exell</small> *''[[Vepris whitei]]'' <small>Mendonça</small> *''[[Vepris zambesiaca]]'' <small>S.Moore</small> {{Div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vepris| ]] mcgqhjjxrbmtzgis4w54mh9rx2x07zs Suregada 0 396725 3372571 3279085 2026-11-14T23:25:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372571 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | fossil_range = | image = | image_caption = | display_parents = 3 | taxon = Suregada | authority =Roxb. ex Rottler, (1803) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms = * ''Ceratophorus'' <small>Sond.</small> * ''Erythrocarpus'' <small>Blume</small> * ''Gelonium'' <small>Roxb. ex Willd.</small> * ''Owataria'' <small>Matsum.</small> * ''Saragodra'' <small>Steud.</small> }} '''''Suregada''''' is 'n [[genus]] van meerjarige plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Euphorbiaceae''. [[Spesies]] van die genus is [[inheems]] in [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 32 spesies wat behoort aan die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15954-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221223124841/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15954-1 |argiefdatum=23 Desember 2022 |besoekdatum=23 Desember 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Suregada adenophora]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Suregada aequorea]]'' <small>(Hance) Seem.</small> * ''[[Suregada africana]]'' <small>(Sond.) Müll.Arg.</small> * ''[[Suregada bifaria]]'' <small>(Roxb. ex Willd.) Baill.</small> * ''[[Suregada boiviniana]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Suregada borbonica]]'' <small>(Pax & K.Hoffm.) Croizat</small> * ''[[Suregada bracteata]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada calcicola]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Suregada capuronii]]'' <small>Leandri</small> * ''[[Suregada celastroides]]'' <small>Radcl.-Sm. & Petra Hoffm.</small> * ''[[Suregada cicerosperma]]'' <small>(Gagnep.) Croizat</small> * ''[[Suregada comorensis]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Suregada croizatiana]]'' <small>J.Léonard</small> * ''[[Suregada decidua]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada eucleoides]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada gaultheriifolia]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada glomerulata]]'' <small>(Blume) Baill.</small> * ''[[Suregada gossweileri]]'' <small>(S.Moore) Croizat</small> * ''[[Suregada grandiflora]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada humbertii]]'' <small>(Leandri) Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada ivorensis]]'' <small>(Aubrév. & Pellegr.) J.Léonard</small> * ''[[Suregada lanceolata]]'' <small>(Willd.) Kuntze</small> * ''[[Suregada laurina]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Suregada lithoxyla]]'' <small>(Pax & K.Hoffm.) Croizat</small> * ''[[Suregada multiflora]]'' <small>(A.Juss.) Baill.</small> * ''[[Suregada nigricaulis]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada occidentalis]]'' <small>(Hoyle) Croizat</small> * ''[[Suregada perrieri]]'' <small>(Leandri) Radcl.-Sm.</small> * ''[[Suregada procera]]'' <small>(Prain) Croizat</small> * ''[[Suregada racemulosa]]'' <small>(Merr.) Croizat</small> * ''[[Suregada stenophylla]]'' <small>(Merr.) Croizat</small> * ''[[Suregada zanzibariensis]]'' <small>Baill.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Suregada aequorea (Gelonium aequoreum) - National Taiwan University - DSC01162.JPG Naturalis Biodiversity Center - L.2096312 - Gaijkema, Jan - Gelonium - Artwork.jpeg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Suregada| ]] j7fpyprsvkmhoqbuzq0rh40jm26mmqk Vlag van Belgorod 0 397234 3372674 3342663 2026-11-15T09:36:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372674 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Flag of Belgorod.svg|duimnael|Vlag van Belgorod]] Die '''vlag van Belgorod''' is een van die amptelike simbole (saam met die wapen) van die stad Belgorod, Belgorod-streek, Russiese Federasie. Die vlag is 'n simbool van die eenheid en interaksie van die inwoners van die stad. Die huidige vlag is op 22 Julie 1999 deur die besluit van die Belgorod Stadsraad van Afgevaardigdes No 321 goedgekeur en in 2002 in die Staatsheraldiese Register van die Russiese Federasie met registrasienommer 978 opgeneem.<ref name="ф321">Решение Белгородского городского Совета депутатов от 22.07.1999 № 321 [http://www.guest-belgorod.ru/index.php?ds=6644 «О внесении изменений в решение городского Совета депутатов от 18 июня 1999 года № 279 „Об утверждении Положения о флаге города Белгорода“»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214002605/http://www.guest-belgorod.ru/index.php?ds=6644 |date=14 Februarie 2019 }}</ref> == Beskrywing == Die vlag van die stad Belgorod (blou doek met 'n wit streep aan die onderkant) beeld 'n geel leeu uit wat op sy agterpote staan ​​met 'n wit arend wat bo hom sweef. Die stadssimbole is meer as 300 jaar oud en het tydens die bewind van Petrus I verskyn. Die Russiese tsaar het die wapen aan die mense van Belgorod oorhandig ter ere van die oorwinning oor die Swede in die slag van Poltava (1709). In 1712 is die wapen op die vaandel van die Belgorod-regiment uitgebeeld, wat die vyand verslaan het, en in 1727 het dit 'n simbool van die nuutgestigte provinsie geword.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://militaryarms.ru/simvolika/goroda/flag-belgoroda/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20230117144328/https://militaryarms.ru/simvolika/goroda/flag-belgoroda/ |argiefdatum=17 Januarie 2023 |besoekdatum=19 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Vlae]] 6c5az7bdou1e4vymqi9ei0ldijssqcg Susan Branch 0 397842 3372572 3342820 2026-11-14T23:31:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372572 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:SusanBranch.jpg|duimnael|Susan Branch]] '''Susan Branch''' (12 April 1947- ) is 'n Amerikaanse skrywer, waterverfkunstenaar en 'n ontwerper. Haar werke sluit die ''Heart of the Home''<ref name="CapeCod">https://www.goodreads.com/en/book/show/95782</ref><ref name="Miami Herald">https://www.bookdepository.com/author/Susan-Branch</ref> reeks kookboeke in,<ref name="Philadelphia Inquirer">https://www.eatyourbooks.com/authors/2205/susan-branch {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 'n reeks waarin sy ook die illustreerder was.<ref>[http://id.loc.gov/authorities/names/n86002129.html Susan Branch, Library of Congress]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hachettebookgroup.com/authors_Susan-Branch-(1000009)_Bibliography.aspx |title=Hachette Book Group |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=12 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012174255/http://www.hachettebookgroup.com/authors_Susan-Branch-(1000009)_Bibliography.aspx |url-status=dead }}</ref><ref name="Chicago Tribune">https://susanbranch.com/about-susan-branch-author-watercolor-artist-hand-written-cookbooks/</ref> == Lewe == Sy is gebore as die oudste kind van Patricia Louise (Smith) en John Patrick Stewart se agt kinders.<ref name="Boston Globe">https://web.archive.org/web/20140629085900/http://www.highbeam.com/doc/1P2-8448409.html</ref> Branch het grootgeword in die San Fernando-vallei buite Los Angeles, Kalifornië.<ref name="Boston Globe 2001">https://web.archive.org/web/20140629085856/http://www.highbeam.com/doc/1P2-8642529.html</ref> Haar lewensverhaal word opgeteken in haar 2015-memoires, ''The Fairy Tale Girl''. Sy het haar eerste kommersiële sukses in 1978 by die Red Door Gallery<ref name="NotQuite">{{Cite web |url=http://www.notquitejunecleaver.com/2010/10/meet-my-special-guest-susan-branch/ |title=Not Quite June Cleaver interview, October 2010 |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=14 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014053201/http://www.notquitejunecleaver.com/2010/10/meet-my-special-guest-susan-branch/ |url-status=dead }}</ref> in [[Beverly Hills, Kalifornië]], behaal. In 1982 het Branch van Kalifornië na die eiland Martha's Vineyard aan die kus van Massachusetts verhuis, 'n storie wat in die tweede volume van haar memoires, ''Martha's Vineyard, Isle of Dreams'', wat in 2016 gepubliseer is, vertel word.<ref name="NotQuite" /><ref name="Country Living">https://www.countryliving.com/entertaining/g458/susan-branch-entert1007/slide-1{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 1986 is die eerste van elf volumes, ''Heart of the Home, Notes from a Vineyard Kitchen'',<ref>[http://www.worldcat.org/title/heart-of-the-home-notes-from-a-vineyard-kitchen/oclc/13703067&referer=brief_results/ ''Heart of the Home, Notes from a Vineyard Kitchen''], {{ISBN|0-316-10631-3}}, {{ISBN|978-0-316-10631-3}}</ref> uitgegee deur Hachette Book Group (voorheen "Little, Brown and Company").<ref name="Boston Globe 2001" /><ref>[http://www.hachettebookgroup.com/authors_Susan-Branch-(1000009)_Bibliography.aspx, Hachette Book Group]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 1990 is Branch se boek, ''Christmas from the Heart of the Home''<ref>[http://www.worldcat.org/title/christmas-from-the-heart-of-the-home/oclc/21559104&referer=brief_results/ ''Christmas from the Heart of the Home''], {{ISBN|0-316-10638-0}}, {{ISBN|978-0-316-10638-2}}</ref> genomineer vir die James Beard-toekenning.<ref>[http://www.jamesbeard.org/awards James Beard Award]</ref> Sy woon op Martha's Vineyard saam met haar lewensmaat Joe Hall en bestuur Susan Branch Studios.<ref name="Cape Cod Home">https://susanbranch.com/writing-books-heart-of-the-home-the-house-of-creativity-marthas-vineyard-how-to-draw/</ref> Branch se boek, ''A Fine Romance, Falling in Love with the English Countryside'' (2013), is bespreek in 'n artikel in Publishers Weekly<ref name="PubWeekly">{{Cite web|url=http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/bookselling/article/59086-susan-branch-s-bestseller-pubbed-by-hybrid.html|title=Susan Branch's Bestseller Pubbed by Hybrid|last=Rosen|first=Judith|website=Publishers Weekly|access-date=2013-09-13}}</ref> beide vir die snelheid van sy verkope (wat in 3de druk gaan) en hoe 'n gevestigde skrywer risiko's geneem het deur 'n hibriede uitgewerroete te kies. Haar jongste boek, ''Martha's Vineyard, Isle of Dreams,'' wat 'n New York Times-topverkoper is,<ref>https://www.amazon.com/Marthas-Vineyard-Dreams-Susan-Branch/dp/0996044027</ref> is deur haar eie uitgewer, Spring Street Publishing, gepubliseer. Haar toetrede tot selfpublikasie word in 'n onlangse artikel in ''Publishers Weekly'' bespreek.<ref>{{Cite web|url=http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/authors/pw-select/article/70097-susan-branch-s-fine-romance-with-self-publishing.html|title=Susan Branch’s 'Fine Romance' with Self-Publishing|access-date=2016-06-26}}</ref> == Bibliografie == * ''[http://www.worldcat.org/title/heart-of-the-home-notes-from-a-vineyard-kitchen/oclc/13703067&referer=brief_results ''Heart of the Home, Notes from a Vineyard Kitchen'']'' (1986) * ''[http://www.worldcat.org/title/vineyard-seasons-more-from-the-heart-of-the-home/oclc/17842356&referer=brief_results ''Vineyard Seasons'']'' (1988) * ''[http://www.worldcat.org/title/christmas-from-the-heart-of-the-home/oclc/21559104&referer=brief_results Christmas from the heart of the home]'' (1990) * ''[http://www.worldcat.org/title/baby-love-a-keepsake-book-from-the-heart-of-the-home/oclc/28672635&referer=brief_results Baby Love]'' (1992) * ''[http://www.worldcat.org/title/love-a-keepsake-book-from-the-heart-of-the-home/oclc/29713868&referer=brief_results Love from the heart of the home]'' (1994) * ''[http://www.worldcat.org/title/summer-book-from-the-heart-of-the-home/oclc/31412165&referer=brief_results The Summer Book]'' (1995) * ''[http://www.worldcat.org/title/christmas-joy-a-keepsake-book-from-the-heart-of-the-home/oclc/32589586&referer=brief_results Christmas Joy]'' (1995) * ''[http://www.worldcat.org/title/days/oclc/36109188&referer=brief_results Days from the heart of the home]'' (1996) * ''[http://www.worldcat.org/title/sweets-to-the-sweet-a-keepsake-book-from-the-heart-of-the-home/oclc/39262172&referer=brief_results Sweets to the Sweet]'' (1998) * ''[http://www.worldcat.org/title/girlfriends-forever-from-the-heart-of-the-home/oclc/43715708&referer=brief_results Girlfriends forever]'' (2000) * ''[http://www.worldcat.org/title/christmas-memories-a-keepsake-book-from-the-heart-of-the-home/oclc/48652843&referer=brief_results Christmas memories]'' (2001) * ''[http://www.worldcat.org/title/autumn-from-the-heart-of-the-home/oclc/54537407&referer=brief_results Autums]'' (2004) * ''[http://www.worldcat.org/title/fine-romance-falling-in-love-with-the-english-countryside/oclc/849593261&referer=brief_results A Fine Romance]'' [http://www.worldcat.org/title/fine-romance-falling-in-love-with-the-english-countryside/oclc/849593261&referer=brief_results , Falling in Love with the English Countryside] (2013) * ''[http://www.worldcat.org/title/fairy-tale-girl/oclc/915496269&referer=brief_results Sprokiesmeisie]'' (2015) * [http://www.worldcat.org/title/marthas-vineyard-isle-of-dreams/oclc/936002627&referer=brief_results Martha's Vineyard, Isle of Dreams] (2016) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.susanbranch.com/ Amptelike webwerf] * Goodreads, [https://www.goodreads.com/author/show/55081.Susan_Branch Susan Tak] * [https://www.goodreads.com/author/show/55081.Susan_Branch Spring Street Publishing] * [http://www.yankeemagazine.com/article/home-3/susan-branch/2 Susan Branch, At Home with the Queen of Cozy, Yankee Magazine, 2013] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Branch, Susan}} [[Kategorie:Geboortes in 1947]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] 40la6bamuvs88w3lfdkxs3e6lulagr7 Wasilkif majolika-haan 0 398071 3372703 3342870 2026-11-15T11:35:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372703 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Півник васильківської майоліки.png|duimnael|Die Wasilkif majolika-haan.]] Die '''Wasilkif majolika-haan''' ([[Oekraïens]]: Півник васильківської майоліки, ''Piwnik vasilkifskoi majoliki'') is 'n massavervaardigde dekoratiewe [[keramiek]]haan van die majolika-fabriek in Wasilkif, aanvanklik ontwerp deur Waleri Protorijef en Nadija Protorijewa. Dit het 'n simbool van [[aanpassingskapasiteit|veerkragtigheid]] geword tydens die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022]] nadat 'n [[foto]] van een van die huise in Borodjanka [[Virale bemarking|viraal]] geword het: Ondanks die feit dat die huis byna heeltemal in [[Rusland|Russiese]] aanvalle vernietig is, het 'n kombuiskas aan die muur oorgebly. By nadere ondersoek is 'n dekoratiewe majolika-haan bo-op die kas opgemerk.<ref name="life.pravda.com.ua2">{{Cite web|title=На кухонній шафі, яка вціліла після обстрілів в Бородянці, впізнали керамічного півника з Василькова|url=https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/9/248169/|website=Українська правда _Життя|accessdate=2022-04-09|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409093219/https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/9/248169/|url-status=live}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Transferring of the kitchen cabinet from Borodianka to Maidan Museum (02).jpg|links|duimnael|'n Keramiekhaan op 'n kombuiskas in 'n verwoeste huis, Borodjanka, April 2022.]] Die haan is van die vroeë 1960's tot die 1980's by die majolika-fabriek in Wasilkif vervaardig.<ref name=":02">{{Cite web|title=Чи можливо відновити виробництво васильківських півників, одного з яких подарували Борису Джонсону?|url=https://rukotvory.com.ua/rozmovy/chy-mozhlyvo-vidtvoryty-vasylkivskykh-pivnykiv/|website=Рукотвори|accessdate=2022-04-12|archive-date=2022-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130842/https://rukotvory.com.ua/rozmovy/chy-mozhlyvo-vidtvoryty-vasylkivskykh-pivnykiv/|url-status=live}}</ref> Nadat 'n foto van die kombuiskas met 'n haan daarop uit 'n verwoeste huis in Borodjanka regoor die wêreld beroemd geraak het, het Oekraïense media en mense op sosiale netwerke in hierdie kunswerk begin belangstel. Die kas is opgemerk en gefotografeer deur Jelizawjeta Seratinska, en die adjunk van die [[Kijif]]se stadsraad het media-aandag op die haan gevestig.<ref name=":13">{{Cite news|title=Історія кухонної шафки з півником: як одне фото з руїн Бородянки стало вірусним|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-61059744|work=BBC News Україна|accessdate=2022-04-12|language=uk|archive-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411182445/https://www.bbc.com/ukrainian/news-61059744|url-status=live}}</ref> Die haan, saam met die kombuiskas, is na die uitstalling van die Nasionale Museum van die Revolusie van Waardigheid geneem.<ref>{{Cite web|url=https://suspilne.media/229509-kuhonna-safka-z-borodanki-stala-nadbannam-nacionalnogo-muzeu-revolucii-gidnosti/|title=Кухонна шафка з Бородянки стала надбанням Національного музею Революції Гідності|last=Павлюк|first=Олег|date=2022-04-17|website=Suspilne}}</ref><ref>{{Cite web|title=Символ стійкості українців – кухонна шафа з керамічним півником із деокупованої Бородянки – відтепер є надбанням музейного фонду України|url=https://www.maidanmuseum.org/uk/node/2137|website=www.maidanmuseum.org|accessdate=2022-04-17|language=uk|archive-date=2022-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416184954/https://www.maidanmuseum.org/uk/node/2137|url-status=live}}</ref> ==Skeppers== Die werk is aanvanklik verkeerdelik aan Prokop Bidasjoek toegeskryf.<ref name="life.pravda.com.ua3">{{Cite web|title=На кухонній шафі, яка вціліла після обстрілів в Бородянці, впізнали керамічного півника з Василькова|url=https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/9/248169/|website=Українська правда _Життя|accessdate=2022-04-09|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409093219/https://life.pravda.com.ua/culture/2022/04/9/248169/|url-status=live}}</ref> Serhi Denisenko, die hoofkunstenaar van die Wasilkif majolika-fabriek, glo die eer vir die ontwerp van die haan kom Waleri en Nadija toe.<ref>{{Cite web|title=Півник з кухонної шафки в Бородянці. Як предмет Васильківської майоліки став символом стійкості України та прославився на весь світ|url=https://nv.ua/ukr/art/vasilkivska-mayolika-i-pivnik-ymovirnogo-avtorstva-prokopa-bidasyuka-shcho-pro-nih-vidomo-50232747.html|website=nv.ua|accessdate=2022-04-12|language=uk|archive-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411220018/https://nv.ua/ukr/art/vasilkivska-mayolika-i-pivnik-ymovirnogo-avtorstva-prokopa-bidasyuka-shcho-pro-nih-vidomo-50232747.html|url-status=live}}</ref><ref name=":03">{{Cite web|title=Чи можливо відновити виробництво васильківських півників, одного з яких подарували Борису Джонсону?|url=https://rukotvory.com.ua/rozmovy/chy-mozhlyvo-vidtvoryty-vasylkivskykh-pivnykiv/|website=Рукотвори|accessdate=2022-04-12|archive-date=2022-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130842/https://rukotvory.com.ua/rozmovy/chy-mozhlyvo-vidtvoryty-vasylkivskykh-pivnykiv/|url-status=live}}</ref> == Simbool == Die kombuiskas met 'n haan wat die bombardement oorleef het en teen die muur gebly het, het 'n [[simbool]] van standvastigheid en deursettingsvermoë geword. 'n [[Meem]] het verskyn: "Wees so sterk soos hierdie kombuiskas".<ref name=":14">{{Cite news|title=Історія кухонної шафки з півником: як одне фото з руїн Бородянки стало вірусним|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-61059744|work=BBC News Україна|accessdate=2022-04-12|language=uk|archive-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411182445/https://www.bbc.com/ukrainian/news-61059744|url-status=live}}</ref> Dit word ook genoem as 'n simbool van die ontembare Oekraïense gees.<ref>{{Cite web|title=Вцілілий керамічний півник в Бородянці став символом незламності українського духу|url=https://horyn.info/news/vczililyj-keramichnyj-pivnyk-v-borodyanczi-stav-symvolom-nezlamnosti-ukrayinskogo-duhu/|website=Горинь інфо|accessdate=2022-04-12|language=uk|archive-date=2022-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130848/https://horyn.info/news/vczililyj-keramichnyj-pivnyk-v-borodyanczi-stav-symvolom-nezlamnosti-ukrayinskogo-duhu/|url-status=live}}</ref> Die haan verskyn in die illustrasies van Oleksandr Grechof en Dima Kowalenko<!-- , Inzhyr die Kat -->. Dit is gesog op plaaslike aanlyn markte. Die haan het een van die gewilde temas vir pisanka ([[Paaseier]]s) geword – die Litause ontwerper Laimės Kūdikis het dit byvoorbeeld op een geplaas.<ref>{{Cite web|title=ВЕЛИКОДНІ ПОДАРУНКИ НАШИХ ПОБРАТИМІВ — Телеканал I-UA.tv|url=https://i-ua.tv/society/31611-velykodni-podarunky-nashykh-pobratymiv|website=i-ua.tv|date=2022-04-23|accessdate=2022-04-25|language=uk-ua|archive-date=2022-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130839/https://i-ua.tv/society/31611-velykodni-podarunky-nashykh-pobratymiv|url-status=live}}</ref> Tydens die besoek van die Britse premier, [[Boris Johnson]], aan Kijif op 9 April 2022, is sulke haanbekers aan beide hom en die president van Oekraïne, [[Wolodimir Zelenski]], oorhandig.<ref>{{Cite web|title="Півник – символ перемоги": як проста перехожа в Києві завдяки випадковості подарувала Зеленському і Джонсону символічні сувеніри|url=https://novynarnia.com/2022/04/09/pivnyky-2/|website=Новинарня|accessdate=2022-04-09|language=uk|last=Дим|first=Нестор|date=2022-04-09|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409201234/https://novynarnia.com/2022/04/09/pivnyky-2/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Джонсону подарували півника з відомої шафки, що вціліла у Бородянці|url=http://www.golos.com.ua/news/157203|website=www.golos.com.ua|accessdate=2022-04-09|language=uk|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409184146/http://www.golos.com.ua/news/157203|url-status=dead}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] [[Kategorie:Oekraïne]] [[Kategorie:Internetkultuur]] n4yxu0428mgl6h0o0z2me7rg55rnuwx Vitellariopsis 0 398585 3372672 2874756 2026-11-15T09:28:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372672 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Vitellariopsis marginata, loof, a, Laeveld NBT.jpg |image_caption = ''Vitellariopsis marginata'' |taxon = Vitellariopsis |authority = (Baill.) Dubard, (1915) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Austromimusops'' <small>A.Meeuse</small> }} '''''Vitellariopsis''''' is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Sapotaceae]]''.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36917-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230322223729/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36917-1 |argiefdatum=22 Maart 2023 |besoekdatum=23 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> Daar is slegs vyf [[spesie]]s wat tot die genus hoort. Spesies van die genus kom net in [[Afrika]] voor. == Spesies == * ''[[Vitellariopsis cuneata]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Aubrév.</small> * ''[[Vitellariopsis dispar]]'' <small>(N.E.Br.) Aubrév.</small> * ''[[Vitellariopsis ferruginea]]'' <small>Kupicha</small> * ''[[Vitellariopsis kirkii]]'' <small>(Baker) Dubard</small> * ''[[Vitellariopsis marginata]]'' <small>(N.E.Br.) Aubrév.</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vitellariopsis| ]] ne90qb7d6ikniy2uu6wv3wbcd6mxg7j Virgilia 0 398590 3372670 3279095 2026-11-15T08:57:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372670 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Virgilia divaricata (Fabaceae) (42065851485).jpg |image_caption = ''V. divaricata'' by die [[Swartbergpas]] |taxon = Virgilia (plant) |authority = Lam., (1793) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Andrastis'' <small>Raf. ex Benth.</small> }} '''''Virgilia''''', die keurbome, is 'n klein [[genus]] in die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]'', wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] is aan die suidelike kusstrook en [[Kaapse Plooigordel]] van [[Suid-Afrika]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23789-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221203123817/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23789-1 |argiefdatum= 3 Desember 2022 |besoekdatum=23 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> Daar is slegs twee [[spesie]]s wat tot die genus behoort en die twee lyk sodanig op mekaar, dat hulle soms as twee vorme van dieselde spesie beskou word. Die genus is inheems aan die [[Oos-Kaap|Oos-]] en [[Wes-Kaap]], en albei spesies is deel van die [[fynbos]]bioom. == Spesies == * ''[[Virgilia divaricata]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Virgilia oroboides]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) [[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> == Galery == <gallery> Virgilia divaricata 5Dsr 3102.jpg Virgilia divaricata00.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Virgilia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 21tc4qn88aqxax13eavj6kr201al1no Senegalia 0 398800 3372494 2874926 2026-11-14T16:52:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372494 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = | image_caption = | taxon = Senegalia | authority = Raf., (1838) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = 224; [[#Spesies|Sien teks]] | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Dugandia'' <small>Britton & Killip</small> * ''Manganaroa'' <small>Speg.</small> }} '''''Senegalia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante in die [[Fabaceae]] [[Familie (biologie)|familie]], algemeen bekend as '''doringbome''' of '''acacias'''. Dit behoort aan die subfamilie [[Mimosoideae]]. Sy spesies is as lede van die [[Acacia]] genus beskou tot 2009. == Spesies == Daar is tans 220 spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30003347-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240226134802/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30003347-2 |argiefdatum=26 Februarie 2024 |besoekdatum=15 Januarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=24em}} * ''[[Senegalia adenocalyx]]'' <small>(Brenan & Exell) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia afra]]'' <small>(Thunb.) P.J.H.Hurter & Mabb.</small> * ''[[Senegalia albizioides]]'' <small>(Pedley) Pedley</small> * ''[[Senegalia alemquerensis]]'' <small>(Huber) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia alexae]]'' <small>Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia altiscandens]]'' <small>(Ducke) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia amazonica]]'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia andamanica'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia angustifolia'' <small>(Lam.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia anisophylla]]'' <small>(S.Watson) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia ankokib]]'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia aristeguietana'' <small>(L.Cárdenas) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia asak]]'' <small>(Forssk.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia ataxacantha]]'' <small>(DC.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia atlantica'' <small>V.Terra & F.C.P.Garcia</small> * ''Senegalia bahiensis'' <small>(Benth.) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''[[Senegalia baronii]]'' <small>(Villiers & Du Puy) Boatwr.</small> * ''Senegalia berlandieri'' <small>(Benth.) Britton & Rose</small> * ''Senegalia bonariensis'' <small>(Gillies ex Hook. & Arn.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia borneensis]]'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia brevispica'' <small>(Harms) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia burkei]]'' <small>(Benth.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia caesia'' <small>(L.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia caraniana]]'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia catechu'' <small>(L.f.) P.J.H.Hurter & Mabb.</small> * ''Senegalia catharinensis'' <small>(Burkart) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia cearensis'' <small>V.Terra & F.C.P.Garcia</small> * ''[[Senegalia chariessa]]'' <small>(Milne-Redh.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia cheilanthifolia]]'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia chundra'' <small>(Roxb. ex Rottler) Maslin</small> * ''Senegalia circummarginata'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia clandestina'' <small>Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia comosa'' <small>(Gagnep.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia condyloclada]]'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia crassifolia'' <small>(A.Gray) Britton & Rose</small> * ''Senegalia croatii'' <small>Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia cupuliformis'' <small>V.Terra & F.C.P.Garcia</small> * ''Senegalia delavayi'' <small>(Franch.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia densispina]]'' <small>(Thulin) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia diadenia]]'' <small>(R.Parker) Ragup., Seigler, Ebinger & Maslin</small> * ''[[Senegalia donaldi]]'' <small>(Haines) Ragup., Seigler, Ebinger & Maslin</small> * ''Senegalia donnaiensis'' <small>(Gagnep.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia duartei'' <small>Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia dudgeonii'' <small>(Craib) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia ebingeri'' <small>Seigler</small> * ''Senegalia emilioana'' <small>(Fortunato & Ciald.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia × emoryana'' <small>(Benth.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia eriocarpa]]'' <small>Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia erubescens]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia erythrocalyx]]'' <small>(Brenan) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia etilis'' <small>(Speg.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia ferruginea'' <small>(DC.) Pedley</small> * ''Senegalia fiebrigii'' <small>(Hassl.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia flagellaris]]'' <small>(Thulin) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia fleckii]]'' <small>(Schinz) Boatwr.</small> * ''[[Senegalia fumosa]]'' <small>(Thulin) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia gageana'' <small>(Craib) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia galpinii]]'' <small>(Burtt Davy) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia garrettii'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia gaumeri'' <small>(S.F.Blake) Britton & Rose</small> * ''Senegalia giganticarpa'' <small>(G.P.Lewis) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia gilliesii'' <small>(Steud.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia globosa'' <small>(Bocage & Miotto) L.P.Queiroz</small> * ''[[Senegalia goetzei]]'' <small>(Harms) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia gourmaensis]]'' <small>(A.Chev.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia grandistipula'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia greggii'' <small>(A.Gray) Britton & Rose</small> * ''Senegalia guangdongensis'' <small>Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia guarensis'' <small>(L.Cárdenas & F.García) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia hainanensis'' <small>(Hayata) H.Sun</small> * ''[[Senegalia hamulosa]]'' <small>(Benth.) Boatwr.</small> * ''Senegalia harleyi'' <small>Seigler, Ebinger & P.G.Ribeiro</small> * ''Senegalia hatschbachii'' <small>Seigler, Ebinger & P.G.Ribeiro</small> * ''Senegalia hayesii'' <small>(Benth.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia hecatophylla]]'' <small>(Steud. ex A.Rich.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia hereroensis]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia hildebrandtii]]'' <small>(Vatke) Boatwr.</small> * ''[[Senegalia hoehnei]]'' <small>Seigler, M.P.Lima, M.J.F.Barros & Ebinger</small> * ''[[Senegalia hohenackeri]]'' <small>(Craib) Ragup., Seigler, Ebinger & Maslin</small> * ''[[Senegalia huberi]]'' <small>(Ducke) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia insuavis'' <small>(Lace) Pedley</small> * ''[[Senegalia interior]]'' <small>Britton & Rose</small> * ''Senegalia intsia'' <small>(L.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia irwinii]]'' <small>Seigler, Ebinger & P.G.Ribeiro</small> * ''Senegalia kallunkiae'' <small>(J.W.Grimes & Barneby) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''[[Senegalia kamerunensis]]'' <small>(Gand.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia kekapur'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia kelloggiana'' <small>(A.M.Carter & Rudd) C.E.Glass & Seigler</small> * ''Senegalia kerrii'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia klugii'' <small>(Standl. ex J.F.Macbr.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia kostermansii'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia kraussiana]]'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]] ex Benth.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia kuhlmannii]]'' <small>(Ducke) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia kunmingensis'' <small>(C.Chen & H.Sun) Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''[[Senegalia lacerans]]'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia laeta]]'' <small>(R.Br. ex Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia langsdorffii]]'' <small>(Benth.) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''[[Senegalia lankaensis]]'' <small>(Kosterm.) Ragup., Seigler, Ebinger & Maslin</small> * ''[[Senegalia lasiophylla]]'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia latifoliola]]'' <small>(Kuntze) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia latistipulata]]'' <small>(Harms) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia lenticularis'' <small>(Buch.-Ham. ex Benth.) Ragup., Seigler, Ebinger & Maslin</small> * ''Senegalia lewisii'' <small>(Bocage & Miotto) L.P.Queiroz</small> * ''Senegalia limae'' <small>(Bocage & Miotto) L.P.Queiroz</small> * ''[[Senegalia loetteri]]'' <small>N.Hahn</small> * ''Senegalia loretensis'' <small>(J.F.Macbr.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia lowei'' <small>(L.Rico) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia lozanoi'' <small>Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia lujae]]'' <small>(De Wild. & T.Durand) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia macbridei'' <small>(Britton & Rose ex J.F.Macbr.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia macilenta'' <small>(Rose) Britton & Rose</small> * ''Senegalia macrocephala'' <small>(Lace) Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''[[Senegalia macrostachya]]'' <small>(Rchb. ex DC.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia magnibracteosa'' <small>(Burkart) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia mahrana]]'' <small>(Thulin & Al-Gifri) Ragup., Seigler, Ebinger & Maslin</small> * ''[[Senegalia manubensis]]'' <small>(J.H.Ross) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia martii'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia martiusiana'' <small>(Steud.) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''Senegalia maschalocephala'' <small>(Griseb.) Britton & Rose</small> * ''Senegalia mattogrossensis'' <small>(Malme) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia meeboldii'' <small>(Craib) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia megaladena'' <small>(Desv.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia mellifera]]'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia menabeensis]]'' <small>(Villiers & Du Puy) Boatwr.</small> * ''[[Senegalia meridionalis]]'' <small>(Villiers & Du Puy) Boatwr.</small> * ''Senegalia merrillii'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia micrantha'' <small>Britton & Rose</small> * ''Senegalia mikanii'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia mirandae'' <small>(L.Rico) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia modesta'' <small>(Wall.) P.J.H.Hurter</small> * ''[[Senegalia moggii]]'' <small>(Thulin & Tardelli) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia monacantha'' <small>(Willd.) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''Senegalia montigena'' <small>(Brenan & Exell) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia montis-salinarum]]'' <small>N.Hahn</small> * ''[[Senegalia montis-usti]]'' <small>(Merxm. & A.Schreib.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia nigrescens]]'' <small>(Oliv.) P.J.H.Hurter</small> * ''Senegalia nitidifolia'' <small>(Speg.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia noblickii'' <small>Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia obliqua'' <small>Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''[[Senegalia occidentalis]]'' <small>(Rose) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia ochracea]]'' <small>(Thulin & A.S.Hassan) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia ogadensis]]'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia olivensana'' <small>(G.P.Lewis) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia orientalis'' <small>Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia paganuccii'' <small>Seigler, Ebinger & P.G.Ribeiro</small> * ''Senegalia painteri'' <small>Britton & Rose</small> * ''Senegalia palawanensis'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia paniculata'' <small>(Willd.) Killip</small> * ''Senegalia paraensis'' <small>(Ducke) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia parviceps'' <small>(Speg.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia pedicellata'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia peninsularis]]'' <small>Britton & Rose</small> * ''Senegalia pennata'' <small>(L.) Maslin</small> * ''[[Senegalia pentagona]]'' <small>(Schumach.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia persiciflora]]'' <small>(Pax) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia pervillei]]'' <small>(Benth.) Boatwr.</small> * ''[[Senegalia petrensis]]'' <small>(Thulin) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia phillippei'' <small>Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia piauhiensis'' <small>(Benth.) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''Senegalia picachensis'' <small>(Brandegee) Britton & Rose</small> * ''Senegalia piptadenioides'' <small>(G.P.Lewis) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia pluricapitata'' <small>(Steud.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia pluriglandulosa'' <small>(Verdc.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia polhillii]]'' <small>(Villiers & Du Puy) Boatwr.</small> * ''[[Senegalia polyacantha]]'' <small>(Willd.) Seigler & Ebinger</small> ** ''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia polyphylla'' <small>(DC.) Britton & Rose</small> * ''Senegalia praecox'' <small>(Griseb.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia producta'' <small>(J.W.Grimes) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia prominens'' <small>Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia propinqua'' <small>L.Bai</small> * ''Senegalia pruinescens'' <small>(Kurz) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia pseudointsia'' <small>(Miq.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia pseudonigrescens]]'' <small>(Brenan & J.H.Ross) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia pteridifolia'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia purpusii'' <small>(Brandegee) Britton & Rose</small> * ''Senegalia quadriglandulosa'' <small>(Mart.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia rafinesqueana'' <small>V.Terra & F.C.P.Garcia</small> * ''Senegalia recurva'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia reniformis'' <small>(Benth.) Britton & Rose</small> * ''Senegalia rhytidocarpa'' <small>(L.Rico) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia ricoae'' <small>(Bocage & Miotto) L.P.Queiroz</small> * ''Senegalia riparia'' <small>(Kunth) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia robynsiana]]'' <small>(Merxm. & A.Schreib.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia roemeriana'' <small>(Scheele) Britton & Rose</small> * ''Senegalia rostrata'' <small>(Humb. & Bonpl. ex Willd.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia rovumae]]'' <small>(Oliv.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia rugata'' <small>(Lam.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia sakalava]]'' <small>(Drake) Boatwr.</small> * ''Senegalia saltilloensis'' <small>Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia schlechteri]]'' <small>(Harms) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia schweinfurthii]]'' <small>(Brenan & Exell) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia seigleri]]'' <small>Ebinger</small> * ''[[Senegalia senegal]]'' <small>(L.) Britton</small> * ''Senegalia serra'' <small>(Benth.) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia somalensis]]'' <small>(Vatke) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia sororia'' <small>(Standl.) Britton & Rose</small> * ''Senegalia stenocarpa'' <small>Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia stipitata'' <small>Maslin, B.C.Ho, H.Sun & L.Bai</small> * ''Senegalia subangulata'' <small>(Rose) Britton & Rose</small> * ''Senegalia subsessilis'' <small>Britton & Rose</small> * ''Senegalia sulitii'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia tamarindifolia'' <small>(L.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia tanganyikensis]]'' <small>(Brenan) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia tanjorensis]]'' <small>(Ragup., Thoth. & A.Mahad.) A.Deshp. & Maslin</small> * ''[[Senegalia tawitawiensis]]'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia taylorii]]'' <small>(Brenan & Exell) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia teniana'' <small>(Harms) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia tenuifolia'' <small>(L.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia tephrodermis]]'' <small>(Brenan) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia thailandica'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia thomasii]]'' <small>(Harms) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia tonkinensis'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia torta'' <small>(Roxb.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia trijuga'' <small>(Rizzini) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia tucumanensis'' <small>(Griseb.) Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia × turneri'' <small>Seigler, Ebinger & C.E.Glass</small> * ''Senegalia velutina'' <small>(DC.) Bocage & L.P.Queiroz</small> * ''[[Senegalia venosa]]'' <small>(Hochst. ex Benth.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''Senegalia verheijenii'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia vietnamensis'' <small>(I.C.Nielsen) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia weberbaueri]]'' <small>(Harms) Seigler & Ebinger</small> * ''[[Senegalia welwitschii]]'' <small>(Oliv.) Kyal. & Boatwr.</small> * ''[[Senegalia westiana]]'' <small>(DC.) Britton & Rose</small> * ''[[Senegalia wrightii]]'' <small>(Benth.) Britton & Rose</small> * ''Senegalia yunnanensis'' <small>(Franch.) Maslin, Seigler & Ebinger</small> * ''Senegalia × zamudioi'' <small>Seigler, Ebinger & C.E.Glass</small> * ''[[Senegalia zizyphispina]]'' <small>(Chiov.) Kyal. & Boatwr.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Acacia caffra, habitus, Pretoria NBT.jpg|[[Gewone haakdoring]] (''Senegalia afra'') Acacia nigrescens, Pretoria NBT.jpg|[[Knoppiesdoring]] (''Senegalia nigrescens'') Acacia mellifera, habitus, Steenbokpan, a.jpg|[[Swarthaak]] (''Senegalia mellifera'') Acacia ataxacantha, habitus, Skeerpoort.jpg|[[Vlamdoring]] (''Senegalia ataxacantha'') Acacia polyacantha, habitus, Walter Sisulu NBT.jpg|[[Witdoring]] (''Senegalia polyacantha'') </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Senegalia| ]] 4r68cu9xbt286sphwiles0hapw9x7zh Vitex 0 398898 3372673 3279096 2026-11-15T09:30:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372673 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Vitex altissima L.f.jpg | image_caption = ''Vitex altissima'' | taxon = Vitex | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = 209; [[#Spesies|Sien teks]] | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Dugandia'' <small>Britton & Killip</small> * ''Manganaroa'' <small>Speg.</small> }} '''''Vitex''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante in die [[Lamiaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. [[Spesie]]s van die genus kom op al die kontinente voor.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000069-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230331055947/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000069-2 |argiefdatum=31 Maart 2023 |besoekdatum=31 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> Die naam ''Vitex'' is afgelei van die Latynse woord ''vieo'' wat ''om te buig of te draai'' beteken.<ref>https://pza.sanbi.org/vitex-rehmannii</ref> == Spesies == {{div col|colwidth=20em}} * ''Vitex acuminata'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Vitex acunae'' <small>Borhidi & O.Muñiz</small> * ''[[Vitex agelaeifolia]]'' <small>Mildbr. ex W.Piep.</small> * ''[[Vitex agnus-castus]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> * ''Vitex ajugiflora'' <small>Dop</small> * ''Vitex altissima'' <small>L.f.</small> * ''[[Vitex amaniensis]]'' <small>W.Piep.</small> * ''[[Vitex angolensis]]'' <small>Gürke</small> * ''[[Vitex aurea]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex axillariflora'' <small>(Merr.) Bramley</small> * ''[[Vitex barorum]]'' <small>(Humbert) Callm. & Phillipson</small> * ''[[Vitex befotakensis]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex benuensis]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]] ex W.Piep.</small> * ''[[Vitex beraviensis]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Vitex betsiliensis]]'' <small>Humbert</small> * ''Vitex bicolor'' <small>Willd.</small> * ''Vitex bogalensis'' <small>Wernham</small> * ''[[Vitex bojeri]]'' <small>Schauer</small> * ''[[Vitex bracteata]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''Vitex brevilabiata'' <small>Ducke</small> * ''Vitex brevipetiolata'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex buchananii]]'' <small>Baker ex Gürke</small> * ''Vitex burmensis'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex caespitosa]]'' <small>Exell</small> * ''Vitex calothyrsa'' <small>Sandwith</small> * ''Vitex canescens'' <small>Kurz</small> * ''Vitex capitata'' <small>Vahl</small> * ''Vitex carbunculorum'' <small>W.W.Sm. & Ramaswami</small> * ''[[Vitex cauliflora]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex cestroides]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex chrysleriana'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex chrysocarpa]]'' <small>Planch.</small> * ''[[Vitex chrysomallum]]'' <small>Steud.</small> * ''[[Vitex ciliata]]'' <small>Pierre ex Pellegr.</small> * ''Vitex clementis'' <small>Britton & P.Wilson</small> * ''Vitex cochinchinensis'' <small>Dop</small> * ''Vitex cofassus'' <small>Reinw. ex Blume</small> * ''Vitex collina'' <small>(Montrouz.) Beauvis.</small> * ''Vitex columbiensis'' <small>Pittier</small> * ''Vitex compressa'' <small>Turcz.</small> * ''[[Vitex congolensis]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''Vitex cooperi'' <small>Standl.</small> * ''[[Vitex coursii]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex cuspidata]]'' <small>Hiern</small> * ''Vitex cymosa'' <small>Bertero ex Spreng.</small> * ''Vitex degeneriana'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex dinklagei]]'' <small>Gürke</small> * ''[[Vitex discoideoglandulosa]]'' <small>De Wild.</small> * ''Vitex divaricata'' <small>Sw.</small> * ''Vitex diversifolia'' <small>Kurz ex C.B.Clarke</small> * ''[[Vitex djumaensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Vitex doniana]]'' <small>Sweet</small> * ''Vitex duckei'' <small>Huber</small> * ''Vitex duclouxii'' <small>Dop</small> * ''Vitex eberhardtii'' <small>Dop</small> * ''[[Vitex elakelakensis]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex excelsa'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex farafanganensis]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex ferruginea]]'' <small>Schumach. & Thonn.</small> * ''[[Vitex fischeri]]'' <small>Gürke</small> * ''Vitex flava'' <small>Ridl.</small> * ''Vitex flavens'' <small>Kunth</small> * ''Vitex floridula'' <small>Duchass. & Walp.</small> * ''[[Vitex francesiana]]'' <small>I.Darbysh. & Goyder</small> * ''Vitex froesii'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex gabunensis]]'' <small>Gürke</small> * ''Vitex gamosepala'' <small>Griff.</small> * ''Vitex gardneriana'' <small>Schauer</small> * ''Vitex gaumeri'' <small>Greenm.</small> * ''Vitex gigantea'' <small>Kunth</small> * ''Vitex glabrata'' <small>R.Br.</small> * ''[[Vitex golungensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Vitex grandidiana]]'' <small>W.Piep.</small> * ''[[Vitex grandifolia]]'' <small>Gürke</small> * ''Vitex guanahacabibensis'' <small>Borhidi</small> * ''Vitex guianensis'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex harveyana]]'' <small>H.Pearson</small> * ''Vitex hemsleyi'' <small>Briq.</small> * ''Vitex heptaphylla'' <small>A.Juss.</small> * ''[[Vitex hirsutissima]]'' <small>Baker</small> * ''[[Vitex hispidissima]]'' <small>(Seem.) Callm. & Phillipson</small> * ''Vitex holoadenon'' <small>Dop</small> * ''[[Vitex holocalyx]]'' <small>Baker</small> * ''[[Vitex humbertii]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex humblotiana]]'' <small>Callm. & Phillipson</small> * ''Vitex hypoleuca'' <small>Schauer</small> * ''[[Vitex ibarensis]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex integrifolia'' <small>Urb.</small> * ''[[Vitex iraquensis]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex klugii'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex krukovii'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex kwangsiensis'' <small>C.Pei</small> * ''[[Vitex lanigera]]'' <small>Schauer</small> * ''[[Vitex lastellei]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex leandrii]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex leucoxylon'' <small>L.f.</small> * ''Vitex lignum-vitae'' <small>A.Cunn. ex S.Schauer</small> * ''Vitex limonifolia'' <small>Wall. ex C.B.Clarke</small> * ''Vitex lindenii'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Vitex lobata]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex lokundjensis]]'' <small>W.Piep.</small> * ''Vitex longisepala'' <small>King & Gamble</small> * ''[[Vitex lowryi]]'' <small>Callm., Phillipson & G.E.Schatz</small> * ''Vitex lucens'' <small>Kirk</small> * ''Vitex macrofoliola'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex madagascariensis]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex madiensis]]'' <small>Oliv.</small> * ''Vitex maranhana'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex marquesii]]'' <small>W.Piep.</small> * ''Vitex martii'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex masoalensis]]'' <small>G.E.Schatz</small> * ''Vitex masoniana'' <small>Pittier</small> * ''[[Vitex mcphersonii]]'' <small>Callm. & Phillipson</small> * ''Vitex medusaecalyx'' <small>H.J.Lam</small> * ''Vitex megapotamica'' <small>(Spreng.) Moldenke</small> * ''Vitex melicopea'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Vitex menabeensis]]'' <small>Capuron</small> * ''Vitex micrantha'' <small>Gürke</small> * ''[[Vitex microphylla]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex millsii'' <small>M.R.Hend.</small> * ''Vitex milnei'' <small>W.Piep.</small> * ''Vitex mollis'' <small>Kunth</small> * ''[[Vitex mombassae]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Vitex mooiensis]]'' <small>H.Pearson</small> * ''[[Vitex morogoroensis]]'' <small>Walsingham & S.Atkins</small> * ''[[Vitex mossambicensis]]'' <small>Gürke</small> * ''Vitex negundo'' <small>L.</small> * ''Vitex novae-pommeraniae'' <small>Warb.</small> * ''[[Vitex obovata]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Vitex orinocensis'' <small>Kunth</small> * ''[[Vitex oscitans]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex oxycuspis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Vitex pachyclada]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex panshiniana'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex parviflora'' <small>A.Juss.</small> * ''[[Vitex patula]]'' <small>E.A.Bruce</small> * ''[[Vitex payos]]'' <small>(Lour.) Merr.</small> * ''Vitex peduncularis'' <small>Wall. ex Schauer</small> * ''[[Vitex perrieri]]'' <small>Danguy</small> * ''[[Vitex pervillei]]'' <small>Baker</small> * ''[[Vitex petersiana]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Vitex phillyreifolia]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex pierreana'' <small>Dop</small> * ''Vitex pierrei'' <small>Craib</small> * ''Vitex pinnata'' <small>L.</small> * ''Vitex polygama'' <small>Cham.</small> * ''[[Vitex pooara]]'' <small>Corbishley</small> * ''Vitex praetervisa'' <small>Borhidi</small> * ''Vitex pseudolea'' <small>Rusby</small> * ''[[Vitex pulchra]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex pyramidata'' <small>B.L.Rob.</small> * ''Vitex queenslandica'' <small>(Munir) Bramley</small> * ''Vitex quinata'' <small>(Lour.) F.N.Williams</small> * ''Vitex regnelliana'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex rehmannii]]'' <small>Gürke</small> * ''[[Vitex resinifera]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex rivularis]] '' <small>Gürke</small> * ''Vitex rotundifolia'' <small>L.f.</small> * ''[[Vitex rubra]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex rubroaurantiaca]]'' <small>De Wild.</small> * ''Vitex rufescens'' <small>A.Juss.</small> * ''Vitex sampsonii'' <small>Hance</small> * ''Vitex scabra'' <small>Wall. ex Schauer</small> * ''Vitex scandens'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex schaueriana'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex schliebenii]]'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex schomburgkiana'' <small>Schauer</small> * ''Vitex schunkei'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex seineri]]'' <small>Gürke ex Piep.</small> * ''Vitex sellowiana'' <small>Cham.</small> * ''Vitex siamica'' <small>F.N.Williams</small> * ''Vitex snethlagiana'' <small>Huber ex Moldenke</small> * ''Vitex sprucei'' <small>Briq.</small> * ''Vitex stahelii'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex stellata]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex strickeri]]'' <small>Vatke & Hildebrandt</small> * ''Vitex stylosa'' <small>Dop</small> * ''[[Vitex teloravina]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex thailandica'' <small>Bramley</small> * ''Vitex thorelii'' <small>Dop</small> * ''[[Vitex thyrsiflora]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex tomentosa'' <small>(Munir) Bramley</small> * ''Vitex tomentulosa'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex trichantha]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex triflora'' <small>Vahl</small> * ''Vitex trifolia'' <small>L.</small> * ''Vitex tripinnata'' <small>(Lour.) Merr.</small> * ''[[Vitex tristis]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''Vitex turczaninowii'' <small>Merr.</small> * ''[[Vitex ugogoensis]]'' <small>Verdc.</small> * ''Vitex umbrosa'' <small>Sw.</small> * ''[[Vitex uniflora]]'' <small>Baker</small> * ''Vitex urbanii'' <small>(Ekman) Bramley</small> * ''Vitex vansteenisii'' <small>Moldenke</small> * ''Vitex vauthieri'' <small>DC. ex Schauer</small> * ''Vitex velutinifolia'' <small>Munir</small> * ''Vitex vestita'' <small>Wall. ex Walp.</small> * ''[[Vitex villosissima]]'' <small>(Moldenke) Callm. & Phillipson</small> * ''Vitex vitilevuensis'' <small>(Munir) Bramley</small> * ''[[Vitex vondrozensis]]'' <small>Moldenke</small> * ''[[Vitex waterlotii]]'' <small>Danguy</small> * ''Vitex wimberleyi'' <small>Kurz</small> * ''[[Vitex yaundensis]]'' <small>Gürke</small> * ''Vitex yunnanensis'' <small>W.W.Sm.</small> * ''[[Vitex zanzibarensis]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Vitex zenkeri]]'' <small>Gürke</small> * ''[[Vitex zeyheri]]'' <small>Sond. ex Schauer</small> * ''[[Vitex zigzag]]'' <small>Callm. & Phillipson</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Vitex negundo leaves.jpg שיח-אברהם משולש גביע וכותרת.jpg שיח-אברהם משולש מראה כללי.jpg שיח-אברהם משולש פרח אבקנים ועמוד עלי.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vitex| ]] mxzm5nol61qxbslub1a20z60snp8sq7 Vinny Lingham 0 399834 3372667 3343112 2026-11-15T08:52:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372667 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Vinny Lingham CEO Civic.jpg|duimnael|Vinny Lingham ]] '''Vinny Lingham''' (gebore '''Vinodan Lingham''') is 'n Suid-Afrikaans-gebore Amerikaanse [[internet]]-[[entrepreneur]] wat die mede-stigter en uitvoerende hoof van Civic<ref>{{Cite web|title=Civic Pass - identity management tools for Web3|url=https://www.civic.com/|access-date=2023-01-07|website=Civic Technologies, Inc.|language=en-US}}</ref> is - 'n identiteitsbeskermings- en bestuursonderneming wat in [[Kalifornië]] gebaseer is. Hy was ook voorheen die stigter en [[HUB]] van Gyft & [[Yola (Webwerf)|Yola]], Inc. Hy is ook die medestigter van SiliconCape, 'n [[nieregeringsorganisasie]] gebaseer in [[Suid-Afrika]] wat daarop gemik is om [[Kaapstad]] in 'n tegnologiese spilpunt te omskep.<ref>{{cite web |url=http://www.siliconcape.com// |title=The Silicon Cape Initiative |website=siliconcape.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090910071310/http://www.siliconcape.com/ |archive-date=2009-09-10}}''SiliconCape.com''</ref> == Entrepreneurskap == In 2003 het Lingham incuBeta gestig, 'n beleggingsbeheermaatskappy wat betrokke is by die eienaarskap, bestuur en ondersteuning van aanlynbemarkingsmaatskappye in verskeie stadiums van ontwikkeling, met kantore in die VSA, VK en [[Kaapstad]]. Ook in 2003 het Lingham Clicks2Customers gestig, 'n filiaal van incuBeta wat sagteware en dienste vir soekenjinbemarking verskaf. Lingham het as die uitvoerende hoof van beide maatskappye gedien. In 2007 het Lingham Yola gestig, 'n eie webontwikkelingsplatform vir individue, klein besighede en organisasies. Tot op hede het Yola meer as $25 miljoen se befondsing van [[Johann Rupert]] se Reinet Fund ontvang.<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2009/02/17/synthasite-gets-a-20-million-boost-for-simple-website-creation-software/ |title=SynthaSite Gets a $20 Million Boost for Simple Website Creation Software|date=17 Februarie 2009 }}</ref> Vinny Lingham is die medestigter van die Silicon Cape Initiative, 'n Suid-Afrikaans-gebaseerde organisasie wat daarop gemik is om die [[Wes-Kaap]] in 'n hoë-tegnologie [[beginonderneming]]-spilpunt te verander. Hy is ook die medestigter van die beleggingsfonds Newtown Partners, waardeur Lingham vroeë stadiumbeleggings gelei het in suksesvolle en noemenswaardige beginondernemings, insluitend Sweep South en Augmentors.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/profiles/companies/1372260D:SJ-newtown-partners-pty-ltd|title=Newtown Partners Pty Ltd: Company Profile|website=Bloomberg|access-date=2018-01-08}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://ventureburn.com/2015/08/sweepsouth-becomes-first-sa-startup-to-join-silicon-valleys-500-startups-programme/|title=SweepSouth becomes first SA startup to join Silicon Valley's 500 Startups programme – Ventureburn|date=2015-08-03|work=Ventureburn|access-date=2018-01-08|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://it-online.co.za/2017/02/03/crowdfunding-record-for-sa-made-ar-game/|title=Crowdfunding record for SA-made AR game|date=2017-02-03|work=IT-Online|access-date=2018-01-08|language=en-US}}</ref> Lingham is gekies as 'n Endeavour Entrepreneur in 2006 en 'n Jong Wêreldleier in 2009 saam met die [[Wêreld Ekonomiese Forum]]. Endeavour is 'n wêreldwye nie-winsgewende organisasie wat hoë-impak entrepreneurs in ontluikende markte selekteer en ondersteun. In 2012 het Lingham Gyft, 'n mobiele geskenkbewysmaatskappy, begin met die ondersteuning van Google Ventures.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2012/09/10/gyft-is-moving-the-plastic-gift-card-industry-to-your-iphone/|title=Gyft Is Moving The Plastic Gift Card Industry To Your iPhone|last=Perez|first=Sarah|work=TechCrunch|access-date=2018-01-08|language=en}}</ref> In twee jaar het Gyft die voorste diens in die mobiele geskenkkaartruimte geword en is in 2014 deur First Data Corporation vir meer as VS$54m verkry.<ref>{{cite web |url=http://www.techcentral.co.za/sas-vinny-lingham-hits-us-pay-dirt/49973/ |title=SA's Vinny Lingham hits US pay dirt|date=30 Julie 2014 }}</ref> In 2015 het Lingham Civic gestig, 'n begin wat identiteitsinligting op die [[blokketting]] enkripteer. Civic het meer as US$33m in befondsing ingesamel tydens sy aanvanklike muntaanbod (ICO) in Junie 2017.<ref>{{cite news| url = https://www.reuters.com/article/us-civic-blockchain-token/civic-sells-33-million-in-digital-currency-tokens-in-public-sale-idUSKBN19D200| title = Civic sells $33 million in digital currency tokens in public sale {{!}} Reuters| newspaper = Reuters| date = 22 Junie 2017}}</ref> Van 2014 tot 2016 was Lingham een van die beleggers, of "drake", op [[Suid-Afrika]] se ''Dragons' Den''-werklikheids-TV-reeks.<ref>{{cite web |url=http://www.destinyman.com/2014/08/08/meet-sas-own-dragons/ |title=Meet SA's own Dragons |access-date=26 April 2023 |archive-date= 4 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604084218/http://www.destinyman.com/2014/08/08/meet-sas-own-dragons/ |url-status=dead }}</ref> Vanaf 2016 is hy een van die "haaie" op die opvolg van Dragons' Den, Shark Tank South Africa. In 2017 was Lingham ook 'n "Engel" op National Geographic se nie-winsgewende program Undercover Angel.<ref>{{Cite web|url=http://www.nationalgeographic.com.au/tv/undercover-angel/|title=Undercover Angel|access-date=2018-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101004547/http://www.nationalgeographic.com.au/tv/undercover-angel/|archive-date=2018-01-01|url-status=dead}}</ref> Lingham is ook die mede-outeur van "''I'm In: Essential Advice for Entrepreneurs''".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kZGfDAEACAAJ|title=And for All These Reasons I'm in: Essential Advice for Entrepreneurs|last=Lingha)|first=Gil; Thembekwayo Oved (Vusi; Leteka, Polo|date=2015|publisher=Tracey Mcdonald Publisher|isbn=9780994658623|language=en}}</ref>In die somer van 2020 het Lingham [[Waitroom]] gestig, 'n gasheergeleide regstreekse stroming en videovergaderingplatform wat een-tot-een-betrokkenheid tussen gashere en hul gehore sal toelaat.<ref name=":0">{{Cite web |last=McLeod |first=Duncan |date=2022-03-23 |title=Vinny Lingham's new start-up, Waitroom, is the anti-Zoom |url=https://techcentral.co.za/vinny-lingham-waitroom-is-the-anti-zoom/209145/ |access-date=2022-03-24 |website=TechCentral |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Takahashi |first=Dean |date=2022-03-23 |title=Waitroom launches livestreaming platform for real-time communication |url=https://venturebeat.com/2022/03/23/waitroom-launches-livestreaming-platform-for-real-time-communication/ |access-date=2022-03-24 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=2022-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324025742/https://venturebeat.com/2022/03/23/waitroom-launches-livestreaming-platform-for-real-time-communication/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Flynn |first=Kerry |date=2022-03-23 |title=Streaming platform Waitroom raises $3M to take on Zoom |url=https://www.axios.com/pro/media-deals/2022/03/23/waitroom-raises-3-million-streaming |access-date=2022-03-24 |website=Axios |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Lingham, Vinny}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Lewende mense]] as5fu1vsjzx2b1j3qdf1qv2nkl8k63k Tapura arachnoidea 0 400220 3372590 3002516 2026-11-15T01:28:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372590 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = EN | statusstelsel = IUCN3.1 | statusverwysing = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=Ikabanga, D.U. |author2=Bidault, E. |author3=Paradis, A.-H. |author4=Texier, N. |author5=Stévart, T. |date=2020 |title=''Tapura arachnoidea'' |volume=2020 |page=e.T37819A172515096 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T37819A172515096.en |access-date=15 November 2021}}</ref> | geslag = Tapura | spesie = arachnoidea | outeur = Bret., (1994 gepubl. 1995)<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:982118-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230513161509/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:982118-1 |argiefdatum=13 Mei 2023 |besoekdatum=13 Mei 2023 |url-status=dead}}</ref> }} '''''Tapura arachnoidea''''' is 'n [[spesie]] van [[plant]] in die [[Dichapetalaceae]] familie. Dit is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Gaboen]]. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tapura]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Endemiese plante van Gaboen]] knlf3z408xnf98ngttgl03oq026em9u Birkan Sokullu 0 400609 3372696 3343236 2026-11-15T11:07:22Z PERLA.NEGRA 196780 /* Filmografie */ 3372696 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |name=Birkan Sokullu |image=Birkan Sokullu (cropped).jpg |image_size= |birth_name= |birth_date={{birth date and age|1985|10|6|df=yes}} |birth_place=[[Istanboel]], [[Turkye]] |nationality= |occupation=Akteur |years active=[[2008]] – [[hede]] |spouse={{marriage|[[Aslı Enver]]|2012|2015|reason=div}} |website= |notable_works= |awards= }} '''Birkan Sokullu''' (gebore 6 Oktober 1985) is 'n Turkse akteur. == Lewe en loopbaan == Birkan Sokullu is op 6 Oktober 1985 in [[Istanboel]] gebore.<ref name="Hurriyet">{{Cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/birkan-sokullu-kimdir-biyografisi-40077386|title=Birkan Sokullu kimdir?|date=29 March 2016|access-date=30 June 2020}}</ref> Sokullu se grootouers was Bosniese immigrante.<ref>{{Cite web|url=https://onedio.com/haber/-nereden-geliyor-bu-yakisiklilik-dedirten-24-aktorumuz-ve-memleketleri-728885|title="Nereden Geliyor Bu Yakışıklılık?" Dedirten 24 Aktörümüz ve Memleketleri|last=Onedio.com|website=onedio.com|access-date=22 February 2017}}</ref> Hy het sy basketballoopbaan ná 10 jaar verlaat weens sy beenbesering.<ref>{{Cite web|url=http://m.gazetevatan.com/birkan-sokullu-kimdir--933013-gundem/|title=Birkan Sokullu kimdir? - GAZETE VATAN|website=gazetevatan.com|access-date=22 February 2017}}</ref> Hy het aan die Maltepe Universiteit gegradueer met 'n spesialiteit in Radio TV-programmering.<ref name="Hurriyet" /> Terwyl hy op universiteit gestudeer het, het hy sy modelloopbaan begin. Hy het toneelspellesse by Dolunay Soysert geneem. Hy het ook vir een jaar in die drama- en waarnemende afdeling van die Istanbul Aydın Universiteit gestudeer, maar hy het uitgeval.<ref>{{Cite web|url=https://kiminoyuncusu.com/oyuncu/birkan-sokullu|title=Kimin oyuncusu|access-date= 1 Junie 2023|archive-date= 4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404120800/https://kiminoyuncusu.com/oyuncu/birkan-sokullu|url-status=dead}}</ref> Sokullu het begin raakgesien word nadat hy by die rolverdeling van gewilde reekse aangesluit het, insluitend ''Küçük Kadınlar'', ''Melekler Korusun'' en ''Uçurum''. Sy eerste gewilde hoofrol is Demir in ''Küçük Sırlar'', die Turkse remake van ''Gossip Girl''. Sy het bekendheid verwerf met die trefferreekse ''[[Roekelose Dade|Hayat Şarkısı]]'' en ''[[Masumlar Apartmanı]]''. Hy het ook in 'n aantal historiese dramareekse verskyn soos ''Kurt Seyit ve Şura'', ''Rise of Empires: Ottoman'', ''Ya İstiklal Ya Ölüm'', ''Bir Aile Hikayesi'' en ''Fatih''. In 2018 het Sokullu in die fiktiewe reeks ''Yaşamayanlar'' saam met Kerem Bürsin en Elçin Sangu vertolk. Hy het ook 'n hoofrol in die 2019-gruwelfilm ''Güzelliğin Portresi'' gehad.<ref>https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/birkan-sokullu-kimdir-biyografisi-40077386</ref> == Filmografie == {| class="wikitable" style="font-size: 100%;" |+ ! Jaar ! Titel ! Rol ! Kanaal ! Notas |- | rowspan="2" | 2008 | ''Elif'' | Mustafa | ATV | Ondersteunende rol |- | ''Küçük Kadınlar'' | Ayaz | Kanal D | Ondersteunende rol |- | 2009–2010 | ''Melekler Korusun'' | Levent | Show TV | Ondersteunende rol |- | 2010–2011 | ''Küçük Sırlar'' | Demir | Kanal D – Star TV | Leidende rol |- | 2012 | ''Uçurum'' | Ulaş | ATV | Ondersteunende rol |- | 2013 | ''Fatih'' | Şehzade Mustafa | Kanal D | Ondersteunende rol |- | 2014 | ''Kurt Seyit en Şura'' | Petro Borinsky | Star TV | Leidende rol |- | 2016–2017 | ''[[Roekelose Dade|Hayat Şarkısı]]'' | Kerim Cevher | Kanal D | Leidende rol |- | 2017 | ''Yüz Yüze'' | Cihangir | Show TV | Leidende rol |- | 2019 | ''Bir Aile Hikayesi'' | Berk Güneş | Fox | Leidende rol |- | 2020 | ''Ya İstiklal Ya Ölüm'' | Topkapılı Cambaz Mehmet Bey | rowspan="2" | TRT 1 | Leidende rol |- | 2020–2022 | ''[[Masumlar Apartmanı]]'' | rowspan="2" | Han Derenoğlu | Leidende rol |- | 2022 | ''[[Kırmızı Oda]]'' | TV8 | Gasverskyning |- | 2023 | ''[[Yüz Yıllık Mucize]]'' | Kemal/Ali Tahir/Eşref | Star TV | Leidende rol |} {| class="wikitable" |+Digitale ! Jaar ! Projek ! Rol ! Platform ! Notas |- | 2018 | ''Yaşamayanlar'' | Numel | BluTV | Leidende rol |- | 2020 | Rise of the Empires: Ottoman | Giovanni Giustiniani | [[Netflix]] | dokudrama/ Hoofrol |} {| class="wikitable" |+Bioskoop ! Jaar ! Film ! Rol ! Direkteur ! Notas |- | rowspan="2" | 2019 | ''Kronoloji'' | Hakan | Ali Aydin | Leidende rol |- | ''Güzelliğin Portresi'' | Özgür | Umur Turagay | Leidende rol |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] 4lkwukz80k3l18js9pakji92croiwhi Stipagrostis 0 400904 3372558 2921437 2026-11-14T22:06:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372558 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Stipagrostis obtusa IMG 8586.JPG |image_caption = ''[[Stipagrostis obtusa|S. obtusa]]'' in die [[Visrivier-canyon]], Namibië |taxon = Stipagrostis |authority = Nees, (1832) |subdivision_ranks = [[Spesies]] |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Schistachne'' <small>Fig. & De Not.</small> }} '''''Stipagrostis''''' is 'n [[genus]] van [[gras]]se in die [[Poaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Die genus het 56 [[spesies]]:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19076-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230412131127/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19076-1 |argiefdatum=12 April 2023 |besoekdatum=13 Junie 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Stipagrostis acutiflora]]'' <small>(Trin. & Rupr.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis amabilis]]'' <small>([[Herold Georg Wilhelm Johannes Schweickerdt|Schweick.]]) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis anomala]]'' <small>De Winter</small> * ''[[Stipagrostis arachnoidea]]'' <small>(Litv.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis brachyathera]]'' <small>(Coss. & Balansa) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis brevifolia]]'' <small>(Nees) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis ciliata]]'' <small>(Desf.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis damarensis]]'' <small>(Mez) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis dhofariensis]]'' <small>Cope</small> * ''[[Stipagrostis dinteri]]'' <small>(Hack.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis drarii]]'' <small>(Täckh.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis dregeana]]'' <small>Nees</small> * ''[[Stipagrostis fastigiata]]'' <small>(Hack.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis foexiana]]'' <small>(Maire & Wilczek) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis garubensis]]'' <small>(Pilg.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis geminifolia]]'' <small>Nees</small> * ''[[Stipagrostis giessii]]'' <small>Kers</small> * ''[[Stipagrostis gonatostachys]]'' <small>(Pilg.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis grandiglumis]]'' <small>(Roshev.) Tzvelev</small> * ''[[Stipagrostis griffithii]]'' <small>(Henrard) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis hermannii]]'' <small>(Mez) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis hirtigluma]]'' <small>(Steud. ex Trin. & Rupr.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis hochstetteriana]]'' <small>(Beck ex Hack.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis karelinii]]'' <small>(Trin. & Rupr.) H.Scholz</small> * ''[[Stipagrostis lanata]]'' <small>(Forssk.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis lanipes]]'' <small>(Mez) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis libyca]]'' <small>(H.Scholz) H.Scholz</small> * ''[[Stipagrostis lutescens]]'' <small>(Nees) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis masirahensis]]'' <small>H.Scholz</small> * ''[[Stipagrostis multinerva]]'' <small>H.Scholz</small> * ''[[Stipagrostis namaquensis]]'' <small>(Nees) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis namibensis]]'' <small>De Winter</small> * ''[[Stipagrostis obtusa]]'' <small>(Delile) Nees</small> * ''[[Stipagrostis paradisea]]'' <small>(Edgew.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis pellytronis]]'' <small>De Winter</small> * ''[[Stipagrostis pennata]]'' <small>(Trin.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis plumosa]]'' <small>(L.) Munro ex T.Anderson</small> * ''[[Stipagrostis prodigiosa]]'' <small>(Welw.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis proxima]]'' <small>(Steud.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis pungens]]'' <small>(Desf.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis raddiana]]'' <small>(Savi) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis ramulosa]]'' <small>De Winter</small> * ''[[Stipagrostis rigidifolia]]'' <small>H.Scholz</small> * ''[[Stipagrostis sabulicola]]'' <small>(Pilg.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis sahelica]]'' <small>(Trab.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis schaeferi]]'' <small>(Mez) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis scoparia]]'' <small>(Trin. & Rupr.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis seelyae]]'' <small>De Winter</small> * ''[[Stipagrostis shawii]]'' <small>(H.Scholz) H.Scholz</small> * ''[[Stipagrostis sokotrana]]'' <small>(Vierh.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis subacaulis]]'' <small>(Nees) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis uniplumis]]'' <small>([[Hinrich Lichtenstein|Licht.]]) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis vexillifeta]]'' <small>Kers</small> * ''[[Stipagrostis vulnerans]]'' <small>(Trin. & Rupr.) De Winter</small> * ''[[Stipagrostis xylosa]]'' <small>Cope</small> * ''[[Stipagrostis zeyheri]]'' <small>(Nees) De Winter</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stipagrostis| ]] [[Kategorie:Flora van Afrika]] qyahtjbopzcv159rygxmnks9m5v208r VY Canis Majoris 0 401659 3372643 3343374 2026-11-15T07:25:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372643 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster | naam= VY Canis Majoris {{Rooi sirkel | x = 8 | y = 186 }} | beeld= Canis Major constellation map.svg | onderskrif= Die ligging van VY Canis Majoris (in die rooi sirkel). | sterrebeeld= [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] | bayernaam= | spektraaltipe= M3-M4,5<ref name="Wittkowski_vlti"/> {{nowrap|M5e Ia<ref name="LipscyJura2005"/>}} | soort= [[Hiperreus|Rooihiperreus]]/[[Superreus|rooisuperreus]] | RK= {{RK|07|22|58.32877}}<ref name=hipparcos/> | Dek= {{Dek|-25|46|03.2355}}<ref name=hipparcos/> | magnitude= | skynmagnitude= 6,5-9,6<ref name=GCVS-VY-CMa/> | absolute magnitude= | B-V = +2,057<ref name=hipparcos/> | U-B = +2,32<ref name=chicago1969/> | massa= {{val|17|8}}<ref name="Wittkowski_vlti"/> | radius= 1 420 ± 120,<ref name="gordon2019"/><ref name="Wittkowski_vlti"/> 2 069<ref name=neufeld/><ref name=matsuura2014/> | ligsterkte= 270 000 ± 40 000,<ref name="Wittkowski_vlti"/> {{val|178.000|40.900|-29.900}}<ref name=Davies2020/> | ouderdom= 8,2 miljoen<ref name=zhang/> | temperatuur= 3 490 ± 90<ref name="Wittkowski_vlti"/> | afstand= ~{{val|3.820|260|-230}} | rotasiespoed= | fe-h= -0,3<ref name=mikako/> | veranderlik= Halfgereeld<ref name="GCVS-VY-CMa"/> of stadig ongereeld<ref name=AAVSO-VY-CMa/> | veelvoudig= | planete= | name= [[Veranderlike ster|VY]]&nbsp;CMa, [[Henry Draper-katalogus|HD]]&nbsp;58061, [[Hipparcos|HIP]]&nbsp;35793, CD-25&nbsp;4441, AAVSO&nbsp;0718-25, IRAS&nbsp;07209-2540, WDS&nbsp;J07230-2546AB, [[2MASS]]&nbsp;J07225830-2546030, ens.<ref name="SIMBAD">{{citation |work=SIMBAD |title=VY CMa |publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] |url=https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=VY+CMa |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503103450/https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=VY+CMa |archive-date=2022-05-03 |url-status=dead |accessdate=2019-06-20}}</ref> }} '''VY Canis Majoris''' (afgekort as '''VY CMa''') is 'n uiters [[suurstof]]ryke [[Hiperreus|rooihiperreus]] of [[Superreus|rooisuperreus]] en pulserende [[veranderlike ster]] sowat 3&nbsp;900 [[ligjare]] van die [[Son]] af in die suidelike sterrebeeld [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] (Canis Major). Dit is een van die grootste, helderste en swaarste bekende sterre. Geen bewyse is nog gevind dat dit deel van 'n veelvoudige groep sterre is nie. Sy volop [[infrarooi]] maak dit een van die helderste sterre in die [[Orion-Cygnus-arm|plaaslike deel van die Melkweg]]. Sy massa is sowat 17 keer dié van die Son. Dit word omring deur 'n ingewikkelde asimmetriese wolk wat deur sy massaverlies veroorsaak word. VY&nbsp;CMa lê in die groot [[molekulêre wolk]] '''Sh2-310''', 'n groot stervormende streek ([[H II-gebied]]) – sy deursnee is 480 [[boogminute]], of 681 ligjare.<ref name=Sh2-310/><ref name=sharpless/> VY&nbsp;CMa se [[radius]] is rofweg 1&nbsp;420 keer dié van die Son en sy volume amper 3&nbsp;miljard keer soveel as die Son s'n. As dié gemiddelde raming korrek is, sal dit 'n voorwerp wat teen die [[ligsnelheid]] beweeg, ses uur neem om om sy oppervlak te beweeg, in vergelyking met 14,5 sekondes vir die Son.<ref name="SSE"/> As die ster in die middel van die [[Sonnestelsel]] geplaas kon word, sou hy tot anderkant [[Jupiter]] gestrek het.<ref name=massey2006/> [[Beeld:VY_Canis_Majoris_Ejecta_Shell.jpg|thumb|links|200px|'n Foto deur [[Hubble-ruimteteleskoop|Hubble]] wat die asimmetriese wolk om VY&nbsp;CMa (in die middel) wys.]] [[Beeld:Wide-field_view_of_the_sky_around_VY_Canis_Majoris.jpg|links|200px|thumb|'n Gekombineerde optiese en infrarooifoto van VY&nbsp;CMa. Die helder ster regs bo is τ&nbsp;Canis Majoris. <small>([[ESO]]/Digitized Sky Survey 2)</small>]] ==Omgewing== VY Canis Majoris word omring deur 'n groot, digte asimmetrese rooi refleksiewolk met 'n totale uitgeworpe massa van 0,2-0,4 sonmassas en 'n [[temperatuur]] van {{val|800|ul=kelvin}}.<ref name=Nathan2001/><ref name=jay/> Die wolk is so helder dat dit in 1917 met 'n [[teleskoop]] van 18&nbsp;cm ontdek is. Dit is eens beskou as metgeselsterre.<ref name="Wittkowski"/> Dit is goed nagevors met die [[Hubble-ruimteteleskoop]] en daar is vasgestel die wolk het 'n ingewikkelde struktuur met onder meer filamente en boë wat deur uitwerping in die verlede veroorsaak is. Deur die kombinasie van data van Hubble en die [[Keck-sterrewag]] in [[Hawaii]] is 'n [[3D]]-rekonstruksie van die wolk om die ster geskep. Daarvolgens is die ster se massaverlies baie ingewikkelder as wat van enige rooisuperreus of {{nowrap|-hiperreus}} verwag word. Dit het duidelik geword dat die filamente en boë op verskillende tyde gevorm het. Hulle het teen verskillende snelhede weg van die ster af beweeg, en dit bevestig dat dit met verskillende uitbarstings geskep is, soos met [[koronamassauitbarsting]]s.<ref name=hubble/> Die meeste voorvalle het die afgelope 500 tot 1&nbsp;000 jaar plaasgevind, terwyl 'n knoop naby die ster minder as 100 jaar oud is. Die massaverlies is vanweë sterk [[konveksie]] in die broos buitelae van die ster wat met [[magneetveld]]e verbind word. Die uitbarstings is analoog aan, maar veel groter as, die Son se koronamassauitbarstings.<ref name="ejecta"/><ref name=hubble/><ref name=humphreys/> ==Veranderlikheid== VY Canis Majoris is 'n veranderlike ster waarvan die [[skynbare magnitude]] wissel tussen 9,6 en 6,5, met 'n garaamde pulseringstydperk van 956 dae.<ref name=GCVS-VY-CMa/><ref name=AAVSO-VY-CMa/> In die [[General Catalogue of Variable Stars]] (GCVS) word dit geklassifiseer as 'n halfgereelde veranderlike ster, of subtipe SRc, wat dui op 'n koel superreus.<ref name=GCVS-VY-CMa/> In die [[American Association of Variable Star Observers]] (AAVSO) se Variable Star Index word dit egter geklassifiseer as 'n LC-tipe (stadige onreëlmatige veranderlike) ster.<ref name=AAVSO-VY-CMa/> Ander tydperke van 1&nbsp;600<ref name=humphreys2017/> en 2&nbsp;200<ref name="Wittkowski"/>&nbsp;dae is ook al aangeteken. VY CMa word soms beskou as die [[prototipe]] van 'n klas hewig massaverlorende OH/IR-superreuse, wat verskil van die meer algemene OH/IR-sterre van die [[asimptotiese reusetak]].<ref name=joel1996/> [[Beeld:VLT image of the surroundings of VY Canis Majoris seen with SPHERE.jpg|thumb|200px|Die foto van die [[ESO]] se [[Baie Groot Teleskoop]] wys die asimmetriese wolk om VY&nbsp;CMa. Dit is met die SPHERE-instrument geneem. Die ster self is agter 'n donker skyf versteek. Die kruise is kunsmatig vanweë die eienskappe van die instrument.]] ==Massa== Omdat VY&nbsp;CMa nie 'n metgeselster het nie, kan sy [[massa]] nie direk gemeet word deur middel van swaartekragwisselwerkings nie. Vergelykings van die [[effektiewe temperatuur]] en bolometriese [[ligsterkte]] met dié van ander swaar sterre dui op 'n aanvanklike massa van {{val|25|10|ul=mson}} vir 'n roterende ster, maar sy huidige massa as hy nie roteer nie is na raming {{val|19|10|u=mson}}.<ref name="Wittkowski_vlti"/> Hy is sowat 8,2&nbsp;miljoen jaar oud.<ref name="zhang"/> Ouer studies het gedui op 'n veel groter aanvanklike en dus ook huidige massa, soos 40-60 sonmassas.<ref name=Nathan2001/><ref name=knapp/> ===Massaverlies=== VY&nbsp;CMa het 'n sterk [[Sonwind|sterwind]] en verloor 'n groot deel van sy massa as gevolg van sy groot ligsterkte en taamlik lae oppervlakswaartekrag. Gemeet aan die omringende wolk het dit 'n gemiddelde massaverlies van {{val|6|e=-4|u=mson}} per jaar, wat selfs vir 'n rooisupperreus baie is.<ref name=jay/><ref name=humphreys2017/> Die ster kan dus gebruik word om groot massaverlies aan die einde van swaar sterre se evolusie beter te verstaan.<ref name=roberta/> Die masseverliestempo is waarskynlik meer as {{val|1|e=-3|u=mson}} per jaar ten tye van sy grootste massaverlies.<ref name=jay/> ==Evolusie== VY Canis Majoris is 'n hoogs [[Sterevolusie|ontwikkelde ster]], maar minder as 10&nbsp;miljoen jaar oud. In sommige ouer geskrifte is hy beskou as 'n baie jong [[protoster]] of 'n massiewe voor-[[hoofreeks]]ster van net 1&nbsp;miljoen jaar oud en met 'n groot [[sirkumstellêre skyf]].<ref name=herbig/> Dit het waarskynlik ontwikkel van 'n warm, digte [[Sterreklassifikasie#Klas O|O9-tipe]] hoofreeksster met 'n radius van {{val|5|u=rson}} tot {{val|20|u=rson}} (sonradiusse).<ref name=hubble/><ref name="LadaReid2"/><ref name=george/> Die ster het vanweë sy groot massa vinnig ontwikkel. Hy het na raming tussen 100&nbsp;000 en 500&nbsp;000 in sy rooihiperreusstadium deurgebring en het dus sy hoofreeksfase waarskynlik meer as 'n miljoen jaar gelede verlaat.<ref name=zhang/><ref name=hubble/> Die toekomstige evolusie van VY&nbsp;CMa is onseker, maar dit sal waarskynlik nes die meeste koel superreuse as 'n [[supernova]] ontplof. Dit het begin om in 'n groot mate [[helium]] te verbrand en [[koolstof]] te vorm.<ref group="nota">'n Hoofreeksster verbrand [[waterstof]] en vorm helium.</ref> Nes [[Betelgeuse]] verloor dit massa en sal dit na verwagting binne die volgende 100&nbsp;000 jaar ontplof. Dit sal waarskynlik vooraf warmer word.<ref name=Wittkowski_vlti/><ref name=Alcolea/><ref name=apj137/> Die ster is baie onstabiel weens sy groot massaverlies. VY Canis Majoris is 'n kandidaat vir 'n ster in 'n tweede rooisuperreusfase, maar dit is uiters spekulatief en onbevestig.<ref name="2nd rsg phase">{{cite journal |last1=Humphreys |first1=Roberta |title=LBVs, hypergiants and impostors — the evidence for high mass loss events |journal=Journal of Physics: Conference Series |date=July 2016 |volume=728 |issue=2 |page=022007 |doi=10.1088/1742-6596/728/2/022007 |bibcode=2016JPhCS.728b2007H |s2cid=125806208 |doi-access=free }}</ref> Die ster sal een van die volgende skep wanneer hy ontplof: * 'n matig helder en langdurige [[Supernova#Opsomming|tipe IIn supernova]] (SN IIn); * 'n hipernova; * 'n superhelder supernova (SLSN); * of, minder waarskynlik, 'n tipe Ib-supernova, maar nie van die helderstes nie. Die ontploffing sal dalk gapaard gaan met 'n [[gammastraling|gammastraaluitbarsting]] en 'n skokgolf skep met 'n spoed van 'n paar duisend kilometer per sekonde wat die omringende wolk kan tref en vir baie jare ná die ontploffing 'n sterk emissie kan veroorsaak. So 'n groot ster se oorblyfsel sal waarskynlik 'n [[swartkolk]] wees en nie 'n [[neutronster]] nie.<ref name=apj137/> ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Verwysings== {{Verwysings|25em |verwysings= <ref name="Wittkowski_vlti">{{cite journal | doi = 10.1051/0004-6361/201219126 | last1 = Wittkowski | first1 = M. | last2 = Hauschildt | first2 = P.H. | last3 = Arroyo-Torres | first3 = B. | last4 = Marcaide | first4 = J.M. | title = Fundamental properties and atmospheric structure of the red supergiant VY CMa based on VLTI/AMBER spectro-interferometry | journal = Astronomy & Astrophysics | volume = 540 | pages = L12 | date = 5 April 2012 | bibcode=2012A&A...540L..12W|arxiv=1203.5194}}</ref> <ref name="LipscyJura2005">{{cite journal | doi = 10.1086/429900 | last1 = Lipscy | first1 = S. J. | last2 = Jura | first2 = M. | last3 = Reid | first3 = M. J. | title = Radio photosphere and mass-loss envelope of VY Canis Majoris | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2005-06-10_626_1/page/439 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 626 | issue = 1 | pages = 439–445 | date = 10 June 2005 | bibcode=2005ApJ...626..439L|arxiv = astro-ph/0502586 | s2cid = 14878122 }}</ref> <ref name=hipparcos>{{cite journal|bibcode=2007A&A...474..653V|title=Validation of the new Hipparcos reduction|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=474|issue=2|pages=653–664|last1=Van Leeuwen|first1=F.|year=2007|doi=10.1051/0004-6361:20078357|arxiv = 0708.1752 |s2cid=18759600}}</ref> <ref name=GCVS-VY-CMa>{{cite web |title=GCVS Query=VY CMa |publisher=[[General Catalogue of Variable Stars]] @ Centre de données astronomiques de Strasbourg |url=http://www.sai.msu.su/gcvs/cgi-bin/search.cgi?search=VY+CMa |access-date=2010-11-24}}</ref> <ref name=chicago1969>{{Cite journal|bibcode=1969ApJ...156L.139S|title=Large Optical Polarization of the OH Emission Source VY Canis Majoris|journal=The Astrophysical Journal|volume=156|pages=L139|last1=Serkowski|first1=K|year=1969|doi=10.1086/180366}}</ref> <ref name="gordon2019">{{cite journal | doi = 10.3847/1538-3881/aaf5cb | last1 = Gordon | first1 = Michael S. | last2 = Jones | first2 = Terry J. | last3 = Humphreys | first3 = Roberta M. | last4 = Ertel | first4 = Steve | last5 = Hinz | first5 = Philip M. | last6 = Hoffman | first6 = William F. | last7 = Stone | first7 = Jordan | last8 = Spalding | first8 = Eckhart | last9= Vaz | first9= Amali | title = Thermal Emission in the Southwest Clump of VY CMa | journal = The Astronomical Journal | volume = 157 | pages = 57 | date = February 2019 | issue = 2 | bibcode=2019AJ....157...57G|arxiv=1811.05998| s2cid = 119044678 }}</ref> <ref name=neufeld>{{Cite journal|last1=Neufeld|first1=David A.|last2=Menten|first2=Karl M.|last3=Durán|first3=Carlos|last4=Güsten|first4=Rolf|last5=Kaufman|first5=Michael J.|last6=Kraus|first6=Alex|last7=Mazumdar|first7=Parichay|last8=Melnick|first8=Gary J.|last9=Ortiz-Leon|first9=Gisela|last10=Wiesemeyer|first10=Helmut|last11=Wyrowski|first11=Friedrich|title=Terahertz Water Masers. II. Further SOFIA/GREAT Detections Toward Circumstellar Outflows, and a Multitransition Analysis|journal=The Astrophysical Journal|year=2021|volume=907|issue=1 |page=42|doi=10.3847/1538-4357/abc628|arxiv=2011.01807|bibcode=2021ApJ...907...42N }}</ref> <ref name=matsuura2014>{{Cite journal|last1=Matsuura|first1=Mikako|last2=Yates|first2=J. A.|last3=Barlow|first3=M. J.|last4=Swinyard|first4=B. M.|last5=Royer|first5=P.|last6=Cernicharo|first6=J.|last7=Decin|first7=L.|last8=Wesson|first8=R.|last9=Polehampton|first9=E. T.|last10=Blommaert|first10=J. A. D. L.|last11=Groenewegen|first11=M. A. T.|date=2013-10-30|title=Herschel SPIRE and PACS observations of the red supergiant VY CMa: analysis of the molecular line spectra|arxiv=1310.2947|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=437|issue=1|pages=532–546|doi=10.1093/mnras/stt1906|s2cid=53393704|issn=0035-8711|bibcode=2014MNRAS.437..532M}}</ref> <ref name=Davies2020>{{Cite journal|last1=Davies|first1=Ben|last2=Beasor|first2=Emma R.|date=March 2020|title=The 'red supergiant problem': the upper luminosity boundary of Type II supernova progenitors|bibcode=2020MNRAS.493..468D|journal=MNRAS|language=en|volume=493|issue=1|pages=468–476|doi=10.1093/mnras/staa174|arxiv=2001.06020 |s2cid=210714093}}</ref> <ref name=zhang>{{cite journal | title = Distance and Kinematics of the Red Hypergiant VY CMa: VLBA and VLA Astrometry | date = January 2012 | arxiv = 1109.3036 | last1 = Zhang | first1 = B. | last2 = Reid | first2 = M. J. | last3 = Menten | first3 = K. M. | last4 = Zheng | first4 = X. W. | journal = The Astrophysical Journal | volume = 744 | issue = 1 | page = 23 | doi = 10.1088/0004-637X/744/1/23 |bibcode = 2012ApJ...744...23Z | s2cid = 121202336 }}</ref> <ref name=mikako>{{Cite journal|arxiv=1608.01729|last1=Matsuura|first1=Mikako|title=The mass-loss rates of red supergiants at low metallicity: Detection of rotational CO emission from two red supergiants in the Large Magellanic Cloud|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=462|issue=3|pages=2995–3005|last2=Sargent|first2=B|last3=Swinyard|first3=Bruce|last4=Yates|first4=Jeremy|last5=Royer|first5=P|last6=Barlow|first6=M. J|last7=Boyer|first7=Martha|last8=Decin|first8=L|last9=Khouri|first9=Theo|last10=Meixner|first10=Margaret|last11=van Loon|first11=Jacco Th|last12=Woods|first12=Paul M|doi=10.1093/mnras/stw1853|year=2016|bibcode=2016MNRAS.462.2995M|s2cid=53059365}}</ref> <ref name=AAVSO-VY-CMa>{{cite web |title=VSX: Detail for VY CMa |publisher=American Association of Variable Star Observers |url=https://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&oid=5196 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825073812/https://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&oid=5196 |archive-date=2018-08-25 |url-status=live |access-date=2018-07-20}}</ref> <ref name="Sh2-310">{{cite web|website=Galaxy Map|url=http://galaxymap.org/cgi-bin/details.py?id=21671&t=hii&s=4_p23.5xp26.5&name=S310|title=Result for Sh-2 310|access-date=20 August 2018|archive-date=13 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413045536/http://galaxymap.org/cgi-bin/details.py?id=21671&t=hii&s=4_p23.5xp26.5&name=S310|url-status=dead}}</ref> <ref name=sharpless>{{Cite journal|doi=10.1086/190049|title=A Catalogue of H II Regions|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=4|pages=257|year=1959|last1=Sharpless|first1=Stewart|bibcode=1959ApJS....4..257S}}</ref> <ref name=SSE>{{cite web|title=Solar System Exploration: Planets: Sun: Facts & Figures |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |publisher=[[NASA]] |access-date=15 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102034758/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |archive-date=2 January 2008 }}</ref> <ref name=massey2006>{{cite journal | last1 = Massey | first1 = Philip | last2 = Levesque | first2 = Emily M. | last3 = Plez | first3 = Bertrand | title = Bringing VY Canis Majoris down to size: an improved determination of its effective temperature | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2006-08-01_646_2/page/1203 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 646 | issue = 2 | pages = 1203–1208 | date = 1 August 2006 |arxiv=astro-ph/0604253 | doi = 10.1086/505025 | bibcode=2006ApJ...646.1203M | s2cid = 14314968 }}</ref> <ref name="Nathan2001">{{cite journal | last1 = Smith | first1 = Nathan | last2 = Humphreys | first2 = Roberta M. | last3 = Davidson | first3 = Kriz | last4 = Gehrz | first4 = Robert D. | last5 = Schuster | first5 = M. T. | last6 = Krautter | first6 = Joachim | title = The Asymmetric Nebula Surrounding the Extreme Red Supergiant Vy Canis Majoris | url = https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2001-02_121_2/page/1111 | journal = The Astronomical Journal | volume = 121 | issue = 2 | pages = 1111–1125 | date = February 2001 | doi = 10.1086/318748 | bibcode = 2001AJ....121.1111S| doi-access = free}}</ref> <ref name=jay>{{Cite journal|arxiv=1512.01529|last1=Shenoy|first1=Dinesh|title=Searching for Cool Dust in the Mid-to-Far Infrared: The Mass Loss Histories of the Hypergiants μ Cep, VY CMa, IRC+10420, and ρ Cas|journal=The Astronomical Journal|volume=151|issue=3|pages=51|last2=Humphreys|first2=Roberta M|author3=Terry Jay Jones|last4=Marengo|first4=Massimo|last5=Gehrz|first5=Robert D|last6=Andrew Helton|first6=L|last7=Hoffmann|first7=William F|last8=Skemer|first8=Andrew J|last9=Hinz|first9=Philip M|year=2015|doi=10.3847/0004-6256/151/3/51|bibcode=2016AJ....151...51S|s2cid=119281306}}</ref> <ref name="Wittkowski">{{cite journal|bibcode=1998A&A...340L..39W|title=Diffraction-limited speckle-masking interferometry of the red supergiant VY CMa|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=340|issue=2004|pages=77–87|last1=Wittkowski|first1=M.|last2=Langer|first2=N.|last3=Weigelt|first3=G.|year=2004|arxiv = astro-ph/9811280 }}</ref> <ref name="hubble">{{cite web |website=HubbleSite |title=Astronomers Map a Hypergiant Star's Massive Outbursts |url=http://hubblesite.org/news_release/news/2007-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619015055/http://hubblesite.org/news_release/news/2007-03 |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |date=8 January 2007 |access-date=9 July 2018}}</ref> <ref name=ejecta>{{cite journal|doi=10.1086/517609|title=The Three-Dimensional Morphology of VY Canis Majoris. I. The Kinematics of the Ejecta|journal=The Astronomical Journal|volume=133|issue=6|pages=2716–2729|year=2007|last1=Humphreys|first1=Roberta M.|last2=Helton|first2=L. Andrew|last3=Jones|first3=Terry J.|bibcode=2007AJ....133.2716H|arxiv = astro-ph/0702717 |s2cid=119009102}}</ref> <ref name="humphreys">{{cite journal|bibcode=2006AAS...20910109G|arxiv=astro-ph/0610433|title=VY Canis Majoris: The Astrophysical Basis of Its Luminosity|pages=1047|last1=Humphreys|first1=Roberta M.|year=2006|journal=Bulletin of the American Astronomical Society|volume=38}}</ref> <ref name=humphreys2017>{{Cite journal|arxiv=1704.02133|last1=Humphreys|first1=E. M. L|title=Simultaneous 183 GHz H2O Maser and SiO Observations Towards Evolved Stars Using APEX SEPIA Band 5|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=603|pages=A77|last2=Immer|first2=K|last3=Gray|first3=M. D|last4=De Beck|first4=E|last5=Vlemmings|first5=W. H. T|last6=Baudry|first6=A|last7=Richards|first7=A. M. S|last8=Wittkowski|first8=M|last9=Torstensson|first9=K|last10=De Breuck|first10=C|last11=Moller|first11=P|last12=Etoka|first12=S|last13=Olberg|first13=M|doi=10.1051/0004-6361/201730718|year=2017|bibcode=2017A&A...603A..77H|s2cid=55162530}}</ref> <ref name=joel1996>{{Cite journal|bibcode=1996hst..prop.6416K|title=FOC Imaging of the Dusty Envelopes of Mass-Losing Supergiants|journal=HST Proposal|pages=6416|last1=Kastner|first1=Joel|year=1996}}</ref> <ref name=knapp>{{cite journal|bibcode=1993ApJS...88..173K|title=The Dust Content of Evolved Circumstellar Envelopes and the Optical Properties of Dust at Submillimeter to Radio Wavelengths|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=88|pages=173|last1=Knapp|first1=G. R|last2=Sandell|first2=G|last3=Robson|first3=E. I|year=1993|doi=10.1086/191820}}</ref> <ref name=roberta>{{Cite journal|doi=10.1086/426565|title=High-Resolution, Long-Slit Spectroscopy of VY Canis Majoris: The Evidence for Localized High Mass Loss Events|journal=The Astronomical Journal|volume=129|issue=1|pages=492–510|year=2005|last1=Humphreys|first1=Roberta M|last2=Davidson|first2=Kris|last3=Ruch|first3=Gerald|last4=Wallerstein|first4=George|arxiv=astro-ph/0410399|bibcode=2005AJ....129..492H|doi-access=free}}</ref> <ref name=herbig>{{Cite journal|bibcode=1970ApJ...162..557H|title=VY Canis Majoris. II. Interpretation of the Energy Distribution|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1970-11_162_2/page/557|journal=The Astrophysical Journal|volume=162|pages=557|last1=Herbig|first1=G. H|year=1970|doi=10.1086/150688}}</ref> <ref name="LadaReid2">{{cite journal | doi = 10.1086/155758 | last1 = Lada | first1 = Charles J. | last2 = Reid | first2 = Mark J. | title = CO observations of a molecular cloud complex associated with the bright rim near VY Canis Majoris | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1978-01-01_219_1/page/95 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 219 | pages = 95–104 | date = 1 January 1978 | bibcode=1978ApJ...219...95L}}</ref> <ref name=george>{{Cite journal|bibcode=1978Obs....98..224W|title=An interpretation of the apparent orbit of VY CMa AB: The rotating holey dust cloud hypothesis|journal=The Observatory|volume=98|pages=224|last1=Wallerstein|first1=G|year=1978}}</ref> <ref name="Alcolea">{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361/201321683 |title=HIFISTARSHerschel/HIFI observations of VY Canis Majoris. Molecular-line inventory of the envelope around the largest known star|journal=Astronomy & Astrophysics |volume=559 |pages=A93 |year=2013 |last1=Alcolea |first1=J |last2=Bujarrabal |first2=V |last3=Planesas |first3=P |last4=Teyssier |first4=D |last5=Cernicharo |first5=J |last6=De Beck |first6=E |last7=Decin |first7=L |last8=Dominik |first8=C |last9=Justtanont |first9=K |last10=De Koter |first10=A |last11=Marston |first11=A. P |last12=Melnick |first12=G |last13=Menten |first13=K. M |last14=Neufeld |first14=D. A |last15=Olofsson |first15=H |last16=Schmidt |first16=M |last17=Schöier |first17=F. L |last18=Szczerba |first18=R |last19=Waters |first19=L. B. F. M |arxiv=1310.2400 |bibcode=2013A&A...559A..93A |s2cid=55758451}}</ref> <ref name="apj137">{{cite journal | title=Red Supergiants as Potential Type IIn Supernova Progenitors: Spatially Resolved 4.6 μm CO Emission Around VY CMa and Betelgeuse |author1=Smith, Nathan |author2=Hinkle, Kenneth H. |author3=Ryde, Nils | journal=The Astronomical Journal| volume=137 | issue=3 | pages=3558–3573|date=March 2009 | doi=10.1088/0004-6256/137/3/3558 | bibcode=2009AJ....137.3558S| arxiv = 0811.3037 |s2cid=19019913 }}</ref> }} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = VY Canis Majoris}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Groot Hond]] [[Kategorie:M-tipe superreuse]] [[Kategorie:M-tipe hiperreuse]] [[Kategorie:Veranderlike sterre]] [[Kategorie:Henry Draper-voorwerpe]] nfpz4y5j0avp17ub0ik55debfhhd4u3 W Mensae 0 401802 3372695 3343396 2026-11-15T11:04:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372695 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas ster | naam= W Mensae | beeld= WMenLightCurve.png | onderskrif= [[Ligkurwe]] van W Mensae in [[Infrarooi|naby-infrarooi]] van OGLE-data.<ref name="OGLE"/> | sterrebeeld= [[Tafel (sterrebeeld)|Tafel]] | bayernaam= | spektraaltipe= F5Ipec<ref name=milone>{{cite journal|bibcode=1990Ap&SS.172..263M|title=Identification charts for southern R Coronae Borealis-stars|url=https://archive.org/details/sim_astrophysics-and-space-science_1990-10_172_2/page/263|journal=Astrophysics and Space Science|volume=172|pages=263–271|last1=Milone|first1=Luis A.|year=1990|issue=2|doi= 10.1007/BF00643318|s2cid=118353230}}</ref> | soort= | RK= {{RK|05|26|24.516}}<ref name=2mass>{{cite journal |bibcode=2003yCat.2246....0C |title=VizieR Online Data Catalog: 2MASS All-Sky Catalog of Point Sources (Cutri+ 2003) |journal=CDS/ADC Collection of Electronic Catalogues |pages=II/246 |volume=2246 |last1=Cutri |first1=Roc M. |last2=Skrutskie |first2=Michael F. |last3=Van Dyk |first3=Schuyler D. |last4=Beichman |first4=Charles A. |last5=Carpenter |first5=John M. |last6=Chester |first6=Thomas |last7=Cambresy |first7=Laurent |last8=Evans |first8=Tracey E. |last9=Fowler |first9=John W. |last10=Gizis |first10=John E. |last11=Howard |first11=Elizabeth V. |last12=Huchra |first12=John P. |last13=Jarrett |first13=Thomas H. |last14=Kopan |first14=Eugene L. |last15=Kirkpatrick |first15=J. Davy |last16=Light |first16=Robert M. |last17=Marsh |first17=Kenneth A. |last18=McCallon |first18=Howard L. |last19=Schneider |first19=Stephen E. |last20=Stiening |first20=Rae |last21=Sykes |first21=Matthew J. |last22=Weinberg |first22=Martin D. |last23=Wheaton |first23=William A. |last24=Wheelock |first24=Sherry L. |last25=Zacarias |first25=N. |year=2003 |url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR?-source=II/246 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251127180710/http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR?-source=II/246 |archive-date=27 November 2025 |url-status=live}}</ref> | Dek= {{Dek|-71|11|11.79}} <ref name=2mass/> | magnitude= | skynmagnitude= 13,90<ref name=Goldsmith/> {{nowrap|(13,4<sub>pg</sub> - <18,3<sub>pg</sub><ref name=milone/>)}} | absolute magnitude= -4,8<ref name=sherwood>{{cite journal|bibcode=1975IAUS...67..147S|title=Some Statistics of Southern R Coronae Borealis Variables (abstract)|journal=Variable Stars and Stellar Evolution; Proceedings of the Symposium|volume=67|pages=147|last1=Sherwood|first1=Vicki E.|year=1975|doi=10.1007/978-94-010-9934-9_18}}</ref> | B-V = +0,45<ref name=Goldsmith/> | U-B = -0,24<ref name=Goldsmith/> | massa= | radius= 61<ref name="Goldsmith">{{cite journal|last1=Goldsmith|first1=M. J.|last2=Evans|first2=A.|last3=Albinson|first3=J. S.|last4=Bode|first4=M. F.|date=1990|title=Effective temperatures of RCB stars|url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1990-07-01_245_1/page/119|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=245|issue=1|pages=119–29|issn=0035-8711|bibcode=1990MNRAS.245..119G}}</ref> | ligsterkte= 7 700<ref name="Goldsmith"/> | ouderdom= | temperatuur= 6 700<ref name=pollard>{{cite journal|bibcode=1994MNRAS.268..544P|title=An Abundance Analysis of R-Coronae Stars in the Galaxy and the Large Magellanic Cloud|url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1994-05-15_268_2/page/544|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=268|issue=2|pages=544|last1=Pollard|first1=K. R.|last2=Cottrell|first2=P. L.|last3=Lawson|first3=W. A.|year=1994|doi=10.1093/mnras/268.2.544|doi-access=free}}</ref> | afstand= ~168 000 | rotasiespoed= | fe-h= | veranderlik= [[Veranderlike ster#Reuse en superreuse|R CrB]]<ref name=ogle>{{cite journal|bibcode=2009AcA....59..335S|arxiv=0912.2097|title=The Optical Gravitational Lensing Experiment. The OGLE-III Catalog of Variable Stars. V. R Coronae Borealis Stars in the Large Magellanic Cloud|journal=Acta Astronomica|volume=59|pages=335|last1=Soszyński|first1=I.|last2=Udalski|first2=A.|last3=Szymański|first3=M. K.|last4=Kubiak|first4=M.|last5=Pietrzyński|first5=G.|last6=Wyrzykowski|first6=Ł.|last7=Szewczyk|first7=O.|last8=Ulaczyk|first8=K.|last9=Poleski|first9=R.|year=2009|issue=4}}</ref> | veelvoudig= | planete= | name= [[Veranderlike ster|W]]&nbsp;Mensae, HV&nbsp;966, RMC&nbsp;102, [[2MASS]]&nbsp;J05262451-7111117, AAVSO&nbsp;0527-71, OGLE&nbsp;LMC-RCB-13<ref name="SIMBAD">{{citation |work=SIMBAD |title=W+Mensae |publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] |url=https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=W+Mensae |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707161935/https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=W+Mensae |archive-date=2023-07-07 |url-status=dead |accessdate=2023-07-06}}</ref> }} '''W Mensae''' (afgekort as '''W&nbsp;Men''') is 'n buitengewone [[Superreus|geelsuperreus]] in die [[Groot Magellaanse Wolk]] in die suidelike sterrebeeld [[Tafel (sterrebeeld)|Tafel]]. Dt is 'n [[Veranderlike ster#Reuse en superreuse|R Coronae Borealis-veranderlike]] waarvan die helderheid periodiek met verskeie magnitudes afneem. W Men is 'n baie verafgeleë ster en lê in die naburige [[sterrestelsel]] die Groot Magellaanse Wolk.<ref name="Goldsmith"/> Ondanks sy groot [[ligsterkte]] het dit 'n maksimum [[skynbare magnitude]] van 13,8,<ref name=ogle/> wat te dof is om met 'n klein [[teleskoop]] te sien. Sy [[radius]] is bereken op 61 keer die [[Son]] s'n, oftewel {{val|61|ul=rson}}.<ref name="Goldsmith"/> W&nbsp;Men se veranderlikheid is in 1927 deur [[Willem J. Luyten]] ontdek.<ref>{{cite journal |last=Luyten |first=W. J. |date=1927 |title=A New Irregular Variable of the R Coronae Type |journal=Harvard College Observatory Bulletin |issue=846 |pages=31–33 |id=1927BHarO.846...33L |bibcode=1927BHarO.846...33L |volume=846 }}</ref> Dit behoort tot die baie skaars soort veranderlike sterre wat in die R&nbsp;Coronae Borealis-klas val; hulle word dikwels "omgekeerde novas" genoem omdat hulle soms baie verdof. Op sy maksimum helderheid het W&nbsp;Men 'n fotografiese (blou) magnitude van minder as 18,3, wat beteken dit kan dan nie op fotografiese plate bespeur word nie.<ref>{{cite journal|bibcode=1975IBVS..989....1M|title=A Note on V CrA and W Men|journal=Information Bulletin on Variable Stars|volume=989|pages=1|last1=Milone|first1=L. A.|year=1975}}</ref> Die algehele helderheid van die ster verander egter vermoedelik nie, want die afname in helderheid word waarskynlik veroorsaak deur stof wat die ster tydelik verberg. Kort [[golflengte]]s van lig word geabsorbeer en as [[infrarooi]] hervrygestel. Baie R&nbsp;CrB-sterre het kort pulseringstydperke; W&nbsp;Men het 'n tydperk van sowat 67 dae.<ref name=ogle/> ==Verwysings== {{Verwysings|25em |verwysings= <ref name="OGLE">{{cite web |title=The Optical Gravitational Lensing Experiment |url=http://ogle.astrouw.edu.pl/ogle3/rcom/macho-052624.7-711113.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025201136/http://ogle.astrouw.edu.pl/ogle3/rcom/macho-052624.7-711113.html |archive-date=25 Oktober 2026 |url-status=live |website=OGLE |access-date=26 January 2022}}</ref> }} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = W Mensae}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:F-tipe superreuse]] [[Kategorie:Veranderlike sterre]] [[Kategorie:Tafel (sterrebeeld)]] [[Kategorie:Magellaanse Wolke]] [[Kategorie:Sterre buite die Melkweg]] 1p6fw0prvtuok90q5n932ge2rvnbe4h Satyrium 0 403196 3372456 2593223 2026-11-14T15:35:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372456 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Satyrium (plant) |authority = Sw., (1800) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Aviceps'' <small>Lindl.</small> * ''Diplecthrum'' <small>Pers.</small> * ''Hipporkis'' <small>Thouars</small> * ''Satyridium'' <small>Lindl.</small> }} '''''Satyrium''''' (trewwa) is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Orchidaceae''. Die genus is in 1800 deur die plantkundige Olof Swartz geskep en vernoem na die [[Sater]] uit die Griekse mitologie. [[Spesies]] van die genus kom in [[Afrika]] en [[Asië]] voor.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331281-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230404221307/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331281-2 |argiefdatum= 4 April 2023 |besoekdatum=29 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> Nege-en-twintig van die spesies is deel van die [[fynbos]].<ref>{{Cite|ref=ISBN 978 1 77584 590 4|author=John Manning|title=Filed Guide to Fynbos|publisher=Struik Nature|date=2018}}</ref> == Spesies == Die genus het 90 spesies: {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Satyrium aberrans]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium aciculare]]'' <small>van der Niet & P.J.Cribb</small> * ''[[Satyrium acuminatum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium aethiopicum]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium afromontanum]]'' <small>la Croix & P.J.Cribb</small> * ''[[Satyrium amblyosaccos]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium amoenum]]'' <small>(Thouars) A.Rich.</small> * ''[[Satyrium anomalum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium baronii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium bicallosum]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Satyrium bicorne]]'' <small>(L.) Thunb.</small> * ''[[Satyrium brachypetalum]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Satyrium bracteatum]]'' <small>(L.f.) Thunb.</small> * ''[[Satyrium breve]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Satyrium buchananii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium candidum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium carneum]]'' <small>(Aiton) Sims</small> * ''[[Satyrium carsonii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Satyrium chlorocorys]]'' <small>Rchb.f. ex Rolfe</small> * ''[[Satyrium compactum]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium comptum]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium confusum]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium coriifolium]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Satyrium coriophoroides]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Satyrium crassicaule]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Satyrium cristatum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Satyrium ecalcaratum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium elongatum]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Satyrium emarcidum]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Satyrium erectum]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Satyrium eurycalcaratum]]'' <small>van der Niet</small> * ''[[Satyrium × fibeckii]]'' <small>Phiri</small> * ''[[Satyrium fimbriatum]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium flavum]]'' <small>la Croix</small> * ''[[Satyrium foliosum]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Satyrium × guthriei]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Satyrium hallackii]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Satyrium humile]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium jacottetiae]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Satyrium johnsonii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Satyrium kermesinum]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Satyrium ketumbense]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Satyrium ligulatum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium liltvedianum]]'' <small>van der Niet</small> * ''[[Satyrium longicauda]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium longicolle]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium lupulinum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium macrophyllum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium mechowii]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Satyrium membranaceum]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Satyrium microcorys]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium microrrhynchum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium mirum]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Satyrium miserum]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Satyrium monadenum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium monophyllum]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Satyrium muticum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium neglectum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium nepalense]]'' <small>D.Don</small> * ''[[Satyrium odorum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Satyrium oliganthum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium orbiculare]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Satyrium outeniquense]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium pallens]]'' <small>S.D.Johnson & Kurzweil</small> * ''[[Satyrium paludosum]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Satyrium parviflorum]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Satyrium perrieri]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium princeae]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Satyrium princeps]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Satyrium pulchrum]]'' <small>S.D.Johnson & Kurzweil</small> * ''[[Satyrium pumilum]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Satyrium pygmaeum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Satyrium retusum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium rhodanthum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium rhynchanthoides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium rhynchanthum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Satyrium riparium]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Satyrium robustum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium rostratum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium rupestre]]'' <small>Schltr. ex Bolus</small> * ''[[Satyrium sceptrum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium schimperi]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Satyrium shirense]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Satyrium situsanguinum]]'' <small>van der Niet & Liltved</small> * ''[[Satyrium sphaeranthum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium sphaerocarpum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium stenopetalum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium striatum]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Satyrium trinerve]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Satyrium volkensii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Satyrium welwitschii]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Satyrium yunnanense]]'' <small>Rolfe</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Satyrium| ]] 1jkl43l1jle9b40jjn3c92oqhbgx2zz Spirostachys 0 403974 3372538 2596242 2026-11-14T20:35:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372538 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Spirostachys africana01.jpg |image_caption = ''Spirostachys africana'' |display_parents = 3 |taxon = Spirostachys |authority = Sond., (1850) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Excoecariopsis'' <small>Pax</small> }} '''''Spirostachys''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Euphorbiaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is net twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328141-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230810230211/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328141-2 |argiefdatum=10 Augustus 2023 |besoekdatum=10 Augustus 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Spirostachys africana]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Spirostachys venenifera]]'' <small>(Pax) Pax</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Spirostachys| ]] sof0y74dnvf0mbxeunf3u62g47vp6li Tydren Finland 0 405876 3372630 3361867 2026-11-15T06:28:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372630 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Tydren Finland''' (voorheen bekend as die '''Neste Oil Rally Finland''', '''1000 Mere Tydren''' en '''Rally of the Thousand Lakes'''; {{Lang-fi|Suomen ralli}}, {{Lang-sv|Finska rallyt}}) is 'n [[tydren]]kompetisie in die Finse Mereland in Sentraal-Finland. Die tydren word op breë en gladde grondpaaie gery, met blinde kruine en groot spronge. Dit is die vinnigste byeenkoms in die [[Wêreldtydrenkampioenskap]] en is die "Grand Prix of Rallying" en die "Grand Prix on Gravel" genoem. Tydren Finland is een van die grootste jaarliks georganiseerde openbare geleenthede in die Nordiese lande, wat honderdduisende toeskouers elke jaar lok. Dit is bekend dat die tydren baie moeilik is vir nie-Noordiese bestuurders; slegs sewe jaers van ander lande as [[Finland]] of [[Swede]] het die byeenkoms reeds gewen – in die 1980's en voorheen het die veld feitlik geheel en al uit Finse en Sweedse jaers bestaan. Die stad Jyväskylä in die Sentraal-Finland-streek het dikwels gedien as die hoofplek vir Finse tydrenkompetisies,<ref>[https://www.kosunenracing.com/neste.html Neste Rally Finland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230517234148/https://www.kosunenracing.com/neste.html |date=17 Mei 2023 }} – Kosunen Racing</ref><ref>[https://www.jyvaskyla.fi/en/capital-of-sport/why Why is Jyväskylä The Capital of Sport?] – Jyvaskyla.fi</ref> omdat Tydren Finland die eerste keer in 1951 onder die naam Jyväskylän Suurajot (Jyväskylä Grand Prix) gehou is. Dit was oorspronklik 'n uithouritbyeenkoms wat tot by [[Lapland (Finland)|Lapland]] in Noord-Finland gestrek het, met die tydren aan die voorpunt van die aanvaarding van die moderne tydrenformaat, wat die roete in 'n aantal spesiale fases in die middel-1950's verdeel het. Met toenemende internasionale aandag het dit in 1959 deel van die Europese Tydrenkampioenskap geword. Ná die begin van die Wêreldtydrenkampioenskap in 1973 het die byeenkoms die Finse ronde in die reeks geword. Tydren Finland is nou een van die gewildste en mees gesogte tydrenne van die kampioenskap. == Geskiedenis == Die tydren het in die 1970's belangrikheid begin wen, en plaaslike helde soos Hannu Mikkola, Markku Alén, Timo Salonen, Tommi Mäkinen en [[Marcus Grönholm]] was die suksesvolste name by hierdie tydren, en Sweedse jaers soos Stig Blomqvist het ook hier sukses behaal. Die moeilikheid van hierdie tydren vir nie-Noordiese jaers het gemaak dat noemenswaardige mededingers soos [[Walter Röhrl]] (wat nooit aan hierdie tydren deelgeneem het nie) en Miki Biasion (wat net twee keer in sy 15-jarige loopbaan aan hierdie tydren deelgeneem het) selde of geen verskynings by hierdie tydren gemaak het nie. [[Lêer:Timo_Korpivaara_-_1956_Rally_Finland.jpg|links|duimnael|[[Citroën DS]] 19 in 1956 bestuur]] Tydren Finland is begin as 'n vinnig geïmproviseerde kwalifiserende byeenkoms vir die [[Monte Carlo-tydren]]; dertig Finse bestuurders wou aan Monte Carlo deelneem, maar net 14 se kwota Finne en Swede kon deelneem.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title="Matkailuajosta" Euroopanmestaruusralliksi|page=21|date=18 August 1967|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1967/18_8_1967_sivu21.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606180109/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1967/18_8_1967_sivu21.pdf|archive-date=6 June 2013}}</ref> Voorheen is die inskrywings in die Hanko Run in Suid-Finland beslis.<ref name="NORF 1">{{Cite web|url=http://www.nesteoilrallyfinland.fi/en/history/desireforworldclassrallying/|title=Desire for World Class Rallying|website=Neste Oil Rally Finland|archive-url=https://web.archive.org/web/20111103060629/http://www.nesteoilrallyfinland.fi/en/history/desireforworldclassrallying/|archive-date=3 November 2011|access-date=1 December 2011}}</ref> Die regulasies in hierdie tydren was nie naby dié van die Monte Carlo-tydren nie, wat gelei het tot 'n aanvraag vir 'n Monte Carlo-tipe tydren in Finland. In Julie 1951 is Pentti Barck se voorstel vir 'n jaarlikse kompetisie in Jyväskylä aanvaar.<ref name="NORF 1" /> Die eerste tydren het op 1 September 1951 begin as Jyväskylän Suurajot (Jyväskylä Grand Prix). 26 deelnemers het die roete van 1 700 kilometer aangepak wat gestrek het na [[Rovaniemi]] in Lapland, deur Kokkola en [[Oulu]], en terug na die tydrenhoofkwartier in Jyväskylä.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Jyväskylän suurajojen ensimmäinen lähtö tapahtui eilen aamulla jo klo 5|page=2|date=2 September 1951|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1951/pdf/02_09_1951_sivu2.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100815222334/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1951/pdf/02_09_1951_sivu2.pdf|archive-date=15 August 2010}}</ref> Die wenner, Arvo Karlsson, wat 'n Austin Atlantic bestuur het, het die minste strafpunte opgehoop en was regdeur die roete en die spesiale toetse, wat heuwelklim en versnelling ingesluit het, die deelnemer naaste aan die teikentye.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=A. Karlsson ja H. Korppoo selvisivät 1. miinuksella Jyväskylän Suurajoissa|page=1|date=3 September 1951|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1951/pdf/03_09_1951_etusivu.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821140819/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1951/pdf/03_09_1951_etusivu.pdf|archive-date=21 August 2010}}</ref> [[Lêer:Osmo_Kalpala_-_1956_Rally_Finland.jpeg|duimnael|Osmo Kalpala diens sy [[DKW 1000S|DKW F93]] tydens die 1956 tydren.]] Die 1952-byeenkoms het [[Helsinki]] as 'n alternatiewe beginpunt ingesluit en die veld is tot 48 inskrywings uitgebrei.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Viime yönä alkaneeseen Jyväskylän suurajoon...|page=8|date=13 September 1952|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1952/pdf/13_09_1952_sivu8.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817030831/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1952/pdf/13_09_1952_sivu8.pdf|archive-date=17 August 2014}}</ref> Eino Elo was die enigste bestuurder wat die roete en die versnellings- en remtoetse sonder strafpunte voltooi het.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Toiset J:kylän suurajot voitti Elo Nuortila "puhtaalla pelillä"|page=Back page|date=15 September 1952|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1952/pdf/15_09_1952_takasivu.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817031022/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1952/pdf/15_09_1952_takasivu.pdf|archive-date=17 August 2014}}</ref> In 1953 is Oulu as 'n derde beginpunt bygevoeg, en 66 spanne het die 2 200 kilometer-roete met twee minute-intervalle begin.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Jyväskylän Suurajot alkoivat eilen|page=9|date=12 September 1953|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1953/pdf/12_09_1953_sivu9.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809085659/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1953/pdf/12_09_1953_sivu9.pdf|archive-date=9 August 2014}}</ref> Die tydren is in 1954 onder die internasionale naam "The Rally of the Thousand Lakes" bekendgestel.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Ajajat taivalta taittamassa|page=1|date=21 August 1954|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1954/21_08_1954_etusivu.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418220314/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1954/21_08_1954_etusivu.pdf|archive-date=18 April 2014}}</ref> Daar was nou elf beginstede, waarvan een Sundsvall in die naburige Swede was.<ref name="KSML 20 Aug 19702">{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Alkuaikojen leppoisa matkailuajo muuttunut tallien kovaksi kisaksi|page=22|date=20 August 1970|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/20_8_1970_sivu22.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816023439/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/20_8_1970_sivu22.pdf|archive-date=16 August 2010}}</ref> In 1955 het die geleentheid al hoe nader aan die formaat van 'n moderne tydrenkompetisie gekom; die aantal spesiale sneltrajekte is tot elf verhoog.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Jyväskylän V Suurajot alkoivat eilen|page=Back page|date=20 August 1955|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1955/20_08_1955%20takasivu.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418221010/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1955/20_08_1955%20takasivu.pdf|archive-date=18 April 2014}}</ref> Elo en [[Peugeot]] het die eerste tweemalige wenners van die byeenkoms geword. Die 1956-tydren het 19 dele van altesaam 1 800 km gehad.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Jyväskylän Suurajot alkoivat|page=1|date=18 August 1956|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1956/18_08_1956%20etusivu.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809094109/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1956/18_08_1956%20etusivu.pdf|archive-date=9 August 2014}}</ref> By die 1960 1000 Lakes Rally was byna die helfte van die 85 inskrywings van die buiteland.<ref name="KSML 18 Aug 19672">{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Suurajot ensi kertaa EM-osakilpailurallina|page=22|date=18 August 1967|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1967/18_8_1967_sivu22.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606172802/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1967/18_8_1967_sivu22.pdf|archive-date=6 June 2013}}</ref> ’n Doofstom padwerker is deur Duitsland se toekomstige Europese kampioen, Eugen Böhringer getref, in wat die byeenkoms se eerste noodlottige ongeluk was.<ref>{{cite news|first1=Ari|last1=Mäntylä|first2=Tuula|last2=Puranen|newspaper=Keskisuomalainen|title=Ihmiset eivät uskoneet puhetta|page=12|date=27 August 1995|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1995/27_8_1995_sivu12.pdf|access-date=8 December 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530231726/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1995/27_8_1995_sivu12.pdf|archive-date=30 May 2013}}</ref> Later in die 1960's is die 1000 Mere oorheers deur die eerste generasie " Vlieënde Finne " van tydrenne. Rauno Aaltonen het Pauli Toivonen in 1961 geklop,<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Suomalaisille kolmoisvoitto XI Jyväskylän Suurajoissa|page=9|date=21 August 1961|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1961/21_08_1961%20sivu%209.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606163140/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1961/21_08_1961%20sivu%209.pdf|archive-date=6 June 2013}}</ref> terwyl Toivonen die louere in 1962 verower het.<ref>{{Cite web|url=http://www.citroenracing.com/en/2014/news/wrc-news/30408/cleared-for-immediate-take-off-for-the-second-half-of-the-season/|title=Citroën and rally Finland: four wins since 1962|date=25 July 2014|publisher=Citroën Racing|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731011433/http://www.citroenracing.com/en/2014/news/wrc-news/30408/cleared-for-immediate-take-off-for-the-second-half-of-the-season/|archive-date=31 July 2014|access-date=27 July 2014|url-status=dead}}</ref> Esko Keinänen en Rainer Eklund het tweede geëindig in 'n Škoda Felicia.<ref name="IMS9622">{{cite magazine|title=Böhringer på väg mot EM?|trans-title=Böhringer on his way to a European Championship?|pages=6–7|language=sv|editor-last=Björklund|editor-first=Bengt|location=Lerum, Sweden|magazine=Illustrerad Motor Sport|number=9|date=September 1962}}</ref> 'n Rekord van 104 bestuurders het in die 1962-byeenkoms weggespring.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Jyväskylän XII Suurajot alkoivat|page=11|date=18 August 1962|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1962/18_8_1962_sivu11.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606155519/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1962/18_8_1962_sivu11.pdf|archive-date=6 June 2013}}</ref> Simo Lampinen, skaars twintig jaar oud, het die eerste jaer geword wat agtereenvolgende oorwinnings behaal het en in 1963 en 1964 voor Swede se Tom Trana geëindig het.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title="Koululainen" voitti Suurajot|page=9|date=19 August 1963|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1963/19_8_1963_sivu9.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606175515/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1963/19_8_1963_sivu9.pdf|archive-date=6 June 2013}}</ref><ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Simo Lampinen teki suurajohistoriaa viemällä toisen peräkkäisen voiton|page=8|date=17 August 1964|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1964/17_08_1964%20sivu%208.pdf|access-date=27 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606171937/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1964/17_08_1964%20sivu%208.pdf|archive-date=6 June 2013}}</ref> === 1970's === [[Lêer:Markku_Alén_-_1978_Rally_Finland.jpg|links|duimnael|[[Markku Alén]] bestuur 'n Fiat 131 Abarth]] Die 1970 1000 Lakes het 'n rekord van 52 sneltrajekte gehad, wat altesaam 460 mededingende kilometers beloop het.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Kaasujalka kovalle koetukselle: Pikataipaleita 460 kilometriä|page=20|date=20 August 1970|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/20_8_1970_sivu20.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816023430/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/20_8_1970_sivu20.pdf|archive-date=16 August 2010}}</ref> ’n Geskatte skare van 350 000–500 000 toeskouers het gekyk hoe Mäkinen se prestasie van drie oorwinnings agtereenvolgens deur [[Hannu Mikkola|Mikkola]] geëwenaar word.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Yleisö on oppinut|page=8|date=24 August 1970|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/24_8_1970_sivu8.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816023543/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/24_8_1970_sivu8.pdf|archive-date=16 August 2010}}</ref> Die byeenkoms het egter 'n daling in die aantal buitelandse inskrywings gehad, wat die internasionale pers toegeskryf het aan die moeilikheid om die Finne op hul eie paaie te troef.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Pysyvätkö ulkolaiset poissa Suurajoista?|page=9|date=24 August 1970|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/24_8_1970_sivu9.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821140833/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1970/24_8_1970_sivu9.pdf|archive-date=21 August 2010}}</ref> In 1971 is die tydren vir die derde keer deur 'n Sweedse jaer gewen; Stig Blomqvist het ver voor Tapio Rainio en Markku Alén geëindig.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Ruotsalaisten toiveunesta totuus|page=8|date=23 August 1971|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1971/23_08_1971%20sivu%208.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523174322/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1971/23_08_1971%20sivu%208.pdf|archive-date=23 May 2013}}</ref> Die 1972-byeenkoms het die lengte van spesiale trajekte tot byna 700&nbsp;km verhoog.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Reitti: 1570&nbsp;km pitkä "sitruunapuristin"|page=15|date=3 August 1972|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1972/3_8_1972_sivu15.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523135732/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1972/3_8_1972_sivu15.pdf|archive-date=23 May 2013}}</ref> Die tradisionele Harju-heuwelsneldeel is uit die roete gelaat aangesien Jyväskylä wedrenne in hul stadsgebied verbied het.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Harjun mäkikoe on historiaa|page=17|date=3 August 1972|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1972/3_8_1972_sivu17.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523191029/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1972/3_8_1972_sivu17.pdf|archive-date=23 May 2013}}</ref> [[Lêer:Ari_Vatanen_-_1978_Rally_Finland.jpg|duimnael|[[Ari Vatanen]] met 'n [[Ford Escort|Ford Escort RS1800]] in 1978]] [[Lêer:Peugeot205T16.jpg|links|duimnael|[[Juha Kankkunen]] se [[Peugeot 205|Peugeot 205 T16 E2]] van die 1986-byeenkoms]] [[Lêer:1985_Audi_Sport_Quattro_S1.jpg|duimnael|Die [[Audi Quattro|Audi Quattro S1]] wat deur [[Hannu Mikkola]] gebruik is tydens toetse vir die 1985-tydren]] Alhoewel die 1000 Mere steeds deur Noordiese jaers oorheers is, het David Richards die derde Britse navigator geword wat die oorwinning in 1981 gevier het. In 1982 is die voortydrenondersoek na die nuutgeboude Jyväskylän jäähalli (Jyväskylä-yssaal) verskuif.<ref name="KSML 27 Aug 19822">{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Vauhtiluvat myönnettiin|page=18|date=27 August 1982|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/27_8_1982_sivu18.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024233/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/27_8_1982_sivu18.pdf|archive-date=9 September 2015}}</ref> Meer as 150 deelnemers het die inspeksie geslaag.<ref name="KSML 27 Aug 19823">{{cite news|newspaper=Keskisuomalaine|title=Vauhtiluvat myönnettiin|page=18|date=27 August 1982|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/27_8_1982_sivu18.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024233/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/27_8_1982_sivu18.pdf|archive-date=9 September 2015}}</ref> Koning [[Carl XVI Gustaf van Swede]] het opgedaag om die geleentheid te volg en 'n rekord van 450 verslaggewers was teenwoordig.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Tieto kulkee|page=17|date=28 August 1982|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/28_8_1982_sivu17.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024233/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/28_8_1982_sivu17.pdf|archive-date=9 September 2015}}</ref> Die dominante Audi-span het 'n een-twee geneem met sy fabrieksjaers [[Hannu Mikkola]] en [[Stig Blomqvist]], met spanopdragte wat hulle in hul posisies vir die laaste helfte van die tydren gehou het.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Mikkolan kuudes kerta|trans-title=Mikkola's sixth time|page=12|date=30 August 1982|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/30_8_1982_sivu12.pdf|access-date=28 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024233/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1982/30_8_1982_sivu12.pdf|archive-date=9 September 2015}}</ref><ref name="TV1982192">{{cite magazine|title=Hoppfullt och avslaget|trans-title=Airborne and flat|ref=TVn19|language=sv|magazine=Teknikens Värld|publisher=Specialtidningsförlaget AB|location=Stockholm, Sweden|pages=5–7|date=1982-09-08|issue=19|volume=34|first=Michael|last=Åhman}}</ref> Vir die 1983-tydren het 'n veld van 180 motors ingeskryf, waarvan meer as honderd nie die eindpunt sou haal nie.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Seitsemäs seppele|trans-title=The seventh wreath|page=14|date=29 August 1983|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1983/29_8_1983_sivu14.pdf|access-date=29 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024233/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1983/29_8_1983_sivu14.pdf|archive-date=9 September 2015}}</ref> Mikkola het Blomqvist getroef om sy byeenkomsrekord tot sewe oorwinnings te vergroot. Mikkola se tyd op die 24,5 km Ouninpohja was 11:56; 52 sekondes vinniger as sy tyd net vier jaar gelede.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Ouninpohja sen todistaa|page=15|date=29 August 1983|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1983/29_8_1983_sivu15.pdf|access-date=29 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024233/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1983/29_8_1983_sivu15.pdf|archive-date=9 September 2015}}</ref> In 1984 is meer as 'n halfmiljoen toeskouers verwag en ongeveer 5 000 beamptes is aangestel.<ref>{{cite news|newspaper=Keskisuomalainen|title=Turvallisuuspäällikön vetoomus: Häiriköt kuriin|page=16|date=24 August 1984|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1984/24_8_1984_sivu16.pdf|access-date=29 November 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420090722/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1984/24_8_1984_sivu16.pdf|archive-date=20 April 2014}}</ref> Vatanen het die byeenkoms gewen en [[Peugeot]] het hul sukses in die laaste twee Groep B-jare voortgesit, aangesien Timo Salonen weer in 1985 en 1986 gewen het. === 2000's === [[Lêer:Petter_Solberg_-_Rally_Finland_2009.JPG|links|duimnael|Petter Solberg op die Killeri-trajek]] [[Lêer:Ss1_7tm.jpg|regs|duimnael| Tommi Mäkinen met 'n [[Mitsubishi Lancer|Mitsubishi Lancer Evo]] by die 2001 Tydren Finland]] Na jare se gerugte dat die tydren van Jyväskylä na Suid-Finland verskuif sal word vir beter verblyf, het [[Tampere]] sy voorneme aangekondig om die geleentheid na 1999 aan te bied.<ref>{{cite news|first=Ari|last=Mäntylä|newspaper=Keskisuomalainen|title=Tampere peikkona jatkoneuvotteluissa|page=26|date=18 August 1999|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1999/0818s26.pdf|access-date=9 December 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530230016/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/1999/0818s26.pdf|archive-date=30 May 2013}}</ref> Jyväskylä het die geleentheid behou, maar die hoofkwartier is na die groot nuutgeboude Paviljonki-kongressentrum verskuif.<ref name="KSML 16 Aug 20002">{{cite news|first=Tuomas|last=Heikkilä|newspaper=Keskisuomalainen|title=Haikeat jäähyväiset Laajavuorelle|page=26|date=16 August 2000|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2000/000816s26.pdf|access-date=10 December 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816024542/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2000/000816s26.pdf|archive-date=16 August 2010}}</ref> Voorheen het Laajavuori 30 jaar lank as die kompetisiesentrum gedien.<ref name="KSML 16 Aug 20003">{{cite news|first=Tuomas|last=Heikkilä|newspaper=Keskisuomalainen|title=Haikeat jäähyväiset Laajavuorelle|page=26|date=16 August 2000|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2000/000816s26.pdf|access-date=10 December 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816024542/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2000/000816s26.pdf|archive-date=16 August 2010}}</ref> Die "Hippos"-superspesiaal is laat vaar ten gunste van 'n soortgelyke trajek by die Killeri-tuigrenbaan by die Killerjärvi-meer, waar die toeskouers beter sigbaarheid van die mededingende motors gehad het.<ref>{{cite news|first=Teijo|last=Kuusela|newspaper=Keskisuomalainen|title=Killerillä VIP-kylä ja kahtena iltana huimia kaksintaisteluita|page=36|date=16 August 2000|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2000/000816s36.pdf|access-date=10 December 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816030434/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2000/000816s36.pdf|archive-date=16 August 2010}}</ref> In 2000 is die 50ste uitgawe van Tydren Finland deur Peugeot se [[Marcus Grönholm]] gewen, wat die byeenkoms sou oorheers. In 2002 het die Engelsman Richard Burns spanmaat Grönholm uitgedaag om die derde nie-Noorse deelnemer te word wat die tydren wen, maar sy motor het tydens 'n sprong in Ouninpohja gebreek terwyl hy die byeenkoms gelei het.<ref>{{cite news|first=Ari|last=Mäntylä|newspaper=Keskisuomalainen|title=Kolmas kerta. Mitäs tuosta.|page=17|date=12 August 2002|url=http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2002/KE_20020812_17.pdf|access-date=10 December 2011|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023031900/http://media.ksml.fi/escenic/ksmlRalliSivut/2002/KE_20020812_17.pdf|archive-date=23 October 2013}}</ref> Die volgende buitelandse wenner was Ford se Estiese jaer Markko Märtin in die volgende jaar. Vir die eerste keer in die geskiedenis van die byeenkoms het geen Finse jaer die podium gehaal nie.<ref>{{Cite web|url=http://asia.eurosport.com/wrc/finland-rally/2013/ogier-claims-first-rally-finland-win_sto3868728/story.shtml|title=Ogier claims first Rally Finland win|last=Beer|first=Matt|date=3 August 2013|website=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821163042/http://asia.eurosport.com/wrc/finland-rally/2013/ogier-claims-first-rally-finland-win_sto3868728/story.shtml|archive-date=21 August 2013|access-date=4 August 2013}}</ref> [[Lêer:Neste_Oil_Rally_2010_-_Jari-Matti_Latvala_in_shakedown.jpg|duimnael| Jari-Matti Latvala maak litte los tydens tydens die 2010-byeenkoms]] Tydren Finland is in 2004 vir die derde agtereenvolgende jaar as die "Rally of the Year" aangewys.<ref name="Uuteen aikaan">{{Cite web|url=http://www.nesteoilrallyfinland.fi/historia/uuteenaikaan/|title=Uuteen aikaan|website=Neste Oil Rally Finland|language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20120115063430/http://www.nesteoilrallyfinland.fi/historia/uuteenaikaan/|archive-date=15 January 2012|access-date=15 December 2011}}</ref> Ten spyte daarvan dat [[Lahti]] by die tydren ingesluit is, is 'n eenparige besluit geneem om Jyväskylä as die tydrenhoofkwartier te hou.<ref>{{cite news|url=http://www.mtv3.fi/urheilu/muutlajit/uutiset.shtml/2005/08/388173/suomen-mm-ralli-jatkossakin-jyvaskylassa|date=26 August 2005|access-date=25 December 2011|title=Suomen MM-ralli jatkossakin Jyväskylässä|work=MTV3|language=fi}}</ref> In 2005 het Grönholm die staande rekord vir die hoogste gemiddelde spoed in 'n wêreldtydren opgestel; 122,86 kilometer per uur.<ref>{{Cite web|url=http://www.juwra.com/stats_event_average_speeds.html|title=Top 30 fastest rallies|website=World Rally Archive|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903092127/http://www.juwra.com/stats_event_average_speeds.html|archive-date=3 September 2012|access-date=25 December 2011}}</ref> In die 2007 Tydren Finland het Grönholm Mikkola se wenrekord geëwenaar en die eerste jaer geword om dieselfde WRC-byeenkoms sewe keer te wen.<ref>{{Cite web|url=http://www.juwra.com/stats_driver_wins_same_rally.html|title=Most wins in same rally|website=World Rally Archive|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109040927/http://www.juwra.com/stats_driver_wins_same_rally.html|archive-date=9 November 2011|access-date=25 December 2011}}</ref> By die 2008 tydren het [[Sébastien Loeb]] sy naam by die lys van nie-Noorse wenners gevoeg. Dit was ook [[Citroën]] se eerste oorwinning sedert 1962. Terwyl die Wêreldtydrenkampioenskap in 2009 weer die rondte-rotasie ingestel het, het Tydren Finland 'n vyfjaarkontrak met die WRC-promotor International Sportsworld Communicators onderteken om te verseker dat die geleentheid jaarliks op die kalender bly.<ref>{{Cite web|url=http://www.crash.net/world+rally/news/150534/1/finland_inks_long_term_deal_with_wrc.html|title=Finland inks long term deal with WRC|date=30 July 2009|website=Crash.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20091223090739/http://www.crash.net/world+rally/News/150534/1/finland_inks_long_term_deal_with_wrc.html|archive-date=23 December 2009|access-date=25 December 2011}}</ref> Die 2010-geleentheid het 'n groot verandering beleef; die tydren is in twee dae in plaas van drie gehou en het Saterdag klaargemaak.<ref>{{cite news|first=David|last=Evans|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/85859|date=6 August 2010|access-date=25 December 2011|title=Rally Finland to stay at two days|work=Autosport|archive-url=https://web.archive.org/web/20100824062159/http://www.autosport.com/news/report.php/id/85859|archive-date=24 August 2010|url-status=live}}</ref> Ford se Finne Mikko Hirvonen en Jari-Matti Latvala het hul eerste tuisoorwinnings in onderskeidelik 2009 en 2010 behaal. By die 2011 Tydren Finland het Loeb geskiedenis gemaak deur die eerste nie-Fin te word wat die byeenkoms twee keer gewen het.<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/idINIndia-58543220110731|date=31 July 2011|access-date=25 December 2011|title=Loeb wins Rally Finland for the second time|work=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022160037/http://in.reuters.com/article/2011/07/31/idINIndia-58543220110731|archive-date=22 October 2012|url-status=dead}}</ref> Die geleentheid het na Lahti in die suide uitgebrei en klassieke tydrenmotors na die roete gebring, aangesien van die sneltrajekte ook deel was van die Lahti Historiese tydren.<ref>{{cite news|url=http://www.mtv3.fi/urheilu/ralli/uutiset.shtml/2011/01/1251257/suomen-mm-ralli-ja-em-lahti-historic-rally-yhdistavat-voimansa|date=5 January 2011|access-date=25 December 2011|title=Suomen MM-ralli ja EM Lahti Historic Rally yhdistävät voimansa|work=MTV3|language=fi}}</ref> == Eienskappe == [[Lêer:Cm2_ford.jpg|links|duimnael|Colin McRae in 'n [[Ford Focus RS WRC]] in 2001]] === Geografiese kenmerke === Tydren Finland is bekend vir sy gladde en breë grondpaaie, talle groot spronge en blinde kruine.<ref name="WRC.com">{{Cite web|url=http://www.wrc.com/news/countdown-to-neste-oil-rally-finland/?fid=10567|title=Countdown to Neste Oil Rally Finland|date=24 July 2009|website=WRC.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523181421/http://www.wrc.com/news/countdown-to-neste-oil-rally-finland/?fid=10567|archive-date=23 May 2012|access-date=29 November 2011}}</ref> Dit is die vinnigste tydren in die [[Wêreldtydrenkampioenskap]], met 'n gemiddelde spoed van 125,4&nbsp;km/h in 2015. Van die nege vinnigste ooit WRC-tydrenne volgens gemiddelde spoed, is agt rondtes van die Tydren Finland. Gevolglik het dit bekend geword as die "Grand Prix van tydrenne", "Finse Grand Prix" en "Gravel Grand Prix".<ref>{{Cite web|url=http://www.motorsport.com/wrc/news/rally-finland-hyundai-preview|title=Rally Finland: Hyundai preview|date=5 August 2003|website=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909024232/http://www.motorsport.com/wrc/news/rally-finland-hyundai-preview|archive-date=9 September 2015|access-date=29 November 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.crash.net/World+Rally/news/121425/1/finland_ups_ante_with_over_100_entries.html|title=Finland ups ante with over 100 entries|date=30 June 2008|website=Crash.net|access-date=29 November 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.autoweek.com/article/20100730/NASCAR/100739997|title=Weekend Racing Preview: NASCAR, F1 and WRC in action|date=30 July 2010|website=AutoWeek|archive-url=https://web.archive.org/web/20100804041321/http://www.autoweek.com/article/20100730/NASCAR/100739997|archive-date=4 August 2010|access-date=29 November 2011}}</ref> Die hoë aantal spronge het gelei tot die bynaam "Die tydren van 'n duisend spronge". Die Formule Een-wêreldkampioen [[Kimi Räikkönen]] het gesê dat die byeenkoms "waarskynlik die naaste aan teerry is wat jy op 'n grondpad kan kom."<ref>{{cite news|url=http://www.mtv3.fi/urheilu/ralli/uutiset.shtml/2010/07/1160235/raikkonen-suomen-mm-rallin-sora-kuin-asvalttia|date=26 July 2010|access-date=15 December 2011|title=Räikkönen: Suomen MM-rallin sora kuin asvalttia|quote=Suomen ralli on ehkä lähimpänä asvaltilla ajamista, mitä soralla voi olla.|work=MTV3|language=fi}}</ref> Aangesien die hoëspoeddraaie dikwels deur bome omring word, is noukeurig vervaardigde pasnotas en korrekte renlyne nodig om die byeenkoms te oorleef; klein foute lei maklik tot groot botsings. [[Lêer:François_Duval_-_2004_Rally_Finland.jpg|duimnael|François Duval spring hoog in 2004]] === Gewildheid === [[Lêer:2007_Rally_Finland_podium_11.JPG|duimnael|[[Marcus Grönholm]] het sy laaste tydren Finland-oorwinning in 2007 gevier]] [[Lêer:Marcus_Grönholm_-_2004_Rally_Finland_2.jpg|duimnael|[[Marcus Grönholm]] en Peugeot Sport vier 2004-oorwinning]] [[Lêer:Pauli_Toivonen_-_1962_Rally_Finland.jpg|duimnael|Pauli Toivonen, wenner met sy [[Citroën DS|Citroën DS 19]] in 1962]] [[Lêer:Osmo_Kalpala_-_1954_Rally_Finland.jpg|duimnael|Kalpala-broers met hul 1954-trofeë]] Alhoewel Tydren Finland tradisioneel 'n moeilike byeenkoms vir nie-Noordiese mededingers was, is dit gewild onder die jaers sowel as ondersteuners. Die tydren lok honderdduisende toeskouers elke jaar,<ref>{{Cite web|url=http://www.wrc.com/news/archive/rally-finland-stays-wrc-until-2014/?fid=10613|title=Rally Finland stays WRC until 2014|date=30 July 2009|website=WRC.com|access-date=15 December 2011}}</ref> en net die Monte Carlo-tydren en Wallis-tydren GB het ooit meer inskrywings gelok.<ref>{{Cite web|url=http://www.juwra.com/stats_event_entries.html|title=Top 30 rallies with most entries|website=World Rally Archive|archive-url=https://web.archive.org/web/20120830221525/http://www.juwra.com/stats_event_entries.html|archive-date=30 August 2012|access-date=29 November 2011}}</ref> Die WRC-spanne het Tydren Finland in 1998, 2002, 2003 en 2004 as die "Rally of the Year" aangewys <ref name="Uuteen aikaan"/> Die amptelike webwerf van die Wêreldtydrenkampioenskap lys die byeenkoms as een van die “ongetwyfelde hoogtepunte” van ’n seisoen.<ref name="WRC.com"/> === Ouninpohja-sneldeel === Die bekendste sneldeel van die tydren is Ouninpohja. Dit is bekend vir sy hoëspoed spronge en swiepende draaie, dit is een van die mees gesogte spesiale sneldele in die wêreld. By een sprong geleë 6 km vanaf die wegsprong, naby 'n landmerk geel huis, meet toeskouers die lengte van die spronge en merk die afstand langs die pad af. In 2003 het Markko Märtin die rekord vir die langste sprong opgestel, 57 meter in die lug teen 'n spoed van 171 km/h.<ref>{{cite web|url=http://www.swrt.com/championship/event_overview.html?id=845|title=The Challenge of Ouninpohja|work=Subaru World Rally Team|access-date=14 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20231112213829/http://www.swrt.com/championship/event_overview.html?id=845|archive-date=12 November 2023|url-status=dead}}</ref> Die Ouninpohja-sneldeel is in die 2005- en 2006-byeenkomste in twee dele verdeel, aangesien Petter Solberg die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] se maksimum gemiddelde spoed (130&nbsp;km/h) oorskry het in 2004.<ref>{{Cite web|url=http://www.crash.net/world+rally/news/114156/1/finland_organisers_save_ouninpohja_test.html|title=Finland organisers save Ouninpohja test|date=22 April 2005|website=Crash.net|access-date=15 December 2011}}</ref> Die reël is vir 2007 verander en Ouninpohja het teruggekeer as 'n 33 km-weergawe, hoewel die organiseerders drie oorkruisings bygevoeg het. Die sneldeel is egter in 2008 uit die roete weggelaat. Die sneldeel wissel van 97 m tot 'n maksimum van 180 m in hoogte. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.nesterallyfinland.fi/en/}} * [https://www.ewrc-results.com/events/14/ Rally Finland] by eWRC-uitslae {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Motorsportkompetisies]] [[Kategorie:Tydren]] ciwr7pygplogyqxnctxgy8ikpygksi0 Sarcocaulon camdeboense 0 407738 3372437 3004093 2026-11-14T15:03:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372437 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Kersbos | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon camdeboense | outeur = Moffett, (1979) | sinonieme =* ''Monsonia camdeboensis'' <small>(Moffett) F.Albers</small> }} Die '''kersbos''' (''Sarcocaulon camdeboense'') is 'n [[vetplant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /><ref name="sanbi" /> == Verspreiding == Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] in die [[Karoo]], tussen [[ Beaufort-Wes]], [[Sterkstroom]] en [[Willowmore]], voor.<ref name="powo" /><ref name="sanbi" /> Dit het 'n [[voorkomsgebied]] van 60 348 km². == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377285-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231019055559/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377285-1 |argiefdatum=19 Oktober 2023 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> <ref name="sanbi">http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1979-42 </ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|camdeboense]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] bnke9jn0r0bn4leflmd7faaqih2aka4 Sarcocaulon ciliatum 0 407739 3372438 3032683 2026-11-14T15:05:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372438 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon ciliatum | outeur = Moffett }} '''''Sarcocaulon ciliatum''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377286-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240130081231/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377286-1 |argiefdatum=30 Januarie 2024 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|ciliatum]] 6src212vchmmcsksov9a1zj3rocegvs Sarcocaulon flavescens 0 407740 3372439 3032684 2026-11-14T15:06:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372439 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon flavescens | outeur = S.E.A.Rehm }} '''''Sarcocaulon flavescens''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377290-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240130081231/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377290-1 |argiefdatum=30 Januarie 2024 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|flavescens]] 6fs0u4mdose39phmdm48g6y7rpm6i2s Sarcocaulon inerme 0 407741 3372440 3032685 2026-11-14T15:08:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372440 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon inerme | outeur = S.E.A.Rehm }} '''''Sarcocaulon inerme''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377292-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231018171147/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377292-1 |argiefdatum=18 Oktober 2023 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|inerme]] s312u5vpultdrhgmcw9cem7rf8dtfg9 Sarcocaulon marlothii 0 407742 3372441 3032686 2026-11-14T15:10:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372441 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon marlothii | outeur = [[Adolf Engler|Engl.]], (1888) }} '''''Sarcocaulon marlothii''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Namibië]]. <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377294-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240130081228/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377294-1 |argiefdatum=30 Januarie 2024 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|marlothii]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Namibië]] gzm5vbeebpxq2jk5rdfhlvee67kivgc Sarcocaulon mossamedense 0 407743 3372442 3032687 2026-11-14T15:11:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372442 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon mossamedense | outeur = (Welw. ex Oliv.) Hiern }} '''''Sarcocaulon mossamedense''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377295-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231018172611/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377295-1 |argiefdatum=18 Oktober 2023 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|mossamedense]] b2738bgk6h8ja3khwuip7kyapdu1219 Sarcocaulon patersonii 0 407744 3372443 3080141 2026-11-14T15:13:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372443 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Boesmankers | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon patersonii | outeur = (DC.) G.Don | sinonieme = * Monsonia patersonii<ref name="Sanbi" /> }} '''''Sarcocaulon patersonii''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> Paterson se '''boesmankers''' word ook norab, gifdoring, maagdoring, heldoring, inkruipdoring of kinkhoesbos genoem. == Verspreiding == Die plant kom voor in die suidweste van Namibië ([[ǁKaras]]) tot in Noord-Kaap ([[Richtersveld]])<ref name="Moff"/> In die Richtersveld kom dit net op 'n paar plekke voor en word dit bedreig, maar in Namibië is dit nog volop.<ref name="Sanbi"/> == Beskrywing == Dit is 'n stekelrige, uitgestrekte tot semi-regop struik met takke wat bedek is met 'n dik, harde, wasagtige bas met rye enkele, dik stekels en klossies kort stingels in die oksels van die stekels. Die blaarlem is glad, blougrys en het 'n hele marge. Hierdie laasgenoemde kenmerk is 'n belangrike diagnostiese karakter in die genus Die blomme is baie soortgelyk aan dié van ''[[Geranium]]'', maar verskil van daardie genus deur 15 meeldrade in plaas van 10 te hê. Die meeldrade is aan die basis verenig en het twee lengtes. Die blomstruktuur is in werklikheid feitlik identies aan dié van ''[[Monsonia]]''. Terwyl die kusvorm van S. patersonii oor die algemeen roosblare het, is die binnelandse vorm gewoonlik effens donkerder met ligte magenta tot pers blomme. Die vrug is tipies vir die familie. Dit bestaan ​​uit 'n skisokarp van vyf merikarpe, elk met 'n skerp puntige basis wat die saad bevat, en 'n [[higroskopie]]se stert.<ref name="Moff"/> Die bas is die plant se opmerkelikste kenmerk. Dit is uiters hard en selfs in staat om die skuuraksie van sand en wind in die kusdiamantgebied suid van [[Lüderitz]] te weerstaan, 'n gebied wat soms as die winderigste op aarde beskryf word. Die bas bestaan uit diggepakte kurkselle wat met was gevul is. Dit is die wasinhoud wat die bas ontvlambaar maak. Dit het aanleiding gegee tot die algemene naam boesmankers. Soms brand selfs lewende plante, wat nie te verbasend is nie, aangesien die meeste boesmankerse 'n soliede houtagtige kern het en nie regtig vetplante is nie.<ref name="Moff" /> == Galery == <gallery> Sarcocaulon patersonii S-0300 611.jpg Monsonia patersonii = Sarcocaulon patersonii (Geraniaceae) (37723590364).jpg Sarcocaulon patersonii-3423 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377297-1|title=Sarcocaulon patersonii op POWO|access-date=18 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018172613/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377297-1|archive-date=18 Oktober 2023|url-status=dead}}</ref> <ref name="Sanbi">{{cite web|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1979-51|publisher=[[SANBI]]|title=Maagdoring}}</ref> <ref name="Moff">{{cite journal|title=Paterson s Bushman Candle (Sarcocaulonpatersonii)|author=R.O. Moffett|journal=Veld & Flora|volume=68|issue=1|year=2020}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|patersonii]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] pwnfwuibzy9w230wrcjd0lnggu9qslz Sarcocaulon peniculinum 0 407745 3372444 3032688 2026-11-14T15:15:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372444 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon peniculinum | outeur = Moffett }} '''''Sarcocaulon peniculinum''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377299-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231018171145/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377299-1 |argiefdatum=18 Oktober 2023 |besoekdatum=18 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|peniculinum]] qch7tfpwpvp889424bmznmlnxq4mt1n Sarcocaulon salmoniflorum 0 407746 3372446 3032689 2026-11-14T15:16:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372446 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon salmoniflorum | outeur = Moffett }} '''''Sarcocaulon salmoniflorum''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377301-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|salmoniflorum]] 6af3g5wxa2yzpfe1bhk9qjfitpnt5kf Sarcocaulon spinosum 0 407747 3372448 3032690 2026-11-14T15:18:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372448 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = <!-- Afrikaanse naam --> | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | statusverwysing = | beeld = | takson = Sarcocaulon spinosum | outeur = (Burm.f.) Kuntze }} '''''Sarcocaulon spinosum''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].<ref name="powo" /> <!-- == Verspreiding == == Beskrywing == == Bronne == --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:377302-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcocaulon|spinosum]] syvse6o5dscmd8i6izdstxuoyos2vxs Stenoglottis 0 408231 3372551 2626462 2026-11-14T21:40:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372551 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = ''Eucomis autumnalis'' |display_parents = 3 |taxon = Stenoglottis |authority = Lindl., (1837) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Stenoglottis''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Orchidaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Suider-Afrika]]. == Spesies == Daar is vyf [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30728-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231101155414/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30728-1 |argiefdatum= 1 November 2023 |besoekdatum= 1 November 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=30em}} * ''[[Stenoglottis fimbriata]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Stenoglottis inandensis]]'' <small>G.McDonald & D.G.A.Styles</small> * ''[[Stenoglottis longifolia]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Stenoglottis macloughlinii]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) G.McDonald ex J.M.H.Shaw</small> * ''[[Stenoglottis woodii]]'' <small>Schltr.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stenoglottis| ]] gyknpc14q5zvtxmme8vfy1uolmd2iqw Scadoxus 0 408469 3372458 3279151 2026-11-14T15:41:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372458 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Vegetation around Victoria falls.jpg |image_caption = ''Scadoxus multiflorus'' |display_parents = 3 |taxon = Scadoxus |authority = Raf., (1838) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Choananthus'' <small>Rendle</small> * ''Demeusea'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''Nerissa'' <small>Salisb.</small> }} '''''Scadoxus''''' is 'n [[genus]] van [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Amaryllidaceae]]''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s in die genus:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1622-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Scadoxus cinnabarinus]]'' <small>(Decne.) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus cyrtanthiflorus]]'' <small>(C.H.Wright) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus longifolius]]'' <small>(De Wild. & T.Durand) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus membranaceus]]'' <small>(Baker) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus multiflorus]]'' <small>(Martyn) Raf.</small> * ''[[Scadoxus nutans]]'' <small>(Friis & I.Bjørnstad) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus pole-evansii]]'' <small>([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus pseudocaulus]]'' <small>(I.Bjørnstad & Friis) Friis & Nordal</small> * ''[[Scadoxus puniceus]]'' <small>(L.) Friis & Nordal</small> == Galery == <gallery> Scadoxus multiflorus 0014.jpg Blood Lily (Scadoxus) (41223705362).jpg Cây hoa hồng tú cầu.jpg Entrance to Jason's House in Sanskriti.jpg Fireball Lily (54372575562).jpg Fleur sauvage rouge de la réserve naturelle de Popenguine 01.jpg Hoahongtucau.jpg L’ail rouge de Banco.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Scadoxus| ]] h6gwbcej3qxynhaqjraceyk6355log0 Scolopia 0 409960 3372475 3279160 2026-11-14T16:06:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372475 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Scolopia crenata 12.JPG |image_caption = ''Scolopia crenata'' |display_parents = 3 |taxon = Scolopia |authority = Schreb., (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Adenogyrus'' <small>Klotzsch</small> * ''Aembilla'' <small>Adans.</small> * ''Dasianthera'' <small>C.Presl</small> * ''Eriudaphus'' <small>Nees</small> * ''Limonia'' <small>Gaertn.</small> * ''Phoberos'' <small>Lour.</small> * ''Rhamnicastrum'' <small>L. ex Kuntze</small> * ''Richeopsis'' <small>Arènes</small> }} '''''Scolopia''''' is 'n [[genus]] wat deel is van die [[Familie (biologie)|familie]] ''Salicaceae''. Die genus is [[inheems]] in [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is 43 spesies wat tot die genus hoort en vyf kom in [[Suid-Afrika]] voor.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331947-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231205082711/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331947-2 |argiefdatum= 5 Desember 2023 |besoekdatum=20 Desember 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Scolopia acuminata]]'' <small>Clos</small> * ''[[Scolopia braunii]]'' <small>(Klotzsch) Sleumer</small> * ''[[Scolopia brownii]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Scolopia buxifolia]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Scolopia calcicola]]'' <small>Capuron & Sleumer</small> * ''[[Scolopia chinensis]]'' <small>(Lour.) Clos</small> * ''[[Scolopia coriacea]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Scolopia crassipes]]'' <small>Clos</small> * ''[[Scolopia crenata]]'' <small>(Wight & Arn.) Clos</small> * ''[[Scolopia delphinensis]]'' <small>Appleq. & G.E.Schatz</small> * ''[[Scolopia erythrocarpa]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Scolopia flanaganii]]'' <small>(Bolus) Sim</small> * ''[[Scolopia germainii]]'' <small>Briq.</small> * ''[[Scolopia hazomby]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Scolopia heterophylla]]'' <small>(Lam.) Sleumer</small> * ''[[Scolopia inappendiculata]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Scolopia kermodei]]'' <small>C.E.C.Fisch.</small> * ''[[Scolopia lucida]]'' <small>Wall. ex Kurz</small> * ''[[Scolopia luzonensis]]'' <small>(C.Presl) Warb.</small> * ''[[Scolopia macrophylla]]'' <small>(Wight & Arn.) Clos</small> * ''[[Scolopia madagascariensis]]'' <small>Sleumer</small> * ''[[Scolopia manongarivae]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Scolopia maoulidae]]'' <small>Hul, Labat & O.Pascal</small> * ''[[Scolopia meridionalis]]'' <small>Capuron & Sleumer</small> * ''[[Scolopia montana]]'' <small>Sleumer</small> * ''[[Scolopia mundii]]'' <small>(Nees) Warb.</small> * ''[[Scolopia novoguineensis]]'' <small>Warb.</small> * ''[[Scolopia oldhamii]]'' <small>Hance</small> * ''[[Scolopia oreophila]]'' <small>(Sleumer) Killick</small> * ''[[Scolopia orientalis]]'' <small>Sleumer</small> * ''[[Scolopia parkinsonii]]'' <small>N.Balach., Gastmans & Chakrab.</small> * ''[[Scolopia pusilla]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Scolopia rhamniphylla]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Scolopia saeva]]'' <small>Hance</small> * ''[[Scolopia septentrionalis]]'' <small>Capuron & Sleumer</small> * ''[[Scolopia spinescens]]'' <small>Sleumer</small> * ''[[Scolopia spinosa]]'' <small>(Roxb.) Warb.</small> * ''[[Scolopia steenisiana]]'' <small>Sleumer</small> * ''[[Scolopia stolzii]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Scolopia taimbarina]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Scolopia theifolia]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Scolopia thouvenotii]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Scolopia zeyheri]]'' <small>(Nees) Szyszył.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Scolopia rhinanthera Blanco2.367.png Scolopia oldhamii 魯花樹.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Scolopia| ]] jtxplh6nhogkxw2ru3n60eedbl1tu4z Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 0 410541 3372568 3345959 2026-11-14T22:55:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372568 wikitext text/x-wiki {{Suid-Afrikaanse Politiek}} '''Algemene verkiesings''' is op 29 Mei 2024 in [[Suid-Afrika]] gehou om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] sowel as die [[provinsiale wetgewer]] in elke provinsie te verkies. Dit was die sewende algemene verkiesing wat onder die voorwaardes van algemene volwasse stemreg gehou is sedert die einde van die [[apartheid]]sera in 1994. Die nuwe [[Nasionale Raad van Provinsies]] word tydens die eerste sitting van elke provinsiale wetgewer verkies. Die verkiesing is gekenmerk deur 'n drastiese afname in steun vir die [[African National Congress]] (ANC), wat sy parlementêre meerderheid verloor het wat dit sedert die eerste post-apartheid verkiesing in 1994 gehou het, en die opkoms van [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK-party) onder leiding van oudpresident [[Jacob Zuma]], wat nasionaal die derde plek ingeneem het.<ref>{{cite news|url=https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|title=2024 ELECTIONS: eNCA Project ANC Will Take 45% Of National Vote|publisher=eNCA|date=30 May 2024|accessdate=30 Mei 2024|archive-date=30 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530123735/https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|url-status=live}}</ref> Die sentristiese [[Demokratiese Alliansie]] het tweede gekom. [[Hermann Pretorius]] het in sy boek ''Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever'' waargeneem dat die verkiesing ’n keerpunt in die land se politiek verteenwoordig het, met nuwe partye wat gevestigde magsverhoudings ingrypend ontwrig het.<ref>{{cite book |last=Pretorius |first=Hermann |title=Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever |publisher=Protea Book House |year=2025 |isbn=9781485315896 |location=Pretoria}}</ref> Op 14 Junie 2024 het die [[African National Congress|ANC]], die [[Demokratiese Alliansie]] (DA), die [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP) en die [[Patriotic Alliance]] (PA), ingestem om 'n [[nasionale eenheidsregering]] te vorm, met [[Cyril Ramaphosa]] wat herkies is as [[President van Suid-Afrika]].<ref name=ancda>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|title=ANC and DA agree on South Africa unity government|first1=Farouk|last1=Chothia|first2=Danai Kesta|last2=Kupemba|first3=Barbra|last3=Plett-Usher|publisher=BBC News|date=14 June 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614112052/https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-national-assembly-re-elects-cyril-ramaphosa-president-2024-06-14/|title=South Africa's National Assembly re-elects Cyril Ramaphosa as president|publisher=Reuters|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> == Agtergrond == Die datum van die verkiesing is deur die dienende president, Cyril Ramaphosa, bepaal en moes binne 90 dae na die einde van die termyn van die huidige Parlement, middel Mei 2024, wees.<ref>{{Cite news |date=24 Oktober 2023 |title=Election season kicks off but no date yet |work=Business Day |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2023-10-24-election-season-kicks-off-but-no-date-yet/}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het die African National Congress vir die eerste keer landwyd in enige verkiesing sedert die einde van apartheid minder as 50% van die stemme gekry.<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=A landmark as South Africa's ANC dips below 50% support |url=https://apnews.com/article/africa-elections-cape-town-race-and-ethnicity-racial-injustice-5d14a119310380ca61ce9eb7c3d3d6c2 |access-date=2023-08-01 |website=AP News |language=en}}</ref> Die party het ook steun verloor in die sleutelmetro's van [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]] ([[Pretoria]]), [[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[EThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit|eThekwini]] ([[Durban]]). Die ANC het beheer oor eThekwini behou terwyl die [[Demokratiese Alliansie]] daarin geslaag het om beheer van Johannesburg en Ekurhuleni deur onderskeidelik 'n meerderheidskoalisie en 'n minderheidskoalisie te bekom, benewens die vorming van 'n meerderheidskoalisieregering in Tshwane, wat hy sedert 2016 regeer het.<ref>{{cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |website=Africanews |language=en}}</ref> === Koalisies === Vroeg in 2023 het die ANC en die [[Economic Freedom Fighters]] (EFF) 'n koalisie in Johannesburg en Ekurhuleni gevorm, waar die twee partye MMC-posisies beklee het terwyl hulle 'n burgemeester van 'n minderheidsparty verkies het.<ref>{{Cite web |title=ANC and EFF partnership 'negotiating in good faith' to govern Gauteng metros |url=https://www.702.co.za/articles/466111/anc-and-eff-partnership-negotiating-in-good-faith-to-govern-gauteng-metros |access-date=2023-08-01 |website=702 |language=en-ZA}}</ref> In April 2023, met kennis van die vooruitsigte van 'n ANC/EFF nasionale koalisie, het die DA-leier, [[John Steenhuisen]], 'n beroep gedoen dat "eendersdenkende" partye saamstaan om 'n "doemdag-koalisie" te voorkom.<ref>{{Cite web |title=DA to fight ANC-EFF ‘doomsday coalition’ |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2023-04-02-da-to-fight-anc-eff-doomsday-coalition/ |access-date=2023-08-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA |url-access=subscription}}</ref> In Julie 2023 is 'n gesamentlike verklaring deur die Demokratiese Alliansie (DA), [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP), [[ActionSA]], [[Vryheidsfront Plus]] (VF+), die [[United Independent Movement]] (UIM) en die [[Spectrum National Party|Spektrum Nasionale Party]] (SNP) vrygestel wat 'n aankondiging van 'n konvensie op 16 en 17 Augustus waarin 'n nasionale koalisie voorgestel word in die geval van 'n parlement sonder 'n volstrekte meerderheid.<ref>{{Cite web |date=2023-07-03 |title=Date set for DA ‘moonshot pact’ convention |url=https://mg.co.za/politics/2023-07-03-date-set-for-moonshot-pact-convention/ |access-date=2023-08-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Op 17 Augustus 2023 is 'n voorverkiesingsooreenkoms genaamd die [[veelpartyhandves]] onderteken tussen die partye sowel as die Onafhanklike Suid-Afrikaanse Nasionale Burgerlike Organisasie, met die doel om 'n verenigde front teen die drie-dekade-heerskappy van die African National Congress party, en die onlangse opkoms van die omstrede Economic Freedom Fighters (EFF) party voor te stel.<ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=2023-08-17 |title=Multi-Party Charter for South Africa agrees on key power-sharing principles |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-08-17-multi-party-charter-for-south-africa-agrees-on-key-power-sharing-principles/ |access-date=2023-10-18 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 7 Oktober 2023 het die [[African Christian Democratic Party]] (ACDP) aangekondig dat hulle by die handves sal aansluit, wat die handves se seteltelling van 108 tot 112 in die Nasionale Vergadering (uit 400 setels) verhoog het.<ref>{{Cite news |last=Sithole |first=Siyabonga |date=8 October 2023 |title=Multiparty Charter welcomes ACDP into the fold |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/the-star/news/multiparty-charter-welcomes-acdp-into-the-fold-58f0b7a1-65d2-414a-b8b9-a07c0341991f |access-date=18 Oktober 2023}}</ref> ===Umkhonto we Sizwe=== Op 16 Desember 2023 het oudpresident [[Jacob Zuma]] aangekondig dat hy ‘n nuwe party [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] gaan steun in die opkomende verkiesing, en beweer dat die huidige president Ramaphosa as 'n “volmag vir witmonopoliekapitaal” dien. Hy het ook die stigting van Umkhonto we Sizwe (MK), voorgehou as ‘n opvolger van die apartheidsera [[Umkhonto we Sizwe]], destyds die militêre vleuel van die ANC.<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South African ex-President Jacob Zuma has denounced the ANC and pledged to vote for a new party |url=https://apnews.com/article/south-africa-jacob-zuma-election-anc-party-5f2260db0b0cf4143387ea13ba8045ba |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Laasgenoemde het 'n regsgeding teen die MK se registrasie by die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika aanhangig gemaak, wat op 26 Maart 2024 deur die Verkiesingshof van Suid-Afrika van die hand gewys is weens 'n gebrek aan meriete. Die ANC het ook beplan om 'n regsgeding in te dien teen die party se naam as die "historiese MK".<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South Africa’s ANC fails in bid to ban former leader Zuma’s party from polls |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-zuma-court-d409db1059c7f563cc169668bd9357f0 |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Op 28 Maart 2024 het die Verkiesingskommissie Zuma verbied om in die verkiesing te staan, met verwysing na sy vorige kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |title=South Africa’s ex-President Jacob Zuma barred from May elections |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/28/south-africas-ex-president-jacob-zuma-barred-from-may-elections |access-date=2024-03-29 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> MK het teen hierdie uitspraak geappelleer,<ref>{{cite web |url=https://www.barrons.com/news/s-africa-s-zuma-files-appeal-against-exclusion-from-may-vote-cbe79206 |title=S.Africa's Zuma Files Appeal Against Exclusion From May Vote |publisher=Barron's |date=2024-04-03 |accessdate=2024-04-04}}</ref> met Zuma se prokureurs wat aangevoer het dat die skuldigbevinding van 'n siviele aard was, en die besluit is op 9 April deur die verkiesingshof omgekeer<ref>{{Cite web |title=South Africa’s Jacob Zuma wins court bid to contest upcoming election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/9/south-africas-jacob-zuma-wins-court-bid-to-contest-upcoming-election |access-date=2024-04-10 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> wat Zuma weer toegelaat het om te staan.<ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=Jacob Zuma can contest elections, Electoral Court rules |url=https://www.news24.com/news24/politics/jacob-zuma-can-contest-elections-electoral-court-rules-20240409 |access-date=2024-04-09 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Verkiesingskommissie het op 12 April aangekondig dat hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] sal nader vir duidelikheid oor Artikel 47(1)(e) van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], die bepaling wat gebruik is om die aanvanklike beswaar teen mnr Zuma te handhaaf.<ref>{{Cite web |title=Electoral Commission approaches the Constitutional Court for Clarity on Section 47(1)(e) of the Constitution - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/News-And-Media/News-List/News/News-Article/Electoral-Commission-approaches-the-Constitutional-Court-for-Clarity-on-Section-47(1)(e)-of-the-Constitution?a=AISDGvpz75ps1usOfX7oipctYQxHaGTy4Kf8EGcX+ok= |access-date=2024-04-12 |website=www.elections.org.za}}</ref> Die polisie het op 30 April 'n ondersoek van stapel gestuur of die MK handtekeninge vervals het om vir die verkiesing te registreer.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=30 April 2024 |title=South African police investigate if former president's party forged signatures to contest elections |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |access-date=1 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601125857/https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |url-status=live }}</ref> Die Konstitusionele Hof het Zuma op 20 Mei onbevoeg verklaar om vir die verkiesing te staan, met verwysing na sy kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=20 Mei 2024 |title=South Africa's top court rules former President Zuma cannot stand in election over criminal record |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |access-date=20 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=20 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520102221/https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |url-status=live }}</ref> Hy is steeds toegelaat om vir MK veldtogte te voer <ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=28 Mei 2024 |title=South Africa's election might be a defining moment — with new complications. Here's what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=29 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=17 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517074753/https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |url-status=live }}</ref> en sy naam is as partyleier op die stembrief behou.<ref>{{Cite web |last=Chothia |first=Farouk |date=29 May 2024 |title=South Africans vote with ANC majority in the balance |url=https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |access-date=29 Mei 2024 |website=BBC |language=en-UK |archive-date=29 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022248/https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |url-status=live }}</ref> ===Kiesersopkoms=== [[Lêer:Kieseropkoms.jpg|duimnael|Persentasie volwassenes wat stem in die nasionale verkiesings.]] Die kiesersopkoms het afgeneem sedert die einde van Apartheid, toe 86% van die stemgeregtigde kiesers opgedaag het.<ref>{{Cite news |title=South Africa faces a defining election |url=https://www.economist.com/the-world-ahead/2023/11/13/south-africa-faces-a-defining-election |access-date=2024-01-31 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> Vir hierdie verkiesing was 27 miljoen mense geregtig om te stem.<ref name="logistics">{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |title=South Africa’s election could bring a defining moment — and new complications. Here’s what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=2024-05-17 |website=Associated Press|date=17 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Vyf-en-vyftig persent van hulle was vroue, terwyl kiesersregistrasie die hoogste was onder diegene tussen 30 en 39 jaar oud.<ref>{{Cite news |title=Counting under way in South Africa's crucial election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |access-date=30 Mei 2024 |work=BBC |archive-date=30 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |url-status=live }}</ref> Slegs 58% van die land se geregistreerde kiesers het in die verkiesing gaan stem. ==Verkiesingstelsel== Volgens die [[Grondwet van Suid-Afrika]] moet 'n verkiesing minstens elke vyf jaar plaasvind. Die doel van die verkiesing is om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] asook provinsiale wetgewers te verkies. Die Nasionale Vergadering bestaan uit 400 lede wat deur eweredige verteenwoordiging verkies word en wat op hulle beurt die [[President van Suid-Afrika|president van die land]] verkies. Die 2024-verkiesing is deur die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] bestuur. In Junie 2020 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis in New Nation Movement NPC v President van die Republiek van Suid-Afrika dat die Kieswet ongrondwetlik was in die mate dat dit nie onafhanklikes toegelaat het om in nasionale en provinsiale verkiesings mee te ding nie.<ref>{{Cite news|last=Mabuza|first=Ernest|date=11 Junie 2020|title=Constitutional Court judgment opens door for independent candidates to stand for election|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2020-06-11-concourt-ruling-opens-door-for-independent-candidates-to-stand-for-election-in-sa/|access-date=7 Julie 2021|newspaper=[[Sunday Times]]|language=en-ZA}}</ref> Sedert die eerste verkiesing wat onder algemene stemreg gehou is, is 400 lede wat verkies is tot die Nasionale Vergadering verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met 'n geslote lys- benadering. Tweehonderd lede is uit nasionale partylyste verkies, terwyl die ander 200 uit provinsiale partylyste in elk van die nege provinsies verkies is. Die nasionale lyssetels is toegeken deur setels wat op provinsiale vlak gewen is van elke party se nasionale toekenning af te trek om 'n maksimum proporsionele uitslag te genereer. Die Droop-kwota-variant van die grootste restant-metode is gebruik om setels op sowel nasionale as provinsiale vlak toe te ken.<ref name="electionguide">{{cite web|url = http://www.electionguide.org/elections/id/2721/|title = Election for National Assembly|access-date = 4 Januarie 2020|website = IFES Election Guide}}</ref> Provinsiale wetgewers word ook verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met geslote partylyste. In Februarie 2021 het [[Aaron Motsoaledi]], minister van binnelandse sake, 'n ministeriële advieskomitee onder leiding van [[Valli Moosa]] aangestel om 'n nuwe kiesstelsel aan te beveel.<ref>{{Cite web|title=Ministerial Advisory Committee on the Electoral System hosts first consultative meeting|url=https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar|url-status=live|access-date=7 Julie 2021|website=www.gov.za|publisher=Government of South Africa|date=24 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183523/https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar |archive-date=2021-07-09 }}</ref> Terwyl die komitee verdeel was, het 'n skrale meerderheid lede 'n hibriede stelsel verkies, met die helfte van die setels wat in kiesafdelings verkies is en die ander helfte deur partylyste verkies.<ref>{{Cite news|last1=Kgosana|first1=Caiphus|last2=Khoza|first2=Amanda|title=Advisory committee divided on which electoral system to adopt|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2021-06-13-advisory-committee-divided-on-which-electoral-system-to-adopt/|newspaper=[[Sunday Times ]]|language=en-ZA|date=13 Junie 2021|access-date=7 Julie 2021}}{{subscription required|s}}</ref> ===Streeksstemming=== Die streekstembrief is een van die drie stembriewe wat in Suid-Afrika se nasionale verkiesings gebruik word, saam met die nasionale stembrief en provinsiale stembrief. Dit word gebruik om verteenwoordigers van elk van die land se nege provinsies tot die Nasionale Vergadering te verkies. Die streekstembrief is proporsioneel, wat beteken dat setels aan partye en onafhanklike kandidate toegeken word op grond van die aantal stemme wat ontvang is.<ref>{{Cite web |title=2024 General Elections, 29 Mei {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/elections2024 |access-date=2024-05-13 |website=www.gov.za}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''Nasionale Vergadering streeksetels'''<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections: Electoral Amendment Act - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=2024-05-13 |website=www.elections.org.za}}</ref> !Streek !Setels |- |Oos-Kaap |25 |- |Vrystaat |11 |- |Gauteng |48 |- |KwaZulu-Natal |41 |- |Limpopo |19 |- |Mpumalanga |15 |- |Noordwes |13 |- |Noord-Kaap |5 |- |Wes-Kaap |23 |- |Total |200 |} ===Verkiesing van die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers=== President Cyril Ramaphosa het op 17 April 2023 die Verkiesingswysigingswetsontwerp onderteken, wat onafhanklike kandidate toelaat om vir verkiesing tot die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers te staan, terwyl die proporsionele verteenwoordiging met geslote lyste behou is. Tweehonderd lede word uit nasionale partylyste verkies, terwyl die oorblywende 200 setels deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is. In provinsiale wetgewers het die enkelvlak-multilid-proporsionele stelsel voortgegaan om van toepassing te wees met politieke partye en onafhanklike kandidate wat om setels meegeding het. Kiesers het drie stembriewe ontvang in teenstelling met twee in vorige verkiesings; die eerste stemming was om die 200 lede van die Nasionale Vergadering te kies wat slegs deur politieke partye betwis word en die tweede stemming was om die oorblywende 200 lede van die Nasionale Vergadering te verkies wat deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is, terwyl die derde stemming was om lede van die provinsiale wetgewers met politieke partye en onafhanklike kandidate te verkies.<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections? |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=18 Oktober 2023 |website=Electoral Commission of South Africa}}</ref> ===Verkiesing van die president en premiers=== Ná die verkiesing sal die [[President van Suid-Afrika]] deur die Nasionale Vergadering verkies word. Alhoewel daar van die President vereis word om 'n lid van die Nasionale Vergadering te wees ten tyde van die verkiesing, moet 'n persoon wat as President verkies word hul setel bedank om die amp te aanvaar.<ref>{{cite news |last1=Paton |first1=Carol |last2=Quintal |first2=Genevieve |title=Cyril Ramaphosa elected as president by National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-05-22-cyril-ramaphosa-elected-as-president-by-national-assembly/ |access-date=4 Januarie 2020 |newspaper=BusinessDay |date=22 Mei 2019}}{{subscription required|s}}</ref> Die premiers van elke provinsie sal ook ná die verkiesing deur die onderskeie provinsiale wetgewers verkies word.<ref name="electionguide" /> ===NRVP verkiesings=== Die [[Nasionale Raad van Provinsies]] (NRVP) bestaan uit 90 lede, tien verkies deur elk van die provinsiale wetgewers in verhouding tot die samestelling van die wetgewer. Die NRVP-lede sal die dag ná die eerste sitting van die Nasionale Vergadering ingesweer word.<ref name="electionguide" /> == Partye en kandidate == Vir hierdie verkiesing het 70 politieke partye geregistreer, die meeste vir 'n algemene verkiesing in Suid-Afrika tot nog toe. Dit is ook die eerste algemene verkiesing wat onafhanklike kandidate toegelaat het om vir die Nasionale Vergadering deel te neem.<ref name="logistics"/> ===Voorlopige kandidatelyste=== Op 26 Maart 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die voorlopige kandidaatlyste gepubliseer, met die lys van die volgende twee-en-vyftig partye, wat op die nasionale stembrief sal verskyn:<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/Candidates-List National Candidates List], Independent Electoral Commission, Retrieved 26 Maart 2024.</ref> [[Hope4SA|#HOPE4SA]], [[Abantu Batho Congress]], [[Able Leadership]], [[Action Alliance Development Party]], [[ActionSA]], [[Africa Africans Reclaim]], [[African Christian Democratic Party]], [[African Congress for Transformation]], [[African Content Movement]], [[African Heart Congress]], [[African Independent Congress]], [[African Movement Congress]], [[African National Congress]], [[African People's Convention]], [[African People's Movement]], [[African Transformation Movement]], [[Al Jama-ah]], [[All Citizens Party]], [[Alliance of Citizens for Change]], [[Allied Movement for Change]], [[Azanian People's Organisation]], [[Build One South Africa]], [[Citizans]], [[Congress of the People]], [[Conservatives in Action]], [[Democratic Alliance]], [[Democratic Liberal Congress]], [[Economic Freedom Fighters]], [[Economic Liberators Forum South Africa]], [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]], [[Free Democrats]], [[GOOD]], [[Independent South African National Civic Organisation]], [[Inkatha Freedom Party]], [[National Coloured Congress]], [[National Freedom Party]], [[Northern Cape Communities Movement]], [[Organic Humanity Movement]], [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Patriotic Alliance]], [[People's Movement for Change]], [[Referendum Party]], [[RISE Mzansi]], [[Sizwe Ummah Nation]], [[South African Rainbow Alliance]], [[South African Royal Kingdoms Organization]], [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]], [[United Africans Transformation]], [[United Democratic Movement]], [[United Independent Movement]], [[Vryheidsfront Plus]], en [[Xiluva]]. ===Finale kandidatelyste en onafhanklike kandidate=== Op 10 April 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die finale kandidatelyste gepubliseer en weer twee-en-vyftig partye gelys met nasionale kompenserende kandidate (teenoor nasionale streek- en provinsiale). Die [[Independent South African National Civic Organisation]] het nie meer op die lys verskyn nie, terwyl die [[Africa Restoration Alliance]] bygevoeg is.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/List-Of-Parties-And-Independents National Compensatory - List of Parties - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek 10 April 2024.</ref> Ses onafhanklike kandidate het op die nasionale streeklyste verskyn, naamlik [[Zackie Achmat]], [[Louis Liebenberg]], Anele Mda, Lovemore N'dou, Ntakadzeni Phathela en Lehlohonolo Ramoba.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/National Regional Parties and Independents - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek op 13 April 2024.</ref> ===Uitsprake van die Verkiesingshof=== Uitspraak van die verkiesingshof op 20 April 2024 het sake afwys wat deur vyf politieke partye teen die Kommissie aanhangig gemaak is. Die vyf politieke partye – [[Operation Dudula]], Arise South Africa, Cape Independence Party, Defenders of the People en Independent South Africa National Civic Organisation - het sake aanhangig gemaak teen hul uitsluiting van deelname aan die komende verkiesings, nadat hulle nie aan die vereistes vir kandidate voldoen het nie.<ref>Kieshof verwerp appèlaansoeke van vyf partye, 10:01 Sat, 20 Apr 2024, https://www.ofm.co.za/article/sa/331337/kieshof-verwerp-app%C3%A8laansoeke-van-vyf-partye . Besoek 22 April 2024</ref> ===Prominente politici=== <gallery widths=90px heights=140px caption="Suid-Afrikaanse politici" perrow="8"> Cyril Ramaphosa - President of South Africa - 2018 (cropped).jpg|{{Center|[[Cyril Ramaphosa]]<br>[[African National Congress|ANC]]}} John Steenhuisen (cropped).jpg|{{Center|[[John Steenhuisen]]<br>[[Democratic Alliance|DA]]}} Julius Malema, EFF CIC (2019).png|{{Center|[[Julius Malema]]<br>[[Economic Freedom Fighters|EFF]]}} Velenkosini Hlabisa.jpg|{{Center|[[Velenkosini Hlabisa]]<br>[[Inkatha Freedom Party|IFP]]}} Russian President Vladimir Putin alongside South African President Jacob Zuma (cropped).jpg|{{Center|[[Jacob Zuma]]<br>[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]}} PJ Groenewald (cropped).jpg|{{Center|[[Pieter Groenewald]]<br>[[Vryheidsfront Plus|VF+]]}} Consul General Christopher Rowan with Mayor Mashaba and former D.C. Mayor Athony Williams (2).jpg|{{Center|[[Herman Mashaba]]<br>[[ActionSA]]}} K Meshoe Toronto 2013.png|{{Center|[[Kenneth Meshoe]]<br>[[African Christian Democratic Party|ACDP]]}} </gallery> == Kwessies == ===Gesondheidsorg=== [[Lêer:20240528Verkiesing.jpeg|duimnael|Verkiesingsplakkate in Pretoria.]] Op 15 Mei 2024, twee weke voor die verkiesing, het president Ramaphosa die Wet op Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) onderteken wat 'n staatsfonds vir Nasionale Gesondheidsversekering tot stand gebring het om meer Suid-Afrikaners toegang tot private gesondheidsorg te bied.<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=A new South Africa health law aims at deep inequality, but critics say they'll challenge it |url=https://apnews.com/article/south-africa-health-law-elections-e1e15892eaa6efa51cc1bf14959d3453 |access-date=2024-05-19 |website=AP News |language=en}}</ref> Die doel van die wetsontwerp is om uiteindelik die gebruik van private gesondheidsorg uit te faseer en dit te vervang met die NGV as die enigste koper en verskaffer van gesondheidsversekering. Die DA is sterk gekant teen die wetsontwerp op die veronderstelling dat dit kan lei tot groot belastingverhogings en [[korrupsie]] deur ANC-"kaderontplooiing," en het belowe om dit in die hof te betwis.<ref name="BBC100">{{Cite web |title=South Africa's National Health Insurance (NHI) Bill: Why it is controversial |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1030v3p1r8o |access-date=2024-05-19 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref name="Al10">{{Cite web |title=South Africa’s Ramaphosa signs health bill weeks before election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/15/south-africas-ramaphosa-signs-health-bill-weeks-before-election |access-date=2024-05-19 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die wetsontwerp was omstrede omdat dit mense se vermoë sou beperk om private gesondheidsversekering uit te neem om mediese koste te dek. Daarbenewens het die regering nie amptelike statistieke vrygestel oor hoeveel die NGV-program sal kos nie, wat kommer wek dat dit Suid-Afrika se voortdurende probleme met die verskaffing van openbare dienste soos elektrisiteit en water kan vererger.<ref name=BBC100/><ref name=Al10/> ===Onwettige immigrasie=== Suid-Afrika staar baie uitdagings in die gesig, insluitend verswakkende [[infrastruktuur]] in belangrike sektore soos krag en water, tesame met aanhoudende hoë vlakke van [[werkloosheid]] en [[misdaad]].<ref>{{Cite web |last=Smith |first=James F. |date=2023-11-21 |title=Harvard's Growth Lab researchers diagnose South Africa's decline and suggest tough choices to move forward |url=https://www.hks.harvard.edu/faculty-research/policy-topics/development-economic-growth/report-state-capacity-collapsing-south |access-date=2024-04-08 |website=www.hks.harvard.edu |language=en}}</ref> Sommige in die algemene publiek wys vingers na onwettige immigrasie en skryf die nasie se ellende toe aan die teenwoordigheid van onwettige migrante.<ref>{{Cite web |title=Impact of illegal migration on cities: input from Joburg & Ekurhuleni Mayors, SALGA & Minister |url=https://pmg.org.za/committee-meeting/29125/ |access-date=2024-04-08 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> Intussen doen politieke partye, soos ActionSA, IVP, ATM en PA,<ref>{{Cite web |last=Simelane |first=Bheki C. |date=2021-09-05 |title=Action SA's Herman Mashaba: Unapologetic about stance on foreigners and driven to wear Joburg's mayoral chain again Action SA's Herman Mashaba: Driven to wear Joburg's mayoral chain |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-09-05-action-sas-herman-mashaba-unapologetic-about-stance-on-foreigners-and-driven-to-wear-joburgs-mayoral-chain-again/ |access-date=2024-04-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ’n oproep op strenger grensbeheer in reaksie op die vermeende druk wat deur ongedokumenteerde migrante op openbare dienste en hulpbronne veroorsaak word.<ref>{{Cite web |date=2024-04-04 |title='You see skeletons' - South Africa's deadly border |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |first=Natasha |last=Marrian |title=Is South Africa heading for an immigration election? |url=https://www.businesslive.co.za/fm/features/2023-11-16-is-south-africa-heading-for-an-immigration-election/ |access-date=2024-04-08 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-04-04 |title=South Africa election 2024: 'You see skeletons' - the deadly migrant crossing |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |language=en-GB}}</ref> ===Korrupsie=== Die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, in die volksmond bekend as die [[Zondo-kommissie]], het sy werk voltooi en sy finale verslag in Junie 2022 aan die president voorgelê.<ref>{{Cite web |title=The Zondo Commission: A bite-sized summary |url=https://pari.org.za/wp-content/uploads/2022/09/PARI-Summary-The-Zondo-Commission-A-bite-sized-summary-v360.pdf |access-date=5 Maat 2024 |website=Public Affairs Research Institute}}</ref> Die Kommissie het die Suid-Afrikaanse belastingbetaler "amper R1 miljard" gekos.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2021-06-30 |title=State Capture Inquiry cost almost R1bn, but it saved billions more – Judge Zondo |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-06-30-state-capture-inquiry-cost-almost-r1bn-but-it-saved-billions-more-judge-zondo/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Ondersoeker Paul Holden van Shadow World Investigations het tot die gevolgtrekking gekom dat staatskaping die Suid-Afrikaanse ekonomie minstens R49 miljard gekos het.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2021-05-24 |title=The total(ish) cost of the Guptas' State Capture: R49,157,323,233.68 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-05-24-the-totalish-cost-of-the-guptas-state-capture-r49157323233-68/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In hul verkiesingsmanifes vir 2024 beweer die African National Congress dat, volgens die Zondo-kommissie se aanbevelings, "wette, instellings en praktyke in plek gestel word om die potensiaal vir [[korrupsie]] van enige aard en op enige skaal te verminder".<ref>{{Cite web |title=The ANC's 2024 Manifesto - DOCUMENTS {{!}} Politicsweb |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-ancs-2024-manifesto |access-date=2024-03-05 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> Die Demokratiese Alliansie plaas die skuld vir korrupsie en staatskaping vierkantig op die skouers van die ANC en sê dat hy “’n werklik onafhanklike eenheid teen misdaad en teenkorrupsie sal stig deur die Valke te ontbind en ’n nuwe Hoofstuk 9-instelling, ’n Anti-misdaad-eenheid te stig. -Korrupsiekommissie, wat slegs aan die Parlement van Suid-Afrika verantwoordbaar sal wees."<ref>{{Cite web |title=The DA's Rescue Plan for South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=5 March 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> Die Economic Freedom Fighters stel voor om die Grondwet te wysig om "die Nasionale Vervolgingsgesag 'n Hoofstuk 9-instelling aanspreeklik aan die Parlement te maak".<ref>{{Cite web |title=Our Land & Jobs Now. Stop Loadshedding! 2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=5 Maart 2024 |website=Economic Freedom Fighters}}</ref> Die ANC is ook gekritiseer omdat hy voorlopig vier ministers (Zizi Kodwa, [[Malusi Gigaba]], [[David Mahlobo]] en [[Gwede Mantashe]]) ingesluit het wat op 11 Maart by 'n korrupsie-ondersoek na die administrasie van oudpresident Jacob Zuma betrek is, hangende die finale uitslag van 'n binneparty oorsig. Veertien ander amptenare is óf gediskwalifiseer óf nie deur die ANC as kandidate gelys oor dieselfde kwessie nie.<ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=South Africa's ruling party fields election candidates who have faced graft allegations |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-fa83145d9cd1080abde8fc4076817832 |access-date=12 Maart 2024 |work=Associated Press |date=12 Maart 2024}}</ref> === Grondhervorming === Die ANC se voorgestelde wysiging van Artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika]] het misluk in die [[Parlement van Suid-Afrika]], met 'n stem van 204 LP's ten gunste, 145 LP's teen en 0 onthoudings.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=National Assembly fails to pass constitutional amendment to allow land expropriation without compensation |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-national-assembly-fails-to-pass-constitutional-amendment-to-allow-land-expropriation-without-compensation-20211207 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die wetsontwerp het 'n ⅔ meerderheid vereis. Die grondwetlikheid van die wysiging is ook deur burgerlike organisasies bevraagteken.<ref>{{Cite web |date=2021-03-24 |title=AFRIFORUM PRESENTS ORAL SUBMISSIONS TO PARLIAMENT ON THE AMENDMENT OF SECTION 25 OF THE CONSTITUTION AND THE EXPROPRIATION BILL - AfriForum |url=https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |access-date=2024-03-05 |website=AfriForum |language=en-US |archive-date=2024-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407134404/https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=South African Institute of Race Relations |date=13 August 2021 |title=South African Institute of Race Relations NPC (IRR) Submission to the Ad Hoc Committee to Initiate and Introduce Legislation Amending Section 25 of the Constitution |url=https://irr.org.za/reports/submissions-on-proposed-legislation/irr-submission-draft-constitution-18th-amendment-bill-13-august-2021.pdf |access-date=5 March 2024 |website=South African Institute of Race Relations}}</ref> Die ANC hou vol dat onteiening sonder vergoeding nodig is, so ook die EFF.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=Failed Section 25 amendment is 'water under the bridge', says Mabuza |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/failed-section-25-amendment-is-water-under-the-bridge-says-mabuza-20211209 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die DA en Vryheidsfront Plus, ACDP en IVP bly gekant teen die ANC se hernieude poging tot onteiening deur die Wysigingswetsontwerp op Onteiening.<ref>{{Cite web |title=Failure to pass the Section 25 Amendment Bill a victory for South Africa’s constitutional order |url=https://www.da.org.za/2021/12/failure-to-pass-the-section-25-amendment-bill-a-victory-for-south-africas-constitutional-order |access-date=2024-03-05 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-09-28 |title=Expropriation Bill finally approved — the end of a long and controversial road |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-09-29-controversial-expropriation-bill-is-finally-approved-after-navigating-a-14-year-rocky-road/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die verskillende partye het radikaal verskillende standpunte oor hierdie kwessie. Die ANC sien die huidige beleid as 'n voortsetting van [[Nelson Mandela]] se belofte. Die beleid (om 30% van die grond aan swart Suid-Afrikaners terug te gee) was tot dusver duidelik onsuksesvol. Tans hoop die ANC om die doel teen 2030 te bereik.<ref>{{Cite web |last=Hull |first=Elizabeth |date=2022-10-17 |title=Land reform in South Africa is failing. Ignoring the realities of rural life plays a part |url=http://theconversation.com/land-reform-in-south-africa-is-failing-ignoring-the-realities-of-rural-life-plays-a-part-190452 |access-date=2024-04-30 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> In hul verkiesingsmanifes beweer die ANC dat hulle “grondhervorming en herverdeling sal versnel om bate-ongelykheid te verminder en verblyfsekerheid te beskerm, voedselsekerheid en landbouproduksie te verbeter, landelike en stedelike ontwikkeling te bevorder en groter toegang tot behuising moontlik te maak.”<ref name=":02">{{Cite web |date=24 Februarie 2024 |title=ANC Election Manifesto |url=https://www.anc1912.org.za/wp-content/uploads/2024/02/ANC-2024-Elections-Manifesto.pdf |access-date=18 April 2024 |website=ANC Manifesto}}</ref> Hierdie tipe retoriek en argumentasie kom herhaaldelik deur die manifes voor. Vir die ANC is dit duidelik dat onteiening 'n kwessie van veelsydige rassegeregtigheid is. Net soos die energiekrisis is daar beslis 'n omgewingsaspek, aangesien landbou-ongelykhede veral in die debat opvallend raak. Die EFF deel 'n soortgelyke standpunt as dié van die ANC. Die EFF skets in hul manifes sewe pilare waarop hulle hul beleid baseer. Die eerste is uitdruklik ten gunste van onteiening, lees "onteiening van Suid-Afrika se grond sonder vergoeding vir gelyke herverdeling in gebruik."<ref name=":12">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Hierdie standpunt maak sin gegewe die partye se Marxistiese en swart nasionalistiese ideologie. Oor die kwessie van onteiening is die EFF en ANC meestal verenig. Trouens, die EFF het dikwels die aanklag oor onteiening gelei en een van die saak se grootste ondersteuners geword. Julius Malema, leier van die EFF, het beweer dat "wanneer ons ekonomiese vryheid sê, bedoel ons swart mense besit produktiewe plase."<ref>{{Cite web |date=2019-11-18 |title=Julius Malema: Land Expropriation Without Compensation - Berkeley Political Review |url=https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |access-date=2024-04-30 |language=en-US |archive-date=2024-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430231739/https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |url-status=dead }}</ref> Daarteenoor ondersteun die DA nie die beleid van onteiening sonder vergoeding nie. Die party beskou pogings tot onteiening as 'n oortreding van artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]]. Verder, wanneer die ANC en ander partye probeer het om die grondwet te wysig om meer vatbaar vir hul voorstelle te wees, het die DA in sterk opposisie gestaan. Die party het pogings om onteieningswetgewing deur te voer "ruïneus", 'n "aanval op ons grondwetlike waardes" en "argaïes" genoem.<ref>{{Cite web |title=DA to challenge any attempt to bulldoze Expropriation Bill through parliament |url=https://www.da.org.za/2024/03/da-to-challenge-any-attempt-to-bulldoze-expropriation-bill-through-parliament |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> ===Energiekrisis=== ''Hoofartikel'': [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] Roterende kragonderbreking, of "[[beurtkrag]]", wat veroorsaak word deur probleme met die staatsnutsmaatskappy [[Eskom]] kom al sedert 2007 voor, maar die voorkoms van stroomonderbrekings het sedert 2020 aansienlik toegeneem.<ref>{{Cite web |last=Energy |first=Hohm |date=2023-05-12 |title=Sponsored Content: Its now official: South Africa has now had more load shedding in 2023 to date than in 2022 combined |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-05-12-its-now-official-south-africa-has-now-had-more-load-shedding-in-2023-to-date-than-in-2022-combined/ |access-date=2023-08-07 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>Daar is algemene ontevredenheid met die ANC se hantering van die beurtkrag, want “’n peiling van verlede Mei het bevind dat 24% van die kiesers wat voorheen die ANC gesteun het, beplan het om hul stemme elders te neem as beurtkrag... nie opgelos word nie.” As dit gesê word, sal die kwessie waarskynlik na die verkiesing steeds opvallend wees, aangesien enige regering, nuut of huidige posbekleër, beperkte gereedskap sal hê om die kwessie te bekamp.<ref>{{Cite web |last=Payton |first=Ben |date=2024-03-14 |title=Power struggle: Energy in focus in South Africa's pivotal election |url=https://african.business/2024/03/energy-resources/power-struggle-energy-in-focus-in-south-africas-pivotal-election |access-date=2024-03-27 |website=African Business |language=en-GB}}</ref> Die partye het verskillende standpunte oor die kwessie ingeneem. Die ANC het onderneem om 12,5 miljoen nuwe werksgeleenthede te skep, waarvan 'n groot deel aan 'n skoon energie-oorgang en modernisering van die land se elektriese stelsel gewy sal word. Die ANC het ook die stroomonderbrekings en energiekrisis aan omgewingsgeregtigheid en [[klimaatverandering]] gekoppel, en beweer dat sy energie-oorgangsplatform ook deel is van 'n groter oorgang na 'n skoner ekonomie.<ref name="launch">{{Cite web |date=2024-02-24 |title=South Africa's ANC launches election manifesto as president highlights party's achievements |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-manifesto-jobs-646a45300a06f720fae842f5c1cad56b |access-date=2024-04-18 |website=AP News |language=en}}</ref> Volgens die ANC se verkiesingsmanifes belowe die party om "vennootskappe te kweek om binnelandse nywerhede uit te brei met beduidende potensiaal om volhoubare werksgeleenthede te skep ... soos energie."<ref name="launch" /> Daarbenewens beskou die party 'n skoon energie-oorgang as noodsaaklik om die probleem op te los. Deel van hierdie oorgang is om weg te beweeg van die [[steenkool]]-gebaseerde elektriese netwerk wat tans beurtkrag in die gesig staar.<ref name="launch" /> Dit gesê, die ANC het historiese weerstand getoon teen die oorskakeling na nuwe energiebronne (dws hernubare energiebronne).<ref>{{Cite web |date=2024-01-24 |title=Rolling Blackouts in South Africa |url=https://blog.ecoflow.com/za/rolling-blackouts-in-south-africa/ |access-date=2024-05-01 |website=EcoFlow |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501000622/https://blog.ecoflow.com/za/rolling-blackouts-in-south-africa/ |archive-date=2024-05-01 |url-status=dead}}</ref> Baie hiervan het te make met kommer oor die koste van die oorgang, asook die vermoë vir Eskom om 'n oorgang doeltreffend uit te voer. Die DA blameer die ANC grootliks vir Suid-Afrika se energiekrisis en sê dat die staat 'n "verouderde" model van beheer en regulering gebruik. Die DA beoog om regeringsbeheer oor die energiesektor te verminder as hy in staat is om 'n regering te vorm. Deur die [[Wes-Kaap]] as 'n gevallestudie te gebruik, sê die DA hy het 'n suksesvolle platform vir energie-oplossings. Hulle voer aan dat onlangse kontrakte om nuwe sonkragaanlegte in die gebied te bou, 'n aanduiding hiervan is.<ref>{{Cite web |date=2024 |title=The DA's Rescue Plan For South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=18 April 2024 |website=DA Election Manifesto}}</ref> Baie van hul energieplatform het te make met deregulering en die vermindering van [[belasting]] op private entiteite.<ref>{{Cite web |title=What has the DA been doing to fix the electricity crisis? |url=https://www.da.org.za/fixing-the-electricity-crisis |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> Ander kleiner partye neem 'n reeks standpunte oor die energiekrisis in. Die EFF neem byvoorbeeld 'n meer [[Marxisme|marxistiese]] en [[Swart nasionalisme|swart nasionalistiese]] benadering tot die kwessie. Die party vra vir die beëindiging van die privatisering van [[Eskom]]. Die EFF koppel die kwessie openlik aan beide ras- en omgewingsgeregtigheid. In ooreenstemming met hul swart nasionalistiese perspektiewe, vra die party vir die betrokkenheid van die private sektor by nuwe elektrisiteitsopwekking (nie die privatisering van Eskom nie), met die hoop om beheer na die "meerderheid van swart mense" te verskuif.<ref name=":13">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Ten spyte van alles, het die energiekrisis ongetwyfeld 'n belangrike kwessie geword vanweë die wye impak daarvan. Die beurtkrag raak beide landelike en stedelike gebiede. In landelike gebiede het die stroomonderbrekings gelei tot groot probleme in [[landbou]]produksie. Byvoorbeeld, as 'n plaas afhanklik is van elektrisiteit-aangedrewe besproeiingspompe, word produksiekapasiteit grootliks beperk deur onderbrekings. In stedelike gebiede noodsaak die stroomonderbrekings die gebruik van dieselopwekkers, wat lugbesoedeling verhoog.<ref>{{Cite web |date=2023-03-09 |title=Tri-fold Impact of load-shedding in South African Cities: Power Outage, Destruction, and Regression |url=https://inclusivecities.ukzn.ac.za/blog/tri-fold-impact-of-load-shedding-in-south-african-cities-power-outage-destruction-and-regression/ |access-date=2024-04-29 |website=SARChI Inclusive Cities |language=en-US}}</ref> Boonop lei die beurtkrag tot die voortgesette gebruik van steenkool in elektrisiteitsaanlegte. Wanneer opwekkingskapasiteit laag is, skep dit “gronde om steenkoolaangedrewe eenhede aan die gang te hou met uitlaatgasse bo die lisensiegrense.”<ref>{{Cite journal |last1=Langerman |first1=Kristy E. |last2=Garland |first2=Rebecca M. |last3=Feig |first3=Gregor |last4=Mpanza |first4=Mbalenhle |last5=Wernecke |first5=Bianca |date=2023 |title=South Africa's electricity disaster is an air quality disaster, too |journal=Clean Air Journal |volume=33 |issue=1 |pages=1–2 |doi=10.17159/caj/2023/33/1.15799 |issn=2410-972X|doi-access=free }}</ref> Terug na die omgewingsimpak op landelike gebiede, verminder beurtkrag die kapasiteit van groot landbou-ondernemings. Dit verhoog onderhoudsboerderypraktyke sonder enige noemenswaardige vermindering in landboubesigheid. Dit skep 'n potensiaal vir ontbossing.<ref>{{Cite web |date=2024-01-31 |title=Load shedding in South Africa: Unintended consequences and the path to sustainability |work=Africa Sustainability Matters |url=https://africasustainabilitymatters.com/load-shedding-in-south-africa-unintended-consequences-and-the-path-to-sustainability/ |access-date=2024-04-29 |language=en-US}}</ref> Die partye poog om 'n oorgang na skoner energiebronne te navigeer. Suid-Afrika se [[Elektriese kragnetwerk|kragnetwerk]] is grootliks afhanklik van verouderende steenkoolinfrastruktuur, wat al hoe meer ondoeltreffend en omgewingsgiftig word.<ref>{{Cite web |last=Simon |first=Mollie |date=2023-07-28 |title=Shedding the Load: Power Shortages Widen Divides in South Africa |url=https://kleinmanenergy.upenn.edu/news-insights/shedding-the-load-power-shortages-widen-divides-in-south-africa/ |access-date=2024-04-30 |website=Kleinman Center for Energy Policy |language=en-US}}</ref> === Misdaad === Volgens die Suid-Afrikaanse Polisiediens Misdaadstatistieke vir Kwartaal 2 van die 2023/24-boekjaar het aangemelde kontakmisdade (deur die [[SAPD]] gedefinieer as "misdade teen die persoon") met 3 391 (2.1%) toegeneem vergeleke met die vorige kwartaal.<ref name=":0">South African Police Service, 2023. Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Second Quarter of 2023-2024 Financial Year (July 2023 to September 2023). Beskikbaar by https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_documents/saps_stats.pdf Besoek op 03 Januarie 2024</ref> Aangetekende poging tot [[moord]] illustreer die hoogste toename kwartaal-op-kwartaal, met 12,3%.<ref name=":0" /> Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 165 909. Die moordsyfer, vanaf die vrystelling van hierdie data, korreleer met 77 mense per dag, 160 gevalle van aanranding met die doel om ernstig te beseer word elke dag aangemeld.<ref>{{Cite news |date=2023-12-03 |title=South Africa: The region where political violence is on the rise ahead of elections |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67576270 |access-date=2024-01-31 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Misdaadstatistieke vir Kwartaal 3 van die 2023-’24-boekjaar toon 'n toename van 3,8% vergeleke met die vorige jaar.<ref>{{Cite web |date=21 February 2024 |title=Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Third Quarter of 2023-2024 Financial Year (October 2023 to December 2023) |url=https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |access-date=21 Februarie 2024 |website=South African Police Service |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224025923/https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |url-status=dead }}</ref> Poging tot moord illustreer weereens die hoogste styging op 'n jaargrondslag, met 13%. Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 190 973. Die moordsyfer korreleer met 86 mense per dag en 88 pogings tot moord. Aanranding met die poging om ernstig te beseer korreleer met 595 voorvalle per dag.<ref name=":4">{{Cite web |last=du Preez |first=Juanita |date=2024-02-16 |title=One raped every 12 minutes; South Africans abandoned in war against crime - Action Society |url=https://actionsociety.co.za/one-raped-every-12-minutes-south-africans-abandoned-in-war-against-crime-action-society/ |access-date=2024-02-21 |website=Action Society |language=en-ZA}}</ref> Action Society merk op dat "as die huidige moordneiging voortduur, ten minste 31 000 mense in die volgende 12 maande doodgemaak sal word ... die [Suid-Afrikaanse regering] het beheer verloor ..."<ref name=":4" /> ==== Devolusie van polisiëring ==== Oor die laaste regeringstermyn het die afwenteling van polisiëringsmag 'n sleutelkwessie tussen die Wes-Kaapse regering en die minister van polisie, [[Bheki Cele]], geword.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=Cele says Western Cape govt's demand for devolution of police powers is just 'a lot of noise' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/cele-says-western-cape-govts-demand-for-devolution-of-police-powers-is-just-a-lot-of-noise-20220804 |access-date=2024-01-03 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Wes-Kaapse regering voer aan dat die Minister die mag het om polisiëring af te wentel, maar die Minister ontken dat hy die mag van [[devolusie]] het, en sê dat "die sentralisering van die SAPD [is] in lyn met die Departement [van Polisie] se grondwetlike mandaat om te voorkom, bekamp en ondersoek misdaad..."<ref>{{Cite web |last=Sokutu |first=Brian |date=2021-09-10 |title=Battle over devolution of Saps continues |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/battle-over-devolution-of-saps/ |access-date=2024-01-03 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Artikel 205 van die Grondwet van Suid-Afrika stel polisiëringsbeleid in Suid-Afrika uiteen, en let daarop dat die polisiediens "gestruktureer moet wees om in nasionale [en] provinsiale... regeringsfere te funksioneer."<ref name=":1">Constitution of the Republic of South Africa, 1997. Beskikbaar by https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/saconstitution-web-eng.pdf. Besoek op 03 Januarie 2024.</ref> Die Grondwet gee provinsiale uitvoerende beamptes die mag om polisiegedrag binne hul onderskeie provinsies te monitor, asook die verantwoordelikheid vir polisiëringsfunksies in drie gevalle; naamlik Hoofstuk 11 van die Grondwet, wat ingevolge nasionale wetgewing aan provinsiale regering opgedra is en in nasionale polisiëringsbeleid daaraan toegeken is.<ref name=":1" /> ===Behuising=== Die gebrek aan voldoende behuising is 'n groot probleem.<ref>{{Cite web |date=2023-12-19 |title=Key statistics ahead of South Africa's 2024 elections |url=https://www.citizen.co.za/news/key-statistics-ahead-of-south-africas-2024-elections/ |access-date=2024-01-31 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Volgens 'n verslag van die Parlement, gedateer Mei 2022, het die menslike nedersettingsektor 'n totaal van 3,4 miljoen behuisingseenhede sedert 1994 laat bou. Die onderskeie provinsies en munisipaliteite het 'n aparte 1,3 miljoen "gedienste persele" gelewer.<ref>{{Cite web |author=Parliament of the Republic of South Africa|title=Report of the Portfolio Committee on Human Settlements on Budget Vote 33: Human Settlements and on the revised Strategic Plan for the coming Medium Term Expenditure Framework (MTEF) period and Annual Performance Plan 2022-23, 4 Mei 2022. |url=https://www.groundup.org.za/media/uploads/documents/dhs-2022.pdf |website=GroundUp}}</ref> 'n Parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het aan die lig gebring dat daar 2 456 773 huishoudings op die Nasionale Behuisingsbehoefteregister vanaf Februarie 2023 geregistreer is.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW535 |url=https://pmg.org.za/committee-question/21399/ |access-date=2024-02-06 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> In die Stad Kaapstad was daar 375 150 op die munisipaliteite se Behuisingsbehoefteregister.<ref>{{Cite web |last=Bezuidenhout |first=Natasha |title='It is finally happening': Construction of Village Heights development commence |url=https://www.news24.com/news24/community-newspaper/peoples-post/it-is-finally-happening-construction-of-village-heights-development-commence-20230530 |access-date=2024-02-06 |website=News24 |language=en-US}}</ref> In 'n parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het die Departement aan die lig gebring dat hy 245 587 huise sedert 1 Januarie 2019 laat bou het.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW398 |url=https://pmg.org.za/committee-question/25189/ |access-date=2024-04-02 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> ===Kaderontplooiing=== Die ANC beoefen 'n beleid om persone wat lojaal aan die ANC is in diens te neem in posisies binne regeringsinstellings. Die [[Zondo-kommissie]] het bevind dat kaderontplooiing 'n beduidende rol in [[korrupsie]] gespeel het en het so ver gegaan as om te sê dat dit "onwettig en ongrondwetlik" is.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |title=‘Cadre deployment is illegal’ – Zondo |url=https://www.news24.com/citypress/politics/cadre-deployment-is-illegal-zondo-20220625 |access-date=2024-02-23 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Op 12 Februarie 2024 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis dat die ANC vyf dae gegun word om hul kaderontplooiingsrekords aan die Demokratiese Alliansie te oorhandig wat terugdateer na 1 Januarie 2013.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2024-02-12 |title=ANC has five days to hand over cadre deployment records to DA |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-12-anc-given-five-days-to-release-contentious-cadre-deployment-records-to-da/ |access-date=2024-02-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dokumente wat tot dusver deur die DA vrygestel is, bevat 'n beëdigde verklaring van Thapelo Masilela, 'n Strategiese Ondersteuningsbestuurder in die kantoor van die ANC se adjunk-sekretarisgeneraal se kantoor, wat verklaar dat 'n [[skootrekenaar]] wat inligting bevat met betrekking tot die Ontplooiingskomitee "ineengestort het en...[[data]] wat op daardie hardeskyf gestoor was, verlore is.”<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=20 February 2024 |title=ANC cadre documents |url=https://cdn.da.org.za/ANC-cadre-documents-20240220.pdf |access-date=23 Februarie 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> John Steenhuisen, DA Federale Leier, het op 23 Februarie 2024 op 'n persinligtingsessie gereageer en gesê "die vermiste skootrekenaars, die ontbrekende notules van vergaderings, President [Cyril Ramaphosa] se [[WhatsApp]]'s van sy eie persoonlike toestelle is eenvoudig nie in ooreenstemming met die manier waarop die moderne wêreld werk nie.",<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=23 Februarie 2024 |title=LIVE {{!}} Explosive ANC cadre secrets exposed and what's next |url=https://www.youtube.com/watch?v=1bOVxoA2IR4 |access-date=23 Februarie 2024}}</ref> wat wys dat die party nie glo dat die ANC ten volle aan die bevel van die Konstitusionele Hof voldoen het nie. ==Kompeterende provinsies== ===Gauteng=== [[Gauteng]] is die mees bevolkte provinsie en is die ''[[de facto]]'' ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika. In 2019 het die ANC skaars die provinsie behou en 50,19% van die stemme gekry. Die DA hoop om Gauteng te wen met [[Solly Msimanga]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |date=2023-09-13 |title=Solly Msimanga is DA candidate for Gauteng premier |url=https://mg.co.za/politics/2023-09-13-solly-msimanga-is-da-candidate-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Funzi Ngobeni is ActionSA se premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Njilo |first=Nonkululeko |date=2024-02-29 |title=ActionSA’s Funzi Ngobeni joins competitive race for Gauteng premier |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-29-actionsas-funzi-ngobeni-joins-competitive-race-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Terwyl die ANC se kandidaat huidige premier, [[Panyaza Lesufi]], is. Die ANC het sy meerderheid in Gauteng verloor en onder 37% van die stemme bekom, gevolg deur die DA met net minder as 27%. ===KwaZulu-Natal=== [[KwaZulu-Natal]] is die tweede mees bevolkte provinsie en is die tuiste van [[Durban]] die besigste hawe in Suider-Afrika. Peilings het aangedui dat die nuwe MK-party in die provinsie voorgeloop, wat aansienlik gegroei het ten koste van ANC-steun. Christopher Pappas is die premierskandidaat vir die DA terwyl [[Thami Ntuli]] die IVP se kandidaat is.<ref>{{Cite web |last=Maliti |first=Soyiso |title=DA pins its KZN hopes on 'principled' Pappas for premier |url=https://www.news24.com/news24/politics/da-pins-its-kzn-hopes-on-principled-pappas-for-premier-20230925 |access-date=2024-04-11 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |first=Sisanda |last=Mbolekwa|title=Thami Ntuli is KZN IFP premier candidate |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2024-01-29-thami-ntuli-is-kzn-ifp-premier-candidate/ |access-date=2024-04-11 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Terwyl ANC se premierskandidaat Sbongiseni Duma is. MK het 45,9% van die stemme gekry, wat die ANC met slegs 17,6% laat. ̟ ===Wes-Kaap=== Vanaf April 2024 is die [[Wes-Kaap]] die enigste provinsie wat nie deur die ANC beheer word nie. Die DA, wat die provinsie sedert 2009 beheer, beoog om die provinsie te behou met premier [[Alan Winde]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Cotterell |first=Gareth |date=2023-08-26 |title=Alan Winde announced as DA’s Western Cape premier candidate for 2024 election |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/alan-winde-da-western-cape-premier-candidate-2024-election/ |access-date=2024-04-11 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Die DA het beheer oor die Wes-Kaap behou met 'n meerderheid van 53%. ===Noord-Kaap=== Ten spyte van vroeëre projeksies dat die ANC sy volstrekte meerderheid in hierdie provinsie sou behou,<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-za/news/other/2024-elections-enca-projects-anc-will-retain-northern-cape/ar-BB1niJQ9?ocid=BingNewsSerp|publisher=msn|title=2024-elections-enca-projects anc will retain northern cape}} </ref> het dit op 49,3% geëindig nadat die provinsie die eerste een was wat al 100% van die stemme laat tel het. ==Kontroversies== ===DA veldtogvideo=== In Mei 2024 het die DA 'n veldtog[[video]] vrygestel waarin die ANC aangeval word, 'n Suid-Afrikaanse vlag aan die brand wys en waarin gesê word dat dieselfde lot die land sal tref indien die ANC aan bewind bly. Die vlag verskyn in die laaste sewe sekondes van die advertensie as herstel. John Steenhuisen, DA-leier, het die video as “die suksesvolste politieke advertensie in ons demokratiese geskiedenis” beskryf en gesê dit is deur minstens vier miljoen mense aanlyn gesien en deur “miljoene meer” in ander media gehoor. President en ANC-leier Cyril Ramaphosa het die advertensie “veraglik” en “verraad” genoem, terwyl die openbare uitsaaier [[SAUK]] aangekondig het dat hy nie die video sal uitsaai nie en gesê het dat dit net “verontwaardiging” sal aanwakker, en ’n beroep op die DA gedoen het om die advertensie te wysig.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=10 Mei 2024 |title=A campaign ad by a South African party showing a burning flag is called treason by the president |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-ad-flag-burning-150e662e71aabbc447f9bbe52abeb75b |access-date=10 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Rejection of Democratic Alliance's TV Advertisement |url=https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509151707/https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-date=2024-05-09 |access-date=2024-05-10 |website=Internet Archive |url-status=bot: unknown }}</ref> Verskeie ontleders en organisasies het opgemerk dat, alhoewel in "swak smaak", die verbranding van die vlag onder Artikel 16 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] as 'n [[Vryheid van spraak|vryheid van uitdrukking]] beskerm word.<ref>{{Cite web |last=Manjeya |first=Yamkeleka |title=SABC's ban on DA advert raises free speech concerns |url=https://www.news24.com/citypress/politics/sabcs-ban-on-da-advert-raises-free-speech-concerns-20240510 |access-date=2024-05-10 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Die Klagte- en Nakomingskomitee van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika het op 24 Mei beslis dat die SAUK beveel word om nie die uitdaai van die advertensie te verbied nie en binne sewe dae 'n boete van R500 000 te betaal.<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=SABC fined R500 000 for refusing to air DA election ad - TechCentral |url=https://techcentral.co.za/sabc-fined-refusing-to-air-da-election-ad/245330/ |access-date=2024-05-24 |language=en-US}}</ref> ===Nasionale Gesondheidsversekering=== President Cyril Ramaphosa het op 13 Mei aangekondig dat hy die omstrede Wetsontwerp op Nasionale Gesondheidsversekering op 15 Mei sal onderteken.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to publicly sign National Health Insurance Bill into law |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-publicly-sign-national-health-insurance-bill-law |access-date=2024-05-14 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Burgerlike organisasies, insluitend die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging, Business Unity South Africa, Business Leadership South Africa, Solidariteit, die SA Instituut vir Rasseverhoudinge en die Suid-Afrikaanse Gesondheidsberoeps-samewerking het ontevredenheid uitgespreek oor hierdie aankondiging, en sommige dui op moontlike regsuitdagings vir die wetgewing na die president se instemming. <ref>{{Cite web |last=Brand-Jonker |first=Nellie |title=NGV-skok: ‘Inkomste uit belasting gaan daal soos middelklas uitstroom’ |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/sake/geldsake/mediese-fondse/ngv-skok-inkomste-uit-belasting-gaan-daal-soos-middelklas-uitstroom-20240514 |access-date=2024-05-14 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mixed reaction as president is set to sign NHI Bill into law - LNN |url=https://www.citizen.co.za/network-news/lnn/article/mixed-reaction-as-president-is-set-to-sign-nhi-bill-into-law/ |access-date=2024-05-14 |website=Network News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Mei 2024 |title=NHI will chase South Africa’s biggest taxpayers out of the country |url=https://dailyinvestor.com/south-africa/51272/nhi-will-chase-south-africas-biggest-taxpayers-out-of-the-country/ |access-date=14 May 2024 |website=Daily Investor}}</ref><ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=BLSA believes signing NHI Bill into law will leave healthcare sector worse off |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/14/blsa-believes-signing-nhi-bill-into-law-will-leave-healthcare-sector-worse-off |access-date=2024-05-14 |website=EWN |language=en}}</ref> Die DA het aangekondig dat hy sy regspan ingelig het om hofstukke by die Konstitusionele Hof oor die aangeleentheid in te dien. ActionSA het sy teleurstelling uitgespreek oor die president se aankondiging, nadat hy voorheen die President versoek het om nie die Wetsontwerp te onderteken nie.<ref>{{Cite web |title=ActionSA disappointed President ignored plea not to sign NHI into law |url=https://www.politicsweb.co.za/politics/actionsa-disappointed-president-ignored-plea-not-t |access-date=2024-05-14 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> ===Jacob Zuma=== Voormalige President [[Jacob Zuma]] het die uMkhonto we Sizwe (MK Party) in 2023 gestig, met die bedoeling om die verkiesing mee te ding.<ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title=Jacob Zuma's MK takes fight to ANC stronghold of Soweto in South Africa election |url=https://www.bbc.com/news/articles/c51134895v8o |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Op 20 Mei 2024 het die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika beslis dat Zuma weens sy tronkstraf van 2021 nie verkiesbaar is om aan die parlementêre verkiesing deel te neem nie.<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Jacob Zuma barred from standing in South Africa's election by Constitutional Court |url=https://www.bbc.com/news/articles/cv22l7mlxdzo |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===Presidensiële toespraak aan die nasie=== Op 26 Mei het die Presidensie aangekondig dat Cyril Ramaphosa die nasie om 18:00 sal toespreek.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to address the nation |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-address-nation-15 |access-date=2024-05-26 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> In sy toespraak, uitgesaai deur die SAUK, het hy die prestasies van sy regering gelys in wat wyd geglo word as 'n verkiesingsfoefie en misbruik van regeringshulpbronne.<ref>{{Cite web |title=WRAP {{!}} COMMENT: Ramaphosa ‘abuses’ national address to cynically campaign for the ANC |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-president-cyril-ramaphosa-to-address-the-nation-20240526 |access-date=2024-05-26 |website=News24 |language=en-US}}</ref> == Meningspeilings == Die steminstituut Ipsos het drie gedetailleerde opnames in die aanloop tot die verkiesing gedoen. Die peilings het ook beduidende ontevredenheid met die politieke klas in die algemeen aan die lig gebring. Meer as ’n derde van die kiesers (35%) kon nie werklik met enige politieke party identifiseer nie. 23 persent van die respondente het die mening uitgespreek dat Suid-Afrika op die regte pad is en 66 persent voel dat dit nie die geval is nie.<ref>https://www.ipsos.com/en-za/30-years-democracy-south-africas-2024-elections-marked-uncertainty-and-desire-change ''30 Years of Democracy: South Africa's 2024 elections marked by uncertainty and a desire for change'', Ipsos, 2024-04-26, besoek 2024-05-13</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" !Party !style="border-bottom:8px solid |[[African National Congress|ANC]] !style="border-bottom:8px solid |[[Democratic Alliance|DA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Economic Freedom Fighters|EFF]] !style="border-bottom:8px solid |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] !style="border-bottom:8px solid |[[Inkatha Freedom Party|IFP]] !style="border-bottom:8px solid |[[ActionSA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] !style="border-bottom:8px solid |Andere |- |style="text-align:left"|27 Oktober 2023||43 %||20 %||18 %||–||5 %||4 %||2 %||8 % |- |style="text-align:left"|6 Februarie 2024||40,5 %||20,5 %||19,6 %||–||4,9 %||4,3 %||2,1 %||8,1 % |- |style="text-align:left"|27 April 2024||40,2 %||21,9 %||11,5 %||8,4 %||4,4 %||3,4 %||1,8 %||8,4 % |} == Verloop van verkiesing == [[Lêer:Verkiesing2024A.jpeg|duimnael|Stempunt in [[Elarduspark]] op 29 Mei 2024.]] Vroeë stemming vir oorsese burgers is op 17 en 18 Mei gehou in die [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse diplomatieke missies]].<ref name="logistics"/> Op 27 en 26 Mei word spesiale stemme uitgebring waarvoor 1.6 miljoen mense kwalifiseer, insluitend noodsaaklike werkers. Ongeveer 624 000 van die kiesers wat vir spesiale stemme goedgekeur is, sal deur verkiesingsbeamptes by hul huise of plekke waar hul ingeperk is, besoek word.<ref>Janice du Plessis, 27 Mei 2024, Suid-Afrikaners met spesiale stem begin vandag kruisies trek. Maroela Media, https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/saners-met-spesiale-stem-begin-vandag-kruisies-trek/ Besoek 27 Mei 2024</ref><ref>{{Cite web |title=Early voting begins in South African elections that could spell end of ANC dominance |url=https://www.france24.com/en/africa/20240527-early-voting-begins-in-south-african-elections-that-could-spell-end-of-anc-dominance |access-date=2024-05-20 |website=France 24 |date=27 May 2024 |language=en-US}}</ref> Op verkiesingsdag het stempunte in meer as 23 000 stemdistrikte geopen.<ref>{{Cite web |title=South Africans begins voting in an election seen as their country’s most important in 30 years |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |website=Associated Press |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Die stempunte is om 07:00 geopen en sal tot 21:00 oop bly.<ref>{{Cite web |title=South Africans vote in election that could end the ANC’s parliamentary majority |url=https://www.france24.com/en/africa/20240529-south-africans-vote-in-election-that-could-end-the-anc-s-parliamentary-majority |access-date=2024-05-29 |website=France 24 |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Drieduisend [[Suid-Afrikaanse Weermag]]-soldate is ontplooi om veiligheid tydens die verkiesing te verseker, terwyl die Onafhanklike Verkiesingskommissie gesê het twee mense is gearresteer omdat hulle met stembedrywighede ingemeng het.<ref>{{Cite news |date=29 May 2024 |title=South Africans vote in a pivotal election as president says he has no doubt his ANC party will win |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |work=Associated Press |language=en-US}}</ref> Telling is in verskeie gebiede vertraag weens lang toue kiesers en die stadige verwerking van die stemproses.<ref>{{Cite web |title=South Africa counts ballots in most competitive election since apartheid |url=https://www.france24.com/en/africa/20240530-south-africa-counts-ballots-after-most-competitive-election-since-apartheid |access-date=2024-05-30 |website=France 24 |language=en}}</ref> Die [[Afrika-unie]] het 'n sending gestuur onder leiding van die voormalige Keniaanse president [[Uhuru Kenyatta]] om die verkiesing te monitor.<ref>{{Cite web |title=South Africa leader under pressure after election blow |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=1 Junie 2024 |website=[[BBC]] |language=en |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531225129/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref> Die verkiesing is deur die OVK en onafhanklike waarnemers as vry en regverdig beskryf.<ref>{{Cite web |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-lawmakers-parliament-negotiations-3fc23d8f18cbd62be982d1076c7e2e46 |access-date=13 Junie 2024 |website=[[Associated Press]] |language=en }}</ref> ==Verkiesingsuitslae== [[Lêer:2024 South African general election, largest party in each municipality.svg|duimnael|Pluraliteitsparty in munisipaliteite en provinsies (regs onder)]] '''[[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering Setels]]'''<ref>{{cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/sun-sets-2024-elections|publisher=SA News|title=Sun sets on 2024 elections}}</ref> {|class="wikitable" |- !Party!!%!!Setels||+/- |- |[[African National Congress|ANC]]||40,18||159||{{decrease}} 71 |- |[[Demokratiese Alliansie|DA]]||21,81||87||{{increase}}3 |- |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]||14,58||58||''Nuut'' |- |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]]||9,52||39||{{decrease}}5 |- |[[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]]||3,85||17||{{increase}}3 |- |[[Patriotic Alliance|PA]]||2,06||9||{{increase}}9 |- |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]||1,36||6||{{decrease}}4 |- |[[ActionSA]]||1,20||6||''Nuut'' |- |[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]]||0,6||3||{{decrease}}1 |- |[[United Democratic Movement|UDM]]||0,49||3||{{increase}}1 |- |[[African Transformation Movement|ATM]]||0,40||2||{{steady}}0 |- |[[Al Jama-ah]]||0,24||2||{{increase}}1 |- |[[Build One South Africa|BOSA]]||0,41||2||''Nuut'' |- |[[National Coloured Congress|NCC]]||0,23||2||''Nuut'' |- |[[RISE Mzansi]]||0,42||2||''Nuut'' |- |[[GOOD]]||0,18||1||{{decrease}}1 |- |[[Pan Africanist Congress|PAC]]||0,23||1||{{steady}}0 |- |[[United Africans Transformation|UAT]]||0,22||1||''Nuut'' |} === Nasionale stemme uitgebring === {{electiontable|South African general election, 2024|sortable=yes}} |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Party !Stemme !% ! +/− !Nasionale Vergadering Setels ! +/− |- |{{Party name with color| African National Congress}} |6,458,988 |40.19 |{{decrease}} 17.32 |159 |{{decrease}} 71 |- |{{Party name with color| Demokratiese Alliansie}} |3,502,735 |21.8 |{{increase}}1.04 |87 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Umkhonto we Sizwe (politieke party)}} |2,344,309 |14.58 |''Nuut'' |58 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Freedom Fighters}} |1,529,961 |9.52 |{{decrease}} 1.28 |39 |{{decrease}} 5 |- |{{Party name with color| Inkatha-Vryheidsparty}} |618,207 |3.85 |{{increase}} 0.47 |17 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Patriotic Alliance}} |330,425 |2.06 |''Nuut'' |9 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Vryheidsfront Plus}} |218,850 |1.36 |{{decrease}} 1.02 |6 |{{decrease}} 4 |- |{{Party name with color| ActionSA}} |192,373 |1.2 |''Nuut'' |6 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Afrika Christen Demokratiese Party}} |96,575 |0.6 |{{decrease}} 0.24 |3 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color| United Democratic Movement}} |78,448 |0.49 |{{increase}} 0.04 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| RISE Mzansi}} |67,975 |0.42 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Build One South Africa}} |65,912 |0.41 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Transformation Movement}} |63,554 |0.4 |{{decrease}} 0.04 |2 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Al Jama-ah}} |39,067 |0.24 |{{increase}} 0.06 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| National Coloured Congress}} |37,422 |0.23 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Pan Africanist Congress of Azania}} |36,716 |0.23 |{{increase}} 0.04 |1 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| United Africans Transformation }} |35,679 |0.22 |''Nuut'' |1 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| GOOD}} |29,501 |0.18 |{{decrease}} 0.22 |1 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color|Hope4SA}} |27,206 |0.17 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Allied Movement for Change}} |22,055 |0.14 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| United Independent Movement }} |20,003 |0.12 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Independent Congress }} |19,900 |0.12 |{{decrease}} 0.16 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| National Freedom Party}} |19,397 |0.12 |{{decrease}} 0.23 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| Azanian People's Organisation }} |19,048 |0.12 |{{increase}} 0.05 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African Congress for Transformation}} |18,354 |0.11 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Heart Congress }} |16,306 |0.10 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Congress of the People}} |14,177 |0.09 |{{decrease}} 0.18 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African People's Convention }} |13,195 |0.08 |{{decrease}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Africa Restoration Alliance}} |11,108 |0.07 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Forum for Service Delivery }} |11,077 |0.07 |{{increase}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Democratic Liberal Congress }} |10,904 |0.07 |{{increase}} 0.01 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Alliance of Citizens for Change }} |9,336 |0.06 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Action Alliance Development Party }} |7,802 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Conservatives in Action }} |7,424 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Royal Kingdoms Organization }} |6,685 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Northern Cape Communities Movement}} |6,629 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| People's Movement for Change }} |5,539 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Abantu Batho Congress }} |5,531 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Liberators Forum South Africa }} |5,408 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Organic Humanity Movement }} |5,241 |0.032 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Content Movement}} |5,107 |0.03 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Sizwe Ummah Nation }} |5,016 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Rainbow Alliance}} |4,796 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African People's Movement}} |4,601 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Able Leadership}} |3,867 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Referendum Party}} |3,834 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| All Citizens Party}} |3,693 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Africa Africans Reclaim}} |3,371 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Citizans}} |2,992 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Xiluva}} |2,592 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|African Movement Congress}} |2,141 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Free Democrats}} |1,992 |0.01 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |-style="background:#E9E9E9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Totaal !16,076,719 !colspan="2" style="text-align:center"|100.00 !colspan="2" style="text-align:center"|400 |- !colspan="8"| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Geldige stemme |16,076,719 |98.69 |colspan=3 rowspan=4| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Bedorwe stemme |213,437 |1.31 |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Stemme uitgebring !16,290,156 !100.00 |- | style="text-align:left;" colspan="3" |Geregistreerde kiesers opkoms |27,782,081 |56.64 |- | colspan="8" style="text-align:left;" |Bron: [https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html IEC] |} ==Nasleep== ''Hoofartikel''ː [[Suid-Afrikaanse regeringsvorming in 2024]] ===Opsomming van resultate=== Die verkiesing het gelei tot 'n historiese nederlaag vir die ANC, wat slegs 40% van die stemme gekry het, het die parlementêre meerderheid verloor wat hy sedert 1994 gehad het.<ref>{{Cite web |title=South Africa election result: Will ANC share power with MK party or DA? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=2024-06-02 |website=BBC |language=en-GB |archive-date=1 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601124426/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-01 |title=South Africa's ANC loses its 30-year majority in landmark election |url=https://www.voanews.com/a/7638745.html |access-date=2024-06-02 |website=Voice of America |language=en |archive-date=2 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602160329/https://www.voanews.com/a/7638745.html |url-status=live }}</ref> Die party het ook nie daarin geslaag om 'n meerderheid in Noord-Kaap en Gauteng te verseker nie, en is in KwaZulu-Natal deur die MK oortref en in oorsese stemming deur die DA, wat 39 000 uit 75 000 stemme verower het en sy meerderheid in die Wes-Kaap behou het.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa elections results: What happens next? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |access-date=2024-06-02 |website=Al Jazeera |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602155002/https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |url-status=live }}</ref> Die ANC het verminderde meerderhede in Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes behou en die grootste opposisiestatus in Wes-Kaap behou, terwyl die DA sy grootste opposisiestatus in die Nasionale Vergadering behou het. Geen algehele meerderheid is in die Nasionale Vergadering behaal nie, ook nie in die provinsies van KwaZulu-Natal, Gauteng of Noord-Kaap nie, met die MK wat 'n pluraliteit in KwaZulu-Natal behaal het en die ANC is gedwing tot die tweede grootste partystatus in KwaZulu-Natal vir die eerste keer sedert 1999. Die meeste van die ANC se verlies aan steun het na die MK gegaan, terwyl die DA 'n mate van winste gesien het, en die EFF het steun verloor. ===Regeringsvorming=== [[Lêer:Nasionale Vergadering 2024.jpg|duimnael|Setels in Nasionale Vergadering 2024 na vorming van RNE.]] Terwyl die telling aan die gang was, het die ANC gesê dat sy leierskap op 31 Mei sal vergader om “na te dink oor wat goed is vir die land”. Die DA se John Steenhuisen het gesê dat die resultate toon dat Suid-Afrika "op pad is na 'n koalisieland" en het 'n bereidwilligheid uitgespreek om saam met die ANC te werk, en bygevoeg dat hy eers met ander ondertekenaars van die Veelpartyhandves sal moet konsulteer.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=South Africa heads for 'coalition country' as partial election results put ruling ANC well below 50% |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |access-date=2024-05-31 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531084810/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |url-status=live }}</ref> Die DA het ook gesê dat 'n regering saamgestel uit die ANC, die MK en die EFF 'n "doemkoalisie" sal wees wat vorige beleidsmislukkings in die land nastreef. Die EFF se Julius Malema het gesê dat die verkiesingsuitslae die einde beteken van die ANC se “reg om die enigste dominante party te wees”, en bygevoeg dat hy oop is vir gesprekke met die ANC oor die vorming van 'n koalisieregering. Die Patriotic Alliance se [[Gayton McKenzie]] het die vooruitsigte van 'n ANC-DA-koalisie vergelyk met "'n huwelik van twee dronk mense in [[Las Vegas]]" wat "onwerkbaar" sou blyk.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=The ANC party that freed South Africa from apartheid loses its 30-year majority in landmark election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602034552/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |url-status=live }}</ref> [[Gwede Mantashe]], die ANC se nasionale voorsitter, het gesê die party het begin om informele samesprekings met ander partye te voer vir ’n moontlike koalisie.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=Zuma big election 'winner' as South Africa heads for coalition government |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |access-date=2024-05-31 |work=[[Al Jazeera]] |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531143528/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |url-status=live }}</ref> [[Fikile Mbalula]], sekretaris-generaal van die ANC, het op 2 Junie die amptelike opening van onderhandelinge aangekondig,<ref name="f24anc" /> en bygevoeg dat die party die populere wil gehoor het en "vernederd” was oor die verkiesingsuitslag. Mbalula het ook gesê dat die ANC voorwaardes deur ander partye vir Cyril Ramaphosa om uit te tree as president sal verwerp.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa's 'humbled' ANC talking to all parties as country looks for way forward after election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602123031/https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |url-status=live }}</ref> Ramaphosa het in sy eerste verklaring ná die verkiesing later daardie dag ’n beroep op politieke partye gedoen om hul verskille te oorkom en “gemeenskaplike grond” te vind in die skep van ’n koalisieregering.<ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=South Africa's president urges parties to find common ground in talks after election deadlock |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-03 |website=Associated Press |language=en}}</ref> Afsonderlike koalisiegesprekke sou na verwagting plaasvind oor die provinsiale regerings van KwaZulu-Natal, Gauteng en Noord-Kaap.<ref>{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |title=ANC Gauteng says going back to the drawing board for way forward on coalitions |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |access-date=2024-06-02 |website=EWN |language=en |archive-date=3 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004515/https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ndletyana |first=Mcebisi |title=Coalition quandary: Zuma's KZN conundrum |url=https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title='A bolt from Nkandla': DA set on keeping 'destructive' MKP out of KZN govt as coalitions talks open |url=https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |url-status=live }}</ref> Op 4 Junie het die ANC 'n interne dokument vrygestel waarin aanbeveel word vir 'n koalisie met beide die DA en IVP. Die dokument het ook gesê die ANC “moet nie ’n alliansie met óf die EFF óf die MK oorweeg nie.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ec2de91c-fba7-493b-9ee9-8840bb8413da|title=ANC internal document advises coalition deal with centrist Democratic Alliance|first1=Rob|last1=Rose|first2=David|last2=Pilling|publisher=The Financial Times|date=4 Junie 2024|accessdate=4 Junie 2024}}</ref> Op 6 Junie 2024 het ActionSA aangekondig dat hulle die [[Veelpartyhandves]] sal verlaat, aangesien die party glo die handves het die ooreenkoms verbreek deur te oorweeg om 'n koalisie met die ANC te vorm.<ref>{{Cite web |last=Beaumont |first=Michael |date=6 Junie 2024 |title=Post-Senate Briefing and the Way Forward for ActionSA |url=https://www.actionsa.org.za/post-senate-briefing-and-the-way-forward-for-actionsa/ |url-status=live |access-date=6 Junie 2024 |website=ActionSA |quote=ActionSA se Senaat het beraadslaag oor ons verhouding met ander politieke partye vorentoe. Hierdie proses het besluit dat ActionSA die Veelpartyhandves sal verlaat weens die ernstige oortreding deur daardie partye wat in die openbaar onderteken en veldtog gevoer het kragtens 'n ooreenkoms wat uitdruklik werkverhoudinge met die ANC uitgesluit het.}}</ref> Hierdie besluit het die handves se seteltelling van 119 tot 113 in die Nasionale Vergadering verminder.<ref>{{Cite news|website=SABC News|title=ActionSA resigns from the Multi-Party Charter|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/|url-status=dead|date=6 Junie 2024|language=en|access-date= 6 Junie 2024|archive-date= 6 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606220415/https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/}}</ref> Op 10 Junie het hoofregter [[Raymond Zondo]] verklaar dat die eerste sitting van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie sal plaasvind, waartydens verkiesings vir parlementêre speaker en president gehou sal word.<ref>{{Cite news|website=VOA News|title=South Africa's new parliament to convene Friday as parties scramble to form coalition government|url=https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|date=10 Junie 2024|language=en|access-date=10 June 2024|archive-date=10 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610162459/https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|url-status=live}}</ref> Die sitting het verloop soos geskeduleer, met die ANC se [[Thoko Didiza]] wat tot parlementêre speaker verkies is nadat sy die Economic Freedom Fighters se [[Ntombovuyo Veronica Mente-Nqweniso|Veronica Mente]] met 284 stemme teen 49 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Ensor |first=Linda |date=14 Junie 2024 |title=BREAKING NEWS: Didiza elected Speaker of National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2024-06-14-breaking-news-didiza-elected-speaker-of-national-assembly/ |access-date=2024-06-14 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lekabe |first=Thapelo |title=UPDATE: Thoko Didiza elected National Assembly Speaker, defeats EFF's Veronica Mente |url=https://www.news24.com/citypress/politics/didiza-and-mente-compete-for-national-assembly-speaker-as-anc-da-seal-unity-deal-20240614 |access-date=2024-06-14 |website=[[City Press]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-06-14/south-african-election-lawmakers-pick-didiza-as-speaker|title=South African Lawmakers Pick ANC’s Didiza as Parliament Speaker|first=Paul|last=Vacchiatto|publisher=Bloomberg News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> Dieselfde dag sou die Nasionale Vergadering Ramaphosa tot president van Suid-Afrika herkies nadat hy Julius Malema, leier van Ekonomiese Vryheidsvegters, met 283 stemme teen 54 verslaan het <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|title=Cyril Ramaphosa re-elected South African president|publisher=BBC News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614211548/https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected /> Die DA se [[Annelie Lotriet]] is as Adjunkspeaker verkies nadat sy die Afrika Transformasie Beweging se Vuyo Zungula met 273 stemme teen 54 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Thale |first=Neo |date=2024-06-14 |title=BREAKING: DA's Annelie Lotriet is the new deputy speaker of Parliament |url=https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |access-date=2024-06-14 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614193109/https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |url-status=live }}</ref> Lotriet het die eerste nie-ANC-lid geword wat die posisie van Adjunkspeaker van die Nasionale Vergadering beklee sedert Bhadra Ranchod,<ref>{{cite news|url=https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|title=DA's Lotriet pitted against ATM's Zungula for Deputy Speaker|first=Lindsay|last=Dentlinger|publisher=Eytewitness News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614184053/https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|url-status=live}}</ref> wat tussen 1994 en 1996 as Adjunkspeaker gedien het.<ref>{{cite news|url=https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|title=Former Presiding Officers|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=19 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519142546/https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|url-status=live}}</ref> President Cyril Ramaphosa het sy [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|nuwe kabinet]] op 30 Junie aankondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/cyril-ramaphosa-reelected-as-south-african-president/a-69358895|title=Cyril Ramaphosa reelected as South African president|website=dw.com|language=en|access-date=2024-06-15}}</ref> Die president het aangekondig dat vir die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis het elf politieke partye saamgekom om 'n regering van nasionale eenheid (RNE) te vorm. Die betrokke partye sluit in die African National Congress, Demokratiese Alliansie, Patriotic Alliance, Inkatha Vryheidsparty, [[GOOD|Good]] Party, [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Vryheidsfront Plus]], [[United Democratic Movement]], [[Al Jama-ah]], [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], en die [[United Africans Transformation]]. Die United Africans Transformation het later uit die RNE ontrek. ==== Provinsiale regerings ==== Ten spyte van winste in die provinsie KwaZulu-Natal tydens die algemene verkiesing, sou Jacob Zuma se MK-party op 14 Junie 2024 'n groot terugslag in sy hartland-provinsie kry nadat die KwaZulu-Natalse provinsiale wetgewer besluit het om IVP-lid Thami Ntuli bo 'n MK-kandidaat as Premier van KwaZulu-Natal te verkies.<ref>{{cite news |first=Greg |last=Ardé |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-06-14-inkatha-freedom-partys-thami-ntuli-is-voted-in-as-kwazulu-natals-new-premier/|title=Inkatha Freedom Party’s Thami Ntuli is voted in as KwaZulu-Natal’s new premier|accessdate=2024-06-14|publisher=Daily Maverick|date=2024-06-14}}</ref><ref>{{cite news |first=Nqobile |last=Dludla |title=South Africa's KZN province elects IFP member as premier in setback for Zuma |url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-kzn-province-elects-ifp-member-premier-setback-zuma-2024-06-14/ |access-date=2024-06-14 |publisher=Reuters |date=2024-06-14 |language=en}}</ref> ===Bewerings van ongerymdhede === Jacob Zuma het op 1 Junie gesê dat die MK poog om die aankondiging van amptelike uitslae wettiglik te laat staak hangende ondersoeke oor bewerings van stemgedrog wat deur die party geopper is, met MK-amptenare wat moontlike peuter aan die Onafhanklike Verkiesingskommissie se rekenaarstelsel verwys na foute vroeër daardie dag. Die OVK het gesê hy het 579 besware van beide kiesers en politieke partye ontvang oor die verkiesingsuitslae,<ref>{{Cite news |date=2 Junie 2024 |title=Former South Africa leader Zuma threatens legal action over allegations of election irregularities |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |access-date=2 Junie 2024 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601222033/https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |url-status=live }}</ref> en het in 24 gevalle hertellings beveel.<ref name="f24anc">{{Cite news |date=2 June 2024 |title=South Africa's ANC to enter coalition talks after landmark election |url=https://www.france24.com/en/africa/20240602-south-africa-s-anc-to-enter-coalition-talks-after-landmark-election |access-date=2 Junie 2024 |work=France 24 |language=en-US }}</ref> [[Bheki Cele]], minister van polisie, het gewaarsku dat owerhede nie "dreigemente van onstabiliteit sal duld om besware of kommer oor die verkiesingsprosesse te registreer nie".<ref>{{Cite news |date=3 Junie 2024 |title=South Africa president faces up to poor poll result |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx99vww50y5o |access-date=3 Junie 2024 |work=[[BBC]] |language=en-UK}}</ref> Die MK het later 'n petisie ingedien waarin hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] vra om die openingsessie van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie te stop,<ref>{{cite news| title=South African political party led by Zuma seeks to halt parliament election of country's president |date=11 June 2024 |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611231843/https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-date=11 Junie 2024 |access-date=12 Junie 2024}}</ref> en bygevoeg dat dit die vergadering sal boikot.<ref>{{cite news |title=Zuma's party seeks to halt parliament election of country's president |date=12 June 2024 |url=https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |work=Africanews |access-date=12 Junie 2024 |archive-date=12 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612085150/https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |url-status=live }}</ref> Op 13 Junie het die Konstitusionele Hof die petisie van die hand gewys, wat die sitting toegelaat het om voort te gaan.<ref>{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |website=ABC News |access-date=13 Junie 2024 |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613141022/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika|Onafhanklike verkiesingskommissie]] se [https://results.elections.org.za/home/ verkiesingsuitslag bladsy]. {{Verkiesings in Suid-Afrika}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:2024]] [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 3kof6vlo7znuia1mktc8wy7fv1phfk6 Scopelogena 0 410921 3372476 2645943 2026-11-14T16:06:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372476 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = | image = Scopelogena_verruculata_kz02.jpg | status = | status_system = iucn3.1 | taxon = Scopelogena | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]] ex A.G.J.Herre, (1971) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>Sien teks</center> | synonyms = }} '''''Scopelogena''''' 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot [[Aizoaceae]] en is die eerste keer in 1971 beskryf. Die genus is [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1059-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230825145115/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1059-1 |argiefdatum=25 Augustus 2023 |besoekdatum=18 Januarie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Scopelogena bruynsii]]'' <small>Klak</small> * ''[[Scopelogena verruculata]]'' <small>(L.) L.Bolus ex Klak</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Scopelogena| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] ale4u5utk8zjka1xbzu5z7bcnrcxqn9 Skiatophytum 0 410927 3372516 2645949 2026-11-14T18:58:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372516 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = | image = | status = | status_system = iucn3.1 | taxon = Skiatophytum | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]], (1928) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>Sien teks</center> | synonyms =* ''Caryotophora'' <small>Leistner</small> * ''Gymnopoma'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Skiatophytum''''' 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot [[Aizoaceae]] en is die eerste keer in 1958 beskryf. Die genus is [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1064-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230901173003/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1064-1 |argiefdatum= 1 September 2023 |besoekdatum=18 Januarie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Skiatophytum flaccidifolium]]'' <small>Klak</small> * ''[[Skiatophytum skiatophytoides]]'' <small>(Leistner) Klak</small> * ''[[Skiatophytum tripolium]]'' <small>(L.) L.Bolus</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skiatophytum| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] a3apb3hr2wme1whdcnoociwsfb52zt2 Vanheerdea 0 410938 3372651 2645983 2026-11-15T07:40:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372651 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = | image =Vanheerdea roodiae - CT.jpg | image_caption =''Vanheerdea roodiae'' | status = | status_system = iucn3.1 | taxon = Vanheerdea | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]] ex [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]], (1992) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>Sien teks</center> | synonyms =* ''Vanheerdia'' <small>L.Bolus</small> }} '''''Vanheerdea''''' 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot [[Aizoaceae]] en is die eerste keer in 1992 beskryf. Die genus is [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is drie [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:967832-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240118173712/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:967832-1 |argiefdatum=18 Januarie 2024 |besoekdatum=18 Januarie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Vanheerdea divergens]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus ex S.A.Hammer</small> * ''[[Vanheerdea primosii]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus ex H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Vanheerdea roodiae]]'' <small>(N.E.Br.) L.Bolus ex H.E.K.Hartmann</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vanheerdea| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] q3hxanoqaj72gar8s8w7t5tsh6kdv36 Trichodiadema 0 411962 3372615 2652240 2026-11-15T04:44:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372615 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Trichodiadema densum.jpg |image_caption = ''Trichodiadema densum'' |display_parents = 3 |taxon = Trichodiadema |authority = Schwantes, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Trichodiadema''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is 32 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16372-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240213083731/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16372-1 |argiefdatum=13 Februarie 2024 |besoekdatum=13 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Trichodiadema attonsum]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) Schwantes</small> * ''[[Trichodiadema aureum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema barbatum]]'' <small>(L.) Schwantes</small> * ''[[Trichodiadema burgeri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema calvatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema decorum]]'' <small>(N.E.Br.) Stearn ex H.Jacobsen</small> * ''[[Trichodiadema densum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Trichodiadema emarginatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema fergusoniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema fourcadei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema gracile]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema hallii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema hirsutum]]'' <small>(Haw.) Stearn</small> * ''[[Trichodiadema imitans]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema intonsum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Trichodiadema introrsum]]'' <small>(Hook.f.) Niesler</small> * ''[[Trichodiadema littlewoodii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema marlothii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema mirabile]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Trichodiadema obliquum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema occidentale]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema olivaceum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema orientale]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema peersii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema pomeridianum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema pygmaeum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema rogersiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema rupicola]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema ryderae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema setuliferum]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Trichodiadema stayneri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Trichodiadema strumosum]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Trichodiadema| ]] s1ae00gpedwm379xntkvq9bv81ta0jl Tanquana 0 412076 3372588 2652958 2026-11-15T01:20:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372588 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Tanquana prismatica 1DS-II 3-6115.jpg |image_caption = ''Tanquana prismatica'' |display_parents = 3 |taxon = Tanquana |authority = H.Hartmann & Liede, (1986) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Tanquana''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom net in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:924976-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230908072700/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:924976-1 |argiefdatum= 8 September 2023 |besoekdatum=15 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Tanquana archeri]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]] & Liede</small> * ''[[Tanquana hilmarii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann & Liede</small> * ''[[Tanquana prismatica]]'' <small>(Schwantes) H.E.K.Hartmann & Liede</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tanquana| ]] 3mg2oar58z8e2vebuq5jam2sao9pu0t Stomatium 0 412338 3372561 2673491 2026-11-14T22:11:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372561 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Wildflowers-Richtersveld-PICT2614.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Stomatium |authority = Schwantes, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Agnirictus'' <small>Schwantes</small> }} '''''Stomatium''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is 38 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16358-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230907140549/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16358-1 |argiefdatum= 7 September 2023 |besoekdatum=22 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Stomatium acutifolium]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Stomatium agninum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Stomatium alboroseum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium angustifolium]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium beaufortense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium bolusiae]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Stomatium braunsii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium bryantii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium deficiens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium difforme]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium duthieae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium ermininum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Stomatium fulleri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium geoffreyi]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium gerstneri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium grandidens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium integrum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium jamesii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium latifolium]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium lesliei]]'' <small>(Schwantes) O.H.Volk</small> * ''[[Stomatium leve]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium loganii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium meyeri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium middelburgense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium murinum]]'' <small>(Haw.) Schwantes ex H.Jacobsen</small> * ''[[Stomatium mustellinum]]'' <small>(Salm-Dyck) Schwantes</small> * ''[[Stomatium paucidens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium peersii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium pluridens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium resedolens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium ronaldii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium rouxii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium ryderae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium suaveolens]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Stomatium suricatinum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium trifarium]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium villetii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Stomatium viride]]'' <small>L.Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stomatium| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 9oma6ji4bxpnf8k42dlo8ozb3x9ee3n Tetragonia 0 412365 3372593 2918303 2026-11-15T02:17:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372593 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Starr 040323-0122 Tetragonia tetragonioides.jpg |image_caption = ''Tetragonia tetragonioides'' |display_parents = 3 |taxon = Tetragonia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Anisostigma'' <small>Schinz</small> * ''Demidovia'' <small>Pall.</small> * ''Ludolfia'' <small>Adans.</small> * ''Tetragonella'' <small>Miq.</small> * ''Tetragonocarpos'' <small>Mill.</small> }} '''''Tetragonia''''' (Klapperbrak) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Suid-Amerika]] en ongeveer tien spesies is deel van die [[fynbos]].<ref>[[John Charles Manning|John Manning.]] 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978 1 77584 590 4}}</ref> == Spesies == Daar is 51 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16364-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240707234917/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16364-1 |argiefdatum= 7 Julie 2024 |besoekdatum=28 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Tetragonia acanthocarpa]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Tetragonia angustifolia]]'' <small>Barnéoud</small> * ''[[Tetragonia arbuscula]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia caesia]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Tetragonia calycina]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia chenopodioides]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Tetragonia copiapina]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Tetragonia coronata]]'' <small>Rye & Trudgen</small> * ''[[Tetragonia cristata]]'' <small>C.A.Gardner ex A.M.Prescott</small> * ''[[Tetragonia crystallina]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Tetragonia decumbens]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Tetragonia diptera]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Tetragonia distorta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia echinata]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Tetragonia erecta]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Tetragonia eremaea]]'' <small>Ostenf.</small> * ''[[Tetragonia espinosae]]'' <small>Muñoz</small> * ''[[Tetragonia fruticosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Tetragonia galenioides]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia glauca]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia halimoides]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia haworthii]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia herbacea]]'' <small>L.</small> * ''[[Tetragonia hirsuta]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Tetragonia implexicoma]]'' <small>(Miq.) Hook.f.</small> * ''[[Tetragonia lasiantha]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Tetragonia macrocarpa]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Tetragonia macroptera]]'' <small>Pax</small> * ''[[Tetragonia maritima]]'' <small>Barnéoud</small> * ''[[Tetragonia microcarpa]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Tetragonia microptera]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia moorei]]'' <small>M.Gray</small> * ''[[Tetragonia namaquensis]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Tetragonia nigrescens]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Tetragonia ovata]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Tetragonia pedunculata]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Tetragonia pillansii]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Tetragonia portulacoides]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia rangeana]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Tetragonia reduplicata]]'' <small>Welw. ex Oliv.</small> * ''[[Tetragonia robusta]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia rosea]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Tetragonia saligna]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia sarcophylla]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia schenckii]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Tetragonia sphaerocarpa]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Tetragonia spicata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Tetragonia tetragonoides]]'' <small>(Pall.) Kuntze</small> * ''[[Tetragonia verrucosa]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Tetragonia vestita]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Tetragonia virgata]]'' <small>Schltr.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tetragonia| ]] 55gdotvf2rtulzt1rvslcoe17th5tgr Vlokia 0 412686 3372690 2657442 2026-11-15T10:24:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372690 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Vlokia |authority = S.A.Hammer, (1994) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Vlokia''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:980279-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241219102607/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:980279-1 |argiefdatum=19 Desember 2024 |besoekdatum= 7 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Vlokia atra]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Vlokia montana]]'' <small>Klak</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vlokia| ]] l6nbcggzqtc0b8jfxq7qdxvbyyg6d4b Starfish Prime-kernontploffing 0 412759 3372547 3346736 2026-11-14T21:31:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372547 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Operation Dominic Starfish-Prime nuclear test from plane.jpg|duimnael|links|Die rommelvuurbal strek langs die Aarde se magnetiese veld in 'n gloed drie minute na die ontploffing.]] '''Starfish Prime''' was 'n kerntoets op hoë hoogte wat deur die [[Verenigde State]] in 'n gesamentlike poging van die ''Atomic Energy Commission'' (AEC) en die ''Defense Atomic Support Agency'' uitgevoer is. Dit is op 9 Julie 1962 van die [[Johnston-atol]] af gelanseer en was die grootste kerntoets wat in die buitenste ruimte uitgevoer is. Dit was een van vyf kerntoetse wat deur die VSA in die ruimte uitgevoer is. 'n Thor-vuurpyl met 'n [[Termonukleêre wapen|W49-termonukleêreplofkop]] (ontwerp deur die Los Alamos Scientific Laboratory) en 'n Mk. 2-atmosfeer-herbinnedringruimtetuig is vanaf Johnston-atol in die [[Stille Oseaan]] gelanseer, ongeveer 1&nbsp;450 kilometer wes-suidwes van [[Hawaii]]. Die ontploffing het op 'n hoogte van 400&nbsp;km plaasgevind, 'n punt 31 km suidwes van die Johnston-atol. Dit het 'n krag van 1,4 megaton [[Trinitrotolueen|TNT]] gehad. Die ontploffing was ongeveer 10° bokant die horison soos van Hawaii af gesien, om 11 nm Hawaiise tyd.<ref name="vittitoe" />{{rp|page=3}} == Operasie Fishbowl == Die Starfish-toets was een van vyf hoëhoogtetoetse, wat saamgegroepeer was as Operasie Fishbowl binne die groter Operasie Dominic reeks toetse, wat in 1962 begin is na aanleiding van die [[Sowjetunie]] se aankondiging dat hulle die driejaarmoratorium op kerntoetse gaan beëindig.<ref name="NWA.org">{{cite web | url = http://nuclearweaponarchive.org/Usa/Tests/Dominic.html | title = Operation Dominic: 1962 – Christmas Island, Johnston Island, Central Pacific | date = 3 Januarie 2005 | website = nuclearweaponarchive.org | language = en-us | archive-url = https://web.archive.org/web/20200806063015/http://nuclearweaponarchive.org/Usa/Tests/Dominic.html | archive-date = 6 Augustus 2020 | url-status = live | access-date = 15 September 2020 | quote = The Soviet Union had abrogated the 34 month old de facto nuclear testing moratorium on 1 September 1961, by initiating an unprecedented series of atmospheric nuclear tests. | ref = NWA.org | df = mdy-all}}</ref> In 1958 het die VSA ses hoëhoogtekerntoetse voltooi wat baie onverwagte resultate opgelewer het en ook vele nuwe vrae tot gevolg gehad het. Volgens die V.S.A. Regeringsprojekbestuurder se tussentydse verslag oor die Starfish Prime-projek:<ref>{{cite report | last1= Loadabrand | first1= Ray L. | last2= Dolphin | first2=Lambert T. | date = 1 Augustus 1962 | title = Project Officer's Interim Report: Starfish Prime | chapter-url = https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a955694.pdf | publisher = Field Command, Defense Atomic Support Agency | agency = [[Defense Technical Information Center]] | chapter = Hoofstuk 1 | page = 2 | docket = DA 49-146-XZ-137 | access-date = 15 September 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190117163253/https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a955694.pdf | archive-date = 17 Januarie 2019 | url-status = live | df = mdy-all | quote = Previous high-altitude nuclear tests: TEAK, ORANGE, and YUCCA, plus the three ARGUS shots were poorly instrumented and hastily executed. Despite thorough studies of the meager data, present models of these bursts are sketchy and tentative. These models are too uncertain to permit extrapolation to other altitudes and yields with any confidence. Thus there is a strong need, not only for better instrumentation, but for further tests covering a range of altitudes and yields.}}</ref> {{quote| Vorige hoëhoogtekernkragtoetse: YUCCA, TEAK en ORANGE tesame met die drie ARGUS-pogings was swak met instrumentasie gemonitor en oorhaastig uitgevoer. Ten spyte van 'n deeglike ondersoek met die min data, is die modelle wat gevorm is met die inligting baie skraal en tentatief. Die risiko om hierdie modelle te gebruik vir ekstrapolering vir ander hoogtes en bomsterktes is groot en is dus nie betroubaar nie. Daar is dus 'n groot behoefte, nie net vir beter instrumentasie nie, maar ook vir verdere toetse wat 'n verskeidenheid hoogtes en bomsterktes moet dek.}} Die Starfish-toets was aanvankik beplan as die tweede in die Fishbowl-reeks, maar die eerste poging (Bluegill) was in die lug vernietig nadat die [[radar]] kontak met die vuurpyl verloor het.<ref name="DNA6040F" />{{rp|247}} Die eerste Starfish-lansering op 20 Junie 1962 was ook vernietig in vlug, hierdie keer omrede die Thor-missiel se lanseervuurpyl gefaal het. Dit het normaal gevlieg vir 59&nbsp;sekondes, waarna die enjin gestaak en die missiel uitmekaar begin breek het. Die Veiligheidsbeampte het die vernietiging van die missiel en plofkop beveel. Die missiel was tussen 9,100 en 10,700&nbsp;m hoog toe dit vernietig is. Dele van die missiel en 'n bietjie radioaktiewe materiaal het op die Johnston-atol en die omliggende oseaan geval.<ref name="DNA6040F" /> == Die ontploffing == [[Lêer:Starfish5.JPG|regs|duimnael|300px|'n Ander uitsig van Starfish Prime deur 'n dun, wolklaag, soos gesien vanaf [[Honolulu]]]] Die Starfish Prime-bom is op 9 Julie 1962 om 09:00:09 UCT (11:00:09&nbsp;nm 8 Julie 1962, Honolulu-tyd) ontsteek op 'n hoogte van 400&nbsp;km. Die koördinate van die ontploffing was {{coord|16|28|N|169|38|W|display=inline,title|type:event}}.<ref name="vittitoe" />{{rp|page=4}} Die werklike krag van die bom was baie naby aan die ontwerpkrag; verskeie bronne het 'n kragsterkte van 1.4 tot 1.145 megaton [[TNT]] voorspel. Die kernplofkop het 13&nbsp;minute en 41&nbsp;sekondes, nadat die Thor-missiel vanaf Johnston-atol gelanseer is, ontplof.<ref>Dyal, P., Air Force Weapons Laboratory. Report ADA995428. [https://web.archive.org/web/20101105204729/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA995428&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf "Operation Dominic. Fish Bowl Series. Debris Expansion Experiment"]. 10 Desember 1965. p. 15. Nagegaan op 17 Julie 2010.</ref>[[Lêer:Starfish prime 35mm frame.jpg|duimnael|278x278px|Een raam van die Starfish Prime Kernkragtoets|center]]Starfish Prime het groter elektromagnetiese pulse (EMP) veroorsaak as wat verwag was, tewens het dit die meeste van die instrumente se skale oorskrei en gevolglik was dit moeilik om die korrekte metings te kon bepaal. Die EMP het ook veroorsaak dat die publiek kennis van die toets geneem het: dit het elektriese skade in Hawaii, (1&nbsp;450 km weg) vanaf die ontploffing, veroorsaak deur 300 straatligte te beskadig,<ref name="vittitoe" />{{rp|page=5}} huisalarms te aktiveer en 'n telekommunikasie-mikrogolfstelsel te beskadig.<ref name="KakuAxelrod1987">{{cite book |author1=Michio Kaku |author2=Daniel Axelrod |title=To Win a Nuclear War: The Pentagon's Secret War Plans |url=https://books.google.com/books?id=yOP2v_vy2GIC&pg=PA152|year=1987|publisher=Black Rose Books Ltd.|isbn=978-0-921689-06-5|page=152}}</ref> Laasgenoemde skade het veroorsaak dat telefoonverkeer tussen [[Kauai]] en die ander Hawaii-eilande onderbreek was.<ref name="conca">Conca, James [https://www.forbes.com/sites/jamesconca/2019/01/03/can-nuclear-power-plants-resist-attacks-of-electromagnetic-pulse-emp/#45de1d6270cb "Can Nuclear Power Plants Resist Attack of Electromagnetic Pulse (EMP)"] Forbes. Januarie 2019</ref> Daar was in totaal 27 kleiner vuurpyle vanaf die Johnston-atol gelanseer wat eksperimentele data van die Starfish Prime-ontploffing moes verkry. Daar was ook 'n klomp vuurpylaangedrewe-instrumente vanaf Barking Sands, Kauai in die Hawaiise Eilande gelanseer.<ref name="quicklook">United States Department of Defense. Report ADA955411. [https://web.archive.org/web/20101105204805/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA955411&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf "A Quick Look at the Technical Results of Starfish Prime"]. Augustus 1962.</ref> Amerika het ook 'n groot aantal militêre skepe en vliegtuie ontplooi ter ondersteuning van die ontploffing in die Johnston-atol gebied, asook die nabye noordelike Stille Oseaan-gebied. Daar was ook militêre skepe en vliegtuie in die gebied van die suidelike Stille Oseaan naby die [[Samoa-eilande]] ontplooi. Hierdie plek was die suidelikste punt van die magnetiese veldlyn van die Aarde se [[Aardmagnetisme|mageneetveld]] vanaf die posisie van die kernontploffing: die gebied bekend as die ''suidelike samevloeiende streek'' van die toets. 'n Ongenooide wetenskaplike ekspedisieskip van die Sowjet-Unie was naby die Johnston-atol vir die toets gestasioneer en nog 'n Sowjet-wetenskaplike ekspedisieskip was in die suidelike samevloeiende streek naby die Samoa-eilande.<ref>United States Central Intelligence Agency. National Intelligence Estimate. Number 11-2A-63. [http://www.foia.cia.gov/search.asp "The Soviet Atomic Energy Program"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501184323/http://www.foia.cia.gov/search.asp |date=1 Mei 2008 }}, p. 44.</ref> Nadat die bom ontplof het, was helder auroras sigbaar in die ontploffingsgebied, sowel as in die suidelike samevloeiende streek aan die teenoorgestelde kant van die [[ewenaar]] as wat die ontploffing was. Volgens een van die eerste tegniese verslae:<ref name="quicklook"/> {{Blockquote|Die sigbare verskynsels as gevolg van die ontploffing was wydverspreid en taamlik intens; 'n groot gedeelte van die Stille Oseaan was verlig deur die auroraverskynsels, vanaf die verre suide van die suidelike samevloeiende streek ([[Tongatapu]]) deur die ontploffingsgebied tot ver noord van die noordelike samevloeiende streek by die ''French Frigate Shoals''... Teen skemer na die uitbarsting is resonante verstrooiing van lig van [[litium]] en ander puin by die Johnston-atol en French Fregate Shoals vir baie dae waargeneem wat die langdurige teenwoordigheid van puin in die atmosfeer bevestig het. 'n Interessante newe-effek was dat die [[Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag]] in anti-duikboot-maneuvers gehelp is deur die lig van die bom.}} Hierdie aurorale effekte was gedeeltelik verwag deur Nicholas Christofilos, 'n wetenskaplike wat vroeër aan die Operasie Argus hoëhoogtekernontploffings gewerk het. Volgens die Amerikaanse atoomveteraan Cecil R. Coale,<ref>Schwoch, James. [https://books.google.com/books?id=bFCbAn5j6gIC&pg=PA132 ''Global TV: New Media and the Cold War, 1946–69''] (Illinois, 2009). Web. Nagegaan op 19 Maart 2012.</ref> het sommige hotelle in Hawaii "reënboogbom"-partytjies op hul dakke aangebied vir Starfish Prime, wat sommige berigte weerspreek het dat die kunsmatige aurora onverwags was. A 'Quick Look' van die Tegniese Resultate van Starfish Prime" (Augustus 1962) lees as volg:<ref name="quicklook"/> {{quote|By Kwajalein, 2&nbsp;600 km na die weste, het 'n digte bewolktheid die lengte van die oostelike horison tot 'n hoogte van 5 of 8 grade verleng. Om 0900 GMT het 'n skitterwit blits deur die wolke gegloei en vinnig in ’n groeiende glinsterende groen bal verander wat die helder hemelruim daarbo met wolke oortrek het. Vanuit die oppervlak het groot wit uitsteeksels gevloei, wat soos sluierwolke gelyk het en gestyg het tot 40 grade bo die horison in wydstrekkende boë wat afwaarts na die pole gedraai het en binne sekondes verdwyn het om deur asemrowende konsentriese ingekrulde ringe vervang te word wat met 'n geweldige aanvangsnelheid van die ontploffing wegbeweeg; uiteindelik stop dit wanneer die buitenste ring 50 grade oorhoofs is. Dit het nie verdwyn nie, maar soos 'n stillewe bly hang. En dit alles het gebeur, as ek moes skat, binne 45 sekondes. Soos die pers lig na [[magenta]] verander het en begin het om by die oorsprong van die ontploffing te verdof, het 'n helderrooi gloed begin om op die kim in die rigting van 50 grade noord-oos te ontwikkel en gelyktydig 50 grade suid-oos; strekkend na binne en opwaarts tot die hele oostelike hemelruim 'n dowwe brandende rooi semisirkel was, 100 grade noord na suid en halfpad na die toppunt en van die kleiner sterre versluier. Hierdie toestand, deurspek met geweldige wit reenboë, het nie minder as 90 minute voortgeduur nie. Teen nultyd het daar by Johnston 'n wit blits verskyn, maar sodra mens jou skermbril kon verwyder, was daar geen skerp lig teenwoordig nie. 'n Sekonde na afvuurtyd was daar 'n gespikkelde rooi skyf direk bokant sigbaar wat die lug tot sowat 45 grade van die bopunt af bedek het. Oor die algemeen was die rooi gespikkelde area meer intens aan die oostelike gedeeltes. Langs die magnetiese noord-suidlyn deur die ontploffing, het 'n geel-wit strook gestrek en gegroei na die noorde tot naby die toppunt. Die breedte van die witgestreepte gebied het van 'n paar grade in 'n paar sekondes na omtrent 5-10 grade in 30 sekondes gegroei. Die groei van die aurorale gebied na die noorde was deur die toevoeging van nuwe lyne wat van oos na wes ontwikkel het. Die geel-wit aurorale noorderligte het opwaarts van die horison teruggetrek na die noorde en na die suide gegroei; teen twee minute was die geel-wit bande steeds omtrent 10 grade wyd en het grotendeels van die bopunt na die suide gestrek. Teen ongeveer twee minute, het die rooi skyfgebied heeltemal in die weste verdwyn en was dit besig om vinnig op die oostelike gedeelte van die oorhoofse skyf te vervaag. Teen 400 sekondes het feitlik al die grootste sigbare fenomene verdwyn, behalwe vir 'n dowwe rooi gloed langs die noord-suidlyn en op die kim na die noorde. Geen klanke is by Johnston-atol gehoor nie, wat definitief aan die knal te wyte kon wees. Sterk elektromagnetiese seine komende van die ontploffing is waargeneem, benewens sterk magnetiese veldversteurings en aardstrome.}} 'n Verslag van 2006 beskryf die deeltjie- en veldmetings van die Starfish diamagnetiese holte en die ingespuite betavloeiing in die kunsmatige stralingsgordel in.<ref>{{cite journal| first=Palmer|last=Dyal|title=Particle and field measurements of the Starfish diamagnetic cavity| journal=Journal of Geophysical Research|volume=111| doi=10.1029/2006JA011827|year=2006 | pages=A12211 |issue=A12211 |bibcode=2006JGRA..11112211D |doi-access=}}</ref> Hierdie metings beskryf die ontploffing van 0.1&nbsp;millisekondes tot 16&nbsp;minute na die ontploffing. == Nagevolge == Die ontploffing het ongeveer 10<sup>29</sup> [[elektron]]e in die Aarde se [[magnetosfeer]] vrygestel.<ref name="Stassinopolous 2015">{{cite web |last1=Stassinopolous |first1=E. G. |title=The STARFISH Exo-atmospheric, High-altitude Nuclear Weapons Test |url=https://nepp.nasa.gov/files/26652/2015-561-Stassinopoulos-Final-Paper-Web-HEART2015-STARFISH-supplemental-TN26292.pdf |publisher=NASA/Goddard Space Flight Center |access-date=15 Februarie 2024 |format=PDF |date=22 April 2015}}</ref> Terwyl sommige energieke [[betadeeltjie]]s die Aarde se magnetiese veld gevolg en die hemel verlig het, was ander hoë-energie elektrone vasgevang en het 'n radiasiegordel om die Aarde gevorm. Hierdie elektrone het die intensiteit van die elektrone binne die natuurlike binneste [[Van Allen-gordel]] met verskeie orde groottes verhoog.<ref name="Stassinopolous 2015" /> Daar was groot onsekerheid en 'n debat oor die samestelling, grootte en potensiële nagevolge van die vasgevangde radiasie na die ontploffing. Die wapenvervaardigers het bekommerd geraak toe drie satelliete in 'n [[lae aardwentelbaan]] buite werking geraak het. Dit het die satelliete ''TRAAC'' en ''Transit 4B'' ingesluit.<ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1961-031A |title=Transit 4B – NSSDC ID: 1961-031A |publisher=NASA NSSDC |access-date= 9 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419120428/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1961-031A |archive-date=19 April 2024 |url-status=dead }}</ref> Die [[halfleeftyd]] van die energieke elektrone was slegs 'n paar dae. Dit was destyds nie bekend dat son- en kosmiese deeltjievloeiing met 'n faktor van 10 gewissel het nie en dat die energie 1 [[Elektronvolt|MeV]] kon oorskry. In die maande wat na die ontploffing gevolg het, het hierdie mensgemaakte radiasie gordels veroorsaak dat nog ses satelliete gefaal het<ref>{{Cite news|url=https://www.syfy.com/syfy-wire/the-50th-anniversary-of-starfish-prime-the-nuke-that-shook-the-world|archive-url=https://web.archive.org/web/20220812183602/https://www.syfy.com/syfy-wire/the-50th-anniversary-of-starfish-prime-the-nuke-that-shook-the-world|title=The 50th anniversary of Starfish Prime: the nuke that shook the world|date=9 Julie 2012|work=Bad Astronomy|access-date=21 Augustus 2023|language=en-US|archive-date=12 Augustus 2022}}</ref> omrede die radiasie hulle [[Sonpaneel|sonpanele]] of elektronika beskadig het. Dit sluit die eerste kommunikasiesatelliet [[Telstar 1]] sowel as die [[Verenigde Koninkryk]] se eerste satelliet ''Ariel 1'' in.<ref> *{{cite web| url=http://www.smecc.org/james_early___telstar.htm|first=James M.|last=Early| title=Telstar I – Dawn of a New Age| publisher=Southwest Museum of Engineering, Communications and Computation| access-date=16 September 2008}} *{{cite news | url=https://www.npr.org/2012/07/14/156772236/50-years-ago-communications-became-global | title=50 Years Ago, Communications Became Global – interview with Walter Brown of Bell Labs | work=NPR | date=14 Julie 2012 | access-date=14 Julie 2012 }} *{{cite book | title = Space Systems Failures: Disasters and Rescues of Satellites, Rocket and Space Probes | author = Ralph D. Lorenz, David Michael Harland | url = https://books.google.com/books?id=g-UOdh34utQC&q=telstar+transistors+radiation+starfish&pg=RA2-PA266 | isbn = 0-387-21519-0 | year = 2005 | publisher = Springer}} *{{cite web|last1=Smallwood|first1=Karl|title=That Time the US Accidentally Nuked Britain's First Satellite |url=https://gizmodo.com/that-time-the-u-s-accidentally-nuked-britain-s-first-s-1697931329|website=Today I Found Out|date=15 April 2015 |publisher=Gizmodo |access-date=12 September 2015}}</ref> Sensors op Telstar, TRAAC, Injun en Ariel 1 was gebruik om die verspreiding van die straling, soos veroorsaak deur die ontploffing, te meet.<ref>{{cite report | first = Wilmot N. | last = Hess | title = The Effects of High Altitude Explosions | publisher = [[Nasa]] | date = September 1964 | url = http://www.futurescience.com/emp/Hess-Wilmot.pdf | id = NASA TN D-2402 | access-date = 13 Mei 2015 }}</ref> Daar is in 1963 gerapporteer dat Starfish Prime 'n gordel van MeV-elektrone geskep het.<ref>{{cite journal | first1 = W. L. | last1 = Brown | last2 = Gabbe | first2= J. D. | title = The Electron Distribution in the Earth's Radiation Belts during July 1962 As Measured by Telstar | journal = Journal of Geophysical Research | volume = 68 | issue = 3 | date = Maart 1963 | pages = 607–618 | doi = 10.1029/JZ068i003p00607 | url = http://www.agu.org/journals/ABS/1963/JZ068i003p00607.shtml | access-date = 17 Junie 2010 | bibcode = 1963JGR....68..607B }}</ref> In 1968 is gerapporteer dat sommige van die Starfish prime se elektrone na vyf jaar nog in die ruimte was.<ref>In ''The Radiation Belt and Magnetosphere''.</ref> As 'n ontploffing in die ruimte was die radioaktiewe bestraling van Starfish Prime minder as by ander bogrondse ontploffings. Skattings van die gesondheidsimpak en oortollige sterftes, insluitend daardie veroorsaak deur [[skildklier]]kanker, is moeilik om te vind terwyl die oortollige sterftes veroorsaak deur duisende bogrondse ontploffings tussen 10&nbsp;000 en 100&nbsp;000 geskat word. 'n Jaar later het die VSA en die Sowjetunie die Gedeeltelike Kerntoetsverbodooreenkoms geteken wat alle bogrondse ontploffings verban het. Frankryk en China het egter nog vir 'n paar dekades aangehou om bogrondse toetse te doen.<ref>{{Cite news |title=In the 75 years since Hiroshima, nuclear testing killed untold thousands |url=https://www.washingtonpost.com/graphics/2020/world/hiroshima-anniversary-nuclear-testing/}}</ref> == Gevolglike wetenskaplike ontdekkings == Die ''Starfish'' bom het [[kadmium#Isotope|<sup>109</sup>Cd]] as 'n naspoorelement bevat, wat gehelp het om die seisoenale vermengingtempo van die pool en tropiese lugmassas te bepaal.<ref>{{Cite web |url=https://fas.org/sgp/othergov/doe/lanl/docs1/00322994.pdf |title=Review of early data on mixing rate of polar and tropical air masses |access-date=26 Junie 2024 |archive-date=10 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210000849/https://fas.org/sgp/othergov/doe/lanl/docs1/00322994.pdf |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="vittitoe">{{cite report | last1= Vittitoe | first1= Charles N. | date = 1 Junie 1989 | title = Did High-Altitude EMP Cause the Hawaiian Streetlight Incident? | url = http://ece-research.unm.edu/summa/notes/SDAN/0031.pdf | publisher = Sandia National Laboratories | access-date = 15 September 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200823035223/http://ece-research.unm.edu/summa/notes/SDAN/0031.pdf| archive-date = 23 Augustus 2020 | url-status = live | df = mdy-all}}</ref> <ref name="DNA6040F">{{cite report | chapter-url = https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1962_DNA_6040F.pdf | title = Operation Dominic I–1962 | last1 = Berkhouse | first1 = L. | last2 = Davis | first2 = S. E. | last3 = Gladeck | first3 = F. R. | last4 = Hallowell | first4 = J. H. | last5 = Jones | first5 = C. B. | last6 = Martin | first6 = E. J. | last7 = Miller | first7 = R. A. | last8 = McMullan | first8 = F. W. | last9 = Osborne | first9 = M. J. | display-authors = 5 | date = 1 Februarie 1983 | department = [[Defense Threat Reduction Agency]] | website = dtra.mil | agency = [[United States Department of Defense]] | pages = 228–229 | language = en-us | chapter = Chapter 7 – Fishbowl – High-Altitude Events | archive-url = https://web.archive.org/web/20200813004557/https://www.dtra.mil/Portals/61/Documents/NTPR/2-Hist_Rpt_Atm/1962_DNA_6040F.pdf | archive-date = 13 Augustus 2020 | url-status = live | access-date = 15 September 2020 | quote = A substantial amount of debris fell on and in the water around Johnston Island. Navy Explosive Ordance Disposal and Underwater Demolition Team swimmers spent 2 weeks recovering debris from the lagoon waters around the island. They recovered approximately 250 pieces of the system, some of which were plutonium-contaminated. | ref = DNA6040F | df = mdy-all}}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Bomme]] q6m6gmoniupe1andaaxjulh03eqs1oh Kategorie:Verbindings van sirkonium 14 412810 3372611 2658734 2026-11-15T04:24:04Z Jcwf 4 3372611 wikitext text/x-wiki Hierdie kategorie bevat artikels oor chemiese stowwe wat die element '''[[sirkonium]]''' bevat. {{Broodkrummels}} {{Commonscat|Zirconium compounds|Verbindings van sirkonium}} [[Kategorie:Chemiese stowwe|Sirkonium]] [[Kategorie:Sirkonium]] bcd8dm62z5wnwsvw4qhn4eqfuw8mihm Ruschiella 0 413085 3372400 2660646 2026-11-14T13:30:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372400 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ruschiella lunulata.jpg |image_caption = ''Ruschiella lunulata'' |display_parents = 3 |taxon = Ruschiella |authority = Klak, (2005) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Ruschiella''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is vier [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77075783-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Ruschiella argentea]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) Klak</small> * ''[[Ruschiella cedrimontana]]'' <small>Klak</small> * ''[[Ruschiella henricii]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Ruschiella lunulata]]'' <small>(A.Berger) Klak</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschiella| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] ksvmkt5wrgyft42xeoa49qxm3fcb6bd Sinkhidroksied 0 413244 3372509 2837177 2026-11-14T18:26:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372509 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |Formule={{ch2|Zn(OH)2}} |struktuur2=Zn(OH)2 unit cell.png |struktuur=Hydroxid zinečnatý.PNG |CASNo=20427-58-1<ref name="AE">{{cite web|url=https://www.americanelements.com/zinc-hydroxide-20427-58-1|publisher=American elements|title=Cobalt Hydroxide}}</ref> |MolereMassa= 99,39 [g/mol] <ref name=" AE"/> |Digtheid= 3,05 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="AE"/> |Reuk= |Voorkoms= wit of liggrys poeier<ref name="AE"/> |Oplosbaarheid= swak oplosbaar;<ref name="AE"/> |Kookpunt= |Smeltpunt=125 °C <ref name="AE"/> |DeltaHf= |Ksp= 3 x 10{{sup|-17}}<ref>{{cite web |url= https://www.solubilityofthings.com/water/ions_solubility/ksp_chart.php |publisher=SolubilityofThings |title=Ksp list}}</ref> |Kondisie={{epsilon}}-{{ch2|Zn(OH)2}}; wülfingiet. |Ruimtegroep=P2{{sub|1}}2{{sub|1}}2{{sub|1}} |Ruimtegroepnommer=19 |Strukturbericht=C31 |Selparms= a = 490,5(3)pm; b = 5143(4)pm; c = 847,3(2)pm<ref name="Stahl">{{cite journal|title=Kristallstrukturen und Wasserstoffbrückenbindungen bei β-Be(OH)2 und ϵ-Zn(OH)2|authors=R. Stahl, C. Jung, H.D. Lutz, W. Kockelmann, H. Jacobs |journal=Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie|volume= 624|issue= 7|pages=1130-1136}}</ref>  |Kondisie2={{gamma}}-{{ch2|Zn(OH)2}} |Selparms2= a=2307pm; b=804pm; c=330pm<ref name="Nørlund"/> |Ruimtegroep2= Imm2 |Ruimtegroepnommer2=44 }} '''Sinkhidroksied''' is 'n [[basis]] van [[sink]] met formule {{ch2|Zn(OH)2}}. Van hierdie hidroksied is verskeie modifikasies bekend, waarvan drie in die natuur as [[mineraal]] aangetref word: [[sweetiet]],<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-3846.html|publisher=mindat 3846|title=Sweetite}}</ref> [[ashoveriet]]<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-453.html|publisher=mindat 453|title=Ashoverite}}</ref> en [[wülfingiet]].<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-4317.html|publisher=mindat 4317|title=Wülfingite}}</ref> ==Kristalstrukture== {{epsilon}}-{{ch2|Zn(OH)2}}, die wülfingietfase, is die stabiele fase en kristalliseer in 'n ortorombiese kristalstruktuur wat die argetipe van die C31-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]] is.<ref>{{cite web|url=https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A2B2C_oP20_19_2a_2a_a-001/|publisher=Aflow|title=Wülfingite (ε-Zn(OH)2, C31) Structure: A2B2C_oP20_19_2a_2a_a-001|access-date=29 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429230651/https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A2B2C_oP20_19_2a_2a_a-001/|archive-date=29 April 2024|url-status=dead}}</ref> Dit is afgelei van die ideale {{beta}}-kristobaliet-struktuur (C9 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]). {{beta}}-{{ch2|Be(OH)2}} het dieselfde struktuur. Die struktuur is op 'n verwronge kubiese digpakking van [[suurstof]] gebaseer, waarin een kwart van die [[tetraëder]]holtes met sinkatome gevul is. Die gevulde tetraëders is effens gedraai sodat waterstofbindings tussen hulle moontlik is. Die {{beta}}, {{gamma}}, {{delta}} vorms is nie stabiel nie. Die struktuur van die {{gamma}}-vorm is ortorombies en bestaan uit {{ch2|ZnO4}}-[[tetraëder]]s wat hoekpunte deel en 'n ringstruktuur met drie eenhede vorm. Die ringe is gestapel in die [001] rigting deur hoekpunte te deel.<ref name="Nørlund">{{cite journal|title=The Crystal Structure of γ-Zn(OH)|journal=Acta Chemica Scandinavica|volume=23|year=1969|pages=2016-2020|author=A. Nørlund Chirstensen}}</ref> Onder hoë drukke tussen 1,1 en 2,1 GPa word 'n tetragonale kristoballietagtige fase gevorm, waarskynlik met een van die twee enantiomere ruimtegroepe P4{{sub|1}}2{{sub|1}}2 (#92) of P4{{sub|3}}2{{sub|1}}2 (#96). Die oorgang behels 'n rotasie van die starre {{ch2|ZnO4}}-[[tetraëder]]s. Bo 2,1 GPa vind nog 'n oorgang plaas wat moontlik van die tweede orde is, maar die simmetrie is nie bekend nie. Onder die kombinasie van hoë druk en hoë temperatuur is nog ander fases gevind. <ref name="Shel">{{cite journal|journal=Phys Chem Minerals|year=2016|volume=43|pages=571–586|doi=10.1007/s00269-016-0818-5|title=Hydrogen bond effects on compressional behavior of isotypic minerals: high‑pressure polymorphism of cristobalite‑like Be(OH)2 |authors=Hannah Shelton · Madison C. Barkley · Robert T. Downs · Ronald Miletich·Przemyslaw Dera}}</ref> ==Chemiese eienskappe== Eenkristalle van {{epsilon}}-{{ch2|Zn(OH)2}} is verkry deur sinkmetaal in 'n oplossing van [[ammoniak]] elektrochemies te oksideer. Sinkhidroksied is 'n [[amfiproties|amfoteriese]] hidroksied. Sy oplosbaarheid in water word beheers deur die ewewigte: :<math> Zn(OH)_2(s) \leftrightarrows Zn(OH)^{+}(aq) +OH^{-}(aq); \quad K_1</math> :<math> Zn(OH)_2(s) \leftrightarrows Zn(OH)_2(aq); \quad K_2</math> :<math> Zn(OH)_2(s) +OH^{-}(aq)\leftrightarrows Zn(OH)_3^{+}(aq); \quad K_3</math> :<math> Zn(OH)_2(s) +2OH^{-}(aq)\leftrightarrows Zn(OH)_4^{+}(aq); \quad K_4</math> :<math> Zn(OH)_2(s) (aq)\leftrightarrows Zn^{2+}(aq); +2OH^{-}(aq)\quad K_5 \quad oftewel \quad K_{sp}</math> Die ewewigskonstantes is gemeet:<ref>{{cite journal|title=Zinc Hydroxide: Solubility Product and Hydroxy-complex Stability Constants from 12.5-75 "C|authors=RANDY A. REICHLE, KEITH G. MCCURDY, AND LOREN G. HEPLER|journal=CAN. J. CHEM. VOL. |volume=53|year=1975}}</ref> {|class="wikitable" |- !T (°C)!!K{{sub|sp}}x10{{sup|17}}!!K{{sub|1}}x10{{sup|11}}!!K{{sub|2}}x10{{sup|17}}!!K{{sub|3}}x10{{sup|6}}!!K{{sub|4}}x10{{sup|2}} |- |12,4||1,42||1,12||1,66||1,12||5,70 |- |25,0||1,74||2,54||2,62||1,32||6,47 |- |50,0||2,34||7,70||7,02||2,56||7,92 |- |75,0||3,16||20,2||15,0||2,74||8,99 |} ==Gebruike== Sinkhidroksied is 'n aktiewe [[katalisator]] vir α-selektiewe oordrag van allielgroepe van allielboronaatreagense na [[aldehied]]e.<ref>{{cite journal|authors=Fieser, L.F., Fieser, M., Ho, T.-L., Ho, T.-L., Fieser, M. and Fieser, L. |year=2013|title= Zinc hydroxide. In Fieser and Fieser's Reagents for Organic Synthesis|doi=10.1002/9780471264194.fos11949.pub2}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Hidroksiede}} [[Kategorie:Verbindings van sink|hidro]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 92/96]] gjaf4n62nuenn9gnrfp6axp9fakjbkf Titanopsis 0 413370 3372601 2662778 2026-11-15T03:38:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372601 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Titanopsis calcarea.jpg |image_caption = ''Titanopsis calcarea'' |display_parents = 3 |taxon = Titanopsis |authority = Schwantes, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Verrucifera'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Titanopsis''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is vier [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16368-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241209083645/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16368-1 |argiefdatum= 9 Desember 2024 |besoekdatum= 3 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Titanopsis calcarea]]'' <small>([[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]) Schwantes</small> * ''[[Titanopsis hugo-schlechteri]]'' <small>(Tischer) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Titanopsis primosii]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]] ex S.A.Hammer</small> * ''[[Titanopsis schwantesii]]'' <small>(Dinter ex Schwantes) Schwantes</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Titanopsis| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 3crpjlifynjzm0y3e3l1bb1vzko5flm Tribulocarpus 0 413381 3372614 2874744 2026-11-15T04:43:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372614 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Tribulocarpus |authority = S.Moore, (1921) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Tribulocarpus''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Namibië]] en [[Somalië]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16370-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240106041442/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16370-1 |argiefdatum= 6 Januarie 2024 |besoekdatum= 4 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Tribulocarpus dimorphanthus]]'' <small>(Pax) S.Moore</small> * ''[[Tribulocarpus retusus]]'' <small>(Thulin) Thulin & Liede</small> * ''[[Tribulocarpus somalensis]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Sukhor.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tribulocarpus| ]] rlg6vwkeo38ihacv67cf3yw6imi8zaq Sarcozona 0 413615 3372449 2664382 2026-11-14T15:20:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372449 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Sarcozona praecox.jpg |image_caption = ''Sarcozona praecox'' |display_parents = 3 |taxon = Sarcozona |authority = J.M.Black, (1934) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Sarcozona''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom in die [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Queensland]], [[Suid-Australië]], [[Victoria (Australië)|Victoria]] en [[Wes-Australië]] [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstate]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16339-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230829200404/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16339-1 |argiefdatum=29 Augustus 2023 |besoekdatum=12 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Sarcozona bicarinata]]'' <small>S.T.Blake</small> * ''[[Sarcozona praecox]]'' <small>(F.Muell.) S.T.Blake</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sarcozona| ]] [[Kategorie:Flora van Australië]] 0tvdzczp6fd8s24aw49v424rfpj45e2 Trianthema 0 413699 3372613 3279175 2026-11-15T04:41:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372613 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Trianthema pilosa.jpg |image_caption = ''Trianthema pilosa'' |display_parents = 3 |taxon = Trianthema |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Ancistrostigma'' <small>Fenzl</small> * ''Diplochonium'' <small>Fenzl</small> * ''Papularia'' <small>Forssk.</small> * ''Portulacastrum'' <small>Juss. ex Medik.</small> * ''Racoma'' <small>Willd. ex Steud.</small> * ''Reme'' <small>Adans.</small> }} '''''Trianthema''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus kom op al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] voor. == Spesies == Daar is 29 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30099076-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240422232723/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30099076-2 |argiefdatum=22 April 2024 |besoekdatum=14 April 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=24em}} * ''[[Trianthema argentinum]]'' <small>Hunz. & A.A.Cocucci</small> * ''[[Trianthema ceratosepalum]]'' <small>Volkens & Irmsch.</small> * ''[[Trianthema clavatum]]'' <small>(J.M.Black) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]] & Liede</small> * ''[[Trianthema compactum]]'' <small>C.T.White</small> * ''[[Trianthema corallicola]]'' <small>H.E.K.Hartmann & Liede</small> * ''[[Trianthema corymbosum]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) H.E.K.Hartmann & Liede</small> * ''[[Trianthema crystallinum]]'' <small>(Forssk.) Vahl</small> * ''[[Trianthema cussackianum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Trianthema cypseleoides]]'' <small>(Fenzl) Benth.</small> * ''[[Trianthema glossostigma]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Trianthema hecatandrum]]'' <small>Wingf. & M.F.Newman</small> * ''[[Trianthema hereroense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Trianthema kimberleyi]]'' <small>Bittrich & K.M.Jenssen</small> * ''[[Trianthema megaspermum]]'' <small>A.M.Prescott</small> * ''[[Trianthema mozambiquense]]'' <small>H.E.K.Hartmann & Liede</small> * ''[[Trianthema oxycalyptrum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Trianthema pakistanense]]'' <small>H.E.K.Hartmann & Liede</small> * ''[[Trianthema parvifolium]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> * ''[[Trianthema patellitectum]]'' <small>A.M.Prescott</small> * ''[[Trianthema pilosum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Trianthema portulacastrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trianthema rhynchocalyptrum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Trianthema salsoloides]]'' <small>Fenzl ex Oliv.</small> * ''[[Trianthema sanguineum]]'' <small>Volkens & Irmsch.</small> * ''[[Trianthema sheilae]]'' <small>A.G.Mill. & J.Nyberg</small> * ''[[Trianthema triquetrum]]'' <small>Willd. ex Spreng.</small> * ''[[Trianthema turgidifolium]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Trianthema ufoense]]'' <small>H.E.K.Hartmann & Liede</small> * ''[[Trianthema vleiense]]'' <small>H.E.K.Hartmann & Liede</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Starr 050223-4344 Trianthema portulacastrum.jpg Trianthema (7596850138).jpg Desert Horse-purslam.jpg Horse purslane - Flickr - pellaea.jpg Trianthema glossostigmum.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Trianthema| ]] lys2nekk1sluib12iiwkcyozzeppyfu Schwantesia 0 413760 3372473 2664902 2026-11-14T16:01:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372473 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Schwantesia borcherdsii.jpg |image_caption = ''Schwantesia borcherdsii'' |display_parents = 3 |taxon = Schwantesia |authority = Dinter, (1927) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Schwantesia''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16345-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250322231101/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16345-1 |argiefdatum=22 Maart 2025 |besoekdatum=15 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Schwantesia acutipetala]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Schwantesia borcherdsii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Schwantesia constanceae]]'' <small>N.Zimm.</small> * ''[[Schwantesia herrei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Schwantesia loeschiana]]'' <small>Tischer</small> * ''[[Schwantesia marlothii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Schwantesia pillansii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Schwantesia ruedebuschii]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Schwantesia speciosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Schwantesia succumbens]]'' <small>(Dinter) Dinter ex H.Jacobsen</small> * ''[[Schwantesia triebneri]]'' <small>L.Bolus</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Schwantesia| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 664aa28jnhcjj0tf0gseth82133xv6t Rutenium(IV)oksied 0 413834 3372407 2837101 2026-11-14T13:45:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372407 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |CASNo=12036-10-1<ref name="AE">{{cite web|url=https://www.americanelements.com/ruthenium-iv-oxide-12036-10-1|publisher=American elements|title=Ruthenium(IV) oxide}}</ref> |formule={{ch2|RuO2}} |MolereMassa=133,07 [g/mol]<ref name="AE"/> |Digtheid=6,97 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="AE"/> |Voorkoms= blouswart vastestof <ref name="AE"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="AE"/> |Smeltpunt= 1200 °C<ref name="AE"/> |Ruimtegroep=P4{{sub|2}}/mnm |Ruimtegroepnommer=136 |Strukturbericht=C4 |Selparms=449,94pm; c=310,71pm <ref>{{cite journal|journal=Int. J. Electrochem. Sci.|volume= 16|year=2021|pages=210754|title=Understanding the Features of Crystal Structure, Electronic Structure and Electrical Conductivity of RuO2-SiO2 Binary Oxides|authors=Qifan Wang, Yukun Wu, Kongfa Chen, Na Ai, Xin Wang, Dian Tang}}</ref> |struktuur12=Ruthenium(IV)-oxide-unit-cell-3D-vdW.png }} '''Rutenium(IV)oksied''' of '''ruteniumdioksied''' is 'n verbinding van [[rutenium]] in sy +4 [[oksidasietoestand]] en [[suurstof]] met die chemiese formule {{ch2|RuO2}} Dit is 'n termies stabiele vastestof.<ref name="AE"/> ==Kristalstruktuur== {{ch2|RuO2}} kristalliseer in die tetragonale [[rutiel]]-struktuur. (C4 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]). <ref>{{cite web|url=https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A2B_tP6_136_f_a-001/|publisher=Aflow|title=Rutile (TiO2, C4) Structure: A2B_tP6_136_f_a-001|access-date=18 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418025557/https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A2B_tP6_136_f_a-001/|archive-date=18 April 2024|url-status=dead}}</ref> ==Eienskappe== Ruteniumdioksied ({{ch2|RuO2}}) is die mees omgewingsstabiele lid van die familie van die oorgangsmetaaloksiede (TMOs. ''transition metal oxides'') Dit is 'n metaalagtige geleier in sy rutielstruktuur, met 'n hoë elektriese geleidingsvermoë (die weerstandsvermoë van enkelkristal RuO2 by kamertemperatuur is ~35 µΩ-cm), terwyl die meeste oksiede halfgeleiers of isolatore is. <ref name="Biswas">{{cite journal|author=Sarajit Biswas|title=First-principles investigation of the metal-insulator transition in rutile RuO2|journal=Thin Solid Films|volume= 736|year=2021|pages=138925|doi=10.1016/j.tsf.2021.138925}}</ref> Hierdie verskille in die elektroniese gedrag hou verband met die vulling van die d-toestande van die oorgangsmetale in hulle onderskeie oksiede. {{ch2|RuO2}} kan gebruik word as 'n belowende materiaal vir elektriese kontakte, 'n elektrodegeleier in geïntegreerde stroombane en optiese dun films in keramiekweerstande. Baie metaaloksiede vertoon swak stabiliteit by anodiese potensiale van die suurstof-evolusie-reaksie (OER). Talle studies het egter getoon dat edel TMO's soos {{ch2|IrO2}} ([[iridiumoksied]]) en {{ch2|RuO2}} goeie OER-prestasies toon. Dit is belangrik vir die splitsing van water met hernubare elektriese energie.<ref name="Biswas"/> {{ch2|RuO2}} kan by temperature tuusen 998K en 1123K in 'n atmosfeer van droë [[chloor]]gas reageer tot vlugtige [[rutenium(III)chloried]] wat as die {{beta}}-fase in 'n koue val versamel kan word. Dit kan gebruik word vir herwinning of verwerking van kernafval. Rutenium is een van die elemente wat in splitsingsreaksies geproduseer word. <ref>{{cite journal|authors=Cristina N. Guibaldo, Georgina De Micco, Ana E. Bohe|title= Chlorination of RuO2 with gaseous Cl2 between 998 and 1123K|journal= Procedia Materials Science|volume=8|year= 2015|pages=841-850,|doi=10.1016/j.mspro.2015.04.144}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Oksiede}} [[kategorie:Verbindings van rutenium]] [[kategorie:Anorganiese verbindings]] lu5oaj352swk9u0yujv7ldaxgn9h8th Rutenium(III)chloried 0 413900 3372406 3046133 2026-11-14T13:44:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372406 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |struktuur=Beta-ruthenium(III)-chloride-xtal-3D-balls.png |struktuur2=Anhydrous RuCl3.jpg |teks12={{beta}}-{{ch2|RuCl3}} |Formule={{ch2|RuCl3}} |Kondisie={{alfa}}-{{ch2|RuCl3}} |Selparms=a=599 pm; c=1722pm<ref name="Fletch">{{cite journal|authors=FLETCHER, J., GARDNER, W., HOOPER, E.|title= Anhydrous Ruthenium Chlorides|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1963-09-14_199_4898/page/1089|journal=Nature|volume=199|pages= 1089–1090|year=1963|doi=10.1038/1991089a0}}</ref> |Ruimtegroep=P3{{sub|1}}12<ref name="Aflow">{{cite web|url=https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A3B_hP24_151_3c_2a-001/|publisher=Aflow|title=CrCl3 (D04) Structure: A3B_hP24_151_3c_2a-001|access-date=21 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421015412/https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A3B_hP24_151_3c_2a-001/|archive-date=21 April 2024|url-status=dead}}</ref> |Ruimtegroepnommer=151/153 |Strukturbericht=D0{{subb|4}} |Kondisie2={{beta}}-{{ch2|RuCl3}} |Ruimtegroep2=P3c1<ref name="Aflow2">{{cite web|url=https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A3B_hP8_158_d_a-001/|publisher=Aflow|title=β-RuCl3 Structure: A3B_hP8_158_d_a-001|access-date=21 April 2024|archive-date=21 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240421015412/https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A3B_hP8_158_d_a-001/|url-status=dead}}</ref> |Ruimtegroepnommer2=158 |Selparms2=a=612pm; c=566pm <ref name="Fletch"/> |Oplosbaarheid= {{alfa}}: onoplosbaar; {{beta}}: oplosbaar in [[etanol]]<ref name="Fletch"/> |Voorkoms= {{alfa}}: glansende swart vastestof; {{beta}}: donkerbruin<ref name="Fletch"/> |LD50=360 [mg/kg] (intraperitoneaal; rot) <ref name="PC">{{cite web|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Ruthenium-trichloride#section=Hazard-Classes-and-Categories|publisher=PubChem|title=Ruthenium chloride}}</ref> |CASNo=12648-62-3,<ref name="PC"/> 10049-08-8<ref name="AE">{{cite web|publisher=American elements|url=https://www.americanelements.com/ruthenium-chloride-10049-08-8|title=Ruthernium chloride}}</ref> |MolereMassa=207,4 [g/mol] <ref name="PC"/> |Reuk=stekend<ref name="PC"/> |Digtheid=3,11 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="AE"/> }} '''Rutenium(III)chloried''' is 'n [[sout (chemiese stof)|sout]] van [[rutenium]] in sy +3 [[oksidasietoestand]] en [[soutsuur]]. Dit is 'n [[higroskopie|higroskopiese vastestof]].<ref name="PC"/> ==Kristalstruktuur== Rutenium(III)chloried kom in twee modifikasies voor: {{alfa}}-{{ch2|RuCl3}} en {{beta}}-{{ch2|RuCl3}}. Die {{beta}}-vorm is metastabiel. Albei strukture is gelaagd<ref name="Fletch"/> en het 'n trigonale simmetrie.<ref name="Aflow"/><ref name="Aflow2"/> Die {{alfa}}-fase het die [[Chroom(III)chloried|{{ch2|CrCl3}}]]-struktuur (D0{{sub|4}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]]). ==Gebruike== Ruteniumchloried is 'n verbinding van toenemende betekenis in oppervlakfisika en -chemie. Dit het [[katalisator|katalitiese]] eienskappe.<ref name="McEnvoy"/> Dit is bv. 'n doeltreffende katalisator vir direkte aminering van arene met asodikarboksilate.<ref>{{cite journal|authors=Suleman M. Inamdar, Vinod K. More, Sisir K. Mandal|title=Ruthenium chloride, a new and efficient catalyst for direct amination of arenes with azodicarboxylates|journal= Tetrahedron Letters|volume=54|issue= 6|year=2013|pages=530-532|doi=10.1016/j.tetlet.2012.11.075}}</ref> As 'n adsorbaat op [[halfgeleier]]oppervlaktes verbeter dit die werkverrigting van [[fotoëlektrochemie]]se toestelle. Dit word ook gebruik in die vervaardiging van [[rutenium(IV)oksied|ruteniumdioksied]] dunfilms, wat in elektroniese toestelle en in [[elektrochemie]] gebruik kan word.<ref name="McEnvoy">{{cite book|author=McEvoy, A. J.|title="ESCA Spectrum and Band Structure of Ruthenium Chloride" |volume=71|issue=2|place=Berlin, Boston|publisher=De Gruyter|year=1982|pages=569-574|doi=10.1515/9783112500682-033}}</ref> Dit word gebruik in die sintese van [[rutenoseen]]. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Chloriede}} [[Kategorie:Verbindings van rutenium|chloried]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] kcomdfu0vnn0nrv7qkpe6dx28ww9mtx Schlechteranthus 0 414857 3372463 2670682 2026-11-14T15:48:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372463 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Schlechteranthus stylosus = Arenifera stylosa (Aizoaceae) (23526599008).jpg |image_caption = ''Arenifera stylosa'' |display_parents = 3 |taxon = Schlechteranthus |authority = Schwantes, (1929) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Polymita'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Schlechteranthus''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is vyftien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16342-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241220051408/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16342-1 |argiefdatum=20 Desember 2024 |besoekdatum=12 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Schlechteranthus abruptus]]'' <small>(A.Berger) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus albiflorus]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Schlechteranthus connatus]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus diutinus]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Schlechteranthus hallii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Schlechteranthus holgatensis]]'' <small>Klak</small> * ''[[Schlechteranthus inclusus]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus maximiliani]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Schlechteranthus parvus]]'' <small>R.F.Powell & Klak</small> * ''[[Schlechteranthus pungens]]'' <small>(H.E.K.Hartmann) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus spinescens]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus steenbokensis]]'' <small>(H.E.K.Hartmann) Klak</small> * ''[[Schlechteranthus stylosus]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus subglobosus]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Schlechteranthus tetrasepalus]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Schlechteranthus| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] qj8akuc2lb83koy85i61txt25ha4m28 Sesuvium 0 415039 3372498 3279179 2026-11-14T17:11:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372498 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Starr 040514-0095 Sesuvium portulacastrum.jpg |image_caption = ''Sesuvium portulacastrum'' |display_parents = 3 |taxon = Sesuvium |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1759) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cypselea'' <small>Turpin</small> * ''Halimus'' <small>Rumph. ex Kuntze</small> * ''Psammanthe'' <small>Hance</small> * ''Pyxipoma'' <small>Fenzl</small> * ''Radiana'' <small>Raf.</small> }} '''''Sesuvium''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is veertien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30013817-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240913205432/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30013817-2 |argiefdatum=13 September 2024 |besoekdatum=16 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Sesuvium ayresii]]'' <small>Marais</small> * ''[[Sesuvium congense]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Oliv.</small> * ''[[Sesuvium crithmoides]]'' <small>Welw.</small> * ''[[Sesuvium edmonstonei]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Sesuvium humifusum]]'' <small>(Turpin) Bohley & G.Kadereit</small> * ''[[Sesuvium hydaspicum]]'' <small>(Edgew.) Gonç.</small> * ''[[Sesuvium maritimum]]'' <small>(Walter) Britton, Sterns & Poggenb.</small> * ''[[Sesuvium mezianum]]'' <small>(K.Müll.) Bohley & G.Kadereit</small> * ''[[Sesuvium parviflorum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Sesuvium portulacastrum]]'' <small>(L.) L.</small> * ''[[Sesuvium revolutifolium]]'' <small>Ortega</small> * ''[[Sesuvium rubriflorum]]'' <small>(Urb.) Bohley & G.Kadereit</small> * ''[[Sesuvium sesuvioides]]'' <small>(Fenzl) Verdc.</small> * ''[[Sesuvium trianthemoides]]'' <small>Correll</small> == Galery == <gallery> Sesuvium sauvage sur l'île aux oiseaux 01.jpg Sesuvium trianthemoides Range.png Sesuvium.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sesuvium| ]] 9mc4yrgxj2g3sfnkf8mh96vu3notu0k Sjabloon:Oksiede 10 416097 3372680 3370564 2026-11-15T09:51:07Z Jcwf 4 3372680 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name=Oksiede | title=[[Oksied]]e | listclass = hlist | list1 = *[[waterstofoksied|H]] *[[litiumoksied|Li]] *[[natriumoksied|Na]] *[[kaliumoksied|K]] *[[rubidiumoksied|Rb]]<!-- *[[sesiumoksied|Cs]] *[[berilliumoksied|Be]]--> *[[magnesiumoksied|Mg]] *[[kalsiumoksied|Ca]] *[[stronsiumoksied|Sr]] *[[bariumoksied|Ba]] *[[yttriumoksied|Y]] *[[lantaanoksied|La]] *[[titaandioksied|Ti(IV)]] *[[sirkoniumdioksied|Zr(IV)]] *[[hafnium(IV)oksied|Hf(IV)]] *[[vanadium(II)oksied|V(II)]] *[[vanadium(III)oksied|V(III)]] *[[vanadiumpentoksied|V(V)]] *[[chroom(III)oksied|Cr(III)]] *[[chroom(VI)oksied|Cr(VI)]] *[[molibdeen(VI)oksied|Mo(VI)]] *[[wolfram(VI)oksied|W(VI)]] *[[mangaandioksied|Mn(IV)]]<!-- *[[yster(II)oksied|Fe(II)]] *[[yster(II,III)oksied|Fe(II,III)]]--> *[[yster(III)oksied|Fe(III)]] *[[rutenium(IV)oksied|Ru(IV)]] *[[rutenium(VIII)oksied|Ru(VIII)]] *[[osmium(IV)oksied|Os(IV)]] *[[osmium(VIII)oksied|Os(VIII)]] *[[kobalt(II)oksied|Co(II)]] *[[kobalt(II,III)oksied|Co(II,III)]] *[[rodium(III)oksied|Rh(III)]] *[[rodium(IV)oksied|Rh(IV)]] *[[iridiumoksied|Ir(IV)]] *[[koper(I)oksied|Cu(I)]] *[[koper(II)oksied|Cu(II)]] *[[silweroksied|Ag]] *[[sinkoksied|Zn]] *[[kadmiumoksied|Cd]] *[[aluminiumoksied|Al]] *[[gallium(III)oksied|Ga(III)]] *[[koolstofmonoksied|CO]] *[[koolstofdioksied|{{ch2|CO2}}]] *[[koolstofsuboksied|{{ch2|C3O2}}]] *[[silikondioksied|Si]] *[[germaniummonoksied|Ge(II)]] *[[germaniumdioksied|Ge(IV)]] *[[tin(II)oksied|Sn(II)]] *[[tin(IV)oksied|Sn(IV)]] *[[lood(II)oksied|Pb(II)]] *[[lood(IV)oksied|Pb(IV)]] *[[distikstofmonoksied|{{ch2|N2O}}]] *[[distikstoftrioksied|{{ch2|N2O3}}]] *[[distikstofpentoksied|{{ch2|N2O5}}]] *[[stikstofmonoksied|{{ch2|NO}}]] *[[stikstofdioksied|{{ch2|NO2}}]] *[[stikstoftetroksied|{{ch2|N2O4}}]] *[[fosforpentoksied|P(V)]] *[[arseentrioksied|As(III)]] *[[antimoon(III)oksied|Sb(III)]] *[[swaeldioksied|S(IV)]] *[[swaweltrioksied|S(VI)]] *[[seleendioksied|Se(IV)]] *[[chloordioksied|{{ch2|ClO2}}]] <!-- *[[kwik(I)oksied|Hg(I)]] *[[kwik(II)oksied|Hg(II)]]--><!-- *[[palladium(II)oksied|Pd(II)]] *[[platinum(II)oksied|Pt(II)]] *[[radiumoksied|Ra]] *[[rutenium(III)oksied|Ru(III)]] *[[silweroksied|Ag]] *[[tallium(I)oksied|Tl(I)]] --> | list2 = *[[Lantaniedoksiede|Ln(III)]] *[[serium(IV)oksied|Ce(IV)]] *[[toriumoksied|Th]] }}<noinclude> [[Kategorie:Chemiesjablone]] </noinclude> kml0oususya82ypqifu71ssum2ajjxz Wachendorfia 0 416607 3372698 2679132 2026-11-15T11:14:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372698 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Wachendorfia thyrsiflora 1.jpg |image_caption = ''Wachendorfia thyrsiflora'' |display_parents = 3 |taxon = Wachendorfia |authority = Burm. ex L., (1759) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Pedilonia'' <small>C.Presl</small> }} '''''Wachendorfia''''' (rooikanolle) is 'n [[genus]] van meerjarige [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Haemodoraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die genus is ook deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is vier [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19508-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240619182542/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19508-1 |argiefdatum=19 Junie 2024 |besoekdatum=19 Junie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Wachendorfia brachyandra]]'' <small>W.F.Barker</small> * ''[[Wachendorfia multiflora]]'' <small>(Klatt) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Goldblatt</small> * ''[[Wachendorfia paniculata]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Wachendorfia thyrsiflora]]'' <small>L.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wachendorfia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 71pveehjwhfw8ybvjyad7ve0lo4w7c6 Nvidia 0 416673 3372662 3360686 2026-11-15T08:18:51Z Rooiratel 90342 Interne skakel 3372662 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Nvidia Corporation |kenteken = [[Lêer: NVIDIA logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 5 April 1993 |ligging_stad = Santa Clara, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = [[Jensen Huang]] (hoof uitvoerende beampte, mede-stigter)<br />Bill Daily (Hoof Wetenskaplike) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Halfgeleier]]s |produkte = GPUs, mikroverwerkers, sagteware, tablette |dienste = |inkomste = $60,92 miljard (2024) |bedryfsinkomste = $32,97 miljard (2024) |netto_inkomste = $29,76 miljard (2024) |getal_werknemers = 29nbsp;600 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.nvidia.com/ nvidia.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Nvidia Corporation''' (/ɛnˈvɪdiə/, en-VID-ee-ə) is 'n [[Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] en tegnologiemaatskappy met sy hoofkwartier in Santa Clara, [[Kalifornië]], en geïnkorporeer in [[Delaware]].<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Corporation – Investor Resources – FAQs |url=https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |website=investor.nvidia.com |access-date=31 Desember 2017 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101401/https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |url-status=live}}</ref> Dit is 'n [[sagteware]]- en [[rekenaarskyfie]] maatskappy wat grafiese verwerkingseenhede (GPU's), toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's) vir datawetenskap en hoëprestasie-rekenaars ontwerp en verskaf, sowel as stelsels op skyfie-eenhede (SoC's) vir mobiele rekenaars en motors. Nvidia is ook 'n dominante verskaffer van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) hardeware en [[sagteware]].<ref name="Datamation">{{Cite web |last=Enderle |first=Rob |date=18 Januarie 2022 |title=Why NVIDIA Has Become a Leader in the AI Market |url=https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |access-date=11 April 2022 |website=Datamation |archive-date=29 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529110601/https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |url-status=live}}</ref><ref name="VB">{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes |url=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |date=23 Februarie 2023 |website=VentureBeat |access-date=1 Maart 2023 |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Mei 2023 |title=Nvidia: The chip maker that became an AI superpower |language=en |url=https://www.bbc.com/news/business-65675027 |access-date=2 Januarie 2024 |archive-date=23 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180949/https://www.bbc.com/news/business-65675027 |url-status=live}}</ref> Nvidia se professionele reeks GPU's word gebruik vir rand-tot-wolk rekenaars en in superrekenaars en werkstasies vir toepassings in velde soos [[argitektuur]], [[ingenieurswese]] en [[konstruksie]], [[Media (kommunikasie)|media]] en [[vermaak]], motor, wetenskaplike navorsing en vervaardigingsontwerp.<ref name="Smith">{{Cite web |last=Smith |first=Ryan |title=Quadro No More? NVIDIA Announces Ampere-based RTX A6000 & A40 Video Cards For Pro Visualization |url=https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |access-date=March 10, 2021 |website=www.anandtech.com |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005134015/https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |url-status=dead}}</ref> Sy GeForce-reeks GPU's is gemik op die verbruikersmark en word gebruik in toepassings soos videoredigering, [[3D]]-weergawes en [[rekenaarspeletjie]]s. In die tweede kwartaal van 2023 het Nvidia 'n markaandeel van 80,2% in die diskrete rekenaar GPU-mark gehad.<ref>{{Cite web |last=Shilov |first=Anton |date=6 September 2023 |title=GPU Market 'Healthy and vibrant' in Q2 2023: Report |url=https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |access-date=14 Maart 2024 |website=Tom's Hardware |language=en |archive-date=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141759/https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy teenwoordigheid in die videospeletjiebedryf uitgebrei met die bekendstelling van die Shield Portable ('n handspeletjiekonsole), Shield Tablet ('n speletjietablet) en Shield TV ('n digitale mediaspeler), sowel as sy wolkspeletjiediens GeForce Now.<ref name=chiefscientist>{{Cite magazine |last=Moore |first=Samuel K |date=7 September 2023 |title=The Secret to Nvidia's AI Success |url=https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |magazine=IEEE Spectrum |access-date=3 November 2023 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103040911/https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |url-status=live}}</ref> Benewens GPU-ontwerp en -vervaardiging, verskaf Nvidia die [[CUDA]]-sagtewareplatform en API wat die skepping van massiewe parallelle programme toelaat wat GPU's gebruik.<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Doesn't Want Cryptocurrency Miners to Buy Its Gaming GPUs |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |access-date=5 April 2021 |publisher=MSN |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414055629/https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |url-status=live}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite book |last1=Kirk |first1=David |last2=Hwu |first2=Wen-Mei |title=Programming Massively Parallel Processors |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-811986-0 |page=345 |edition=Third}}</ref> Hulle word in superrekenaarwebwerwe regoor die wêreld gebruik.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Don |date=August 4, 2011 |title=J.P. Morgan Shows Benefits from Chip Change |publisher=WSJ Digits Blog |url=https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |access-date=14 September 2011 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905092020/https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top500 Supercomputing Sites |url=http://www.top500.org/ |access-date=14 September 2011 |publisher=Top500 |archive-date=12 Desember 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981212033516/http://www.top500.org/ |url-status=live}}</ref> In die laat 2000's het Nvidia na die mobiele rekenaarmark inbeweeg, waar dit Tegra-mobiele verwerkers vir slimfone en tablette sowel as voertuignavigasie- en vermaakstelsels vervaardig.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Chris |date=3 Augustus 2011 |title=2011 The Year of Nvidia dominating Android Superphones and tablets |url=http://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |access-date=14 September 2011 |publisher=SlashGear |archive-date=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172432/https://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Tablets |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013042859/http://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Phones |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013031649/http://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |url-status=live}}</ref> Nvidia se mededingers sluit in [[AMD]], [[Intel]],<ref>{{Cite web |last=Jennewine |first=Trevor |date=15 Januarie 2021 |title=Why Intel's Competitive Edge Is Crumbling |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001829/https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |url-status=live}}</ref> Qualcomm <ref>{{Cite web |last=Neiger |first=Chris |date=26 Januarie 2021 |title=Better Buy: NVIDIA vs. Qualcomm |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001830/https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|url-status=live}}</ref> en KI-versnellermaatskappye soos Cerebras en Graphcore. Dit maak ook KI-aangedrewe sagteware vir oudio- en videoverwerking, bv. Nvidia Maxine.<ref>{{cite web |title=NVIDIA Maxine |date=Oktober 2020 |url=https://developer.nvidia.com/maxine |publisher=Nvidia Corporation |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406075957/https://developer.nvidia.com/maxine |url-status=live}}</ref> Nvidia se aanbod om ARM van SoftBank in September 2020 te verkry, is ná 'n uitgebreide regulatoriese ondersoek nie aanvaar nie, wat gelei het tot die beëindiging van die transaksie in Februarie 2022. Indien geslaagd, sou dit die grootste halfgeleierverkryging tot op datum gewees het.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Kim |date=13 September 2020 |title=Nvidia is acquiring Arm for $40 billion |url=https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|access-date=15 September 2020 |website=The Verge |language=en|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409090958/https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|url-status=live}}</ref><ref name="ARM-FT">{{cite web |last1=Walters |first1=Richard |title=SoftBank's $66bn sale of chip group Arm to Nvidia collapses |url=https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=8 Februarie 2022 |website=Financial Times |date=7 Februarie 2022}}</ref> In 2023 het Nvidia die sewende openbare Amerikaanse maatskappy geword wat op meer as $1 triljoen gewaardeer is,<ref>{{Cite web |date=30 Mei 2023 |title=Nvidia touches $1 trillion market cap as chipmaker rides AI wave |url=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |access-date=17 Februarie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=30 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530135203/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |url-status=live}}</ref> en die maatskappy se waardasie het sedertdien die hoogte ingeskiet namate die maatskappy 'n leier geword het in datasentrumskyfies met KI-vermoëns. In Junie 2024 het Nvidia [[Microsoft]] verbygesteek as die wêreld se waardevolste beursgenoteerde maatskappy, met 'n markkapitalisasie van meer as $3.3 triljoen. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{NASDAQ-100}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Rekenaars]] sggahog1y38efdumow27xm52sixlx78 Struthiola 0 419027 3372566 3279193 2026-11-14T22:27:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372566 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = |image = Struthiola myrsinites Gonnabos IMG 1981s.jpg |image_caption = ''Struthiola myrsinites'' |display_parents = 3 |taxon = Struthiola |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1767) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Belvala'' <small>Adans.</small> }} '''''Struthiola''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Thymelaeaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en ongeveer 25 [[spesies]] is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is 31 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39329-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240913191911/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39329-1 |argiefdatum=13 September 2024 |besoekdatum=13 September 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Struthiola angustiloba]]'' <small>B.Peterson & Hilliard</small> * ''[[Struthiola anomala]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Struthiola argentea]]'' <small>Lehm.</small> * ''[[Struthiola bachmanniana]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Struthiola cicatricosa]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola ciliata]]'' <small>(L.) Lam.</small> * ''[[Struthiola confusa]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola dodecandra]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Struthiola eckloniana]]'' <small>[[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''[[Struthiola ericoides]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola fasciata]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola garciana]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola hirsuta]]'' <small>Wikstr.</small> * ''[[Struthiola leptantha]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Struthiola lineariloba]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Struthiola macowanii]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola martiana]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Struthiola montana]]'' <small>B.Peterson</small> * ''[[Struthiola mundii]]'' <small>Eckl. ex Meisn.</small> * ''[[Struthiola myrsinites]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Struthiola parviflora]]'' <small>Bartl. ex Meisn.</small> * ''[[Struthiola pondoensis]]'' <small>Gilg ex C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola recta]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Struthiola rhodesiana]]'' <small>B.Peterson</small> * ''[[Struthiola rigida]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Struthiola salteri]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Struthiola scaettae]]'' <small>Staner</small> * ''[[Struthiola striata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Struthiola tetralepis]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Struthiola thomsonii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Struthiola tomentosa]]'' <small>Andrews</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> The botanist's repository, for new and rare plants (9615470768).jpg The botanist's repository, for new and rare plants (Pl. 113) (9321858812).jpg The botanist's repository, for new, and rare plants - containing coloured figures of such plants, as have not hitherto appeared in any similar publication, with all their essential characters, (14596661669).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Struthiola| ]] 5743kb59iwvrm126t68jklk7l2oervq Verenigde Nasies se Gemeenskaplike Agenda 0 419269 3372661 3348957 2026-11-15T08:18:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372661 wikitext text/x-wiki Die '''Verenigde Nasies se Gemeenskaplike Agenda''' ('''Ons Gemeenskaplike Agenda''') is 'n inisiatief wat deur die [[Verenigde Nasies]] se sekretaris-generaal [[António Guterres]] in September 2021 voorgestel het.<ref name=":0">{{Cite web |title=Secretary-General's report on "Our Common Agenda" |url=https://www.un.org/en/content/common-agenda-report/ |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504100159/https://www.un.org/en/content/common-agenda-report/ |archive-date=2023-05-04 |website=www.un.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=The UN75 Declaration, Our Common Agenda and the development of international law |url=http://international-review.icrc.org/articles/the-un75-declaration-our-common-agenda-and-the-development-of-international-law-920 |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506120815/https://international-review.icrc.org/articles/the-un75-declaration-our-common-agenda-and-the-development-of-international-law-920 |archive-date=2023-05-06 |website=International Review of the Red Cross |date=15 November 2022 |language=en}}</ref>Hierdie verslag skets 'n visie vir die toekoms gebaseer op [[multilateralisme]], internasionale samewerking en globale solidariteit, wat 'n wye reeks onderwerpe aanspreek soos [[klimaatsverandering]], ongelykheid, digitale samewerking, menseregte, vrede en veiligheid, globale bestuur en [[volhoubare ontwikkeling]].<ref>{{Cite web |last=Banjo |first=Damilola |date=2022-11-29 |title=The UN's Top Labor Expert Resumes Work on 'Our Common Agenda' as Controversy Clouds World Cup |url=https://www.passblue.com/2022/11/29/the-uns-top-labor-expert-resumes-work-on-our-common-agenda-as-controversy-clouds-world-cup/ |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208045910/https://www.passblue.com/2022/11/29/the-uns-top-labor-expert-resumes-work-on-our-common-agenda-as-controversy-clouds-world-cup/ | archive-date=2023-02-08 |website=PassBlue |language=en-US}}</ref> ==Sleutelvoorstelle== Die verslag bevat verskeie sleutelvoorstelle en aanbevelings:<ref name=":0" /> *'n Wêreldberaad van die Toekoms sal in 2023 gehou word, wat staatshoofde, regerings en verteenwoordigers van verskeie sektore bymekaar bring om 'n gemeenskaplike visie vir die [[toekoms]] te bespreek en ooreen te kom. *'n Nuwe wêreldwye sosiale kontrak, wat fokus op die vermindering van ongelykheid en belegging in onderwys, gesondheidsorg en maatskaplike beskerming. *'n Nuwe [[Globale Digitale Ooreenkoms]], wat daarop gemik is om te verseker dat digitale tegnologieë verantwoordelik en tot voordeel van almal gebruik word. *'n Nuwe agenda vir [[vrede]], gefokus op konflikvoorkoming, vredebou en die handhawing van vrede. *'n Nuwe globale ooreenkoms vir die omgewing, insluitend 'n dringende oorgang na hernubare energie en die beskerming van biodiversiteit.<ref>{{Cite web |title=Una Europa: The UN Secretary-General's Our Common Agenda Report: Multidisciplinary Perspectives |url=https://rcc.harvard.edu/uaneuropa003_2021 |access-date=2023-05-06 |website=rcc.harvard.edu |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829185756/https://rcc.harvard.edu/uaneuropa003_2021 |archive-date=2026-08-29 |url-status=dead }}</ref> ==Verwantskap met ander inisiatiewe== Die gemeenskaplike agenda-inisiatief hou verband met verskeie ander internasionale pogings, soos die doelwitte vir [[Volhoubare Ontwikkelingsdoelwitte]] (VODe), en die VN se sekretaris-generaal se padkaart oor digitale samewerking.<ref>{{Cite web |title=Report of the Secretary-General on the Work of the Organization 2022 [EN/AR/RU/ZH] - World {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/world/report-secretary-general-work-organization-2022-enarruzh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031193546/https://reliefweb.int/report/world/report-secretary-general-work-organization-2022-enarruzh |archive-date=2022-10-31 |access-date=2023-05-06 |website=reliefweb.int |date=27 Oktober 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=From Words to Action: Our Common Agenda and the UN75 Declaration • Stimson Center |url=https://www.stimson.org/event/from-words-to-action-our-common-agenda-and-the-un75-declaration/ |access-date=2023-05-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404144847/https://www.stimson.org/event/from-words-to-action-our-common-agenda-and-the-un75-declaration/ |archive-date=2022-04-04 |website=Stimson Center |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Verenigde Nasies]] tao5gwykerwacfptp4jkcuimnudkkb6 Sebaea 0 419793 3372481 2844070 2026-11-14T16:15:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372481 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Sabaea exacoides flower.JPG |image_caption = ''Sabaea exacoides'' |display_parents = 3 |taxon = Sebaea |authority = Sol. ex [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1810) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Belmontia'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Parasia'' <small>Raf.</small> }} '''''Sebaea''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Gentianaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 50 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16717-1 Plants of the World] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Div col|colwidth=24em}} * ''[[Sebaea affinis]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Hiern</small> * ''[[Sebaea albens]]'' <small>(L.f.) Sm.</small> * ''[[Sebaea albidiflora]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Sebaea ambigua]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Sebaea amicorum]]'' <small>I.M.Oliv. & Beyers</small> * ''[[Sebaea aurea]]'' <small>(L.f.) Sm.</small> * ''[[Sebaea bojeri]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Sebaea brachyphylla]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Sebaea capitata]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Sebaea chironioides]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea compacta]]'' <small>A.W.Hill</small> * ''[[Sebaea elongata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Sebaea erosa]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea exacoides]]'' <small>(L.) Schinz</small> * ''[[Sebaea exigua]]'' <small>(Oliv.) Schinz</small> * ''[[Sebaea filiformis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea fourcadei]]'' <small>Marais</small> * ''[[Sebaea grisebachiana]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea hymenosepala]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea junodii]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea laxa]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Sebaea leiostyla]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea longicaulis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea macrophylla]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea marlothii]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea membranacea]]'' <small>A.W.Hill</small> * ''[[Sebaea micrantha]]'' <small>(E.Mey.) Schinz</small> * ''[[Sebaea microphylla]]'' <small>(Edgew.) Knobl.</small> * ''[[Sebaea minutiflora]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea minutissima]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Sebaea natalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea ovata]]'' <small>(Labill.) R.Br.</small> * ''[[Sebaea pentandra]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Sebaea pleurostigmatosa]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Sebaea procumbens]]'' <small>A.W.Hill</small> * ''[[Sebaea radiata]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Sebaea ramosissima]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea rara]]'' <small>Dod</small> * ''[[Sebaea rehmannii]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea repens]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea scabra]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea schlechteri]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Sebaea sedoides]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea solaris]]'' <small>Kissling</small> * ''[[Sebaea spathulata]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Sebaea stricta]]'' <small>(E.Mey.) Gilg</small> * ''[[Sebaea sulphurea]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Sebaea thodeana]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Sebaea thomasii]]'' <small>(S.Moore) Schinz</small> * ''[[Sebaea zeyheri]]'' <small>Schinz</small> {{Div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sebaea| ]] 301v2dzcpk4tp09i7k0dlsotgvsp9k5 Villarsia 0 419878 3372666 2911581 2026-11-15T08:48:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372666 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Villarsia capensis Cape Bogbean.JPG |image_caption = ''Villarsia capensis'' |display_parents = 3 |taxon = Villarsia |authority = Vent., (1803), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Renealmia'' <small>Houtt.</small> }} '''''Villarsia''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Menyanthaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332051-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241008035329/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332051-2 |argiefdatum= 8 Oktober 2024 |besoekdatum=11 Oktober 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Villarsia capensis]]'' <small>(Houtt.) Merr.</small> * ''[[Villarsia goldblattiana]]'' <small>Ornduff</small> * ''[[Villarsia manningiana]]'' <small>Ornduff</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Villarsia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] o7zhwfl170wyyhw4z0f0u123nrozh3c The X-Rays 0 423439 3372596 3350507 2026-11-15T02:43:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372596 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{TITELAANSIG|''The X-Rays''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = The X-Rays | beeld = | regisseur = George Albert Smith | produksieleier = George Albert Smith | draaiboekskrywer = | met = {{Plainlist| * Tom Green * Laura Bayley}} | kinematografie = George Albert Smith | musiek = | redigeerder = | verspreider = Warwick Trading Company | ateljee = G.A. Smith | vrystelling = [[Oktober]] [[1897]] | speeltyd = 44 sek | land = {{VK}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0000172 }} '''''The X-Rays''''' (ook bekend as ''''The X-Ray Fiend''''<ref name="silentera">{{cite web|url=http://www.silentera.com/PSFL/data/X/XRays1897.html|title=X-Rays|website=silentera.com|publisher=Progressive Silent Film List}}</ref>) is 'n Britse stilkomiese truukfilm uit [[1897]]. George Albert Smith is die regisseur.<ref>[https://letterboxd.com/film/the-x-ray-fiend/ The X-Ray Fiend]</ref><ref>Nancy Hendricks. ''Haunted Histories in America: True Stories Behind The Nation's Most Feared Places''</ref> Die film wys 'n hofmakerige paartjie wat aan X-strale blootgestel is. Die 44-sekonde truukfilm, volgens Michael Brooke van ''BFI Screenonline'', "bevat een van die eerste Britse voorbeelde van spesiale effekte wat deur middel van springsnitte geskep is"<ref name="BFIso01">{{cite web |title=The X-Rays |first=Michael |last=Brooke |url=http://www.screenonline.org.uk/film/id/1042311/ |work=BFI Screenonline Database |date= |accessdate=2011-04-24 |archive-url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20110117204902/http://www.screenonline.org.uk/film/id/1042311/index.html |archive-date=2011-01-17 |url-status=dead }}</ref> Smith gebruik die springsnit twee keer; eers om sy hofmakeregpaar te transformeer deur middel van "[[X-straal|X-strale]]", gedramatiseer deur middel van die akteurs wat swart lyfpakke aantrek wat met geraamtes versier is en met die vrou wat net die metaalsteunwerk van haar [[sambreel]] vashou, en dan om dit en die sambreel na normaal terug te bring. Die betrokke paartjie is gespeel deur Smith se vrou Laura Bayley en Tom Green, 'n [[Brighton]]-komediant. == Hoofrolspelers == * Tom Green * Laura Bayley == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0000172}} * [https://www.youtube.com/watch?v=3gMCkFRMJQQ Die film op Youtube] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Britse rolprente]] q31qx7isxa9xxhwuizabawassdmwwcx Talinum 0 426616 3372584 3279215 2026-11-15T01:09:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372584 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Talinum fruticosum2.JPG |image_caption = ''Talinum fruticosum'' |display_parents = 3 |taxon = Talinum |authority = Adans., (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Orygia'' <small>Forssk.</small> * ''Anacampseros'' <small>P.Browne</small> * ''Chromanthus'' <small>Phil.</small> * ''Eutmon'' <small>Raf.</small> * ''Helianthemoides'' <small>Medik.</small> * ''Sabouraea'' <small>Leandri</small> * ''Talinella'' <small>Baill.</small> * ''Talinium'' <small>Raf.</small> }} '''''Talinum''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Talinaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 27 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325681-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250329103459/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325681-2 |argiefdatum=29 Maart 2025 |besoekdatum=29 Maart 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Talinum afrum]]'' <small>(Thunb.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Talinum albiflorum]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum ankaranense]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum arnotii]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Talinum aurantiacum]]'' <small>Engelm.</small> * ''[[Talinum boivinianum]]'' <small>(Baill.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum bosseri]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum crispatulum]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Talinum dauphinense]]'' <small>(Scott Elliot) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum domingense]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Talinum fruticosum]]'' <small>(L.) Juss.</small> * ''[[Talinum grevei]]'' <small>(Danguy) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum humbertii]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum latifolium]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum lineare]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Talinum microphyllum]]'' <small>(Eggli) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum nocturnum]]'' <small>Bacig.</small> * ''[[Talinum pachypodum]]'' <small>(Eggli) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum paniculatum]]'' <small>(Jacq.) Gaertn.</small> * ''[[Talinum polygaloides]]'' <small>Gillies ex Arn.</small> * ''[[Talinum porphyreum]]'' <small>M.Mend. & J.R.I.Wood</small> * ''[[Talinum portulacifolium]]'' <small>(Forssk.) Asch. ex Schweinf.</small> * ''[[Talinum sonorae]]'' <small>D.J.Ferguson</small> * ''[[Talinum tenuissimum]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Talinum tsitondroinense]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> * ''[[Talinum tuberosum]]'' <small>(Benth.) P.Wilson</small> * ''[[Talinum xerophilum]]'' <small>(Appleq.) Christenh. & Byng</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Floura.jpg Flower of some color.JPG Flower photographed wit a sony cybershot.JPG Flower1240.jpg Flowers bring us joy.JPG Macro shot of a Water Leaf flower.jpg Petite fleur rose de jardin - 2.jpg Petites fleurs roses dans un jardin au Cameroun - 2.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Talinum| ]] irperuv85epopcajirpdxj7cv3mrqy8 Venusvlieëvanger 0 427607 3372659 3358949 2026-11-15T08:00:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372659 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = VU | statusstelsel = IUCN2.3 | statusverwysing = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Schnell, D. |author2=Catling, P. |author3=Folkerts, G. |author4=Frost, C. |author5=Gardner, R. |display-authors=etal| |date=2000 |title=''Dionaea muscipula'' |volume=2000 |page=e.T39636A10253384 |doi=10.2305/IUCN.UK.2000.RLTS.T39636A10253384.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | bewaringstatus2 = CITES_A2 | bewaringstatus2_stelsel = CITES | bewaringstatus2_verwysing = <ref name="CITESAppendices">{{Cite web|title=Appendices |url=https://cites.org/eng/app/appendices.php |website= CITES |access-date=14 January 2022}}</ref> | beeld = VFT_ne1.JPG | byskrif = Leaf | geslag = Dionaea | ouer-outeur = [[Daniel Solander|Sol.]] ''ex'' [[John Ellis (naturalist)|J.Ellis]] 1768 | spesie = muscipula | outeur = J.Ellis | verspreidingskaart = Dionaea distribution (revised).svg | verspreidingskaart_byskrif = Verspreiding | sinonieme = *''Dionea'' <small>Raf., spelling variant</small> *''Dionaea corymbosa''<br/><small>(Raf.) Steud. (1840)</small> *''Dionaea crinita''<br/><small>Sol. (1990) as synonym</small> *''Dionaea dentata''<br/><small>[[Peter D'Amato|D'Amato]] (1998) name published without description</small> *''Dionaea heterodoxa''<br/><small>D'Amato (1998) ''nom.nud.''</small> *''Dionaea muscicapa''<br/><small>St.Hil. (1824) ''sphalm.typogr.''</small> *''Dionaea sensitiva''<br/><small>Salisb. (1796)</small> *''Dionaea sessiliflora''<br/><small>(Raf.) Steud. (1840)</small> *''Dionaea uniflora''<br/><small>(Raf.) Steud. (1840)</small> *''Drosera corymbosa''<br/><small>Raf. (1833)</small> *''Drosera sessiliflora''<br/><small>Raf. (1833)</small> *''Drosera uniflora''<br/><small>Raf. (1833)</small> | sinonieme_verwysing = <ref>Schlauer, J. (N.d.) [http://www.omnisterra.com/bot/cp_home.cgi?name=Dionaea+muscipula ''Dionaea muscipula''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724175243/http://www.omnisterra.com/bot/cp_home.cgi?name=Dionaea+muscipula |date=24 July 2020 }}. Carnivorous Plant Database.</ref> }} Die '''venusvlieëvanger''' (Dionaea muscipula) is 'n vleisetende plant wat inheems is aan die gematigde en subtropiese vleilande van [[Noord-Carolina]] en [[Suid-Carolina]], aan die Ooskus van die Verenigde State.<ref name="POWO">{{cite web |title=''Dionaea muscipula'' J.Ellis |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275898-2 |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=30 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231104180759/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:275898-2 |archive-date= 4 November 2023 |url-status=dead}}</ref> Alhoewel verskeie moderne basters in verbouing geskep is, is ''D. muscipula'' die enigste spesie van die monotipiese genus ''Dionaea''. Dit is nou verwant aan die waterwielplant (''Aldrovanda vesiculosa'') en die kosmopolitiese sondou (Drosera), wat almal tot die familie Droseraceae behoort.<ref>{{cite book |chapter=4:Systematics and evolution of Droseraceae |chapter-url=https://books.google.com/books?id=l_pADwAAQBAJ&dq=monotypic+Dionaea&pg=PA27 |editor-last1=Ellison |editor-first1=Aaron M. |editor-last2=Adamec |editor-first2=Lubomír |date=2018 |title=Carnivorous plants: physiology, ecology, and evolution |edition=1st |location=Oxford, England, UK |publisher=Oxford University Press |isbn=9780198779841 |pages=45}}</ref> == Vang van prooi == Dionaea vang sy prooi - hoofsaaklik insekte en spinagtiges - met 'n kaakagtige klemstruktuur, wat gevorm word deur die terminale gedeelte van elk van die plant se blare; wanneer 'n insek met die oop blare kontak maak, veroorsaak vibrasies van die prooi se bewegings uiteindelik die kake om deur klein haartjies (genoem "snellerhare" of "sensitiewe hare") op hul binneoppervlaktes te sluit. Boonop, wanneer 'n insek of spinnekop aan een van hierdie hare raak, berei die lokval voor om te sluit, wat die prooi slegs volledig omsluit as 'n tweede haar binne (ongeveer) twintig sekondes na die eerste kontak gekontak word. Snellers kan so vinnig as 1⁄10 van 'n sekonde vanaf aanvanklike kontak plaasvind.<ref>{{cite web |url= https://www.insidescience.org/news/investigating-venus-flytraps-speedy-snap |title= Investigating the Venus Flytrap |publisher= insidescience.com |last= Sumner |first= Thomas |access-date= 18 March 2018|date= 20 November 2012 }}</ref> Die vereiste van herhaalde, oënskynlik oortollige snellering in hierdie meganisme dien as 'n beskerming teen energieverlies en om te verhoed dat voorwerpe met geen voedingswaarde vasgevang word; die plant sal eers met vertering begin nadat nog vyf stimuli geaktiveer is, om te verseker dat dit 'n lewende prooidier gevang het wat waardig is om te eet. Hierdie hare het ook 'n hittesensor. 'n Bosbrand laat hulle byvoorbeeld toemaak, wat die plant meer bestand maak teen periodes van somerbrande.<ref>{{cite journal |title=Venus flytraps shut their traps when flames approach |journal=Nature |date=24 August 2023 |volume=620 |issue=925 |doi=10.1038/d41586-023-02654-x |url=https://doi.org/10.1038/d41586-023-02654-x|access-date=27 March 2025}}</ref> Alhoewel dit wyd gekweek word vir verkoop, het die bevolking van die venusvlieëvanger vinnig afgeneem in sy inheemse verspreidingsgebied. Sedert 2017 was die spesie onder die Wet op Bedreigde Spesies hersiening deur die US Fish & Wildlife Service.<ref name=":4">{{Cite web |date=June 2017 |title=Venus Flytrap: Under Endangered Species Act review |url=https://www.fws.gov/southeast/pdf/fact-sheet/venus-flytrap.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191006204118/https://www.fws.gov/southeast/pdf/fact-sheet/venus-flytrap.pdf |archive-date=6 October 2019 |access-date=15 December 2019 |website=U.S. Fish & Wildlife Service}}</ref> == Galery == <gallery> Venus Flytrap Dionaea muscipula (26455092815).jpg 'Sonic'.jpg (Montauban) Dionaea muscipula - stade immature - Musée Victor Brun.jpg 01 Venusfliegenfalle.jpg 0507 Venus Fliegenfalle PICT5856.JPG 2012-07-27 15-29-54-Dionaea muscipula.jpg 20220605 Hortus Botanicus - Dionaea muscipula.jpg 20220828 meat eating plants in a store.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vleisetende plante]] cw7ueiu9gly0i6o0qtey3do48x7pu20 Uvaria 0 428113 3372641 3279217 2026-11-15T07:19:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372641 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Uvaria |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Anomianthus'' <small>Zoll.</small> * ''Balonga'' <small>Le Thomas</small> * ''Cyathostemma'' <small>Griff.</small> * ''Dasoclema'' <small>J.Sinclair</small> * ''Ellipeia'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Ellipeiopsis'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Marenteria'' <small>Thouars</small> * ''Melodorum'' <small>Lour.</small> * ''Narum'' <small>Adans.</small> * ''Pyragma'' <small>Noronha</small> * ''Rauwenhoffia'' <small>Scheff.</small> * ''Tetrapetalum'' <small>Miq.</small> * ''Uvariella'' <small>Ridl.</small> * ''Xylopiastrum'' <small>Roberty</small> }} '''''Uvaria''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Annonaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 171 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30043123-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251115143653/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30043123-2 |argiefdatum=15 November 2025 |besoekdatum=14 April 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Uvaria acuminata]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Uvaria afra]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''Uvaria afzelii'' <small>Scott Elliot</small> * ''Uvaria alba'' <small>Merr.</small> * ''Uvaria albertisii'' <small>Diels</small> * ''Uvaria ambongoensis'' <small>(Baill.) Diels</small> * ''Uvaria amplexicaulis'' <small>Diels</small> * ''Uvaria angolensis'' <small>Welw. ex Oliv.</small> * ''Uvaria anisotricha'' <small>(Le Thomas) Couvreur</small> * ''Uvaria annickiae'' <small>Jongkind</small> * ''Uvaria anonoides'' <small>Baker f.</small> * ''Uvaria antsiranensis'' <small>Le Thomas</small> * ''Uvaria argentea'' <small>Blume</small> * ''Uvaria bathiei'' <small>Ghesq. ex Cavaco & Keraudren</small> * ''Uvaria baumannii'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]] & Diels</small> * ''Uvaria beccarii'' <small>Attan., I.M.Turner & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria bipindensis'' <small>Engl.</small> * ''Uvaria blumei'' <small>(Boerl.) I.M.Turner</small> * ''Uvaria boniana'' <small>Finet & Gagnep.</small> * ''Uvaria borneensis'' <small>(Merr.) Utteridge</small> * ''Uvaria botryoides'' <small>Paiva</small> * ''Uvaria brevistipitata'' <small>De Wild.</small> * ''Uvaria buchholzii'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria cabindensis'' <small>Exell</small> * ''Uvaria cabrae'' <small>De Wild.</small> * ''Uvaria calamistrata'' <small>Hance</small> * ''Uvaria callicarpa'' <small>Baill.</small> * ''Uvaria capuronii'' <small>Keraudren</small> * ''Uvaria caroli-afzelii'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Uvaria chamae'' <small>P.Beauv.</small> * ''Uvaria cinerascens'' <small>(Miq.) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria clavata'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Uvaria clementis'' <small>(Merr.) Attan., I.M.Turner & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria combretifolia'' <small>Diels</small> * ''Uvaria commersoniana'' <small>Baill.</small> * ''Uvaria comperei'' <small>Le Thomas</small> * ''Uvaria concava'' <small>Teijsm. & Binn.</small> * ''Uvaria cornuana'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria cuanzensis'' <small>Paiva</small> * ''Uvaria cuneifolia'' <small>(Hook.f. & Thomson) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria curtisii'' <small>King</small> * ''Uvaria curvistipitata'' <small>Attan., I.M.Turner & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria dac'' <small>Pierre ex Finet & Gagnep.</small> * ''Uvaria dacremontii'' <small>Boutique</small> * ''Uvaria dasoclema'' <small>L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria dasychlamys'' <small>Miq.</small> * ''Uvaria decaryana'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''Uvaria decidua'' <small>Diels</small> * ''Uvaria denhardtiana'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria dependens'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria dinklagei'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria diplocampta'' <small>Diels</small> * ''Uvaria doeringii'' <small>Diels</small> * ''Uvaria dulcis'' <small>Dunal</small> * ''Uvaria edulis'' <small>N.Robson</small> * ''Uvaria elliptifolia'' <small>Merr.</small> * ''Uvaria excelsa'' <small>(Hook.f. & Thomson) King</small> * ''Uvaria farquharii'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''Uvaria faulknerae'' <small>Verdc.</small> * ''Uvaria ferruginea'' <small>Buch.-Ham. ex Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria flexuosa'' <small>Jovet-Ast</small> * ''Uvaria forbesii'' <small>(Baker f.) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria furfuracea'' <small>(A.DC.) Walp.</small> * ''Uvaria gabonensis'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria glabra'' <small>Span.</small> * ''Uvaria glabrata'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria goloensis'' <small>Merr.</small> * ''[[Uvaria gracilipes]]'' <small>N.Robson</small> * ''Uvaria grandiflora'' <small>Roxb. ex Hornem.</small> * ''Uvaria grandisepala'' <small>Aver.</small> * ''Uvaria griffithii'' <small>L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria hahnii'' <small>(Finet & Gagnep.) J.Sinclair</small> * ''Uvaria hamata'' <small>Dunal</small> * ''Uvaria hamiltonii'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria heterotricha'' <small>Pellegr.</small> * ''Uvaria hirsuta'' <small>Jack</small> * ''Uvaria hispidocostata'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Uvaria humbertii'' <small>Ghesq. ex Cavaco & Keraudren</small> * ''Uvaria johannis'' <small>Exell</small> * ''[[Uvaria kirkii]]'' <small>Oliv. ex Hook.f.</small> * ''Uvaria klaineana'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria klainei'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Uvaria kurzii'' <small>(King) P.T.Li</small> * ''Uvaria lamponga'' <small>Scheff.</small> * ''Uvaria lancifolia'' <small>Merr.</small> * ''Uvaria lanuginosa'' <small>Ridl.</small> * ''Uvaria larep'' <small>Miq.</small> * ''Uvaria lastoursvillensis'' <small>Pellegr.</small> * ''Uvaria laurentii'' <small>De Wild.</small> * ''Uvaria leandrii'' <small>Ghesq. ex Cavaco & Keraudren</small> * ''Uvaria leichhardtii'' <small>(F.Muell.) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria lemurica'' <small>Diels</small> * ''Uvaria leopoldvillensis'' <small>De Wild.</small> * ''Uvaria leptocladon'' <small>Oliv.</small> * ''Uvaria leptopoda'' <small>(King) J.Sinclair</small> * ''Uvaria littoralis'' <small>(Blume) Blume</small> * ''Uvaria lobbiana'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria lombardii'' <small>L.Gaut. & Deroin</small> * ''[[Uvaria lucida]]'' <small>Bojer ex Benth.</small> * ''Uvaria lungonyana'' <small>Vollesen</small> * ''Uvaria macclurei'' <small>Diels</small> * ''Uvaria macgregorii'' <small>Merr.</small> * ''Uvaria macrantha'' <small>Hassk.</small> * ''Uvaria macropoda'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria manjensis'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''Uvaria marenteria'' <small>(DC.) Baill.</small> * ''Uvaria mendesii'' <small>Paiva</small> * ''Uvaria micrantha'' <small>(A.DC.) Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria microcarpa'' <small>Champ. ex Benth.</small> * ''Uvaria mocoli'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''Uvaria modesta'' <small>(Diels) Couvreur</small> * ''Uvaria mollis'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria monticola'' <small>Miq.</small> * ''Uvaria muricata'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Uvaria musaria'' <small>(Dunal) A.DC. ex Merr.</small> * ''Uvaria narum'' <small>(Dunal) Blume</small> * ''Uvaria neoguineensis'' <small>Engl.</small> * ''Uvaria ngounyensis'' <small>Pellegr.</small> * ''Uvaria nicobarica'' <small>Raizada & K.C.Sahni</small> * ''Uvaria obanensis'' <small>Baker f.</small> * ''Uvaria oligocarpa'' <small>(Diels) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria osmantha'' <small>Diels</small> * ''Uvaria ovata'' <small>(Vahl ex DC.) Hook.f. & Benth.</small> * ''Uvaria paivana'' <small>Couvreur</small> * ''Uvaria panayensis'' <small>Merr.</small> * ''Uvaria pandensis'' <small>Verdc.</small> * ''Uvaria papuasica'' <small>(Diels) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria pauciovulata'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria pierrei'' <small>Finet & Gagnep.</small> * ''Uvaria poggei'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria psorosperma'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Uvaria puguensis'' <small>D.M.Johnson</small> * ''Uvaria pulchra'' <small>Louis ex Boutique</small> * ''Uvaria relambo'' <small>Deroin & L.Gaut.</small> * ''Uvaria rivularis'' <small>Louis ex Boutique</small> * ''Uvaria rovumae'' <small>Deroin & Lötter</small> * ''Uvaria rufa'' <small>(Dunal) Blume</small> * ''Uvaria rupestris'' <small>(Jessup) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria saboureaui'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''Uvaria sambiranensis'' <small>Deroin & L.Gaut.</small> * ''Uvaria sankowskyi'' <small>L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria sanyaensis'' <small>F.W.Xing</small> * ''Uvaria sassandrensis'' <small>Jongkind</small> * ''Uvaria scabrida'' <small>Oliv.</small> * ''Uvaria scabridula'' <small>(Jessup) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria schefferi'' <small>L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria scheffleri'' <small>Diels</small> * ''Uvaria schizocalyx'' <small>Backer</small> * ''Uvaria schweinfurthii'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Uvaria semecarpifolia'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Uvaria siamensis'' <small>(Scheff.) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria smithii'' <small>Engl.</small> * ''Uvaria sofa'' <small>Scott Elliot</small> * ''Uvaria sphenocarpa'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Uvaria tanzaniae]]'' <small>Verdc.</small> * ''Uvaria thomasii'' <small>Sprague & Hutch.</small> * ''Uvaria timoriensis'' <small>Blume</small> * ''Uvaria tonkinensis'' <small>Finet & Gagnep.</small> * ''Uvaria topazensis'' <small>(Jessup) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria tortilis'' <small>A.Chev. ex Hutch. & Dalziel</small> * ''Uvaria uhrii'' <small>(F.Muell.) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria unguiculata'' <small>(Jessup) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria utteridgei'' <small>L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria valderramensis'' <small>Cabuang, Exconde & Alejandro</small> * ''Uvaria verrucosa'' <small>Scheff.</small> * ''Uvaria versicolor'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Uvaria vietnamensis'' <small>Meade</small> * ''[[Uvaria welwitschii]]'' <small>(Hiern) Engl. & Diels</small> * ''Uvaria wrayi'' <small>(King) L.L.Zhou, Y.C.F.Su & R.M.K.Saunders</small> * ''Uvaria zeylanica'' <small>L.</small> * ''Uvaria zschokkei'' <small>Elmerv {{div col end}} == Galery == <gallery> Uvaria chamae MS4186.JPG Comprehensive catalogue of Queensland plants, both indigenous and naturalised. To which are added, where known, the aboriginal and other vernacular names; with numerous illustrations, and copious (14782383652).jpg Uvaria monopetala.jpg Uvaria polypyrena.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Uvaria| ]] pzu3fidu8q2dwyoee1kjk1v4i1yb2x3 Visby 0 428969 3372671 3352506 2026-11-15T09:07:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372671 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Visby | image_skyline =Visby_13-.JPG | image_caption = | nickname = Stad van rose | image_shield = Visby vapen.svg | pushpin_map = | subdivision_type = Land | subdivision_name = {{SWE}} | subdivision_type3 = Munisipaliteit | subdivision_name3 = Gotland | subdivision_type2 = Graafskap | subdivision_name2 = Gotland | subdivision_type1 = Provinsie | subdivision_name1 = Gotland | established_title3 = Stad | established_date3 = 1645 | area_footnotes = <ref name=scb>{{Verwys web |url=http://www.scb.se/Statistik/MI/MI0810/2010A01/Tatorternami0810tab1_4.xls |titel=Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km<sup>2</sup> 2005 och 2010 |datum=14 December 2011 |uitgewer=Statistics Sweden |taal=sv |argief-url=https://web.archive.org/web/20120127055525/http://www.scb.se/Statistik/MI/MI0810/2010A01/Tatorternami0810tab1_4.xls |argiefdatum=27 January 2012 |url-status=lewendig |besoekdatum=10 January 2012}}</ref> | area_total_km2 = 12.44 | population_as_of = 31 Desember 2017 | population_footnotes = <ref name=Siffror>{{Verwys web |titel=Gotland i siffror, pdf. |url=http://www.gotland.se/64224 |bladsy=65 |webwerf=www.gotland.se |uitgewer=Region Gotland |besoekdatum=8 March 2018 |argiefdatum=30 Januarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180130042935/http://gotland.se/64224 |url-status=dood}}</ref> | population_total = 24 330 | population_metro = 58 003 | population_density_km2 = 1816 | timezone = [[Central European Time|MET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Middel-Europese Somertyd|MEST]] | utc_offset_DST = +2 | coordinates = {{coord|57|38|05|N|18|17|57|E|region:SE|display=inline,title}} | website = {{URL|http://www.visby.se/}} | settlement_type = Dorp |beeld_stadsilhoeët=}} '''Visby''' (<small>[[Sweeds|Sweedse]] uitspraak:</small> [ˈvǐːsbʏ]) is ’n historiese dorp en die administratiewe hoofstad van die [[Swede|Sweedse]] eiland [[Gotland]], geleë aan die weskus van die eiland in die [[Oossee]]. As een van [[Skandinawië]] se best bewaarde [[Middeleeue|Middeleeuse]] stede, is Visby wêreldbekend vir sy indrukwekkende stadsmuur, ou kerkruïnes en geplaveide strate. Die stad het 'n ryk geskiedenis as ’n belangrike handelsentrum gedurende die Middeleeue, veral as lid van die [[Hanse]]. Vanweë sy kulturele en argitektoniese waarde is Visby in 1995 tot ’n [[Wêrelderfenisgebied|UNESCO-wêrelderfenisgebied]] verklaar. == Geskiedenis == Visby het reeds in die [[10de eeu]] ontstaan en het gedurende die [[12de eeu|12de]] en [[13de eeu]] vinnig ontwikkel as 'n belangrike hawe vir handel in die Oossee. Dit het deel geword van die Hanse, 'n invloedryke netwerk van handelstede in [[Noord-Europa]]. In die eerste helfte van die 14de eeu (1300–1350) was Visby op die hoogtepunt van sy rykdom en invloed, en dit was waarskynlik gedurende hierdie tyd dat die Wette van Visby, ’n stel seehandelwette wat wyd invloed uitgeoefen het in die Baltiese streek en daarbuite, afgekondig is.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Stone |voornaam=Arthur J. |datum=October 1842 |titel=Canada's Admiralty Court in the Twentieth Century |url=http://lawjournal.mcgill.ca/userfiles/other/2324371-47.3.Stone.pdf |vaktydskrif=McGill Law Journal |volume=47 |bladsye=511–558 |besoekdatum=11 April 2016 |argiefdatum=20 October 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171020094833/http://lawjournal.mcgill.ca/userfiles/other/2324371-47.3.Stone.pdf |url-status=dood}}</ref> Die stad is in [[1361]] deur koning [[Waldemar II van Denemarke]] verower, en 'n veldslag naby die stad het gelei tot die dood van talle Gotlandse boere. Waldemar het ’n gedeelte van die muur afgebreek, drie enorme biervate opgerig en gedreig om sy manne los te laat om die stad te plunder, tensy die vate met [[silwer]] en [[goud]] gevul word. Die stadsraadslede van Visby het aan die eis voldoen, en die kerke is van hul waardevolle besittings gestroop. Waldemar het daarna "Koning van Gotland" by sy titel gevoeg.<ref>{{Verwys boek |van1=Westholm |voornaam1=Gun |titel=Visby 1361: Invasionen |datum=2007 |uitgewer=Prisma |taal=sv |plek=Stockholm |isbn=978-91-518-4568-5 |url=http://libris.kb.se/bib/10415688 |besoekdatum=12 June 2014}}</ref> In die eeue daarna het Visby se invloed afgeneem, maar baie van die Middeleeuse strukture het behoue gebly. Gotland het in [[1645]] onder Sweedse bewind gekom ingevolge die Verdrag van Brömsebro, ná byna 300 jaar van [[Denemarke|Deense]] heerskappy. In [[1808]] is Gotland deur [[Russiese Ryk|Rusland]] verower, maar is reeds ná ’n paar maande vreedsaam deur die Swede herower.<ref>{{Verwys web |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/5816871 |titel=I spåren efter den ryska invasionen av Gotland 1808 |datum=2014-03-22 |webwerf=Sveriges Radio |besoekdatum=2025-05-12 |taal=sv |argief-url=https://web.archive.org/web/20250805221156/https://www.sverigesradio.se/artikel/5816871 |argiefdatum=2025-08-05 |url-status=dead}}</ref> == Kultuurerfenis == {{Inligtingskas Wêrelderfenisgebied |naam = Hansestad Visby |beeld = [[Lêer:Visby ringmur September 2020 01.jpg|290px]] |beeldbyskrif= |lande = {{vlagland|Swede}} |onderafdelings = |tipe = Kultuur |kriteria = iv, v |ID = 731 |skakel = |streek = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkerkaartbyskrif = |duimdrukkeretiketposisie = onderkant |duimdrukkerkaartgrootte = |jaar = 1995 |sessie = 19de |uitbreiding = |bedreigd = }} Visby se stadsmuur, wat ongeveer 3,4 kilometer lank is en uit kalksteen gebou is, dateer uit die 13de eeu en is grotendeels ongeskonde. Die stad bevat ook verskeie ruïnes van Middeleeuse kerke, wat 'n belangrike deel van sy kulturele landskap vorm. In 1995 is Visby deur Unesco verklaar tot 'n Wêrelderfenisgebied weens sy unieke middeleeuse argitektuur en geskiedkundige betekenis. == Hedendaagse Visby == Vandag is Visby 'n gewilde toeristebestemming, veral gedurende die somer wanneer die Middeleeuse Week (''Medeltidsveckan'') plaasvind. Tydens dié fees dra inwoners en besoekers Middeleeuse klere, en die strate word gevul met markte, toernooie, en opvoerings.<ref>{{Verwys web |url=https://gotland.com/medeltidsveckan/ |titel=Medieval Week |webwerf=gotland.com |besoekdatum=2025-05-12}}</ref> Die Almedalsweek (Sweeds: ''Almedalsveckan'') is ’n jaarlikse politieke en burgerlike forum wat elke somer in Visby plaasvind, gewoonlik gedurende die eerste week van Julie. Die geleentheid het ontstaan in 1968 toe die destydse minister van onderwys, [[Olof Palme]], ’n toespraak in die Almedal-park gelewer het vanaf die agterkant van ’n vragmotor. Sedertdien het dit ontwikkel tot een van die belangrikste gebeurtenisse op die Sweedse politieke kalender.<ref>{{Verwys web |url=https://www.democracynow.org/2014/7/2/dn_at_almedalen_week_at_swedens |titel=Almedalen Week: At Sweden’s One-of-a-Kind Festival, All Political Parties Gather in One Place |datum=2014-07-02 |webwerf=Democracy Now |argief-url=https://web.archive.org/web/20140703030129/https://www.democracynow.org/2014/7/2/dn_at_almedalen_week_at_swedens |argiefdatum=3 Julie 2014 |besoekdatum=2025-05-12}}</ref> == Verkeer == [[Lêer:Visby inre hamn October 2024 01.jpg|links|duimnael|Die hawe van Visby.]] Visby beskik oor 'n goed toegeruste hawe wat nie net gereelde veerbootdienste met die Sweedse vasteland bied nie, maar ook as aanlegplek dien vir internasionale passasierskepe, insluitend groot toeristevaartskepte wat gedurende die somerseisoen aan die Baltiese vaarte deelneem. Die veerbootroetes verbind Visby met [[Stockholm]] via [[Nynäshamn]] sowel as met die meer suidelike dorp Oskarshamn, wat belangrike toegangspunte tot Gotland vorm. Die hawe speel 'n sentrale rol in die ekonomie van die eiland deur toerisme, handel en vragvervoer te ondersteun.<ref>{{Verwys web |url=https://gotland.com/article/getting-to-gotland/ |titel=Getting to Gotland |webwerf=gotland.com |besoekdatum=2025-05-12}}</ref> Daarbenewens beskik Visby oor 'n moderne lughawe, Visby Lughawe, wat geleë is net noord van die stad. Dié lughawe bied jaarlikse sowel as seisoenale vlugte aan na verskeie stede in Swede, insluitend Stockholm, Göteborg en Malmö, en tydens die somer ook na internasionale bestemmings.<ref name="aip_essv">{{Verwys web |url=http://www.lfv.se/AIP/AD/AD%202/ESSV/ES_AD_2_ESSV_en.pdf |titel=ESSV – Visby |datum=23 August 2012 |werk=AIP Sverige/Sweden |uitgewer=The LFV Group |plek=Norrköping |bladsye=AD 2 ESSV 1-1..8 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110102093356/http://www.lfv.se/AIP/AD/AD%202/ESSV/ES_AD_2_ESSV_en.pdf |argiefdatum=2 January 2011 |besoekdatum=21 October 2012 |url-status=dood}}</ref><ref name="Flygplatsstatistik">{{Verwys web |url=https://www.transportstyrelsen.se/sv/luftfart/Statistik/Flygplatsstatistik-/ |titel=Flygplatsstatistik |uitgewer=Transportstyrelsen |besoekdatum=16 February 2017}}</ref><ref name="statistics">{{Verwys web |url=http://www.swedavia.se/PageFiles/6089687/docs/dec_14/land_201412.pdf |titel=Statistics |uitgewer=Swedavia |argief-url=https://archive.today/20120317224031/http://www.swedavia.se/en/Start-page/Press/Statistics/?airport=ESSV&startdatesel=72&stopdatesel=83 |argiefdatum=17 March 2012 |besoekdatum=17 March 2012 |url-status=dood}}</ref> Die dorp het vroeër oor 'n spoorwegstasie beskik wat deel was van 'n smalspoorlynnetwerk op Gotland. Die spoorweë is egter in die middel van die 20ste eeu gestaak, en die Visby-stasie is sedertdien nie meer in gebruik nie. ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Visby|Visby}} * {{en}} {{Wikivoyage|Visby|Visby}} * {{en}} [https://visitsweden.com/where-to-go/southern-sweden/gotland/visby/ Amptelike toeristegids] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings langs die Oossee]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Swede]] slayf0vvfp4o6hg73uj2iweg1zhyxyd Rs6313 0 429320 3372388 3352604 2026-11-14T12:57:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372388 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas enkelnukleotiedpolimorfisme | rsid = 6313 | naam_1 = T102C | naam_2 = 102T/C | naam_3 = C102T | naam_4 = 102C/T | naam_5 = g.102T>C | geen = HTR2A | chromosoom = 13 | streek = Ekson 1 | alfred = SI000324J | alzgene_geneid = 218 | alzgene_polyid = 564 | szgene_geneid = 293 | szgene_polyid = 1862 }} {{Kantbalk Genetika}} '''rs6313''', ook genoem '''T102C''' of '''C102T''', is 'n geenvariasie, dit wil sê 'n [[enkelnukleotiedpolimorfisme]] (ENP), in die menslike ''[[HTR2A]]''-[[geen]] wat vir die [[5-HT2A|5-HT<sub>2A</sub>]]-[[reseptor (biologie)|reseptor]] kodeer. Die ENP is 'n [[sinonieme substitusie]] geleë in ekson 1 van die geen waar dit betrokke is by die kodering van die 34ste [[aminosuur]] as [[serien]].<ref>{{Cite web | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/SNP/snp_ref.cgi?locusId=3356 | title = SNP linked to Gene HTR2A | trans-title = ENP met geen HTR2A verbind | publisher = NCBI }}</ref> Aangesien 5-HT<sub>2A</sub> 'n [[neuroreseptor]] is, is die ENP ondersoek in verband met [[breinfunksies]] en [[neuropsigiatriese versteurings]], en dit is waarskynlik die mees ondersoekte ENP vir sy geen. Twee ander ENP's in HTR2A het ook baie aandag ontvang: [[rs6311]] en [[His452Tyr]] (rs6314). Die T102C-polimorfisme is bewys om in volledige [[koppelingdisekwilibrium]] met rs6311 (A-1438G) te wees.<ref> {{cite journal |last1 = Saiz |first1 = Pilar A. |last2 = Garcia-Portilla |first2 = Maria P. |last3 = Paredes |first3 = Begoña |last4 = .... Bobes |first4 = Julio |title = Association between the A-1438G polymorphism of the serotonin 2A receptor gene and nonimpulsive suicide attempts |trans-title = Assosiasie tussen die A-1438G-polimorfisme van die serotonien-2A-reseptorgeen en nie-impulsiewe selfmoordpogings |journal = Psychiatric Genetics |volume = 18 |issue = 5 |pages = 213–218 |date = 29 Maart 2008 |doi = 10.1097/YPG.0b013e3283050ada |pmid = 18797395 |s2cid = 28442642 }}</ref> 'n Minder goed ondersoekte ENP van hierdie geen is [[rs7997012]]. [[Meta-analise]]s dui daarop dat die ENP direk geassosieer word met [[skisofrenie]],<ref>{{Cite web | url = http://www.schizophreniaforum.org/res/sczgene/meta.asp?geneID=293 | archive-url = https://archive.today/20130415183845/http://www.schizophreniaforum.org/res/sczgene/meta.asp?geneID=293 | url-status = dead | archive-date = April 15, 2013 | title = Meta-Analysis of All Published Schizophrenia-Association Studies (Case-Control Only) rs6313 | trans-title = Meta-analise van alle gepubliseerde skisofrenie-assosiasiestudies (slegs gevalbeheer) rs6313 | publisher = [[Schizophrenia Research Forum]] | access-date = 2008-06-10 }}</ref> met [[Alzheimer se siekte]],<ref>{{Cite web |url = http://www.alzforum.org/res/com/gen/alzgene/meta.asp?geneID=218 |archive-url = https://archive.today/20130223125538/http://www.alzforum.org/res/com/gen/alzgene/meta.asp?geneID=218 |url-status = dead |archive-date = 2013-02-23 |title = META-ANALYSIS OF ALL PUBLISHED AD ASSOCIATION STUDIES (CASE-CONTROL ONLY) rs6313 |trans-title = Meta-analise van alle gepubliseerde AS-assosiasiestudies (slegs gevalbeheer) rs6313 |publisher = [[Alzheimer Research Forum]] |access-date = 2008-06-16 }}</ref> en twee aanvanklike studies dui aan dat dit nie geassosieer is met [[Parkinson se siekte]] nie.<ref>{{Cite web |vauthors = Bagade S, Allen NC, Tanzi R, Bertram L |url = http://www.pdgene.org/geneoverview.asp?geneid=59 |title = GENE OVERVIEW OF ALL PUBLISHED PD-ASSOCIATION STUDIES FOR HTR2A |trans-title = Geenoorsig van alle gepubliseerde PS-assosiasiestudies vir HTR2A |publisher = The PDGene Database. The Michael J. Fox Foundation for Parkinson's Research |access-date = 2008-06-16 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110727170204/http://www.pdgene.org/geneoverview.asp?geneid=59 |archive-date = 2011-07-27 }}</ref> Daar was verskeie studies oor die effek van hierdie ENP op [[klosapiene]] behandelingsrespons in skisofrenie.<ref>{{Cite journal | author = [[John P. A. Ioannidis]], [[Evangelia E. Ntzani]], [[Thomas A. Trikalinos]] & [[Despina G. Contopoulos-Ioannidis]] | title = Replication validity of genetic association studies | trans-title = Replikasiegeldigheid van genetiese assosiasiestudies | journal = [[Nature Genetics]] | volume = 29 | issue = 3 | pages = 306–309 |date=November 2001 | doi = 10.1038/ng749 | pmid = 11600885 | s2cid = 6742347 }}</ref> 'n Meta-analise wat in 1998 gepubliseer is, het 'n assosiasie gevind.<ref>{{Cite journal | author = [[M. J. Arranz]], [[J. Munro]], [[P. Sham]], [[G. Kirov]], [[R. M. Murray]], D. A. Collier & [[R. W. Kerwin]] | title = Meta-analysis of studies on genetic variation in 5-HT2A receptors and clozapine response | trans-title = Meta-analise van studies oor genetiese variasie in 5-HT2A-reseptors en klosapienrespons | journal = [[Schizophrenia Research]] | volume = 32 | issue = 2 | pages = 93–99 |date=July 1998 | pmid = 9713904 | doi = 10.1016/S0920-9964(98)00032-2 | s2cid = 40604242 }}</ref> == Individuele studies == Baie individuele studies is gedoen om moontlike effekte van die rs6313-polimorfisme op [[fenotipes]] soos [[persoonlikheidseienskappe]] of -versteurings en hul [[endofenotipes]] te ondersoek. Die C-[[alleel]] word met hoër [[ekstroversie]]persoonlikheidstellings onder [[grenslynpersoonlikheidsteuring]]pasiënte geassosieer<ref>{{Cite journal | author = [[Xingqun Ni]], Ramprasad Bismil, Kirsten Chan, Tricia Sicard, Natalie Bulgin, Shelley McMain and [[James L. Kennedy]] | title = Serotonin 2A receptor gene is associated with personality traits, but not to disorder, in patients with borderline personality disorder | trans-title = Serotonien 2A-reseptorgeen word met persoonlikheidseienskappe, maar nie met -versteuring nie, in pasiënte met grenslynpersoonlikheidsteuring geassosieer | journal = [[Neuroscience Letters]] | volume = 408 | issue = 3 |date=November 2006 | pages = 214&ndash;219 | doi = 10.1016/j.neulet.2006.09.002 | pmid = 17000047 | s2cid = 25025900 }}</ref> en die teenwoordigheid van visuele en ouditiewe [[hallusinasies]] in pasiënte met [[laat-aanvang Alzheimer se siekte]].<ref>{{Cite journal | journal = [[Human Molecular Genetics]] | year = 1998 | volume = 7 | issue = 9 | pages = 1507–1509 | title = 5-HT2A and 5-HT2C receptor polymorphisms and psychopathology in late onset Alzheimer's disease | trans-title = 5-HT2A- en 5-HT2C-reseptorpolimorfismes en psigopatologie in laataanvang-Alzheimer se siekte | author = [[Clive Holmes]], [[Maria J. Arranz]], [[John F. Powell]], David A. Collier and [[Simon Lovestone]] | doi = 10.1093/hmg/7.9.1507 | pmid=9700207 | doi-access = free }}</ref> Verskeie studies het gevind dat individue met skisofrenie wat homosigoties is vir die C-alleel geneig is om swakker op werkgeheuetake te presteer as individue met 'n T-alleel.<ref>{{Cite journal | author = Alfimova, M. V., Monakhov, M. V., Abramova, L. I., Golubev, S. A., & Golimbet, V. E. | title = Polymorphism of serotonin receptor genes (5-HTR2A) and dysbindin (DTNBP1) and individual components of short-term verbal memory processes in schizophrenia | trans-title = Polimorfisme van serotonienreseptorgene (5-HTR2A) en disbindien (DTNBP1) en individuele komponente van korttermyn verbale geheueprosesse in skisofrenie | journal = Neuroscience and Behavioral Physiology | volume = 40 | issue = 8 | year = 2012 | pages = 934–940 | doi=10.1007/s11055-010-9348-7| pmid = 20683774 | s2cid = 13590411 }}</ref> <ref>{{Cite journal | author = Golimbet, V. E., Alfimova, M. V., Kaleda, V. G., Abramova, L. I., Korovaitseva, G. I., Lavrushina, O. M. | title = Schizoaffective psychosis and schizophrenia with- or without affective syndrome: A comparative clinical, neuropsychological and molecular-genetic study | trans-title = Skiso-affektiewe psigose en skisofrenie met of sonder affektiewe sindroom: 'n vergelykende kliniese, neuropsigologiese en molekulêr-genetiese studie | journal = NOVA Science | year = 2009 | pages = 70–87 |display-authors=etal}}</ref> <ref>{{Cite journal | author = Gong, P., Li, J., Wang, J., Lei, X., Chen, D., Zhang, K.| title = Variations in 5-HT2A influence spatial cognitive abilities and working memory. | url = https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-neurological-sciences_2011-03_38_2/page/303| journal = Canadian Journal of Neurological Sciences | volume = 38 | year = 2011 | issue = 2 | pages = 303–308 | doi = 10.1017/S0317167100011513 | pmid = 21320838 | s2cid = 522327 |display-authors=etal| doi-access = free }}</ref> rs6313 is ook bewys om geassosieer te wees met [[nuuskierigheidsoeking]] onder Italiaanse [[gemoedversteuring]]pasiënte<ref>{{Cite journal | author = [[Alessandro Serretti]], Raffaella Calati, Ina Giegling, Annette M. Hartmann, Hans-Jürgen Möller, Cristina Colombo and [[Dan Rujescu]] | title = 5-HT<sub>2A</sub> SNPs and the Temperament and Character Inventory | trans-title = 5-HT<sub>2A</sub>-ENP's en die temperament- en karaktervoorraad | journal = [[Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry]] | volume = 31 | issue = 6 |date=August 2007 | pages = 1275&ndash;1281 | doi = 10.1016/j.pnpbp.2007.05.008 | pmid = 17590256 | s2cid = 2646380 }}</ref> en [[beloningafhanklikheid]] in 'n Duitse bevolking.<ref>{{Cite journal | author = [[Paul G. Unschuld]], Marcus Ising, Angelika Erhardt, Susanne Lucae, Stefan Kloiber, Martin Kohli, Daria Salyakina, Tobias Welt, Nikola Kern, Roselind Lieb, Manfred Uhr, Elisabeth B. Binder, Bertram Müller-Myhsok, Florian Holsboer, [[Martin E. Keck]] | title = Polymorphisms in the serotonin receptor gene HTR2A are associated with quantitative traits in panic disorder | trans-title = Polimorfismes in die serotonienreseptorgeen HTR2A word met kwantitatiewe eienskappe in paniekversteuring geassosieer | journal = [[American Journal of Medical Genetics Part B]] | volume = 144B | issue = 4 | pages = 424&ndash;429 | url = http://www3.interscience.wiley.com/journal/114210870/abstract | archive-url = https://archive.today/20130105063530/http://www3.interscience.wiley.com/journal/114210870/abstract | url-status = dead | archive-date = 2013-01-05 | doi = 10.1002/ajmg.b.30412 | year = 2007 | pmid = 17440930 | s2cid = 10374372 }}</ref> Die ENP kan ook met [[rumatoïede artritis]] geassosieer wees.<ref>{{Cite journal | author = [[Anders Kling]], Maria Seddighzadeh, Lisbeth Ärlestig, Lars Alfredsson, Solbritt Rantapaa-Dahlqvist and [[Leonid Padyukov]] | title = Genetic variations in the serotonin 5-HT2A receptor gene (HTR2<sub>A</sub>) are associated with rheumatoid arthritis | trans-title = Genetiese variasies in die serotonien-5-HT2A-reseptorgeen (HTR2<sub>A</sub>) word met rumatoïede artritis geassosieer | journal = [[Ann Rheum Dis]] | date = November 2007 | doi = 10.1136/ard.2007.074948 | url = http://ard.bmj.com/cgi/content/abstract/ard.2007.074948v2 | volume = 67 | pages = 1111–5 | pmid = 18006541 | issue = 8 | s2cid = 3081132 | doi-access = free }} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Een studie het geen assosiasie tussen die ENP en selfmoordgedrag in 'n Sjinese bevolking gevind nie,<ref>{{Cite journal | author = [[Jing Zhang (pharmacologist)|Jing Zhang]], Yifeng Shen, [[Guang He]], Xingwang Li, Junwei Meng, Shengzhen Guo, Huafang Li, Niufan Gu, Guoyin Feng and [[Lin He (biologist)|Lin He]] | title = Lack of association between three serotonin genes and suicidal behavior in Chinese psychiatric patients | trans-title = Tekort aan assosiasie tussen drie serotoniengene en selfmoordgedrag in Sjinese psigiatriese pasiënte | journal = [[Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry]] | volume = 32 | issue = 2 |date=Februarie 2008 | pages = 467&ndash;471 | doi = 10.1016/j.pnpbp.2007.09.019 | pmid = 17964050 | s2cid = 26936650 }}</ref> en 'n ander het geen assosiasie met fibromialgiesindroom gevind nie.<ref>{{Cite journal | author = [[Berna Tander]], Sezgin Gunes, Omer Boke, Gamze Alayli, Nurten Kara, Hasan Bagci and [[Ferhan Canturk]] | title = Polymorphisms of the serotonin-2A receptor and catechol-O-methyltransferase genes: a study on fibromyalgia susceptibility | trans-title = Polimorfismes van die serotonien-2A-reseptor en katechol-0-metieltransferasegene: 'n studie oor fibromialgievatbaarheid | journal = [[Rheumatology International]] | volume = 28 | issue = 7 |date=May 2008 | doi = 10.1007/s00296-008-0525-8 | pages = 685&ndash;691 | pmid = 18196244 | s2cid = 29817254 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} 0uh9g477ess0d3czgimgxydw75vbw05 Toronto-paneelwa-aanval van 2018 0 429457 3372609 3361816 2026-11-15T04:21:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372609 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas aanval | naam = Toronto-paneelwa-aanval van 2018 | beeld = 2018 Toronto van attack.png | breedte = 250px | onderskrif = 'n Videobeeld van die paneelwa oomblikke voordat dit voetgangers getref het. | plek = North York, [[Toronto]], [[Ontario]], [[Kanada]] | teiken = Voetgangers, veral vroue | datum = {{begindatum|2018|04|23|df=y}} | soort = Voertuigstampaanval | gesterf = 11, insluitende 'n slagoffer wat in 2021 oorlede is<ref name="Toronto.com">{{cite news|date=November 12, 2021|title='A huge loss': Yonge Street van attack victim Amaresh Tesfamariam missed 'every day'|url=https://www.toronto.com/news-story/10517336--a-huge-loss-yonge-street-van-attack-victim-amaresh-tesfamariam-missed-every-day-/|work=Toronto.com|location=Toronto, Ontario, Kanada|access-date=November 12, 2021|archive-date=November 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112134240/https://www.toronto.com/news-story/10517336--a-huge-loss-yonge-street-van-attack-victim-amaresh-tesfamariam-missed-every-day-/|url-status=live}}</ref> | beseer = 15 | name = Alek Minassian | metode = | wapens = Chevrolet Express-paneelwa | motief = * Om beroemd/ berug te word, vrouehaatterrorisme, [[insel]]-ideologie (staat) <br>* Erge geestesiekte (verdediging) | geding = | skuldig = Aan 10 aanklagte van moord en 16 van poging tot moord | vonnis = Lewenslank, met geen parool vir 25 jaar | vrygelaat = }} Die '''Toronto-paneelwa-aanval van 2018''' ẃas 'n voertuigstampaanval wat op 23 April 2018 in [[Toronto]], [[Ontario]] in [[Kanada]] plaasgevind het toe die bestuurder van 'n gehuurde paneelwa, die 25-jarige Alek Minassian, in Yongestraat, North York, voetgangers geteiken en 11 gedood het (10 is op die dag van die moord oorlede, en die 11de slagoffer is op 28 Oktober 2021 dood nadat hy van sy nek af verlam is en nooit die hospitaal verlaat het nie.<ref name="Toronto.com"/> Minassian het 15 mense beseer, sommige ernstig.<ref>{{cite web|url=https://www.theglobeandmail.com/canada/toronto/article-toronto-van-attack-what-we-know-so-far/|first=Melissa|last=Tait|title=Toronto van attack: What we know about the lives lost, the suspect and more|access-date=April 26, 2018|work=The Globe and Mail|location=Toronto|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426015802/https://www.theglobeandmail.com/canada/toronto/article-toronto-van-attack-what-we-know-so-far/|url-status=live}}</ref> Die voorval is een van die twee ergste voertuigstampaanvalle in die Kanadese geskiedenis.<ref name="nyt2">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/04/23/world/toronto-van.html|title=Toronto Van Plows Along Sidewalk, Killing 9 in 'Pure Carnage'|last1=Austen|first1=Ian|last2=Stack|first2=Liam|date=April 23, 2018|work=The New York Times|access-date=April 23, 2018|archive-date=May 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511020925/https://www.nytimes.com/2018/04/23/world/toronto-van.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.france24.com/en/20180424-live-canada-pm-trudeau-address-media-toronto-van-attack|title=Canada's Trudeau says security unchanged after Toronto van attack|date=April 24, 2018|work=France 24|access-date=April 24, 2018|language=en-US|archive-date=April 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424151220/http://www.france24.com/en/20180424-live-canada-pm-trudeau-address-media-toronto-van-attack|url-status=live}}</ref> [[Beeld:Police van with body (39851221940).jpg|thumb|links|230px|Toronto se polisie op die toneel.]] ==Aanval== Die aanval het begin op die hoek van Yongestraat en Finchlaan en het suidwaarts voortgeduur tot naby Sheppardlaan. Nege van die 11 slagoffers was vroue.<ref name="nyt-victims-women">{{cite news |last1=Porter |first1=Catherine |title=Eight of 10 Victims in Toronto Van Rampage Were Women |url=https://www.nytimes.com/2018/04/27/world/canada/eight-of-10-victims-in-toronto-van-rampage-were-women.html |access-date=December 6, 2020 |work=New York Times |date=April 27, 2018 |archive-date=June 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609165531/https://www.nytimes.com/2018/04/27/world/canada/eight-of-10-victims-in-toronto-van-rampage-were-women.html |url-status=live }}</ref> Die aanvaller is net suid van die misdaadtoneel in hegtenis geneem nadat hy uit die paneelwa geklim en probeer selfmoord pleeg het deur so op te tree dat 'n polisieman hom moet skiet. Die inhegtenisneming het plaasgevind sewe minute nadat die eerste noodoproep gemaak is.<ref>{{cite web|url=https://www.pressreader.com/canada/toronto-star/20180425/281556586433723|title=Rampage victims mainly women|first1=Wendy|last1=Gillis|first2=Betsy|last2=Powell|work=Toronto Star|via=www.pressreader.com|date=April 25, 2018|access-date=April 26, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426080448/https://www.pressreader.com/canada/toronto-star/20180425/281556586433723|url-status=live}}</ref> Die aanval word deur sommige as vrouehaatterrorisme gekenmerk omdat die motief wraak was vir waargenome seksuele en sosiale verwerping deur vroue.<ref>{{Cite web |last=Boy |first=Louis |date=2018-04-25 |title=Attaque à Toronto : on vous explique qui sont les Incels, ces célibataires misogynes dont se revendique le suspect |url=https://www.francetvinfo.fr/monde/canada/attaque-a-toronto-on-vous-explique-qui-sont-les-incels-ces-celibataires-misogynes-dont-se-revendique-le-suspect_2722231.html |access-date= |website=France Info |language=fr-FR}}</ref> Ten tyde van sy inhegtenisneming het Minassian homself aan die polisie as 'n [[insel]] beskryf.<ref name="professed motive">{{cite web |url=https://toronto.ctvnews.ca/toronto-van-attack-trial-postponed-again-alek-minassian-s-lawyer-confirms-1.4869252 |first=Codi |last=Wilson |title=Toronto van attack trial postponed again, Alek Minassian's lawyer confirms |access-date=July 17, 2020 |work=CTV News |date=March 26, 2020 |location=Toronto |archive-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327130522/https://toronto.ctvnews.ca/toronto-van-attack-trial-postponed-again-alek-minassian-s-lawyer-confirms-1.4869252 |url-status=dead }}</ref> Voorheen het hy op [[sosiale media]] die komende aanval beskryf as 'n voortsetting van die "inselrebellie" wat deur wyle Elliot Rodger begin is.<ref>{{cite news |title=Toronto van attack suspect says he was 'radicalized' online by 'incels' |url=https://www.theguardian.com/world/2019/sep/27/alek-minassian-toronto-van-attack-interview-incels |access-date=18 July 2024 |work=The Guardian |date=27 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927203358/https://www.theguardian.com/world/2019/sep/27/alek-minassian-toronto-van-attack-interview-incels |archive-date=27 September 2019 |language=English}}</ref> Minassian het in sy pleitverduideliking beweer hy is nie krimineel verantwoordelik vir die 10 aanklagte van moord en 16 van poging to moord nie, maar is in Maart 2021 op al die aanklagte skuldig bevind.<ref name=":40">{{Cite web|last=Gillies|first=Rob|date=March 3, 2021|title=Man who used van to kill 10 pedestrians in Toronto guilty|url=https://apnews.com/article/world-news-toronto-alek-minassian-coronavirus-pandemic-15af231df8d4727d78c2456eeebef29a|access-date=March 19, 2021|website=The Associated Press|archive-date=April 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412151507/https://apnews.com/article/world-news-toronto-alek-minassian-coronavirus-pandemic-15af231df8d4727d78c2456eeebef29a|url-status=live}}</ref> Regter Anne Molloy het gesê "dit is byna onmoontlik om die presiese motief vir die aanval uit te werk", maar sy aanvaar die getuienis van verskeie kenners dat Minassian moontlik vir die polisie gejok het en dat berugtheid sy hoofmotief was, hoewel vrouehaat en insel-ideologie steeds 'n rol kon gespeel het.<ref name=":1">{{Cite web|last1=Rozdilsky|first1=Jack L.|last2=Snowden|first2=Edward|date=March 4, 2021|title=Toronto van attack: Guilty verdict, but Canada still needs to tackle ideological violence|url=http://theconversation.com/toronto-van-attack-guilty-verdict-but-canada-still-needs-to-tackle-ideological-violence-156452|access-date=March 19, 2021|website=The Conversation|language=en|archive-date=March 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310002647/https://theconversation.com/toronto-van-attack-guilty-verdict-but-canada-still-needs-to-tackle-ideological-violence-156452|url-status=live}}</ref> Op 13 Junie 2022 is Minassian gevonnis tot lewenslange tronkstraf met geen moontlikheid van parool vir 25 jaar nie.<ref name=sentence>{{cite web|url=https://www.cp24.com/news/these-lives-were-precious-toronto-van-attacker-sentenced-to-life-in-prison-1.5944277|title='These lives were precious': Toronto van attacker sentenced to life in prison|publisher=cp24.com|date=June 13, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616175951/https://www.cp24.com/news/these-lives-were-precious-toronto-van-attacker-sentenced-to-life-in-prison-1.5944277|url-status=live}}</ref> ==Verdagte== Die polisie het die verdagte geïdentifiseer as Alek Minassian, wat geen vorige misdaadrekord gehad het nie.<ref>{{cite news |url=https://www.cp24.com/news/van-attack-that-killed-10-people-in-north-york-was-definitely-deliberate-police-1.3898123 |title=Van attack that killed 10 people in North York was 'definitely deliberate': police |work=CP24 |date=April 23, 2018 |first1=Kayla |last1=Goodfield |first2=Codi |last2=Wilson |access-date=April 24, 2018 |archive-date=April 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424050834/https://www.cp24.com/news/van-attack-that-killed-10-people-in-north-york-was-definitely-deliberate-police-1.3898123 |url-status=live }}</ref> Sy pa, Vahe, het van [[Armenië]] na Kanada verhuis en as sagteware-ontwikkelaar gewerk. Sy ma, Sona, was van [[Iran]] en het by 'n IT-maatskappy gewerk.<ref>{{cite web|url=https://torontolife.com/city/man-behind-yonge-street-van-attack/|title=The man behind the Yonge Street van attack|first=Katherine|last=Laidlaw|publisher=Toronto Life|date=2019-04-22|access-date=2021-03-03|archive-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528173741/https://torontolife.com/city/man-behind-yonge-street-van-attack/|url-status=live}}</ref> Minassian is gebore in North York, voorheen 'n onafhanklike stad en nou deel van Toronto.<ref>{{Cite web |last=Hasham |first=Alyshah |date=2021-01-04 |title=Nine key revelations from the psychological reports on Toronto van attack driver Alek Minassian |url=https://www.thestar.com/news/gta/nine-key-revelations-from-the-psychological-reports-on-toronto-van-attack-driver-alek-minassian/article_72569b85-1f01-58ee-b79d-82d98c260744.html |access-date= |website=Toronto Star |language=en}}</ref> Volgens sy [[LinkedIn]]-profiel was hy van 2011 tot 2018 'n student aan die Seneca-kollega in North York. Sy voormalige hoërskoolklasmaats het hom beskryf as "nie uiters sosiaal nie" en "onskadelik".<ref>{{Cite news|url=https://gulfnews.com/news/americas/canada/deadly-toronto-van-driver-what-we-know-about-alek-minassian-1.2210589|title=Deadly Toronto van driver: What we know about Alek Minassian|last=Agencies|date=April 24, 2018|work=GulfNews|access-date=April 24, 2018|archive-date=April 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424082809/https://gulfnews.com/news/americas/canada/deadly-toronto-van-driver-what-we-know-about-alek-minassian-1.2210589|url-status=live}}</ref> Minassian het 'n spesiale klas vir kinders in die [[outismespektrum]] bygewoon.<ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com/news/gta/2018/04/26/were-not-a-violent-group-of-people-ex-classmate-of-alek-minassian-speaks-out-about-autism.html|title='We're not a violent group of people': Ex-classmate of Alek Minassian speaks out about autism|first=Laurie|last=Monsebraaten|date=April 26, 2018|work=Toronto Star|access-date=September 16, 2018|archive-date=September 16, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916235423/https://www.thestar.com/news/gta/2018/04/26/were-not-a-violent-group-of-people-ex-classmate-of-alek-minassian-speaks-out-about-autism.html|url-status=live}}</ref> Sy ma het in 2009 in 'n artikel gesê hy het [[Aspergersindroom]] gehad.<ref>{{Cite news|url=https://www.yorkregion.com/news-story/8566082-update-alleged-attacker-alek-minassian-may-have-mental-health-issues/|title=Alleged attacker Alek Minassian may have mental health issues|first=Jeremy|last=Grimaldi|date=April 24, 2018|work=Richmond Hill Liberal|publisher=Metroland Media Group|access-date=December 16, 2018|archive-date=December 16, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216120559/https://www.yorkregion.com/news-story/8566082-update-alleged-attacker-alek-minassian-may-have-mental-health-issues/|url-status=dead}}</ref> Laat in 2007 het Minassian vir twee maande by die Kanadese weermag aangesluit, en toe gevra vir vrywillige ontslag.<ref>{{cite news|url=https://globalnews.ca/news/4162755/toronto-van-attack-alek-minassian/|title=Toronto van attack: What we know about suspect Alek Minassian|last=Frisk|first=Adam|date=April 24, 2018|work=Global News|access-date=April 25, 2018|archive-date=April 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424214046/https://globalnews.ca/news/4162755/toronto-van-attack-alek-minassian/|url-status=live}}</ref> 'n Senior militêre amptenaar het gesê Minassian "het nie by die militêre lewe aangepas nie" en "daar was geen waarskuwingstekens en niks wat op iets soos dié gedui het nie."<ref>{{cite news |work=CBC |url=http://www.cbc.ca/news/canada/toronto/what-is-an-incel-toronto-van-attack-explainer-alek-minassian-1.4633893 |title=Facebook post linked to Toronto van attack points to insular, misogynistic world of 'incels' |date=April 25, 2018 |access-date=April 26, 2018 |archive-date=April 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425230856/http://www.cbc.ca/news/canada/toronto/what-is-an-incel-toronto-van-attack-explainer-alek-minassian-1.4633893 |url-status=live }}</ref> Ná die aanval is 'n [[Facebook]]-plasing deur Minassian ontdek waar hy sê hy identifiseer as 'n [[insel]] ("involuntêre selibaat").<ref>{{Cite web |url=http://www.cbc.ca/radio/asithappens/as-it-happens-tuesday-edition-1.4633051/why-some-incels-are-celebrating-toronto-s-van-attack-suspect-1.4633057 |title=Why some 'incels' are celebrating accused in Toronto van attack |website=CBC |access-date=April 25, 2018 |archive-date=April 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424235335/http://www.cbc.ca/radio/asithappens/as-it-happens-tuesday-edition-1.4633051/why-some-incels-are-celebrating-toronto-s-van-attack-suspect-1.4633057 |url-status=live }}</ref>"Dit verwys na iemand wat nie 'n seksmaat kan kry nie,<ref>Koulouris, Theodore. "Online misogyny and the alternative right: debating the undebatable." Feminist Media Studies (2018): 1–12.</ref> en dié subkultuur bestaan hoofsaaklik uit aanlyn gemeenskappe vir mans.<ref>{{cite news|last1=Mezzofiore|first1=Gianluca|title=The Toronto suspect apparently posted about an 'incel rebellion.' Here's what that means|url=https://edition.cnn.com/2018/04/25/us/incel-rebellion-alek-minassian-toronto-attack-trnd/index.html|access-date=April 26, 2018|work=CNN|date=April 25, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426031738/https://edition.cnn.com/2018/04/25/us/incel-rebellion-alek-minassian-toronto-attack-trnd/index.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Daigle|first1=Thomas|title=Canadians among most active in online right-wing extremism, research finds|url=https://www.cbc.ca/news/technology/canadian-right-wing-extremism-online-1.5617710|date=June 19, 2020|work=CBC News|access-date=August 15, 2020|archive-date=August 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815045911/https://www.cbc.ca/news/technology/canadian-right-wing-extremism-online-1.5617710|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = 2018 Toronto van attack}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Massamoorde]] 02yfp27sg58lty9jsv7tp8i3r02r3fr Karim Benzema 0 429639 3372486 3370252 2026-11-14T16:25:51Z Xuonn 218158 3372486 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Karim Benzema | image = [[Lêer:Karim Benzema during an interview in 2021 (2) (cropped).jpg|240px]] | caption = Benzema in 2021 | fullname = Karim Mostafa Benzema<ref>{{Verwys web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=33786 |argief-url=https://archive.today/20190615003825/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=33786 |url-status=dood |argiefdatum=15 June 2019 |titel=Acta del Partido celebrado el 20 de marzo de 2016, en Madrid |vertaalde-titel=Minutes of the Match held on 20 March 2016, in Madrid |uitgewer=Royal Spanish Football Federation |besoekdatum=15 June 2019 |taal=es}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1987|12|19|df=y}}<ref>{{Verwys web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |titel=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |uitgewer=FIFA |bladsy=5 |datum=16 December 2017 |besoekdatum=23 December 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |argiefdatum=23 December 2017 |url-status=dood}}</ref> | birth_place = [[Lyon]], Frankryk | height = 1,85 m<ref>{{Verwys web |titel=Real Madrid C.F. – Karim Benzema |werk=Real Madrid C.F. - Web Oficial |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/karim-benzema |uitgewer=[[Real Madrid]] |besoekdatum=18 November 2017 |argiefdatum=20 November 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171120174627/http://www.realmadrid.com/en/football/squad/karim-benzema |url-status=lewendig}}</ref> | position = Doelskieter | currentclub = [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 1993-1996 | youthclubs1 = AS Des Buers Villeurbanne | youthyears2 = 1996-1997 | youthclubs2 = Bron | youthyears3 = 1997-2005 | youthclubs3 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | years1 = 2004-2006 | clubs1 = [[Olympique Lyonnais|Lyon II]] | caps1 = 20 | goals1 = 15 | years2 = 2004-2009 | clubs2 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | caps2 = 112 | goals2 = 43 | years3 = 2009-2023 | clubs3 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps3 = 439 | goals3 = 238 | years4 = 2023-2026 | clubs4 = [[Al-Ittihad Club|Al-Ittihad]] | caps4 = 64<!-- league games only --> | goals4 = 38<!-- league games only --> | years5 = 2026– | clubs5 = [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] | caps5 = 10 | goals5 = 9 | nationalyears1 = 2004 | nationalteam1 = Frankryk o/17 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2004-2005 | nationalteam2 = Frankryk o/18 | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 14 | nationalyears3 = 2005-2006 | nationalteam3 = Frankryk o/19 | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 5 | nationalyears4 = 2006 | nationalteam4 = Frankryk o/21 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2007-2022 | nationalteam5 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps5 = 97 | nationalgoals5 = 37 | pcupdate = 12 Mei 2025 }} '''Karim Mostafa Benzema''' ([[Arabies]]: كريم مصطفى بن زيما; gebore [[19 Desember]] [[1987]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel en kaptein is van die [[Saoediese Professionele Liga|Saoedi-Arabiese Pro Liga]]-klub [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]]. Benzema word beskou as een van die grootste aanvallers van alle tye en is ’n kreatiewe voorspeler bekend vir sy tegniese vaardighede, visie en veelsydigheid op die veld. Hy het 25 trofeë met [[Real Madrid]] gewen, insluitend vier [[La Liga]]-, drie Copa del Rey- en vyf [[UEFA Champions League]]-titels. Hy het meer as 500 loopbaandoele vir klub en land aangeteken en is Real Madrid se tweede hoogste doelskieter en die speler met die meeste doelassists in die klub se geskiedenis.<ref name="goal.com">{{Verwys web |url=https://www.goal.com/en/lists/ronaldo-batistuta-all-time-best-number-9-strikers-football/jfoyaawwg5sw1tvsr4m16qeo1#csdc9cf64ee64c72cd |titel=Ronaldo, Batistuta & the all-time best 'Number 9' strikers in football |datum=28 February 2021 |webwerf=Goal.com |argief-url=https://web.archive.org/web/20220920163415/https://www.goal.com/en/lists/ronaldo-batistuta-all-time-best-number-9-strikers-football/jfoyaawwg5sw1tvsr4m16qeo1#csdc9cf64ee64c72cd |argiefdatum=20 September 2022 |besoekdatum=16 September 2022 |url-status=lewendig}}</ref><ref name="90min.com">{{Verwys web |url=https://www.90min.com/posts/greatest-strikers-of-all-time-ranked |titel=The 30 greatest strikers of all time |datum=25 May 2021 |webwerf=90min |argief-url=https://web.archive.org/web/20210624203703/https://www.90min.com/posts/greatest-strikers-of-all-time-ranked |argiefdatum=24 June 2021 |besoekdatum=23 June 2021 |url-status=lewendig}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://therealchamps.com/2022/03/26/benzema-rank-best-french-strikers/ |titel=Where does Karim Benzema rank among the best French strikers of all time? |datum=26 March 2022 |webwerf=TheRealChamps |argief-url=https://web.archive.org/web/20220920163720/https://therealchamps.com/2022/03/26/benzema-rank-best-french-strikers/ |argiefdatum=20 September 2022 |besoekdatum=16 September 2022 |url-status=lewendig}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.espn.in/football/story/_/id/40490059/ranking-top-25-men-soccer-players-21st-century |titel=Ranking the top 25 men's soccer players of the 21st century |datum=2024-07-23 |webwerf=ESPN |taal=en |besoekdatum=2025-01-24}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/karim-benzema |titel=Benzema 2009 - 2023: 5 European Cups and the second top scorer in club history |uitgewer=Real Madrid CF}}</ref><ref name="asissts">{{Verwys nuus |titel=Real Madrid Top Assists Of All Time [2022 List] |url=https://soofootball.com/real-madrid-top-assists-of-all-time/ |datum=22 May 2022 |besoekdatum=17 August 2022 |argiefdatum=17 August 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220817160531/https://soofootball.com/real-madrid-top-assists-of-all-time/#:~:text=After%20all%20said%20and%20done,155%20assists%20to%20his%20name. |url-status=lewendig}}</ref> Benzema is in [[Lyon]] gebore as kind van ouers van [[Algerië|Algeriese]] afkoms en het sy loopbaan in 2005 by sy tuisdorpklub Olympique Lyonnais begin, waar hy sporadies tot drie [[Ligue 1]]-titeloorwinnings bygedra het. In 2008 is hy as die liga se Speler van die Jaar aangewys en ook in die Span van die Jaar opgeneem, nadat hy as die topdoelskieter geëindig het en sy vierde ligatitel en eerste Coupe de France gewen het. In 2009 was Benzema die onderwerp van ’n toe-Franse rekord oordrag toe hy by Real Madrid aangesluit het in ’n transaksie ter waarde van €35 miljoen. Ná aanvanklike sukkel om homself in sy debuutseisoen te vestig, het hy later ’n konstante doelskiettempo ontwikkel en was hy deel van die hoog aangeskrewe trio saam met [[Cristiano Ronaldo]] en [[Gareth Bale]] – bekend as "BBC" – wat sleutelrolle gespeel het in vier Champions League-oorwinnings tussen 2014 en 2018. Na Ronaldo se vertrek in 2018 het Benzema oorgeskakel van ’n valse nommer 9 na ’n tradisionele aanvaller. Hy is van 2018 tot 2023 vyf agtereenvolgende jare in die La Liga-span van die Seisoen opgeneem, het twee keer die La Liga Beste Speler-prys gewen en in 2022 vir die eerste keer die Pichichi-trofee gewen. Benzema het as die Champions League se topdoelskieter geëindig toe hy in 2022 sy vyfde titel gewen het, en het die klub as kaptein gelei in sy laaste seisoen voordat hy die volgende jaar by Al-Ittihad in [[Saoedi-Arabië]] aangesluit het. In Februarie 2026 het hy van [[Djedda]] na [[Riaad]] verhuis om by Al-Hilal aan te sluit.<ref>{{Verwys web |titel=Karim Benzema Completes Shock Transfer to Al Hilal on Deadline Day |url=https://www.khelwire.com/articles/karim-benzema-completes-shock-transfer-to-al-hilal-on-deadline-day |webwerf=KhelWire |datum=2 February 2026 |besoekdatum=3 February 2026 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260515171647/https://www.khelwire.com/articles/karim-benzema-completes-shock-transfer-to-al-hilal-on-deadline-day |argiefdatum=15 Mei 2026 |url-status=dead}}</ref> As ’n Franse internasionale speler het Benzema die 2004 UEFA Europese Onder-17 Kampioenskap gewen en sy senior debuut vir Frankryk in 2007 gemaak op die ouderdom van 19. Ná deelname aan UEFA Euro 2008 is hy omstrede uitgelaat vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 FIFA Wêreldbeker]]. Ná sy terugkeer vir [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|Euro 2012]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014 Wêreldbeker]], het hy meer as vyf jaar lank nie vir [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] gespeel nie nadat hy in 2015 in ’n afpersingskandaal betrek is. Hy het later teruggekeer vir Euro 2020, waar hy die Bronsstewel gewen het. Benzema was ook deel van die Franse span wat tweede geëindig het by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]], hoewel hy nie aan die toernooi deelgeneem het nie weens ’n besering. Hy het egter steeds ’n medalje ontvang. Hy het in Desember 2022 ná die Wêreldbeker sy internasionale uittrede aangekondig. Altesaam het Benzema 97 wedstryde vir Frankryk gespeel en 37 doele aangeteken, wat hom die sesde hoogste doelskieter in die land se geskiedenis maak. Hy is ook vier keer as Franse Speler van die Jaar deur ''France Football'' aangewys. Vir sy vertonings in 2021 en 2022 is Benzema bekroon as [[UEFA]] Speler van die Jaar en het hy die [[Ballon d'Or]] gewen, waarmee hy die vyfde Franse speler geword het wat dié eerbewys ontvang het. As een van die best betaalde sokkerspelers ter wêreld, is hy in 2024 op ''[[Forbes]]'' se lys van wêreld se hoogste betaalde atlete geplaas.<ref>{{Verwys web |url=https://www.leparisien.fr/sports/football/dans-le-fief-des-benzema-et-des-zidane-en-kabylie-terre-de-ballons-dor-03-02-2023-I4NV3I3YUBFMFDWPW43RSCVL7U.php |titel=Dans le fief des Benzema et des Zidane en Kabylie, terre de Ballons d'or |van=à 10h30 |voornaam= |datum=3 February 2023 |webwerf=leparisien.fr |taal=fr-FR |besoekdatum=5 April 2024}}</ref><ref>{{Verwys nuus |datum=17 October 2022 |titel=Karim Benzema sacré Ballon d'Or France Football 2022 |taal=fr |werk=L'Équipe |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Karim-benzema-sacre-ballon-d-or-france-football-2022/1359907 |besoekdatum=17 October 2022 |argiefdatum=26 February 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230226184214/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Karim-benzema-sacre-ballon-d-or-france-football-2022/1359907 |url-status=lewendig}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.forbes.com/sites/justinbirnbaum/2024/05/16/the-worlds-10-highest-paid-athletes-2024/ |titel=The World's 10 Highest-Paid Athletes 2024 |van=Birnbaum |voornaam=Justin |webwerf=Forbes |taal=en |besoekdatum=2024-06-27}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Benzema, Karim}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6mrdxw5n1jtiwvly6axayrj31v5ag1b Trilepisium 0 429657 3372617 2776617 2026-11-15T04:50:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372617 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Trilepisium |authority = Thouars, (1806) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Bosqueia'' <small>Thouars ex Baill.</small> * ''Pontya'' <small>A.Chev.</small> }} '''''Trilepisium''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Moraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] insluitend [[Madagaskar]] en die [[Seychelle]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:27170-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250530131357/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:27170-1 |argiefdatum=30 Mei 2025 |besoekdatum=30 Mei 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Trilepisium gymnandrum]]'' <small>(Baker) J.Gerlach</small> * ''[[Trilepisium madagascariense]]'' <small>DC.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Trilepisium| ]] 179gcthxb9137mec8w1arvfg7aypgql Sericorema 0 450189 3372497 2813107 2026-11-14T17:05:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372497 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Sericorema |authority = Lopr., (1899) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Sericorema''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Amaranthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1296-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250615123656/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1296-1 |argiefdatum=15 Junie 2025 |besoekdatum=15 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Sericorema remotiflora]]'' <small>(Hook.) Lopr.</small> * ''[[Sericorema sericea]]'' <small>(Schinz) Lopr.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sericorema| ]] 3u716qj2r1ey9inf92yw0k9ly9yo7wb Vlag van Swede 0 450345 3372688 3352890 2026-11-15T10:12:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372688 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Swede | Artikel = | Beeld = Flag of Sweden.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{sv}} ''Sveriges flagga'' | Ander_byname = | Gebruik = 110110 | Simbool = | Verhouding = 5:8 | Goedgekeur_op = 22 Junie 1906<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/se.html |title=Sweden |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Geel [[Skandinawiese kruis]] op ’n blou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper = | Beeld2 = Naval ensign of Sweden.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = {{sv}} ''örlogsflaggan'' | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 001001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:2 | Goedgekeur_op2= Mideel-17de eeu<br />Wetlik beskryf op 6 November 1663.<ref name="plakat">{{sv}} ''Plakat, av den 6. Nov. 1663, angående den åtskillnad som härefter bör observeras emellan de flaggor som Kongl. Maj:ts enskilda skepp och farkoster föra, så ock de skepps och farkosters flaggor, som private personer tillhöra och af dem brukas skola.''</ref><br />Huidige ontwerp: 22 Junie 1906 | Ontwerp2 = ’n Geel Skandinawiese kruis op ’n blou veld in die vorm van ’n swaelstert. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van [[Swede]]''' ([[Sweeds]]: ''Sveriges flagga'') is op 22 Junie 1906 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n geel [[Skandinawiese kruis]] op ’n blou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif volgens die patroon van die ander Skandinawiese vlae. Die Skandinawiese kruis verteenwoordig [[Christendom|Christenskap]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Jeroen Temperman |title=State Religion Relationships and Human Rights Law |year=2010 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=978-9004181489 |url=https://books.google.de/books?id=Khag6tbsIn4C&q=flag+of+sweden+christian&pg=PA88&redir_esc=y#v=snippet&q=flag%20of%20sweden%20christian&f=false |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite book |author=Yrjö Varpio |title=Väinö Linna: toisen tasavallan kirjailija |year=1980 |publisher=Söderström |isbn=9789510100813 |page=235 |url=https://books.google.de/books?id=3CshAAAAMAAJ&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Carol A. Foley |title=The Australian Flag: Colonial Relic or Contemporary Icon |publisher=William Gaunt & Sons |year=1996 |isbn=978-1-86287-188-5 |url=https://books.google.de/books?id=WV7ag4EpHF8C&q=sweden+flag+cross+christian&pg=PA10&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.de/books?id=9_GfdBAASUQC&pg=PA27&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |author=Andrew Evans |title=Iceland |year=2008 |publisher=Bradt |isbn=978-1-84162-215-6 |quote=Die legende lui dat ’n rooi kleed met die wit kruis bloot uit die lug geval het gedurende die slag van Valdemar in die middel van die 13de eeu, waarna die Dene seëvierend was. As teken van die goddelike reg het Denemarke sy kruis in die ander Skandinawiese lande waar hy regeer het, vertoon en soos elke volk onafhanklikheid verkry het, het hulle die Christelike simbool geïnkorporeer. |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |title=Suomen lippu muistuttaa kristillisistä arvoista |publisher=Rauhantervehdys 41/2013 |accessdate=9 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309140040/http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |archive-date=9 Maart 2017 |url-status=dead}}</ref> Die ontwerp en kleure van die Sweedse vlag is glo ontleen aan die huldige wapen van Swede wat uit 1442 dateer en blou is kwartaalliks gedeel deur ’n kruispatroon in goud. Blou en geel word ten minste sedert [[Magnus III van Swede|Magnus III]] se koninklike wapen uit 1275 as Sweedse kleure gebruik. == Ontwerp == [[Lêer:Swedish flag with blue sky behind ausschnitt.jpg|duimnael|’n Wapperende vlag van Swede]] Die Sweedse vlag het die volgende tegniese ontwerp: <center>[[Lêer:Flag of Sweden (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of Sweden.svg|40px]]<br />Kleurskema ! colspan="2" style="background:#005583; width:110px; color:White" |Blou (Blå) ! colspan="2" style="background:#FFC200; width:110px; color:Black" |Geel (Gul) |- | Stelsel ! style="background:#005583; width:110px; color:White" |Natuurkleure ! style="background:#004B87; width:110px; color:White" |Pantone ! style="background:#FFC200; width:110px; color:Black" |Natuurkleure ! style="background:#FFCD00; width:110px; color:Black" |Pantone |- | Kleurnaam || 4055-R95B || 301 C || 0580-Y10R || 116 C |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #005583 || #004B87 || #FFC200 || #FFCD00 |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || 0, 85, 131 || 0, 75, 135 || 255, 194, 0 || 255, 205, 0 |- | CMYK || 100, 35, 0, 49 || 100, 44, 0, 47 || 0, 24, 100, 0 || 0, 20, 100, 0 |} === Verhouding en kleurskema === Die Sweedse vlag is slegs een van vyf vlae met die verhouding 5:8, die ander is dié van [[Vlag van Argentinië|Argentinië]], [[Vlag van Guatemala|Guatemala]], [[Vlag van Palau|Palau]] en [[Vlag van Pole|Pole]]. Dit is ook een van slegs vier vlae met die kleurskema blou en geel, die ander is dié van [[Vlag van Kasakstan|Kasakstan]], Palau en [[Vlag van Oekraïne|Oekraïne]]. === Staatsvlag en burgerlike vaandel === Die afmetings van die Sweedse vlag is 5:2:9 horisontaal en 4:2:4 vertikaal. Die afmetings van die Sweedse swawelstertvlag is 5:2:5:8 horisontaal en 4:2:4 vertikaal.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/lag-1982269-om-sveriges-flagga_sfs-1982-269 |title=Lag (1982:269) om Sveriges flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=25 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225210836/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/lag-1982269-om-sveriges-flagga_sfs-1982-269 |archive-date=25 Februarie 2017 |url-status=live}}</ref> Die vlagkleure word amptelik bepaal volgens die natuurlike kleurskema as NCS 0580-Y10R vir die geelskakering en NCS 4055-R95B vir die blouskakering.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1983826-med-riktlinjer-for_sfs-1983-826 |title=Förordning (1983:826) med riktlinjer för färgnyanserna i Sveriges flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=19 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519154132/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1983826-med-riktlinjer-for_sfs-1983-826 |archive-date=19 Mei 2016 |url-status=live}}</ref> Volgens die Pantone-stelsel word die blou bepaal as ''PMS 301 C/U'' en die geel as ''PMS 116'' of ''PMS 109 U''.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/sveriges-flaggas-farger |title=Sveriges flaggas färger |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=29 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529015311/https://riksarkivet.se/sveriges-flaggas-farger |archive-date=29 Mei 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.norden.org/en/information/swedish-flag |title=The Swedish flag |publisher=[[Nordiese Raad]] |accessdate=26 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126105609/https://www.norden.org/en/information/swedish-flag |archive-date=26 Januarie 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sharingsweden.se/the-sweden-brand/brand-visual-identity/colour |title=Colour |publisher=Sharing Sweden |accessdate=31 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131141416/https://sharingsweden.se/the-sweden-brand/brand-visual-identity/colour |archive-date=31 Januarie 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.schemecolor.com/sweden-flag-colors.php |title=Sweden Flag Colors Hex, RGB & CMYK Codes |publisher=Scheme Color |accessdate=14 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214045212/https://www.schemecolor.com/sweden-flag-colors.php |archive-date=14 Desember 2024 |url-status=live}}</ref> Die vierkantige Sweedse staatsvlag is identies aan die burgerlike vaandel. Sweedse wetgewing bepaal nie die ontwerp van die Sweedse wimpel nie, maar dit word aanbeveel dat sy kleurskema met dié van die nasionale vlag ooreenstem.<ref name="vim">{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/vimpel |title=Vimpel |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=25 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013637/https://riksarkivet.se/vimpel |archive-date=25 Julie 2014 |url-status=live}}</ref> === Vlootvaandel === [[Lêer:HMS Gustav V.jpg|duimnael|Die kuswagskip HSwMS ''Gustaf V'' in 1957 met die huidige vlootvaandel en die groter wapen aan die agterdek]] Die swawelstertvlag ([[Sweeds]]: ''tretungad flagga'') word as vlootvaandel (''örlogsflaggan'') gebruik. Sy algehele verhouding, insluitende die stert, is 1:2. Die vlag word ook as Sweedse vlootgeus (''örlogsgösen'') gebruik. Die geuse is kleiner as die vaandels, maar hulle het dieselfde afmetings. Die Sweedse swawelstertvlag was oorspronklik die koning se persoonlike kenteken of die kenteken het ’n beveel verteenwoordig wat deur die koning uitgereik is. Dit was oorspronklik tweepuntig, maar in die middel-17de eeu af het die kenmerkende swawelstert verskyn. Die vlag word ook deur die departement van verdediging gehys, terwyl burgerlike departemente vierkantige vlae gebruik. === Koninklike standaard === [[Lêer:Royal Flag of Sweden.jpg|duimnael|Die koninklike standaard wapper op die Koninklike paleis in [[Stockholm]]]] Die koninklike standaard (''Kungliga flaggan'') is identies aan die driepuntige vlootvaandel, behalwe vir ’n wit veld met óf die groter óf kleiner wapen van Swede daarin omring deur die Orde van die Serafim wat die monarg as sy grootmeester het. Die monarg self besluit oor die spesifieke gebruik van die koninklike vlag.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1994657-om-anvandning-av-tretungad_sfs-1994-657 |title=Förordning (1994:657) om användning av tretungad flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=13 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513003332/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1994657-om-anvandning-av-tretungad_sfs-1994-657 |archive-date=13 Mei 2016 |url-status=live}}</ref> == Geskiedenis == === Mitologie === Volgens ’n vroeë moderne legende het die 12de-eeuse [[Erik IX van Swede|koning Erik IX]] ’n goue kruis in die hemel gesien toe hy tydens die Eerste Sweedse Kruistog in 1157 in [[Finland]] voet aan wal gesit het. Omdat hy dit as ’n teken van God beskou het, het hy die goue kruis op ’n blou agtergrond as sy vaandel aangeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skaneflaggan.nu/04_flaggskriften/flageng/index.html |title=Flag of Scania – ENG Part 1 |publisher=Skane Flaggan |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Volgens ’n ander teorie is die Sweedse vlag ontwerp tydens die bewind van koning [[Karl Knutsson]] wat in 1442 ook die wapen van Swede ingevoer het. Die nasionale wapen is ’n samevoeging van [[Albrecht van Mecklenburg|koning Albert]] se wapen uit 1364 en koning Magnus III se wapen uit 1275 en dit is blou kwartaalliks gedeel deur ’n kruispatroon in goud. Volgens historici was die Sweedse vlag voor 1420 blou met ’n goue kruis daarop en ’n eeu later is dit tydens die vroeë bewind van [[Gustaf V van Swede|Gustaf V]] verander in blou met ’n goue kruis daarop.{{feit}} === Vroeë geskiedenis === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal Banner of Sweden (14th Century).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van Swede, 14de eeu Lêer:Swedish 1620 soldier banner.jpg| Een van die oudste bewaarde Sweedse vlae. Hierdie vaandel is in 1620 gemaak en gebruik deur soldate aan boord van Sweedse vlootskepe. Lêer:Swedish historical flags at Maritime Museum2.jpg| Historiese Sweedse vlootvaandels by die maritieme museum in Stockholm. Die gestreepte ontwerpe is van die vroegste weergawes in die kleurskema blou en geel. Lêer:Two-tailed Swedish ensign.jpg| {{FIAV|historical}} ’n Vroeë weergawe van die staats- en oorlogsvlag. Hierdie ontwerp is ook deur die [[Sweedse Oos-Indiese Kompanjie]] gebruik. Lêer:Arms of John III of Sweden as the Duke of Finland.svg| Wapen van [[Johan III van Swede|prins Johan]] toe hy van 1556 tot 1563 hertog van Finland was met die tweepuntige Sweedse vaandel in die onderste regterkantse kwadrant.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://heraldica.narc.fi/aineisto.html?id=9836&lang=en |title=Vaakuna – Kansallisarkisto |website=Europeana Heraldica |publisher=Nasionale Argief van Finland |accessdate=26 Mei 2021}}</ref> Lêer:Varsinais-Suomen.vaakuna.svg| Wapen van die huidige Finse provinsie [[Suidwes-Finland]] Lêer:Sweden-1761-army-fleet.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die Argipelvloot, 1761 tot 1813 </gallery> Die presiese ouderdom van die Sweedse vlag is nie bekend nie, maar die oudste gedokumenteerde uitbeeldings van ’n blou doek met ’n geel kruis daarop dateer uit [[Gustaf I van Swede|Gustaf I]] se bewind aan die vroeë 16de eeu.{{feit}} Die eerste wetlike beskrywing van die vlag was in ’n koninklike lasbrief van 19 April 1562 as “geel in ’n kruis gevorm op blou”.<ref>{{sv}} ''gult udi korssvijs fördeelt påå blott''"; Kongl. bref, den 19. April 1562</ref> Soos in ’n koninklike lasbrief van 1569 bepaal moes die geel kruis altyd op Sweedse oorlogsvlae en -vaandels vertoon word. Voorheen het ’n soortgelyke vlag op die wapen van [[Johan III van Swede|koning Johan III]] se hertogdom, die huidige [[Suidwes-Finland]], verskyn. Dieselfde wapen word steeds deur dié Finse provinsie gebruik. ==== Driepuntige vlag ==== ’n Koninklike lasbrief van 6 November 1663 het die gebruik van die driepuntige vlag bepaal, waarvolgens dit slegs as ’n staatsvlag en vlootvaandel gebruik mog word.<ref name="plakat">{{sv}} ''Plakat, av den 6. Nov. 1663, angående den åtskillnad som härefter bör observeras emellan de flaggor som Kongl. Maj:ts enskilda skepp och farkoster föra, så ock de skepps och farkosters flaggor, som private personer tillhöra och af dem brukas skola.''</ref> Volgens dieselfde koninklike lasbrief is handelskepe slegs toegelaat om vierkantige stadsvlae in hul onderskeidelike provinsiale kleure te gebruik. Die handelsvloot het in die praktyk egter ’n vierkantige burgerlike vaandel van die staatsvlag begin gebruik. Volgens ’n regeringsinstruksie oor [[skeepsbou]] uit 1730 moes hierdie burgerlike vaandel dieselfde verhouding en kleurskema as die staatsvlag hê met die noemenswaardige verskil om vierkantig gesny te word.<ref>{{sv}} Tomas Rajalin, ''Nödig underrättelse om skiepz-byggeriet och der utaf härflytande högnödige och siöväsendet samt taklingen tilhörige proportioner'', Carlscrona : 1730</ref> In 1756 is die gebruik van wimpels deur privaat skepe verbied.<ref>{{sv}} ''Kongl. Maj:ts förbud, den 19. November 1756, emot vimplars bruk på kofferdi- och privata fartyg.''</ref> ==== Blou vaandel ==== ’n Koninklike lasbrief van 18 Augustus 1761 het bepaal dat die argipelvloot, ’n tak van die Sweedse Vloot wat die eilande langs die Sweedse kus verdedig het, ’n geheel en al bou driepuntige vlag gebruik. Die vlootbevelvoerder het ook die reg gehad om die gebruik die gewone oorlogsvaandel pleks van die blou vaandel te las wanneer dit “gepas” was.<ref>{{sv}} Kongl. bref, den 18. Augusti 1761</ref> Dié blou vlag is tot in 1813 gebruik. === Unie tussen Swede en Noorweë === ==== Unievlae van 1815 en 1818 ==== [[Lêer:Skandinavism.jpg|duimnael|Omstreeks 1850 was Skandinawië ’n politieke visioen. Die Noorse en Sweedse vlae op hierdie beeld toon albei die uniekenmerk]] Op 6 Junie 1815 is ’n gemeenskaplike militêre vaandel vir die twee verenigde koninkryke Swede en Noorweë ingevoer. Dié vlag was identies aan die voormalige driepuntige militêre vaandel van Swede behalwe vir ’n wit kruis op ’n rooi veld in die skildhoek. Die wit skuinskruis is voorgestel deur die destydse Noorweegse eerste minister en unionis [[Peder Anker]] en dit sou Noorweë verteenwoordig, aangesien die land voorheen met [[Denemarke]] verenig was en as ’n onafhanklike land aanvanklik voortgegaan het om dieselfde vlag te gebruik, maar met die nasionale wapen in die skildhoek.<ref>{{sv}} ''Krigskollegii samt Förvaltningens af sjöärendena kungörelse, den 3 Maj 1815, om den för konungarikena Sverige och Norge fastställda örlogsflaggans allmänna anläggnade.''</ref> Noorweegse skepe het noord van die Spaanse Kaap Finisterre die Deense burgerlike vaandel met die nasionale wapen in die skildhoek aanhou gebruik, maar hulle moes ter beskerming teen seerowers in die [[Middellandse See]] die Sweedse burgerlike vaandel gebruik. In 1818 is ’n gemeenskaplike burgerlike vaandel vir albei lande ingevoer gebaseer op die patroon van die vlootvaandel, maar dit was reghoekig. Hierdie vlag was opsioneel vir Sweedse skepe, maar verpligtend vir Noorse skepe in afgeleë waters. In 1821 het Noorweë ’n nuwe nasionale burgerlike vaandel aangeneem, identies aan die huidige [[vlag van Noorweë]]. Ná die goedkeuring van ’n aparte Noorse vlag het op 17 Julie 1821 ’n koninklike regulasie bepaal dat skepe van albei koninkryke in “afgeleë waters” (byvoorbeeld duskant die Kaap Finisterre) die gemeenskaplike reghoekige burgerlike vaandel (met die skuinskruis in die skildhoek) gebruik.<ref>{{sv}} ''Kungl. Maj:ts kungörelse, den 17. Juli 1821, om de förenade konungarikena Sveriges och Norges handelsflagga.''</ref> In “afgeleë waters” het hulle die reg geniet om enige van die reghoekige burgerlike vaandel van hul onderskeidelike lande of die gemeenskaplike burgerlike vaandel te gebruik. Hierdie stelsel was van krag tot in 1838. ==== Unievlae van 1844 ==== [[Lêer:Flaggsirkulære 1899.jpg|duimnael|Sweedse en Noorse vlae nadat die uniemerk in 1899 van die Noorse vlag verwyder is. Bylaag tot ’n omsendbrief deur die koning, ministerie van buitelandse Sake op 18 Oktober 1899.]] Op 20 Junie 1844 het ’n koninklike resolusie nuwe vlae en heraldiek ingevoer om aan albei koninkryke gelyke status binne die unie te verleen. Albei lande het burgerlike en militêre vaandels met dieselfde patroon en hul onderskeidelike nasionale vlae met ’n uniemerk in die skildhoek wat die vlagkleure gekombineer het ontvang. Die vlootvaandel was gebaseer op die tradisionele driepuntige Sweedse model. Daarbenewens moes die nuwe uniemerk as vlootvaandel en die vlag van die gemeenskaplike oorsese diplomatieke missies gebruik word. Die lasbrief het ook bepaal dat die handelsvloot hul onderskeidelike land se reghoekige burgerlike vaandels moes gebruik, insluitende die nuwe uniemerk. Vir albei lande is ook koninklike standaarde ingevoer met hul onderskeidelike vlootvaandel met die uniemerk, waarop die uniewapen in die middel van die kruis gevoeg is. Die nuwe unievlae is goed ontvang deur die [[Noorweërs]] wat sedert die stigting van die unie hul eie militêre vaandel geëis het. In Swede het die nuwe uniemerk egter redelik ongewild geraak en daarna is minagtend verwys as ''Sillsallaten'' ([[Sweeds]]) of ''Sildesalaten'' ([[Noors]]) na ’n kleurryke gereg van ingelegde haring, versier met rooi beet en appels in ’n radiale patroon. Die bynaam is glo vir die eerste keer gebruik in ’n toespraak deur Lord Brakel by die Sweedse Adelhuis in [[Stockholm]].<ref>Die Brakel-familie is in 1756 in die Sweedse Adelhuis opgeneem en is veral bekend vir hul deelname aan die [[Groot Nordiese Oorlog]] in Finland. C.O. Brakel was ’n sekretaris van die Sweedse Adelhuis (''Riddarhussekreterare'') en sy opmerking is in 1868 in ’n toespraak gemaak.</ref> Gedurende die 19de eeu is ’n aantal bepalings oor die gebruik van Sweedse vlae uitgereik. Die militêre vaandel moes ook deur burgerlike regeringskepe en -geboue soos doeane, haweloodse en die koninklike pos gebruik word. Vir hierdie gebruik sou die militêre vaandel ’n wit veld met ’n goue merk hê: Vir die haweloodse (van 1881 af, gebaseer op ’n 1825-voorstel) ’n anker met ’n ster;<ref>{{sv}} ''Kongl. Maj:ts skrivelse 1825 till Förvaltningen af sjöärendena om förslag till en särskild lotsflagg''</ref> vir doeane (van 1844 af) met die letter “T” en ’n koninklike kroon daarop;<ref>{{sv}} ''General-tullstyrelsens cirkulär, 26. September 1844, till herrar tulldistriktschefer och tullkamrarne med tillkännagifvande, att en särskild flagga för tullverkets fartyg blifvit av Kongl. Maj:t fastställd.''</ref> vir die koninklike pos (van 1844 af) ’n poshoring met ’n koninklike kroon. Op 7 Mei 1897 is ’n alternatiewe vlag ingevoer. Hierdie dubbelpuntige vlag is gebruik deur regeringskepe en -geboue wat nie die driepuntige militêre vaandel gebruik het nie. Aan die einde van die 19de eeu het die toenemende Noorse ontevredenheid met die unie gelei tot die eis vir ’n terugkeer na die “suiwer” 1821-vlag sonder die uniemerk. Teenstanders van die unie het hierdie vlag begin gebruik jare voordat dit amptelik erken is. In die 1890’s het twee agtereenvolgende sittings van die [[Storting (Noorse parlement)|Noorse parlement]] gestem om die merk te verwyder, maar dié besluit is deur ’n koninklike veto tersyde gestel. Toe die vlagwet in 1898 vir ’n derde keer aangeneem is, moes die koning dit egter goedkeur. Op 12 Oktober 1899 is die uniemerk van die Noorse burgerlike vaandel verwyder. Aangesien die Noorse militêre vaandel volgens die 1814-[[grondwet]] ’n unievaandel moes wees, het die uniemerk op militêre vlae gebly tot die ontbinding van die unie met Swede. “Suiwer” militêre vaandels is op 9 Junie 1905 by vestings en vlootskepe gehys. Die uniemerk het egter tot in 1905 op die Sweedse vlag gebly, toe ’n wet op 28 Oktober 1905 die verwydering van die uniemerk van 1 November 1905 af bepaal het.<ref>{{sv}} ''Lag, den 28. Oktober 1905, om upphäfvande för Sveriges del af den till bestämmande af de genom föreningen emellan Sverige och Norge uppkomna konstitutionella förhållanden antagna riksakt.''</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Swedish and Norwegian merchant flag 1818-1844.svg| {{FIAV|historical}} Sweedse en Noorse burgerlike vaandel met die wit skuinskruis op ’n rooi agtergrond in die skildhoek wat Noorweë verteenwoordig het, 1818 tot 1844 Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg| {{FIAV|historical}} Die uniemerk wat op Sweedse vlae gebruik is in die verhouding 5:4, 1844 tot 1905. Hierdie weergawe van die uniemerk is ook deur die vlote van albei lande as ’n gemeenskaplike vlootvaandel en as hul gemeenskaplike diplomatieke vlag gebruik. Noorse vlae het ’n vierkantige uniemerk op gehad. Lêer:HMS Wasa 1903.jpg| Die Sweedse kuswagskip HSwMS ''Wasa'' vertoon die gemeenskaplike unievlag, 1903 Lêer:Naval Ensign of Sweden (1844-1905).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Vlootvaandel van Swede met die uniemerk, 1844 tot 1905 Lêer:Swedish norwegian union flag.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} Sweedse burgerlike vaandel met die uniemerk in die skildhoek, 1844 tot 1905 Lêer:Flag of Sweden (pre-1906).svg| {{FIAV|historical}} Sweedse burgerlike vaandel sonder die uniemerk, 1 November 1905 tot 21 Junie 1906 </gallery> === Kleurverandering in 1906 === [[Lêer:Color change of the national flag of Sweden.svg|duimnael|Kleurverandering van die Sweedse vlag in 1906]] Ná die ontbinding van die unie in 1905 het die driepuntige vlootvandel ook die Sweedse vlootgeus geword en die gemeenskaplike vlootgeus vervang en die vlagwet van 22 Junie 1906 het die gebruik en ontwerp van die vlag verder bepaal, die kleure is gespesifiseer as ''ljust mellanblå'' (“ligte mediumblou”) en ''guldgul'' (“goudgeel”), ’n afwyking van die voorheen donkerder blouskakering. Die Sweedse staatsvlag is aangepas aan die reghoekige burgerlike vaandel en al die privaat gebruik van die driepuntige vaandel is verbied. ==== Koninklike standaard ==== Die koning en koningin gebruik ’n koninklike standaard met die groter wapenskild. Ander lede van die koninklike huis gebruik ’n koninklike standaard met die kleiner wapenskild. Op vlootskepe word die koninklike standaard saam met ’n gesplete wimpel met die groter wapenskild vertoon. Eweneens word op vlootskepe die standaard van die troonopvolger met ’n gesplete wimpel met die kleiner wapenskild vertoon. Die Sweedse ryksmaarskalk (''Riksmarskalken'') het ’n reeks besluite oor die koninklike standaard van Swede gepubliseer. In ’n besluit van 6 April 1987 is reëls bepaal hoe die koninklike standaard by die Koninklike paleis van Stockholm gebruik moet word.<ref>{{sv}} ''Riksmarskalkens beslut den 6. April 1987, för flaggning.''</ref> * Die Koninklike standaard met die groter wapenskild word by die Koninklike paleis gehys wanner sy Majesteit die koning in die ryk is en sy verpligtinge as staatshoof waarneem. * Die Koninklike standaard met die kleiner wapenskild word by die Koninklike paleis gehys wanner die koning weens siekte, buitelandse reise of ’n ander rede verhinder word om sy verpligtinge as staatshoof waar te neem; ’n lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn wat nie daardeur verhinder word nie neem die verpligtinge as staatshoof in die hoedanigheid as voorlopige regent waar. * Die “eenvoudige” driepuntige vlag (sonder die wapenskild) word by die Koninklike paleis gehys wanner die [[Riksdag]] kragtens ’n regeringsbevel ’n persoon aangewys het om as voorlopige regent te dien as geen lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn in staat is om te dien. Die driepuntige oorlogsvlag word ook by die Koninklike paleis gehys wanner die speaker, of, in sy onvermydelike afwesigheid, een van die adjunkspeakers, volgens ’n regeringsbevel as voorlopige regent dien wanner geen lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn in staat is om te dien nie.<ref>Dit is ook een van die koninklike standaarde en beweerings dat die driepuntige oorlogsvaandel hoofsaaklik gekies word omdat die Koninklike Paleis die Paleiswag herberg is is nie korrek nie.</ref> Onder [[Carl XVI Gustaf van Swede|koning Carl XVI Gustaf]], sedert 1973 koning, is die “eenvoudige” driepuntige vlag slegs een keer by die Koninklike paleis gehys. Dit was op 2–3 Julie 1988, toe die koning op ’n privaat besoek was aan [[Wuppertal]], [[Wes-Duitsland]]; terselfdertyd was die [[Bertil van Swede|hertog van Halland]], sy oom en destyds die enigste person in die opvolgingslyn, was op ’n privaat besoek aan [[Sainte-Maxime]], [[Frankryk]]. Gevolglik het die regering die speaker van die Riksdag, [[Ingemund Bengtsson]], vir twee dae as voorlopige regent aangewys. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal standard of Sweden.svg| {{FIAV|normal}} Koninklike standaard van Swede met die groter wapenskild, gebruik deur die koning en koningin Lêer:Sweden-Royal-flag-lesser-coa.svg| {{FIAV|normal}} Koninklike standaard van Swede met die kleiner wapenskild, gebruik deur ander lede van die Koninklike huis </gallery> === Privaat gebruik van die staatsvlag === Daar was ’n paar noemenswaardige vrystellings oor die verbod op privaat individue om die staatsvlag te gebruik. Ingevolge die nuwe vlagregulasies van 22 Junie 1906 is al hierdie voorregte beëindig. * Volgens ’n koninklike lasbrief van 31 Oktober 1786 het die [[Sweedse Oos-Indiese Kompanjie]] die reg gehad om die driepuntige oorlogsvaandel in “Indiese waters” te gebruik wanneer dit nie onder onmiddellike beskerming van die Sweedse vloot was nie. In die handelsvloot was daar ’n algemene praktyk om die oorlogsvaandel onwettig te gebruik om aan te dui dat die skip bewapen was.<ref>Een van die oudste bewaarde vlae is ’n tweepuntige vlag uit 1760 by die Maritieme Museum in Stockholm.</ref> * In 1838 is besluit dat privaat skepe wat deur die Koninklike pos gekontrakteer is, ’n dubbelstertvlag moes toon. * Op 27 Februarie 1832 het die Koninklike Sweedse Seiljagklub die reg ontvang om die driepuntige oorlogsvaandel te gebruik, insluitende ’n wit veld in die middel met ’n goue “O” en ’n hertogkroon daarop (van 1878 af ’n koninklike kroon). * Op 7 Junie 1893 het die Koninklike Gotenburgse Seiljagklub die reg ontvang om die driepuntige oorlogsvaandel te gebruik, insluitende ’n wit veld in die middel met ’n goue “G K S S“ en ’n ster daarop. == Gebruik buite Swede == Die vlag van Swede verskyn in die wapen van die Finse provinsie [[Suidwes-Finland]]. Die vlag van [[Wilmington, Delaware|Wilmington]], [[Delaware]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is geskoei op die Sweedse vlag in herinnering aan die kortstondige kolonie [[Nieu-Swede]] met die seël van die stad op die kruis se middel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/us-dewil.html |title=Wilmington, Delaware (U.S.) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Die vlag van [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], wat ook in die historiese Nieu-Swede geleë is, toon ’n vertikale driekleur pleks van ’n Skandinawiese kruis, maar die kleure blou en geel is gekies in herinnering aan die Sweedse vestiging in die streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/us-pa-ph.html |title=Philadelphia, Pennsylvania (U.S.) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Volgens ’n legende is die [[Argentinië|Argentynse]] [[sokker]]klub [[Boca Juniors]] se vlag en kleure geïnspireer deur die vlag van Swede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/ar@cabj.html |title=Club Atletico Boca Juniors (Argentina) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> In die [[Sjanghai]] Internasionale Nedersetting bevat die vlag van die Sjanghai Munisipale Raad ’n skild waarop die Sweedse burgerlike vaandel van 1844 geïnkorporeer is. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the City of Wilmington.png| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Wilmington, Delaware|Wilmington]] Lêer:Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Philadelphia]] Lêer:Flag of the Shanghai International Settlement.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Sjanghai Munisipale Raad, Sjanghai Internasionale Nedersetting </gallery> == Vlagprotokol == [[Lêer:Riksdagshuset2014.jpg|duimnael|Die vlag van Swede voor die Ryksdaggebou in Stockholm]] [[Lêer:Flags at half mast in Göteborg because of Örebro shooting (cropped).jpg|duimnael|Vlae van Swede op halfstok ná die 2025-skoolskietery in Örebro]] Wanner die vlag aan ’n alleenstaande vlagpaal gehys word, word aanbeveel dat die vlag se breedte ’n kwart is van die vlagpaal se hoogte. Wanner die vlag aan ’n vlagpaal by ’n gebou gehys word, word aanbeveel dat die vlag se breedte ’n derde is van die vlagpaal se hoogte.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.forsvarsmakten.se/siteassets/4-om-myndigheten/dokumentfiler/reglementen/r-parad-2-2017.pdf |title=Parad 2: Flaggor, fälttecken & heraldik |publisher=Sweedse Gewapende Magte |accessdate=26 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210626172819/https://www.forsvarsmakten.se/siteassets/4-om-myndigheten/dokumentfiler/reglementen/r-parad-2-2017.pdf |archive-date=26 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> Die tye en reëls vir die hys en stryk van die Sweedse vlag is soos volg:<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/flaggningstider |title=Flaggningstider |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716101130/https://riksarkivet.se/flaggningstider |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=live}}</ref> * Tussen 1 Maart en 31 Oktober kan die vlag vanaf 08h00 gehys word. * Tussen 1 November en 28/29 Februarie kan die vlag vanaf 09h00 gehys word. * Die vlag sal teen sononder, maar op die laatste 21h00 gestryk word. * As die vlag verlig is kan dit bly hang self ná sondonder. As die vlag nie meer in ’n vertoonbare toestand is nie, moet dit weggegooi word deur dit op ’n respekvolle manier te verbrand of aan die vervaardiger teruggestuur word vir wegdoening. Privaatburgers is nie verplig om die vlag op amptelike vlagdae te hys nie, maar hulle word aangemoedig om dit wél te doen. Afgesien van die vlagdae in Swede kan almal natuurlik die vlag hys wanneer daar ’n rede is vir feesviering in die gesin of andersins.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/flaggdagar |title=Flaggdagar i Sverige |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=6 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606095011/https://riksarkivet.se/flaggdagar |archive-date=6 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> === Vlagdae === Volgens ’n verordening deur die Sweedse regering is daar ’n aantal amptelike vlagdae waartydens die Sweedse vlag by openbare vlagpale en geboue gehys word.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270 |title=Förordning (1982:270) om allmänna flaggdagar |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=2 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802072814/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270 |archive-date=2 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> Die hys van die Sweedse vlag by privaat vlagpale op hierdie dae word sterk aangemoedig, maar dit is nie verpligtend nie. Die tyd van die dag waarop die vlag gehys en gestryk word, word oor die algemeen bepaal deur die posisie van die son, maar daar is ook riglyne wat deur militêre tradisie bepaal word. Die vlag word [[somer]]s om 08h00 en [[winter]]s om 09h00 gehys en met sononder gestryk, maar nooit later as 21h00 nie. In dele van Swede noord van die [[Arktiese Sirkel]] verrys die son vir ’n aantal weke nie oor die horison nie. Byvoorbeeld wapper die vlag in die noordelike stad [[Kiruna]] van 09h00 tot 11h50.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://kiruna.se/download/18.22bd3f5d17597b58e4e4da/1604915975019/riktlinjer-for-flaggning-vid-kommunala-byggnader-i-kiruna-kommun-beslut-ks-201005--240.pdf |title=Riktlinjer för flaggning – Vid kommunala byggnader i Kiruna kommun |publisher=Kiruna |accessdate=2 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202103205/https://kiruna.se/download/18.22bd3f5d17597b58e4e4da/1604915975019/riktlinjer-for-flaggning-vid-kommunala-byggnader-i-kiruna-kommun-beslut-ks-201005--240.pdf |archive-date=2 Desember 2022}}</ref> {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Sweedse naam !! Opmerkings |- | 1 Januarie || [[Nuwejaarsdag]] || ''Nyårsdagen'' |- | 28 Januarie || Naamdag van die koning || ''Konungens namnsdag'' || [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |- | 12 Maart || Naamdag van die kroonprinses || ''Kronprinsessans namnsdag'' || [[Victoria van Swede|Kroonprinses Victoria]] |- | Eerste Sondag ná die eerste volmaan op of ná 21 Maart || [[Paasfees|Paassondag]] || ''Påskdagen'' || |- | 30 April || Koning se verjaardag || ''Konungens födelsedag'' || [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |- | 1 Mei || [[Werkersdag]] || ''Första maj'' || |- | 29 Mei || Veteranedag || ''Veterandagen'' || |- | Sewende Sondag ná Paassondag || [[Pinkster]] || ''Pingstdagen'' || 50 dae ná Paasfees |- | 6 Junie || [[Nasionale Dag van Swede]] en Vlagdag || ''Sveriges nationaldag'', ''svenska flaggans dag'' || Vlagdag sedert ca. 1900, sedert 1983 amptelik as nasionale dag gevier, vakansiedag sedert 2005 |- | Saterdag tussen 20 en 26 Junie || [[Midsomerfees]] || ''Midsommardagen'' || |- | 14 Julie || Victoriadag || ''Kronprinsessans födelsedag'' || [[Victoria van Swede|Kroonprinses Victoria]] |- | 8 Augustus || Naamdag van die koningin || ''Drottningens namnsdag'' || [[Silvia van Swede|Koningin Silvia]] |- | Tweede Sondag van September tydens verkiesingsjare || Verkiesingsdag || ''Dag för val i hela riket till riksdagen'' || Verkiesings word al om die vier jaar gehou |- | 24 Oktober || [[Verenigde Nasies]]-dag || ''FN-dagen'' || |- | 6 November || [[Gustav II Adolf]]-dag || ''Gustav Adolfsdagen'' || Slag van Lützen (1632) |- | 10 Desember || [[Nobelprys]]dag || ''Nobeldagen'' || Die Nobelprysseremonie |- | 23 Desember || Koningin se verjaardag || ''Drottningens födelsedag'' || [[Silvia van Swede|Koningin Silvia]] |- | 25 Desember || [[Kersfees|Kersdag]] || ''Juldagen'' || |} == Wimpels == [[Lêer:Pendón sueco en Visby.jpg|duimnael|’n Sweedse wimpel]] Wimpels is ’n redelik algemene Nordiese en Skandinawiese tradisie. ’n Wimpel kan gehys word op enige dag wat nie ’n amptelike vlagdag is nie en dit is meestal ’n manier om aan te dui dat die “baas van die huis” tuis is of bloot ter versiering. Gevolglik is wimpels gewoonlik meer algemeen sigbaar as die onderskeidelike nasionale vlag van die land. Hierdie wimpels het ’n lang, smal, driehoekige vorm, gewoonlik ’n derde tot die helfte van die lengte van die vlagpaal. In sommige lande word wimpels ook gebruik om die windrigting te bepaal. Anders as die nasionale vlag, wat gewoonlik ’n bepaalde tydsraamwerk het waartydens dit amptelik gedurende die dag gehys kan word, word wimpels as meer informeel beskou en kan hulle heeldag en nag gehys word totdat hulle verslyt is. Die Sweedse wimpel is soos ’n gelykbenige driehoek gevorm (om rafels te voorkom word dit soms soos ’n gelykbenige trapesium gevorm) bestaande uit twee horisontale bane in blou bo en geel onder. Die Nasionale Argief van Swede bevel aan dat sy lengte 1⁄3 van die vlagpaal se hoogte is. Daar is ook ’n nieamptelike weergawe van die wimpel wat soos die nasionale vlag lyk met ’n geel kruis op ’n blou veld wat liefs nie gebruik moet word nie.<ref name="vim" /><ref>{{sv}} {{cite web |url=https://nationaldagen.se/start/flaggan/flaggregler-och-flaggtyper/ |title=Reglerna enkla att följa: Behandla flaggan med respekt |publisher=Stiftelsen Sveriges Nationaldag |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Pennant of Sweden.svg| Sweedse wimpel Lêer:Swedish-Pennant with cross.png| Nieamptelike weergawe met kruis Lêer:Kven-Pennant.png| Wimpel van die [[Kven]] Lêer:Sami-Peoples-Vimpel-Pennant-Flag.png| Wimpel van die [[Sami]] Lêer:ForestFinn-Pennant.png| Wimpel van die [[Woudfinne]] </gallery> == Ander vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Gotlands län vapenflagga.svg| {{FIAV|normal}} Amptelike vlag van [[Gotland]] Lêer:Flag of Gotland.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike Vlag van Gotland Lêer:Flag of Oland.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike Vlag van [[Öland]] </gallery> == Subnasionale vlae == === Etniese vlae === Swede se grootste etniese minderhede beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Sverigefinskaflaggan.svg| Vlag van die Finssprekende minderheid in Swede<ref>{{se}} {{cite web |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/sverigefinnarna-firar-med-egen-flagga |title=Sverigefinnarna firar med egen flagga |publisher=Sveriges Radio |date=22 Februarie 2019 |accessdate=7 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121042304/https://www.sverigesradio.se/artikel/sverigefinnarna-firar-med-egen-flagga |archive-date=21 Januarie 2025 |url-status=dead }}</ref> Lêer:Flag of the Kven people.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Kven]]<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/sapmi/endelig-et-felles-flagg-for-kvenene-1.13521954 |title=Endelig et felles flagg for kvenene |publisher=[[NRK]] |date=18 Mei 2017 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Lêer:Sami flag.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Sami]]<ref>{{no}} {{cite web |url=https://snl.no/samisk_flagg |title=samisk flagg |publisher=Store norske leksikon |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Lêer:Flag of Tornedalians (2007).svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Tornedal]] Lêer:Forest Finns flag.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Woudfinne<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/tromsogfinnmark/skogfinner-har-na-fatt-eget-flagg-1.16236883 |title=Skogfinner har nå fått eget flagg |publisher=[[NRK]] |date=29 Desember 2022 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> </gallery> === Munisipale vlae === Sommige van die Sweedse munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Gothenburg.svg| [[Gotenburg]] Lêer:Flag of Malmö.svg| [[Malmö]] Lêer:Flag of Stockholm.svg| [[Stockholm]] </gallery> == Verwante vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Denemarke]] Lêer:Flag of Finland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Finland]] Lêer:Flag of Norway.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Noorweë]] Lêer:Flag of Iceland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Ysland]] Lêer:Flag of Åland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Åland]] Lêer:Flag of the Faroe Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Faroëreilande]] </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Du gamla, Du fria]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{sv}} {{cite book |author=Svante Svärdström |title=Rikets vapen och flagga |publisher=Koninklike Wapenkamer |location=Stockholm |year=1960 |pages=23–48}} * {{sv}} {{cite book |author=Leif Törnquist |title=Svenska flaggans historia |publisher=Medströms Förlag |location=Stockholm |year=2008}} * {{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/arkivera-och-forvalta/heraldik-och-statssymboler/sveriges-flagga |title=Sveriges flagga |publisher=Nasionale Argief van Swede|accessdate=7 Julie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Sweden|Vlae van Swede}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/se.html Swede] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Sweden|title=Flag of Sweden|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Julie 2025}} {{Europavlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Sweden}} [[Kategorie:Swede]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Swede]] 635tjy8nzc3m1tk0ididp3l588o513f Tridentea 0 450515 3372616 2815206 2026-11-15T04:47:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372616 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Francis Masson09.jpg |image_caption = ''[[Tridentea gemmiflora]]'' |display_parents = 3 |taxon = Tridentea |authority = [[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]], (2017) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Tridentea''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apocynaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]].. == Spesies == Daar is agt [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3770-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250602100317/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A3770-1 |argiefdatum= 2 Junie 2025 |besoekdatum=23 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Tridentea dwequensis]]'' <small>(C.A.Lückh.) L.C.Leach</small> * ''[[Tridentea gemmiflora]]'' <small>(Masson) Haw.</small> * ''[[Tridentea jucunda]]'' <small>(N.E.Br.) L.C.Leach</small> * ''[[Tridentea marientalensis]]'' <small>(Nel) L.C.Leach</small> * ''[[Tridentea pachyrrhiza]]'' <small>(Dinter) L.C.Leach</small> * ''[[Tridentea parvipuncta]]'' <small>(N.E.Br.) L.C.Leach</small> * ''[[Tridentea peculiaris]]'' <small>(C.A.Lückh.) L.C.Leach</small> * ''[[Tridentea virescens]]'' <small>(N.E.Br.) L.C.Leach</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tridentea| ]] rk6po9x6x7ycx8054pdogdgv5i6stwi Felix Baumgartner 0 451629 3372398 3372298 2026-11-14T13:19:27Z Aliwal2012 39067 3372398 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Felix Baumgartner | titel = | beeld = 12. Internationale Sportnacht Davos 2014 (15409745296) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Baumgartner in 2014 | geboortedatum = [[20 April]] [[1969]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Salzburg]], [[Oostenryk]] | sterftedatum = {{sterfdatum en ouderdom|1969|4|20|2025|7|17|df=yes}} | sterfteplek = Porto Sant'Elpidio, [[Italië]] | geloof = | ander_name = B.A.S.E. 502, Fearless Felix | webwerf = https://felixbaumgartner.com}} '''Felix Baumgartner''' ([[Duits]]: [ˈfeːlɪks ˈbaʊ̯mˌɡaʁtnɐ]; [[20 April]] [[1969]] – [[17 Julie]] [[2025]]) was 'n Oostenrykse [[valskerm]]springer, waaghals en [[GABA-spronge|GABA-springer]].{{sfnp|Abrams|2006|pp=[https://archive.org/details/birdmenbatmensky00abra/page/247 247–251]}} Hy was wyd bekend daarvoor dat hy op 14 Oktober 2012 vanuit die [[stratosfeer]] met 'n heliumballon na die aarde gespring en in [[Nieu-Mexiko]], [[Verenigde State]], geland het as deel van die Red Bull Stratos-projek. Hy het wêreldrekords vir valskermspring van 'n geraamde 39&nbsp;km opgestel en 'n geraamde topspoed van 1&nbsp;357,64 km/h, of [[Mach-getal|Mach]] 1.25, bereik.<ref name="Wired-20131015">{{cite magazine |last=Paur |first=Jason |title=Red Bull Releases Incredible POV Video of 128,000-Foot Stratos Jump |url=https://www.wired.com/autopia/2013/10/pov-red-bull-stratos-jump/ |date=15 Oktober 2013 |magazine=Wired |access-date=15 Oktober 2013 |archive-date=24 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324162716/http://www.wired.com/autopia/2013/10/pov-red-bull-stratos-jump |url-status=dead }}</ref><ref name="FAI_Records_ballon">{{cite web | url = http://www.fai.org/record-parachuting | title = Parachuting World Records | access-date = 20 Maart 2015 | author = The International Air Sports Federation (FAI) | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20150629231803/http://www.fai.org/record-parachuting | archive-date = 29 Junie 2015 | df = dmy-all }}</ref><ref name="FAI_Ratified_Records">{{cite web|publisher=The World Air Sports Federation (FAI)|title=Baumgartner's Records Ratified by FAI|url=http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai|date=22 Februarie 2013|access-date=22 Januarie 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302153718/http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai|archive-date=2 Maart 2013}}</ref>{{Efn|name=worldrecords|The FAI ratified the three world records claimed by Austrian parachutist Felix Baumgartner for Maximum Vertical Speed without a drogue (#16669) {{convert|1357.6|km/h|mph}}, Exit Altitude (#16670) {{convert|38969.4|m|ft}}, and Vertical Distance of Freefall (#16671) {{convert|36402.6|m|ft}}.<ref name="FAI_Records_ballon" /> 14 October 2012 flight did not break the FAI Absolute Altitude (#2325) record for balloon flight set in 1961 by Malcolm Ross, which requires the balloonist to descend with the balloon.<ref name="FAI_Records">{{cite web | url = http://www.fai.org/record-ballooning | title = Ballooning World Records | access-date = 20 Maart 2015 | author = The International Air Sports Federation (FAI) | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20160908172221/http://www.fai.org/record-ballooning | archive-date = 8 September 2016 | df = dmy-all }}</ref>}} Hy het die eerste persoon geword wat die [[spoed van klank]] relatief tot die oppervlak sonder voertuigkrag tydens sy afdaling oortref het.<ref name="Washington Post">{{cite news|title=Skydiver fell faster than thought, top speed verified at 844 mph _ or Mach 1.25|url=https://www.washingtonpost.com/national/health-science/apnewsbreak-skydiver-fell-faster-than-thought-top-speed-verified-at-844-mph-_-or-mach-125/2013/02/04/3a0ae1ce-6efe-11e2-b35a-0ee56f0518d2_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205224734/http://www.washingtonpost.com/national/health-science/apnewsbreak-skydiver-fell-faster-than-thought-top-speed-verified-at-844-mph-_-or-mach-125/2013/02/04/3a0ae1ce-6efe-11e2-b35a-0ee56f0518d2_story.html|archive-date=5 February 2013|newspaper=The Washington Post|access-date=4 February 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="Amos 2012">{{cite news|last=Amos|first=Jonathan|title=Skydiver Felix Baumgartner lands highest ever jump|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-19943590|access-date=14 Oktober 2012|publisher=BBC News|date=14 Oktober 2012}}</ref> Hy het valskermspringrekords vir uitgangshoogte, vertikale vryvalafstand sonder 'n valskermspringvalskerm, en vertikale spoed sonder 'n valskermspringvalskerm verbeter. Alhoewel hy steeds die twee laaste rekords hou, is sy uitgangshoogterekord twee jaar later gebreek toe Alan Eustace op 24 Oktober 2014 van 135 890 voet (41,42 km; 25,74 myl) met 'n valskermspringvalskerm gespring het.<ref name="NYT-20141024-JM">{{cite news |last=Markoff |first=John |title=Parachutist's Record-Breaking Fall: 26 Miles, 15 Minutes |url=https://www.nytimes.com/2014/10/25/science/alan-eustace-jumps-from-stratosphere-breaking-felix-baumgartners-world-record.html |date=24 Oktober 2014 |work=[[The New York Times]] |access-date=24 Oktober 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai |access-date=26 October 2014 |date=22 Februarie 2013 |title=Baumgartner's Records Ratified by FAI! |work=FAI |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302153718/http://www.fai.org/fai-slider-news/37012-baumgartners-records-ratified-by-fai |archive-date=2 March 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.uspa.org/NewsEvents/News/tabid/59/Default.aspx#39702 |access-date=26 Oktober 2014 |date=24 Oktober 2014 |title=Alan Eustace, D-7426, Bests High-Altitude World Record |publisher=U.S. Parachute Association |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515094350/http://www.uspa.org/NewsEvents/News/tabid/59/Default.aspx#39702 |archive-date=15 Mei 2015 }}</ref> Baumgartner was ook bekend vir die besonder gevaarlike aard van die toertjies wat hy tydens sy loopbaan uitgevoer het. Hy het was 'n tyd lank in die Oostenrykse weermag, waar hy valskermspring beoefen het, insluitend opleiding om op klein teikensones te land. ==Dood== Op 17 Julie 2025 is Baumgartner op die ouderdom van 56 oorlede tydens 'n gemotoriseerde parasweef-vlug in Porto Sant'Elpidio, naby die dorp Fermo in [[Italië]].<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/felix-baumgartner-death-paragliding-skydiver-40aee076396adceffdd322d4105af0e4|title=Witnesses to Felix Baumgartner's fatal paragliding crash heard large boom as it spun to the ground|date=18 July 2025|first=Andrea|last=Rosa|publisher=AP News|quote=Baumgartner's social media feed features videos of him in recent days flying on a motorized paraglider — known as paramotoring — above seaside towns, and taking off from a nearby airfield surrounded by cornfields.}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 July 2025 |title=Stratospheric skydiver Baumgartner dies in crash |url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/45765034/stratospheric-skydiver-felix-baumgartner-dies-paraglider-crash |access-date=18 July 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 July 2025 |title=All-Felix startete um 15:30 Uhr: Herzstillstand in der Luft |url=https://www.oe24.at/sport/all-felix-startet-um-1530-uhr-erster-herzstillstand-in-der-luft/641203177 |access-date=16 August 2025 |website=www.oe24.at |language=de}}</ref> Hy het beheer oor die vaartuig verloor<ref>{{Cite web |last=Rebbin|first=Merle|date=17 July 2025 |title=Felix Baumgartner ist tot |url=https://orf.at/stories/3399981/ |access-date=17 July 2025 |website=[[ORF (broadcaster)|ORF]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Felix Baumgartner ist tot – Die Neue Südtiroler Tageszeitung |url=https://www.tageszeitung.it/2025/07/17/felix-baumgartner-ist-tot/ |access-date=17 July 2025 |website=www.tageszeitung.it |language=de}}</ref><ref>{{cite news|url=https://speedcafe.com/motorsport-news-felix-baumgartner-space-jumper-bathurst-dies-accident/|title=Space jumper and Bathurst racer dies in accident|publisher=Speedcafe|date=18 July 2025|quote="Baumgartner died while paragliding over Porto Sant'Elpidio in Italy’s central Marche region on Thursday, with reports suggesting he suffered a mid-air medical episode."|last=Bartholomaeus|first=Stefan|accessdate=18 July 2025}}</ref> en teen 'n houthut naby 'n swembad van die Le Mimose Family Camping Village verongeluk. Een persoon is deur puin van die impak beseer.<ref>{{Cite web |last=Ford |first=Matt |date=17 July 2025 |title=Extreme skydiver Baumgartner dies in paragliding accident |url=https://www.dw.com/en/extreme-skydiver-baumgartner-dies-in-paragliding-accident/a-73317216 |access-date=17 July 2025 |website=Deutsche Welle |language=en}}</ref> Op 6 Oktober 2025 het die ondersoekende hoof-aanklaer sy finale verslag vrygestel, wat getoon het dat die oorsaak van die ongeluk menslike fout was, aangesien die parasweeftuig in perfekte toestand was en geen defekte gehad het nie.<ref>{{Cite web |last=Zelman |first=Kevin |date=17 July 2025 |title=Felix Baumgartner, who jumped from stratosphere in 2012, dies at 56 from paragliding |url=https://kjzz.com/entertainment/felix-baumgartner-who-jumped-from-stratosphere-in-2012-dies-at-56-from-paragliding |access-date=17 July 2025 |website=KJZZ-TV |language=en }} Die outopsieverslag van Baumgartner se liggaam het 'n hartaanval as oorsaak van die dood uitgesluit. == Notas == <references group="lower-alpha"/> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Baumgartner, Felix}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] f4mhuyglai2jp6dqpadgwnwa949a823 Tannodia 0 452021 3372587 2825497 2026-11-15T01:19:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372587 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Tannodia swynnertonii 1DS-II 2976.jpg |image_caption = ''Tannodia swynnertonii'' |display_parents = 3 |taxon = Tannodia |authority = Baill., (1861) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Domohinea'' <small>Leandri</small> * ''Holstia'' <small>Pax</small> * ''Neoholstia'' <small>Rauschert</small> * ''Tandonia'' <small>Baill.</small> }} '''''Tannodia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Euphorbiaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan sentraal en oos [[Afrika]] asook [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15968-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250120150723/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15968-1 |argiefdatum=20 Januarie 2025 |besoekdatum=26 Julie 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Tannodia congolensis]]'' <small>J.Léonard</small> * ''[[Tannodia cordifolia]]'' <small>(Baill.) Baill.</small> * ''[[Tannodia grandiflora]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Tannodia nitida]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Tannodia obovata]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Tannodia pennivenia]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Tannodia perrieri]]'' <small>(Leandri) Radcl.-Sm.</small> * ''[[Tannodia swynnertonii]]'' <small>(S.Moore) Prain</small> * ''[[Tannodia tenuifolia]]'' <small>(Pax) Prain</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tannodia| ]] qz11g9wc414gjgiybb0vq9nb7c96qp1 Sclerocroton 0 452034 3372474 2825605 2026-11-14T16:03:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372474 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Sclerocroton integerrimus Athlone.jpg |image_caption = ''Sclerocroton integerrimus'' |display_parents = 3 |taxon = Sclerocroton |authority = Hochst., (1845) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Sclerocroton''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Euphorbiaceae. Die genus is [[inheems]] aan tropiese [[Afrika]] en [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is ses [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15900-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260106185513/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15900-1 |argiefdatum= 6 Januarie 2026 |besoekdatum=26 Julie 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Sclerocroton carterianus]]'' <small>(J.Léonard) Kruijt & Roebers</small> * ''[[Sclerocroton cornutus]]'' <small>(Pax) Kruijt & Roebers</small> * ''[[Sclerocroton integerrimus]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Sclerocroton melanostictus]]'' <small>(Baill.) Kruijt & Roebers</small> * ''[[Sclerocroton oblongifolius]]'' <small>(Müll.Arg.) Kruijt & Roebers</small> * ''[[Sclerocroton schmitzii]]'' <small>(J.Léonard) Kruijt & Roebers</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sclerocroton| ]] sadjne1ebrta9b0xa85v097wrouvnvz Clostridium botulinum 0 453763 3372450 3107443 2026-11-14T15:21:05Z Aliwal2012 39067 3372450 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | beeld = Clostridium botulinum.jpg | byskrif = Mikrofoto van ''Clostridium botulinum'' bakterieë | geslag = Clostridium | spesie = botulinum | outeur = (van Ermengem, 1896) Bergey et al., 1923 }} '''''Clostridium botulinum''''' is staafvormige bakterieë. Hulle is anaërobies, wat beteken dat hulle leef en groei in lae suurstoftoestande. Die bakterieë vorm beskermende spore wanneer toestande vir oorlewing swak is. Die spoor het 'n harde beskermende laag wat die sleuteldele van die bakterie omsluit en het lae van beskermende membrane. Binne hierdie membrane en die harde laag kan die dormante bakterie jare lank oorleef. ''C. botulinum'' is verantwoordelik vir 'n siekte genaamd botulisme.<ref>[https://www.fsis.usda.gov/sites/default/files/media_file/2021-02/Clostridium_botulinum.pdf USDA]{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Toksiene== ''Clostridium botulinum'' is 'n bakterie wat onder lae-suurstoftoestande gevaarlike toksiene (botulinumtoksiene) produseer. Botulinumtoksien is een van die dodelikste stowwe wat bekend is. Botulinumtoksiene blokkeer senuweefunksies en kan lei tot respiratoriese en spierverlamming. Menslike botulisme kan verwys na voedselgedraagde botulisme, bababotulisme, wondbotulisme en inasemingsbotulisme. Voedselgedraagde botulisme, veroorsaak deur die verbruik van onbehoorlik verwerkte voedsel, is 'n seldsame maar potensieel dodelike siekte indien dit nie vinnig gediagnoseer en met antitoksien behandel word nie.<ref name="WHO">{{Cite web |title=Botulism |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism |access-date=2025-09-16 |website=www.who.int |language=en}}</ref> Tuisgemaakte ingemaakte, gepreserveerde of gefermenteerde voedsel is 'n algemene bron van voedselgedraagde botulisme en die voorbereiding daarvan vereis ekstra versigtigheid.<ref name="WHO" /> Spore wat deur die bakterieë ''Clostridium botulinum'' geproduseer word, is hittebestand en kom wyd in die omgewing voor, en in die afwesigheid van suurstof ontkiem, groei en skei hulle dan gifstowwe af. Daar is 7 verskillende vorme van botulinumtoksien, tipes A–G. Vier hiervan (tipes A, B, E en selde F) veroorsaak menslike botulisme. Tipes C, D en E veroorsaak siekte by ander soogdiere, voëls en visse.<ref name="WHO" /> == Galery == <gallery> C. botulinum AEY lipase.jpg C3 exoenzyme 2C8C.png Clostridium botulinum AEY.JPG Clostridium botulinum ro.png </gallery> ==Sien ook== * [[Botox]] ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Bakteriële siektes]] [[Kategorie:Bakterieë]] opp51zjxqijth2x8nreknf8fo6ba6rw 3372452 3372450 2026-11-14T15:25:34Z Oesjaar 7467 Skakel 3372452 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | beeld = Clostridium botulinum.jpg | byskrif = Mikrofoto van ''Clostridium botulinum'' bakterieë | geslag = Clostridium | spesie = botulinum | outeur = (van Ermengem, 1896) Bergey et al., 1923 }} '''''Clostridium botulinum''''' is staafvormige [[bakterieë]]. Hulle is anaërobies, wat beteken dat hulle leef en groei in lae suurstoftoestande. Die bakterieë vorm beskermende spore wanneer toestande vir oorlewing swak is. Die spoor het 'n harde beskermende laag wat die sleuteldele van die bakterie omsluit en het lae van beskermende membrane. Binne hierdie membrane en die harde laag kan die dormante bakterie jare lank oorleef. ''C. botulinum'' is verantwoordelik vir 'n siekte genaamd botulisme.<ref>[https://www.fsis.usda.gov/sites/default/files/media_file/2021-02/Clostridium_botulinum.pdf USDA]{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Toksiene== ''Clostridium botulinum'' is 'n bakterie wat onder lae-suurstoftoestande gevaarlike toksiene (botulinumtoksiene) produseer. Botulinumtoksien is een van die dodelikste stowwe wat bekend is. Botulinumtoksiene blokkeer senuweefunksies en kan lei tot respiratoriese en spierverlamming. Menslike botulisme kan verwys na voedselgedraagde botulisme, bababotulisme, wondbotulisme en inasemingsbotulisme. Voedselgedraagde botulisme, veroorsaak deur die verbruik van onbehoorlik verwerkte voedsel, is 'n seldsame maar potensieel dodelike siekte indien dit nie vinnig gediagnoseer en met antitoksien behandel word nie.<ref name="WHO">{{Cite web |title=Botulism |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism |access-date=2025-09-16 |website=www.who.int |language=en}}</ref> Tuisgemaakte ingemaakte, gepreserveerde of gefermenteerde voedsel is 'n algemene bron van voedselgedraagde botulisme en die voorbereiding daarvan vereis ekstra versigtigheid.<ref name="WHO" /> Spore wat deur die bakterieë ''Clostridium botulinum'' geproduseer word, is hittebestand en kom wyd in die omgewing voor, en in die afwesigheid van suurstof ontkiem, groei en skei hulle dan gifstowwe af. Daar is 7 verskillende vorme van botulinumtoksien, tipes A–G. Vier hiervan (tipes A, B, E en selde F) veroorsaak menslike botulisme. Tipes C, D en E veroorsaak siekte by ander soogdiere, voëls en visse.<ref name="WHO" /> == Galery == <gallery> C. botulinum AEY lipase.jpg C3 exoenzyme 2C8C.png Clostridium botulinum AEY.JPG Clostridium botulinum ro.png </gallery> ==Sien ook== * [[Botox]] ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Bakteriële siektes]] [[Kategorie:Bakterieë]] 4wcuxif2r77zvjaa81u39fm2pyiqr86 Formule 1-seisoen van 2026 0 453774 3372472 3366826 2026-11-14T15:57:43Z Aliwal2012 39067 /* Ranglys van vervaardigers */ 3372472 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is die 77ste Formule 1-seisoen. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, bestaan uit drie-en-twintig Grands Prix, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen het groot regulasieveranderinge ingelui, met nuwe motors en enjins. Motors is met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies is almal vir die 2026-seisoen hersien. ===Tegniese regulasies=== Die twintigste weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_20_-_2026-08-05.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C: Technical Regulations - Issue 8|website=fia.com |datum=2026-08-05}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies is vir die 2026-seisoen ingestel. Die nuwe krageenhede produseer steeds meer as 1 000 pk (750 kW), hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies het die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, is egter verbied, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog is van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid neem van 630 kW tot 400 kW af. Die krageenhede gebruik 'n ten volle volhoubare brandstof wat deur Formule 1 ontwikkel is. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die agtste weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf|titel=2026 Formula 1 Section B: Sporting Regulations - Issue 08|website=fia.com |datum=2026-08-05}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]] |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]] |Sepang |4 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1172}} !23 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. * Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{Vlagikoon|FRA}} BTW [[Alpine F1-span]] !rowspan=3|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=3|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistITA2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}</ref> |align=center|13 |- |rowspan=2|{{Center|43}} |rowspan=2|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistHON2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}</ref> |align=center|11 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|62 |{{IT-VLAG}} [[Gabriele Minì]]<ref name=MXS>{{en}}{{Verwys web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/which-rookie-drivers-are-getting-fp1-outings-at-the-mexico-city-grand-prix.7rCPdOEOjnSiAOM8SjUAsB |titel=Which rookie drivers are getting FP1 outings at the Mexico City Grand Prix? |website=formula1.com |datum=2026-10-30}}</ref> |align=center|19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin Aramco F1-span]] !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref><ref name=MXS/> |align=center|8, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Atlassian Williams F1-span]] !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref><ref name=entrylistITA2026/><ref name=MXS/> |align=center|7, 13, 19 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |accessdate=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{DE-VLAG}}[[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=3|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=3|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Audi AFR 26 Hybrid |rowspan=2|{{Center|5}} |rowspan=2|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|98 |{{GB-VLAG}} [[Freddie Slater]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistITA2026/><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://formule1nieuws.nl/nieuws/herta-rijdt-mac-26-in-austin-cirkel-rond-maken-voor-eigen-publiek/ |titel=Herta rijdt MAC-26 in Austin: 'Cirkel rond maken' voor eigen publiek |website=formule1nieuws.nl |datum=2026-10-19}}</ref> |align=center|7, 13, 18 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistHON2026/><ref name=MXS/> |align=center|11, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=3|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=3|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–19<ref>Ingeskry vir MXS maar teruggetrokken</ref> |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|50}} |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref>{{nl}}{{Verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415050/formule-1-coureur-ocon-wordt-nog-tijdens-gp-mexico-vervangen-door-haas.html |titel=Formule 1-coureur Ocon wordt nog tijdens GP Mexico vervangen door Haas |website=nu.nl |datum=2026-10-31}}</ref> |align=center|19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=entrylistHON2026/><ref name=MXS/> |align=center|11, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[McLaren|McLaren Mastercard F1-span]] !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=MXS/> |align=center|7, 19 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistHON2026/> |align=center|7, 11 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} [[Frederik Vesti]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=4|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=4|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=4|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=4|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |rowspan=2|{{Center|30}} |rowspan=2|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–11, 15–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|91 |{{vlagikoon|BUL}} [[Nikola Tsolov]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |- |{{Center|22}} |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name=LAWTSU>{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}</ref> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] !rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistITA2026/><ref name=MXS/> |align=center|13, 19 |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11, 15–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWTSU/> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |titel=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-02}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_singapore_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Singapore Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-09}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_united_states_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 United States Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-23}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_mexico_city_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Mexico City Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-30}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_mexico_city_grand_prix_-_revised_entry_list.pdf |titel=2026 Mexico City Grand Prix - Revised Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-31}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>2</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>3</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>4</sup>''' | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[São Paulo Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !22 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !23 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grands Prix]].<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> '''*<sup>4</sup>''' [[Max Verstappen]] wen die [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|naelren van die Singapoerse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF{{Pictogram poleposition}}</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !6 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !7 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !18 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !19 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !20 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|TSU|seasonpoints}} |- !21 |50 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HIR|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |- !23 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !24 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !25 |51 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|CAM|seasonpoints}} |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|630 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|504 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|3 |rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|382 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|365 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|5 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|108 |- |align=center|22<!--TSU--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|69 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=4|7 |rowspan=4 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=4 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|31 |- |align=center|50<!--HIR--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|51<!--CAM--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|27 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] dwzyx4p2hpxmsoxikax2999q3f9jlyg 3372499 3372472 2026-11-14T17:25:01Z Aliwal2012 39067 /* Ranglys van renjaers */ 3372499 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is die 77ste Formule 1-seisoen. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, bestaan uit drie-en-twintig Grands Prix, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen het groot regulasieveranderinge ingelui, met nuwe motors en enjins. Motors is met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies is almal vir die 2026-seisoen hersien. ===Tegniese regulasies=== Die twintigste weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_20_-_2026-08-05.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C: Technical Regulations - Issue 8|website=fia.com |datum=2026-08-05}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies is vir die 2026-seisoen ingestel. Die nuwe krageenhede produseer steeds meer as 1 000 pk (750 kW), hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies het die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, is egter verbied, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog is van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid neem van 630 kW tot 400 kW af. Die krageenhede gebruik 'n ten volle volhoubare brandstof wat deur Formule 1 ontwikkel is. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die agtste weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf|titel=2026 Formula 1 Section B: Sporting Regulations - Issue 08|website=fia.com |datum=2026-08-05}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]] |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]] |Sepang |4 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1172}} !23 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. * Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{Vlagikoon|FRA}} BTW [[Alpine F1-span]] !rowspan=3|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=3|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistITA2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}</ref> |align=center|13 |- |rowspan=2|{{Center|43}} |rowspan=2|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistHON2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}</ref> |align=center|11 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|62 |{{IT-VLAG}} [[Gabriele Minì]]<ref name=MXS>{{en}}{{Verwys web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/which-rookie-drivers-are-getting-fp1-outings-at-the-mexico-city-grand-prix.7rCPdOEOjnSiAOM8SjUAsB |titel=Which rookie drivers are getting FP1 outings at the Mexico City Grand Prix? |website=formula1.com |datum=2026-10-30}}</ref> |align=center|19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin Aramco F1-span]] !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref><ref name=MXS/> |align=center|8, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Atlassian Williams F1-span]] !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref><ref name=entrylistITA2026/><ref name=MXS/> |align=center|7, 13, 19 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |accessdate=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{DE-VLAG}}[[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=3|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=3|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Audi AFR 26 Hybrid |rowspan=2|{{Center|5}} |rowspan=2|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|98 |{{GB-VLAG}} [[Freddie Slater]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistITA2026/><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://formule1nieuws.nl/nieuws/herta-rijdt-mac-26-in-austin-cirkel-rond-maken-voor-eigen-publiek/ |titel=Herta rijdt MAC-26 in Austin: 'Cirkel rond maken' voor eigen publiek |website=formule1nieuws.nl |datum=2026-10-19}}</ref> |align=center|7, 13, 18 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistHON2026/><ref name=MXS/> |align=center|11, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=3|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=3|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–19<ref>Ingeskry vir MXS maar teruggetrokken</ref> |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|50}} |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref>{{nl}}{{Verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415050/formule-1-coureur-ocon-wordt-nog-tijdens-gp-mexico-vervangen-door-haas.html |titel=Formule 1-coureur Ocon wordt nog tijdens GP Mexico vervangen door Haas |website=nu.nl |datum=2026-10-31}}</ref> |align=center|19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=entrylistHON2026/><ref name=MXS/> |align=center|11, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[McLaren|McLaren Mastercard F1-span]] !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=MXS/> |align=center|7, 19 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistHON2026/> |align=center|7, 11 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} [[Frederik Vesti]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=4|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=4|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=4|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=4|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |rowspan=2|{{Center|30}} |rowspan=2|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–11, 15–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|91 |{{vlagikoon|BUL}} [[Nikola Tsolov]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |- |{{Center|22}} |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name=LAWTSU>{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}</ref> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] !rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistITA2026/><ref name=MXS/> |align=center|13, 19 |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11, 15–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWTSU/> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |titel=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-02}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_singapore_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Singapore Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-09}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_united_states_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 United States Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-23}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_mexico_city_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Mexico City Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-30}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_mexico_city_grand_prix_-_revised_entry_list.pdf |titel=2026 Mexico City Grand Prix - Revised Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-31}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>2</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>3</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>4</sup>''' | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[São Paulo Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !22 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !23 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grands Prix]].<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> '''*<sup>4</sup>''' [[Max Verstappen]] wen die [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|naelren van die Singapoerse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF{{Pictogram poleposition}}</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !6 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !7 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !18 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !19 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !20 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|TSU|seasonpoints}} |- !21 |50 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HIR|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |- !23 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !24 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !25 |51 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|CAM|seasonpoints}} |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|630 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|504 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|3 |rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|382 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|365 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|5 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|108 |- |align=center|22<!--TSU--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|69 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=4|7 |rowspan=4 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=4 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|31 |- |align=center|50<!--HIR--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|51<!--CAM--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|27 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] m0ds9hs3bj8d4mjwjxcaevmhq4m86wq 3372692 3372499 2026-11-15T10:55:52Z Aliwal2012 39067 /* Inskrywings */ tot 20 3372692 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is die 77ste Formule 1-seisoen. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, bestaan uit drie-en-twintig Grands Prix, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen het groot regulasieveranderinge ingelui, met nuwe motors en enjins. Motors is met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies is almal vir die 2026-seisoen hersien. ===Tegniese regulasies=== Die twintigste weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_20_-_2026-08-05.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C: Technical Regulations - Issue 8|website=fia.com |datum=2026-08-05}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies is vir die 2026-seisoen ingestel. Die nuwe krageenhede produseer steeds meer as 1 000 pk (750 kW), hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies het die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, is egter verbied, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog is van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid neem van 630 kW tot 400 kW af. Die krageenhede gebruik 'n ten volle volhoubare brandstof wat deur Formule 1 ontwikkel is. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die agtste weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 5 Augustus 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf|titel=2026 Formula 1 Section B: Sporting Regulations - Issue 08|website=fia.com |datum=2026-08-05}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} [[Circuito de Madring]] |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{MY-VLAG}} [[Sepang Internasionale Renbaan]] |Sepang |4 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1172}} !23 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. * Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die ''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië'' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Rondtes|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{Vlagikoon|FRA}} BTW [[Alpine F1-span]] !rowspan=3|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=3|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistITA2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}}</ref> |align=center|13 |- |rowspan=2|{{Center|43}} |rowspan=2|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistHON2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}}</ref> |align=center|11 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|62 |{{IT-VLAG}} [[Gabriele Minì]]<ref name=MXS>{{en}}{{Verwys web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/which-rookie-drivers-are-getting-fp1-outings-at-the-mexico-city-grand-prix.7rCPdOEOjnSiAOM8SjUAsB |titel=Which rookie drivers are getting FP1 outings at the Mexico City Grand Prix? |website=formula1.com |datum=2026-10-30}}</ref> |align=center|19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin Aramco F1-span]] !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref><ref name=MXS/> |align=center|8, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Atlassian Williams F1-span]] !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref><ref name=entrylistITA2026/><ref name=MXS/> |align=center|7, 13, 19 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |accessdate=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{DE-VLAG}}[[Audi F1-span|Audi Revolut F1-span]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=3|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=3|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Audi AFR 26 Hybrid |rowspan=2|{{Center|5}} |rowspan=2|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|98 |{{GB-VLAG}} [[Freddie Slater]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistITA2026/><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://formule1nieuws.nl/nieuws/herta-rijdt-mac-26-in-austin-cirkel-rond-maken-voor-eigen-publiek/ |titel=Herta rijdt MAC-26 in Austin: 'Cirkel rond maken' voor eigen publiek |website=formule1nieuws.nl |datum=2026-10-19}}</ref> |align=center|7, 13, 18 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} [[Colton Herta]]<ref name=entrylistHON2026/><ref name=MXS/> |align=center|11, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari]] [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=3|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=3|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–19<ref>Ingeskryf vir MXS maar onttrek</ref> |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|50}} |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref>{{nl}}{{Verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415050/formule-1-coureur-ocon-wordt-nog-tijdens-gp-mexico-vervangen-door-haas.html |titel=Formule 1-coureur Ocon wordt nog tijdens GP Mexico vervangen door Haas |website=nu.nl |datum=2026-10-31}}</ref> |align=center|19 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=entrylistHON2026/><ref name=MXS/> |align=center|11, 19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} [[McLaren|McLaren Mastercard F1-span]] !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=MXS/> |align=center|7, 19 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistHON2026/> |align=center|11 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} [[Frederik Vesti]]<ref name=entrylistCAT2026/><ref name=entrylistHON2026/> |align=center|7, 11 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=MXS/> |align=center|19 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=4|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=4|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=4|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=4|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |rowspan=2|{{Center|30}} |rowspan=2|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |rowspan=2 align=center|1–11, 15–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|91 |{{vlagikoon|BUL}} [[Nikola Tsolov]]<ref name=MXS/> |align=center|19 |- |{{Center|22}} |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name=LAWTSU>{{nl}}{{Cite web |url=https://f1journaal.be/officieel-isack-hadjar-mist-gp-van-nederland-liam-lawson-en-yuki-tsunoda-vallen-in-bij-red-bull-en-racing-bulls/ |titel=Isack Hadjar mist GP van Nederland, Liam Lawson en Yuki Tsunoda vallen in bij Red Bull en Racing Bulls |website=f1journaal.be |datum=2026-08-19}}</ref> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=3|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull Racing]] !rowspan=3|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=3|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=3|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistITA2026/><ref name=MXS/> |align=center|13, 19 |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–11, 15–20 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWTSU/> |align=center|12–14 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-08-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-04}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-11}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |titel=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-02}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_singapore_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Singapore Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-09}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_united_states_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 United States Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-23}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_mexico_city_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Mexico City Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-30}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_mexico_city_grand_prix_-_revised_entry_list.pdf |titel=2026 Mexico City Grand Prix - Revised Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-10-31}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>2</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>3</sup>''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{MY-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>4</sup>''' | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[São Paulo Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !22 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !23 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[George Russell]] wen drie naelrenne: die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]] asook die [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse Grands Prix]].<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> '''*<sup>4</sup>''' [[Max Verstappen]] wen die [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|naelren van die Singapoerse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF{{Pictogram poleposition}}</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !5 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !6 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !7 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !18 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16| |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !19 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !20 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|TSU|seasonpoints}} |- !21 |50 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HIR|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |- !23 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !24 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !25 |51 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|CAM|seasonpoints}} |- |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''6'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''1'''</sup>15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''4'''</sup>3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|630 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<sup>'''1'''</sup><small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''4'''</sup>2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''5'''</sup>1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''3'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|504 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|3 |rowspan=3 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|382 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|<sup>'''4'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''2'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''3'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|365 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|<sup>'''6'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|5 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|108 |- |align=center|22<!--TSU--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|<sup>'''8'''</sup><small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<sup>'''8'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>10 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|69 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=4|7 |rowspan=4 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=4 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|31 |- |align=center|50<!--HIR--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|51<!--CAM--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|27 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{MY-VLAG}}<br/>[[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="23"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 9g9iamun3fnpkwk8x6kt7ga6a7csaoz Vlag van Italië 0 453780 3372683 3353661 2026-11-15T09:55:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372683 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Italië | Artikel = | Beeld = Flag of Italy.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = il Tricolore | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[19 Junie]] [[1946]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/it.html |title=Italië |publisher=Flags of the World |accessdate=17 September 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi. | Ontwerper = | Beeld2 = Civil Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 100100 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= 9 November 21946 | Ontwerp2 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met ’n gekombineerde historiese wapenskild van Venisië, Genua, Pisa en Amalfi in die wit baan. | Ontwerper2 = | Beeld3 = State Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Staatsvaandel | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000010 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= 24 Oktober 2003 | Ontwerp3 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met die Italiaanse wapen in die wit baan. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Naval Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Vlootvaandel | Ander_byname4 = | Gebruik4 = | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= 9 November 1947 | Ontwerp4 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met die Italiaanse Vlootwapen in die wit baan. | Ontwerper4 = | Beeld5 = War Flag of Italy.svg | Beeldgrootte5 = 170px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Oorlogsvlag | Ander_byname5 = | Gebruik5 = | Simbool5 = | Verhouding5 = 1:1 | Goedgekeur_op5= | Ontwerp5 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi. | Ontwerper5 = }} Die '''nasionale vlag van [[Italië]]''' ([[Italiaans]]: {{lang|it|bandiera d’Italia}}) is op [[19 Junie]] [[1946]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie ewe wye vertikale bane in groen, wit en rooi met die groen baan aan die vlagpaalkant soos gedefinieer in Artikel 12 van die Italiaanse grondwet.<ref name=constitution>[[wikisource:Constitution of Italy|Costituzione della Repubblica Italiana]] Art. 12, 22 Desember 1947, pubblicata nella Gazzetta Ufficiale n. 298 van 27 Desember 1947, buitengewone uitgawe (gepubliseer in die Staatskoerant van die Italiaanse Republiek, No. 298 van 27 Desember 1947, buitengewone uitgawe) “La bandiera della Repubblica è il tricolore italiano: verde, bianco, e rosso, a tre bande verticali di eguali dimensioni”</ref> Daar word na die vlag as '''die Driekleur''' ({{lang|it|il Tricolore}}. Die Italiaanse wet reguleer die gebruik en vertoon daarvan, beskerm die verdediging daarvan en maak voorsiening vir die vlagskennis; dit skryf ook die onderrig daarvan in Italiaanse skole voor, saam met ander nasionale simbole van Italië. Die Italiaanse vlagdag, genaamd Driekleurdag is ingestel deur wet nr. 671 van 31 Desember 1996 en word elke jaar op 7 Januarie gevier. Hierdie viering herdenk die eerste amptelike aanvaarding van die driekleur as ’n nasionale vlag deur ’n soewereine Italiaanse staat, die [[Cispadaanse Republiek]], ’n Napoleontiese susterrepubliek van die Eerst eFranse Republiek, wat op 7 Januarie 1797 in [[Reggio Emilia]] plaasgevind het, op grond van die gebeure na die [[Franse Rewolusie]] (1789–1799) wat, onder andere, nasionale [[selfbeskikking]] bepleit het. Die Italiaanse nasionale kleure het vir die eerste keer op 21 Augustus 1789in [[Genua]] verskyn op ’n driekleur-kokade, wat die eerste groen, wit en rooi Italiaanse militêre [[oorlogsvlag]] met sewe jaar vooruitgegaan het, wat op sy beurt op 11 Oktober 1796 deur die Lombardiese Legioen in [[Milaan]] aangeneem is. Na 7 Januarie 1797 het die steun vir die Italiaanse vlag bestendig gegroei, totdat dit een van die belangrikste simbole van [[Unifikasie van Italië|Italiaanse eenwording]] geword het, wat op 17 Maart 1861 uitgeloop het op die proklamasie van die Koninkryk van Italië, waarvan die driekleur die nasionale vlag geword het. Na die aanneming daarvan het die driekleur een van die mees herkenbare en bepalende kenmerke van die verenigde Italiaanse staatskap in die volgende twee eeue van die geskiedenis van Italië geword. == Geskiedenis == ===Die Franse Rewolusie === [[Lêer:Coccarda FRANCIA.svg|thumb|left|Die Franse kokarde, wat ontstaan het en versprei isonder die opstande van die [[Franse Rewolusie]]]] Die Italiaanse driekleur, soos ander driekleurvlae, is geïnspireer deur die [[Vlag van Frankryk|Franse een]], wat deur die [[Franse Rewolusie|rewolusie]] in 1790 op [[Franse Vloot|Franse vloot-oorlogskepe]] ingebruik geneem is,<ref name=elysee>{{fr}} {{cite web |language=fr|url=https://www.elysee.fr/la-presidence/le-drapeau-francais/ |title=Le drapeau français – Présidence de la République |access-date=13 Februarie 2013 |archive-date=31 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231083137/http://www.elysee.fr/la-presidence/le-drapeau-francais|url-status=live}}</ref> en is simbolies van die hernuwing wat deur die oorsprong van [[Jakobinisme]] teweeggebring is.<ref name=Cherasco>{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/tricolore_nacque.html |title=Otto mesi prima di Reggio il tricolore era già una realtà |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-date=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309115746/http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/tricolore_nacque.html |url-status=usurped}}</ref><ref name="quirinale-pdf">{{it}} {{Cite web|url=http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/tricolore/tricolore.pdf|title=I simboli della Repubblica |language=it |access-date=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151006182656/http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/tricolore/tricolore.pdf |archive-date=6 Oktober 2015}}</ref>{{sfn|Maiorino|2002|p=156}} Kort na die gebeure van die Franse rewolusie het die ideale van sosiale vernuwing wyd begin versprei op grond van die voorspraak van die ''Verklaring van die Regte van die Mens en van die Burger'' van 1789, insluitend in Italië. Daarop het politieke vernuwing gevolg met die eerste patriotiese gisting gerig op nasionale [[selfbeskikking]] wat later gelei het tot die [[Unifikasie van Italië|Italiaanse eenwording]] op die Italiaanse skiereiland.{{sfn|Maiorino|2002|p=156}}{{sfn|Fiorini|1897|pp=239–267 and 676–710}} Om hierdie rede het die Franse blou, wit en rooi vlag die eerste verwysing van die Italiaanse Jakobyne geword en vervolgens ’n bron van inspirasie vir die skep van ’n Italiaanse identiteitsvlag. Op 12 Julie 1789, twee dae voor die [[bestorming van die Bastille]], het die rewolusionêre joernalis [[Camille Desmoulins]] die betogers gevra watter kleur hulle as simbool van die Franse Rewolusie moes aanneem terwyl hy die Paryse skare tot opstand aangemoedig het, en groen, ’n simbool van [[hoop]], of die [[blou]] van die [[Amerikaanse Rewolusie]], ’n simbool van vryheid en [[demokrasie]], voorgestel. Die skare het aangedring op groen kokardes.<ref name=Bolzano>{{it}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-ynpQ5lnU2EC&q=Camille+Desmoulins+coccarda+francese+verde+foglie&pg=PA174 |title=Giovani del terzo millennio, di Giacomo Bolzano |isbn=9788883587504 |language=it |access-date=9 Maart 2017 |last1=Bolzano |first1=Giacomo |year=2005 |publisher=Armando Editore }}</ref> Desmoulins het toe ’n groen blaar opgetel en dit bo sy kop as hoed gehou as ’n kenmerkende teken van die rewolusionêre.<ref name=Bolzano/> Die groen in die primitiewe Franse kokarde, is onmiddellik laat vaar ten gunste van blou en rooi, die antieke kleure van Parys, omdat dit ook die kleur van die koning se broer, die [[Graaf van Artesië]], was wat na die Eerste Teruggawe monarg geword het as [[Karel X van Frankryk]].<ref name=italia-oggi>{{it}} {{cite web |url=http://www.italiaoggi.it/giornali/dettaglio_giornali.asp?preview=false&accessMode=FA&id=2139232&codiciTestate=1 |title=Il verde no, perché è il colore del re. Così la Francia ha scelto la bandiera blu, bianca e rossa ispirandosi all'America |language=it |access-date=9 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314200743/https://www.italiaoggi.it/Account/Logged?1710446863077 |archive-date=14 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> Die Franse driekleurkokarde is toe op 17 Julie 1789 voltooi met die byvoeging van wit, die kleur van die [[Huis van Bourbon]], uit eerbied vir koning [[Lodewyk XVI van Frankryk]], wat steeds regeer het ten spyte van die gewelddadige opstande wat in die land gewoed het; die Franse monargie is op 10 Augustus 1792 afgeskaf. [[Lêer:Coccarda ITALIA.svg|thumb|left|Die Italiaanse kokarde waarop die nasionale kleure van Italië in 1789 gebaseer is]] Die eerste gedokumenteerde gebruik van die Italiaanse nasionale kleure is 21 Augustus 1789. In die historiese argiewe van die [[Republiek Genua]] word berig dat ooggetuies gesien het hoe sommige betogers ’n rooi, wit en groen kokarde aan hul klere vertoon.<ref name="Cita|Ferorelli |p. 662">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=662 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181159/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Die Italiaanse koerante van daardie tyd het verwarring geskep oor die feite van die Franse Rewolusie, spesifiek in verband met die vervanging van groen met blou, en berig dat die Franse driekleur groen, wit en rooi was.<ref name="Cita|Ferorelli |p. 666">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10515&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=666 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331190005/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10515&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Toe die korrekte inligting oor die chromatiese samestelling van die Franse driekleur Italië bereik het, het die Italiaanse Jakobyne besluit om groen in plaas van blou te hou, omdat dit die natuur voorgestel het en dus metafories ook verwys het na natuurlike regte, of sosiale gelykheid en vryheid, al drie beginsels wat vir hulle kosbaar was.<ref name="valori">{{it}} {{cite web |url=http://www.150anni.it/webi/index.php?s=25&wid=988 |title=I valori – Il Tricolore |language=it |access-date=3 Mei 2017 |archive-date=31 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731035724/http://www.150anni.it/webi/index.php?s=25&wid=988 |url-status=live}}</ref> Die rooi, wit en groen kokarde het toe ’n paar jaar later, op 13–14 November 1794, weer verskyn en is gedra deur ’n groep studente van die [[Universiteit van Bologna]], gelei deur Luigi Zamboni en Giovanni Battista De Rolandis, wat ’n volksoproer wou beplan om die Katolieke regering van Bologna,<ref name="asti">{{it}} {{cite web |url=http://www.150.provincia.asti.it/index.php?option=com_content&view=article&id=93:mostra-giovan-battista-de-rolandis-e-il-tricolore&catid=13:resoconti&Itemid=30 |website=150.provincia.asti.it |title=Mostra Giovan Battista De Rolandis e il Tricolore |access-date=20 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101000927/http://www.150.provincia.asti.it/index.php?option=com_content&view=article&id=93:mostra-giovan-battista-de-rolandis-e-il-tricolore&catid=13:resoconti&Itemid=30 |archive-date=1 Januarie 2016 |url-status=dead}}</ref>{{sfn|Villa|2010|p=12}} ’n stad wat destyds deel was van die [[Kerklike Staat]], omver te werp. Zamboni en De Rolandis het hulself as “patriotte” gesien en driekleurkokardes gedra om aan te dui dat hulle geïnspireer is deur Jakobynse rewolusionêre ideale, maar het dit ook aangepas om hulle kokarde van die Franse kokarde te onderskei. Die rooi, wit en groen kokarde het na die gebeure van Bologna verskyn tydens [[Napoleon Bonaparte]] se intog in [[Milaan]] op 15 Mei 1796 plaasgevind het.{{sfn|Villa|2010|p=10}} Hierdie kokardes, met die tipiese sirkelvorm, het rooi aan die buitekant, groen op ’n tussenposisie en wit in die middel gehad.{{sfn|Colangeli|1965|p=13}} Hierdie ornamente is deur die oproeriges gedra, selfs tydens die godsdienstige seremonies wat in die Katerdaal van Milaanse gehou is as teken van dank vir Napoleon, wat, ten minste aanvanklik, as ’n bevryder beskou is.{{sfn|Villa|2010|p=10}} Die driekleurkokardes het toe een van die amptelike simbole geword van die Milanese Nasionale Garde, wat op 20 November 1796 gestig is, en het vandaar verder in die Italiaanse skiereiland versprei.<ref name="valori"/> Die groen, wit en rooi kokarde het later in so ’n mate versprei dat dit geleidelik die enigste ornament was wat in Italië deur die oproeriges gebruik is.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=668 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181159/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Die patriotte het dit “Italiaanse kokarde” begin noem, wat dit een van die simbole van die land gemaak het.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668"/> Die groen, wit en rooi driekleur het dus ’n sterk patriotiese waarde verkry en een van die simbole van nasionale bewustheid geword, ’n verandering wat geleidelik daartoe gelei het dat dit die kollektiewe verbeelding van die [[Italianers]] binnegedring het.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668"/> === Die Napoleontiese tydperk === [[Lêer:Flag of the Lombard Legion.svg|thumb|left|{{FIAV|historical}} Die oorlogsvlag van die Lombardiese Legioen, die eerste militêre eenheid om die drie Italiaanse kleure te aanvaar]] Die oudste gedokumenteerde vermelding van die Italiaanse driekleurvlag hou verband met [[Napoleon Bonaparte]] se eerste intog op die Italiaanse skiereiland. Die eerste gebied wat deur Napoleon verower is, was [[Piëmont]]; in die historiese argief van die Cherasco-munisipaliteit van Piëmont, word ’n dokument bewaar wat op 13 Mei 1796, tydens die Skietstilstand van Cherasco tussen Napoleon en die Oostenryks-Piëmontese troepe, die eerste vermelding van die Italiaanse driekleur bevestig, met verwysing na munisipale baniere wat op drie torings in die historiese sentrum gehys is.<ref>{{it}} Giovanni Francesco Damilano, ''Libro familiare di me sacerdote ed avvocato Giovanni Francesco Damilano 1775–1802'', Cherasco, Fondo Adriani, Historiese Argief van die Stad Cherasco, 1803, p. 36.</ref> In die dokument is die term “groen” later doodgetrek en vervang deur “blou”, die kleur wat – saam met wit en rooi – die Franse vlag vorm.<ref name=Cherasco /> Met die aanvang van die eerste veldtog in Italië het die Jakobyne van die Italiaanse skiereiland op talle plekke in opstand gekom en, saam met die Italiaanse soldate wat in die Napoleontiese leër was, tot die Franse oorwinnings bygedra.{{sfn|Tarozzi|1999|p=66}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=69}} Hierdie hernuwing is deur die Italianers aanvaar, ten spyte daarvan dat dit hoofsaaklik virdie gemak van Frankryk was, wat sterk imperialistiese neigings gehad het omdat die nuwe politieke situasie beter as die vorige een geag is. Hierdie tweeledige koppeling met Frankryk was meer aanvaarbaar as die vorige eeue van absolutisme.<!--{{Opinie|date=March 2025}}-->{{sfn|Maiorino|2002|p=162}} [[Lêer:Flag of the Cispadane Republic.svg|thumb|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Cispadaanse Republiek]], die eerste Italiaanse driekleur wat deur ’n soewereine staat aanvaar is (1797)]] Op 11 Oktober 1796 het Napoleon die ontstaan van die Lombardiese Legioen, ’n militêre eenheid wat saamgestel is deur die Algemene Administrasie van [[Lombardye]]{{sfn|Bovio|1996|p=19}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=67}} wat deur die [[Transpadaanse Republiek]] (1796–1797) gelei is, per brief aan die Directoire meegedeel.<ref name="difesa">{{it}} {{cite web |url=http://www.difesa.it/InformazioniDellaDifesa/periodico/IlPeriodico_AnniPrecedenti/Documents/LEsercito_del_primo_Tricolore.pdf |title=L’Esercito del primo Tricolore |access-date=8 Maart 2017 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309071221/http://www.difesa.it/InformazioniDellaDifesa/periodico/IlPeriodico_AnniPrecedenti/Documents/LEsercito_del_primo_Tricolore.pdf |archive-date=9 Maart 2017}}</ref> Op hierdie dokument is in verwysing na die oorlogsvlag wat op die Franse driekleur gevolg het en wat deur die Milaanse patriotte aan Napoleon voorgestel is,{{sfn|Villa|2010|p=10}} berig dat hierdie militêre eenheid ’n rooi, wit en groen banier sou hê, kleure wat voorheen deur die Milaanse Nasionale Wag gebruik is, sowel as op die kokardes.{{sfn|Busico|2005|p=11}}<ref name="radiomarconi">{{it}} {{cite web|url=http://www.radiomarconi.com/marconi/storiabandiera/significato.html|website=radiomarconi.com |title=Il significato dei tre colori della nostra Bandiera Nazionale |access-date=20 Augustus 2017 |archive-date=1 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801124133/http://www.radiomarconi.com/marconi/storiabandiera/significato.html |url-status=usurped}}</ref><ref>Op 11 Oktober 1796, het Napoleon soos volg aan die Directoire geskryf, “Les couleurs nationales qu’ils ont adoptées sont le vert, le blanc et le rouge” (die nasionale kleure wat hulle aanvaar het is groen, wit en rooi), {{fr}} Corr. Nap. II, No. 1085; sien Frasca, Francesco [http://www.napoleon-series.org/military/organization/c_italy.html ''Les Italiens dans l’Armée napoléonienne: Des légions aux Armées de la République italienne et du Royaume d'Italie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513032143/http://www.napoleon-series.org/military/organization/c_italy.html |date=13 Mei 2009 }} Etudes napoléoniennes, Tome IV (pp. 374–396) Levallois: Centre d’études napoléoniennes, 1988</ref> In ’n seremonie op 16 November 1796 by die Piazza del Duomo is ’n militêre vlag aan die Lombardiese Legioen oorhandig. Die Lombardiese Legioen was dus die eerste Italiaanse militêre afdeling wat hom met ’n driekleurvlag in die vorm van ’n banier, toegerus het.<ref name="difesa"/> Die eerste amptelike goedkeuring van die Italiaanse vlag deur die owerhede was dus as ’n militêre kenteken van die Lombardiese Legioen en nog nie as die [[nasionale vlag]] van ’n soewereine Italiaanse staat nie.{{sfn|Tarozzi|1999|pp=67–68}} Met die opeenvolging van Napoleon se militêre oorwinnings en die gevolglike stigting van republieke wat gunstig gestaan het teenoor rewolusionêre ideale, is rooi, wit en groen in baie Italiaanse sttede op militêre baniere aanvaar as ’n simbool van sosiale en politieke vernuwing.{{sfn|Maiorino|2002|p=156}} Op 19 Junie 1796 is [[Bologna]] deur Napoleon se troepe beset.{{sfn|Colangeli|1965|p=14}} Op 18 Oktober 1796{{sfn|Villa|2010|p=11}} het die Napoleontiese vergadering van landdroste en afgevaardigdes van Bologna, saam met die stigting van die Italiaanse Legioen (waarvan militêre banier bestaan het ​​uit ’n rooi, wit en groen driekleur, waarskynlik geïnspireer deur die soortgelyke besluit van die Lombardiese Legioen),{{sfn|Villa|2010|p=10}}{{sfn|Busico|2005|p=11}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=68}} besluit om ’n burgerlike banier van rooi, wit en groen te skep, hierdie keer onafhanklik van militêre gebruik.{{sfn|Villa|2010|p=11}} Die Italiaanse vlag het, na die aanvaarding deur die Bolognese vergadering, ’n politieke simbool geword van die stryd vir die onafhanklikheid van Italië van buitelandse moondhede. Die gebruik van die vlag in die burgerlike sfeer het dit ook dan ondersteun.{{sfn|Villa|2010|p=11}} Die eerste rooi, wit en groen nasionale vlag van ’n soewereine Italiaanse staat is op 7 Januarie 1797 aangeneem, toe die Veertiende Parlement van die Cispadaanse Republiek (1797), op voorstel van Giuseppe Compagnoni, besluit het “om die … standaard of vlag van drie kleure, groen, wit en rooi …, universeel te maak”:<ref>{{it}}[http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm The tri-coloured standard]. Leer ken Italië, Ministerie van Buitelandse Sake (besoek op 5 Oktober 2008) {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223131121/http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm |date=23 February 2008}}</ref> [[Lêer:Giuseppe Compagnoni.jpg|thumb|left|[[Giuseppe Compagnoni]] word beskou as die “vader van die Italiaanse vlag”]] {{blockquote|text=[…] Uit die notule van die XIVde Sitting van die Cispadaanse Kongres: Reggio Emilia, 7 Januarie 1797, 11 vm. Patriotiese Saal. 100 deelnemers is teenwoordig, afgevaardigdes van die bevolkings van Bologna, Ferrara, Modena en Reggio Emilia. Giuseppe Compagnoni het ook voorgestel dat die standaard of Cispadaanse vlag van drie kleure, groen, wit en rooi, universeel gemaak moet word en dat hierdie drie kleure ook in die Cispadaanse kokarde gebruik moet word, wat deur almal gedra moet word. Dit is aanvaar. […]<ref group=Note>[...] Dal verbale della Sessione XIV del Congresso Cispadano: Reggio Emilia, 7 gennaio 1797, ore 11. Sala Patriottica. Gli intervenuti sono 100, deputati delle popolazioni di Bologna, Ferrara, Modena e Reggio Emilia. Giuseppe Compagnoni fa pure mozione che si renda Universale lo Stendardo o Bandiera Cispadana di tre colori, Verde, Bianco e Rosso e che questi tre colori si usino anche nella Coccarda Cispadana, la quale debba portarsi da tutti. Viene decretato. [...]</ref>|source=Aanvaardingsdekreet van die driekleur deur die Cispadaanse Republiek}} Aangesien Compagnoni die groen, wit en rooi driekleurvlag voorgestel het, word hy as die “vader van die Italiaanse vlag” beskou.{{sfn|Maiorino|2002|p=157}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=9}} Die kongresbesluit om ’n groen, wit en rooi driekleurvlag aan te neem, is toe begroet met ’n jubelende atmosfeer en met ’n luide applous.{{sfn|Maiorino|2002|p=158}} Die aanvaarding van die Italiaanse vlag deur die Cispadaanse Republiek, ’n soewereine Italiaanse staat, is geïnspireer deur hierdie banier van Bologna, wat op sy beurt gekoppel is aan ’n munisipaliteit en dus steeds ’n suiwer plaaslike omvang, en aan die vorige militêre baniere van die Lombardiese Legioen en die Italiaanse Legioen.<ref name="quirinale-pdf" /><ref name="vessillo-bolognese">{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/documenti.html |title=Bologna, 28 ottobre 1796: Nascita della Bandiera Nazionale Italiana |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-date=7 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307051347/http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/documenti.html|url-status=usurped}}</ref> In die besonder is die Italiaanse Legioen gevorm deur soldate van Emilia en Romagna. Die vlag van die Cispadaanse Republiek was ’n vierkant met rooi bo en, ’n wit baan in die middel met ’n embleem wat bestaan ​​het uit ’n lourierkrans versier met ’n wapentrofee en vier pyle, wat die vier provinsies verteenwoordig wat die Republiek gevorm het, en ’n groen baan onder. Weens die rewolusie in het die betekenis van die vlag aldaar van “dinasties” en “militêr” na “nasionaal” verander, en hierdie konsep, wat nog onbekend was in Italië, is deur die Franse aan die Italianers oorgedra.{{sfn|Fiorini|1897|p=685}} [[Lêer:Sala tricolore reggio.jpg|thumb|Die ''Sala del Tricolore'' wat later die raadsaal van die Reggio Emilia-munisipaliteit geword het, waar die Italiaanse vlag op 7 Januarie 1797 ontstaan het]] Die Cispadaanse en die Transpadaanse Republieke het in 1797 saamgesmelt in die Cisalpynse Republiek (1797–1802) en het die vertikale vierkantige driekleur sonder kenteken in 1797 aanvaar. Die kleure van die vlag van die Cisalpynse Republiek is oorspronklik horisontaal gerangskik, met groen bo-aan,{{sfn|Maiorino|2002|p=163}} maar op 11 Mei 1798 het die Groot Raad van die pasgestigte staat ’n Italiaanse driekleur as die nasionale banier gekies met die kleure vertikaal gerangskik.{{sfn|Vecchio|2003|p=42}}{{sfn|Villa|2010|p=13}}{{sfn|Busico|2005|p=17}} By die formele viering van die stigting in die nuwe republiek, wat op 9 Julie in Milaan plaasgevind het, is deur 300&nbsp;000 mense gevier, insluitend gewone burgers, Franse soldate en verteenwoordigers van die groot munisipaliteite van die republiek.{{sfn|Maiorino|2002|p=162}} Die geleentheid is gekenmerk deur ’n oproer van driekleurvlae en kokardes.{{sfn|Maiorino|2002|p=163}} By hierdie geleentheid het Napoleon hul driekleurbaniere plegtig aan die militêre eenhede van die pasgestigte republiek oorhandig.{{sfn|Villa|2010|p=12}} Die vlag van die Cisalpynse Republiek is tot 1802 behou, toe dit herdoop is tot die Napoleontiese Italiaanse Republiek (1802–1805). Gevolglik is ’n nuwe vlag aanvaar, hierdie keer met ’n rooi veld wat ’n groen vierkant binne ’n wit ruit bevat het; die presidensiële standaard van Italië wat sedert 14 Oktober 2000 in gebruik is, is deur hierdie vlag geïnspireer.<ref name="stendardo">{{it}} {{cite web |url=http://www.quirinale.it/qrnw/simboli/stendardo/stendardo.html |title=Lo Stendardo presidenziale |language=it |access-date=4 Maart 2017 |archive-date=27 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327161058/http://www.quirinale.it/qrnw/simboli/stendardo/stendardo.html |url-status=live }}</ref> Dit was gedurende hierdie tydperk dat die groen, wit en rooi driekleur hoofsaaklik die kollektiewe verbeelding van die Italianers binnegedring het en ’n ondubbelsinnige simbool van Italiaansheid geword het.{{sfn|Maiorino|2002|p=169}}{{sfn|Villa|2010|p=15}} In minder as 20 jaar het die rooi, wit en groen vlag sy eie uniekheid verkry, en het dit baie beroemd en bekend geword.{{sfn|Maiorino|2002|p=169}} In 1799 het die onafhanklike [[Republiek Lucca]] onder Franse invloed gekom en die vertikale groen, wit en rooi vlag horisontaal aanvaar, met groen bo-aan; dit het tot 1801 geduur. In 1805 het Napoleon sy suster, Elisa Bonaparte Baciocchi, as Prinses van [[Lucca]] en [[Piombino]] ingestel. Hierdie gebeurtenis word herdenk in die opening van [[Leo Tolstoi]] se [[Oorlog en Vrede]].<ref>“Nou ja, Prins, dit blyk Genua en Lucca is nou bloot familielandgoedere van die Bonapartes“, [http://www.gutenberg.org/dirs/etext01/wrnpc12.txt faksimilee van 1922 Engelse vertaling] {{en}} {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081224215501/http://www.gutenberg.org/dirs/etext01/wrnpc12.txt |date=24 Desember 2008 }} deur Aylmer en Louise Maude, [[Project Gutenberg]] (besoek op 5 Oktober 2008)</ref> In dieselfde jaar, nadat Napoleon homself tot die eerste Franse Keiser gekroon het, is die Italiaanse Republiek omskep in die eerste Napoleontiese Koninkryk van Italië (1805–1814), of ''Italico'', onder sy direkte heerskappy. Die vlag van die Koninkryk van Italië was dié van die Republiek in reghoekige vorm, met die goue Napoleontiese arend as wapenfiguur.{{sfn|Bovio|1996|p=37}} Dit het in gebruik gebly tot die Napoleon se ondergang in 1814. === Italiaanse eenwording === ==== Die 19de eeuse rewolusies ==== [[Lêer:Cinque Giornate di Milano 01.jpg|thumb|left|Die Vyf-dae-opstand (1848), waarvan een van die simbole die driekleur was]] Met die val van Napoleon en die herstel van die [[Absolute monargie|absolutistiese monargiese regimes]], het die Italiaanse driekleur ondergronds gegaan en die simbool geword van die patriotiese gisting wat in Italië begin versprei het{{sfn|Villa|2010|p=10}}{{sfn|Maiorino|2002|p=169}} en die simbool wat al die pogings van die Italiaanse volk tot vryheid en onafhanklikheid verenig het.<ref>{{it}} Ghisi, Enrico ''Il tricolore italiano (1796–1870)'' Milano: Anonima per l’Arte della Stampa, 1931; sien Gay, H. Nelson in ''The American Historical Review'' Vol. 37 No. 4 (pp. 750–751), Julie 1932 {{JSTOR|1843352}}</ref> In die [[Koninkryk Lombardye-Venesië]], ’n staat afhanklik van die [[Keiserryk Oostenryk]] wat na die val van Napoleon ontstaan het, was diegene wat die Italiaanse driekleur vertoon het, onderhewig aan die [[doodstraf]].{{sfn|Colangeli|1965|p=17}} Die Oostenrykers se doelwit was in die woorde van keiser [[Frans Josef I van Oostenryk]]:{{sfn|Bronzini|1986|p=137}} {{blockquote|text=[Die driekleur is verband om] mense te laat vergeet dat hulle Italiaans is.|source=Frans Josef I van Oostenryk}} Tussen 1820 en 1861 het ’n reeks gebeure gelei tot die onafhanklikheid en [[unifikasie van Italië]] (behalwe vir [[Veneto]] en die provinsie [[Mantua]], [[Latium]], [[Trentino-Suid-Tirol]] en Juliaanse Venesië, bekend as ''Italia irredenta'', wat in 1866 na die Derde Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog, in 1870 na die inname van Rome, en in 1918 na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderskeidelik met die res van Italië verenig is); hierdie tydperk van die Italiaanse geskiedenis staan ​​bekend as die ''Risorgimento''. Die Italiaanse driekleur is vir die eerste keer in die geskiedenis van die ''Risorgimento'' op 11 Maart 1821 tydens die revolusies van die 1820’s in die Sitadel van Alessandria vertoon, na die vergetelheid wat veroorsaak is deur die herstel van die absolutistiese monargiese regimes.{{sfn|Villa|2010|p=18}} Die groen, wit en rooi vlag het weer verskyn tydens die revolusies van 1830,{{sfn|Villa|2010|p=18}} hoofsaaklik as gevolg van [[Ciro Menotti]], die patriot wat die rebellie in Italië begin het.{{sfn|Maiorino|2002|p=170}}{{sfn|Busico|2005|pp=25–27}} Menotti het veral aangevoer dat ’n monargie die beste staatsvorm vir ’n verenigde Italië was met ’n soewerein wat deur ’n nasionale kongres gekies word. Die hoofpunte van hierdie idee was Rome as die hoofstad van Italië en die driekleurvlag as ’n nasionale banier.{{sfn|Busico|2005|p=25}} Op 5 Februarie 1831, tydens die Forlì-opstande, het die patriot Teresa Cattani haarself tydens die aanval op die gebou wat die setel van die Gesantskap van Romagna was in die driekleurvlag toegedraai, en die skote van die pouslike soldate uitgedaag.{{sfn|Villa|2010|p=18}} In 1831 het [[Giuseppe Mazzini]] die driekleur gekies as simbool van [[Jong Italië]].{{sfn|Maiorino|2002|p=172}} ’n Oorspronklike vlag van Jong Italië word in die meuseum van die ''Risorgimento'' en Mazziniese instituut in [[Genua]] bewaar.{{sfn|Maiorino|2002|p=290}} Van 1833 tot 1834 het die simboliek van die driekleur van noord- en sentraal-Italië{{sfn|Villa|2010|p=18}} af deur die Italiaanse skiereiland versprei.{{sfn|Tarozzi|1999|p=74}} Oor die rede waarom die Italiaanse patriotte aan die opstande van 1830-1831 deelgeneem het, het Mazzini gesê:{{sfn|Villa|2010|p=53}} {{blockquote|text=Vra diegene wat van een punt na ’n ander gehardloop het om die verskillende distrikte bymekaar te bring, na die vlag wat tussen daardie oproerige tye gewapper het. Daardie vlag was die Italiaanse vlag; daardie eerste stemme was stemme van Vaderland en broederskap.<ref group=Note>Chiedetelo a coloro che corsero da un punto all'altro per affratellare le varie contrade, alla bandiera che sventolò tra quei moti. Quella bandiera fu la bandiera italiana; quelle prime voci erano voci di Patria e fratellanza</ref>|source=Giuseppe Mazzini}} Die Italiaanse vlag het ook onder die politieke uitgewekenes inslag gevind en het die simbool van die stryd om onafhanklikheid en die eise vir liberaler grondwette geword.{{sfn|Maiorino|2002|p=173}} In 1834 is die driekleur deur die oproerlinge wat Savoje probeer binneval het, aanvaar{{sfn|Villa|2010|p=19}}{{sfn|Busico|2005|p=27}} terwyl die driekleurvlag van Jong Italië in 1835 deur [[Giuseppe Garibaldi]] na [[Suid-Amerika]] geneem is in sy tyd as uitgewekene.{{sfn|Maiorino|2002|p=173}} [[Lêer:Bandiera 1848 Milano a Carlo Alberto.jpg|thumb|left|Driekleurvlag geskenk deur die vroue van Milaan aan Koning [[Karel Albert van Sardinië|Karel Albert van Piedmont-Sardinië]] tydens die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog (1848–1849). Dit word vertoon in die Koninklike Wapenkamer van Turyn.]] Die Italiaanse vlag is ook gedurende die opstande van 1837 in [[Sisilië]], 1841 in [[Abruzze]] en 1843 in [[Romagna]] vertoon.{{sfn|Villa|2010|p=18}}{{sfn|Maiorino|2002|p=174}} In 1844 het die Gebroeders Bandiera ’n driekleur van Jong Italië vertoon in hul mislukte poging om die inwoners van die [[Koninkryk van die Twee Sisiliës]] aan te vuur.{{sfn|Villa|2010|p=19}} Die patriotte wat die twee broeders gevolg het, se uniform het bestaan uit ’n blou-en-groen hemp, wit broek, rooi handskerms, ’n rooi-en-groen kraag, ’n rooi leergordel en ’n pet met ’n kokarde in die kleure van die vlag van Jong Italië op die bors vasgespeld.{{sfn|Villa|2010|p=55}} Italiaanse driekleure is vertoon ter uitdaging van die owerhede wat die verbod afgekondig het, en ook ter herdenking van die opstand van die Genuese kwartier Portoria teen die Habsburgse besetters tydens die [[Oostenrykse Erfenisoorlog]]. Tydens hierdie geleentheid, wat op 10 Desember 1847 in Genua plaasgevind het op die plein van die ''santuario della Nostra Signora di Loreto'' van die Genuese distrik Oregina, is ''Il Canto degli Italiani'' deur Goffredo Mameli en Michele Novaro vir die eerste keer in die geskiedenis gespeel; dit sou vanaf 1946 die Italiaanse volkslied word.{{sfn|Villa|2010|p=19}}{{sfn|Maiorino|2002|p=175}} ''Il Canto degli Italiani'' verwys in ’n vers na die Italiaanse vlag: {{blockquote|text=[...] Laat een vlag, een hoop, ons vergader. Die uur van ons eenwording het gekom. [...]<ref group=Note>[...] Raccolgaci un'unica bandiera, una speme: di fonderci insieme, già l'ora suonò. [...]</ref>|source={{Lang|it|Il Canto degli Italiani}}}} Die teks, wat in die tweede vers staan, spreek die hoop uit dat Italië, wat toe nog verdeeld was, in een land sal verenig onder een vlag.{{sfn|Maiorino|2002|p=175}} Van hierdie tydperk af is die [[Arbutus unedo|aarbeiboom]]-plant beskou as die nasionale simbool van Italië weens die groen blare, wit bloeisels en rooi bessies wat herinner aan die Italiaanse vlag.<ref name="altovastese">{{it}} {{cite web|url=http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi/|title=Il corbezzolo simbolo dell'Unità d'Italia. Una specie che resiste agli incendi |date=3 Oktober 2011 |access-date=25 Januarie 2016|language=it |archive-date=5 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205120852/http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi/ |url-status=live}}</ref> Die aarbeiboom is ook die nasionale boom van Italië.<ref name="altovastese"/> [[Lêer:Arbutus unedo off Bayshore Drive at Coal Harbour.jpg|thumb|Die groen loof, wit bloeisels en rooi bessies van die aarbeiboom, met die kleure wat aan die Italiaanse vlag herinner: Om hierdie rede is dit een van Italië se nasionale simbole.<ref name="altovastese"/>]] Die Italiaanse vlag was ’n simbool van die [[Revolusiejaar 1848]]. In Maart 1848 is die Vyf-dae-opstand, ’n gewapende opstand wat gelei het tot die tydelike ontsetting van die stad onder Oostenrykse bewind, gekenmerk deur ’n oorvloed aan vlae en driekleur-kokardes.{{sfn|Bellocchi|2008|p=38}}{{sfn|Busico|2005|p=33}} Op 20 Maart, gedurende ’n hewige geveg met die Oostenrykers wat in die Castello Sforzesco en binne die stadsmure se beskermende stelsel verskans was, het die patriotte Luigi Torelli en Scipione Bagaggia daarin geslaag om op die dak van die Katedraal van Milaan te klim en die vlag van die hoogste toringspits (die een met die ''Madonnina'') te laat wapper.{{sfn|Villa|2010|pp=20–21}} Die oomblik toe die driekleur aan die toringspits verskyn het het die skare op die grond ’n entoesiastiese “Hoera!” uitgeroep.{{sfn|Villa|2010|p=21}} Hierdie historiese vlag word in die Museum van die Risorgimento in Milaan bewaar.{{sfn|Busico|2005|p=191}} Die patriot Luciano Manara het daarna daarin geslaag om die driekleur bo-aan die Victoria-poort te hys terwyl hy onder geweervuur van die Oostenrykers verkeer het.{{sfn|Villa|2010|p=21}} Toe die Oostenrykse veldmaarskalk [[Josef Radetzky von Radetz|Josef Radetzky]] die stad op 22 Maart verlaat het, het dit gelei tot die onmiddellike vestiging van die voorlopige regering van Milaan onder voorsitterskap van die podestà Gabrio Casati wat die volgende proklamasie uitgereik het:{{sfn|Bellocchi|2008|p=40}} {{blockquote|text=Kom ons raak vir eens en altyd ontslae van vreemde oorheersing in Italië. Aanvaar die driekleurvlag wat oor die land wapper vir julle onverskrokkenheid en sweer om dit nooit weer te skeur nie.<ref group=Note>Facciamola finita una volta con qualunque dominazione straniera in Italia. Abbracciate questa bandiera tricolore che pel valor vostro sventola sul Paese e giurate di non lasciarvela strappare mai più.</ref> |source=Gabrio Casati}} Die proses om die vlag van Italië in een van die nasionale Italiaanse simbole te omskep was voltooi nadat die vlag se gebruik verstewig gedurende die opstande in Milaan.{{sfn|Villa|2010|p=19}} [[Lêer:Sanesi - La rivoluzione di Palermo-12 gennaio 1848 - ca. 1850.jpg|thumb|Die Sisiliaanse rewolution van 1848, wat gekenmerk is deur gebruik van die driekleur]] Die volgende dag het koning Karel Albert van Sardinië die voorlopige regering van Milaan verseker dat sy troepe gereed was om hom te hulp te snel deur die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog te begin. Hulle sou ’n driekleur met die Savooise wapenskild gerojeer op die wit as ’n oorlogsvlag gebruik.{{sfn|Bellocchi|2008|p=49}}{{sfn|Maiorino|2002|p=179}} In sy proklamasie aan die Lombardies-Venesiaanse volk het Karel Albert gesê:<ref>Sien [[D. H. Lawrence|Lawrence, D. H.]] (ed. Philip Crumpton) [https://books.google.com/books?id=uQyA7yU6lbAC ''Movements in European History''] (p. 230) Cambridge Universiteitspers, 1989 vir ’n oorsig</ref> {{blockquote|text=Om die verbintenis tot Italiaanse eenwording duideliker met uiterlike tekens te toon, wil ons hê dat ons troepe … die Savoje-skild op die Italiaanse driekleurvlag plaas.<ref group=Note>Per viemmeglio dimostrare con segni esteriori il sentimento dell'unione italiana, vogliamo che le nostre truppe, entrando nel territorio della Lombardia e della Venezia, portino lo Scudo di Savoia sovrapposto alla bandiera tricolore italiana</ref>|source=Karel Albert van Sardinië}} Omdat die wapen, geblazoneer ''’n silwer kruis op rooi'', met die wit baan van die vlag gebots het, het dit blou fraiings gekry, met blou as die dinastiese kleur, hoewel dit nie ooreenstem met die heraldiese tradisie van tinktuur nie.<ref>Lo Statuto Albertino Art. 77, dato in Torino addì quattro del mese di marzo l'anno del Signore mille ottocento quarantotto, e del Regno Nostro il decimo ottavo (in Turyn gegee op die vierde van die maand Maart in die jaar van onse Heer eenduisend-agthonderd-agt-en-veertig en van ons Regent die agttiende)</ref> Die reghoekige burgerlike- en staatsvariante is in 1851 aanvaar. ’n Tydelike driekleur bestaande uit rooihemde, groen vertoonwerk en ’n wit laken is gehys aan die vlagpaal van die skip wat [[Giuseppe Garibaldi]] kort na die uitbreek van die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog van Suid-Amerika na Italië teruggebring het.{{sfn|Maiorino|2002|p=184}} Die patriotte wat by die hawe van Genua vergader het om [[Anita Garibaldi]] se terugkeer te verwelkom, het ten aanskoue van 3 000 mense aan haar ’n driekleur gegee om aan Giuseppe Garibaldi te gee sodat hy dit op Lombardiese grond kon plant.{{sfn|Villa|2010|p=20}} Die [[Groothertogdom Toskane]] het nie met die toestaan ​​van die grondwet (17 Februarie 1848) die nasionale banier verander nie (“Die Staat behou sy vlag en sy kleure”), maar het later per dekreet die gebruik van ’n driekleurserp naas die simbole van die Groothertogdom aan die Tiskaanse burgermagte toegestaan ​​(25 Maart 1848).{{sfn|Bellocchi|2008|p=27}} Die Groothertog het, onder druk van die Toskaanse patriotte, die driekleurvlag ook aanvaar as ’n staatsbanier en as ’n militêre banier vir die troepe wat gestuur is om Karel Albert van Sardinië te help.{{sfn|Maiorino|2002|p=184}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=27–28}} Soortgelyke maatreëls is deur die Hertogdom Parma en Piacenza en deur die Hertogdom Modena en Reggio aanvaar.{{sfn|Bellocchi|2008|pp=28–33}} [[Lêer:Sanesi - La proclamazione della Repubblica di San Marco, Marzo 1848 - litografia - ca. 1850.jpg|thumb|left|Die proklamasie van die [[Republiek San Marco]] in [[Venesië]] (1848), gekenmerk deur die vertoon van driekleurvlae]] Die vlag van die konstitusionele [[Koninkryk van die Twee Sisiliës]], te wete ’n wit vlag met die wapenskilde van Castile, Leon, Aragon, Twee Sisiliës en Granada daarop, is deur [[Ferdinand II van die Twee Sisilië|Ferdinand II]] gewysig deur die toevoeging van ’n rooi-en-groen omboorsel. Die vlag is van 3 April 1848 tot 19 Mei 1849 gebruik. Die voorlopige Regering van Sisilië, wat van 12 Januarie 1848 tot 15 Mei 1849 bestaan het in die tyd van die Sisiliaanse Revolusie, het die Italiaanse driekleur, gerojeer met ’n driebenige simbool, die trinacria of triskelion, aanvaar. Die [[Republiek San Marco]] wat in 1848 deur die [[Keiserryk Oostenryk]] onafhanklik verklaar is, het ook die driekleur aanvaar.{{sfn|Bellocchi|2008|p=43}}{{sfn|Busico|2005|p=32}} Die vlae wat hulle aanvaar het, het hulle direk gekoppel aan Italiaanse onafhanklikheid en pogings tot eenwording. Eersgenoemde die gerojeerde Italiaanse driekleur en laasgenoemde met, in die skildhoek, die gevleuelde St. Markusleeu wat van die vlag van die [[Republiek Venesië]] (maritieme republiek) wat van 697 [[Anno Domini|nC]] tot 1797 nC bestaan het.<ref>Lawrence, op. cit. (p. 229)</ref> ’n Kroniekskrywer van daardie tyd het die laaste oomblikke van die daaropvolgende kapitulasie van die Republiek San Marco deur Oostenrykse troepe op 22 Augustus 1849, soos volg beskryf:{{sfn|Busico|2005|p=37}} {{blockquote|text=Die driekleurvlag het bo elke werksplek, in elke gevaar, gewapper en omdat vyandige koeëls nie net die sy geskeur het nie maar die paal gebreek het, is onmiddellik iemand gevind om dit onder groot risiko te vervang.<ref group=Note>Le bandiere tricolori sventolavano sopra ogni opera, in ogni pericolo, e perché le palle nemiche non solo ne stracciavano la seta, ma rompevano il bastone, si trovava subito chi a gran rischio andava a sostituirne un'altra.</ref>|source=Kroniekskrywer ten aanskoue van die Republiek San Marco se laaste ure}} <!-- The tricolour flag of 1848 that greeted the expulsion of the Austrians from Venice is kept in the Museum of the Risorgimento and the Venetian 19th century.{{sfn|Maiorino|2002|p=292}} [[File:Rossetti - Proclamazione della Repubblica Romana, nel 1849, in Piazza del Popolo - 1861.jpg|thumb|The proclamation of the [[Roman Republic (19th century)|Roman Republic]] in [[Piazza del Popolo]] (1848) in [[Rome]] among a profusion of tricolour flags]] In 1849, the [[Roman Republic (19th century)|Roman Republic]], formed following the revolt against the [[Papal State]] that dethroned the [[Pope]], adopted as its national banner a green, white and red flag with a [[Aquila (Roman)|republican Roman eagle]] at the tip of the pole.{{sfn|Tarozzi|1999|p=75}}{{sfn|Maiorino|2002|p=188}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=72}} This lasted for four months, while the Papal States of the Church was in abeyance.<ref>[[Leona Rostenberg|Rostenberg, Leona]], "Margaret Fuller's Roman Diary", ''The Journal of Modern History'' Vol. 12 No. 2 (pp. 209–220), June 1940</ref> The Roman Republic resisted until 4 July 1849, when it was capitulated by the French Army.{{sfn|Busico|2005|p=37}} The troops from beyond the Alps, as a last act, entered the municipality of Rome where the last members of the republican assembly not yet captured were barricaded. Their secretary Quirico Filopanti surrendered wearing a tricolour scarf.{{sfn|Busico|2005|p=37}} The tricolour also flew over the barricades of the [[Ten Days of Brescia]], a revolt of the citizens of the Lombard city against the Austrian Empire,{{sfn|Villa|2010|pp=23–24}} and in many other centres such as [[Varese]], [[Gallarate]], [[Como]], [[Melegnano]], [[Cremona]], [[Monza]], [[Udine]], [[Trento]], [[Verona]], [[Rovigo]], [[Vicenza]], [[Belluno]] and [[Padua]].{{sfn|Bellocchi|2008|pp=40 and 42}} This spread throughout the Italian peninsula and demonstrated that the tricolour flag had by then assumed a consolidated symbolism valid throughout the national territory.{{sfn|Villa|2010|p=24}} The iconography of the Italian flag then began to spread not only in the vexillological and military fields, but also in some everyday objects such as scarves and clothing fabrics.{{sfn|Tarozzi|1999|p=156}} This turning point lasted until the failure of revolutions and the end of the First Italian War of Independence (1849), which ended with the defeat of the Piedmont-Sardinian Army of Charles Albert; after this, the ancient flags were restored.{{sfn|Bellocchi|2008|p=81}} Only the Kingdom of Piedmont-Sardinia confirmed the Italian tricolour as the national flag of the state even after the First Italian War of Independence ended.{{sfn|Bellocchi|2008|p=81}} After the defeat in the First Italian War of Independence in 1849, Charles Albert abdicated in favour of his son [[Victor Emmanuel II of Italy|Victor Emmanuel II]]. ==== From the unification of Italy to World War I ==== {{Infobox flag | Name = Kingdom of Italy | Image = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Use = 010011 | Symbol = {{FIAV|010011}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion = 2:3 | Adoption = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]]) | Relinquished = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design = A vertical [[tricolour (flag)|tricolour]] of green, white, and red, [[Defacement (flag)|defaced]] with the ''arms of Savoy'' and ''crown'' | Name2 = | Image2 = Flag of Italy (1861-1946).svg | Use2 = 100100 | Symbol2 = {{FIAV|100100}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion2 = 2:3 | Adoption2 = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]]) | Relinquished2 = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design2 = A vertical [[tricolour (flag)|tricolour]] of green, white, and red, [[Defacement (flag)|defaced]] with the ''arms of Savoy'' | Name3 = | Article3 = | Image3 = Flag of Italy (1860).svg | Use3 = 001000 | Symbol3 = {{FIAV|001000}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion3 = 1:1 | Adoption3 = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]])<ref>Regio decreto del 25 marzo 1860; see [http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/1860NuovaBandiera/Pagine/default.aspx 1860 – La nuova bandiera dei Corpi di Fanteria e Cavalleria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217061520/http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/1860NuovaBandiera/Pagine/default.aspx |date=17 December 2012 }} Uniformi e Tradizioni, Ministero della Difesa (retrieved 19 January 2013). Note No. 41 of 16 March 1863 (published in the Official Military Journal) is, in effect, an amendment to the 1860 decree with regard to fortresses, towers and military establishments; see [http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/Pagine/1863BandiereFortezzeTorriMilitari.aspx 1863 – Bandiere per le fortezze, torri e stabilimenti militari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217061722/http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/Pagine/1863BandiereFortezzeTorriMilitari.aspx |date=17 December 2012 }} Uniformi e Tradizioni, Ministero della Difesa (retrieved 22 January 2013)</ref> | Relinquished3 = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design3 = A defaced Italian tricolour }} [[File:San Martino della Battaglia - Turm Bodenhalle 2a Napoleon.jpg|thumb|left|[[Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia]] and [[Napoleon III of France]] entered [[Milan]] during the [[Second Italian War of Independence]] (1859).]] On 14 April 1855, before the departure for the [[Crimean War]], the Italian tricolour flags were solemnly entrusted to the soldiers of the [[Sardinian Expeditionary Corps in the Crimean War]] by King [[Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia]] with the following farewell sentence:{{sfn|Maiorino|2002|p=193}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=82 and 84}}{{sfn|Busico|2005|p=39}} {{blockquote|text=Soldiers! Here are your flags. Generously unfurled by the magnanimous Charles Albert, they remind you of the distant homeland and eight centuries of noble traditions. Know how to defend them; bring them back crowned with new glory and your sacrifices will be blessed by present and future generations.<ref group=Note>Movete dunque fidenti nella vittoria, e di novelli allori fregiate la Vostra bandiera, quella bandiera coi tre colori e colla eletta gioventù qui da ogni parte d'Italia convenuta e sotto a lei raccolta, vi addita che avete compito vostro l'indipendenza d'Italia, questa giusta e santa impresa che sarà il vostro grido di guerraSoldati! Eccovi le vostre bandiere. Generosamente spiegate dal magnanimo Carlo Alberto, vi ricordino la patria lontana ed otto secoli di nobili tradizioni. Sappiate difenderle; riportatele coronate di nuova gloria ed i vostri sacrifici saranno benedetti dalle presenti e dalle future generazioni.</ref>|source=Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia}} One of the Italian flags that participated in the Crimean War is kept in the [[Royal Armoury of Turin]].{{sfn|Maiorino|2002|p=289}} In 1857, an Italian flag with the pole surmounted by a Phrygian cap and with an [[archipendulum]], a symbol of social balance, was a symbol of the [[Sapri]] expedition, or rather the failed attempt to trigger a revolt in the Kingdom of the Two Sicilies perpetrated by [[Carlo Pisacane]].{{sfn|Villa|2010|p=23}}{{sfn|Maiorino|2002|p=191}} In order not to be captured, Pisacane committed suicide, and was reported to be bandaged with the tricolour flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=192}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=85}} On 10 January 1859, King Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia, in front of the members of parliament, announced the imminent entry into war of the Kingdom of Piedmont-Sardinia against the [[Austrian Empire]]:{{sfn|Villa|2010|p=24}} {{blockquote|text=So move confidently in the victory, and with new laurels adorn your flag, that flag with the three colours and with the chosen youth here from every part of Italy agreed and gathered under her, it shows you that you have the independence of Italy, this just and holy enterprise which will be your war cry<ref group=Note>Movete dunque fidenti nella vittoria, e di novelli allori fregiate la Vostra bandiera, quella bandiera coi tre colori e colla eletta gioventù qui da ogni parte d'Italia convenuta e sotto a lei raccolta, vi addita che avete compito vostro l'indipendenza d'Italia, questa giusta e santa impresa che sarà il vostro grido di guerra</ref>|source=Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia}} [[File:Partenza da Quarto.jpg|thumb|left|The departure of the [[Expedition of the Thousand]] (1860–1861)]] When the [[Second Italian War of Independence]] (1859) broke out, volunteers from all over Italy were enrolled in the Piedmont-Sardinian army.{{sfn|Busico|2005|p=41}} During the Second Italian War of Independence, the cities that were gradually conquered by Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia and [[Napoleon III of France]] greeted the two sovereigns as liberators in a riot of flags and tricolour cockades; even the centres about to ask for annexation to the Kingdom of Piedmont-Sardinia through plebiscites underlined their desire to be part of a united Italy with the waving of the tricolour.{{sfn|Bellocchi|2008|pp=96–101}} The Italian flag waved in Lombardy, annexed following the victory of the Kingdom of Piedmont-Sardinia in the Second Italian War of Independence, as well as in [[Tuscany]], [[Emilia (region)|Emilia]], [[Marche]] and [[Umbria]], annexed in the following year to the Kingdom of Piedmont-Sardinia through plebiscites, but also in cities that would have had to wait some time before being annexed, such as [[Rome]] and [[Naples]].{{sfn|Bellocchi|2008|p=101}}{{sfn|Busico|2005|p=43}} The enthusiasm of the population toward the tricolour grew in addition to the army of the Kingdom of Piedmont-Sardinia and the troops of volunteers who participated in the Second Italian War of Independence,{{sfn|Villa|2010|p=24}} the green, white and red flag spread widely available in newly conquered or annexed regions by plebiscites, appearing on house windows, in shop windows and in public places such as hotels and taverns.{{sfn|Maiorino|2002|pp=196–198}} The tricolour was also the flag of the [[United Provinces of Central Italy]], a short-lived [[Military occupation|military government]] established by the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]] that was formed by a union of the former [[Grand Duchy of Tuscany]], [[Duchy of Parma]], [[Duchy of Modena]], and the [[Papal Legations]], after their monarchs were ousted by popular revolutions.<ref>{{cite web|url=http://www.cisv.it/azzurro/tricolore2.html|title=Storia minima della bandiera italiana – 2|access-date=28 February 2017|archive-date=20 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320152701/http://www.cisv.it/azzurro/tricolore2.html|url-status=live}}</ref> The United Provinces of Central Italy existed from 1859 to 1860, when they were annexed to the Kingdom of Piedmont-Sardinia.<ref>{{cite web|url=http://www.geocities.com/capitolhill/rotunda/2209/Modena.html|title=States and Regents of the World – Central Italy 1859–1860|access-date=28 February 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080522201345/http://www.geocities.com/capitolhill/rotunda/2209/Modena.html|archive-date=22 May 2008}}</ref> [[File:Corteo Reale all' Apertura del Parlamento del Regno d' Italia.jpg|thumb|left|The royal procession at the opening of the [[Parliament of the Kingdom of Italy]] (1861) among a profusion of tricolour flags]] The tricolour accompanied, although not officially,{{sfn|Maiorino|2002|pp=202–203}} also the volunteers of the [[Expedition of the Thousand]] (1860–1861) led by [[Giuseppe Garibaldi]], whose goal was to conquer the [[Kingdom of the Two Sicilies]].{{sfn|Villa|2010|p=25}} Garibaldi, in particular, had an absolute deference and respect for the Italian flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=198}} Shortly after the loss of Sicily, on 25 June 1860, trying to limit the damage given the growing participation of the population in the Expedition of the Thousand, King [[Francis II of the Two Sicilies]], decreed that the green, white and red flag was also the official banner of his Kingdom, with the [[House of Bourbon-Two Sicilies]] coat of arms superimposed on the white.{{sfn|Maiorino|2002|p=207}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=118–119}}{{sfn|Villa|2010|p=60}} Adopted on 21 June 1860, this lasted until 17 March 1861, when the Two Sicilies was incorporated into the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]], after its defeat in the Expedition of the Thousand. Ironically, in the final phase of the Expedition of the Thousand, the tricolour of the Kingdom of the Two Sicilies fluttered in antagonism to the tricolour flag of the Kingdom of Piedmont-Sardinia.{{sfn|Maiorino|2002|p=208}} Two of the original tricolours that flew on the ''Lombardo'' [[steamship]] that participated, together with ''Piedmont'', in the Expedition of the Thousand, are preserved, respectively, inside the [[Museum of the Risorgimento (Rome)|Central Museum of the Risorgimento at the Vittoriano]] in Rome<ref name="romartguide.it">{{cite web|url=http://www.romartguide.it/italiano/schedemusei/MuseoDelVittoriano.html|title=Museo centrale del Risorgimento – Complesso del Vittoriano|access-date=7 March 2016|language=it|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305105630/http://www.romartguide.it/italiano/schedemusei/MuseoDelVittoriano.html|url-status=live}}</ref> and the Museum of the Risorgimento in [[Palermo]].{{sfn|Busico|2005|p=197}} [[File:Italian-unification.gif|thumb|Animated map of the [[Italian unification]] from 1829 to 1871]] On 17 March 1861, there was the [[proclamation of the Kingdom of Italy]], a formal act that sanctioned, with a normative act of the Kingdom of Piedmont-Sardinia, the birth of the unified Kingdom of Italy.<ref>{{Cite web |url=https://www.sunuraghe.it/2013/regno-di-sardegna-regno-ditalia-repubblica-italiana |title=Regno di Sardegna, Regno d'Italia, Repubblica Italiana |date=19 March 2013 |access-date=22 January 2021 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126191843/https://www.sunuraghe.it/2013/regno-di-sardegna-regno-ditalia-repubblica-italiana |url-status=live }}</ref> On 15 April 1861, the flag of the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]] was declared the flag of the newly formed Kingdom of Italy.<ref>Regio decreto n. 2072 del 24 settembre 1923, convertito nella legge n. 2264 del 24 dicembre 1923</ref> The tricolour therefore continued to be the national flag also of the new State, although not officially recognised by a specific law,{{sfn|Villa|2010|p=26}}<ref>{{Cite web|url=http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/storia_bandiera.html|title=Storia della bandiera italiana|access-date=14 January 2016|archive-date=16 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116020632/http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/storia_bandiera.html|url-status=usurped}}</ref> but regulated with regard to the shape of military banners.{{sfn|Maiorino|2002|p=201}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=105}}{{sfn|Busico|2005|p=45}} This Italian tricolour, with the armorial bearings of the former Royal [[House of Savoy]], was the first national flag and lasted in that form for 85 years until the [[birth of the Italian Republic]] in 1946. [[File:Einzug Vittorio Emanuels in Venedig 2.jpg|thumb|King [[Victor Emmanuel II of Italy]] entering [[Venice]] during the [[Third Italian War of Independence]] (1866) among a profusion of tricolour flags]] The ''tricolore'' had a universal, transversal meaning, shared by both [[Monarchism|monarchists]] and [[Republicanism|republicans]], [[Progressivism|progressives]] and [[Conservatism|conservatives]] and [[Guelphs and Ghibellines|Guelphs as well as by the Ghibellines]]. The tricolour was chosen as the flag of a united Italy also for this reason.{{sfn|Maiorino|2002|p=207}} After the Unification of Italy, the use of the tricolour became increasingly widespread among the population{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} as the flag and its colours began to appear on the labels of commercial products, school notebooks, the first cars and cigar packages.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} Even among the aristocrats it was successful; the most important families often had a flag bearer installed on the main façade of their mansions where they placed the Italian tricolour.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} It then began to appear outside public buildings, schools, judicial offices and post offices.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} During this period, tricolour bands were introduced for mayors and the jurors of the assize court during this period.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} Following the [[Third Italian War of Independence]] in 1866, [[Veneto]] and [[Friuli]] were annexed to the Kingdom of Italy; the entry of the [[Italian Army]] troops into [[Venice]], which took place on 19 October 1866, was greeted by a profusion of tricolour flags.{{sfn|Maiorino|2002|p=212}}{{sfn|Busico|2005|p=53}} Since the promulgation of a resolution of its municipal council, dated 5 November 1866, [[Vicenza]] is the only city in Italy to have adopted the tricolour flag as its own [[gonfalon]], instead of the civic banner, loaded with the coat of arms of the municipality.<ref name="vicenza">{{cite web|url=http://www.ilgiornaledivicenza.it/stories/1306_3/232852_bandiera_invece_del_gonfalone_vicenza__lunica_citt_ditalia/|title=Il Giornale di Vicenza.it – Dossier – Vicenza – Italia 150° – 3 – Bandiera invece del gonfalone. Vicenza è l'unica città d'Italia|access-date=14 January 2016|language=it|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316163209/http://www.ilgiornaledivicenza.it/stories/1306_3/232852_bandiera_invece_del_gonfalone_vicenza__lunica_citt_ditalia/|url-status=dead}}</ref> The Venetian city decided to patriotically change the nature of its sign shortly before the visit of King Victor Emmanuel II, who arrived in the city for the awarding of the [[Gold Medal of Military Valour]] earned by the Venetian municipality with the [[battle of Monte Berico]], fought on 10 June 1848 in the outskirts of the city. The occasion of the Sovereign's visit, Vicenza presented Victor Emmanuel II not with his own banner but, a decision from which his subsequent resolution was to originate, the Italian tricolour.<ref name="vicenza"/> [[File:Porta Pia Pagliari Vizzotto.JPG|thumb|left|A moment of the fighting that led to the [[capture of Rome|conquest of Rome by the Italian Army]] (1870)]] During the [[Battle of Custoza (1866)|battle of Custoza]] (24 June 1866), part of the Third Italian War of Independence, near Oliosi, today part of the municipality of [[Castelnuovo del Garda]], the soldiers of the 44th [[regiment]] of the "Forlì" [[brigade]] saved the tricolour war flag from the capture of the [[Austro-Hungarian Army]]. In order not to hand over their military banner to the enemy, they tore the drape of the tricolour flag into 13 pieces, divided among those present, and hid those shreds of cloth under the jacket. After the war it was possible to recover 11 of the 13 portions of the cloth and thus reconstruct the flag, named ''Tricolore di Oliosi''.<ref name=corriere-cherasco>{{cite web|url=http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|title=La bandiera fatta a pezzi (per salvarla dal nemico)|access-date=10 February 2017|language=it|archive-date=31 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731032219/http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|url-status=live}}</ref> Every year, on the third Sunday in June, the remembrance of the war episode is celebrated in Oliosi.<ref>{{cite news|url=http://www.larena.it/territori/garda-baldo/castelnuovo/giorni-del-tricolore-oliosi-festeggia-la-sua-bandiera-1.3085319?refresh_ce#scroll=400|title=Giorni del tricolore Oliosi festeggia la sua bandiera|newspaper=L'Arena.it|language=it|access-date=4 February 2015|last1=s. p. a|first1=Società Athesis|archive-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205003736/http://www.larena.it/territori/garda-baldo/castelnuovo/giorni-del-tricolore-oliosi-festeggia-la-sua-bandiera-1.3085319?refresh_ce#scroll=400|url-status=live}}</ref> At the [[Festa della Repubblica|military parade on 2 June 2011]], held in [[via dei Fori Imperiali]] in Rome on the occasion of the celebrations for the 150th [[anniversary of the unification of Italy]], the ''Tricolore di Oliosi'' was paraded on a [[cannon]] [[Gun carriage|carriage]] along with five other historic Italian flags.<ref>{{cite web|url=http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|title=La bandiera fatta a pezzi (per salvarla dal nemico) Il vessillo di Oliosi a Roma con i tricolori storici|language=it|access-date=4 February 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083025/http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|url-status=live}}</ref> Massimo d'Azeglio was among the first to recognise the importance of the tricolour flag as a tool for forming a widespread national awareness.{{sfn|Villa|2010|p=26}} In this regard he declared:{{sfn|Villa|2010|p=26}} "The flag is a privileged symbol in the pedagogy of a nation". Tricolour flags then greeted the Italian Army during the march toward Rome, which ended with the [[capture of Rome]] on 20 September 1870, and the annexation of [[Lazio]] to the Kingdom of Italy.{{sfn|Villa|2010|p=26}}{{sfn|Maiorino|2002|p=214}}{{sfn|Busico|2005|p=53}} Rome officially became the capital of Italy on 1 January 1871, while the establishment of the royal court and the Savoy government took place on 6 July of the same year. From this date, the Italian flag flies from the highest flagpole of the [[Quirinal Palace]].{{sfn|Maiorino|2002|pp=216–217}} [[File:Cartolina dei Carabinieri Reali spedita dalla Colonia Eritrea dell'Asmara (1907).jpg|thumb|Postcard of the [[Carabinieri]] sent from the [[Italian Eritrea]] in 1907 and depicting an eagle flying an Italian flag]] The first [[Italian Empire|Italian colony]] was founded in 1882, the [[Assab]] bay, which became the first outpost of the future [[Italian Eritrea]], where the flag of Italy waved in an Italian colony for the first time.{{sfn|Maiorino|2002|p=222}} Subsequently, the tricolour also waved in the [[Italian Somaliland]], in the [[Italian Libya]], in the [[Italian concession of Tientsin]] and in the [[Italian Islands of the Aegean]]. In 1897, the Italian flag had its 100th anniversary. The centennial celebration in [[Reggio Emilia]], where the tricolour was created on 7 January 100 years earlier,{{sfn|Maiorino|2002|p=226}} [[Giosuè Carducci]], who later became the first Italian to win the [[Nobel Prize in Literature]] in 1906,<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Giosue-Carducci|title=Giosue Carducci {{!}} Italian poet|work=Encyclopædia Britannica|access-date=22 August 2017|archive-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822225421/https://www.britannica.com/biography/Giosue-Carducci|url-status=live}}</ref> defined the flag as "blessed" and kissed it at the end of the speech.{{sfn|Busico|2005|p=13}}{{sfn|Maiorino|2002|p=226}}{{sfn|Villa|2010|pp=28–29}} [[File:XXXIV Fiesta Nacional del Inmigrante - desfile - colectividad italiana.JPG|thumb|left|[[Italian Argentines]] during the opening [[parade]] of the XXXIV [[Immigrant's Festival]]]] Around 1880 began large waves of [[Italian diaspora]], especially towards the Americans. The tricolour, often carried in the suitcases of migrants, began to wave outside the national borders, especially in the [[Little Italy|Little Italies]] that were forming around the world.{{sfn|Maiorino|2002|p=227}} This bond with the land of origin did not fade with the passing of generations—often still alive in the third or fourth generation.{{sfn|Tarozzi|1999|p=297}} Several years earlier in 1861, [[president of the United States|U.S. president]] [[Abraham Lincoln]] reviewed some military units that were participating in the [[American Civil War]]—among them was a [[Garibaldi Guard]], made up of Italian immigrants, which had as its military banner the tricolour flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=227}} In 1885, the tricolour jersey was introduced for the cyclist who won the title of champion of Italy.{{sfn|Tarozzi|1999|p=320}} Conceptually, this recognition is similar to the placement of a tricolour shield, the ''[[scudetto]]'', on the jerseys of the team champion of Italy in [[Association football|football]], [[Rugby football|rugby]], [[volleyball]] and [[basketball]].{{sfn|Tarozzi|1999|p=320}} The idea of affixing a ''scudetto'' on the shirts of the winning sports teams of the respective national championships was [[Gabriele D'Annunzio]].<ref name="scudetto">{{cite web|author=Paolo Pierangelo|language=it|url=https://www.fantagazzetta.com/blogs/18_04_2013/150-anni-di-dannunziolideatore-dello-scudetto-sulle-maglie-da-gioco-170340|title=150 anni di D'Annunzio, l'ideatore dello scudetto sulle maglie da gioco|access-date=19 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020190901/https://www.fantagazzetta.com/blogs/18_04_2013/150-anni-di-dannunziolideatore-dello-scudetto-sulle-maglie-da-gioco-170340|archive-date=20 October 2017|url-status=dead}}</ref> In football, the first sport to use it, it was introduced in 1924.<ref name="scudetto"/> In 1889, in the culinary field, the [[pizza Margherita]] was invented, named in honour of Queen [[Margherita of Savoy]], whose main ingredients recall the tricolour flag; green for the [[basil]], white for the [[mozzarella]] and red for the [[tomato sauce]].{{sfn|Maiorino|2002|p=220}} With the first [[trade union]] struggles at the end of the 19th century, the Italian flag began to wave in the hands of the demonstrators during [[Strike action|strikes]].{{sfn|Maiorino|2002|p=228}} Even during the struggles perpetrated by the [[Fasci Siciliani]] between 1892 and 1894 there was a profusion of Italian flag.{{sfn|Tarozzi|1999|p=12}} They were contrasted by the tricolours of the police sent by the government to quell the trade union revolts.{{sfn|Maiorino|2002|p=228}} On 25 April 1900, the Italian flag flew in the [[Franz Josef Land]], an archipelago located north of the [[Russian Empire]] between the [[Arctic Ocean]] and the [[Kara Sea]],{{sfn|Maiorino|2002|p=231}}{{sfn|Villa|2010|p=29}} an expedition organized in the [[Arctic|arctic areas]] led by explorer [[Umberto Cagni]].{{sfn|Maiorino|2002|p=231}} On 29 July 1900, King [[Umberto I of Italy]], who succeeded his father Victor Emmanuel II in 1878, was assassinated in [[Monza]] at a public ceremony with the streets flagged with tricolours.<ref>{{cite web|url=https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/20_luglio_15/docufilm-ultimo-giorno-del-re-120-anni-monza-rivive-attentato-umberto-primo-a64db7ec-c66e-11ea-a52c-6b2a448f1d2c.shtml|title="L'ultimo giorno del Re": 120 anni dopo Monza rivive l'attentato a Umberto I|date=15 July 2020|access-date=15 March 2021|language=it|archive-date=15 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615195651/https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/20_luglio_15/docufilm-ultimo-giorno-del-re-120-anni-monza-rivive-attentato-umberto-primo-a64db7ec-c66e-11ea-a52c-6b2a448f1d2c.shtml|url-status=live}}</ref> The king was shot four times by the [[Italian-American]] [[anarchist]] [[Gaetano Bresci]]. Bresci claimed he wanted to avenge the people killed in Milan during the suppression of the [[Bava Beccaris massacre|riots of May 1898]].<ref>{{cite book| author=Christopher Duggan| title=The Force of Destiny. A History of Italy Since 1796| date=2007| isbn=978-0-713-99709-5| page=349| publisher=Allen Lane}}</ref> Umberto I was succeeded by his son [[Victor Emmanuel III of Italy]]. --> === Historiese ontwikkeling van die Italiaanse vlag === <div align="center"><gallery> Lêer:Flag of the Cispadane Republic.svg | Vlag van die [[Cispadaanse Republiek]] (1797) Lêer:Flag of the Repubblica Cisalpina 1797–1798.svg | Vlag van die [[Cisalpynse Republiek]] (1797–1798) Lêer:Flag of the Repubblica Cisalpina.svg | Vlag van die Cisalpynse Republiek (1798–1802) Lêer:Flag of the Italian Republic (1802).svg | Vlag van die Italiaanse Republiek (1802–1805) Lêer:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg | Vlag van die Koninkryk Italië (1805–1814) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die VerenigdeItaliaanse Provinsies (1831) Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1848).svg | Vlag van die Koninkryk der Beide Sicilië (1848–1849) Lêer:Flag of the Republic of San Marco.svg | Vlag van die Republiek San Marco (1848–1849) Lêer:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | Vlag van die Koninkryk Piedmont-Sardinië (1848–1851) Lêer:Flag of Sicilian Kingdom 1848.svg | Vlag van die Koninkryk Sicilië (1848–1849) Lêer:State Flag of the Grand Duchy of Tuscany (1848-1849).svg | Vlag van die Groothertogdom Toscane (1848–1849) Lêer:Flag of the Roman Republic (19th century).svg | Vlag van die Romeinse Republiek (1849) Lêer:Military flag of the Roman Republic (19th century).svg | Oorlogsvlag van die Romeinse Republiek (1849) Lêer:Flag_of_the_Free_Cities_of_Menton_and_Roquebrune_(1848-1849).svg | Vlag van die Vrye Stede van Menton en Roquebrune (1848–1849) Lêer:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Vlag van die Koninkryk Piedmont-Sardinië (1851–1861) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die Verenigde Provinsies van Sentraal-Italië (1859–1860) Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1860).svg | Vlag van die Koninkryk der Beide Sicilië (1860–1861) Lêer:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Staatsvlag van die [[Koninkryk van Italië]] (1861–1946) Lêer:Flag_of_Italy_(1861–1946).svg | Burgerlike vlag van die Koninkryk van Italië. Nasionale en handelsvlag in die tydperk (1861–1946) Lêer:Flag of Giustizia e Liberta.svg | Vlag van die Colonna Italiana (1936–1945) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die Italiaanse Sosiale Republiek (1943–1945) Lêer:Bandiera di combattimento per le Forze Armate della Repubblica Sociale Italiana.svg | Vlag van die Nasionale Republikeinse Leër (1 Desember 1943 tot 7 Mei 1945)<ref>{{it}} {{Cite web |url=https://it.wikisource.org/wiki/Verbali_del_Consiglio_dei_Ministri_della_Repubblica_Sociale_Italiana_settembre_1943_-_aprile_1945/24_novembre_1943 |title=Verbali del Consiglio dei Ministri della Repubblica Sociale Italiana settembre 1943 – aprile 1945/24 novembre 1943 |access-date=29 September 2019 |archive-date=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807141746/https://it.wikisource.org/wiki/Verbali_del_Consiglio_dei_Ministri_della_Repubblica_Sociale_Italiana_settembre_1943_-_aprile_1945/24_novembre_1943 |url-status=live }}</ref> Lêer:War flag of the Italian Social Republic.svg | Oorlogsvlag van die Italiaanse Sosiale Republiek (28 Januarie 1944 tot 7 Mei 1945)<ref name="Forze Armate' 1944"/> Lêer:Flag of Italian Committee of National Liberation.svg | Vlag van die Nasionale Bevrydingskomitee (1943–1945) Lêer:Bandiera delle Brigate Garibaldi partigiane (1943-1945).svg | Vlag van die Brigate Garibaldi (1943–1945) Lêer:Flag of SFR Yugoslav Italian Minority.svg | Vlag van die Italiaanse etniese minderheid (Istriese Italianers en Dalmasiese Italianers) in [[Sosialistiese Federale Republiek Joegoslawië|Joegoslawië]] (1945–1990) Lêer:Flag of Italy (1946–2003).svg | Vlag van die Trustskap Somalië (1950–1960) Lêer:Flag of Italy (1-2).svg | Vlag van Italianers van Kroasië (1990–huidig) Lêer:Flag of Italy (1946–2003).svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (1946–2003) {{Citation needed|reason=Indien die kleure van die vlag nie voor 2003 gestandaardiseer is nie, soos op hierdie blad genoem, waar kom hierdie weergawe vandaan?|date=September 2025}} Lêer:Flag of Italy (2003–2006).svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (2003–2006) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (2006–huidig) </gallery></div> <!-- == Simboliek == Die Masaiskild met die spiese is die simbool van die stryd om onafhanklikheid en die bereidheid om dit te verdedig.<ref name="FOTW-Kenia">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/ke.html |title=Kenya |publisher=Flags of the World |date=2017 |accessdate=20 April 2023}}</ref> (Die skild verskyn ook in ’n effense gewysigde weergawe op die wapenskild van Kenia.) Swart stel verder ook die Afrikavolk voor, rooi stel die gemeenskaplike bloed van die mens asook die stryd om onafhanklikheid voor, groen stel die landbou en natuurlike hulpbronne voor en wit eenheid en vrede. --> == Ontwerp == === Kleure === [[Lêer:Costituzione della Repubblica Italiana.jpg|thumb|Een van die oorspronklike kopieë van die Italianse grondwet, nou in bewaring van die Historiese Argief van die President van Italië]] Die kleure van die Italiaanse vlag word weergegee in artikel 12<ref>{{it}} {{Cite web|url=http://www.governo.it/Governo/Costituzione/principi.html |title=La Costituzione della Repubblica Italiana |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508210346/http://www.governo.it/Governo/Costituzione/principi.html|archive-date=8 May 2013}}</ref> van die Grondwet van die Italiaanse Republiek wat in staatskoerant ({{lang|it|Gazzetta Ufficiale}}) No. 298, buitengewone uitgawe van 27 Desember 1947 gepubliseer is en het op 1 Januarie 1948 in werking getree: * [[groen]]; * [[wit]]; * [[rooi]]. Indien die vlag horisontaal vertoon word moet die groen aan die vlagpaalkant vertoon word en die rooi aan die wapperkant. Wanneer die vlag vertikaal vertoon word moet die groen bo-aan wees.<ref name=tricolore>{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/tricolore.html |title=Il tricolore |access-date=22 Maart 2016 |language=it |archive-date=21 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621052442/http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/tricolore.html |url-status=usurped}}</ref> {| class=wikitable ! !style="background:#008C45;color:white"| Groen !style="background:#F4F5F0;color:black"| Wit !style="background:#CD212A;color:white"| Rooi |- ! Bekskrywing | Varinggroen | Helderwit | Vlamskarlaken |- ![[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] |#008C45 |#F4F5F0 |#CD212A |- ![[RGB-kleurmodel|RGB]] |<code>0-140-69</code> |<code>244-245-240</code> |<code>205-33-42</code> |- ![[CMYK]] |100-0-51-45 |0-0-2-4 |0-84-80-20 |} <!-- == Ander vlae == === Historiese presidensvlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:First presidential standard of Kenya.svg| Eerste presidentsvlag van Kenia, 1963 tot 1970 Lêer:Kenya presidential standard JOMO KENYATTA.svg| Presidentsvlag van [[Jomo Kenyatta]] Lêer:Kenya presidential standard DANIEL ARAP MOI.svg| Presidentsvlag van [[Daniel arap Moi]] Lêer:Kenya presidential standard MWAI KIBAKI.svg| Presidentsvlag van [[Mwai Kibaki]] Lêer:Kenya presidential standard UHURU KENYATTA.svg| Presidentsvlag van [[Uhuru Kenyatta]] Lêer:Kenya Presidential Standard.svg| Presidentsvlag van [[William Ruto]] </gallery></center> === Verdedigingsmagte === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Kenya Defence Forces.svg| Vaandel van die [[Keniaanse Verdedigingsmag]] Lêer:Naval Ensign of Kenya.svg| Vaandel van die [[Keniaanse Vloot]] Lêer:Presidential Colour of the Kenyan Navy.svg| Presidentsvlag van die [[Keniaanse Vloot]] Lêer:Air Force Ensign of Kenya.svg| Vlag van die [[Keniaanse Lugmag]] </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Kenyan coat of arms flag.svg| Vlag van Kenia met die wapen op </gallery></center> === Historiese vlae === <gallery class="center"> Lêer:Flag of the Imperial British East Africa Company.svg| {{FIAV|historical}} [[Imperiale Brits-Oos-Afrikaanse Kompanjie]], 1888–1895 Lêer:Flag of the Witu Protectorate (1893-1920).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Witu-protektoraat, 1893–1920 Lêer:Flag of Kenya (1895–1921).svg| {{FIAV|historical}} [[Brits-Oos-Afrika]], 1895–1921 Lêer:Flag of Kenya (1921–1963).svg| {{FIAV|historical}} [[Kolonie en Protektoraat Kenia]], 1921–1963 Lêer:Flag of Kenya.svg| Vlag van die Dominion Kenia, 1963–1964; Vlag van die Republiek Kenia, sedert 1964 </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery> Lêer:Flag of Malawi.svg| [[Vlag van Malawi]] Lêer:Flag of the UNIA.svg| Pan-Afrikaanse vlag Lêer:Flag of South Sudan.svg| [[Vlag van Suid-Soedan]] </gallery></center> --> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Notas == {{reflist|group=Note}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliography == {{refbegin}} * {{cite book|last=Bellocchi |first=Ugo |title=Bandiera madre – I tre colori della vita |year=2008 |publisher=Scripta Maneant |language=it |isbn=978-88-95847-01-6}} * {{cite book|last=Bovio |first=Oreste|title=Due secoli di tricolore|year=1996 |publisher=Ufficio storico dello Stato Maggiore dell'Esercito|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/BVE0116837 IT\ICCU\BVE\0116837]}} <!--* {{cite journal |last1= Bronzini |first1=Giovanni Battista|last2= Dal Mestre|first2=Luigi|year=1986|title=La restaurazione austriaca a Milano nel 1814 |journal=Lares |volume= LII |number=3 |pages=425–464 |language=it| publisher=Casa Editrice Leo S. Olschki|ref={{sfnref|Bronzini|1986}}}} -->* {{cite book|last=Busico|first=Augusta |title=Il tricolore: il simbolo la storia|year=2005|publisher=Presidenza del Consiglio dei Ministri, Dipartimento per l'informazione e l'editoria|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/UBO2771748 IT\ICCU\UBO\2771748]}} * {{cite book|last=Colangeli|first=Oronzo|title=Simboli e bandiere nella storia del Risorgimento italiano|year=1965|publisher=Patron|url=https://www.150anni.it/webi/_file/documenti/risorgimento/movimentivalorilibri/valori/tricolore/tricolore%201_1.pdf|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/SBL0395583 IT\ICCU\SBL\0395583]|access-date=22 September 2019|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144702/https://www.150anni.it/webi/_file/documenti/risorgimento/movimentivalorilibri/valori/tricolore/tricolore%201_1.pdf|url-status=live}} * {{cite journal |last1=Fiorini |first1=Vittorio |year=1897 |title=Le origini del tricolore italiano |url=https://archive.org/stream/nuovaantologia151romauoft#page/238/mode/2up |journal=Nuova Antologia di Scienze Lettere e Arti |volume=LXVII |issue=vierde reeks |pages=239–267 and 676–710 |id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/UBO3928254 IT\ICCU\UBO\3928254] |language=it }} * {{cite book|last1=Maiorino |first1=Tarquinio|last2=Marchetti Tricamo|first2=Giuseppe |last3=Zagami |first3=Andrea |title=Il tricolore degli italiani. Storia avventurosa della nostra bandiera|year=2002 |publisher=Arnoldo Mondadori Editore|language=it|isbn=978-88-04-50946-2|ref={{sfnref|Maiorino|2002}}}} * {{cite book|last1=Tarozzi|first1=Fiorenza|last2=Vecchio|first2=Giorgio |title=Gli italiani e il tricolore|year=1999|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=88-15-07163-6|ref={{sfnref|Tarozzi|1999}}}} <!--* {{cite book|last1=Tobia|first1=Bruno|title=L'Altare della Patria|year=2011|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-15-23341-7}} * {{cite book |last1=Vecchio |first1=Giorgio |year=2003 |title=Almanacco della Repubblica |chapter-url=https://books.google.com/books?id=MuTF4BEaChYC&pg=PA42 |chapter=Il tricolore |pages=42–55 |publisher=Bruno Mondadori |isbn=88-424-9499-2 |language=it }} -->* {{cite book|last=Villa|first=Claudio|title=I simboli della Repubblica: la bandiera tricolore, il canto degli italiani, l'emblema|year=2010|publisher=Comune di Vanzago|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/LO11355389 IT\ICCU\LO1\1355389]}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Italy|Vlae van Italië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/it.html Italië] by ''Flags of the World'' * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Italy|title=Flag of Italy|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 September 2023}} {{Europavlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Italy}} [[Kategorie:Italië]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Italië]] ejdm0ecwuj9w5y2pjgkvyvx98kvospu T20I-vrouewêreldbeker 2024 0 454001 3372581 3353698 2026-11-15T00:24:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372581 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2024.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 | vanafdatum = 3 Oktober | totdatum = 20 Oktober | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} | kampioen = {{Crv-NZ}} | naaswenner = {{Crv-ZA}} | getal = 1 | deelnemers = 10 (56 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 23 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Amelia Kerr]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Laura Wolvaardt]] (223)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-16315 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2024/25 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Amelia Kerr]] (15)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-16315 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2024/25 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> | vorige jaar = 2023 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2023 | volgende jaar = 2026 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2026 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2024''' ([[Engels]]: ''2024 Women’s T20 World Cup'') is van 3 tot 20 Oktober 2024 in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] beslis. Dit was die negende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied is en die eerste in die Verenigde Arabiese Emirate. Die toernooi sou oorspronklik in [[Bangladesj]] met dieselfde datums aangebied word, maar weens politieke onrus in dié land is dit in Augustus 2024 verskuif, terwyl die [[Bengaalse Krieketraad]] as amptelike gasheer aangebly het.<ref name="Cricbuzz">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131355/icc-moves-womens-t20-world-cup-from-strife-torn-bangladesh-to-uae |title=ICC moves Women's T20 World Cup from strife-torn Bangladesh to UAE |publisher=Cricbuzz |author=Vijay Tagore |date=20 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014-toernooi]] sou dit die tweede T20I-vrouewêreldbekertoernooi in Bangladesj gewees het, waarmee dit die eerste land sou geword het om twee keer as gasvroue op te tree. Dit was ná die [[T20I-wêreldbeker 2021]] en die [[Kampioenetrofee 2025]], wat saam met Pakistan aangebied is, die derde vername kriekettoernooi in die Verenigde Arabiese Emirate. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2016, 2018, 2020 en 2023 het onveranderd gebly en tien nasionale vroue[[krieket]]spanne het aan die T20I-vrouewêreldbeker 2024 deelgeneem: die sewe regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die naasbeste span op die T20I-vroueranglys soos op 27 Februarie 2023 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 ([[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]). Skotland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam derde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2024 is 23 wedstryde gespeel, waaronder 20 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van vyf spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die ses beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 het saam met die gasvroue van die 2026-toernooi regstreeks gekwalifiseer vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] in Engeland. Dit was die laaste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan tien nasionale spanne deelgeneem het, nadat die aantal nasionale spanne vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 na twaalf verhoog is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Nieu-Seeland het Wes-Indië geklop en Suid-Afrika vir die verdedigende kampioen Australië, waardeur twee spanne mekaar in die T20I-vrouewêreldbekereindstryd ontmoet het wat nog nie ’n titel ingepalm het nie. Dit was die eerste eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika in enige krieket – beide mans en vroue. Daarbenewens het vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis beide Australië en Engeland versuim om na die eindstryd deur te dring. Nieu-Seeland het Suid-Afrika in die eindstryd op die [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] in [[Doebai (stad)|Doebai]] met 32 lopies verslaan en sodoende sy eerste T20I-vrouewêreldbekertitel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Saam met hul oorwinnings tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] was dit Nieu-Seeland se tweede internasionale vrouekriekettitel. Vir die Suid-Afrikaanse Proteas was dit ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023-eindstryd]] hul tweede agtereenvolgende T20I-vrouewêreldbekereindstrydverskyning, asook hulle tweede T20I-wêreldbekereindstrydverskyning vir beide mans en vroue in dieselfde jaar, nadat die [[Proteas|mansspan]] in die [[T20I-wêreldbeker 2024]]-eindstryd verskyn het. Doebai het ná die T20I-wêreldbeker 2021-eindstryd die tweede T20I-wêreldbekereindstryd – beide mans en vroue – gehuisves en interessant genoeg het in albei eindstryde twee spanne mekaar ontmoet wat voorheen nog nie ’n T20I-wêreldbekertitel gewen het nie. Daarmee het Doebai die eerste stad in ’n assosiaatlid van die IKR geword wat twee vername krieketeindstryde gehuisves het. == Toewysing == [[Lêer:Sheikh Hasina With ICC Womens T20 World Cup Bangladesh 2024 Trophy Delegation At Ganabhaban 2024-05-05 (PID-0008762).jpg|duimnael|Die destydse [[Bangladesj]]iese eerste minister [[Sjeikh Hasina]] saam met die T20I-vrouewêreldbeker 2024 se reëlingskomitee en krieketspelers tydens die presentasie van die T20I-vrouewêreldbekertrofee op 5 Mei 2024 in [[Dhaka]], toe die T20I-vrouewêreldbeker 2024 nog in Bangladesj sou plaasvind]] Die Internasionale Krieketraad het in Julie 2022 Bangladesj as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee sou dié land die eerste geword het om twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aan te bied. Vroeg in Junie 2024 het in Bangladesj grootskaalse betogings teen die destydse Bangladesjiese regering onder die eerste minister [[Sjeikh Hasina]] uitgebreek, waarna soms as “[[Bangladesjiese kwotahervormingsbeweging van 2024|Julierewolusie]]” verwys word, waartydens volgens skattings omtrent 1&nbsp;000 mense dood is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/more-than-1000-killed-bangladesh-violence-since-july-health-ministry-chief-says-2024-08-29 |title=More than 1,000 killed in Bangladesh violence since July, health ministry chief says |publisher=[[Reuters]] |date=29 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Op 5 Augustus 2024 het Sjeikh Hasina na Indië gevlug en bedank, waarna die betogings tot ’n einde gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/bangladeshs-ex-pm-hasina-in-india-a-dilemma-for-new-delhi/a-69929345 |title=Bangladesh's ex-PM Hasina in India: A dilemma for New Delhi |publisher=Deutsche Welle |author=Murali Krishnan |date=13 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Twee weke later het die Internasionale Krieketraad die moontlikheid ondersoek om die T20I-vrouewêreldbeker 2024 weens die politieke onrus na Indië te verskuif, maar dié voorstel is verwerp en die [[Bengaalse Krieketraad]] het vir meer tyd gevra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131327/womens-t20-world-cup-2024-uae-emerges-as-potential-host-but-bcb-seeks-more-time |title=Women's T20 World Cup 2024: UAE emerges as potential host but BCB seeks more time |publisher=Cricbuzz |authors=Vijay Tagore en Atif Azam |date=16 Augustus 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Aanvanklik is daar oorweeg om die toernooi na die buurland Indië te verskuif, maar die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] het dit van die hand gewys en die [[moeson]]seisoen en veral die voorbereidings op die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] as redes aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcci-rejects-iccs-offer-to-host-2024-womens-t20-world-cup-1447561 |title=BCCI rejects ICC's offer to host Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Daarnaas is [[Sri Lanka]] en [[Zimbabwe]] as alternatiewe gasheerlande oorweeg, maar Sri Lanka is om soortgelyke weersomstandighede soos Indië uitgesluit. Zimbabwe het laas in [[Krieketwêreldbeker 2003|2003 die Krieketwêreldbeker]] saam met [[Suid-Afrika]] en [[Kenia]] gehuisves en is saam met Suid-Afrika en [[Namibië]] as medegasheer van die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-express-interest-in-hosting-women-s-t20-world-cup-2024-1447677 |title=Zimbabwe express interest in hosting Women's T20 World Cup 2024 |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=16 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/50372-zimbabwe-emerges-as-contender-to-host-womens-t20-world-cup-2024.html |title=Zimbabwe emerges as contender to host Women’s T20 World Cup 2024 |publisher=Female Cricket |date=17 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Op 20 Augustus 2024 het die Internasionale Krieketraad aangekondig dat die T20I-vrouewêreldbeker 2024 uiteindelik na die [[Verenigde Arabiese Emirate]] verskuif is met die Bengaalse beheerliggaam wat as amptelike gasheer aangebly het.<ref name="Cricbuzz" /> Gevolglik was dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi wat op ’n neutrale plek beslis is.<ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-faqs-uae-set-to-be-tournament-s-first-ever-neutral-venue-1452325 |title=FAQs: The first ever women's T20 World Cup at a neutral venue |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=1 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Saam met die [[Kampioenetrofee 2025]], wat saam met Pakistan aangebied is, was dit een van twee vername internasionale kriekettoernooie wat binne ses maande in die Verenigde Arabiese Emirate beslis is. Drie jaar voorheen het die Verenigde Arabiese Emirate saam met [[Oman]] die [[T20I-wêreldbeker 2021]] vir mans aangebied, wat uit Indië verskuif is weens die [[Covid-19-pandemie]]situasie in dié land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/t20-world-cup-will-move-to-uae-and-oman-confirms-icc-1.1251079 |title=T20 World Cup will move to UAE and Oman, confirms ICC |publisher=The National |author=Paul Radley |date=29 Junie 2021 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Daarmee was dit die tweede vername kriekettoernooi wat geheel en al deur ’n assosiaatlid van die IKR gehuisves is. == Deelnemers == === Kwalifisering === In April 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2024 bekendgemaak, waarvolgens tien spanne aan dié toernooi deelgeneem het. Die gasvroue Bangladesj het saam met die ses beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die oorblywende regstreekse kwalifiseringsplek is deur die naasbeste span, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 27 Februarie 2023 bespreek. Die twee oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/qualification-pathway-for-marquee-icc-events-confirmed |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 April 2022 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Die volgende tien spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2024 gekwalifiseer: Australië, Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die ses beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2023 almal saam met die gasvroue Bangladesj regstreeks gekwalifiseer. Pakistan het as die naasbeste span op die T20I-vroueranglys teen 27 Februarie 2023 gekwalifiseer, terwyl Skotland en Sri Lanka tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-qualifier-2024-1425615/scotland-women-vs-sri-lanka-women-final-1425660/match-report |title=Athapaththu 102 helps Sri Lanka seal T20 World Cup Qualifier final |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Skotland, wat Ierland geklop het, het vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deelgeneem; dit was ook die enigste verandering in die lys deelnemende spanne teenoor die vorige 2023-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/2024/05/05/ireland-miss-out-on-womens-t20-world-cup-after-heavy-defeat-to-scotland |title=Ireland miss out on Women’s T20 World Cup after heavy defeat to Scotland |publisher=The Irish Times |date=5 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Die gasheer die Verenigde Arabiese Emirate het in die kwarteindstryd van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 teen Sri Lanka vasgeval.<ref name="ESPNcricinfo" /> === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2024 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2024-kwalifisering; altesaam 56 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-BD}} |'''Gasvroue''' |Sesde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="6"|'''Regstreeks''' |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-EN}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |T20I-vroueranglys op<br />27 Februarie 2023 |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-XS}} |rowspan="2"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2024 |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-LK}} |Negende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |} == Stadions == In Julie 2022 het die [[Bengaalse Krieketraad]] [[Dhaka]] en [[Sylhet]] as gasheerstede van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 aangekondig. Die [[Sylhet Internasionale Krieketstadion]] sou die uitklopwedstryde huisves, terwyl al die ander wedstryde op die [[Sher-e-Bangla Nasionale Krieketstadion]] aangebied sou word. Volgens die Bengaalse beheerliggaam het albei stadions geen opknapping nodig gehad nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newagebd.net/article/176859/dhaka-sylhet-to-host-2024-womens-t20-wc-matches |title=Dhaka, Sylhet to host 2024 Women’s T20 WC matches |publisher=New Age Bangladesh |author=Mahibur Hillol |date=26 Julie 2024 |accessdate=24 November 2025 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Albei stadions is voorheen tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/41487-which-countries-have-hosted-womens-t20-world-cup-events.html |title=Which countries have hosted Women’s T20 World Cup events? |publisher=Female Cricket |date=8 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> In Augustus 2024 het die Internasionale Krieketraad die toernooi na die Verenigde Arabiese Emirate verskuif weens politieke onrus in Bangladesj, hoewel die Bengaalse Krieketraad steeds as amptelike gasheer aangebly het. Die wedstryde is in die twee stede [[Doebai (stad)|Doebai]] en [[Sharjah]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-venue-confirmed-for-icc-women-s-t20-world-cup-2024 |title=UAE confirmed as new venue for ICC Women’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Altesaam 23 wedstryde is tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2024 gespeel, waaronder twee halfeindstryde en die eindstryd, waarvan twaalf op die [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] en elf op die [[Sharjah-krieketstadion]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/women-t20-world-cup-2024-venues-cricket |title=ICC Women’s T20 World Cup 2024: Know the venues |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=28 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Doebai (stad)|Doebai]] ! [[Sharjah]] |- | [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]] | [[Sharjah-krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|25|2|48|N|55|13|8|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Doebai Internasionale Krieketstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|19|50.96|N|55|25|15.44|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sharjah-krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Dubai Stadium 2019.jpg|200px]] | [[Lêer:SharjahCricket.JPG|200px]] |- !colspan=2|{{Location map+|Verenigde Arabiese Emirate|width=400|float=center|places= {{Location map~|Verenigde Arabiese Emirate|lat_deg=25|lat_min=3|lon_deg=55|lon_min=13|position=left|background=|label=[[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai]]}} {{Location map~|Verenigde Arabiese Emirate|lat_deg=25|lat_min=20|lon_deg=55|lon_min=25|position=left|background=|label=[[Sharjah-krieketstadion|Sharjah]]}}}} |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2024 is oor 18 dae tussen tien verskillende spanne oor 23 wedstryde beslis. Dit het op 3 Oktober 2024 op die Sharjah-krieketstadion in Sharjah met die openingswedstryd tussen die nominele gasheer Bangladesj en Skotland begin. Die toernooi het geëindig op die Doebai Internasionale Krieketstadion in Doebai op 20 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, waartydens Nieu-Seeland die T20I-vrouewêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in 2016, 2018, 2020 en 2023 gebruik. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2024 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Oktober ! scope=col |Do<br />3 ! scope=col |Vr<br />4 ! scope=col |Sa<br />5 ! scope=col |So<br />6 ! scope=col |Ma<br />7 ! scope=col |Di<br />8 ! scope=col |Wo<br />9 ! scope=col |Do<br />10 ! scope=col |Vr<br />11 ! scope=col |Sa<br />12 ! scope=col |So<br />13 ! scope=col |Ma<br />14 ! scope=col |Di<br />15 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Wo<br />16 ! scope=col |Do<br />17 ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-LK}} | {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-ZA}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2024 is deur tien nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die tien deelnemende spanne in twee groepe van vyf spanne elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/icc-women-s-t20-world-cup-2024-ultimate-guide-everything-you-need-to-know |title=ICC Women’s T20 World Cup 2024 Ultimate Guide: Everything you need to know |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=6 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hulle onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal. === 2024-effek op 2026-kwalifisering === Die vyf beste spanne van die 2024-toernooi (saam met die 2026-gasvroue Engeland) het regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer. Hulle was Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/women-s-t20-world-cup-pathway-resumes-as-focus-turns-to-asia-qualifier |title=Women's T20 World Cup pathway resumes as focus turns to Asia Qualifier |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 Mei 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van tien skeidsregters en drie wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/matchwise-schedule-of-icc-match-officials-for-women-s-t20-world-cup-announced |title=Matchwise schedule of ICC Match Officials for Women’s T20 World Cup announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Sarah Dambanevana <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> || * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/all-the-squads-named-for-the-icc-women-s-t20-world-cup-2024 |title=All the squads named for the ICC Women's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]]. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 5 Mei 2024 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2024 |title=Groups, fixtures revealed for Women's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Mei 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> Ná die verskuiwing van die toernooi na die Verenigde Arabiese Emirate is op 26 Augustus 2024 die nuwe kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/updated-fixtures-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2024 |title=Updated fixtures revealed for Women's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Augustus 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> === Eerste rondte === Tien spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne van elke groep regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4350292/icc-womens-t20-world-cup-2026-qualifiers-teams-and-whats-next |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026: Qualifiers, teams, and what’s next |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=26 Augustus 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+2.223 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.879 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.322 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |4||1||3||0||'''2'''||–1.040 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |4||0||4||0||'''0'''||−2.173 |} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 116 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 85/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 30 (20) | paaltjies1 = [[Chamari Athapaththu]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 22 (25) | paaltjies2 = [[Sadia Iqbal]] 3/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 31 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/pakistan-women-vs-sri-lanka-women-2nd-match-group-a-1432423/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Fatima Sana]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Pakistan se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/pakistan-women-vs-sri-lanka-women-2nd-match-group-a-1432423/match-report |title=All-round Fatima Sana, spinners give Pakistan a winning start |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 160/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 102 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 57* (36) | paaltjies1 = [[Renuka Singh Thakur]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harmanpreet Kaur]] 15 (14) | paaltjies2 = [[Rosemary Mair]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 58 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-a-1432425/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Devine]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Smriti Mandhana]] word die eerste Indiese vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54032-smriti-mandhana-becomes-the-1st-indian-to-reach-3500-t20i-runs.html |title=Smriti Mandhana becomes the 1st Indian to reach 3500 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=4 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste oorwinning ná tien agtereenvolgende nederlae en beëindig hulle langste T20I-verloorreeks ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4151562/from-record-loss-streak-to-a-world-cup-final-new-zealand-form-reversal-turnaround-revival-t20-world-cup-white-ferns |title=How NZ went from record loss streak to a World Cup final |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Laura Jolly |date=19 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/most-consecutive-defeats-283085 |title=Most consecutive defeats in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 93/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 94/4 (14.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 29* (40) | paaltjies1 = [[Megan Schutt]] 3/12 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Beth Mooney]] 43* (38) | paaltjies2 = [[Sugandika Kumari]] 1/16 (2.2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-sri-lanka-women-5th-match-group-a-1432426/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Anna Harris en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Megan Schutt]] (Aus) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Harshitha Samarawickrama]] (SL) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54084-harshitha-samarawickrama-completes-100-international-matches-for-sri-lanka.html |title=Harshitha Samarawickrama completes 100 International matches for Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 105/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 108/4 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Nida Dar]] 28 (34) | paaltjies1 = [[Arundhati Reddy]] 3/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shafali Verma]] 32 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-pakistan-women-7th-match-group-a-1432428/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]<br />Bywoning: 15&nbsp;935 | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Arundhati Reddy]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die 100ste T20I-wedstryd – beide mans en vroue – wat op hierdie stadion gespeel is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/sports/uae-india-pakistan-womens-match-on-oct-6-to-be-dubai-international-stadiums-100th-t20i |title=UAE: India-Pakistan women's match on Oct 6 to be Dubai International Stadium's 100th T20I |publisher=Khaleej Times |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://gulfnews.com/sport/cricket/icc/india-and-pakistan-set-for-historic-t20-clash-at-womens-world-cup-1.104302440 |title=India and Pakistan set for historic T20 clash at Women’s World Cup |publisher=Gulf News |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Die bywoning van 15&nbsp;935 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-india-pakistan-fans-turn-up-the-volume-in-dubai-in-record-numbers-1454085 |title=India and Pakistan fans turn up the volume in Dubai – in record numbers |publisher=ESPNcricinfo |authors=Valkerie Baynes en Firdose Moonda |date=6 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 148/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 88 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 4/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amelia Kerr]] 29 (31) | paaltjies2 = [[Megan Schutt]] 3/3 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 60 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-new-zealand-women-10th-match-group-a-1432431/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Megan Schutt]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Alyssa Healy]] (Aus) word die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken (in 2&nbsp;321 aflewerings). Sy teken ook haar 6&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54274-alyssa-healy-competes-3000-t20i-runs-becomes-fastest-to-achieve-this-feat.html |title=Alyssa Healy competes 3000 T20I runs, becomes fastest to achieve this feat |publisher=Female Cricket |date=8 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word ná [[Sophie Devine]] (NZ), [[Nida Dar]] (Pak) en [[Hayley Matthews]] (WI) die vierde speler wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/ellyse-perry-becomes-fourth-player-to-score-2000-runs-and-take-100-wickets-in-womens-t20is-1082024-1728401118283 |title=Ellyse Perry 4th player to 2000 runs & 100 wickets double in WT20Is |publisher=Cricket.com |date=8 Oktober 2024 |accessdate=8 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008174042/https://www.cricket.com/news/ellyse-perry-becomes-fourth-player-to-score-2000-runs-and-take-100-wickets-in-womens-t20is-1082024-1728401118283 |archive-date=8 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Megan Schutt]] (Aus) word die eerste bouler wat haar 44ste T20I-vrouewêreldbekerpaaltjie neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54302-megan-schutt-surpasses-shabnim-ismail-to-become-leading-wicket-taker-in-t20-world-cup.html |title=Megan Schutt surpasses Shabnim Ismail to become leading Wicket-Taker in T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=8 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 172/3 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 90 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Harmanpreet Kaur]] 52* (27) | paaltjies1 = [[Chamari Athapaththu]] 1/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Kavisha Dilhari]] 21 (22) | paaltjies2 = [[Arundhati Reddy]] 3/19 (4 boulbeurte)<br />[[Asha Sobhana]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 82 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-sri-lanka-women-12th-match-group-a-1432433/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Harmanpreet Kaur]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nilakshika de Silva]] (SL) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref name="INDvSL">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54333-milestones-approaching-during-match-12-between-india-women-vs-sri-lanka-women.html |title=Milestones approaching during Match 12 between India Women vs Sri Lanka Women |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Renuka Singh]] (Ind) speel in haar 50ste T20I-wedstryd.''<ref name="INDvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bcci.tv/video/5563663/renuka-singh-thakur-shares-her-emotions-on-playing-her-50th-t20i |title=Renuka Singh Thakur shares her emotions on Playing her 50th T20I |publisher=[[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Shafali Verma]] (Ind) word op 20 jaar en 255 dae die jongste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54363-shafali-verma-completes-2000-t20i-runs-becomes-youngest-to-achieve-this-feat.html |title=Shafali Verma completes 2000 T20I Runs, becomes youngest to achieve this feat |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy word ná [[Mithali Raj]] (in 73 kolfbeurte) ook die naasvinnigste Indiese vroulike kolwer wat dié mylpaal bereik (in 80 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/shafali-verma-second-fastest-indian-2000-t20i-runs-ind-vs-sl-t20-world-cup-2024-mithali-raj-record-stats/article68724800.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Shafali Verma becomes second-fastest Indian to score 2000 T20I runs |publisher=The Hindu |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] word die derde vroulike kolwer en tweede Indiese kolwer ná [[Smriti Mandhana]] wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54358-harmanpreet-kaur-completes-3500-t20i-runs-3rd-batter-to-achieve-this-feat.html |title=Harmanpreet Kaur completes 3500 T20I Runs, 3rd batter to achieve this feat |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy teken ook die vinnigste T20I-vrouewêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Indië aan (in 27 aflewerings).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/harmanpreet-kaur-india-vs-sri-lanka-dubai-landmark-fifty-2614300-2024-10-09 |title=Harmanpreet Kaur hits fastest fifty by an Indian batter in Women's T20 World Cup |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Indië teken hulle grootste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/india-women-vs-sri-lanka-women-12th-match-group-a-1432433/match-report |title=Harmanpreet, bowlers demolish Sri Lanka to hand India big NRR boost |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-ind-vs-sl-coach-ratnayake-on-winless-run-1454607 |title='Bad playing through and through' behind Sri Lanka's winless run at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 82 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 83/1 (11 boulbeurte) | lopies1 = [[Aliya Riaz]] 26 (32) | paaltjies1 = [[Ashleigh Gardner]] 4/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Alyssa Healy]] 37* (23) | paaltjies2 = [[Sadia Iqbal]] 1/17 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-pakistan-women-14th-match-group-a-1432435/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ashleigh Gardner]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Muneeba Ali]] voer Pakistan vir die eerste keer as T20I-[[Kaptein (sport)|kaptein]] aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131966/maturing-muneeba-takes-her-next-leap |title=Maturing Muneeba takes her next leap |publisher=Cricbuzz |author=Purnima Malhotra |date=11 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/sad-circumstances-as-pakistan-s-muneeba-ali-steps-into-captaincy-shoes |title=Sad circumstances as Pakistan's Muneeba Ali steps into captaincy shoes |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Alyssa Healy]] (Aus) teken haar 6&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54520-alyssa-healy-completes-6500-international-runs-during-pakistan-match.html |title=Alyssa Healy completes 6500 International Runs during Pakistan match |publisher=Female Cricket |date=11 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy word ná [[Suzie Bates]] (NZ) en [[Stafanie Taylor]] (WI) ook die derde kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aanteken.<ref name="Most_runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref name="guinnessworldrecords">{{en}} {{cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/773933-most-runs-scored-at-the-womens-t20-world-cup |title=Most runs scored at the Women’s T20 World Cup |publisher=[[Guinness World Records]] |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 115/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 118/2 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Chamari Athapaththu]] 35 (41) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Plimmer]] 53 (44) | paaltjies2 = [[Chamari Athapaththu]] 1/8 (2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-15th-match-group-a-1432436/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Plimmer]] (NZ) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Chamari Athapaththu]] (SL) speel in haar 250ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54582-chamari-athapaththu-completes-250-international-caps-for-sri-lanka.html |title=Chamari Athapaththu Completes 250 International caps for Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 151/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 142/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Grace Harris]] 40 (41) | paaltjies1 = [[Renuka Singh Thakur]] 2/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harmanpreet Kaur]] 54* (47) | paaltjies2 = [[Annabel Sutherland]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-india-women-18th-match-group-a-1432439/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Molineux]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Tahlia McGrath]] word die vinnigste Australiese vroulike kolwer in dié tyd wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken (in 37 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/tahlia-mcgrath-breaks-all-time-aussie-record-in-india-clash-10132024-1728831958036 |title=Tahlia McGrath breaks all-time Aussie record in India clash |publisher=Cricket.com |date=13 Oktober 2024 |accessdate=20 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220162332/https://www.cricket.com/news/tahlia-mcgrath-breaks-all-time-aussie-record-in-india-clash-10132024-1728831958036 |archive-date=20 Februarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Sy word ook die gesamentlik naasvinnigste vroulike kolwer wat dié mylpaal bereik, saam met [[Sarah Taylor]] (Eng), ná [[Charlotte Edwards]] (ook Eng) wat dit in 35 kolfbeurte vermag het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54672-tahlia-mcgrath-overtakes-meg-lanning-becomes-fastest-to-score-1000-t20i-runs-for-australia.html |title=Tahlia McGrath overtakes Meg Lanning, becomes fastest to score 1000 T20I Runs for Australia |publisher=Female Cricket |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Pooja Vastrakar]] (Ind) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54677-pooja-vastrakar-completes-100-international-wickets-for-india.html |title=Pooja Vastrakar completes 100 International Wickets for India |publisher=Female Cricket |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/pooja-vastrakar-completes-100-wickets-in-international-cricket-achieves-feat-by-dismissing-ashleigh-gardner-during-ind-w-vs-aus-w-icc-womens-t20-world-cup-2024-match-6339741.html |title=Pooja Vastrakar Completes 100 Wickets in International Cricket, Achieves Feat by Dismissing Ashleigh Gardner During IND-W vs AUS-W ICC Women’s T20 World Cup 2024 Match |publisher=LatestLY |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130161140/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/pooja-vastrakar-completes-100-wickets-in-international-cricket-achieves-feat-by-dismissing-ashleigh-gardner-during-ind-w-vs-aus-w-icc-womens-t20-world-cup-2024-match-6339741.html |archive-date=30 November 2024 |url-status=dead}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-india-women-18th-match-group-a-1432439/match-report |title=Australia clinch thriller to book yet another semi-final; India on the brink |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 110/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 56 (11.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Suzie Bates]] 28 (29) | paaltjies1 = [[Nashra Sandhu]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Fatima Sana]] 21 (23) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 3/14 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 54 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-pakistan-women-19th-match-group-a-1432440/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Eden Carson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = <span style="color:green">Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-pakistan-women-19th-match-group-a-1432440/match-report |title=NZ knock Pakistan (and India) out; secure first T20 World Cup semi spot in eight years |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=14 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die eerste keer sedert die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016-toernooi]] die halfeindrondte.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-hope-grit-resolve-emotions-overflow-amid-new-zealand-s-revival-1455360 |title=Hope, grit, resolve: emotions overflow amid New Zealand's revival |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=14 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Beide Indië en Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/pakistan-cant-come-to-indias-rescue-harmanpreet-kaurs-team-knocked-out-of-t20-world-cup-as-nz-reach-semifinal-101728920275787.html |title=Pakistan can't come to India's rescue, Harmanpreet Kaur's team knocked out of T20 World Cup as NZ reach semi-final |publisher=[[Hindustan Times]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Indië versuim vir die eerste keer sedert die 2016-toernooi om die halfeindrondte te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thebridge.in/cricket/india-crashes-out-womens-t20-world-cup-50183 |title=India crashes out of Women's T20 World Cup, Eight-year semifinal streak ends |publisher=The Bridge |date=14 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.536 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.382 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.091 |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |4||1||3||0||'''2'''||–0.844 |- bgcolor="#fcc"" |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |4||0||4||0||'''0'''||−3.129 |} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 119/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 103/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 36 (38) | paaltjies1 = [[Saskia Horley]] 3/13 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 49* (52) | paaltjies2 = [[Ritu Moni]] 2/15 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 16 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-scotland-women-1st-match-group-b-1432422/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Ritu Moni]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Skotland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/pakistan-women-vs-sri-lanka-women-2nd-match-group-a-1432423/match-preview |title=October 3 at the World Cup: Debutants and dark horses |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=2 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Taj Nehar]] (Ban) het haar T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/nigar-sultana-presents-debut-cap-to-taj-nehar-on-her-birthday-ahead-of-ban-w-vs-sco-w-icc-womens-t20-world-cup-2024-match-watch-video-6314826.html |title=Nigar Sultana Presents Debut Cap to Taj Nehar on Her Birthday Ahead of BAN-W vs SCO-W ICC Women’s T20 World Cup 2024 Match (Watch Video) |publisher=LatestLY |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nigar Sultana]] word die eerste Bengaalse vroulike speler wat in haar 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/nigar-sultana-first-bangladesh-player-to-reach-100-t20is-womens-t20-world-cup-2024-ban-vs-sco/article68712885.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Nigar Sultana becomes first Bangladesh player to reach 100 T20Is |publisher=The Hindu |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/53910-nigar-sultana-joty-becomes-first-bangladeshi-female-cricketer-to-complete-100-t20i-matches.html |title=Nigar Sultana Joty becomes First Bangladeshi female cricketer to complete 100 T20I Matches |publisher=Female Cricket |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nahida Akter]] word die eerste Bengaalse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/nahida-akter-first-bangladesh-player-100-wickets-wt20is-womens-t20-world-cup-2024-ban-vs-sco/article68713518.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Nahida Akter becomes first Bangladesh player to take 100 wickets in WT20Is |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dhakatribune.com/sport/cricket/360745/nahida-first-bangladeshi-to-claim-100-wicket-in |title=Nahida first Bangladeshi woman to claim 100 wickets in T20Is |publisher=Dhaka Tribune |date=4 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-scotland-women-1st-match-group-b-1432422/match-report |title=Bowlers come to the party as Bangladesh end ten-year wait in Sultana's 100th T20I |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=3 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 118/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 119/0 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 44* (41) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 4/29 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 59* (55) | paaltjies2 = [[Qiana Joseph]] 0/9 (1.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/south-africa-women-vs-west-indies-women-3rd-match-group-b-1432424/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 118/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 97/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 41 (40) | paaltjies1 = [[Fahima Khatun]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sobhana Mostary]] 44 (48) | paaltjies2 = [[Linsey Smith]] 2/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 21 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-england-women-6th-match-group-b-1432427/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 99/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 101/4 (11.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ailsa Lister]] 26 (33) | paaltjies1 = [[Afy Fletcher]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Qiana Joseph]] 31 (18) | paaltjies2 = [[Olivia Bell]] 2/18 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/scotland-women-vs-west-indies-women-8th-match-group-b-1432429/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Chinelle Henry]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54124-milestones-approaching-during-match-8-between-scotland-women-and-west-indies-women.html |title=Milestones Approaching during Match 8 between Scotland Women and West Indies Women |publisher=Female Cricket |date=5 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Hayley Matthews]] word ná [[Anisa Mohammed]] die tweede Wes-Indiese vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/hayley-matthews-t20i-wickets-womens-t20-world-cup-2024-stats-west-indies-vs-scotland/article68717895.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: Hayley Matthews completes 100 wickets in WT20Is |publisher=The Hindu |date=6 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy neem ook haar 200ste internasionale paaltjie, en sy word die vinnigste vroulike speler in dié tyd wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en haar 100ste T20I-paaltjie neem (in 98 T20I-wedstryde).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54173-hayley-matthews-becomes-fastest-to-complete-100-wickets-and-1000-runs-in-womens-t20is.html |title=Hayley Matthews becomes fastest to Complete 100 Wickets and 1000 Runs in Women’s T20Is |publisher=Female Cricket |date=6 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 124/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 125/3 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Laura Wolvaardt]] 42 (39) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 2/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 48* (36) | paaltjies2 = [[Marizanne Kapp]] 1/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-south-africa-women-9th-match-group-b-1432430/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] (RSA) teken haar 6&nbsp;000 lopie in EDI- en T20I-krieket aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54229-laura-wolvaardt-completes-6000-runs-in-white-ball-format.html |title=Laura Wolvaardt completes 6000 Runs in White-Ball Format |publisher=Female Cricket |date=7 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 166/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 86 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Marizanne Kapp]] 43 (24) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 1/15 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Katherine Fraser]] 14 (21) | paaltjies2 = [[Nonkululeko Mlaba]] 3/12 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 80 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/scotland-women-vs-south-africa-women-11th-match-group-b-1432432/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54328-milestones-approaching-during-match-11-between-south-africa-women-vs-scotland-women.html |title=Milestones approaching during Match 11 between South Africa Women vs Scotland Women |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54352-nadine-de-klerk-completes-100-international-caps-for-south-africa.html |title=Nadine de Klerk completes 100 International Caps for South Africa |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Suné Luus]] (RSA) speel in haar 250ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54373-south-african-veteran-sune-luus-completes-250-international-appearances.html |title=South African veteran Sune Luus completes 250 International Appearances |publisher=Female Cricket |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwyld7pr8gwo |title=Scotland eliminated by South Africa at T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=9 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 103/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 104/2 (12.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 39 (44) | paaltjies1 = [[Karishma Ramharack]] 4/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Hayley Matthews]] 34 (22) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-west-indies-women-13th-match-group-b-1432434/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Karishma Ramharack]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mandy Mangru]] (WI) het haar T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://newsroom.gy/2024/10/10/world-t20-west-indies-women-beat-bangladesh-to-keep-semi-final-hopes-alive |title=World T20: West Indies Women beat Bangladesh to keep semi-final hopes alive |publisher=Newsroom |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Nigar Sultana]] word die eerste Bengaalse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54460-nigar-sultana-joty-becomes-first-from-bangladesh-to-complete-2000-t20i-runs.html |title=Nigar Sultana Joty becomes first from Bangladesh to complete 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=10 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Stafanie Taylor]] (WI) word ná [[Suzie Bates]] (NZ) die tweede kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aanteken.<ref name="Most_runs" /><ref name="guinnessworldrecords" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 106/3 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107/3 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 38 (43) | paaltjies1 = [[Annerie Dercksen]] 1/7 (1 boulbeurt) | lopies2 = [[Tazmin Brits]] 42 (41) | paaltjies2 = [[Fahima Khatun]] 2/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-south-africa-women-16th-match-group-b-1432437/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = <span style="color:red">Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/bangladesh-women-vs-south-africa-women-16th-match-group-b-1432437/match-report |title=Spinners, Kapp, Brits help boost South Africa's semi-final chances |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=12 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2024 | tyd = 14:00 (GST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 109/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 113/0 (10 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 33 (28) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Maia Bouchier]] 62* (34) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 0/31 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-scotland-women-17th-match-group-b-1432438/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Maia Bouchier]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54633-milestones-approaching-during-match-17-between-england-women-vs-scotland-women.html |title=Milestones Approaching during Match 17 between England Women vs Scotland Women |publisher=Female Cricket |date=13 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 141/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 144/4 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 57* (50) | paaltjies1 = [[Afy Fletcher]] 3/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Qiana Joseph]] 52 (38) | paaltjies2 = [[Sarah Glenn]] 1/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-west-indies-women-20th-match-group-b-1432441/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Qiana Joseph]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Hayley Matthews]] word ná [[Shemaine Campbelle]], [[Deandra Dottin]], [[Stafanie Taylor]] en [[Anisa Mohammed]] die vyfde Wes-Indiese vroulike speler wat in haar 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54796-hayley-matthews-completes-100-t20i-matches.html |title=Hayley Matthews completes 100 T20I Matches |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) word die sewende Engelse vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54780-danielle-wyatt-hodge-completes-5000-international-runs-for-england.html |title=Danielle Wyatt-Hodge completes 5000 International runs for England |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 6&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/54801-deandra-dottin-completes-6500-international-runs-for-west-indies.html |title=Deandra Dottin completes 6500 International Runs for West Indies |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Wes-Indië se eerste T20I-oorwinning oor Engeland sedert die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]].''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4149381/england-west-indies-womens-t20-world-cup-2024-group-b-report-scores-semi-finals-schedule-matthews-joseph |title=West Indies blast England out of T20 World Cup |publisher=[[Krieket Australië]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Beide Suid-Afrika en Wes-Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/england-women-vs-west-indies-women-20th-match-group-b-1432441/match-report |title=West Indies knock England out, join South Africa in semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Wes-Indië haal vir die eerste keer sedert die 2018-toernooi die halfeinrondte.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-qiana-joseph-pummels-england-as-west-indies-find-a-new-matchwinner-1455492 |title='I'm just ready': Qiana Joseph pummels England as West Indies find a new matchwinner |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=16 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/oct/15/england-v-west-indies-womens-t20-cricket-world-cup-live |title=West Indies knock England out of Women’s T20 World Cup to reach semis – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |authors=Daniel Harris en Niall McVeigh |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Engeland versuim vir die eerste keer sedert die [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010-toernooi]] om die halfeindrondte te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cr4x9d9ylero |title=Sloppy England stunned by Windies to exit T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=15 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Doebai Internasionale Krieketstadion in Doebai ontmoet het. Indien Indië vir die halfeindrondte sou gekwalifiseer het, sou hulle in die eerste halfeindstryd op 17 Oktober in Doebai gespeel het.<ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c99vp4yyyyxo |title=Your essential guide to the ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Maisie Gallen |date=1 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 17 Oktober – Doebai | RD1-span01 = {{Crv-AU}} | RD1-telling01 = 134/5 | RD1-span02 = '''{{Crv-ZA}}''' | RD1-telling02 = '''135/2''' | RD1-hofie02 = 18 Oktober – Sharjah | RD1-span03 = {{Crv-WI}} | RD1-telling03 = 120/8 | RD1-span04 = '''{{Crv-NZ}}''' | RD1-telling04 = '''128/9''' | RD2-hofie01 = 20 Oktober – Doebai | RD2-span01 = {{Crv-ZA}} | RD2-telling01 = 126/9 | RD2-span02 = '''{{Crv-NZ}}''' | RD2-telling02 = '''158/5''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 134/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 135/2 (17.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 44 (42) | paaltjies1 = [[Ayabonga Khaka]] 2/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Anneke Bosch]] 74* (48) | paaltjies2 = [[Annabel Sutherland]] 2/26 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1432442/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Anneke Bosch]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Beth Mooney]] (Aus) word volgens aantal wedstryde (in 100 kolfbeurte) die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="AUSvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-australia-crown-slips-as-their-unbeaten-run-at-the-womens-t20-world-cup-ends-1455782 |title=Stats – Australia's crown slips as their unbeaten run at the Women's T20 World Cup ends |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54906-beth-mooney-becomes-fastest-female-cricketer-ever-to-score-3000-t20i-runs.html |title=Beth Mooney becomes fastest female cricketer ever to score 3000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=18 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Anneke Bosch]] teken die vinnigste T20I-vrouewêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 31 aflewerings).''<ref name="AUSvRSA" /> * ''Dit is ook die gesamentlik naasvinnigste vyftigtal in ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd teen Australië, saam met [[Smriti Mandhana]] se vyftigtal tydens die 2018-toernooi, ná [[Deandra Dottin]] (WI) tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] (in 22 aflewerings).''<ref name="AUSvRSA" /> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Australië ooit.''<ref name="AUSvRSA" /><ref name="Cricket.com">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/stats-end-of-an-era-as-south-africa-snap-australias-legendary-streak-10172024-1729186459435 |title=Stats: End of an era as South Africa snap Australia’s legendary streak |publisher=Cricket.com |date=17 Oktober 2024 |accessdate=12 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212162134/https://www.cricket.com/news/stats-end-of-an-era-as-south-africa-snap-australias-legendary-streak-10172024-1729186459435 |archive-date=12 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Dit is Australië se eerste T20I-vrouewêreldbekernederlaag sedert die 2020-openingswedstryd teen Indië en beëindig die langste wenreeks in dié tyd van 15 agtereenvolgende T20I-vrouewêreldbekeroorwinnings.''<ref name="AUSvRSA" /> * ''Australië versuim vir die eerste keer sedert die 2009-toernooi om die eindstryd te haal.''<ref name="AUSvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-the-era-of-australia-s-aura-comes-to-an-end-1455791 |title=The era of Australia's aura comes to an end |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika haal ná [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] sy tweede agtereenvolgende T20I-vrouewêreldbekereindstryd<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/australia-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1432442/match-report |title=South Africa stun serial winners Australia to enter World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> en word ná Nieu-Seeland (in 2009 en 2010), Engeland (in 2012 en 2014) en Australië (in 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, 2020 en 2023) die vierde span wat daarin kon slaag.''<ref name="Cricket.com" /> * ''Vir die eerste keer versuim beide Australië en Engeland om ’n T20I-vrouewêreldbekereindstryd te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-womens-t20-world-cup-2024/cricket-news/womens-t20-world-cup-finalists-full-list-australia-knocked-out-before-final-for-first-time-in-15-years |title=Women's T20 World Cup finalists, full list: Australia knocked out before final for first time in 15 years |publisher=Wisden |author=Abhishek Mukherjee |date=17 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 128/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 120/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Georgia Plimmer]] 33 (31) | paaltjies1 = [[Deandra Dottin]] 4/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Deandra Dottin]] 33 (22) | paaltjies2 = [[Eden Carson]] 3/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-west-indies-women-2nd-semi-final-1432443/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sharjah-krieketstadion]], [[Sharjah]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Eden Carson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Suzie Bates]] (NZ) speel in haar 333ste internasionale wedstryd (163 EDIs en 170 T20Is) en egaliseer [[Mithali Raj]] (Ind) se vorige rekord van 333 internasionale wedstryde.''<ref name="NZvWI">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-t20-world-cup-2024/54915-suzie-bates-equals-mithali-rajs-record-as-most-capped-player-in-womens-international-cricket.html |title=Suzie Bates Equals Mithali Raj’s Record as Most-Capped Player in Women’s International Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sy word ook die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 4&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="NZvWI" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/female-cricket-blogs/55021-from-grit-to-glory-the-rise-of-new-zealand-cricket-through-suzie-bates-and-sophie-devine.html |title=From Grit to Glory: The Rise of New Zealand Cricket Through Suzie Bates and Sophie Devine |publisher=Female Cricket |date=22 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/550718-most-runs-scored-in-twenty20-international-career-female |title=Most runs scored in Twenty20 International career (female) |publisher=[[Guinness World Records]] |date=22 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die derde keer ná [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] die T20I-vrouewêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-west-indies-women-2nd-semi-final-1432443/match-report |title=New Zealand overcome Dottin's all-round brilliance for first T20 World Cup final since 2010 |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=18 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2024 | tyd = 18:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 158/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 126/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Amelia Kerr]] 43 (38) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 33 (27) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 32 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]<br />Bywoning: 21&nbsp;457<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/55136-t20-world-cup-2024-sees-30-increase-in-crowd-attendance-compared-to-previous-edition.html |title=T20 World Cup 2024 sees 30% increase in Crowd Attendance compared to previous edition |publisher=Female Cricket |date=27 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Amelia Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Doebai huisves ná die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-eindstryd die tweede T20I-wêreldbekereindstryd – beide mans en vroue.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-t20-world-cup-venue-change-uae-icc-cricket-news-updates-ipl/article68670354.ece |title=Women’s T20 World Cup 2024: UAE answers international cricket’s SOS call, again |publisher=The Hindu |author=Shayan Acharya |date=27 September 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se derde agtereenvolgende T20I-wêreldbekereindstrydverskyning – beide mans en vroue – ná die 2023-vrouetoernooi en die 2024-manstoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/sport/womens-t20-world-cup/2024/Oct/20/t20-world-cup-2024-dubai-show-up-to-cheer-for-new-champions |title=T20 World Cup 2024: Dubai show up to cheer for new champions |publisher=The New Indian Express |author=Kalyani Mangale |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit was die eerste eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika in enige krieket – beide mans en vroue.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/sport/womens-t20-world-cup/2024/Oct/19/final-frontier-a-new-champion-long-lasting-legacy-await |title=Final frontier: A new champion & long-lasting legacy await |publisher=The New Indian Express |author=Kalyani Mangale |date=19 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het die kans gehad om ná Australië die tweede T20I-vrouewêreldkampioen van die [[Suidelike Halfrond]] te word.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/women-t20-world-cup-winners-list-champions |title=Women’s T20 World Cup winners: Australian cricket team’s dominance unmatched, New Zealand reigning champions – full list |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Ali Asgar Nalwala |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het ook die kans gehad op hulle eerste krieket- of T20I-wêreldbekertitel – beide mans en vroue.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-preview |title=A first-time winner beckons as South Africa face New Zealand in T20 World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=19 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se tweede T20I-wêreldbekereindstrydverskyning vir beide mans en vroue in dieselfde jaar, nadat die [[Proteas|mansspan]] in die [[T20I-wêreldbeker 2024]]-eindstryd verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-no-dna-just-rsa-south-africa-channel-a-champion-mindset-1455801 |title=No DNA, just RSA: SA channel a champion mindset for another final |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=18 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Suzie Bates]] (NZ) speel in haar 334ste internasionale wedstryd (163 EDIs en 171 T20Is) en oortref [[Mithali Raj]] (Ind) se vorige rekord van 333 internasionale wedstryde.''<ref name="NZvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-2024-final-stats-amelia-kerr-smashes-records-on-historic-day-for-new-zealand-1456317 |title=Kerr, Devine and Bates smash records on historic day for New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''[[Amelia Kerr]] (NZ) word die eerste bouler wat haar 15de T20I-vrouewêreldbekerpaaltjie neem.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-most-wickets-series/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Most wickets in a series For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland wen sy eerste T20I-wêreldbekertitel – beide mans en vroue – en hulle tweede internasionale vrouekriekettitel ná die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]].''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/white-ferns-win-t20-world-cup |title=White Ferns win T20 World Cup |publisher=Departement van Kultuur en Erfenis |date=20 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland word ná Australië, Engeland en Wes-Indië die vierde span wat die T20I-vrouewêreldbekertitel kon wen.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-series-results/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Series results For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland word ná Australië en Engeland ook die derde span wat beide die vrouekrieketwêreldbeker- en die T20I-vrouewêreldbekertitel kon wen.''<ref name="NZvRSA" /> * ''Nieu-Seeland wen die T20I-vrouewêreldbeker nadat hulle die toernooi op tien agtereenvolgende T20I-nederlae betree het, die meeste deur enige span in enige krieket – beide mans en vroue.''<ref name="NZvRSA" /> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) word op 35 jaar en 49 dae die oudste kaptein in dié tyd wat ’n vrouewêreldbekertitel wen.''<ref name="NZvRSA" /> * ''Suzie Bates (37 jaar en 34 dae), Sophie Devine en [[Lea Tahuhu]] (34 jaar en 27 dae) is ook die gesamentlik drie oudste spelers in dié tyd wat ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi wen.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=10;filter=advanced;final_type=1;orderby=age;result=1;template=results;trophy=136;type=allround;view=match |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / All-round records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=24 November 2025}}</ref> * ''Sophie Devine speel in haar laaste T20I-wedstryd as Nieu-Seelandse kaptein.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sophie-devine-short-of-words-after-leading-new-zealand-to-maiden-t20-world-cup-title-i-let-myself-dream-101729450149071.html |title=Sophie Devine short of words after leading New Zealand to maiden T20 World Cup title: ‘I let myself dream…’ |publisher=[[Hindustan Times]] |date=21 Oktober 2024 |accessdate=24 November 2025}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2024 |- |align=center|'''{{Crv-NZ}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die tien deelnemende nasionale vrouekrieketspanne in die T20I-vrouewêreldbeker 2024. [[Lêer:2024 ICC Women's T20 World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2024: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#c46|Eerste rondte}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|+/– !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Crv-NZ}} || A || 6 || 5 || 0 || 1 || 762 || 667 || +95 || 10 || — |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Crv-ZA}} || B || 6 || 4 || 0 || 2 || 777 || 727 || +50 || 8 || — |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Crv-AU}} || A || 5 || 4 || 0 || 1 || 610 || 540 || +70 || 8 || — |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Crv-WI}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 587 || 590 || –3 || 6 || — |- | colspan="12"| '''In die eerste rondte uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Crv-EN}} || B || 4 || 3 || 0 || 1 || 497 || 474 || +23 || 6 || +1.091 |- style="background:#c46;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Crv-IN}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 524 || 506 || +18 || 4 || +0.322 |- style="background:#c46;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Crv-BD}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 425 || 432 || –7 || 2 || –0.844 |- style="background:#c46;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Crv-PK}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 359 || 386 || –27 || 2 || –1.040 |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Crv-LK}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 383 || 500 || –117 || 0 || –2.173 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Crv-XS}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 397 || 499 || –102 || 0 || –3.129 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Laura Wolvaardt]] | 223 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Tazmin Brits]] | 187 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Danni Wyatt-Hodge]] | 151 |- |rowspan="3"| 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Harmanpreet Kaur]] |rowspan="3"| 150 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Georgia Plimmer]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Suzie Bates]] |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Amelia Kerr]] | 15 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Nonkululeko Mlaba]] | 12 |- |rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rosemary Mair]] |rowspan="2"| 10 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wes-Indië}} [[Afy Fletcher]] |- |rowspan="2"| 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Annabel Sutherland]] |rowspan="2"| 9 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Eden Carson]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2024]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2024 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2024}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420 T20I-vrouewêreldbeker 2024 op ESPNcricinfo] * {{en}} {{IMDb-titel|33650046|2024 ICC Women's T20 World Cup}} {{Proteas (2024 T20I-vrouewêreldbeker)}} {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2024}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2024]] [[Kategorie:Sport in 2024]] bsw599gjexxachxyfdqb9q21i5h8294 Toyota Fortuner 0 454029 3372612 2896333 2026-11-15T04:28:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372612 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Toyota Fortuner | image = [[Lêer:2015 Toyota Fortuner (New Zealand).jpg|duimnael]] | caption = 2015 Toyota Fortuner Limited (Nieu-Seeland) | manufacturer = [[Toyota]] | aka = {{unbulleted list | Toyota Hilux SW4 (2004–2015) | Toyota SW4 }} | production = November 2004–huidig | model_years = 2005–huidig | class = [[Sportnutsvoertuig|middelgrootte SNV]] | body_style = 5-deur SNV | layout = {{unbulleted list | [[Motordryfuitleg|voorenjin, agterwielaandrywing]] | [[Motordryfuitleg|voorenjin, vierwielaandrywing]] }} | platform = Toyota IMV platform | chassis = Bak-op-raam | related = {{unbulleted list | [[Toyota Hilux]] | Toyota Innova }} | predecessor = {{unbulleted list | [[Toyota 4Runner]] | Toyota Hilux Sport Rider (Thailand) }} }} Die '''Toyota Fortuner''' is 'n [[Sportnutsvoertuig|middelgrootte SNV]] wat sedert 2004 wêreldwyd deur die Japannese motorvervaardiger [[Toyota]] vervaardig word. Dit word gebou op die [[Toyota Hilux|Hilux]]-[[Bakkie (voertuig)|bakkieplatform]] en beskik oor twee of drie rye sitplekke en is beskikbaar in óf [[Motordryfuitleg|agterwiel- óf vierwielaandrywing]]. Dit is deel van Toyota se IMV-projek vir ontluikende markte, wat ook die Hilux en die Innova insluit. Die naam ''Fortuner'' is afgelei van die Engelse woord ''fortune''.<ref>{{Cite web|url=http://www.toyotazambia.co.zm/news/news-details/?news=6475|title=Toyota Fortuner History|publisher=Toyota|location=Zambia|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610104744/http://www.toyotazambia.co.zm/news/news-details/?news=6475|archive-date=10 June 2020|access-date=2020-06-10}}</ref> {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Eerste generasie | image = [[Lêer:Toyota Fortuner (first generation) (front), Serdang.jpg|duimnael]] | caption = Fortuner 2.5 G (KUN60; voor opsmuk, Maleisië) | model_code = {{unbulleted list | AN50 (4×4 modelle) | AN60 (4×2 modelle) }} | aka = {{unbulleted list | Toyota Hilux SW4 | Toyota SW4 }} | production = November 2004 – Desember 2015 | assembly = {{unbulleted list | Argentinië: Zárate (Toyota Argentina) | Egipte: Kaïro (AAV: sedert 2012) | Indië: Bidadi (TKM) | Indonesië: Karawang, Wes-Java (Toyota Astra Motor) | Kazakhstan: Kostanay (sedert Junie 2014) | Maleisië: [[Shah Alam]] (UMW Toyota Motor) | Thailand: Samut Prakan; Chachoengsao (Toyota Motor Thailand) | Venezuela: Cumaná | Viëtnam: Vĩnh Phúc | Pakistan: [[Karatsji]] (IMC) }} | designer = {{unbulleted list | Satoshi Yokoi, Hideo Morita en Hiroyuki Kawagishi<ref>{{Cite web|title=Automobile|url=http://onlineservices.ipophil.gov.ph/wopublish-search/public/detail/designs?id=PH32004000548|access-date=2022-01-18|website=IPOPHL Patent Search}}</ref> | Satoshi Yokoi, Shigetoshi Kouzai en Naoto Furukado (2008 opgesmuk)<!-- <ref>{{Cite patent|number=USD589401S1|title=Motor vehicle and/or toy replica thereof|gdate=2009-03-31|invent1=Yokoi|invent2=Kouzai|invent3=Furukado|inventor1-first=Satoshi|inventor2-first=Shigetoshi|inventor3-first=Naoto|url=https://patents.google.com/patent/USD589401S1/en}}</ref> --> }} | related = {{unbulleted list | [[Toyota Hilux]] (AN10) | [[Toyota Innova]] (AN40) }} | engine = {{unbulleted list |'''[[Petrolenjin|Petrol]]:''' | 2.7&nbsp;L ''2TR-FE'' [[inlynviersilinder|I4]] (TGN51/61) | 4.0&nbsp;L ''[[Toyota GR-enjin|1GR-FE]]'' [[V6-enjin|V6]] (GGN50/60) | '''Petrol flex-fuel''': | 2.7&nbsp;L ''[[Toyota TR-enjin|2TR-FBE]]'' I4 (TGN51/61) |'''[[Dieselenjin|Diesel]]:''' | 2.5&nbsp;L ''[[Toyota KD-enjin|2KD-FTV]]'' D-4D [[Turbodiesel|turbo]] I4 (KUN50/60) | 3.0&nbsp;L ''[[Toyota L-enjin|5L-E]]'' I4 (LAN50) | 3.0&nbsp;L ''[[Toyota KD-enjin|1KD-FTV]]'' D-4D turbo I4 (KUN51/61) }} | transmission = {{unbulleted list | 5-gang [[handratkas|handrat]] | 4-gang [[outomatiese ratkas|outomaties]] | 5-gang outomaties }} | wheelbase = {{convert|2750|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{convert|4705|mm|in|1|abbr=on}} | width = {{convert|1840|mm|in|1|abbr=on}} | height = {{convert|1850|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{convert|1710-1980|kg|lb|0|abbr=on}} }} {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Tweede generasie | image = [[Lêer:2018 Toyota Fortuner 2.4 VRZ 4x2 wagon (GUN165R; 02-18-2019), South Tangerang.jpg|duimnael]] | caption = 2018 Fortuner 2.4 VRZ 4x2<br/>(GUN165; voor opsmuk, Indonesië) | model_code = {{unbulleted list | AN150 (4×4 models) | AN160 (4×2 models) }} | aka = Toyota SW4 | production = Julie 2015–huidig | assembly = {{unbulleted list | Argentinië: Zárate, Buenos Aires (Toyota Argentina) | Kambodja: [[Phnom Penh]] (TTMC)<ref>{{cite press release |title=Toyota Tsusho Starts Vehicle Assembly Production of Toyota Cars in Cambodia |url=https://www.toyota-tsusho.com/english/press/detail/240502_006400.html |website=Toyota Tsusho |date=2 May 2024 |access-date=2025-08-25 |language=en}}</ref> | Egipte: [[Kaïro]] (AOI)<ref name="AOI">{{cite web |url=https://www.aoi.org.eg/en/products/%D8%AA%D9%88%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%A7_%D9%81%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D9%86%D8%B1__(_%D8%AF%D9%81%D8%B9_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A_) |title=Toyota - Fortuner (4 × 4) |publisher=[[Arab Organization for Industrialization|AOI]] |location=Egypt |access-date=2024-05-19}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.dailynewsegypt.com/2017/07/18/aoi-toyota-egypt-launch-production-line-fortuner/ |title=AOI and Toyota Egypt launch production line for "Fortuner" |first=Shaimaa |last=El-Badawi |work=Daily News Egypt |date=2017-08-18 |location=Egypt}}</ref> | Indië: Bidadi (TKM) | Indonesië: Karawang (TMMIN, Plant 1) | Kenia: [[Mombasa]] (CFAO Motors)<ref>{{Cite news |date=29 July 2023 |title=Ruto Launches The First Locally Assembled SUV, Toyota Fortuner |work=Soko Directory |url=https://sokodirectory.com/2023/07/ruto-launches-the-first-locally-assembled-suv-toyota-fortuner/}}</ref> | Maleisië: [[Shah Alam]] (UMW) | Pakistan: [[Karatsji]] (IMC) | Suid-Afrika: [[Durban|Prospecton]] (Toyota South Africa Motors)<ref>{{Cite news|url=http://www.engineeringnews.co.za/article/toyota-sa-opens-r61bn-fortuner-hilux-assembly-lines-2016-05-24|title=Toyota SA opens R6.1bn Fortuner, Hilux assembly lines|last=Venter|first=Irma|date=24 May 2016|work=Engineering News|access-date=10 January 2020}}</ref> | Thailand: Samut Prakan] (TMT) | Viëtnam: Phúc Yên<ref>{{cite news |url=https://en.thesaigontimes.vn/tinbaichitiet/68887/ |title=Toyota Vietnam celebrates 500,000th unit, resumes Fortuner production |date=2019-06-06 |access-date=2019-06-17 |website=The Saigon Times |archive-date=17 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617103833/https://en.thesaigontimes.vn/tinbaichitiet/68887/ |url-status=dead }}</ref> }} | designer = {{unbulleted list | Satoshi Okamoto, Takanori Ito en Tokuharu Mino<ref>{{Cite web |title=Design 201511124 {{!}} Registration 363915 |url=https://search.ipaustralia.gov.au/designs/search/details/201511124?s=f8ebfc39-ed54-4ce8-827a-9cf3c3edd2b4&page=2 |access-date=2022-08-31 |website=Australian Government IP Australia}}</ref> | Akbar Juniarto, Muhammad Arief, Prana Jiwandhana en Supriyatno (2019 TRD Sportivo)<ref>{{cite web |date=2019-06-25 |title=A00201901689 |url=https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00201901689?type=di&keyword=mobil |website=DGIP.go.id |publisher=Pangkalan Data Kekayaan Intelektual |access-date=2022-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611112655/https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00201901689?type=di&keyword=mobil |archive-date=2022-06-11 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |date=2019-06-25 |title=A00201901690 |url=https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00201901690?type=di&keyword=mobil |website=DGIP.go.id |publisher=Pangkalan Data Kekayaan Intelektual |access-date=2022-06-11 |archive-date=2022-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611112635/https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00201901690?type=di&keyword=mobil |url-status=dead }}</ref> | Heng-Pin Chang en Tien-Tzu Lin (2020 opsmuk)<ref>{{cite web |date=2020-08-31 |title=A00201904247 |url=https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00201904247?type=di |website=DGIP.go.id |publisher=Pangkalan Data Kekayaan Intelektual |access-date=2022-01-25 |archive-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125092726/https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00201904247?type=di |url-status=dead }}</ref> | Pei-Cheng Hsieh en Peter Elliott (GR Sport)<ref>{{cite web |date=2022-01-23 |title=A00202104323 |url=https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00202104323?type=di |website=DGIP.go.id |publisher=Pangkalan Data Kekayaan Intelektual |access-date=2022-01-25 |archive-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125065643/https://pdki-indonesia.dgip.go.id/detail/A00202104323?type=di |url-status=dead }}</ref> }} | related = {{unbulleted list | [[Toyota Hilux|Toyota Hilux (AN120/AN130)]] | Toyota Hilux Champ | [[Toyota Innova]] (AN140) }} | engine = {{unbulleted list | '''[[Petrolenjin|Petrol]]:''' | 2.7 L ''Toyota 2TR-FE'' Dual VVT-i I4 (TGN156/166) | 4.0 L ''[[Toyota GR-enjin|1GR-FE]]'' Dubbel VVT-i V6 (GGN155/165) | '''[[Dieselenjin|Diesel]]:''' | 2.4&nbsp;L ''[[Toyota GD-enjin|2GD-FTV]]'' D-4D turbo I4 (GUN155/165) | 2.5&nbsp;L ''[[Toyota KD-enjin|2KD-FTV]]'' D-4D turbo I4 (KUN155/165) | 2.8&nbsp;L ''[[Toyota GD-enjin|1GD-FTV]]'' D-4D turbo I4 (GUN156/166) | 3.0&nbsp;L ''[[Toyota L-enjin|5L-E]]'' I4 (LAN155)<ref name="LAN155L"/> | 3.0&nbsp;L ''[[Toyota KD-enjin|1KD-FTV]]'' D-4D turbo I4 (KUN156/166) }} | transmission = {{unbulleted list | 5-gang [[handratkas|handrat]] | 6-gang [[handratkas|handrat]] | 5-gang [[outomatiese ratkas|outomaties]] | 6-gang [[outomatiese ratkas|outomaties]] }} | wheelbase = {{convert|2750|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{convert|4795|mm|in|1|abbr=on}} | width = {{convert|1855|mm|in|1|abbr=on}} | height = {{convert|1835-1850|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{Convert|2105|-|2135|kg|lb|0|abbr=on}} }} == Produksie == Terwyl die eerste-generasie Fortuner in Thailand deur Thaise en Japannese [[Ingenieurswese|ingenieurs]] ontwikkel is, is die opgeknapte weergawe daarvan, sowel as die [[Toyota Hilux|Hilux]] en Innova, in Australië ontwerp deur Toyota Australië, wat ook verantwoordelik is vir die ontwikkeling van die tweede-generasie model.<ref>{{Cite web|url=http://www.goauto.com.au/mellor/mellor.nsf/story2/C496F50B133DE5A7CA2579E50018697A|title=Key role for Toyota Australia in development of next-gen HiLux-based Fortuner SUV|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102155322/http://www.goauto.com.au/mellor/mellor.nsf/story2/C496F50B133DE5A7CA2579E50018697A|archive-date=2 November 2012|access-date=2013-02-08}}</ref> Vir die medium- bak-op-raam SNV-segment bied Toyota die Hilux Surf/4Runner (Japan/Noord-Amerika) en die [[Toyota Land Cruiser Prado|Land Cruiser Prado]] (Europa en Australasië) aan. In sommige Sentraal- en Suid-Amerikaanse lande, Australië en Nieu-Seeland, bied Toyota egter die Fortuner saam met die 4Runner en/of Prado aan, soos in Peru, Panama, Ecuador, Colombia, El Salvador, Guatemala en Nicaragua. Gespesialiseerde variante met 'n natuurlik-aspireerde ''5L-E-'' [[dieselenjin]] word aan regerings, organisasies en die VN gebied, saam met ander nutsvoertuie soos die [[Toyota Land Cruiser Prado|Prado]], Hilux, [[Toyota HiAce|HiAce]] en die 70- en 200-reeks Land Cruiser.<ref name="LAN155L">{{Cite web|url=https://www.toyota-gib.com/eng/models/dual-purpose-type/fortuner/fortuner-30l-diesel-7-seater-lhd-LAN155L-SNMSEN.html|title=LAN155L-SNMSEN - Fortuner 3.0L Diesel 7 seater LHD|publisher=Toyota|location=Gibraltar|access-date=2018-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.toyota-gib.com/eng/models/dual-purpose-type/fortuner/fortuner-30l-diesel-LAN50L-NKMSEN.html|title=LAN50L-NKMSEN - Fortuner 3.0L diesel|date=2015-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615055214/http://www.toyota-gib.com/eng/models/dual-purpose-type/fortuner/fortuner-30l-diesel-LAN50L-NKMSEN.html|archive-date=2015-06-15|access-date=2018-05-08}}</ref> == Eerste generasie (AN50/AN60; 2004) == Die eerste generasie Fortuner is in Desember 2004 by die Thailand Internasionale Motorekspo onthul. Dit is onder die [[Toyota Land Cruiser Prado|Land Cruiser Prado]] en bo die [[Toyota RAV4|RAV4]] geplaas. Aanvanklik is die Fortuner verkoop met 4 verskillende tipes petrolenjins en 2 dieselenjins. Alle variante is aangebied in 'n 4×2 of 4×4-konfigurasie, met 'n 5-gang [[handratkas|hand-]] en 'n 4- of 5-gang [[outomatiese ratkas]]. In Augustus 2012 is die 2.5-liter [[gemenedrukbuisbrandstofinspuiting]] [[turbodiesel]] KD-FTV-enjin opgegradeer na 'n veranderlike spuitstuk [[turboaanjaer]] (VNT) wat reeds in die 3.0-liter gemenedrukbuisbrandstofinspuiting-turbodiesel ''1KD-FTV'' toegerus was sedert sy bekendstelling in 2005 om die krag en wringkrag met ongeveer 60% te verhoog, en ook brandstofverbruik met tot 30% te verminder. Met hierdie VNT-toerusting kon die Fortuner toe van 0–100 km/h versnel in ongeveer 11 sekondes (en minder as 10 sekondes vir die 3.0-liter-enjin).<ref>{{cite news|url=http://www.autoanalytic.com/toyota/toyota-grand-new-fortuner-vn-turbo-provides-more-power-with-similar-engine|title=Toyota Grand New Fortuner VN Turbo Provides More Power With Similar Engine|access-date=2012-08-15|work=Auto Analytic}}</ref> Dit is gelanseer vir Pertamina se suksesvolle ekspedisie van [[Djakarta]], [[Indonesië]] na [[Rome]], [[Italië]] (’n afstand van ongeveer 20 000 kilometer) deur gebruik van 'n groep Fortuners.<ref>{{cite news|date=2012-08-09|title=Tenaga Toyota Grand New Fortuner Kini Jauh Lebih Perkasa|trans-title=Toyota Grand New Fortuner's Power Is Now Much More Powerful|url=http://www.mediaindonesia.com/mediaoto/index.php/read/2012/08/09/4773/2/Tenaga-Toyota-Grand-New-Fortuner-Kini-Jauh-Lebih-Perkasa-|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120812002213/http://www.mediaindonesia.com/mediaoto/index.php/read/2012/08/09/4773/2/Tenaga-Toyota-Grand-New-Fortuner-Kini-Jauh-Lebih-Perkasa-|archive-date=2012-08-12|access-date=2012-08-15|work=Media Indonesia|language=id}}</ref> === Variante === 'n Aantal enjinopsies is beskikbaar afhangend van die land waar dit verkoop word, insluitend 'n 2.7-liter ''2TR-FE'' en 4.0-liter ''1GR-FE'' V6 petrol met [[veranderbare kleptydreëling]] en 2.5-liter ''2KD-FTV'' en 3.0-liter ''1KD-FTV'' gemenedrukbuisbrandstofinspuiting veranderlike geometrie [[turboaanjaer]] dieselmodelle. Graadvlakke is G en G Luxury vir agterwielaangedrewe diesel en petrol, en V vir 4×4 diesel en petrol. Die gemenedrukbuisbrandstofinspuiting tussenverkoelde turbodiesel het 'n funksionele lugdam op sy enjinkap. In 2007 het Toyota Thailand die 4×4-petrolmodel laat vaar en dit vervang met 'n tweewielaangedrewe petrolweergawe. ==== Suid-Afrikaanse mark ==== Die Fortuner is in 2005 in Suid-Afrika onthul en in 2006 bekendgestel, waar dit die topverkoper-SNV sedert sy bekendstelling geword het.<ref>{{Cite web|url=http://blog.durbansouthtoyota.co.za/2016-toyota-fortuner-first-impressions/|title=2016 Toyota Fortuner. First Impressions|date=2015-07-27|website=Durban South Toyota|location=Suid-Afrika|access-date=2016-06-21}}</ref> Toyota het in 2009 'n opgedateerde model vrygestel. In 2011 het die Fortuner voordeel getrek uit nog 'n opknapping, saam met sy boetie, die [[Toyota Hilux|Hilux]]. 'n 2.5-liter-dieselenjin is by die nuut opgeknapte reeks gevoeg. In 2013 het die Fortuner weer 'n paar klein binne-opgraderings ontvang, en vir die eerste keer; die bekendstelling van 'n swart leerbinneruim. Die klankstelsel is ook opgegradeer asook die navigasiestelsel. === Opsmukke === ==== 2008 ==== 'n Klein herontwerp van die Fortuner is in Julie 2008 bekendgestel. Dit is eers in Thailand onthul, en daarna by die 16de Indonesiese Internasionale Motorskou. Dit spog met nuwe projektor-kopligte en -sierrooster, nuwe agterligte, [[Bluetooth]]-konnektiwiteit, 'n nuwe ligte sandbinnekant, 'n elektronies-verstelbare bestuurdersitplek in die 4×4 V-model, en lugversorging agter vanaf die plafon vir die tweede en derde ry wat oorspronklik aan die kante geleë was. Daar is elektroniese remkragverspreiding, met rembystand wat LSPV slegs in sommige modelle vervang. <gallery widths="200" heights="150"> Lêer:Toyota_Fortuner_(first_generation)_(rear),_Serdang.jpg|Agteraansig (voor-opsmuk, Maleisië) Lêer:Toyota_Fortuner_in_Pattaya_(cropped).JPG|Fortuner 3.0 (KUN61; eerste opsmuk, Thailand) Lêer:2008-2010_Toyota_Fortuner,_first_generation,_rear_view.jpg|2008–2010 Fortuner G (AN60; eerste opsmuk, Viëtnam) </gallery> ==== 2011 ==== Die tweede opgeknapte Fortuner is in Julie 2011 bekendgestel. Dit is die eerste keer in Bangkok, Thailand, onthul. Die voorste fascia is heeltemal hersien met 'n nuwe spatbord, enjinkap, sierrooster, kopligte, agterligte, buffer en misligbehuising, soortgelyk aan die [[Toyota Land Cruiser|J200 Land Cruiser]]. Die agterligte is herontwerp met 'n deursigtige behuising soortgelyk aan die eerste generasie Lexus RX. Die agterste buffer en agterste versierplaat is ook hersien. Veranderinge aan die kante sluit in nuwe, skerper wielnisse, geïntegreerde LED-syspieëls en die wiele is ook herontwerp soortgelyk aan die 2012 [[Toyota Hilux|Hilux]] s'n. Klein veranderinge is ook aan die binnekant aangebring, insluitend die middelkonsole, stuurwiel en die oudio-/videostelsel wat ook opgegradeer is. Die Fortuner het later ook 'n nuwe VNT (Variable Nozzle Turbo) tussenverkoelde turbo-enjin ontvang.<ref>{{Cite web|url=https://business.inquirer.net/20345/ten-improvements-in-the-2011-fortuner|title=Ten improvements in the 2011 Fortuner|last=Jason |first=K. Ang|date=21 September 2011|publisher=Business Inquirer|access-date=17 March 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://paultan.org/2011/10/07/toyota-fortuner-facelift-launched-from-rm168k-to-rm182k/|title=Toyota Fortuner facelift launched – from RM168k to RM182k|last=Lim|first=Anthony|date=7 October 2011|publisher=Paul Tan's Automotive News|access-date=17 March 2020}}</ref> <gallery widths="200" heights="125"> Lêer:2013_Toyota_Fortuner_2.5_G_wagon_(KUN60;_12-16-2018),_South_Tangerang.jpg|2013 Fortuner 2.5 G 4x2 (KUN60; tweede opsmuk, Indonesië) Lêer:2013_Toyota_Fortuner_2.7_G_LUX_wagon_(TGN61R;_12-16-2018),_South_Tangerang.jpg|2013 Fortuner 2.7 G LUX 4x2 (TGN61; tweede opsmuk, Indonesië) Lêer:Toyota_Fortuner_(first_generation)_second_facelift_(rear).jpg|2012 Fortuner 2.7 G (KUN60; tweede opsmuk, Filippyne) Lêer:2014_Toyota_Fortuner_2.5_G_TRD_Sportivo_wagon_(KUN60R;_12-16-2018),_South_Tangerang.jpg|2013 Fortuner 2.5 G TRD Sportivo 4x2 (KUN60; tweede opsmuk, Indonesië) Lêer:2013_Toyota_Fortuner_2.5_G_VNT_TRD_Sportivo_(rear),_West_Surabaya.jpg|2013 Fortuner 2.5 G TRD Sportivo 4x2 (KUN60; tweede opsmuk, Indonesië) Lêer:Toyota_Fortuner_interior.jpg|Binnekant (tweede opsmuk) </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Toyotamodelle}} {{en-vertaal|Toyota Fortuner}} [[Kategorie:Toyota|Fortuner]] n25dlv3x0bqdanhg171y1qnpbgn1dhs Schmidtia 0 454032 3372465 2911576 2026-11-14T15:50:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372465 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Schmidtia kalahariensis MS 9782.jpg |image_caption = ''Schmidtia kalahariensis'' |display_parents = 3 |taxon = Schmidtia |authority = (1852), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Antoschmidtia'' <small>Steud.</small> }} '''''Schmidtia''''' is 'n [[genus]] van grasse wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Poaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Pakistan]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331283-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250811004431/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331283-2 |argiefdatum=11 Augustus 2025 |besoekdatum=29 September 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Schmidtia kalahariensis]]'' <small>Stent</small> * ''[[Schmidtia pappophoroides]]'' <small>Steud. ex J.A.Schmidt</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Schmidtia| ]] jkzc0kb1oguk0dj37qf8iclndqcjxl0 Scrophulariaceae 0 454565 3372477 3279247 2026-11-14T16:07:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372477 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Leeubekkies | image = Scrophularia nodosa8.jpg | image_caption = ''Scrophularia nodosa'' | display_parents = 3 | taxon = Scrophulariaceae | authority = Juss., (1789) nom. cons. | subdivision_ranks = Genusse | subdivision = <center>[[#Genusse|Sien teks]]</center> |synonyms = * Bontiaceae <small>Horan.</small> * [[Buddlejaceae]] <small>K.Wilh.</small>, nom. cons. * Hebenstretiaceae <small>Horan.</small> * Limosellaceae <small>J.Agardh</small> * Myoporaceae <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small>, nom. cons. * [[Oftiaceae]] <small>Takht. & Reveal</small> * Selaginaceae <small>Choisy</small>, nom. cons. * Spielmanniaceae <small>J.Agardh</small>, nom. illeg. * Verbascaceae <small>Bercht. & J.Presl</small><ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?1023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126163732/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?1023 |archive-date=2012-01-26 |url-status=live |title=Family: ''Scrophulariaceae'' Juss., nom. cons. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2003-01-17 |access-date=2011-10-17}}</ref> }} Die '''Scrophulariaceae''' is ’n [[familie (biologie)|familie]] van blomplante, algemeen bekend as die leeubekkiefamilie. Die plante is eenjarige en meerjarige kruide, asook [[struik]]e. Die blomme vertoon bilaterale (sigomorfiese) of, selde, radiale (aktinomorfiese) simmetrie. Die Scrophulariaceae het ’n kosmopolitiese verspreiding, met die meeste [[spesie]]s wat in gematigde streke voorkom, insluitend tropiese berggebiede. Die familienaam is afgelei van die [[genus]] Scrophularia (L.). == Taksonomie == In die verlede is die familie beskou as bestaande uit sowat 275 genusse en meer as 5 000 spesies, maar die klassifikasie daarvan is radikaal verander nadat talle molekulêre filogenieë getoon het dat die tradisionele breë omgrensing sterk [[polifileties]] was.<ref>Fischer says that, if we consider morphology, it has been obvious for the last decades that the Scrophulariaceae do not represent a monophyletic group. See [[#fischer2004scrophulariaceae|FISCHER (2004)]], p. 346.</ref> Verskeie genusse is onlangs na ander families binne die [[Lamiales]] oorgeplaas, veral na die Plantaginaceae en Orobanchaceae, maar ook na verskeie nuwe families.<ref name="olmstead2001">{{cite journal |author = Olmstead, R. G., dePamphilis, C. W., Wolfe, A. D., Young, N. D., Elisons, W. J. & Reeves P. A.|title = Disintegration of the Scrophulariaceae |url = https://archive.org/details/american-journal-of-botany_2001-02_88_2/page/348| journal= American Journal of Botany| volume= 88| pages = 348–361| year=2001 | doi = 10.2307/2657024 | pmid = 11222255 |issue = 2 |jstor = 2657024| doi-access = free}}</ref><ref>{{cite journal | author = Olmstead, R. G. | title = Whatever happened to the Scrophulariaceae? | journal=Fremontia|volume = 30| pages= 13–22|year=2003}} - on line [http://www.cnps.org/cnps/publications/fremontia/Fremontia_Vol30-No2.pdf here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315003714/http://www.cnps.org/cnps/publications/fremontia/Fremontia_Vol30-No2.pdf |date=15 Maart 2018 }}</ref> Verskeie families binne die Lamiales het hul omskrywing uitgebrei om genusse wat uit die Scrophulariaceae (breed gedefinieer) oorgeplaas is, in te sluit. Fischer (2004) het die familie beskou as bestaande uit drie subfamilies – Antirrhinoideae, Gratioloideae en Digitalidoideae. Hy het verder die Gratioloideae verdeel in vyf tribusse – Gratioleae, Angelonieae, Stemodieae, Limoselleae en Lindernieae. Hy het daarna die Gratioleae, met sy 16 genusse (en ongeveer 182 spesies), in drie subtribusse verdeel – Caprarinae, Dopatrinae en Gratiolinae. Die Gratiolinae het 10 genusse (ongeveer 121 spesies) wat versprei is deur die gematigde en tropiese dele van Amerika – Bacopa en Mecardonia (voorheen Herpestis), Amphianthus, Gratiola, Sophronanthe, Benjaminia, Scoparia, Boelkea, Maeviella en Braunblequetia. Baie van hierdie genusse is later na die familie Plantaginaceae, in die tribus Gratioleae, oorgeplaas. == Gebruike == Die familie sluit sommige medisinale plante in, waaronder: * Scrophularia, helmkruide * Verbascum, fakkelkruie == Genusse == Die familie Scrophulariaceae, volgens die APG IV (2016)-omskrywing,<ref name="apgiv">{{Citation |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2016 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–20 |doi= 10.1111/boj.12385|doi-access=free }}</ref> sluit 62 genusse en ongeveer 1 830 bekende spesies in.<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{cite journal |author=Christenhusz, M. J. M., and Byng, J. W. |year=2016 |title=The number of known plants species in the world and its annual increase |journal=Phytotaxa |volume=261 |pages=201–217 |url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328235246/http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598 |archive-date=28 Maart 2026 |url-status=live |doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1 |issue=3 |doi-access=free}}</ref> Vanaf Mei 2024 erken [[Plants of the World Online]] 58 genusse.<ref name = powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30466893-2 Scrophulariaceae Juss.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250427014426/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30466893-2 |date=27 April 2025 }} ''[[Plants of the World Online]]''. Retrieved 13 May 2024.</ref> [[Lêer:Leucophyllum frutescens (Purple Sage) W2 IMG 1125.jpg|duimnael|''[[Leucophyllum frutescens]]'' ]] [[Lêer:FHG776.jpg|duimnael|''[[Verbascum]]'' sp. naby [[Shiraz]], [[Iran]]]] {| |- valign=top | ;Tribus Androyeae<ref name = Villaverde>Villaverde, T., Larridon, I., Shah, T., Fowler, R.M., Chau, J.H., Olmstead, R.G. and Sanmartín, I. (2023), Phylogenomics sheds new light on the drivers behind a long-lasting systematic riddle: the figwort family Scrophulariaceae. New Phytol, 240: 1601-1615. https://doi.org/10.1111/nph.18845</ref> *''[[Androya]]'' {{small|H.Perrier}} ;Tribus Aptosimeae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1611 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208154135/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1611 |archive-date=2015-12-08 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Aptosimeae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Anticharis]]'' <small>Endl.</small> *''[[Aptosimum]]'' <small>[[William John Burchell |Burch.]] ex Benth.</small> *''[[Peliostomum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Benth.</small> ;Tribus Buddlejeae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=2282 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151209020524/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=2282 |archive-date=2015-12-09 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Buddlejeae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Buddleja]]'' <small>L.</small> *''[[Gomphostigma]]'' <small>Turcz.</small> ;Tribus Camptolomeae<ref name = Villaverde/> *''[[Camptoloma (plant)|Camptoloma]]'' <small>Benth.</small> ;Tribus Hemimerideae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1610 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208172130/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1610 |archive-date=2015-12-08 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Hemimerideae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Alonsoa]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> *''[[Colpias]]'' <small>E.Mey. ex Benth.</small> *''[[Diascia]]'' <small>Link & Otto</small> *''[[Diclis]]'' <small>Benth.</small> *''[[Hemimeris]]'' <small>L.f.</small> *''[[Nemesia (plant)|Nemesia]]'' <small>Vent.</small> ;Tribus Leucophylleae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1609 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151209020122/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1609 |archive-date=2015-12-09 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Leucophylleae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Capraria]]'' <small>L.</small><ref>{{cite journal |first=Etelvina |last=Gándara |author2=Victoria Sosa |title=Testing the monophyly and position of the North American shrubby desert genus ''Leucophyllum'' (Scrophulariaceae: Leucophylleae) |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=171 |number=3 |pages=508–518 |date=March 2013 |doi=10.1111/j.1095-8339.2012.01327.x|doi-access=free }}</ref> *''[[Eremogeton]]'' <small>Standl. & L.O.Williams</small> *''[[Leucophyllum]]'' <small>Humb. & Bonpl.</small> ;Tribus Limoselleae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=2280 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208133129/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=2280 |archive-date=2015-12-08 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Limoselleae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Barthlottia]]'' <small>Eb.Fisch.</small> *''[[Chaenostoma]]'' <small>Benth.</small> (somtyds ingesluit in ''[[Sutera (plant)|Sutera]]'' maar word onderskei deur Kornhall en Bremer<ref name="kornhall2004">{{Cite journal | doi = 10.1111/j.1095-8339.2004.00341.x | title = New circumscription of the tribe Limoselleae (Scrophulariaceae) that includes the taxa of the tribe Manuleeae |author1=Kornhall, Per |author2=Bremer, Birgitta |name-list-style=amp | journal = Botanical Journal of the Linnean Society | volume = 146 | pages = 453–467 | issue = 4 | year = 2004 | doi-access = free }}</ref>) *''[[Chenopodiopsis]]'' <small>Hilliard</small> *''[[Cromidon]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> *''[[Dischisma]]'' <small>Choisy</small> *''[[Glekia]]'' <small>Hilliard</small> *''[[Globulariopsis]]'' <small>Compton</small> *''[[Glumicalyx]]'' <small>Hiern</small> *''[[Gosela]]'' <small>Choisy</small> *''[[Hebenstretia]]'' <small>L</small> *''[[Jamesbrittenia]]'' <small>Kuntze</small><ref name="kornhall2004"/> *''[[Limosella]]'' <small>L.</small><ref> [[Plants of the World Online]] and [[World Flora Online]] place ''Limosella'' in family Plantaginaceae – [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37777-1 ''Limosella'' L. (POWO)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251115220716/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37777-1 |date=15 November 2025 }}, [https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-4000021811-2023-12 ''Limosella'' L. (WFO)], Retrieved 13 May 2024.</ref> *''[[Lyperia]]'' <small>Benth.</small> *''[[Manulea (plant)|Manulea]]'' {{small|L.}} *''[[Manuleopsis]]'' <small>Thell. ex Schinz</small> *''[[Melanospermum]]'' <small>Hilliard</small> *''[[Microdon (plant)|Microdon]]'' <small>Choisy</small> | *''[[Phyllopodium]]'' <small>Benth.</small> *''[[Polycarena]]'' <small>Benth.</small> *''[[Selago]]'' <small>L.</small> *''[[Strobilopsis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> *''[[Sutera (plant)|Sutera]]'' <small>Roth</small> *''[[Tetraselago]]'' <small>Junell</small> *''[[Trieenea]]'' <small>Hilliard</small> *''[[Zaluzianskya]]'' <small>F.W.Schmidt</small> ;Tribus Myoporeae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=2281 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208093303/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=2281 |archive-date=2015-12-08 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Myoporeae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Bontia]]'' <small>L.</small> *''[[Calamphoreus]]'' <small>Chinnock</small> (sinoniem van ''[[Eremophila (plant)|Eremophila]]'') *''[[Diocirea]]'' <small>Chinnock</small> (sinoniem van ''[[Eremophila (plant)|Eremophila]]'') *''[[Eremophila (plant)|Eremophila]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Glycocystis]]'' <small>Chinnock</small> *''[[Myoporum]]'' <small>Sol. ex G.Forst.</small> ;Tribus Scrophularieae<ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1612 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208141347/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1612 |archive-date=2015-12-08 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Scrophularieae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Antherothamnus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Nathaliella]]'' <small>B.Fedtsch.</small> <!-- note Kadereit has Subtribe "Oreosoleninae" which contains ''[[Nathaliella]]'' and ''Oreosolen'' --> *''[[Rhabdotosperma]]'' <small>Hartl</small> (sinoniem van ''[[Verbascum]]'') *''[[× Scrophulari-verbascum]]'' {{small|P.Fourn.}} *''[[Scrophularia]]'' <small>L.</small> *''[[Verbascum]]'' <small>L.</small> ;Tribus Teedieae<ref name = Villaverde/><ref>{{cite web |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1621 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208141345/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomyfamily.aspx?type=tribe&id=1621 |archive-date=2015-12-08 |url-status=live |title=Genera of Scrophulariaceae tribe Scrophularieae |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2015-11-28}}</ref> *''[[Dermatobotrys]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> *''[[Freylinia]]'' <small>Colla</small> *''[[Oftia]]'' <small>Adans.</small> *''[[Phygelius]]'' <small>E.Mey. ex Benth.</small> *''[[Ranopisoa]]'' <small>J.F.Leroy</small> *''[[Teedia]]'' <small>Rudolphi</small> ;Nie in 'n tribus geplaas of onbekende tribus *''[[Ameroglossum]]'' <small>Eb.Fisch., S.Vogel & A.V.Lopes</small> *''[[Chamaecrypta]]'' {{small|Schltr. & Diels}} *''[[Dolichostemon]]'' {{small|Bonati}} |} <!-- Uitgeslote genusse Die volgende genusse, wat tradisioneel by die Scrophulariaceae ingesluit is, is na ander families oorgeplaas soos aangedui: --> == Galery == <gallery> (MHNT) Scrophularia peregrina - Inflorescence.jpg Britannica Scrophulariaceae, Floral Diagrams.jpg Glycocystis beckeri - Flickr - Kevin Thiele (1).jpg Molène Bouillon blanc.jpg P1290533 - Flickr - gailhampshire.jpg Scrophulariaceae - Cladogramma della famiglia.png Zalyzianskya capensis seeds, by Omar Hoftun.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Scrophulariaceae| ]] ak0nkrsgf4mzte1895idx4uf9obmd9e Sterculia 0 454707 3372552 3279249 2026-11-14T21:45:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372552 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Sterkastaiings |image = Sterculia-foetida-feuilles.jpg |image_caption = Blare van ''Sterculia foetida-feuilles'' |display_parents = 3 |taxon = Sterculia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinoniemw|Sien teks]]</center> }} '''''Sterculia''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Malvaceae. Dit het 'n tropiese tot subtropiese verspreiding en is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. == Sinonieme == Die genus het negentien sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Astrodendrum'' <small>Dennst.</small> * ''Balanghas'' <small>Raf.</small> * ''Cavalam'' <small>Adans.</small> * ''Cavallium'' <small>Schott</small> * ''Chichaea'' <small>C.Presl</small> * ''Clompanus'' <small>Raf.</small> * ''Culhamia'' <small>Forssk.</small> * ''Delabechea'' <small>Lindl.</small> * ''Eribroma'' <small>Pierre</small> * ''Ivira'' <small>Aubl.</small> * ''Kavalama'' <small>Raf.</small> * ''Mateatia'' <small>Vell.</small> * ''Orsopea'' <small>Raf.</small> * ''Pompila'' <small>Noronha</small> * ''Southwellia'' <small>Salisb.</small> * ''Theodoria'' <small>Neck.</small> * ''Triphaca'' <small>Lour.</small> * ''Triplobus'' <small>Raf.</small> * ''Xylosterculia'' <small>Kosterm.</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 183 [[spesie]]s wat tot die genus hoort.<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:329918-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230626171416/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:329918-2 |argiefdatum=26 Junie 2023 |besoekdatum=27 Oktober 2025 |url-status=dead}}</ref> Spesies wat in Suider-Afrika voorkom is: * ''[[Sterculia alexandri]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Sterculia appendiculata]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Sterculia murex]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Sterculia quinqueloba]]'' <small>(Garcke) K.Schum.</small> * ''[[Sterculia rogersii]]'' <small>N.E.Br.</small> == Galery == <gallery> Sterculia urens W IMG 1914.jpg Eyong Holz.JPG Marianne North - Sterculia mexicana.jpg Sterculia guttata (62171).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sterculia| ]] g16db8blmiiew2m69hdcn3j16yvhuhd Tanzaniese algemene verkiesing van 2025 0 454955 3372589 3353851 2026-11-15T01:22:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372589 wikitext text/x-wiki '''Algemene verkiesings''' is op 29 Oktober 2025 in [[Tanzanië]] gehou om die President, lede van die Nasionale Vergadering en wyksraadslede te verkies.<ref>{{Cite web |date=2025-07-26 |title=Tanzania sets elections for Oct 29 |url=https://www.citizen.digital/news/tanzania-sets-elections-for-oct-29-n366995 |access-date=2025-10-03 |website=Citizen Digital |language=en-KE |archive-date=14 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814021745/https://www.citizen.digital/news/tanzania-sets-elections-for-oct-29-n366995 |url-status=live }}</ref> Die sittende president [[Samia Suluhu Hassan]] is vir 'n tweede termyn herkies, met min politieke teenstand. Die verkiesing is gekenmerk deur verkiesingsgeweld te midde van bewerings van onreëlmatighede en arrestasies van opposisieleiers. Op 29 Oktober het verkiesingsproteste|proteste begin oor die uitslae van die verkiesing en die toenemende [[outoritarisme]] van Hassan. ==Agtergrond== In 2024 het die regering nuwe kieswette ingestel – die Wet op Presidensiële, Parlementêre en Raadsledeverkiesings, 2024 en die Wet op die Onafhanklike Nasionale Verkiesingskommissie. Hierdie wette was bedoel om deursigtigheid te verbeter en verkiesingsprosedures te stroomlyn.<ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Tanzania's new political and electoral reforms : A step to the right, a high jump to go! – GEPC |url=https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/ |access-date=2025-10-10 |language=en-US |archive-date=6 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806212843/https://gepc.or.tz/tanzanias-new-political-and-electoral-reforms-a-step-to-the-right-a-high-jump-to-go/ |url-status=live }}</ref> Ondersteuners het aangevoer dat die hervormings orde en voorspelbaarheid in die kiesstelsel verbeter het, maar kritici het aangevoer dat hulle die regering se invloed oor die verkiesingskommissie handhaaf en nie daarin slaag om 'n werklik gelyke speelveld te waarborg nie.<ref>{{Cite web |author=Eyaaz |date=2025-09-27 |title=Tanzanians go to the polls with unresolved constitutional reforms |url=https://mg.co.za/africa/2025-09-27-tanzanians-go-to-the-polls-with-unresolved-constitutional-reforms/ |access-date=2025-10-10 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA |archive-date=28 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928131103/https://mg.co.za/africa/2025-09-27-tanzanians-go-to-the-polls-with-unresolved-constitutional-reforms/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=New electoral body sparks controversy: Stakeholders divided on independence |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/new-electoral-body-sparks-controversy-stakeholders-divided-on-independence-4589270 |access-date=2025-10-10 |website=The Citizen |language=en |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424081759/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/new-electoral-body-sparks-controversy-stakeholders-divided-on-independence-4589270 |url-status=live }}</ref> ==Verkiesingstelsel== Die President van Tanzanië word verkies deur meervoudige stemming; die kandidaat wat die meeste stemme ontvang, word verkies. Artikel 39(1) van die 1977-grondwet vereis dat kandidate Tanzaniese burgers van geboorte moet wees, ten minste 40 jaar oud moet wees, genomineer moet wees deur 'n [[politieke party]] waarvan hulle 'n lid is, gekwalifiseerd moet wees om 'n LP of 'n lid van die [[Zanzibar]] Huis van Verteenwoordigers te wees, en geen veroordelings met betrekking tot belastingontduiking moet hê nie.<ref>{{cite web|date=1977|title=Constitution of Tanzania|url=http://www.judiciary.go.tz/downloads/constitution.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101217023916/http://www.judiciary.go.tz/downloads/constitution.pdf|archive-date=17 Desember 2010|access-date=7 Julie 2015|publisher=Judiciary of Tanzania|at=Article 39(1)}}</ref> ==Kandidate== In Januarie 2025 het die regerende [[Chama Cha Mapinduzi]] (CCM) party die huidige president Samia Suluhu Hassan as hul presidensiële kandidaat vir die verkiesing en Emmanuel Nchimbi as haar vise-presidentskandidaat genomineer.<ref>{{cite web |date=20 January 2025 |title=Tanzania's ruling party nominates President Hassan as candidate for president |url=https://www.africanews.com/2025/01/20/tanzanias-ruling-party-nominates-president-hassan-as-candidate-for-president/ |access-date=20 Januarie 2025 |publisher=Africanews |archive-date=20 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120172713/https://www.africanews.com/2025/01/20/tanzanias-ruling-party-nominates-president-hassan-as-candidate-for-president/ |url-status=live }}</ref> In Augustus 2025 het Luhaga Mpina, 'n CCM-wetgewer, die party verlaat en by die Alliansie vir Verandering en Deursigtigheid aangesluit. Hy is egter verbied om vir president te staan weens klagtes dat die party nie die nominasieprosedures in die voorverkiesings nagekom het nie.<ref>{{cite web |date=28 Augustus 2025 |title=President Samia Hassan approved for Tanzania's October vote |url=https://www.africanews.com/2025/08/28/tanzanias-president-hassan-cleared-to-run-in-october-election-but-key-rivals-are-barred/ |access-date=28 Augustus 2025 |publisher=Africanews |archive-date=28 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828093547/https://www.africanews.com/2025/08/28/tanzanias-president-hassan-cleared-to-run-in-october-election-but-key-rivals-are-barred/ |url-status=live }}</ref> Suluhu se kandidatuur is op 27 Augustus 2025 deur die Onafhanklike Nasionale Verkiesingskommissie (INEC) bevestig, wat ook die kandidature van 16 ander presidensiële kandidate goedgekeur het.<ref>{{cite web |date=29 August 2025 |title=Official election campaigns kick off in Tanzania as main opposition leader remains in custody |url=https://apnews.com/article/tanzania-elections-samia-suluhu-hassan-a55b38bc520f083c385eea6b8b43d15a |access-date=30 Augustus 2025 |publisher=AP News |archive-date=29 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250829084317/https://apnews.com/article/tanzania-elections-samia-suluhu-hassan-a55b38bc520f083c385eea6b8b43d15a |url-status=live }}</ref> In April 2025 is die opposisieparty Chadema gediskwalifiseer om aan die verkiesing deel te neem nadat INEC beweer het dat hulle nie 'n gedragskodedokument onderteken het wat op 12 April verskuldig was nie.<ref name="auto">{{cite web |date=13 April 2025 |title=Tanzania's main opposition party banned from election |url=https://www.bbc.com/news/articles/c793qd2x7yzo |access-date=13 April 2025 |publisher=BBC |archive-date=13 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250413005747/https://www.bbc.com/news/articles/c793qd2x7yzo |url-status=live }}</ref> Op 9 April is die voorsitter, Tundu Lissu, in hegtenis geneem op aanklagte van aanhitsing en verraad nadat hy tydens 'n saamtrek in Mbinga vir verkiesingshervormings gevra het.<ref>{{cite news |date=10 April 2025 |title=Tanzania arrests prominent opposition leader after calling for electoral reforms at rally |url=https://apnews.com/article/tanzania-opposition-chadema-tundu-lissu-arrest-7c9fa600b365a728c51e0dae32faab22 |work=[[AP News]] |access-date=10 April 2025 |archive-date=10 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410141928/https://apnews.com/article/tanzania-opposition-chadema-tundu-lissu-arrest-7c9fa600b365a728c51e0dae32faab22 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=10 April 2025 |title=Tanzania opposition party leader Tundu Lissu charged with treason |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/10/tanzania-opposition-party-leader-tundu-lissu-charged-with-treason |work=[[Al Jazeera]] |access-date=11 April 2025 |archive-date=11 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411014314/https://www.aljazeera.com/news/2025/4/10/tanzania-opposition-party-leader-tundu-lissu-charged-with-treason |url-status=live }}</ref> Op 12 April is hy gediskwalifiseer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name="auto"/> ==Veldtog== Die veldtogtydperk het amptelik op 28 Augustus begin en kort voor die stemdag geëindig.<ref>{{Cite web |last=Kasanga |first=Esther |date=2025-09-02 |title=ELECTION 2025: Media's crucial role in Tanzania's general election – Daily News |work=Daily News - Tanzania Standard Newspapers |url=https://dailynews.co.tz/election-2025-medias-crucial-role-in-tanzanias-general-election/ |access-date=2025-10-03 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20251014014116/https://dailynews.co.tz/election-2025-medias-crucial-role-in-tanzanias-general-election/ |archive-date=2025-10-14 |url-status=dead }}</ref> Die regerende CCM het president Samia Suluhu Hassan se rekord oor infrastruktuur, onderwys en stabiliteit bevorder. Opposisiedeelname was beperk nadat Chadema en Alliance for Change and Transparency uitgesluit is, wat CCM grootliks onbetwis as kandidaat gelaat het.<ref>{{Cite news |date=2025-08-27 |title=Tanzania president cleared to run in October election, key rivals barred |url=https://www.reuters.com/world/africa/tanzania-president-cleared-run-october-election-key-rivals-barred-2025-08-27/ |access-date=2025-10-03 |work=Reuters |language=en}}</ref> Waarnemers, insluitend Human Rights Watch, het beperkings op opposisie-aktiwiteite, teistering van kritici en beperkte toegang tot onafhanklike media gerapporteer. Staatsgerigte kanale het wye dekking aan CCM gegee, terwyl onafhanklike media regulatoriese druk in die gesig gestaar het.<ref name="hrw">{{Cite web |date=2025-09-29 |title=Tanzania: Deepening Repression Threatens Elections |work=Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2025/09/29/tanzania-deepening-repression-threatens-elections |access-date=2025-10-03 |language=en |archive-date=29 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929212402/https://www.hrw.org/news/2025/09/29/tanzania-deepening-repression-threatens-elections |url-status=live }}</ref> In die aanloop tot die verkiesings het ontleders 'n groeiende invloed van [[sosiale media]] opgemerk in die vorming van politieke diskoers en die mobilisering van jong kiesers. Platforms soos [[TikTok]] en [[Facebook]] is wyd gebruik vir veldtogboodskappe, kiesersopvoeding en burgerlike betrokkenheid. Waarnemers het egter ook gewaarsku oor die verspreiding van waninligting en ongeverifieerde bewerings aanlyn.<ref>{{Cite web |last=Makwega |first=Rashidi M. |date=2025-04-25 |title=The Influence and Role of Social Media in Tanzania's 2025 General Elections |url=https://moderndiplomacy.eu/2025/04/25/the-influence-and-role-of-social-media-in-tanzanias-2025-general-elections/ |access-date=2025-10-24 |website=Modern Diplomacy |language=en-US |archive-date=25 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925150833/https://moderndiplomacy.eu/2025/04/25/the-influence-and-role-of-social-media-in-tanzanias-2025-general-elections/ |url-status=live }}</ref> Kort voor die stemdag is toegang tot die [[X (sosiale netwerk)|sosiale mediaplatform X]] na bewering landwyd beperk, met volle toegang gereserveer vir regeringsamptenare. Kritici het aangevoer dat die skuif aanlyn burgerlike deelname beperk het en die vloei van inligting gedurende die laaste dae van die veldtog verminder het.<ref name="hrw"/> ==Optrede== Verslaggewing oor die verkiesingsveldtog het opgemerk dat die verkiesing onder 'n toenemend outoritêre regering plaasgevind het.<ref name=":1">{{Cite web |last1=Musambi |first1=Evelyne |last2=Muhumuza |first2=Rodney |date=2025-10-27 |title=Tanzania goes to vote in elections set to keep the same party in power for 7 decades |url=https://apnews.com/article/tanzania-election-3161a166901a2c927015cef959df0ccf |website=AP News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gbadamosi |first=Nosmot |date=2025-11-03 |title=Tanzania's Unfree Election |url=https://foreignpolicy.com/2025/10/29/tanzanias-unfree-election/ |website=Foreign Policy |language=en-US}}</ref> Freedom House het Tanzanië in 2024 as "nie vry" geklassifiseer, 'n afname van "gedeeltelik vry" in 2020.<ref>{{Cite web |date=2025-10-27 |title=Tanzania's election feels like a coronation not a contest for President Samia Suluhu Hassan |url=https://www.bbc.com/news/articles/cev1drlz0x0o |access-date=2025-10-30 |website=www.bbc.com |language=en-GB |archive-date=27 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251027085915/https://www.bbc.com/news/articles/cev1drlz0x0o |url-status=live }}</ref> Die Tanzaniese algemene verkiesing van 2025 is onder toesig van INEC georganiseer, wat toesig gehou het oor kieserregistrasie, kandidaatbenoeming en stembuslogistiek. INEC het berig dat meer as 37 miljoen kiesers landwyd geregistreer was, 'n toename in vergelyking met 2020-syfers.<ref>{{Cite web |date=2025-10-07 |title=Tanzania's electoral body revises 2025 voter roll after Zanzibar updates |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-s-electoral-body-revises-2025-voter-roll-after-zanzibar-updates-5220110 |access-date=2025-10-14 |website=The Citizen |language=en |archive-date=7 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007162047/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/tanzania-s-electoral-body-revises-2025-voter-roll-after-zanzibar-updates-5220110 |url-status=live }}</ref> Burgerlike samelewingsgroepe het verbeterings in die gebruik van biometriese kieserverifikasie geprys, maar het kommer uitgespreek oor ongelyke toegang tot kiesersopvoeding en bewerings van partydige invloed in verkiesingsadministrasie.<ref name="hrw" /> Veiligheidsmagte het 'n sigbare teenwoordigheid in groot stede en stemlokale gehandhaaf. Terwyl owerhede verklaar het dat dit nodig was om orde te verseker, het opposisiepartye en menseregte-organisasies die regering daarvan beskuldig dat hulle intimidasietaktieke teen ondersteuners en waarnemers gebruik.<ref>{{Cite web |title=Tanzania's Commission for Human Rights Urges Police to Act Professionally, Avoid Unnecessary Tension Ahead of the Election |url=https://thechanzo.com/2025/09/17/tanzanias-commission-for-human-rights-urges-police-to-act-professionally-avoid-unnecessary-tension-ahead-of-the-election/ |access-date=2025-10-14 |website=The Chanzo Initiative |date=17 September 2025 }}</ref> Internasionale vennote, insluitend die [[Verenigde Nasies]] en die [[Afrika-Unie]], het kalmte versoek en alle partye aangespoor om die oppergesag van die reg en die onafhanklikheid van verkiesingsinstellings te respekteer.<ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Tanzania: End mass arrests and arbitrary detentions of political opposition |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/08/tanzania-end-mass-arrests-and-arbitrary-detentions-of-political-opposition/ |access-date=2025-10-14 |website=Amnesty International |language=en |archive-date=30 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250930183635/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/08/tanzania-end-mass-arrests-and-arbitrary-detentions-of-political-opposition/ |url-status=live }}</ref> In die laaste week voor die verkiesing is verskeie opposisieleiers in hegtenis geneem. Owerhede het gesê die arrestasies hou verband met beweerde bedreigings vir nasionale veiligheid, terwyl opposisiefigure en menseregte-organisasies hulle veroordeel het as polities gemotiveerde pogings om die opposisie te verswak. Die optrede het kritiek van internasionale waarnemers ontlok en kommer oor die billikheid van die verkiesingsproses verder verhoog.<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Top Chadema politician arrested ahead of Tanzania election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy9pd2j0138o |access-date=2025-10-25 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> In die aanloop tot die verkiesing het ontleders ook die politieke klimaat as grootliks onmededingend beskryf. Met opposisieleier Tundu Lissu wat op aanklagte van hoogverraad teregstaan en ACT-Wazalendo-kandidaat Luhaga Mpina wat gediskwalifiseer is, het president Samia Suluhu Hassan min effektiewe uitdagings in die gesig gestaar. Waarnemers het opgemerk dat beperkte politieke ruimte en institusionele vooroordeel die openbare vertroue in die proses ondermyn het.<ref>{{Cite web |date=2025-10-27 |title=Tanzania's election feels like a coronation not a contest for President Samia Suluhu Hassan |url=https://www.bbc.com/news/articles/cev1drlz0x0o |access-date=2025-10-27 |website=BBC |language=en-GB |archive-date=27 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251027085915/https://www.bbc.com/news/articles/cev1drlz0x0o |url-status=live }}</ref> Volgens Human Rights Watch is die Tanzaniese [[Media (kommunikasie)|media]] deur die huidige regering onderdruk en het hulle nie daarin geslaag om die verkiesingskommissie se onafhanklikheid te verseker nie.<ref>{{Cite web |date=2025-09-29 |title=Tanzania: Deepening Repression Threatens Elections |url=https://www.hrw.org/news/2025/09/29/tanzania-deepening-repression-threatens-elections |website=Human Rights Watch |language=en |access-date=3 Oktober 2025 |archive-date=29 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929212402/https://www.hrw.org/news/2025/09/29/tanzania-deepening-repression-threatens-elections |url-status=live }}</ref> ===Media- en Persvryheid=== Sommige buitelandse joernaliste het berig dat akkreditasie geweier is, met [[CNN]]-korrespondent Larry Madowo wat verklaar het dat Tanzanië "nie van onafhanklike kritiese verslaggewing hou nie" en akkreditasie vir buitelandse media moeilik gemaak het om te verkry.<ref>{{Cite web |last=Leo |first=Nairobi |title=Why I am Not Covering Tanzanian Elections, Protests - Larry Madowo |url=https://nairobileo.co.ke/news/article/23832/why-i-am-not-covering-tanzanian-elections-protests-larry-madowo |access-date=2025-10-31 |website=Nairobi Leo |language=en-GB}}</ref> ===Onrus en proteste=== Verkiesingsdag het onrus in [[Dar-es-Salaam]], Mbeya en Tunduma voorgekom, met botsings tussen polisie en betogers wat 'n aandklokreël in Dar es Salaam aangekondig het.<ref>{{Cite web |date=2025 |title=Tanzania elections: Protests erupt amid internet disruption |url=https://www.dw.com/en/tanzania-elections-protests-erupt-amid-internet-disruption/live-74533347 |website=DW |language=en}}</ref> Verslae het beserings, eiendomskade en 'n landwye internetontwrigting aangedui, terwyl kiesersopkoms in sommige stede laag gelyk het te midde van veiligheidsoorwegings.<ref>{{Cite web |date=2025-10-29 |title=Tanzania election: Curfew in Dar es Salaam after protests on polling day |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwy7124p544o |access-date=2025-10-29 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> Internetkonnektiwiteit is ook ernstig ontwrig, aangesien verslae 'n byna landwye afsluiting van aanlyn toegang aangedui het.<ref>{{Cite web |date=2025-10-29 |title=Tanzania imposes curfew, shuts down internet on election day amid protests |url=https://www.citizen.digital/news/tanzania-imposes-curfew-in-dar-es-salaam-on-election-day-amid-protests-n372158 |access-date=2025-10-30 |website=Citizen Digital |language=en-KE}}</ref> Op 30 Oktober het die polisie in Dar es Salaam skote afgevuur en traangas gebruik om betogers wat 'n aandklokreël verontagsaam het, te versprei, aangesien onrus voortgeduur het ten spyte van die internetafsluiting.<ref>{{Cite web |last=Kelliher |first=Fiona |title=Tanzania police fire shots, tear gas at protesters after chaotic election |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/30/tanzania-police-fire-shots-tear-gas-at-protesters-after-chaotic-election |access-date=2025-10-30 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Teen 31 Oktober het owerhede nie internetbeperkings wat tydens verkiesingsdag ingestel is, opgehef nie en regeringsamptenare beveel om van die huis af te werk, volgens mediaberigte.<ref>{{Cite web |last=Ruto |first=Japhet |date=2025-10-31 |title=Tanzania Elections: Officials Lift Internet Ban After Ordering Govt Employees to Work from Home |url=https://www.tuko.co.ke/business-economy/technology/608079-tanzania-elections-officials-lift-internet-ban-ordering-govt-employees-work-home/ |access-date=2025-10-31 |website=Tuko |language=en}}</ref> ==Waarnemers en toesig== Vir die eerste keer in onlangse verkiesings het Tanzanië die deelname van streeks- en internasionale waarnemersendings beperk. Organisasies soos die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG) en die [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]] (OAG) was nie ten volle geakkrediteer om die proses waar te neem nie.<ref>{{Cite web |title=Tanzania excludes EAC, SADC on observers list for October 28 polls |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/tanzania-excludes-eac-sadc-in-observers-list-october-29-polls-5138522 |access-date=2025-10-09 |website=The EastAfrican |archive-date=4 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804120829/https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/tanzania-excludes-eac-sadc-in-observers-list-october-29-polls-5138522 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ten embassies permitted to observe October polls: The Guardian |url=https://ippmedia.co.tz/the-guardian/news/local-news/read/ten-embassies-permitted-to-observe-october-polls-2025-07-21-105504 |access-date=2025-10-09 |website=ippmedia}}</ref> Ontleders van die Instituut vir Veiligheidstudies het opgemerk dat die afwesigheid van internasionale waarnemers deursigtigheid kan beïnvloed en die publiek se vertroue in die resultate kan ondermyn.<ref>{{Cite web |title=October elections will reveal the extent of Tanzania's democratic decline |url=https://issafrica.org/iss-today/october-elections-will-reveal-the-extent-of-tanzania-s-democratic-decline |access-date=2025-10-09 |website=ISS Africa |language=en |archive-date=19 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919122442/https://issafrica.org/iss-today/october-elections-will-reveal-the-extent-of-tanzania-s-democratic-decline |url-status=live }}</ref> Teen die einde van Oktober 2025 het beide die SAOG en die OAG egter verkiesingswaarnemingsendings na Tanzanië ontplooi voor die verkiesings, wat 'n verandering in hul deelname aangedui het.<ref>{{Cite web |title=Sadc observers urge credible, democratic polls in Tanzania |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/sadc-observers-urge-credible-democratic-polls-in-tanzania-5241936 |access-date=2025-10-26 |website=The East African}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-25 |title=EAC deploys election observers to Tanzania ahead of October 29 polls |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/eac-deploys-election-observers-to-tanzania-ahead-of-october-29-polls-5244280 |access-date=2025-10-26 |website=The Citizen |language=en}}</ref> [[Amnestie Internasionaal]] het gewaarsku dat die verkiesings "die risiko loop om 'n prosedurele aangeleentheid sonder legitimiteit te word", met verwysing na polities gemotiveerde aanklagte teen teenstanders van die regering, die regering se pogings om 'n klimaat van vrees en verhoogde onderdrukking van die opposisie, joernaliste en die burgerlike samelewing te skep, en 83 verdwynings van opposisiepartylede gedurende die veldtogtydperk.<ref>{{Cite web |title=Tanzania's general election risks becoming 'devoid of legitimacy,' Amnesty In'tl warns |url=https://www.africanews.com/2025/10/21/tanzanias-general-election-risks-becoming-devoid-of-legitimacy-amnesty-intl-warns/ |access-date=2025-10-21 |website=Africanews |language=en}}</ref> Die Tanzaniese regering het egter die bewerings as "ongegrond en misleidend" afgemaak en sy verbintenis tot [[menseregte]], die oppergesag van die reg en grondwetlike waarborge herbevestig. Amptenare het verklaar dat bewerings van gedwonge verdwynings en politieke onderdrukking strydig is met die land se wetlike raamwerk en het regtegroepe aangespoor om direk met die owerhede in gesprek te tree voordat hulle verslae publiseer.<ref>{{Cite web |last=Mumbi |first=Lucy |date=2025-10-27 |title=Tanzania denies Amnesty report linking government to enforced disappearances, torture |url=https://eastleighvoice.co.ke/tanzania/231794/tanzania-denies-amnesty-report-linking-government-to-enforced-disappearances-torture |access-date=2025-10-27 |website=The Eastleigh Voice News |language=en}}</ref> 'n Parlementêre afvaardiging van die Groot Mere-streek het op 23 Oktober in Tanzanië aangekom, bestaande uit 23 wetgewers en verkiesingskundiges van ses lande, insluitend [[Burundi]] en [[Angola]]. Die afvaardiging, wat onder die Internasionale Konferensie oor die Groot Mere-streek opereer, het sy taak beklemtoon om mediavryheid, veldtogvoering, veiligheid en regte tydens die verkiesing te monitor.<ref>{{Cite web |date=2025-10-25 |title=Great lakes parliamentary mission arrives in Tanzania, calls for peaceful and transparent elections |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/national/great-lakes-parliamentary-mission-arrives-in-tanzania-calls-for-peaceful-and-transparent-elections-5244826 |access-date=2025-10-26 |website=The Citizen |language=en}}</ref> ==Uitslae== Vroeë verslae vanaf verkiesingsdag het aangedui dat die opkoms aansienlik laer was as verwag, veral onder jong kiesers, te midde van wydverspreide openbare apatie en die afwesigheid van groot opposisie-mededingers.<ref>{{Cite web |date=29 Oktober 2025 |title=Low turnout mars Tanzania's presidential election as opposition barred from race |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251029-tanzania-votes-but-with-opposition-excluded |access-date=29 Oktober 2025 |website=France 24 |language=en}}</ref> Op 1 November het INEC verklaar dat Suluhu die verkiesing gewen het en 97,66% van die stemme ontvang het.<ref name="uchaguzi">{{cite web |title=Mwenyekiti wa INEC, Mhe. Jaji wa Mahakama ya Rufani Jacobs Mwambegele amekabidhi Hati kwa Rais Mteule na Makamu wa Rais Mteule wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania |url=https://www.inec.go.tz/news/mwenyekiti-wa-inec-mhe-jaji-wa-mahakama-ya-rufani-jacobs-mwambegele-amekabidhi-hati-kwa-rais-mteule-na-makamu-wa-rais-mteule-wa-jamhuri-ya-muungano-wa-tanzania |website=Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (Tanzania Independent National Electoral Commission) |access-date=2 November 2025 |date=1 November 2025}}</ref> Buitelandse nuusmedia, soos die [[BBC]] en die ''Daily Nation'', het gewys op die baie hoë persentasie stemme vir Suluhu – sowel as die bewering dat Suluhu meer as 31,9 miljoen stemme ontvang het, 'n opkoms van 82%, terwyl Suluhu se voorganger, [[John Magufuli]], slegs 12,5 miljoen stemme in die 2020-verkiesing ontvang het – as bewys van verkiesingsbedrog.<ref>{{cite news |last1=Ondieki |first1=Elvis |title=Samia historic win: Puzzle of unprecedented voter turnout and her vow to crush protests |url=https://nation.africa/africa/news/samia-win-puzzle-of-unprecedented-voter-turnout-5251424#story |access-date=2 November 2025 |agency=Daily Nation |date=1 November 2025}}</ref> In haar oorwinningstoespraak op 1 November het Suluhu gesê die verkiesing was "vry en demokraties", betogers daarvan beskuldig dat hulle "onpatrioties" is, en verklaar dat "ons alle stappe sal doen en alle veiligheidsagentskappe sal betrek om te verseker dat die land vreedsaam is."<ref>{{cite news |last1=Muia |first1=Wycliffe |title=Tanzania president wins election as hundreds feared dead in unrest |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2ww0e0jewo |access-date=2 November 2025 |agency=BBC |date=1 November 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Tanzanian President Hassan declared winner of disputed vote with 98 percent |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/1/tanzanian-president-samia-suluhu-hassan-declared-winner-of-election |access-date=2 November 2025 |agency=[[Al Jazeera]] |date=1 November 2025}}</ref> Op 3 November is Suluhu ingesweer vir haar nuwe termyn as president, met die seremonie wat in 'n militêre paradegrond in [[Dodoma]] gehou is, in plaas van 'n stadion soos in vorige jare.<ref>{{cite news |last1=Rukanga |first1=Basillioh |title=Public barred as Tanzanian president sworn in |url=https://www.bbc.com/news/articles/cpv1ddevk9go |access-date=3 November 2025 |agency=BBC |date=3 November 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tanzanië]] r9irodbwxf9vqsenlobobc1dy6ttl46 Sparrmannia 0 455348 3372536 3279250 2026-11-14T20:23:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372536 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Sparmannia africana3.jpg |image_caption = ''Sparmannia africana'' |display_parents = 3 |taxon = Sparrmannia |authority = L.f., (1782), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Vossianthus'' <small>Kuntze</small> }} '''''Sparrmannia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Malvaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331974-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181020074628/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331974-2 |argiefdatum=20 Oktober 2018 |besoekdatum=23 Oktober 2018 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Sparrmannia africana]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Sparrmannia discolor]]'' <small>Baker</small> * ''[[Sparrmannia ricinocarpa]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Kuntze</small> == Galery == <gallery> Blüte meiner Zimmerlinde.jpg Fotothek df ktgrf 0004806 Zimmerlinde.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sparrmannia| ]] ebpj66xd00ibjbmga9htzk3epz0e5yj St. Helenabaai-padrão 0 455362 3372542 2923406 2026-11-14T20:57:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372542 wikitext text/x-wiki Die '''St. Helenabaai-padrão''' is ‘n monument ter ere van [[Vasco da Gama]].<ref name="artefacts">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14641 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260311193310/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14641 |argiefdatum=11 Maart 2026 |besoekdatum=10 November 2025 |url-status=dead}}</ref> Hierie kruis is opgerig op 8 November 1969 en staan by 32° 43′ 40.6″ suid en 17° 58′ 45″ oos, tussen [[St. Helenabaai]] en [[Stompneusbaai]]. [[Portugal]] het hierdie padrão aan Suid-Afrika geskenk ter herdenking aan die geboorte van Vasco da Gama 500 jaar tevore. Dit is opgerig op die dag waarop die vloot onder Da Gama in 1497 daar aangeland het nadat dit 3 maaande en 1 dag lank met behulp van sterrenavigasie langs ‘n heeltemal nuwe roete vanaf [[Santiago]] op die [[Kaap Verdiese Eilande]] tot hier gevaar het. Hierdie nuwe seeweg tussen die Weste en die Ooste het ‘n nuwe tydvak in die wêreldgeskiedenis ingelui. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 6d7jf7mmw3zsb97ljw8ptvhorwjbew2 Schinus 0 456838 3372462 3279253 2026-11-14T15:46:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372462 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Starr_031108-0096_Schinus_terebinthifolius.jpg |image_caption = ''Schinus terebinthifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Schinus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Duvaua'' <small>Kunth</small> * ''Molle'' <small>Mill.</small> * ''Piperodendron'' <small>Heist. ex Fabr.</small> * ''Sarcotheca'' <small>Turcz.</small> * ''Schinos'' <small>St.-Lag.</small> }} '''''Schinus''''' (peperbome) is 'n [[genus]] van [[boom|bome]] en groot [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Anacardiaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Amerika]] en kom in [[Argentinië]], [[Bolivië]], [[Brasilië]], [[Chile]], [[Paraguay]], [[Peru]] en [[Uruguay]] voor. == Spesies == Daar is 40 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1905-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260509171748/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1905-1 |argiefdatum= 9 Mei 2026 |besoekdatum=23 Desember 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Schinus areira]]'' <small>L.</small> * ''[[Schinus bumelioides]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Schinus congestiflora]]'' <small>Silva-Luz & Pirani</small> * ''[[Schinus engleri]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus fasciculata]]'' <small>(Griseb.) I.M.Johnst.</small> * ''[[Schinus ferox]]'' <small>Hassl.</small> * ''[[Schinus gracilipes]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Schinus johnstonii]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus kauselii]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus latifolia]]'' <small>(Gillies ex Lindl.) [[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Schinus lentiscifolia]]'' <small>Marchand</small> * ''[[Schinus longifolia]]'' <small>(Lindl.) Speg.</small> * ''[[Schinus marchandii]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus meyeri]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus microphylla]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Schinus minutiflora]]'' <small>Silva-Luz & Pirani</small> * ''[[Schinus molle]]'' <small>L.</small> * ''[[Schinus montana]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Schinus myrtifolia]]'' <small>(Griseb.) Cabrera</small> * ''[[Schinus obliqua]]'' <small>Silva-Luz & J.D.Mitch.</small> * ''[[Schinus odonellii]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus pampeana]]'' <small>Bordignon & Vog.Ely</small> * ''[[Schinus patagonica]]'' <small>(Phil.) I.M.Johnst. ex Cabrera</small> * ''[[Schinus pearcei]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Schinus pilifera]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Schinus polygama]]'' <small>(Cav.) Cabrera</small> * ''[[Schinus praecox]]'' <small>(Griseb.) Speg.</small> * ''[[Schinus ramboi]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus roigii]]'' <small>Ruíz Leal & Cabrera</small> * ''[[Schinus sinuata]]'' <small>(Griseb.) Engl.</small> * ''[[Schinus spinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Schinus subtridentata]]'' <small>(Kuntze) Silva-Luz</small> * ''[[Schinus talampaya]]'' <small>Fabbroni & M.A.Zapater</small> * ''[[Schinus tarijensis]]'' <small>Silva-Luz & J.D.Mitch.</small> * ''[[Schinus terebinthifolia]]'' <small>Raddi</small> * ''[[Schinus uruguayensis]]'' <small>(F.A.Barkley) Silva-Luz</small> * ''[[Schinus velutina]]'' <small>(Turcz.) I.M.Johnst.</small> * ''[[Schinus venturii]]'' <small>F.A.Barkley</small> * ''[[Schinus villosa]]'' <small>Silva-Luz & J.D.Mitch.</small> * ''[[Schinus weinmanniifolia]]'' <small>Engl.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Peppercorns02.jpg Detroit Photographic Company (0131).jpg Pepper Tree Blossoms and Berries, Carifornia (NYPL b12647398-74208).tiff Paseo del Cuis, Playas Doradas, Sierra Grande (Provincia de Río Negro, Argentina) 02.jpg Pepper tree branch with berries, ca.1920 (CHS-1160).jpg Pepper tree.png Rose peppercorn tree.png Rose peppercorn.png </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Schinus| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Amerika]] 4wc48c2yahgnprfjj1xib9ywn82o0qk Veld van Strome 0 457408 3372655 3354272 2026-11-15T07:49:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372655 wikitext text/x-wiki Die '''Veld van Strome''' is 'n gebied in die lug waar verskeie [[Sterrestroom|sterrestrome]] sigbaar is en mekaar kruis. Dit is in 2006 deur Vasily Belokurov en Daniel Zucker se span ontdek in data van die [[Digitale Sloan-lugopname]]. Die span het die gebied "Veld van Strome" genoem omdat so baie stringe sterre mekaar hier kruis.<ref>{{Cite web |last=Belokurov |first=V. |last2=Evans |first2=N. W. |last3=Gilmore |first3=G. |last4=Vidrih |first4=S. |last5=Bramich |first5=D. M. |last6=Newberg |first6=H. J. |last7=Wyse |first7=R. F. G. |last8=Irwin |first8=M. J. |last9=Fellhauer |first9=M. |last10=Hewett |first10=P. C. |last11=Walton |first11=N. A. |last12=Wilkinson |first12=M. I. |last13=Cole |first13=N. |last14=Yanny |first14=B. |last15=Rockosi |first15=C. M. |last16=Beers |first16=T. C. |last17=Bell |first17=E. F. |last18=Brinkmann |first18=J. |last19=Ivesic |first19=Z. |last20=Lupton |first20=R. |date=2006-05-08 |title=Multiple galaxy mergers continue in the Milky Way |url=http://www.sdss.org/news/releases/20060508.mergers.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060603041838/http://www.sdss.org/news/releases/20060508.mergers.html |archive-date=2006-06-03 |website=Sloan Digital Sky Survey}}</ref> Die [[Sagittarius-stroom]] van die [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]] oorheers die gebied. Die stroom het twee takke sterre in die Veld van Strome omdat die sterrestelsel verskeie kere om die [[Melkweg]] gedraai is. Die plek waar die takke vurk, het dit moontlik gemaak om afleidings te maak oor die organisasie van die [[donker materie]] in die binneste [[Galaktiese halo|halo]] van die Melkweg en te ontdek dit is op 'n ronde, sferiese manier versprei, in teenstelling met die afgeplatte [[sferoïed]] wat verwag is. Die vorm van die takke dui ook daarop dat die donker materie baie koud is omdat die takke so dun is en so lank bestaan.<ref>''SpaceDaily'', [http://www.spacedaily.com/reports/Milky_Way_A_Field_Of_Streams.html "Milky Way A Field Of Streams"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251117222244/https://www.spacedaily.com/reports/Milky_Way_A_Field_Of_Streams.html |date=17 November 2025 }}, 2006 May 9 (besoek op 29 Maart 2009)</ref> Ook in die gebied is die [[Monoceros-ring]], wat voor die Veld van Strome ontdek is.<ref>''SDSS'', [http://www.sdss.org/includes/sideimages/fos_dr6_marked.html "Map of stars in the outer regions of the Milky Way Galaxy"], ''V. Belokurov, Sloan Digital Sky Survey'' (accessed 2009 March 29) {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090319050248/http://www.sdss.org/includes/sideimages/fos_dr6_marked.html |date=March 19, 2009 }}</ref> ==Sien ook== * [[Lys van Melkweg se satellietsterrestelsels]] * [[Sterrestroom]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bronne=== {{refbegin|3}} * ''The Astrophysical Journal'', Volume 658, Issue 1, pp.&nbsp;337–344. "An Orphan in the ''Field of Streams''"; Maart 2007; Belokurov, V. et al.; {{doi|10.1086/511302}}; * ''The Astrophysical Journal'', Volume 642, Issue 2, pp.&nbsp;L137-L140. "The Field of Streams: Sagittarius and Its Siblings"; Mei 2006; Belokurov, V. et al.; {{doi|10.1086/504797}}; * ''Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'', Volume 375 Issue 4, pp.&nbsp;1171–1179. "Is Ursa Major II the progenitor of the Orphan Stream?"; M. Fellhauer et al.; {{doi|10.1111/j.1365-2966.2006.11404.x}}; * ''Science News'', "Galactic de Gustibus: Milky Way's snacks shed light on dark matter and galaxy growth", Ron Cowen, 1 Julie 2006 * ''Christian Science Monitor'', [https://www.csmonitor.com/2006/0518/p14s02-stss.html "Big galaxies, it seems, eat little ones"], Robert C. Cowen, 18 Mei 2006 (besoek op 29 Maart 2009) * ''New Scientist'', [https://www.newscientist.com/article/dn9134-our-galaxys-halo-is-round-not-squashed.html "Our galaxy's halo is round not squashed"], Maggie McKee, 9 Mei 2006 (besoek op 29 Maart 2009) {{refend}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Field of Streams}} {{Melkweg}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Melkweg]] 4vrjdnjktnqcl8657x5zuij13s9btcd Teedia 0 457824 3372592 2905100 2026-11-15T01:48:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372592 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Teedia lucida 1DS-II 2-3410.jpg |image_caption = ''Teedia lucida'' |display_parents = 3 |taxon = Teedia |authority = Rudolphi, (1800) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Borckhausenia'' <small>Roth</small> }} '''''Teedia''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Scrophulariaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:38045-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260807185825/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:38045-1 |argiefdatum= 7 Augustus 2026 |besoekdatum= 4 Februarie 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Teedia lucida]]'' <small>(Aiton) Rudolphi</small> * ''[[Teedia pubescens]]'' <small>[[William John Burchell|Burch.]]</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Teedia| ]] 69fvs64vjp94ybm6oqj30u7n1o6pqqr Wahlenbergia 0 457907 3372699 3279260 2026-11-15T11:16:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372699 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Wahlenbergia |authority = Schrad. ex Roth, (1821), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Wahlenbergia''''' (blouklokkies) is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige klein struikies wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Campanulaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]], [[Europa]] en [[Suid-Amerika]]. Ongeveer 125 spesies kom in suidelike Afrika voor waarvan 60 deel van die [[fynbos]] is. == Spesies == Daar is 263 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332055-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250518164810/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332055-2 |argiefdatum=18 Mei 2025 |besoekdatum= 9 Februarie 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Wahlenbergia abyssinica]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia acaulis]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia acicularis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia acuminata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia adamsonii]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia adpressa]]'' <small>(L.f.) Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia akaroa]]'' <small>J.A.Petterson</small> * ''[[Wahlenbergia albens]]'' <small>(Spreng. ex A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia albicaulis]]'' <small>(Sond.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia albomarginata]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Wahlenbergia androsacea]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia angustifolia]]'' <small>(Roxb.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia annua]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia annularis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia annuliformis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia appressifolia]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia arcta]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia aridicola]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia asparagoides]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia asperifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia axillaris]]'' <small>(Sond.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia banksiana]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia berteroi]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Wahlenbergia bolusiana]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia bowkerae]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia brachiata]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia brachycarpa]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia brachyphylla]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia brasiliensis]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Wahlenbergia brehmeri]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia brevisquamifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia buseriana]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia calcarea]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia calycina]]'' <small>Schltdl. ex Griseb.</small> * ''[[Wahlenbergia campanuloides]]'' <small>(Delile) Vatke</small> * ''[[Wahlenbergia candolleana]]'' <small>(Hiern) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia candollei]]'' <small>Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia capensis]]'' <small>(L.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia capillacea]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia capillaris]]'' <small>(G.Lodd.) G.Don</small> * ''[[Wahlenbergia capillata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia capillifolia]]'' <small>E.Mey. ex Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia capitata]]'' <small>(Baker) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia cartilaginea]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Wahlenbergia caryophylloides]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia celata]]'' <small>P.I.Forst.</small> * ''[[Wahlenbergia cephalodina]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia ceracea]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia cerastioides]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia cernua]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia cinerea]]'' <small>(L.f.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia clavata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia collomioides]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia compacta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia confusa]]'' <small>Merr. & L.M.Perry</small> * ''[[Wahlenbergia congesta]]'' <small>(Cheeseman) N.E.Br.</small> * ''[[Wahlenbergia congestifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia constricta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia cooperi]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia cordata]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia cordiformis]]'' <small>Cupido & Engelbrecht</small> * ''[[Wahlenbergia costata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia cuspidata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia debilis]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Wahlenbergia decipiens]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia densicaulis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia densifolia]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia dentata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia denticulata]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]]) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia denudata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia depressa]]'' <small>J.M.Wood & M.S.Evans</small> * ''[[Wahlenbergia desmantha]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia dichotoma]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia dieterlenii]]'' <small>(E.Phillips) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia dilatata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia distincta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia divergens]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia doleritica]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia dunantii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia eckloni]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Wahlenbergia effusa]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia epacridea]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia erecta]]'' <small>(Roth ex Schult.) Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia ericoidella]]'' <small>(P.A.Duvign. & Denaeyer) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia erophiloides]]'' <small>Markgr.</small> * ''[[Wahlenbergia exilis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia fasciculata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia fernandeziana]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia filipes]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia fistulosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia flexuosa]]'' <small>(Hook.f. & Thomson) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia floribunda]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia fluminalis]]'' <small>(J.M.Black) E.Wimm. ex H.Eichler</small> * ''[[Wahlenbergia fruticosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia galpiniae]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia glabra]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia glandulifera]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia globularis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Wahlenbergia gloriosa]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia gracilenta]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia gracilis]]'' <small>(G.Forst.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia grahamiae]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Wahlenbergia grandiflora]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia graniticola]]'' <small>Carolin</small> * ''[[Wahlenbergia hederacea]]'' <small>(L.) Rchb.</small> * ''[[Wahlenbergia hirsuta]]'' <small>(Edgew.) Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia hookeri]]'' <small>(C.B.Clarke) Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia humbertii]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia huttonii]]'' <small>(Sond.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia ingrata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia insulae-howei]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia intermedia]]'' <small>Zahlbr.</small> * ''[[Wahlenbergia islensis]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia itatiaiensis]]'' <small>Rollim & Trovó</small> * ''[[Wahlenbergia juncea]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia kowiensis]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Wahlenbergia krebsii]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Wahlenbergia lasiocarpa]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia laxiflora]]'' <small>(Sond.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia levynsiae]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia linarioides]]'' <small>(Lam.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia linifolia]]'' <small>(Roxb.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia littoralis]]'' <small>(Labill.) Sweet</small> * ''[[Wahlenbergia littoricola]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia lobelioides]]'' <small>(L.f.) Link</small> * ''[[Wahlenbergia lobulata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia loddigesii]]'' <small>(A.DC.) I.M.Turner</small> * ''[[Wahlenbergia longifolia]]'' <small>(A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia longisquamifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia luteola]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia lycopodioides]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia macrostachys]]'' <small>(A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia madagascariensis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia magaliesbergensis]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia malaissei]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia marginata]]'' <small>(Thunb.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia marunguensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia masafuerae]]'' <small>(Phil.) Skottsb.</small> * ''[[Wahlenbergia massonii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia matthewsii]]'' <small>Cockayne</small> * ''[[Wahlenbergia melanops]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Wahlenbergia meyeri]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia microphylla]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia minuta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia mollis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia multicaulis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Wahlenbergia namaquana]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia nana ]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia napiformis]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia neorigida]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia neostricta]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia nodosa]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia obovata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia oligantha]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia oligotricha]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia oocarpa]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia orae]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia oxyphylla]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia pallidiflora]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia paludicola]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia paniculata]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia papuana]]'' <small>P.Royen</small> * ''[[Wahlenbergia parvifolia]]'' <small>(P.J.Bergius) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia patula]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia paucidentata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Wahlenbergia pauciflora]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia peduncularis]]'' <small>(Wall. ex A.DC.) Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Wahlenbergia perrieri]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia perrottetii]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia persimilis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia peruviana]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Wahlenbergia petraea]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia pilosa]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Wahlenbergia pinifolia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Wahlenbergia pinnata]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Wahlenbergia planiflora]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia polyantha]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia polycephala]]'' <small>(Mildbr.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia polyclada]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia polyphylla]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia polytrichifolia]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia preissii]]'' <small>de Vriese</small> * ''[[Wahlenbergia procumbens]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia prostrata]]'' <small>E.Mey. ex A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia psammophila]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia pseudoandrosacea]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia pseudoinhambanensis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia pseudonudicaulis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia pulchella]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia pulvillus-gigantis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia pusilla]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Wahlenbergia pygmaea]]'' <small>Colenso</small> * ''[[Wahlenbergia pyrophila]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia queenslandica]]'' <small>Carolin ex P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia ramifera]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia ramosa]]'' <small>G.Simpson</small> * ''[[Wahlenbergia ramosissima]]'' <small>(Hemsl.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia rara]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia rhytidosperma]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia riversdalensis]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia rivularis]]'' <small>Diels</small> * ''[[Wahlenbergia roelliflora]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia roxburghii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia rubens]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia rubioides]]'' <small>(A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia rupestris]]'' <small>G.Simpson</small> * ''[[Wahlenbergia rupicola]]'' <small>G.T.Plunkett & J.J.Bruhl</small> * ''[[Wahlenbergia saxicola]]'' <small>(R.Br.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia schistacea]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia schlechteri]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia schwackeana]]'' <small>Zahlbr.</small> * ''[[Wahlenbergia scopella]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia scopulicola]]'' <small>Carolin ex P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia scottii]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia serpentina]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia sessiliflora]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia silenoides]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Wahlenbergia sonderi]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia songeana]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia sphaerica]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia squamifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia squarrosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia stellarioides]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Wahlenbergia stricta]]'' <small>(R.Br.) Sweet</small> * ''[[Wahlenbergia subaphylla]]'' <small>(Baker) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia subfusiformis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subpilosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subrosulata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subtilis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subulata]]'' <small>(L'Hér.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia subumbellata]]'' <small>Markgr.</small> * ''[[Wahlenbergia suffruticosa]]'' <small>Cupido</small> * ''[[Wahlenbergia taiwaniana]]'' <small>S.S.Ying</small> * ''[[Wahlenbergia telfordii]]'' <small>G.T.Plunkett & J.J.Bruhl</small> * ''[[Wahlenbergia tenella]]'' <small>(L.f.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia tenuiloba]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia tenuis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia tetramera]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia thulinii]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia thunbergiana]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia thunbergii]]'' <small>(Schult.) B.Nord.</small> * ''[[Wahlenbergia tibestica]]'' <small>Quézel</small> * ''[[Wahlenbergia tomentosula]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia tortilis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia transvaalensis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia tsaratananae]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia tuberosa]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Wahlenbergia tumida]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia tumidifructa]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia umbellata]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia unidentat]]'' <small>(L.f.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia upembensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia urcosensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Wahlenbergia verbascoides]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia vernicosa]]'' <small>J.A.Petterson</small> * ''[[Wahlenbergia victoriensis]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia violacea]]'' <small>J.A.Petterson</small> * ''[[Wahlenbergia virgata]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Wahlenbergia virgulta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia welwitschii]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia wittei]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia wyleyana]]'' <small>Sond.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Wahlenbergia Stricta Red Hill.jpg Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie (1915) (20215250448).jpg Wahlenbergia (14749610460).jpg Wahlenbergia ceracea.jpg Wahlenbergia densifolia.jpg Wahlenbergia fluminalis.jpg Wahlenbergia melanops.jpg Wahlenbergia multicaulis 01.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wahlenbergia| ]] jvaax5kvk8kw3i0hw60xkviis12jvn2 Gebruikerbespreking:Gaius le Roux 3 458094 3372620 3370700 2026-11-15T05:11:34Z Gaius le Roux 203341 /* Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels */ 3372620 wikitext text/x-wiki == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) ::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word. ::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC) == Lugvaartterme == {{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC) == Ek het...ek het...ek het... == Jou aanhoudende sinsnede "ek het..." in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie. Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê "ek het..." MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou. :::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}} :Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC) == Vertaling van Engelse kleurterme == {{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC) :Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is. :Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk :Engels Moontlike Afrikaans :''Deep Buff'' diep dofgeel of donker geelbruin :''Dark Earth'' donker aardbruin :''Dark Green '' donkergroen :''Azure Blue'' asuurblou :''Sky Blue'' hemelsblou :''Light Earth'' ligte aardbruin :''Middle Stone'' middelsteengrys of medium klipkleur :’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee: :''Dark Earth'' (donker aardbruin) :''Deep Buff'' (diep dofgeel) :Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis! ::Die terme "Dark Earth" en "Deep Buff" word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal "donker aardbruin" en "diep dofgeel" egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees. ::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC) ::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan "olyfgroen"/"dowwe olyfgroen" werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC) :::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen. :::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC) ::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys "drab" kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC) ::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC) == Nog Engelse kleurterme == Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar "wit"). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer). Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC) :Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is nie. :*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.'' :*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings. :Moontlike formuleering kan wees: :“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.” :‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.” : Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing "Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf." gebruik. ::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer! ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC) == Geluk met Silwer Valke == Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC) == Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings == Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief! In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm "Light Admiralty Grey" vir die onderkante van die vliegtuie gebruik. Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: "a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge" '''''EN''''' "two-tone grey lowviz camo scheme". Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen "laesigbaarheidskema" gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen "twee skakerings grys"/"grys met/van twee skakerings" gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC) :Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer. *''Light Admiralty Grey'' Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&cRef=BS381C+697&cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor: ligte admiraliteitsgrys Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word: Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf. Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies. *''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge'' Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term. Ek sou die hele frase vertaal as: ’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool of, ’n bietjie meer verklarend: ’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken. *''Two-tone grey lowviz camo scheme'' Die natuurlikste vertaling is: ’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom: ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys Alternatiewelik: ’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”. *Aanbevole finale teks “Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.” Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC) :Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis "skema" bedoel en nie "skerm" nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend! :Jou gebruik van "kenteken" vir ''badge'' is interessant. Ek het sover "kenteken" in die vorm van "nasionale kenteken" gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels "Arendkasteel" en "Springbokkasteel" (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC) ::Plesier. Sien rondeel word in die meeste artikels oor lugmagte op die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Kon dit nie in die HAT opspoor nie (heel ander betekenis). Nietemin mag moontlik gebruiklike Afrikaanse term vir die nasionale herkenningsteken op ’n militêre vliegtuig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:27, 21 September 2026 (UTC) :::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Sou jy eerder ''nasionale herkenningsteken'' as "Afrikaanse" term in plaas van die vreemde vorm ''rondeel'' gebruik? Soms verkies ek die Dietse vorm bo die Romaanse vorm. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:02, 21 September 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Wanneer ek na die eskaderwapen verwys, bedoel ek die wapen (''badge'') wat iewers op die vliegtuig verskyn. Daardie wapen sal die heraldies goedgekeurde wapen wees/die amptelike wapen wees soos dit deur die SALM se owerstes goedgekeur is. Ek sou reken dat 'n mens dan eerder van "wapen" as "kenteken" behoort te praat? Sover ek weet, sou net amptelik goedgekeurde wapens op die vliegtuie toegelaat word, met ander die heraldiese eenheidswapen word bedoel. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:20, 21 September 2026 (UTC) ::Ja Gaius, daar is soveel moontlike “merke” op ‘n militêre vliegtuig ek self is nou maar ook ietwat verward. Het bietjie rondgespeel met definisies op die internet en die volgende lys saamgestel. Ek dink jy is baie nader as ek aan die onderwerp en kan uiteraard gebruik wat vir jou reg voel. ::‘n Vliegtuig kon dus tegelykertyd verskeie soorte merke dra: ::Rondeel Dui nasionaliteit of lugmag aan ::Eenheidswapen Amptelike heraldiese identiteit van die skool, eskader of eenheid ::Eenheidskenteken/embleem Amptelike identiteit wat nie noodwendig heraldies is nie ::Neuskuns Informele of halfamptelike versiering van ’n individuele vliegtuig ::Operasionele merke Dui missies, oorwinnings of vernietigde teikens aan ::Stertnommer/reeksnommer Identifiseer die individuele vliegtuig administratief ::Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:25, 21 September 2026 (UTC) :::Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], soos gewoonlik 'n volledige antwoord. Ek sal hou by "wapen" vir ''badge''; bedoelende die heraldiese identiteit van die eenheid (eskader, basis, skool, ensovoorts). Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:35, 21 September 2026 (UTC) ==Illustrasie== Het na aanleiding van ons gesprek oor militêre vliegtuigmerke hierdie illustrasie met die hulp van KI geskep. Moontlik kan dit in die toekoms gebruik word. Sien tot my skok die generiese artikel Militêre Vliegtuig bestaan nog nie in die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:32, 21 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Dit lyk na 'n illustrasie wat gebruik sou kon word as mens 'n artikel met die titel "Militêre Vliegtuig" sou wou skep. Sal jy asseblief die beeld by my e-posadres gabrielleroux4@gmail.com aan my stuur? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:33, 22 September 2026 (UTC) :: So gedoen. groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:19, 22 September 2026 (UTC) :::Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Hoe verleen ek erkenning vir jou illustrasie? Is die debat rondom KI nou al uitgesorteer? As ek jou illustrasie gaan gebruik, sal ek dit op 'n ander plek oplaai as die gewone plek waar ek my eie beelde oplaai. Op daardie plek moet 'n mens die bron, daarsteller, datum en outeur van die foto noem. Vir 'n foto van die SALM gebruik ek byvoorbeeld bron as Gabriel le Roux-versameling en daarsteller as Gaius le Roux. Die outeur word as die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui. As die datum en outeur onbekend is, noem ek Datum en Outeur onbekend. Ek sal jou leiding in hierdie verband waardeer. As hulle wil, kan {{ping|Aliwal2012|Rooiratel|Oesjaar}} ook kommentaar lewer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:33, 22 September 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius]] Ek het dit op die Afrikaanse Wikipedia gelaai so dit is beskikbaar as (Merke-op-n-militere-vliegtuig.png) vir gebruik hier. Ek het dit nie op WikiCommons gelaai nie. Glo nie dit sal 'n probleem wees solank as wat dit duidelik gestel word dat dit met Chat GPT op 20 September 2026 geskep is nie. Nee die beleid oor KI is nog nie afgehandel nie en my voorstel oor beelde is dat dit tans te eng geformuleer is. Solank dit duidelik by oplaai as KI gegenereerd aangedui word, sal illustrasies soos hierdie volgens my aanvaarbaar wees. Die skep van illustrasies in Afrikaans met tradisionele metodes is so tydrowend dat jy weinig daarvan op hierdie Wiki gaan vind. Met KI is dit baie makliker maar die persoon wat dit skep moet baie seker maak want KI kan soms [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusineer]] en feitelike foutiewe beelde en/of inligting genereer. Dit is juis waarom ek gekies het om die vliegtuig in die beeld generies te maak want as jy ‘n bestaande vliegtuig sou kies is jou kanse vir foute baie meer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:57, 22 September 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:33, 22 September 2026 (UTC) [[Lêer:Merke-op-n-militere-vliegtuig.png|500px]] == [[Saxonwold]] == LET WEL: [[Saxonwold]] is definitief <u>in</u> Johannesburg, nie <u>naby</u> nie. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 22 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Dit sal reggestel word as dit nog nie gedoen is nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:51, 22 September 2026 (UTC) == Taalwenk aan Gaius == Die volgende entiteite word almal '''gesluit''': *'n besigheid *'n firma of maatskappy *'n pad (roete) *'n vliegveld of lughawe *'n militêre eenheid of eskader *'n toeriste-lokpunt, ens. *skole *swembaddens, ens. Dit is nie suiwer Afrikaans om te sê '''toegemaak''' nie, ek vermoed dit is 'n anglisisme van "closed" of "closed down". Deure en vensters word toegemaak! Ek hoop jy begryp dit só Gaius! Dankie vir jou werk hier. Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:18, 17 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], haal asseblief die bron/bronne aan wat aandui dat die "toemaak" van 'n eenheid of basis beslis verkeerd is. Ek gebruik inderdaad "toemaak" as vertaling van ''closed down''. Ek dink nie dat dit noodwendig 'n anglisisme is nie. Ek leer graag. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:03, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Hi Gaius, ek het nie bronne daarvoor nie, dis net hinderlik indien jy "toemaak" gebruik. Dit klink onvanpas. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 17 Oktober 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het met 'n vinnige kyk die volgende gekry: :::'''My fisiese HAT''' :::Toemaak betekenis 1b: Tydelik of permanent geen verdere sake doen nie; sluit :::Voorbeeldsinne: :::Die apteek maak om vyfuur toe :::Die winkel het verlede maand toegemaak, bankrot gespeel :::’n Winkel wat om 5-uur toemaak :::'''Die WAT se aanlynweergawe (by VivA)''' :::Een van die betekenisse :::Werksaamhede permanent staak, dikw. a.g.v. bankrotskap, ’n afname in klante of kliënte, of dergelike; dikw. sin. met ''sluit''; teenoor ''oopmaak'': ''Binne ’n paar dae het die toeloop na die klein kruidenierswinkeltjies so groot geword dat hulle skoon uitverkoop geraak het en ook moes toemaak'' (A.P. Brink: Parys – Parys, 1969, 54).  ''Skool maak dalk toe … ’n Kennisgewing (is) deur die Wes-Kaap departement van onderwys (WKOD) gesirkuleer rakende die oorweging van die sluit van die … skool'' (Mossel Bay Advertiser, 11 Nov. 2016, E).  ''Die plekke wat steeds oop is … is verskans met dubbellae diefwering en ruitensdraad … en voor die toegemaakte besighede … is bloot sinkplate gespyker'' (LitNet Akademies, Des. 2013, 240). :::'''Verskillende tweetalige woordeboeke''' :::Close = toemaak, sluit :::Close down = sluit, toemaak :::Close = onder andere sluit (bv winkel) :::Close down :::Close down = sluit (bv onderneming) :::Close down = sluit, toemaak :::Close down something  = iets sluit/toemaak; iets verbied :::VIR MY LYK DIT OF ALTWEE GEBRUIK KAN WORD. 'n Eenheid of 'n basis kan gesluit of toegemaak word. :::Ek hoor graag wat ander mense hieroor dink. :::{{ping|Sobaka|Oesjaar|Rooiratel|Dumbassman}}, het julle bydraes om te lewer? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:43, 17 Oktober 2026 (UTC) ::::Dankie vir jou speurwerk, ek aanvaar dan maar TOEMAAK so! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 17 Oktober 2026 (UTC) == Twee woorde teenoor een woord == Iemand het in die "6 Eskader SALM"-artikel die sinsnede "Nadat die plaaslik geproduseerde Atlas/Aermacchi Impala Mk I in 1972 in burgermagdiens in gebruik geneem is" onnodige verander en sodoende 'n fout gemaak. Dit was onnodig (en verkeerd) om "plaaslik geproduseerde" een woord te maak. In die woordelys van die AWS word "plaaslik vervaardig"/"plaaslik vervaardigde" los geskryf. Reël 15.48 meld dat byvoeglike naamwoorde en graadwoorde los van mekaar geskryf word in groepe wat 'n byvoeglike naamwoord as kern het en as geheel byvoeglik optree. Die voorbeeld "plaaslik vervaardigde onderdele" word gebruik. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], julle het wysigings aan die artikel aangebring: wees asseblief versigtig wanneer julle veranderings aanbring en pas asseblief die skryfreëls toe. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:24, 22 Oktober 2026 (UTC) == Die skryfwyse "weer eens" teenoor "weereens" == AWS reël 15.54 en opmerking Hoewel bywoordelike verbindings soos ''nogeens'' en ''weereens'' vas geskryf word, word die skryfwyse ''nog eens'' en ''weer eens'' ter wille van tradisie as wisselvorme erken. Dit beteken dat beide skryfwyses (een woord en twee woorde) aanvaarbaar en dus korrek is. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy het dus 'n onnodige verandering aangebring toe jy my "weer eens" na "weereens" verander het. Hou asseblief op om onnoge veranderings aan te bring. My oorspronklike manier van skryf was korrek. Altwee skryfwyses word in die woordelys van die AWS aangegee. Ek het dus die skryfwyse "weer eens" weer in my artikel gebruik. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:03, 24 Oktober 2026 (UTC) == "Line feed" in jou verwysings == Hou asb op om 'n "line feed" in jou verwysings te plaas, soos weereens op [[7 Eskader SALM]] (McLean, Steven)..dit vertoon 'n rooi foutboodskap. Ek moes dit nou al sewe keer regmaak! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:32, 24 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is nie ek wat "line feed" in my verwysings plaas nie. Dit gebeur outomatiese wanneer die data ingevoer word nadat ek die sjabloon ingevul het. Dit lyk my dit is 'n leemte in die stelsel. Anders sal jy my moet leer hoe om dit reg te stel. Ek leer graag, so sê dan asseblief wat ek volgende keer moet doen! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:14, 24 Oktober 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het probeer om dit reg te maak, maar ek kon nie. Ek gebruik visuele redigering - kan nie onthou of "wys voorskou" daar is nie. Ek sal McLean in die toekoms weer as bron gebruik dan sal ek oplet wat ek doen en kyk of dit kan reg doen. Anders sal ek laat weet. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:17, 24 Oktober 2026 (UTC) Beste [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], jy is veronderstel om elke keer voor jy 'n nuwe artikel of enige wysiging stoor, op die '''WYS VOORSKOU''' te klik (die knoppie regs langs PUBLISEER WYSIGINGS). Dan sal jy die volgende foutboodskap by jou "verwysings" lees: '''McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005. Steven McLean. ISBN 0-9584929-4-8. <nowiki>{{Verwys boek}}</nowiki>: {{kleur|red|line feed character in titel op posisie 60}} (hulp)''' LW dit word in rooi vertoon! Volgende stap: druk weer "edit" en gaan boontoe in die artikel na waar jy "McLean, Steven (September 2005). Squadrons..." gelys het en verwyder die ekstra wit spasies uit die verwysing. (dit is wat die wiki 'n 'line feed character' noem. Ek druk sommer die 'backspace' tot die muis terug is op die vorige lyn in die verwysing. Jy kan dit self gaan oefen by [[7 Eskader SALM]] en my laat weet of jy reggekom het daarmee. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 24 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] wanneer u die titel van die boek invoer, maak seker dat die teks net een reël beslaan. Om te bevestig, klik in die titeltoevoer onder die titelteks en tik "Backspace", of gaan na die einde van die titelteks en tik "Delete". Die lynvoer kom waarskynlik van die bron waarvandaan u die titel kopieer, of uit gewoonte om "Enter" te tik nadat die titel ingevoer is. Dit gesê is dit glad nie so 'n groot probleem as daar 'n foutboodskap verskyn nie. Dit is iets wat deur 'n [[Wikipedia:WikiDwergie]] of [[Wikipedia:WikiFeetjie]], of 'n robot reggemaak kan word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:22, 24 Oktober 2026 (UTC) ::Dankie vir die raad, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek kopieer die data vir die sjabloon uit my MS Word-dokument. Die probleem met die McLean-bron is dat dit 'n dubbeldoor-titel het wat oor twee reëls verskyn, naamlik: ::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft ::1920 – 2005" ::Op die titelblad van die bron verskyn die titel oor vyf reëls! ::Tydens die data-invoerproses in die sjabloon verskyn daar dikwels 'n ekstra (wit) reël. ::Anders moet ek in die toekoms die titel verander na: ::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft from 1920 – 2005" ::Dan verskyn die titel op een reël. Dalk sal dit help? Anders moet ek maar net probeer om nie ekstra spasies in te sit nie. ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:44, 24 Oktober 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] u hoef nie 'n woord by te voeg nie: "from" staan nie op die titelblad nie, en dan haal die verwysing nie meer die boek se naam aan nie. Biblioteke los juis hierdie probleem op met 'n '''dubbelpunt'''. Wanneer 'n titel oor meer as een reël op die titelblad staan, word die reëls in die katalogus met spasie-dubbelpunt-spasie aanmekaargeskakel. Die ISBD-reël is dat 'n titel woordeliks oorgeskryf word, maar dat die leestekens aangepas mag word — die woorde is die boek se eie, die leestekens is die katalogus se werk. Vir hierdie boek dus <code><nowiki>|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005</nowiki></code>. Dieselfde stelsel hanteer die res van 'n titelblad: " = " voor dieselfde titel in 'n ander taal en " / " voor die skrywer (in {{ss|Verwys boek}} hoort die skrywer natuurlik in <code>|van=</code> en <code>|voornaam=</code>). {{ss|Verwys boek}} ken die konvensie en vervang die spasie voor die dubbelpunt outomaties met 'n vaste spasie, sodat die titel nie daar kan breek nie. Die boek se eie katalogusinskrywing gebruik trouens 'n komma in plaas van die dubbelpunt — "… and their aircraft, 1920–2005" — want 'n blote jaartalreeks is nie eintlik 'n ondertitel nie. Altwee is reg; al wat saak maak, is dat dit een reël is. :::Die lynvoer self kom uit Word. Plak in die visuele redigeerder met Ctrl+Shift+V (plak as gewone teks) in plaas van Ctrl+V, dan kom Word se reëlbreuk nie saam nie. :::Nog iets wat baie moeite sal spaar: tik die verwysing een keer per artikel as <code><nowiki><ref name="McLean"></nowiki></code>…<code><nowiki></ref></nowiki></code> en verwys daarna net met <code><nowiki><ref name="McLean" /></nowiki></code>. Op [[Lugmagbasis Hoedspruit]] staan dieselfde McLean-verwysing tien keer uitgeskryf, en elke kopie dra sy eie lynvoer saam. :::Laastens 'n stil een: <code>|jaar=September 2005</code> verwag net 'n jaartal en plaas die bladsy in [[:Kategorie:VS1-onderhoud: jaar]]. Skryf <code>|datum=September 2005</code>, dan is dit weg. :::: @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] sien wat ek [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Lugmagbasis_Hoedspruit&action=history hier] gedoen het. 'n Mens kan die bladsynommers na die verwysing m.b.v. {{ss|rp}} aandui. == Bronverwysings == Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het die bronverwysing in die 7 Eskader-artikel reggemaak - ek het die skryfwyse met spasies en dubbelpunt in die volle titel van die McLean-bron gebruik - dankie vir hierdie wenk! Die verwysing is nou "skoon" - geen foutboodskap nie. Ek werk met die visuele teksredigeerder en so af en toe met die ander redigeerder. Ek verkies dus om nie kodes te gebruik nie. Ek het nou 'n manier gekry om die bronverwysing net op een plek in die artikel te gebruik: ek gebruik "Aantekeninge" en hoef dan net een keer na 'n bron te verwys. Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Pynappel het my 'n wenk gegee oor hoe om die bronverwysing reg te kry sonder dat daar 'n foutboodskap is. Ek sal dit in die toekoms weer doen en sien of dit bly werk. Kyk asseblief of die bronverwysing van die 7 Eskader-artikel nou aanvaarbaar is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:43, 24 Oktober 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het weer gaan kyk na wat jy in jou wenk oor bronverwysings gesê het. Ek het die bronverwysing van die McLean-boek in my bywerking van die saadjie Lugmagbasis Durban van "September 2005" na net die jaartal verander. Ek hoop die "VS-1 ensovoorts"-storie is nou opgelos! Ek sal dan in die toekoms net die jaartal gebruik en nie ook 'n maand nie, aangesien dit is wat gevra word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:36, 30 Oktober 2026 (UTC) ==Uitnodiging tot Wikiprojek Suid-Afrika== {| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;" |- | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:Coat of arms of South Africa.svg|80px]] |- | Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[Lugmagbasis Durban]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika|'''Wikiprojek Suid-Afrika''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor Suid-Afrika wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika#Deelnemers|lys van deelnemers]]. Kyk gerus ook na die [[Portaal:Suid-Afrika|portaal oor Suid-Afrika]]. As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Suid-Afrika|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:46, 31 Oktober 2026 (UTC) |} ==Uitnodiging tot Wikiprojek Lugvaartuie== {| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;" |- | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:South African Airways Boeing 747-244B at Sydney Airport.jpg|80px]] |- | Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[NAMC YS-11]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie|'''Wikiprojek Lugvaartuie''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor lugvaartuie en die mense wat hulle bou en vlieg, wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie/Lede|ledelys]]. Kyk ook na ons [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie#Hoe kan jy help|lys van oop take]] vir idees oor waar om te begin. As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Lugvaartuie|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:19, 31 Oktober 2026 (UTC) |} :Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek werk op die oomblik aan eenhede en basisse (toegemaak en bestaande) van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Daaruit vloei soms artikels oor Suid-Afrikaanse lughawens. Uit Lugmagbasis Pietersburg het byvoorbeeld Polokwane Internasionale Lughawe voortgevloei. Terwyl ek met Lugmagbasis Durban besig was, het ek aan Louis Botha-lughawe begin werk. Toe ek op die Afrikaanse Wikipedia begin skryf het, het ek hoofsaaklik aan vliegtuigtipes gewerk - byvoorbeeld die Douglas DC-1, DC-2, DC-3 (en C-47), DC-4, DC-5, DC-6 en DC-7 en die Lockheed Constellation asook die Atlas Cheetah. Ek het in MS Word artikels oor die Douglas DC-8 en Boeing 707/Dash 80 geskep, maar ek het opgehou werk daaraan omdat die tegniese aspekte van die vliegtuie te veel begin raak het en dit besonder ingewikkelde onderwerpe is! Ek het sover my eie artikels geskep (en saadjies uitgebrei) en hier en daar vertalings uit die Engelse Wikipedia-artikels gedoen. Kyk gerus na voornoemde artikels en sê vir my of die gehalte van my werk goed genoeg vir julle projek is. :Hoewel ek my naam op die ledelys geplaas het, gaan ek nie onmiddellik aan 'n vliegtuigtipe werk nie. :Laat my asseblief weet wat jou gedagtes is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:51, 1 November 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek wag nog vir 'n reaksie op die boodskap wat ek hierbo gelos het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:37, 6 November 2026 (UTC) == Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels == Goeie middag, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders. Ek merk dat daar in die geval van SALM-eenhede, en spesifiek SALM-eskaders, die patroon "X Eskader SALM" gevolg word. Dus byvoorbeeld "4 Eskader SALM" en "10 Eskader SALM". Is daar 'n rede/redes waarom hierdie patroon gevolg word? Ek het onlangs in verskillende Wikipedia-artikels skakels na verskillende SALM-eskaders geplaas. Wanneer ek "10 Eskader" (met 'n skakel) skryf, bly die skakel rooi, maar wanneer ek "10 Eskader SALM" (met 'n skakel) skryf, word die skakel blou. Vir my is dit "normaal" om net "10 Eskader" te skryf en nie "10 Eskader SALM" nie. Ek het egter die laasgenoemde patroon begin volg in die artikels wat ek oor die SALM geskep het omdat dit gelyk het asof dit patroon is wat gevolg word. Dit sal ook snaaks lyk om in die geval van 'n sin soos die volgende na byvoorbeeld "5 Eskader '''SALM'''" ensovoorts te verwys. "SALM" word reeds vroeg in die sin gebruik: Verskillende eenhede van die SALM het die Impala gebruik, naamlik 1 Eskader, 4 Eskader, 5 Eskader, 6 Eskader, 7 Eskader, 8 Eskader, 24 Eskader, 83 Straalvliegskool en 85 Gevegvliegskool. Op die oomblik noem dit in die Atlas Impala-artikel by die 7 Eskader-skakel dat die artikel nie bestaam - maar die artikel is reeds geskep. Ek verlang 'n oplossing vir hierdie dilemma en sal bly wees as julle julle gedagtes oor hierdie onderwerp met my sal deel. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 12 November 2026 (UTC) acfwxaagubxc4soqnzobx3p33xun3cx 3372644 3372620 2026-11-15T07:26:16Z Aliwal2012 39067 /* Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels */ Antwoord 3372644 wikitext text/x-wiki == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) ::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word. ::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC) == Lugvaartterme == {{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC) == Ek het...ek het...ek het... == Jou aanhoudende sinsnede "ek het..." in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie. Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê "ek het..." MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou. :::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}} :Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC) == Vertaling van Engelse kleurterme == {{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC) :Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is. :Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk :Engels Moontlike Afrikaans :''Deep Buff'' diep dofgeel of donker geelbruin :''Dark Earth'' donker aardbruin :''Dark Green '' donkergroen :''Azure Blue'' asuurblou :''Sky Blue'' hemelsblou :''Light Earth'' ligte aardbruin :''Middle Stone'' middelsteengrys of medium klipkleur :’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee: :''Dark Earth'' (donker aardbruin) :''Deep Buff'' (diep dofgeel) :Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis! ::Die terme "Dark Earth" en "Deep Buff" word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal "donker aardbruin" en "diep dofgeel" egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees. ::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC) ::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan "olyfgroen"/"dowwe olyfgroen" werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC) :::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen. :::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC) ::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys "drab" kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC) ::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC) == Nog Engelse kleurterme == Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar "wit"). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer). Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC) :Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is nie. :*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.'' :*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings. :Moontlike formuleering kan wees: :“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.” :‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.” : Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing "Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf." gebruik. ::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer! ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC) == Geluk met Silwer Valke == Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC) == Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings == Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief! In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm "Light Admiralty Grey" vir die onderkante van die vliegtuie gebruik. Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: "a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge" '''''EN''''' "two-tone grey lowviz camo scheme". Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen "laesigbaarheidskema" gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen "twee skakerings grys"/"grys met/van twee skakerings" gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC) :Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer. *''Light Admiralty Grey'' Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&cRef=BS381C+697&cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor: ligte admiraliteitsgrys Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word: Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf. Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies. *''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge'' Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term. Ek sou die hele frase vertaal as: ’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool of, ’n bietjie meer verklarend: ’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken. *''Two-tone grey lowviz camo scheme'' Die natuurlikste vertaling is: ’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom: ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys Alternatiewelik: ’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”. *Aanbevole finale teks “Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.” Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC) :Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis "skema" bedoel en nie "skerm" nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend! :Jou gebruik van "kenteken" vir ''badge'' is interessant. Ek het sover "kenteken" in die vorm van "nasionale kenteken" gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels "Arendkasteel" en "Springbokkasteel" (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC) ::Plesier. Sien rondeel word in die meeste artikels oor lugmagte op die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Kon dit nie in die HAT opspoor nie (heel ander betekenis). Nietemin mag moontlik gebruiklike Afrikaanse term vir die nasionale herkenningsteken op ’n militêre vliegtuig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:27, 21 September 2026 (UTC) :::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Sou jy eerder ''nasionale herkenningsteken'' as "Afrikaanse" term in plaas van die vreemde vorm ''rondeel'' gebruik? Soms verkies ek die Dietse vorm bo die Romaanse vorm. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:02, 21 September 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Wanneer ek na die eskaderwapen verwys, bedoel ek die wapen (''badge'') wat iewers op die vliegtuig verskyn. Daardie wapen sal die heraldies goedgekeurde wapen wees/die amptelike wapen wees soos dit deur die SALM se owerstes goedgekeur is. Ek sou reken dat 'n mens dan eerder van "wapen" as "kenteken" behoort te praat? Sover ek weet, sou net amptelik goedgekeurde wapens op die vliegtuie toegelaat word, met ander die heraldiese eenheidswapen word bedoel. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:20, 21 September 2026 (UTC) ::Ja Gaius, daar is soveel moontlike “merke” op ‘n militêre vliegtuig ek self is nou maar ook ietwat verward. Het bietjie rondgespeel met definisies op die internet en die volgende lys saamgestel. Ek dink jy is baie nader as ek aan die onderwerp en kan uiteraard gebruik wat vir jou reg voel. ::‘n Vliegtuig kon dus tegelykertyd verskeie soorte merke dra: ::Rondeel Dui nasionaliteit of lugmag aan ::Eenheidswapen Amptelike heraldiese identiteit van die skool, eskader of eenheid ::Eenheidskenteken/embleem Amptelike identiteit wat nie noodwendig heraldies is nie ::Neuskuns Informele of halfamptelike versiering van ’n individuele vliegtuig ::Operasionele merke Dui missies, oorwinnings of vernietigde teikens aan ::Stertnommer/reeksnommer Identifiseer die individuele vliegtuig administratief ::Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:25, 21 September 2026 (UTC) :::Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], soos gewoonlik 'n volledige antwoord. Ek sal hou by "wapen" vir ''badge''; bedoelende die heraldiese identiteit van die eenheid (eskader, basis, skool, ensovoorts). Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:35, 21 September 2026 (UTC) ==Illustrasie== Het na aanleiding van ons gesprek oor militêre vliegtuigmerke hierdie illustrasie met die hulp van KI geskep. Moontlik kan dit in die toekoms gebruik word. Sien tot my skok die generiese artikel Militêre Vliegtuig bestaan nog nie in die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:32, 21 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Dit lyk na 'n illustrasie wat gebruik sou kon word as mens 'n artikel met die titel "Militêre Vliegtuig" sou wou skep. Sal jy asseblief die beeld by my e-posadres gabrielleroux4@gmail.com aan my stuur? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:33, 22 September 2026 (UTC) :: So gedoen. groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:19, 22 September 2026 (UTC) :::Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Hoe verleen ek erkenning vir jou illustrasie? Is die debat rondom KI nou al uitgesorteer? As ek jou illustrasie gaan gebruik, sal ek dit op 'n ander plek oplaai as die gewone plek waar ek my eie beelde oplaai. Op daardie plek moet 'n mens die bron, daarsteller, datum en outeur van die foto noem. Vir 'n foto van die SALM gebruik ek byvoorbeeld bron as Gabriel le Roux-versameling en daarsteller as Gaius le Roux. Die outeur word as die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui. As die datum en outeur onbekend is, noem ek Datum en Outeur onbekend. Ek sal jou leiding in hierdie verband waardeer. As hulle wil, kan {{ping|Aliwal2012|Rooiratel|Oesjaar}} ook kommentaar lewer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:33, 22 September 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius]] Ek het dit op die Afrikaanse Wikipedia gelaai so dit is beskikbaar as (Merke-op-n-militere-vliegtuig.png) vir gebruik hier. Ek het dit nie op WikiCommons gelaai nie. Glo nie dit sal 'n probleem wees solank as wat dit duidelik gestel word dat dit met Chat GPT op 20 September 2026 geskep is nie. Nee die beleid oor KI is nog nie afgehandel nie en my voorstel oor beelde is dat dit tans te eng geformuleer is. Solank dit duidelik by oplaai as KI gegenereerd aangedui word, sal illustrasies soos hierdie volgens my aanvaarbaar wees. Die skep van illustrasies in Afrikaans met tradisionele metodes is so tydrowend dat jy weinig daarvan op hierdie Wiki gaan vind. Met KI is dit baie makliker maar die persoon wat dit skep moet baie seker maak want KI kan soms [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusineer]] en feitelike foutiewe beelde en/of inligting genereer. Dit is juis waarom ek gekies het om die vliegtuig in die beeld generies te maak want as jy ‘n bestaande vliegtuig sou kies is jou kanse vir foute baie meer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:57, 22 September 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:33, 22 September 2026 (UTC) [[Lêer:Merke-op-n-militere-vliegtuig.png|500px]] == [[Saxonwold]] == LET WEL: [[Saxonwold]] is definitief <u>in</u> Johannesburg, nie <u>naby</u> nie. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 22 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Dit sal reggestel word as dit nog nie gedoen is nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:51, 22 September 2026 (UTC) == Taalwenk aan Gaius == Die volgende entiteite word almal '''gesluit''': *'n besigheid *'n firma of maatskappy *'n pad (roete) *'n vliegveld of lughawe *'n militêre eenheid of eskader *'n toeriste-lokpunt, ens. *skole *swembaddens, ens. Dit is nie suiwer Afrikaans om te sê '''toegemaak''' nie, ek vermoed dit is 'n anglisisme van "closed" of "closed down". Deure en vensters word toegemaak! Ek hoop jy begryp dit só Gaius! Dankie vir jou werk hier. Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:18, 17 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], haal asseblief die bron/bronne aan wat aandui dat die "toemaak" van 'n eenheid of basis beslis verkeerd is. Ek gebruik inderdaad "toemaak" as vertaling van ''closed down''. Ek dink nie dat dit noodwendig 'n anglisisme is nie. Ek leer graag. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:03, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Hi Gaius, ek het nie bronne daarvoor nie, dis net hinderlik indien jy "toemaak" gebruik. Dit klink onvanpas. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 17 Oktober 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het met 'n vinnige kyk die volgende gekry: :::'''My fisiese HAT''' :::Toemaak betekenis 1b: Tydelik of permanent geen verdere sake doen nie; sluit :::Voorbeeldsinne: :::Die apteek maak om vyfuur toe :::Die winkel het verlede maand toegemaak, bankrot gespeel :::’n Winkel wat om 5-uur toemaak :::'''Die WAT se aanlynweergawe (by VivA)''' :::Een van die betekenisse :::Werksaamhede permanent staak, dikw. a.g.v. bankrotskap, ’n afname in klante of kliënte, of dergelike; dikw. sin. met ''sluit''; teenoor ''oopmaak'': ''Binne ’n paar dae het die toeloop na die klein kruidenierswinkeltjies so groot geword dat hulle skoon uitverkoop geraak het en ook moes toemaak'' (A.P. Brink: Parys – Parys, 1969, 54).  ''Skool maak dalk toe … ’n Kennisgewing (is) deur die Wes-Kaap departement van onderwys (WKOD) gesirkuleer rakende die oorweging van die sluit van die … skool'' (Mossel Bay Advertiser, 11 Nov. 2016, E).  ''Die plekke wat steeds oop is … is verskans met dubbellae diefwering en ruitensdraad … en voor die toegemaakte besighede … is bloot sinkplate gespyker'' (LitNet Akademies, Des. 2013, 240). :::'''Verskillende tweetalige woordeboeke''' :::Close = toemaak, sluit :::Close down = sluit, toemaak :::Close = onder andere sluit (bv winkel) :::Close down :::Close down = sluit (bv onderneming) :::Close down = sluit, toemaak :::Close down something  = iets sluit/toemaak; iets verbied :::VIR MY LYK DIT OF ALTWEE GEBRUIK KAN WORD. 'n Eenheid of 'n basis kan gesluit of toegemaak word. :::Ek hoor graag wat ander mense hieroor dink. :::{{ping|Sobaka|Oesjaar|Rooiratel|Dumbassman}}, het julle bydraes om te lewer? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:43, 17 Oktober 2026 (UTC) ::::Dankie vir jou speurwerk, ek aanvaar dan maar TOEMAAK so! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 17 Oktober 2026 (UTC) == Twee woorde teenoor een woord == Iemand het in die "6 Eskader SALM"-artikel die sinsnede "Nadat die plaaslik geproduseerde Atlas/Aermacchi Impala Mk I in 1972 in burgermagdiens in gebruik geneem is" onnodige verander en sodoende 'n fout gemaak. Dit was onnodig (en verkeerd) om "plaaslik geproduseerde" een woord te maak. In die woordelys van die AWS word "plaaslik vervaardig"/"plaaslik vervaardigde" los geskryf. Reël 15.48 meld dat byvoeglike naamwoorde en graadwoorde los van mekaar geskryf word in groepe wat 'n byvoeglike naamwoord as kern het en as geheel byvoeglik optree. Die voorbeeld "plaaslik vervaardigde onderdele" word gebruik. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], julle het wysigings aan die artikel aangebring: wees asseblief versigtig wanneer julle veranderings aanbring en pas asseblief die skryfreëls toe. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:24, 22 Oktober 2026 (UTC) == Die skryfwyse "weer eens" teenoor "weereens" == AWS reël 15.54 en opmerking Hoewel bywoordelike verbindings soos ''nogeens'' en ''weereens'' vas geskryf word, word die skryfwyse ''nog eens'' en ''weer eens'' ter wille van tradisie as wisselvorme erken. Dit beteken dat beide skryfwyses (een woord en twee woorde) aanvaarbaar en dus korrek is. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy het dus 'n onnodige verandering aangebring toe jy my "weer eens" na "weereens" verander het. Hou asseblief op om onnoge veranderings aan te bring. My oorspronklike manier van skryf was korrek. Altwee skryfwyses word in die woordelys van die AWS aangegee. Ek het dus die skryfwyse "weer eens" weer in my artikel gebruik. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:03, 24 Oktober 2026 (UTC) == "Line feed" in jou verwysings == Hou asb op om 'n "line feed" in jou verwysings te plaas, soos weereens op [[7 Eskader SALM]] (McLean, Steven)..dit vertoon 'n rooi foutboodskap. Ek moes dit nou al sewe keer regmaak! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:32, 24 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is nie ek wat "line feed" in my verwysings plaas nie. Dit gebeur outomatiese wanneer die data ingevoer word nadat ek die sjabloon ingevul het. Dit lyk my dit is 'n leemte in die stelsel. Anders sal jy my moet leer hoe om dit reg te stel. Ek leer graag, so sê dan asseblief wat ek volgende keer moet doen! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:14, 24 Oktober 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het probeer om dit reg te maak, maar ek kon nie. Ek gebruik visuele redigering - kan nie onthou of "wys voorskou" daar is nie. Ek sal McLean in die toekoms weer as bron gebruik dan sal ek oplet wat ek doen en kyk of dit kan reg doen. Anders sal ek laat weet. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:17, 24 Oktober 2026 (UTC) Beste [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], jy is veronderstel om elke keer voor jy 'n nuwe artikel of enige wysiging stoor, op die '''WYS VOORSKOU''' te klik (die knoppie regs langs PUBLISEER WYSIGINGS). Dan sal jy die volgende foutboodskap by jou "verwysings" lees: '''McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005. Steven McLean. ISBN 0-9584929-4-8. <nowiki>{{Verwys boek}}</nowiki>: {{kleur|red|line feed character in titel op posisie 60}} (hulp)''' LW dit word in rooi vertoon! Volgende stap: druk weer "edit" en gaan boontoe in die artikel na waar jy "McLean, Steven (September 2005). Squadrons..." gelys het en verwyder die ekstra wit spasies uit die verwysing. (dit is wat die wiki 'n 'line feed character' noem. Ek druk sommer die 'backspace' tot die muis terug is op die vorige lyn in die verwysing. Jy kan dit self gaan oefen by [[7 Eskader SALM]] en my laat weet of jy reggekom het daarmee. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 24 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] wanneer u die titel van die boek invoer, maak seker dat die teks net een reël beslaan. Om te bevestig, klik in die titeltoevoer onder die titelteks en tik "Backspace", of gaan na die einde van die titelteks en tik "Delete". Die lynvoer kom waarskynlik van die bron waarvandaan u die titel kopieer, of uit gewoonte om "Enter" te tik nadat die titel ingevoer is. Dit gesê is dit glad nie so 'n groot probleem as daar 'n foutboodskap verskyn nie. Dit is iets wat deur 'n [[Wikipedia:WikiDwergie]] of [[Wikipedia:WikiFeetjie]], of 'n robot reggemaak kan word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:22, 24 Oktober 2026 (UTC) ::Dankie vir die raad, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek kopieer die data vir die sjabloon uit my MS Word-dokument. Die probleem met die McLean-bron is dat dit 'n dubbeldoor-titel het wat oor twee reëls verskyn, naamlik: ::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft ::1920 – 2005" ::Op die titelblad van die bron verskyn die titel oor vyf reëls! ::Tydens die data-invoerproses in die sjabloon verskyn daar dikwels 'n ekstra (wit) reël. ::Anders moet ek in die toekoms die titel verander na: ::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft from 1920 – 2005" ::Dan verskyn die titel op een reël. Dalk sal dit help? Anders moet ek maar net probeer om nie ekstra spasies in te sit nie. ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:44, 24 Oktober 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] u hoef nie 'n woord by te voeg nie: "from" staan nie op die titelblad nie, en dan haal die verwysing nie meer die boek se naam aan nie. Biblioteke los juis hierdie probleem op met 'n '''dubbelpunt'''. Wanneer 'n titel oor meer as een reël op die titelblad staan, word die reëls in die katalogus met spasie-dubbelpunt-spasie aanmekaargeskakel. Die ISBD-reël is dat 'n titel woordeliks oorgeskryf word, maar dat die leestekens aangepas mag word — die woorde is die boek se eie, die leestekens is die katalogus se werk. Vir hierdie boek dus <code><nowiki>|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005</nowiki></code>. Dieselfde stelsel hanteer die res van 'n titelblad: " = " voor dieselfde titel in 'n ander taal en " / " voor die skrywer (in {{ss|Verwys boek}} hoort die skrywer natuurlik in <code>|van=</code> en <code>|voornaam=</code>). {{ss|Verwys boek}} ken die konvensie en vervang die spasie voor die dubbelpunt outomaties met 'n vaste spasie, sodat die titel nie daar kan breek nie. Die boek se eie katalogusinskrywing gebruik trouens 'n komma in plaas van die dubbelpunt — "… and their aircraft, 1920–2005" — want 'n blote jaartalreeks is nie eintlik 'n ondertitel nie. Altwee is reg; al wat saak maak, is dat dit een reël is. :::Die lynvoer self kom uit Word. Plak in die visuele redigeerder met Ctrl+Shift+V (plak as gewone teks) in plaas van Ctrl+V, dan kom Word se reëlbreuk nie saam nie. :::Nog iets wat baie moeite sal spaar: tik die verwysing een keer per artikel as <code><nowiki><ref name="McLean"></nowiki></code>…<code><nowiki></ref></nowiki></code> en verwys daarna net met <code><nowiki><ref name="McLean" /></nowiki></code>. Op [[Lugmagbasis Hoedspruit]] staan dieselfde McLean-verwysing tien keer uitgeskryf, en elke kopie dra sy eie lynvoer saam. :::Laastens 'n stil een: <code>|jaar=September 2005</code> verwag net 'n jaartal en plaas die bladsy in [[:Kategorie:VS1-onderhoud: jaar]]. Skryf <code>|datum=September 2005</code>, dan is dit weg. :::: @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] sien wat ek [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Lugmagbasis_Hoedspruit&action=history hier] gedoen het. 'n Mens kan die bladsynommers na die verwysing m.b.v. {{ss|rp}} aandui. == Bronverwysings == Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het die bronverwysing in die 7 Eskader-artikel reggemaak - ek het die skryfwyse met spasies en dubbelpunt in die volle titel van die McLean-bron gebruik - dankie vir hierdie wenk! Die verwysing is nou "skoon" - geen foutboodskap nie. Ek werk met die visuele teksredigeerder en so af en toe met die ander redigeerder. Ek verkies dus om nie kodes te gebruik nie. Ek het nou 'n manier gekry om die bronverwysing net op een plek in die artikel te gebruik: ek gebruik "Aantekeninge" en hoef dan net een keer na 'n bron te verwys. Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Pynappel het my 'n wenk gegee oor hoe om die bronverwysing reg te kry sonder dat daar 'n foutboodskap is. Ek sal dit in die toekoms weer doen en sien of dit bly werk. Kyk asseblief of die bronverwysing van die 7 Eskader-artikel nou aanvaarbaar is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:43, 24 Oktober 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het weer gaan kyk na wat jy in jou wenk oor bronverwysings gesê het. Ek het die bronverwysing van die McLean-boek in my bywerking van die saadjie Lugmagbasis Durban van "September 2005" na net die jaartal verander. Ek hoop die "VS-1 ensovoorts"-storie is nou opgelos! Ek sal dan in die toekoms net die jaartal gebruik en nie ook 'n maand nie, aangesien dit is wat gevra word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:36, 30 Oktober 2026 (UTC) ==Uitnodiging tot Wikiprojek Suid-Afrika== {| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;" |- | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:Coat of arms of South Africa.svg|80px]] |- | Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[Lugmagbasis Durban]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika|'''Wikiprojek Suid-Afrika''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor Suid-Afrika wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika#Deelnemers|lys van deelnemers]]. Kyk gerus ook na die [[Portaal:Suid-Afrika|portaal oor Suid-Afrika]]. As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Suid-Afrika|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:46, 31 Oktober 2026 (UTC) |} ==Uitnodiging tot Wikiprojek Lugvaartuie== {| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;" |- | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:South African Airways Boeing 747-244B at Sydney Airport.jpg|80px]] |- | Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[NAMC YS-11]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie|'''Wikiprojek Lugvaartuie''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor lugvaartuie en die mense wat hulle bou en vlieg, wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie/Lede|ledelys]]. Kyk ook na ons [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie#Hoe kan jy help|lys van oop take]] vir idees oor waar om te begin. As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Lugvaartuie|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:19, 31 Oktober 2026 (UTC) |} :Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek werk op die oomblik aan eenhede en basisse (toegemaak en bestaande) van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Daaruit vloei soms artikels oor Suid-Afrikaanse lughawens. Uit Lugmagbasis Pietersburg het byvoorbeeld Polokwane Internasionale Lughawe voortgevloei. Terwyl ek met Lugmagbasis Durban besig was, het ek aan Louis Botha-lughawe begin werk. Toe ek op die Afrikaanse Wikipedia begin skryf het, het ek hoofsaaklik aan vliegtuigtipes gewerk - byvoorbeeld die Douglas DC-1, DC-2, DC-3 (en C-47), DC-4, DC-5, DC-6 en DC-7 en die Lockheed Constellation asook die Atlas Cheetah. Ek het in MS Word artikels oor die Douglas DC-8 en Boeing 707/Dash 80 geskep, maar ek het opgehou werk daaraan omdat die tegniese aspekte van die vliegtuie te veel begin raak het en dit besonder ingewikkelde onderwerpe is! Ek het sover my eie artikels geskep (en saadjies uitgebrei) en hier en daar vertalings uit die Engelse Wikipedia-artikels gedoen. Kyk gerus na voornoemde artikels en sê vir my of die gehalte van my werk goed genoeg vir julle projek is. :Hoewel ek my naam op die ledelys geplaas het, gaan ek nie onmiddellik aan 'n vliegtuigtipe werk nie. :Laat my asseblief weet wat jou gedagtes is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:51, 1 November 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek wag nog vir 'n reaksie op die boodskap wat ek hierbo gelos het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:37, 6 November 2026 (UTC) == Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels == Goeie middag, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders. Ek merk dat daar in die geval van SALM-eenhede, en spesifiek SALM-eskaders, die patroon "X Eskader SALM" gevolg word. Dus byvoorbeeld "4 Eskader SALM" en "10 Eskader SALM". Is daar 'n rede/redes waarom hierdie patroon gevolg word? Ek het onlangs in verskillende Wikipedia-artikels skakels na verskillende SALM-eskaders geplaas. Wanneer ek "10 Eskader" (met 'n skakel) skryf, bly die skakel rooi, maar wanneer ek "10 Eskader SALM" (met 'n skakel) skryf, word die skakel blou. Vir my is dit "normaal" om net "10 Eskader" te skryf en nie "10 Eskader SALM" nie. Ek het egter die laasgenoemde patroon begin volg in die artikels wat ek oor die SALM geskep het omdat dit gelyk het asof dit patroon is wat gevolg word. Dit sal ook snaaks lyk om in die geval van 'n sin soos die volgende na byvoorbeeld "5 Eskader '''SALM'''" ensovoorts te verwys. "SALM" word reeds vroeg in die sin gebruik: Verskillende eenhede van die SALM het die Impala gebruik, naamlik 1 Eskader, 4 Eskader, 5 Eskader, 6 Eskader, 7 Eskader, 8 Eskader, 24 Eskader, 83 Straalvliegskool en 85 Gevegvliegskool. Op die oomblik noem dit in die Atlas Impala-artikel by die 7 Eskader-skakel dat die artikel nie bestaam - maar die artikel is reeds geskep. Ek verlang 'n oplossing vir hierdie dilemma en sal bly wees as julle julle gedagtes oor hierdie onderwerp met my sal deel. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 12 November 2026 (UTC) :Dilemma opgelos -- geskakel na [[7 Eskader SALM]] [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 15 November 2026 (UTC) nxq5tvea80zszod1f66151c2koblg82 3372652 3372644 2026-11-15T07:42:28Z Gaius le Roux 203341 /* Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels */ Antwoord 3372652 wikitext text/x-wiki == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) ::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word. ::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC) == Lugvaartterme == {{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC) == Ek het...ek het...ek het... == Jou aanhoudende sinsnede "ek het..." in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie. Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê "ek het..." MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou. :::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}} :Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC) == Vertaling van Engelse kleurterme == {{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC) :Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is. :Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk :Engels Moontlike Afrikaans :''Deep Buff'' diep dofgeel of donker geelbruin :''Dark Earth'' donker aardbruin :''Dark Green '' donkergroen :''Azure Blue'' asuurblou :''Sky Blue'' hemelsblou :''Light Earth'' ligte aardbruin :''Middle Stone'' middelsteengrys of medium klipkleur :’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee: :''Dark Earth'' (donker aardbruin) :''Deep Buff'' (diep dofgeel) :Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis! ::Die terme "Dark Earth" en "Deep Buff" word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal "donker aardbruin" en "diep dofgeel" egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees. ::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC) ::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan "olyfgroen"/"dowwe olyfgroen" werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC) :::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen. :::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC) ::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys "drab" kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC) ::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC) == Nog Engelse kleurterme == Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar "wit"). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer). Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC) :Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is nie. :*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.'' :*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings. :Moontlike formuleering kan wees: :“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.” :‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.” : Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC) ::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing "Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf." gebruik. ::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer! ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC) == Geluk met Silwer Valke == Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC) == Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings == Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief! In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm "Light Admiralty Grey" vir die onderkante van die vliegtuie gebruik. Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: "a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge" '''''EN''''' "two-tone grey lowviz camo scheme". Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen "laesigbaarheidskema" gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen "twee skakerings grys"/"grys met/van twee skakerings" gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC) :Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer. *''Light Admiralty Grey'' Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&cRef=BS381C+697&cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor: ligte admiraliteitsgrys Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word: Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf. Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies. *''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge'' Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term. Ek sou die hele frase vertaal as: ’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool of, ’n bietjie meer verklarend: ’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken. *''Two-tone grey lowviz camo scheme'' Die natuurlikste vertaling is: ’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom: ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys Alternatiewelik: ’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”. *Aanbevole finale teks “Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.” Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC) :Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis "skema" bedoel en nie "skerm" nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend! :Jou gebruik van "kenteken" vir ''badge'' is interessant. Ek het sover "kenteken" in die vorm van "nasionale kenteken" gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels "Arendkasteel" en "Springbokkasteel" (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC) ::Plesier. Sien rondeel word in die meeste artikels oor lugmagte op die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Kon dit nie in die HAT opspoor nie (heel ander betekenis). Nietemin mag moontlik gebruiklike Afrikaanse term vir die nasionale herkenningsteken op ’n militêre vliegtuig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:27, 21 September 2026 (UTC) :::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Sou jy eerder ''nasionale herkenningsteken'' as "Afrikaanse" term in plaas van die vreemde vorm ''rondeel'' gebruik? Soms verkies ek die Dietse vorm bo die Romaanse vorm. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:02, 21 September 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Wanneer ek na die eskaderwapen verwys, bedoel ek die wapen (''badge'') wat iewers op die vliegtuig verskyn. Daardie wapen sal die heraldies goedgekeurde wapen wees/die amptelike wapen wees soos dit deur die SALM se owerstes goedgekeur is. Ek sou reken dat 'n mens dan eerder van "wapen" as "kenteken" behoort te praat? Sover ek weet, sou net amptelik goedgekeurde wapens op die vliegtuie toegelaat word, met ander die heraldiese eenheidswapen word bedoel. Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:20, 21 September 2026 (UTC) ::Ja Gaius, daar is soveel moontlike “merke” op ‘n militêre vliegtuig ek self is nou maar ook ietwat verward. Het bietjie rondgespeel met definisies op die internet en die volgende lys saamgestel. Ek dink jy is baie nader as ek aan die onderwerp en kan uiteraard gebruik wat vir jou reg voel. ::‘n Vliegtuig kon dus tegelykertyd verskeie soorte merke dra: ::Rondeel Dui nasionaliteit of lugmag aan ::Eenheidswapen Amptelike heraldiese identiteit van die skool, eskader of eenheid ::Eenheidskenteken/embleem Amptelike identiteit wat nie noodwendig heraldies is nie ::Neuskuns Informele of halfamptelike versiering van ’n individuele vliegtuig ::Operasionele merke Dui missies, oorwinnings of vernietigde teikens aan ::Stertnommer/reeksnommer Identifiseer die individuele vliegtuig administratief ::Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:25, 21 September 2026 (UTC) :::Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], soos gewoonlik 'n volledige antwoord. Ek sal hou by "wapen" vir ''badge''; bedoelende die heraldiese identiteit van die eenheid (eskader, basis, skool, ensovoorts). Groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:35, 21 September 2026 (UTC) ==Illustrasie== Het na aanleiding van ons gesprek oor militêre vliegtuigmerke hierdie illustrasie met die hulp van KI geskep. Moontlik kan dit in die toekoms gebruik word. Sien tot my skok die generiese artikel Militêre Vliegtuig bestaan nog nie in die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:32, 21 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Dit lyk na 'n illustrasie wat gebruik sou kon word as mens 'n artikel met die titel "Militêre Vliegtuig" sou wou skep. Sal jy asseblief die beeld by my e-posadres gabrielleroux4@gmail.com aan my stuur? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:33, 22 September 2026 (UTC) :: So gedoen. groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:19, 22 September 2026 (UTC) :::Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Hoe verleen ek erkenning vir jou illustrasie? Is die debat rondom KI nou al uitgesorteer? As ek jou illustrasie gaan gebruik, sal ek dit op 'n ander plek oplaai as die gewone plek waar ek my eie beelde oplaai. Op daardie plek moet 'n mens die bron, daarsteller, datum en outeur van die foto noem. Vir 'n foto van die SALM gebruik ek byvoorbeeld bron as Gabriel le Roux-versameling en daarsteller as Gaius le Roux. Die outeur word as die Suid-Afrikaanse Lugmag aangedui. As die datum en outeur onbekend is, noem ek Datum en Outeur onbekend. Ek sal jou leiding in hierdie verband waardeer. As hulle wil, kan {{ping|Aliwal2012|Rooiratel|Oesjaar}} ook kommentaar lewer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:33, 22 September 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius]] Ek het dit op die Afrikaanse Wikipedia gelaai so dit is beskikbaar as (Merke-op-n-militere-vliegtuig.png) vir gebruik hier. Ek het dit nie op WikiCommons gelaai nie. Glo nie dit sal 'n probleem wees solank as wat dit duidelik gestel word dat dit met Chat GPT op 20 September 2026 geskep is nie. Nee die beleid oor KI is nog nie afgehandel nie en my voorstel oor beelde is dat dit tans te eng geformuleer is. Solank dit duidelik by oplaai as KI gegenereerd aangedui word, sal illustrasies soos hierdie volgens my aanvaarbaar wees. Die skep van illustrasies in Afrikaans met tradisionele metodes is so tydrowend dat jy weinig daarvan op hierdie Wiki gaan vind. Met KI is dit baie makliker maar die persoon wat dit skep moet baie seker maak want KI kan soms [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|hallusineer]] en feitelike foutiewe beelde en/of inligting genereer. Dit is juis waarom ek gekies het om die vliegtuig in die beeld generies te maak want as jy ‘n bestaande vliegtuig sou kies is jou kanse vir foute baie meer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:57, 22 September 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:33, 22 September 2026 (UTC) [[Lêer:Merke-op-n-militere-vliegtuig.png|500px]] == [[Saxonwold]] == LET WEL: [[Saxonwold]] is definitief <u>in</u> Johannesburg, nie <u>naby</u> nie. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:44, 22 September 2026 (UTC) :Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Dit sal reggestel word as dit nog nie gedoen is nie. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:51, 22 September 2026 (UTC) == Taalwenk aan Gaius == Die volgende entiteite word almal '''gesluit''': *'n besigheid *'n firma of maatskappy *'n pad (roete) *'n vliegveld of lughawe *'n militêre eenheid of eskader *'n toeriste-lokpunt, ens. *skole *swembaddens, ens. Dit is nie suiwer Afrikaans om te sê '''toegemaak''' nie, ek vermoed dit is 'n anglisisme van "closed" of "closed down". Deure en vensters word toegemaak! Ek hoop jy begryp dit só Gaius! Dankie vir jou werk hier. Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:18, 17 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], haal asseblief die bron/bronne aan wat aandui dat die "toemaak" van 'n eenheid of basis beslis verkeerd is. Ek gebruik inderdaad "toemaak" as vertaling van ''closed down''. Ek dink nie dat dit noodwendig 'n anglisisme is nie. Ek leer graag. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:03, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Hi Gaius, ek het nie bronne daarvoor nie, dis net hinderlik indien jy "toemaak" gebruik. Dit klink onvanpas. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:57, 17 Oktober 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het met 'n vinnige kyk die volgende gekry: :::'''My fisiese HAT''' :::Toemaak betekenis 1b: Tydelik of permanent geen verdere sake doen nie; sluit :::Voorbeeldsinne: :::Die apteek maak om vyfuur toe :::Die winkel het verlede maand toegemaak, bankrot gespeel :::’n Winkel wat om 5-uur toemaak :::'''Die WAT se aanlynweergawe (by VivA)''' :::Een van die betekenisse :::Werksaamhede permanent staak, dikw. a.g.v. bankrotskap, ’n afname in klante of kliënte, of dergelike; dikw. sin. met ''sluit''; teenoor ''oopmaak'': ''Binne ’n paar dae het die toeloop na die klein kruidenierswinkeltjies so groot geword dat hulle skoon uitverkoop geraak het en ook moes toemaak'' (A.P. Brink: Parys – Parys, 1969, 54).  ''Skool maak dalk toe … ’n Kennisgewing (is) deur die Wes-Kaap departement van onderwys (WKOD) gesirkuleer rakende die oorweging van die sluit van die … skool'' (Mossel Bay Advertiser, 11 Nov. 2016, E).  ''Die plekke wat steeds oop is … is verskans met dubbellae diefwering en ruitensdraad … en voor die toegemaakte besighede … is bloot sinkplate gespyker'' (LitNet Akademies, Des. 2013, 240). :::'''Verskillende tweetalige woordeboeke''' :::Close = toemaak, sluit :::Close down = sluit, toemaak :::Close = onder andere sluit (bv winkel) :::Close down :::Close down = sluit (bv onderneming) :::Close down = sluit, toemaak :::Close down something  = iets sluit/toemaak; iets verbied :::VIR MY LYK DIT OF ALTWEE GEBRUIK KAN WORD. 'n Eenheid of 'n basis kan gesluit of toegemaak word. :::Ek hoor graag wat ander mense hieroor dink. :::{{ping|Sobaka|Oesjaar|Rooiratel|Dumbassman}}, het julle bydraes om te lewer? [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:43, 17 Oktober 2026 (UTC) ::::Dankie vir jou speurwerk, ek aanvaar dan maar TOEMAAK so! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 17 Oktober 2026 (UTC) == Twee woorde teenoor een woord == Iemand het in die "6 Eskader SALM"-artikel die sinsnede "Nadat die plaaslik geproduseerde Atlas/Aermacchi Impala Mk I in 1972 in burgermagdiens in gebruik geneem is" onnodige verander en sodoende 'n fout gemaak. Dit was onnodig (en verkeerd) om "plaaslik geproduseerde" een woord te maak. In die woordelys van die AWS word "plaaslik vervaardig"/"plaaslik vervaardigde" los geskryf. Reël 15.48 meld dat byvoeglike naamwoorde en graadwoorde los van mekaar geskryf word in groepe wat 'n byvoeglike naamwoord as kern het en as geheel byvoeglik optree. Die voorbeeld "plaaslik vervaardigde onderdele" word gebruik. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], julle het wysigings aan die artikel aangebring: wees asseblief versigtig wanneer julle veranderings aanbring en pas asseblief die skryfreëls toe. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:24, 22 Oktober 2026 (UTC) == Die skryfwyse "weer eens" teenoor "weereens" == AWS reël 15.54 en opmerking Hoewel bywoordelike verbindings soos ''nogeens'' en ''weereens'' vas geskryf word, word die skryfwyse ''nog eens'' en ''weer eens'' ter wille van tradisie as wisselvorme erken. Dit beteken dat beide skryfwyses (een woord en twee woorde) aanvaarbaar en dus korrek is. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy het dus 'n onnodige verandering aangebring toe jy my "weer eens" na "weereens" verander het. Hou asseblief op om onnoge veranderings aan te bring. My oorspronklike manier van skryf was korrek. Altwee skryfwyses word in die woordelys van die AWS aangegee. Ek het dus die skryfwyse "weer eens" weer in my artikel gebruik. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 04:03, 24 Oktober 2026 (UTC) == "Line feed" in jou verwysings == Hou asb op om 'n "line feed" in jou verwysings te plaas, soos weereens op [[7 Eskader SALM]] (McLean, Steven)..dit vertoon 'n rooi foutboodskap. Ek moes dit nou al sewe keer regmaak! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:32, 24 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is nie ek wat "line feed" in my verwysings plaas nie. Dit gebeur outomatiese wanneer die data ingevoer word nadat ek die sjabloon ingevul het. Dit lyk my dit is 'n leemte in die stelsel. Anders sal jy my moet leer hoe om dit reg te stel. Ek leer graag, so sê dan asseblief wat ek volgende keer moet doen! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:14, 24 Oktober 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek het probeer om dit reg te maak, maar ek kon nie. Ek gebruik visuele redigering - kan nie onthou of "wys voorskou" daar is nie. Ek sal McLean in die toekoms weer as bron gebruik dan sal ek oplet wat ek doen en kyk of dit kan reg doen. Anders sal ek laat weet. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:17, 24 Oktober 2026 (UTC) Beste [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], jy is veronderstel om elke keer voor jy 'n nuwe artikel of enige wysiging stoor, op die '''WYS VOORSKOU''' te klik (die knoppie regs langs PUBLISEER WYSIGINGS). Dan sal jy die volgende foutboodskap by jou "verwysings" lees: '''McLean, Steven (September 2005). Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005. Steven McLean. ISBN 0-9584929-4-8. <nowiki>{{Verwys boek}}</nowiki>: {{kleur|red|line feed character in titel op posisie 60}} (hulp)''' LW dit word in rooi vertoon! Volgende stap: druk weer "edit" en gaan boontoe in die artikel na waar jy "McLean, Steven (September 2005). Squadrons..." gelys het en verwyder die ekstra wit spasies uit die verwysing. (dit is wat die wiki 'n 'line feed character' noem. Ek druk sommer die 'backspace' tot die muis terug is op die vorige lyn in die verwysing. Jy kan dit self gaan oefen by [[7 Eskader SALM]] en my laat weet of jy reggekom het daarmee. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 24 Oktober 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] wanneer u die titel van die boek invoer, maak seker dat die teks net een reël beslaan. Om te bevestig, klik in die titeltoevoer onder die titelteks en tik "Backspace", of gaan na die einde van die titelteks en tik "Delete". Die lynvoer kom waarskynlik van die bron waarvandaan u die titel kopieer, of uit gewoonte om "Enter" te tik nadat die titel ingevoer is. Dit gesê is dit glad nie so 'n groot probleem as daar 'n foutboodskap verskyn nie. Dit is iets wat deur 'n [[Wikipedia:WikiDwergie]] of [[Wikipedia:WikiFeetjie]], of 'n robot reggemaak kan word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:22, 24 Oktober 2026 (UTC) ::Dankie vir die raad, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek kopieer die data vir die sjabloon uit my MS Word-dokument. Die probleem met die McLean-bron is dat dit 'n dubbeldoor-titel het wat oor twee reëls verskyn, naamlik: ::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft ::1920 – 2005" ::Op die titelblad van die bron verskyn die titel oor vyf reëls! ::Tydens die data-invoerproses in die sjabloon verskyn daar dikwels 'n ekstra (wit) reël. ::Anders moet ek in die toekoms die titel verander na: ::"Squadrons of the South African Air Force and their aircraft from 1920 – 2005" ::Dan verskyn die titel op een reël. Dalk sal dit help? Anders moet ek maar net probeer om nie ekstra spasies in te sit nie. ::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:44, 24 Oktober 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] u hoef nie 'n woord by te voeg nie: "from" staan nie op die titelblad nie, en dan haal die verwysing nie meer die boek se naam aan nie. Biblioteke los juis hierdie probleem op met 'n '''dubbelpunt'''. Wanneer 'n titel oor meer as een reël op die titelblad staan, word die reëls in die katalogus met spasie-dubbelpunt-spasie aanmekaargeskakel. Die ISBD-reël is dat 'n titel woordeliks oorgeskryf word, maar dat die leestekens aangepas mag word — die woorde is die boek se eie, die leestekens is die katalogus se werk. Vir hierdie boek dus <code><nowiki>|titel=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft : 1920 – 2005</nowiki></code>. Dieselfde stelsel hanteer die res van 'n titelblad: " = " voor dieselfde titel in 'n ander taal en " / " voor die skrywer (in {{ss|Verwys boek}} hoort die skrywer natuurlik in <code>|van=</code> en <code>|voornaam=</code>). {{ss|Verwys boek}} ken die konvensie en vervang die spasie voor die dubbelpunt outomaties met 'n vaste spasie, sodat die titel nie daar kan breek nie. Die boek se eie katalogusinskrywing gebruik trouens 'n komma in plaas van die dubbelpunt — "… and their aircraft, 1920–2005" — want 'n blote jaartalreeks is nie eintlik 'n ondertitel nie. Altwee is reg; al wat saak maak, is dat dit een reël is. :::Die lynvoer self kom uit Word. Plak in die visuele redigeerder met Ctrl+Shift+V (plak as gewone teks) in plaas van Ctrl+V, dan kom Word se reëlbreuk nie saam nie. :::Nog iets wat baie moeite sal spaar: tik die verwysing een keer per artikel as <code><nowiki><ref name="McLean"></nowiki></code>…<code><nowiki></ref></nowiki></code> en verwys daarna net met <code><nowiki><ref name="McLean" /></nowiki></code>. Op [[Lugmagbasis Hoedspruit]] staan dieselfde McLean-verwysing tien keer uitgeskryf, en elke kopie dra sy eie lynvoer saam. :::Laastens 'n stil een: <code>|jaar=September 2005</code> verwag net 'n jaartal en plaas die bladsy in [[:Kategorie:VS1-onderhoud: jaar]]. Skryf <code>|datum=September 2005</code>, dan is dit weg. :::: @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] sien wat ek [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Lugmagbasis_Hoedspruit&action=history hier] gedoen het. 'n Mens kan die bladsynommers na die verwysing m.b.v. {{ss|rp}} aandui. == Bronverwysings == Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het die bronverwysing in die 7 Eskader-artikel reggemaak - ek het die skryfwyse met spasies en dubbelpunt in die volle titel van die McLean-bron gebruik - dankie vir hierdie wenk! Die verwysing is nou "skoon" - geen foutboodskap nie. Ek werk met die visuele teksredigeerder en so af en toe met die ander redigeerder. Ek verkies dus om nie kodes te gebruik nie. Ek het nou 'n manier gekry om die bronverwysing net op een plek in die artikel te gebruik: ek gebruik "Aantekeninge" en hoef dan net een keer na 'n bron te verwys. Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Pynappel het my 'n wenk gegee oor hoe om die bronverwysing reg te kry sonder dat daar 'n foutboodskap is. Ek sal dit in die toekoms weer doen en sien of dit bly werk. Kyk asseblief of die bronverwysing van die 7 Eskader-artikel nou aanvaarbaar is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:43, 24 Oktober 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek het weer gaan kyk na wat jy in jou wenk oor bronverwysings gesê het. Ek het die bronverwysing van die McLean-boek in my bywerking van die saadjie Lugmagbasis Durban van "September 2005" na net die jaartal verander. Ek hoop die "VS-1 ensovoorts"-storie is nou opgelos! Ek sal dan in die toekoms net die jaartal gebruik en nie ook 'n maand nie, aangesien dit is wat gevra word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:36, 30 Oktober 2026 (UTC) ==Uitnodiging tot Wikiprojek Suid-Afrika== {| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;" |- | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:Coat of arms of South Africa.svg|80px]] |- | Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[Lugmagbasis Durban]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika|'''Wikiprojek Suid-Afrika''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor Suid-Afrika wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika#Deelnemers|lys van deelnemers]]. Kyk gerus ook na die [[Portaal:Suid-Afrika|portaal oor Suid-Afrika]]. As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Suid-Afrika|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:46, 31 Oktober 2026 (UTC) |} ==Uitnodiging tot Wikiprojek Lugvaartuie== {| style="border:1px solid #C0C090; background-color:#F8EABA;" |- | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[Lêer:South African Airways Boeing 747-244B at Sydney Airport.jpg|80px]] |- | Dankie vir jou onlangse bydraes tot [[NAMC YS-11]]. Uit jou wysigings blyk dit dat die onderwerp jou interesseer: het jy al daaraan gedink om by [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie|'''Wikiprojek Lugvaartuie''']] aan te sluit? Ons is 'n groep bydraers wat die gehalte van Wikipedia se inhoud oor lugvaartuie en die mense wat hulle bou en vlieg, wil verbeter. As jy wil aansluit, skryf net jou naam op die [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie/Lede|ledelys]]. Kyk ook na ons [[Wikipedia:Wikiprojek Lugvaartuie#Hoe kan jy help|lys van oop take]] vir idees oor waar om te begin. As jy enige vrae het, vra gerus op die [[Wikipediabespreking:Wikiprojek Lugvaartuie|projek se besprekingsbladsy]]. Ons sien uit daarna om in die toekoms met jou saam te werk! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:19, 31 Oktober 2026 (UTC) |} :Goeie môre, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek werk op die oomblik aan eenhede en basisse (toegemaak en bestaande) van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Daaruit vloei soms artikels oor Suid-Afrikaanse lughawens. Uit Lugmagbasis Pietersburg het byvoorbeeld Polokwane Internasionale Lughawe voortgevloei. Terwyl ek met Lugmagbasis Durban besig was, het ek aan Louis Botha-lughawe begin werk. Toe ek op die Afrikaanse Wikipedia begin skryf het, het ek hoofsaaklik aan vliegtuigtipes gewerk - byvoorbeeld die Douglas DC-1, DC-2, DC-3 (en C-47), DC-4, DC-5, DC-6 en DC-7 en die Lockheed Constellation asook die Atlas Cheetah. Ek het in MS Word artikels oor die Douglas DC-8 en Boeing 707/Dash 80 geskep, maar ek het opgehou werk daaraan omdat die tegniese aspekte van die vliegtuie te veel begin raak het en dit besonder ingewikkelde onderwerpe is! Ek het sover my eie artikels geskep (en saadjies uitgebrei) en hier en daar vertalings uit die Engelse Wikipedia-artikels gedoen. Kyk gerus na voornoemde artikels en sê vir my of die gehalte van my werk goed genoeg vir julle projek is. :Hoewel ek my naam op die ledelys geplaas het, gaan ek nie onmiddellik aan 'n vliegtuigtipe werk nie. :Laat my asseblief weet wat jou gedagtes is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:51, 1 November 2026 (UTC) :Goeie middag, @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]]. Ek wag nog vir 'n reaksie op die boodskap wat ek hierbo gelos het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:37, 6 November 2026 (UTC) == Skryfwyse van SALM-eenhede se titels in artikels == Goeie middag, @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en enigiemand anders. Ek merk dat daar in die geval van SALM-eenhede, en spesifiek SALM-eskaders, die patroon "X Eskader SALM" gevolg word. Dus byvoorbeeld "4 Eskader SALM" en "10 Eskader SALM". Is daar 'n rede/redes waarom hierdie patroon gevolg word? Ek het onlangs in verskillende Wikipedia-artikels skakels na verskillende SALM-eskaders geplaas. Wanneer ek "10 Eskader" (met 'n skakel) skryf, bly die skakel rooi, maar wanneer ek "10 Eskader SALM" (met 'n skakel) skryf, word die skakel blou. Vir my is dit "normaal" om net "10 Eskader" te skryf en nie "10 Eskader SALM" nie. Ek het egter die laasgenoemde patroon begin volg in die artikels wat ek oor die SALM geskep het omdat dit gelyk het asof dit patroon is wat gevolg word. Dit sal ook snaaks lyk om in die geval van 'n sin soos die volgende na byvoorbeeld "5 Eskader '''SALM'''" ensovoorts te verwys. "SALM" word reeds vroeg in die sin gebruik: Verskillende eenhede van die SALM het die Impala gebruik, naamlik 1 Eskader, 4 Eskader, 5 Eskader, 6 Eskader, 7 Eskader, 8 Eskader, 24 Eskader, 83 Straalvliegskool en 85 Gevegvliegskool. Op die oomblik noem dit in die Atlas Impala-artikel by die 7 Eskader-skakel dat die artikel nie bestaam - maar die artikel is reeds geskep. Ek verlang 'n oplossing vir hierdie dilemma en sal bly wees as julle julle gedagtes oor hierdie onderwerp met my sal deel. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 12 November 2026 (UTC) :Dilemma opgelos -- geskakel na [[7 Eskader SALM]] [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 15 November 2026 (UTC) ::Baie dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:42, 15 November 2026 (UTC) 7trsxxd9bvpjskoy3uxl2dt0k7w2gf5 Thamnochortus 0 458549 3372594 2881707 2026-11-15T02:24:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372594 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Thamnochortus cinereus head detail.jpg |image_caption = ''Thamnochortus cinereus'' |display_parents = 3 |taxon = Thamnochortus |authority = [[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]], (1767) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Thamnochortus''''' (dekriete) is 'n [[genus]] van meerjarige plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Restionaceae]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is 34 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33383-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Thamnochortus acuminatus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus amoena]]'' <small>H.P.Linder</small> * ''[[Thamnochortus arenarius]]'' <small>Esterh.</small> * ''[[Thamnochortus bachmannii]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Thamnochortus cinereus]]'' <small>H.P.Linder</small> * ''[[Thamnochortus dumosus]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Thamnochortus ellipticus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus erectus]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Mast.</small> * ''[[Thamnochortus fraternus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus fruticosus]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Thamnochortus glaber]]'' <small>(Mast.) Pillans</small> * ''[[Thamnochortus gracilis]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Thamnochortus guthrieae]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus insignis]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Thamnochortus kammanassiae]]'' <small>H.P.Linder</small> * ''[[Thamnochortus karooica]]'' <small>H.P.Linder</small> * ''[[Thamnochortus levynsiae]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus lucens]]'' <small>(Poir.) H.P.Linder</small> * ''[[Thamnochortus muirii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus nutans]]'' <small>(Thunb.) Pillans</small> * ''[[Thamnochortus obtusus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus paniculatus]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Thamnochortus papyraceus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus pellucidus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus platypteris]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Thamnochortus pluristachyus]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Thamnochortus pulcher]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus punctatus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus rigidus]]'' <small>Esterh.</small> * ''[[Thamnochortus scabridus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus schlechteri]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus spicigerus]]'' <small>(Thunb.) Spreng.</small> * ''[[Thamnochortus sporadicus]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Thamnochortus stokoei]]'' <small>Pillans</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Thamnochortus| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 8mr1ozuira6cfiyin1j34o4cxy4dm8e Saak van die diamanthalssnoer (1784-1785) 0 458589 3372414 3354476 2026-11-14T14:05:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372414 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Collier de la Reine.jpg|duimnael|'''Links''': 'n Voorstelling van die diamanthalssnoer.'' '''Regs''': 'n Portret van koningin '''Marie Antoinette.''']] Die '''saak van die diamanthalssnoer''' (1784-1785; [[Frans]]: ''affaire du collier de la reine'', [[Engels]]: ''affair of the diamond necklace'') was 'n opspraakwekkende openbare skandaal aan die hof van koning [[Louis XIV van Frankryk]].<ref name=":1">{{Cite news |title=Affair of the Diamond Necklace {{!}} Summary & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/event/Affair-of-the-Diamond-Necklace |archive-url=https://web.archive.org/web/20251109174049/https://www.britannica.com/event/Affair-of-the-Diamond-Necklace |archive-date=2025-11-09 |access-date=2026-02-28 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> Die voorval het 'n komplot deur Jeanne de la Motte behels om 'n uiters waardevolle diamanthalssnoer deur bedrog en die vervalsing van koningin [[Marie Antoinette]] se handtekening te bekom. Alhoewel die koningin onskuldig was en geen aandeel in die bedrog gehad het nie, het die skandaal haar reputasie ernstig geskaad.<ref name=":0">{{Cite web |title=The affair of the diamond necklace, 1784-1785 {{!}} Château de Versailles |url=https://en.chateauversailles.fr/discover/history/key-dates/affair-diamond-necklace-1784-1785 |access-date=2026-02-28 |website=en.chateauversailles.fr |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901045704/https://en.chateauversailles.fr/discover/history/key-dates/affair-diamond-necklace-1784-1785 |archive-date=2025-09-01 |url-status=dead}}</ref> Die saak word histories beskou as een van die deurslaggewende gebeure wat gelei het tot die [[Franse]] publiek se ontnugtering met die monargie en die uiteindelike uitbreek van die [[Franse Rewolusie]].<ref name=":2">{{Cite journal |last=Mark |first=Harrison W. |date=2022-03-18 |title=Affair of the Diamond Necklace |url=https://www.worldhistory.org/article/1970/affair-of-the-diamond-necklace/ |journal=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> == Agtergrond == Jeanne de la Motte, 'n adellike vrou wat in moeilike finansiële omstandighede verkeer het, het voorgegee om 'n vriendin van koningin [[Marie Antoinette]] te wees. Sy het kardinaal Louis de Rohan mislei om 'n uiters waardevolle diamanthalssnoer aan haar te oorhandig sonder dat daarvoor betaal is. Die kardinaal, wat voorheen weens sy skandalige gedrag in onguns by die koningin verval het, het gehoop om haar goedkeuring te herwin en het Jeanne de la Motte vertrou.<ref name=":3">{{Cite web |last=McIlvenna |first=Una |date=2018-12-04 |title=How a Scandal Over a Diamond Necklace Cost Marie Antoinette Her Head |url=https://www.history.com/articles/marie-antoinette-diamond-necklace-affair-french-revolution |access-date=2026-02-28 |website=HISTORY |language=en}}</ref> Die kroonjuweliers, Böhmer en Bassenge, het sedert 1782 gepoog om die kosbare halssnoer, wat byna 650 diamante bevat het, te verkoop. Selfs nadat die prys tot 1.6 milijoen livres verlaag is, was dit steeds buitensporig duur. Jeanne de la Motte het die kardinaal oortuig om as tussenpersoon op te tree om die halssnoer namens die koningin aan te koop, met die ooreenkoms dat betalings oor vier termyne binne twee jaar sou geskied. Op 1 Februarie 1785 het die kardinaal die halssnoer aan Jeanne de la Motte oorhandig, waarna sy en haar mede-saamsweerders die juweel gesteel en uitmekaar gehaal het om die diamante te verkoop.<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Die verloop van die bedrog == Die komplot was fyn beplan. Jeanne de la Motte het vervalste briewe gebruik om kardinaal de Rohan te oortuig dat die koningin die halssnoer wou koop. Om die bedrog te beklink, het sy 'n ontmoeting in die tuine van [[Versailles]] gereël, waar 'n vrou genaamd Nicole Le Guay d'Oliva haar as die koningin voorgedoen het. Nadat die kardinaal die halssnoer aan Jeanne de la Motte oorhandig het, het sy en haar eggenoot die juweel uitmekaar gehaal en die diamante in [[Parys]] en [[Londen]] begin verkoop. Die bedrog is ontdek toe die juweliers, Böhmer en Bassenge, die koningin se hofdame oor die agterstallige betalings genader het. Jeanne de la Motte en haar mede-saamsweerders is kort daarna in hegtenis geneem.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> == Gevolge en betekenis == Hoewel [[Marie Antoinette]] geen aandeel in die bedrog gehad nie, was die gevolge van die skandaal vir haar en die Franse monargie katastrofies. [[Lodewyk XIV van Frankryk]] en die koningin het die saak openbaar vervolg om hul eer te verdedig, maar hierdie poging het teen hulle gedraai. Baie mense het geglo dat sy Jeanne de la Motte gemanipuleer het om wraak te neem op kardinaal de Rohan.<ref name=":3" /> Die saak van die diamanthalssnoer het die persepsie van Marie Antoinette as verkwistend en korrup versterk, die koninklike gesag ondermyn en openbare ontevredenheid verhoog. Dit word vandag as 'n deurslaggewende faktor beskou wat tot die [[Franse Rewolusie]] in 1789 gelei het.<ref name=":0"/><ref name=":3" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Franse Rewolusie]] [[Kategorie:Skandale]] [[Kategorie:1785]] lyxp3i51dlk72fj170an4oqpapxwou6 Staberoha 0 458598 3372546 2881946 2026-11-14T21:23:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372546 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Staberoha banksii - Cape Mountain fynbos - restio 3.jpg |image_caption = ''Staberoha banksii'' |display_parents = 3 |taxon = Staberoha |authority = Kunth, (1841) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Staberoha''''' is 'n [[genus]] van [[meerjarige plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Restionaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Al nege spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33381-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260831212439/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33381-1 |argiefdatum=31 Augustus 2026 |besoekdatum= 1 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Staberoha aemula]]'' <small>(Kunth) Pillans</small> * ''[[Staberoha banksii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Staberoha cernua]]'' <small>(L.f.) T.Durand & Schinz</small> * ''[[Staberoha distachyos]]'' <small>(Rottb.) Kunth</small> * ''[[Staberoha multispicula]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Staberoha ornata]]'' <small>Esterh.</small> * ''[[Staberoha remota]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Staberoha stokoei]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Staberoha vaginata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Pillans</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Staberoha| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] sxdryi7yga59iccal0qwbb2ii99qhhg Ursinia 0 458890 3372636 3279264 2026-11-15T07:13:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372636 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ursinia calenduliflora.jpg |image_caption = ''Ursinia calenduliflora'' |display_parents = 3 |taxon = Ursinia |authority = Gaertn., (1791) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Leptotis'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Spermophylla'' <small>Neck.</small> * ''Sphenogyne'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Thelythamnos'' <small>A.Spreng.</small> * ''Ursiniopsis'' <small>E.Phillips</small> }} '''''Ursinia''''' (bergmagriete) is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]] voor. == Spesies == Daar is 45 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332045-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250121084209/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A332045-2 |argiefdatum=21 Januarie 2025 |besoekdatum=12 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Ursinia abrotanifolia]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Ursinia alpina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia anethoides]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia anthemoides]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Poir.</small> * ''[[Ursinia arida]]'' <small>Magee & Mucina</small> * ''[[Ursinia brachyloba]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia cakilefolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Ursinia caledonica]]'' <small>(E.Phillips) Prassler</small> * ''[[Ursinia calenduliflora]]'' <small>(DC.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia chrysanthemoides]]'' <small>(Less.) Harv.</small> * ''[[Ursinia coronopifolia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia dentata]]'' <small>Poir.</small> * ''[[Ursinia discolor]]'' <small>(Less.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia dregeana]]'' <small>(DC.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia eckloniana]]'' <small>(Sond.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia filipes]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia frutescens]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Ursinia glandulosa]]'' <small>Magee & Boatwr.</small> * ''[[Ursinia heterodonta]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia hispida]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia kamiesbergensis]]'' <small>Magee & Mucina</small> * ''[[Ursinia laciniata]]'' <small>Magee & Mucina</small> * ''[[Ursinia macropoda]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia merxmuelleri]]'' <small>Prassler</small> * ''[[Ursinia montana]]'' <small>DC.</small> * ''[[Ursinia nana]]'' <small>DC.</small> * ''[[Ursinia nudicaulis]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia odorata]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Ursinia oreogena]]'' <small>Schltr. ex Prassler</small> * ''[[Ursinia paleacea]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Ursinia pilifera]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Ursinia pinnata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Prassler</small> * ''[[Ursinia punctata]]'' <small>(Thunb.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia pygmaea]]'' <small>DC.</small> * ''[[Ursinia quinquepartita]]'' <small>(DC.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia rigidula]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia saxatilis]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia scariosa]]'' <small>(Aiton) Poir.</small> * ''[[Ursinia sericea]]'' <small>(Thunb.) N.E.Br.</small> * ''[[Ursinia serrata]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Ursinia speciosa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Ursinia subflosculosa]]'' <small>(E.Mey. ex DC.) Prassler</small> * ''[[Ursinia tenuifolia]]'' <small>(L.) Poir.</small> * ''[[Ursinia tenuiloba]]'' <small>DC.</small> * ''[[Ursinia trifida]]'' <small>N.E.Br.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Ursinia punctata line drawing.jpg Ursinia22278612091 c14af54977 o.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ursinia| ]] pug3ygzpu1p5n2esz2jfylyhxpe73af Stilbe 0 459558 3372556 2889140 2026-11-14T22:02:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372556 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Stilbe ericoides 1DS-II 1-8209.jpg |image_caption = ''Stilbe ericoides'' |display_parents = 3 |taxon = Stilbe |authority = Berg., (1767) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Eurylobium'' <small>Hochst.</small> * ''Luehea'' <small>F.W.Schmidt</small> * ''Xeroplana'' <small>Briq.</small> }} '''''Stilbe''''' is 'n [[genus]] van klein [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Stilbaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is sewe [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41436-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251216150344/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41436-1 |argiefdatum=16 Desember 2025 |besoekdatum=31 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Stilbe albiflora]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Stilbe ericoides]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) L.</small> * ''[[Stilbe gymnopharyngia]]'' <small>(Rourke) Rourke</small> * ''[[Stilbe overbergensis]]'' <small>Rourke</small> * ''[[Stilbe rupestris]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Stilbe serrulata]]'' <small>(Hochst.) Rourke</small> * ''[[Stilbe vestita]]'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stilbe| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] n9su2u47r062900mcyh2cdd579o90az Selago 0 459904 3372493 3279274 2026-11-14T16:44:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372493 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Selago albida 1DS-II 2-3152.jpg |image_caption = ''Selago albida'' |display_parents = 3 |taxon = Selago |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Camphorata'' <small>Fabr.</small> * ''Kuritis'' <small>Raf.</small> * ''Macria'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Spach</small> * ''Manettia'' <small>Boehm.</small> * ''Noltia'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] ex Steud.</small> * ''Pechuelia'' <small>Kuntze</small> * ''Vormia'' <small>Adans.</small> * ''Walafrida'' <small>E.Mey.</small> }} '''''Selago''''' is 'n [[genus]] van klein [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[inheems]] aan lande suid van die ewenaar op Afrika, insluitend [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is 191 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:38152-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240909134057/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:38152-1 |argiefdatum= 9 September 2024 |besoekdatum= 5 April 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Selago abietina]]'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''[[Selago acocksii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago acutibractea]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago adenodes]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago albida]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago albomarginata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago albomontana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago alopecuroides]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago amboensis]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago anatrichota]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago angolensis]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago angustibractea]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago articulata]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Selago aspera]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago atherstonei]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago barabei]]'' <small>(Mielcarek) Hilliard</small> * ''[[Selago barbula]]'' <small>Harv. ex Rolfe</small> * ''[[Selago baurii]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Selago beaniana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago bilacunosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago blantyrensis]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago bolusii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago brevifolia]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago burchellii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago burkei]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago canescens]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago capitellata]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Selago capituliflora]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago ceciliae]]'' <small>(Rolfe) Eyles</small> * ''[[Selago cedrimontana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago centralis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago chalarantha]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago ciliata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago cinerea]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago coerulea]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago compacta]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago comptonii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago confusa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago congesta]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago corymbosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Selago crassifolia]]'' <small>(Rolfe) Hilliard</small> * ''[[Selago cryptadenia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago cucullata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago cupressoides]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago curvifolia]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago decipiens]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Selago densiflora]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago diabolica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago diffusa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Selago dinteri]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago distans]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago divaricata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago dolichonema]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago dolosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago dregeana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago eckloniana]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago elongata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago elsiae]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago esterhuyseniae]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago exigua]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago farrago]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago ferruginea]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago flanaganii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago florifera]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago foliosa]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago fourcadei]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago fruticosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Selago galpinii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Selago geniculata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago glabrata]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago glandulosa]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago gloiodes]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago glomerata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Selago glutinosa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago goetzei]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago gossweileri]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago gracilis]]'' <small>(Rolfe) Hilliard</small> * ''[[Selago grandiceps]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago griquana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago hermannioides]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago heterotricha]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago hispida]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago huilana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago hyssopifolia]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago immersa]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago impedita]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago inaequifolia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago inconstans]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago innata]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Selago intermedia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago karooica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago kurtdinteri]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago lacunosa]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Selago lamprocarpa]]'' <small>Schltr. ex Rolfe</small> * ''[[Selago lepida]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago leptothrix]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago levynsiae]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago lilacina]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago linearifolia]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago linearis]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago longicalyx]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago longiflora]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago longipedicellata]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago luxurians]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago lydenbergensis]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago magnakarooica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago marlothii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago mediocris]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago melliodora]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago michelliae]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago micradenia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago mixta]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago monticola]]'' <small>J.M.Wood & M.S.Evans</small> * ''[[Selago morrisii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago mucronata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago multiflora]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago multispicata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago mundii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago muralis]]'' <small>Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Selago myriophylla]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago myrtifolia]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Selago nachtigalii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago namaquensis]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Selago neglecta]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago nigrescens]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago nigromontana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago nyasae]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago oppositifolia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago oresigena]]'' <small>Compton</small> * ''[[Selago pachypoda]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago paniculata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Selago parvibractea]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago peduncularis]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago perplexa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago persimilis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago pinguicula]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago polycephala]]'' <small>Otto ex Walp.</small> * ''[[Selago polygala]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Selago polystachia]]'' <small>L.</small> * ''[[Selago praetermissa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago procera]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago prostrata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago psammophila]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago pulchra]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago punctata]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago pustulosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago ramosissima]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago recurva]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago rehmannii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago retropilosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago rigida]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago rotundifolia]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago rubromontana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago saxatilis]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago scabribractea]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago scabrida]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Selago serpentina]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago seticaulis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago setulosa]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago singularis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago speciosa]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago spectabilis]]'' <small>Hilli</small> * ''[[Selago spinea]]'' <small>Link</small> * ''[[Selago stenostachya]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago stewartii]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Selago subspinosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago swaziensis]]'' <small>Rolfe ex [[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Selago swynnertonii]]'' <small>(S.Moore) Eyles</small> * ''[[Selago tarachodes]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago tenuifolia]]'' <small>(Rolfe) Hilliard</small> * ''[[Selago tenuis]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago thermalis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago thomii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago thomsonii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago thyrsoidea]]'' <small>Baker</small> * ''[[Selago trauseldii]]'' <small>Killick</small> * ''[[Selago trichophylla]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago trinervia]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago triquetra]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Selago valliscitri]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago variicalyx]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago venosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago verna]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Selago villicaulis]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago villosa]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago viscosa]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago welwitschii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago whyteana]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Selago witbergensis]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Selago zeyheri]]'' <small>Choisy</small> * ''[[Selago zuluensis]]'' <small>Hilliard</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Selago spuria.jpg Selago sp. (Scrophulariaceae) (4582070112).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Selago| ]] njdefejstjzo1liyyc4wdr28e4zbvr9 Roepera 0 460616 3372370 3279277 2026-11-14T12:01:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372370 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Roepera_fulva.jpg |image_caption = ''Roepera fulva' |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250612175500/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 |argiefdatum=12 Junie 2025 |besoekdatum=21 April 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>(Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>(Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>(Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>(Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>(Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>(Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>(Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>(Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>(Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>(Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>(Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>(Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>(Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Roepera lichtensteiniana = Zygophyllum lichtensteinianum (Zygophyllaceae) (27117633766).jpg Roepera similis.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] f3pvfjmrlfji8ptgi6ss6jv8qkj73f3 Silene undulata 0 463930 3372505 3280091 2026-11-14T18:02:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372505 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | naam = | beeld = | takson = Silene undulata | outeur = Aiton, (1789) | sinonieme =* ''Melandrium ornatum var. undulatum'' <small>(Aiton) Rohrb.</small> * ''Melandrium undulatum'' <small>(Aiton) Rohrb.</small> * ''Silene tristis'' <small>Salisb.</small> }} '''''Silene undulata''''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of Afrikaanse droomwortel, is ’n klewerige, klierryke meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei.<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260718175415/https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|archive-date=2026-07-18|url-status=dead}}</ref> Dit het teenoormekaar- geplaaste spatulavormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank.<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref> Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, open snags en lok nagvlieënde bestuiwers soos valkmotte. == Verspreiding == Die [[spesie]] kom in [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]] voor. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van ''silene undulata'' == Plante soos ''silene undulata'' is vir baie jare deur waarsêers en [[Sjamanisme|sjamane]] gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref> Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen,<ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref> van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep. Die Xhosavolk in Suid-Afrika gebruik die plant as 'n stof wat helder, lewendige drome veroorsaak, merkbaar in kleur en lewendigheid.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-19}}</ref> == Infraspesies == Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:158583-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260918152300/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:158583-1 |argiefdatum=18 September 2026 |besoekdatum= 5 November 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''Silene undulata subsp. polyantha'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''Silene undulata subsp. undulata'' == Galery == <gallery> Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|Die klewerige stingels van die ''silene undulata'' </gallery> {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Silene|undulata]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] == Verwysings == {{verwysings}} sfvp6h6ftuig9c9qleekeql5wmib867 Syncarpha 0 468767 3372579 2965978 2026-11-15T00:13:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372579 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Syncarpha vestita Cape snow.JPG |image_caption = ''Syncarpha vestita'' |display_parents = 3 |taxon = Syncarpha |authority = DC., (1810) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Argyranthus'' <small>Neck.</small> * ''Astelma'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex Ker Gawl.</small> * ''Damironia'' <small>Cass.</small> * ''Helipterum'' <small>DC.</small> * ''Leucostemma'' <small>D.Don</small> }} '''''Syncarpha''''' is 'n [[genus]] van [[krui]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Syncarpha is afgelei van die Grieks, ''syn'' = ‘tesame’ of ‘verenig’ en ''carphos'' = enige klein droë struktuur, byvoorbeeld ’n stingel of skub. Die genusnaam verwys moontlik na die droë omwindselskutblare wat die blomhofie omsluit om ’n keëlagtige struktuur te vorm. == Spesies == Daar is 21 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11218-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260907202858/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11218-1 |argiefdatum= 7 September 2026 |besoekdatum= 7 September 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Syncarpha affinis]]'' <small>(B.Nord.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha argyropsis]]'' <small>(DC.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha aurea]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha canescens]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha dregeana]]'' <small>(DC.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha dykei]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha eximia]]'' <small>(L.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha ferruginea]]'' <small>(Lam.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha flava]]'' <small>(Compton) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha gnaphaloides]]'' <small>(L.) DC.</small> * ''[[Syncarpha lepidopodium]]'' <small>(Bolus) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha loganiana]]'' <small>(Compton) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha marlothii]]'' <small>(Schltr.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha milleflora]]'' <small>(L.f.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha montana]]'' <small>(B.Nord.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha speciosissima]]'' <small>(L.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha staehelina]]'' <small>(L.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha variegata]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha vestita]]'' <small>(L.) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha virgata]]'' <small>(P.J.Bergius) B.Nord.</small> * ''[[Syncarpha zeyheri]]'' <small>(Sond.) B.Nord.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Syncarpha| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 86sjijer2x9o2u5ph6w9h0rxg4et5mu Silwer Valke 0 469459 3372506 3359834 2026-11-14T18:09:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372506 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]] Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II. == Geskiedenis == Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name="becker">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}</ref> == Verhuising van die Sentrale Vliegskool == Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref name="becker" /> == Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik == === Die silwer skema === Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2 Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3 Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat </gallery> === Silwer plus oranje, wit en blou === Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}} </ref><gallery mode="packed"> Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987 Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke </gallery> Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het. <gallery mode="packed"> Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe </gallery> === Silwer plus donkerblou, ligblou en wit === Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. <gallery mode="packed"> Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994 Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1 </gallery> [[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verrigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad. <gallery mode="packed"> Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof </gallery> == Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik == === Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) === [[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]] Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk. Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn. Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok-vliegveld formasielugtoertjies uitgevoer. <gallery mode="packed"> Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000 Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000 Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000 Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000 Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002 Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002 Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002 Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002 Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002 Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002 Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002 Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002 Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld </gallery> ==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ==== Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier). Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word. Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus. Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:<ref>{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165906/https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|archive-date=20 September 2026|url-status=dead}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop </gallery> ==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ==== Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4). <gallery mode="packed"> Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005 Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|3 September 2005, span 63: Astras 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg </gallery> === Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke === Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg: * Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen. * Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen. * Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg. <gallery mode="packed"> Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango </gallery> == Aantekening == Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{SALM-navigasie}} {{Gesagsrekords}} 92owjgef2ukagt8qz4m9fodeq2c7ku9 Themeda 0 469675 3372597 2970736 2026-11-15T02:46:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372597 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Themeda triandra - kangaroo grass.jpg |image_caption = ''Themeda triandra'' |display_parents = 3 |taxon = Themeda |authority = Forssk., (1775) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Androscepia'' <small>Brongn.</small> * ''Anthistiria'' <small>Naezén</small> * ''Aristaria'' <small>Jungh.</small> * ''Heterelytron'' <small>Jungh.</small> * ''Perobachne'' <small>J.Presl</small> }} '''''Themeda''''' is 'n [[genus]] van [[gras]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Poaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 28 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19125-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250429091917/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:19125-1 |argiefdatum=29 April 2025 |besoekdatum=25 September 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Themeda anathera]]'' <small>(Nees ex Steud.) Hack.</small> * ''[[Themeda arguens]]'' <small>(L.) Hack.</small> * ''[[Themeda arundinacea]]'' <small>(Roxb.) A.Camus</small> * ''[[Themeda avenacea]]'' <small>(F.Muell.) Lugger</small> * ''[[Themeda caudata]]'' <small>(Nees ex Hook. & Arn.) A.Camus</small> * ''[[Themeda cymbaria]]'' <small>Hack.</small> * ''[[Themeda gigantea]]'' <small>(Cav.) Hack.</small> * ''[[Themeda hookeri]]'' <small>(Griseb.) A.Camus</small> * ''[[Themeda huttonensis]]'' <small>Bor</small> * ''[[Themeda idjenensis]]'' <small>Jansen</small> * ''[[Themeda intermedia]]'' <small>(Hack.) Bor</small> * ''[[Themeda laxa]]'' <small>(Andersson) A.Camus</small> * ''[[Themeda minor]]'' <small>L.Liu</small> * ''[[Themeda mooneyi]]'' <small>Bor</small> * ''[[Themeda novoguineensis]]'' <small>(Reeder) Jansen</small> * ''[[Themeda odishae]]'' <small>Chorghe, K.Prasad, Prasanna & Y.V.Rao</small> * ''[[Themeda palakkadensis]]'' <small>Chorghe, K.Prasad & Lakshmin.</small> * ''[[Themeda polycephala]]'' <small>Veldkamp</small> * ''[[Themeda pseudotremula]]'' <small>Potdar, Salunkhe & S.R.Yadav</small> * ''[[Themeda quadrivalvis]]'' <small>(L.) Kuntze</small> * ''[[Themeda sabarimalayana]]'' <small>Sreek. & V.J.Nair</small> * ''[[Themeda saxicola]]'' <small>Bor</small> * ''[[Themeda strigosa]]'' <small>(Buch.-Ham. ex Hook.f.) A.Camus</small> * ''[[Themeda tremula]]'' <small>(Nees ex Steud.) Hack.</small> * ''[[Themeda triandra]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Themeda trichiata]]'' <small>S.L.Chen & T.D.Zhuang</small> * ''[[Themeda villosa]]'' <small>(Poir.) A.Camus</small> * ''[[Themeda yunnanensis]]'' <small>S.L.Chen & T.D.Zhuang</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Themeda| ]] 7ouyor0gl71ixad7auztxvbqtuus9nm Saccharum 0 469920 3372417 2973707 2026-11-14T14:10:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372417 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Saccharum officinarum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-125.jpg |image_caption = ''Saccharum officinarum'' |display_parents = 3 |taxon = Saccharum |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Saccharifera'' <small>Stokes</small> * ''Syllepis'' <small>E.Fourn.</small> }} '''''Saccharum''''' is 'n [[genus]] van [[grasse]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Poaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. Suikerriet is deel van die genus. == Spesies == Daar is vyftien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:330004-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221110050910/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:330004-2 |argiefdatum=10 November 2022 |besoekdatum=29 Junie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Saccharum beccarii]]'' <small>(Stapf) Cope</small> * ''[[Saccharum filifolium]]'' <small>Steud.</small> * ''[[Saccharum formosanum]]'' <small>(Stapf) Ohwi</small> * ''[[Saccharum griffithii]]'' <small>Munro ex Boiss.</small> * ''[[Saccharum kajkaiense]]'' <small>(Melderis) Melderis</small> * ''[[Saccharum longesetosum]]'' <small>(Andersson) V.Naray.</small> * ''[[Saccharum maximum]]'' <small>(Brongn.) Trin.</small> * ''[[Saccharum officinarum]]'' <small>L.</small> * ''[[Saccharum robustum]]'' <small>E.W.Brandes & Jeswiet ex Grassl</small> * ''[[Saccharum sikkimense]]'' <small>(Hook.f.) V.Naray.</small> * ''[[Saccharum × sinense]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Saccharum spontaneum]]'' <small>L.</small> * ''[[Saccharum stewartii]]'' <small>Rajesw., R.R.Rao & Arti Garg</small> * ''[[Saccharum velutinum]]'' <small>(Holttum) Cope</small> * ''[[Saccharum wardii]]'' <small>(Bor) Bor ex Cope</small> * ''[[Saccharum williamsii]]'' <small>(Bor) Bor ex Cope</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Saccharum| ]] 8e0k8k6zqbos6ckacw0dvpu9gnnzpdt Rouberading 0 469958 3372387 3066063 2026-11-14T12:53:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372387 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[File:Counselling_session.jpg|regs|duimnael|300x300px| 'n Man wat saam met sy berader werk]] '''Rouverwerking''' is 'n vorm van [[psigoterapie]] wat daarop gemik is om mense te help om die fisiese, emosionele, sosiale, geestelike en kognitiewe reaksies op verlies te hanteer. Daar word algemeen geglo dat hierdie ervarings veroorsaak word deur 'n geliefde se dood, maar dit kan meer breedvoerig verstaan word as gevorm deur enige beduidende lewensveranderende verlies (bv. [[egskeiding]], 'n huis wat uitgewin word, of die verlies van 'n werk). <ref>{{Cite web|url=https://www.greatlakespsychologygroup.com/specialty-areas/grief-counseling/|title=Psychology of Grief|last=Kneip|first=Richard|date=2 July 2019|website=GLPG|access-date=29 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818084144/https://www.greatlakespsychologygroup.com/specialty-areas/grief-counseling/|archive-date=18 Augustus 2018|url-status=dead}}</ref> Rouverwerkingsberaders glo dat elkeen rou op persoonlik, unieke manier beleef en uitdruk wat gevorm word deur gesinsgtergrond, kultuur, lewenservarings, persoonlike waardes en intrinsieke oortuigings. <ref>{{Cite book |last=Hoy |first=William G. |title=Bereavement groups and the role of social support : integrating theory, research, and practice |publisher=Routledge/Taylor and Francis |year=2016 |isbn=9781317416357 |location=New York, NY |oclc=942843686}}</ref> Hulle glo dat dit nie ongewoon is dat 'n persoon hom- of haarself van hul vriende en familie te onttrek en hulpeloos voel nie; sommige mag kwaad wees en aksie wil neem. Sommige mag lag terwyl ander sterk spyt of skuldgevoelens ervaar. Traanloosheid of die gebrek aan huil kan albei as gepaste uitdrukkings van rou gesien word. <ref name=":0">{{Cite book |last=Worden |first=J. William |title=Grief Counseling and Grief Therapy : A Handbook for the Mental Health Practitioner |url=https://archive.org/details/griefcounselingg0000jwil |date=2018-05-28 |publisher=Springer Publishing Company |isbn=9780826134752 |edition=Fifth |location=New York, NY |oclc=1032303183}}</ref> Rouverwerkingsberaders weet dat mens 'n wyereeks emosies en gedrag wat met rou verbrand hou, kan verwag. Sommige beraders glo dat die rouende persoon in feitlik alle plekke en kulture baat vind by die ondersteuning van ander. Verder glo rouverwerkingsberaders dat waar sulke ondersteuning ontbreek, berading 'n weg vir gesonde verwerking kan bied. Rouverwerkingsberaders glo ook dat die rouproses in sekere situasies onderbreek kan word. Dit kan byvoorbeeld gebeur wanneer die naasbestaande gelyktydig praktiese sake van oorlewing moet hanteer of die rol moet aanneem om die sterke te wees wat die familie mekaar hou. In sulke gevalle kan rou onverwerk bly en later weer na vore kom as 'n kwessie wat berading vereis. <ref>{{Cite web|url=https://pathwayshealth.org/grief-support/when-grief-shows-up-sometimes-years-later/|title=When Grief Shows Up (Sometimes) Years Later {{!}} Pathways|date=29 October 2019|website=Pathways Home Health and Hospice|access-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116232437/https://pathwayshealth.org/grief-support/when-grief-shows-up-sometimes-years-later/|archive-date=16 November 2022|url-status=dead}}</ref> == Berading == '''Rouverwerkingsberading''' word gewoonlik aanbeveel vir individue wat probleme ondervind om 'n persoonlik beduidende verlies te hanteer. Rouverwerkingsberading fasiliteer die uitdrukking van [[emosie]] en gedagtes oor die verlies, insluitend gevoelens van hartseer, angs, woede, eensaamheid, skuldgevoelens, verligting, geïsoleerdheid, verwarring, ensovoorts. [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] ==Verwysings== {{Verwysings}} 8uwyrb1p3x1yw65domjvbyboq1gcmnt 2026 São Paulo Grand Prix 0 534797 3372413 3362050 2026-11-14T14:01:18Z Aliwal2012 39067 /* Kwalifisering */ 3372413 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|300px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{BR-VLAG}} Formula 1 MSC Cruises<br/>Grande Prêmio de São Paulo 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|300px]] |- ! style="width: 20%;" | <small>Datum</small> | <small>8 November 2026</small> |- ! <small>Plek</small> |colspan=2| <small>[[Autódromo José Carlos Pace]]</small> |- !colspan=3 bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- ! <small>Renjaer</small> | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- ! <small>Tyd</small> |colspan=2| <small> 1:27.470</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- ! <small>Renjaer</small> | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- ! <small>Tyd</small> |colspan=2| <small>1:12.689 (ronde 55 van 71)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]</small> || <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[São Paulo Grand Prix]]''' is op 8 November 2026 op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] gehou. Dit was die twintigste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Op 3 November word bekendgemaak dat [[Rafael Câmara]] met onmiddellike ingang by die [[Haas F1-span]] as vervanger van [[Esteban Ocon]] aansluit.<ref>{{verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415409/ocon-rijdt-dit-f1-jaar-niet-meer-voor-haas-na-ruzie-camara-debuteert-in-brazilie.html |titel=Ocon rijdt dit F1-jaar niet meer voor Haas na ruzie, Câmara debuteert in Brazilië |datum=2026-11-03 |besoekdatum=2026-11-04 |werk=NU |taal=nl}}</ref> == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande in São Paulo verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]] |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium C4 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag C5 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/1 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.717 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:11.799 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:11.953 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.041 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:12.103 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/2 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:10.763 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.016 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:11.022 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:11.036 |- !5 | align=center|1 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.084 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/3 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:11.622 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:11.647 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:11.753 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:11.806 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:11.896 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 |style="text-align: center;"|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:30.939''' | 1:29.207 | '''1:27.470''' |style="text-align: center;"|1 |- !2 |style="text-align: center;"|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:31.206 | '''1:26.745''' | 1:27.674 |style="text-align: center;"|7 |- !3 |style="text-align: center;"|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.229 | 1:29.302 | 1:28.095 |style="text-align: center;"|2 |- !4 |style="text-align: center;"|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:32.121 | 1:28.082 | 1:28.289 |style="text-align: center;"|14 |- !5 |style="text-align: center;"|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:32.085 | 1:27.049 | 1:28.321 |style="text-align: center;"|3 |- !6 |style="text-align: center;"|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:31.693 | 1:28.361 | 1:28.668 |style="text-align: center;"|4 |- !7 |style="text-align: center;"|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:32.059 | 1:27.218 | 1:28.763 |style="text-align: center;"|5 |- !8 |style="text-align: center;"|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:33.030 | 1:29.130 | 1:29.831 |style="text-align: center;"|6 |- !9 |style="text-align: center;"|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:32.092 | 1:29.072 | 1:30.311 |style="text-align: center;"|8 |- !10 |style="text-align: center;"|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.150 | 1:28.918 | 1:30.456 |style="text-align: center;"|9 |- !11 |style="text-align: center;"|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:31.666 | 1:30.001 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=11| |style="text-align: center;"|20 |- !12 |style="text-align: center;"|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:32.251 | 1:30.369 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=12| |style="text-align: center;"|10 |- !13 |style="text-align: center;"|51 | {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:32.809 | 1:31.515 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=13| |style="text-align: center;"|11 |- !14 |style="text-align: center;"|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:32.306 | 1:31.687 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=14| |style="text-align: center;"|12 |- !15 |style="text-align: center;"|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:32.959 | 1:31.785 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=15| |style="text-align: center;"|13 |- !16 |style="text-align: center;"|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.238 | data-sort-value=16|''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=16| |style="text-align: center;"|21 |- !17 |style="text-align: center;"|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.327 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=17| |style="text-align: center;"|15 |- !18 |style="text-align: center;"|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.449 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=18| |style="text-align: center;"|16 |- !19 |style="text-align: center;"|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:33.653 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=19| |style="text-align: center;"|17 |- !20 |style="text-align: center;"|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:33.774 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=20| |style="text-align: center;"|18 |- !21 |style="text-align: center;"|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:34.509 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=21| |style="text-align: center;"|22 |- !22 |style="text-align: center;"|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:41.564 | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc; data-sort-value=22| |style="text-align: center;"|19 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:37.304<ref>{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/qualification.aspx |titel= São Paulo 2026 – Kwalifisering |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-07}}</ref> |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{verwys web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Qualifying |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}</ref><ref>{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/starting-grid |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Starting Grid |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | 1:35:23.504 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +14.602 | align=center|21 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +24.485 | align=center|5 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes GP|Mercedes]]''' | align=center|71 | +33.991 | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes GP|Mercedes]]''' | align=center|71 | +41.017 | align=center|2 | align=center|'''10'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +56.475 | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +1:15.402 | align=center|3 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +1:18.586 | align=center|14 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|20 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|4 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|18 | |- !12 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|8 | |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|13 | |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|15 | |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|9 | |- !16 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|19 | |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|6 | |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|22 | |- !19 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|12 | |- !20 | align=center|51 | {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|11 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|30 | Battery | align=center|16 | |- !data-sort-value=22|DNS | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 | Wielmoer | align=center data-sort-value="17" |– | |- !colspan=8| Bronne:<ref>{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/race-result |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Race Result |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}</ref><ref>{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/classement.aspx |titel=São Paulo 2026 – Resultaat |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-08}}</ref><ref>{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/fastest-laps |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Fastest Laps |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}</ref> |} == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|390 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|279 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|261 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|249 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|246 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|152 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|122 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|38 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|23 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|14 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|14 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|7 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|7 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|50 | {{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !23 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !24 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !25 | align=center|51 | {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|652 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|510 |- !3 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|415 |- !4 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|398 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|114 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|31 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|28 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|12 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|7 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Brasilië]] [[Kategorie:Sport in Brasilië|Formule Een]] qk8oesa9r93w2wnzohsed465hzh4tzx Switserse nasionale rugbyspan 0 545254 3372576 3371981 2026-11-15T00:05:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372576 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Switserland | beeld = Kenteken van die Switserse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Switserse Rugbybond]] (FSR) | bynaam = ''Edelweiss'' | embleem = ’n [[Edelweiss]] | stadion = | kapasiteit = | kaptein = Jules Porcher | afrigter = {{vlagikoon|Frankryk}} Olivier Nier | patroon_la1 = | patroon_b1 = | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = D40000 | liggaam1 = D40000 | regterarm1 = D40000 | broek1 = D40000 | kouse1 = D40000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{SUIru}} 4–23 {{PORru-r}}<br />([[Neuenburg]], [[Switserland]]; 11 April 1973) | grootwen = {{SUIru}} 85–0 {{SLOru-r}}<br />([[Nyon]], Switserland; 17 Maart 2012) | grootverloor = {{GEOru}} 110–0 {{SUIru-r}}<br />([[Tbilisi]], [[Georgië]]; 1 Februarie 2025) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.suisserugby.com }} Die '''Switserse nasionale rugbyspan''' ([[Duits]]: ''Schweizer Rugby-Union-Nationalmannschaft''; [[Frans]]: ''Équipe de Suisse de rugby à XV''; [[Italiaans]]: ''Nazionale maschile di rugby a 15 della Svizzera'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Switserland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''[[Edelweiss]]'', ontleen aan die nasionale blom van die land. Rugby word in Switserland geadministreer deur die [[Switserse Rugbybond]] wat in 1972 gestig is. Switserland word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Switserse rugbyspan is tans (Oktober 2026) 28ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Switserland het in 1973 sy eerste toetswedstryd teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] gespeel. Switserland speel die meeste van sy toetswedstryde tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]], waar hulle met ander ontluikende rugbyspanne meeding. Die nasionale span se beste prestasies tot dusver is die promosie na die eerste afdeling in 2023 en die aanbly in 2026. Switserland het tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie. Switserland speel tradisioneel in rooi truie, rooi broeke en rooi sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Switserse Rugbybond}} Die beheerliggaam vir rugby in Switserland is die Switserse Rugbybond ([[Duits]]: ''Schweizer Rugbyverband''; [[Frans]]: ''Fédération suisse de rugby à XV'', FSR; [[Italiaans]]: ''Federazione Svizzera di Rugby'') met sy hoofkantoor in [[Zürich]]. Die FSR is in 1972 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/switzerland |title=Switzerland |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarbenewens het die FSR in 1975 by die kontinentale beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/rugby-europe-members |title=Rugby Europe Members |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Switserland is die Nasionale Liga A wat in 1972 gestig is en waaraan agt spanne om die Switserse Rugbykampioenskap meeding. Dié kampioenskap word tussen vier ligas beslis. Vanweë die ligging naby die rugbyvesting [[Frankryk]] is die meeste en suksesvolste klubs uit die [[Romandie]] afkomstig. Die meeste spelers van die Switserse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in [[Engeland]] of Frankryk op professionele vlak aktief. Daarbenewens neem die Switserse klub Servette RC aan die Franse liga deel.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lefigaro.fr/sports/rugby/rugby-le-servette-geneve-sacre-champion-de-france-en-federale-1-20240617 |title=Rugby: le Servette Genève sacré champion de… France |publisher=Le Figaro |author=François Maleysson |date=17 Junie 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die FSR ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Switserland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese Juniorkampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word aan rugby bekend gestel veral deur klubs, skoolsportorganisasies en plaaslike beheerliggame, wat deur die program Jugend+Sport ondersteun word.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.jugendundsport.ch/de/rugby-de |title=Rugby |publisher=Jugend+Sport |date=6 Augustus 2026 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/clubs-community-rugby/kinderrugby/ |title=Kinder-Rugby |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === [[Lêer:Les balbutiements du rugby suisse, étudiants anglais en vacance contre étudiants suisses (Lausanne - 1883).jpg|duimnael|Die begin van Switserse rugby: Engelse studente op wintervakansie teen Switserse studente, Lausanne in 1883]] Die rugbyspel in Switserland het sy oorsprong in die nabygeleë rugbyvesting [[Frankryk]], waar dié spel veral in die suide van die land beoefen word en van daar het dit na Switserland versprei. In Switserland is rugby vir die eerste keer in 1869 in [[Genève]] gespeel en die Lausanne RFC voer aan dat dié klub in dieselfde jaar gestig is. Aanvanklik was rugby egter ’n veral deur uitgewekenes beoefende spel, wat in dié land se banksektor kom werk het.<ref name="Bath75">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/75 75]}}</ref> Sedertdien is die [[Romandie]] die sentrum van Switserse rugby. Dit is egter eers ná 1881 ernstig beoefen. In 1890 is met Servette FC die eerste Switserse rugbyklub amptelik gestig. Vanweë [[sokker]] se toenemende gewildheid in Switserland het dié klub reeds in sy eerste jare gesukkel om geskikte teenstanders te vind, waarvolgens hulle na Frankryk georiënteer het. Die sokkerafdeling het in ’n toenemende mate invloed verkry en aangesien ná die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] geen Franse teenstanders meer beskikbaar was nie, het die rugbyafdeling homself ontbind.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Yves Di Christino |title=Des prémices du rugby à Servette à la (re)naissance des premières équipes suisses |publisher=Le regard libre |edition=4 |location=Neuchâtel |year=2022 |ISSN=2813-2971 |pages=15–21}}</ref> Van 1935 tot 1940 het verskeie Engelse en Belgiese klubs in Switserland probeer vestig, wat vanweë die [[Tweede Wêreldoorlog]] egter misluk het. Ná 1958 het rugby weer uit vergetelheid begin opduik. === Die nasionale span se eerste jare === In 1972 is die [[Switserse Rugbybond]] (FSR) gestig<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/clubs-community-rugby/rugby-in-der-schweiz/uebersicht/ |title=Rugby in der Schweiz: Fakten & Zahlen |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> en op 11 April die volgende jaar het Switserland in [[Neuenburg]] sy eerste toetswedstryd teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] gespeel, maar met 4–23 verloor. In 1974 is hulle deur [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] met 18–10 geklop en ’n jaar later het hulle teen dieselfde teenstander met 3–11 verloor. Ook in 1975 het die Switserse beheerliggaam by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit, wat destyds as mededinger tot die destydse eksklusiewe, Angel-Saksies oorheersde Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) opgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gevolglik het die Switsers ná ’n herstrukturering van die [[Europese Rugbykampioenskap]] vir die eerste keer aan die FIRA-beker 1975/76 deelgeneem, maar hulle is in die tweede afdeling deur sowel Tsjeggo-Slowakye tuis asook Joego-Slawië weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1975%2F76 |title=1975/76 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> In die daaropvolgende jaar het die span nederlae gely teen beide Joego-Slawië en België, waarna hulle teen Luxemburg hul eerste oorwinning ooit aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1976%2F77 |title=1976/77 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Nadat Switserland nie aan die FIRA-beker 1977/78 deelgeneem het nie, is hulle in die daaropvolgende jaar in afdeling twee deur [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] en Marokko geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1977%2F78 |title=1977/78 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1978%2F79 |title=1978/79 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Aan die FIRA-beker 1979/80 het die Switsers weer nie deelgeneem nie, waarna hulle in die eerste drie toernooie gedurende die 1980’s slegs ’n oorwinning oor Denemarke aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1979%2F80 |title=1979/80 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1980%2F81 |title=1980/81 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1981%2F82 |title=1981/82 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1982%2F83 |title=1982/83 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Aan die begin van dié dekade het die beheerliggaam onder Evelyne Oberson ’n ontwikkelingsprogram van stapel gestuur waardeur die aantal inheemse spelers gegroei het. Sedertdien is die land se beste rugbyspelers Switsers. Van dié invloedrykste spelers in dié tyd was die [[skrumskakel]] [[Eric Planes]], die [[agsteman]] [[Jean-Marc Morand]] en die [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Viktor von Burg]].<ref name="Bath75" /> Daartussen het hulle 60 onbeantwoorde punte weg teen Finland aangeteken. Daarop het egter ’n verloorreeks van nege wedstryde gevolg, wat hulle eers in 1986 tydens die FIRA-beker 1985–87 met ’n 5–0-oorwinning oor Bulgarye beëindig het. Gedurende die 1980’s het die Switsers in die derde afdeling gespeel en ná nog ’n herstrukturering ná die FIRA-beker 1984/85, toe die FIRA die tweede en derde afdeling saamgevat het, het hulle in die derde afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1985%2F87 |title=1985/87 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Switserland het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Switserland het in 1988 amptelik by die IRVR aangesluit<ref name="Wêreldrugby" /> en neem sedertdien aan kwalifiseringstoernooie deel. ’n Jaar later het die Switsers tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering vir die eerste keer vir die hooftoernooi in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] probeer kwalifiseer en die Europese kwalifisering in rondte 2A begin. Dit het hulle ná ’n oorwinning oor Israel en nederlae teen Denemarke en Swede in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná ’n pouse van drie jaar het die volgende wedstryde teen Duitsland en Bulgarye eers in 1992 gevolg, voordat Switserland die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] betree het, waar hulle in rondte 1 vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> === Gereelde internasionale kontak === Switserland se daaropvolgende deelname aan die Europese toernooi was tydens die FIRA-beker 1992–1994, waar hulle in die derde afdeling nederlae teen Letland en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gely het, terwyl hulle Luxemburg kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1992%2F94 |title=1992/94 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná nog ’n herstrukturering van die Europese toernooi deur die FIRA het Switserland tydens die FIRA-beker 1994–1997 aan die tweede afdeling deelgeneem. Daar is die Switsers weg deur beide Kroasië en Slowenië geklop, terwyl hulle Luxemburg verslaan het, maar nie teen Andorra opgedaag het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarna was die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in die destydse Vyfnasies op die program, waartydens Switserland in rondte 1 derde onder vyf spanne geëindig het, nadat hulle een van vier wedstryde gewen en een gelykop aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die jare van 1997 tot 1999 was ’n tyd van veranderinge in Europese rugby, aangesien FIRA homself onder die IRVR as vastelandse beheerliggaam geskik en gelyktydig die nie-Europese lede ontslaan het. Buitendien het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] die twee sterkste spanne nie meer aan die Europese kampioenskappe deelgeneem nie. Om dié redes is ander toernooie beslis, wat nie as vastelandse kampioenskappe geag is nie. Switserland het egter slegs aan die tweede en derde toernooi deelgeneem, waar hulle die FIRA-toernooi 1997/98 se groep “Silwer” in die derde plek afgesluit het en die FIRA-toernooi 1998/99 se groep “Brons” beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1997%2F98 |title=1997/98 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1998%2F99 |title=1998/99 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarmee het hulle die Europese Nasiesbeker 1999/2000 se tweede afdeling gehaal, die eerste toernooi van die Europese toernooi se nuwe formaat. Switserland het oor Letland geseëvier, maar in die ander wedstryde teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]], België en Pole nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2000 |title=2000 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die Europese Nasiesbeker 2000/01 was gelyktydig die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se eerste fase en Switserland het rondte 1 se Groep B gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2001%2F02 |title=2000/01 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 2001/02 het gelyktydig as die kwalifisering se tweede fase gedien, waarby die Switsers ná nederlae teen Tsjeggië, Kroasië en Oekraïne, asook hulle eerste oorwinning oor België met hul vierde plek uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2001%2F02 |title=2001/02 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> [[Lêer:Lithuania vs Switzerland Rugby.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Litaue en Switserland in 2009]] In die afdeling 2B van die Europese Nasiesbeker 2002–2004, wat gelyktydig as die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se eerste deel gedien het, het Switserland sy groep onoorwonne gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2002%2F04 |title=2002/04 European Nations Cup – Division 2B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> In die Europese Nasiesbeker 2004–2006 se afdeling 2 het die Switsers in hul groep vierde geëindig, waardeur hulle die hooftoernooi in Frankryk misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2004%2F06 |title=2004/06 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarna het die Switsers aan die Nasiesbeker 2006–2008 se afdeling 3A deelgeneem, waar hulle ná vier oorwinnings en nederlae elk in dié afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2006%2F08 |title=2006/08 European Nations Cup – Division 3A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 2006–2008, wat ook deel gevorm het van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, het die span ná twee oorwinnings en vyf nederlae die laaste plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2008%2F10 |title=2008/10 European Nations Cup – Division 3A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> === Vestiging in Europa === [[Lêer:Donovan O'Grady.jpg|duimnael|Die Switserse nasionale rugbyspan in 2021]] [[Lêer:Suisse Rugby v Georgia Rugby at the 2026 Europe Rugby XV Men’s Championship 02.jpg|duimnael|Switserland teen Georgië tydens die Europese Rugbykampioenskap 2025/26]] Gedurende die Europese Nasiesbeker 2010–2012 se afdeling 2B het die Switsers ’n baie suksesvolle veldtog gehad en kon tussen Maart 2011 en April 2012 ses agtereenvolgende wedstryde wen. Deel van dié oorwinningsreeks was die hoogste oorwinning in dié tyd in die beheerliggaam se geskiedenis: ’n 85–0 oor Slowenië op 17 Maart 2012 by die Colovray-sportsentrum in Nyon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2010%2F12 |title=2010/12 European Nations Cup – Division 2B |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Dié momentum het hulle tydens die Nasiesbeker 2012–2014 se afdeling 2B aanvanklik voortgesit, waarmee hulle die tweede plek behaal het. Dit is gelyktydig as [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering geag, waarby slegs die eerste geplaaste Nederlanders die volgende rondte gehaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2012%2F14 |title=2012/14 European Nations Cup – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die afdeling 2A van die Europese Nasiesbeker 2014–2016 was, behalwe vir ’n nederlaag teen Tsjeggië in die eerste wedstryd, ewe suksesvol met ses agtereenvolgende oorwinnings, waarmee die span na afdeling 1B gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2014%2F16 |title=2014/16 Rugby Europe Championship – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná nog ’n formaatverandering in die Europese Nasiesbeker het Switserland aan die naashoogste vlak Europese Rugbytrofee 2017 deelgeneem. Dié toernooi se uitslae is soos die Europese Rugbytrofee 2018 s’n vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering in ag geneem. Die span span kon, ná een van die beste seisoene tot nou toe vir Switserse Rugby, daarin slaag om in die derde plek te eindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2016%2F17 |title=2016/17 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2017%2F18 |title=2017/18 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Daarmee het hulle egter die Europese uitspeelrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die span het die Europese Rugbytrofee 2019 vir die tweede agtereenvolgende keer derde ná Portugal en Nederland afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2018%2F19 |title=2018/19 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Die Europese Rugbytrofee 2020 het die Switsers ná slegs een nederlaag as naaswenner ná Nederland afgesluit, waarmee hulle egter die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2019%2F20 |title=2019/20 Rugby Europe Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> In Maart 2020 is die internasionale speelprogram weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] tot in Oktober 2021 gekniehalter. Tydens die Europese Rugbytrofee 2021/22 het Switserland die vierde plek behaal, waarmee hulle in dié afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2021%2F22 |title=2021/22 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> ’n Jaar later het hulle al vier hul wedstryde teen Swede, Litaue, Oekraïne en Kroasië gewen, waarmee Switserland vir die eerste keer dié toernooi beklink en met die 27ste plek hul beste plek in dié tyd op Wêreldrugby se ranglys behaal het.<ref name="ranglys" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/news/switzerland-claim-men-s-trophy-kosovo-play-first-xv-international/ |title=Switzerland claim Trophy, Kosovo play first XV International |publisher=[[Rugby Europa]] |author=Paul Wilkinson |accessdate=31 Oktober 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315152459/https://www.rugbyeurope.eu/news/switzerland-claim-men-s-trophy-kosovo-play-first-xv-international |archive-date=15 Maart 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/800542/mens-rankings-review-switzerland-record-high |title=Switzerland reach record high in World Rugby Men’s Rankings powered by Capgemini |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 April 2023 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Switserland het die Europese Rugbykampioenskap 2024/25 met ’n rekordnederlaag van 0–110 teen die algehele gunsteling [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/rugby-europe-championship-georgia-obliterate-switzerland-spain-on-verge-of-world-cup-berth/ |title=Georgia obliterate Switzerland, Spain on verge of World Cup berth |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=2 Februarie 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> Ná ’n oorwinning oor [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] in die uitspeelwedstryd het die Switsers die algehele sewende plek beklee, waarmee hulle die [[Rugbywêreldbeker 2027]] misgeloop het.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.sport1.de/news/rugby/rugby-europe-championship/2025/03/rugby-em-deutschland-verliert-auch-gegen-die-schweiz |title=Weitere EM-Pleite für Deutschland |publisher=Sport1 |date=15 Maart 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> By die Europese Rugbykampioenskap 2025/26 het die Switsers die sesde plek behaal, waarmee hulle pleks van Duitsland in die afdeling aangebly het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/portugal-dethrone-georgia-with-shock-win-in-rec-final/ |title=Portugal dethrone Georgia after shock win in REC final |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=16 Maart 2026 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Alpen Edelweiß, Leontopodium alpinum 2.JPG|duimnael|Die [[edelweiss]], embleem van die Switserse nasionale rugbyspan]] Switserland speel tradisioneel in ’n rooi trui met rooi broeke en rooi sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met wit broeke en wit sokkies. Die huidige truiverskaffer is die [[Singapoer]]se sportuitruster One All Sports,<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/news/newsroom/detail/oneallsports-wird-offizieller-ausruester-des-schweizer-rugby-verbands/ |title=ONEALLSPORTS wird offizieller Ausrüster des Schweizer Rugby Verbands |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |date=25 Augustus 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> borge is verskeie vennote. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam [[Switserse Rugbybond]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[edelweiss]] (''Leontopodium alpinum'') in rooi met die belettering ''Suisse Rugby'' in Frans regs aan. Die nasionale span se bynaam “Edelweiss” is ontleen aan die nasionale blom van die land.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/nationalteams/schweizer-maenner-15er/ |title=Die Schweizer Edelweiss XV |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/de/mystisches-und-mythisches-edelweiss |title=Mystisches und mythisches Edelweiss |publisher=Switserse Konfederasie |date=8 Desember 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:The Stade Municipal of Yverdon in 2022.jpg|duimnael|Die Stade Municipal, tans Switserland se tuisstadion]] Vanweë die Romandie se oorheersing in Switserse rugby speel Switserland die meeste van sy tuiswedstryde in dié streek. Van die plekke met die meeste tuiswedstryde is [[Avusy]], [[Lausanne]], [[Nyon]] en [[Yverdon-les-Bains]]. Tydens die Europese Rugbykampioenskappe in 2024/25 en 2025/26 het die nasionale span sy tuiswedstryde beslis op die Stade Municipal in die munisipaliteit [[Yverdon-les-Bains]] wat ook deur die RC Yverdon gebruik word. Betrokkenes by die Servette RC beplan vir 2027 of 2028 die inbedryfstelling van ’n eie stadion by ’n tot dusver onbekende plek in die kanton Genève. Dit sal oor kunsmatige gras beskik<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.watson.ch/fr/sport/rugby/547332948-rugby-servette-envisage-un-terrain-synthetique |title=Le Servette Rugby veut faire un grand changement dans son futur stade |publisher=Watson |author=Julien Caloz |date=13 Desember 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> en ’n kapasiteit van 2&nbsp;500 hê; dit is ook bedoel vir gebruik deur ander Switserse klubs en die nasionale span.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.tdg.ch/servette-aux-portes-de-la-nationale-2-et-dun-nouveau-stade-170568767293 |title=Servette aux portes de la Nationale 2 et d’un nouveau stade |publisher=Tribune de Genève |author=Blaise Bugyil |date=24 Mei 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> == Toetswedstryde == Switserland het 83 van sy 182 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 45,60%. Switserland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ANDru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00 |- | {{ARMru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{BELru}} || 15 || 4 || 11 || 0 || 26,67 |- | {{BULru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{DENru}} || 10 || 3 || 5 || 2 || 30,00 |- | {{GERru}} || 10 || 3 || 7 || 0 || 30,00 |- | {{FINru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GEOru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{HUNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ISRru}} || 7 || 5 || 0 || 2 || 71,43 |- | {{CIVru}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 50,00 |- | {{YUGru}} || 10 || 2 || 7 || 1 || 20,00 |- | {{CROru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{LATru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00 |- | {{LTUru}} || 8 || 5 || 3 || 0 || 62,50 |- | {{LUXru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MLTru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{MARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{MDAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MCOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NEDru}} || 9 || 2 || 6 || 1 || 22,22 |- | {{UKRru}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 57,14 |- | {{AUTru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{POLru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86 |- | {{PORru}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0,00 |- | {{SENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SERru}} || 6 || 3 || 3 || 0 || 50,00 |- | {{SLOru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00 |- | {{ESPru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{SWEru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 28,57 |- | {{CZEru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86 |- | {{CSKru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{TUNru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''182''' || '''83''' || '''91''' || '''8''' || '''45,60''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Switserland kon tot dusver nog nie vir ’n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Europese Rugbykampioenskap === Die Switserse nasionale span neem aan die Europese Rugbykampioenskap deel, meestal in die tweede afdeling. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie. === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Switserland gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Switserland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Switserland as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Switserland nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Switserse span gevorm tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] 2026:<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/nationalteams/schweizer-maenner-15er/ |title=Die Schweizer Edelweiss XV |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[William Meyer]] || [[Skrumskakel]] || Sydney Rugby Club || align=center | 15 |- | [[Blessing Motaung]] || Skrumskakel || RC Yverdon || align=center | {{0}}5 |- | [[Blane Wilson]] || Skrumskakel || GC Zürich || align=center | {{0}}3 |- | [[Willy Gonnet]] || [[Losskakel]] || RC Avusy || align=center | {{0}}4 |- | [[Jules Porcher]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losskakel || Servette RC || align=center | 21 |- | [[Antoine Duplan]] || [[Senter]] || GC Zürich || align=center | {{0}}2 |- | [[Mattéo Gazzini]] || Senter || GC Zürich || align=center | {{0}}1 |- | [[Gaetan Hirsch]] || Senter || RC Genève PLO || align=center | 30 |- | [[Jeremy To‘a]] || Senter || GC Zürich || align=center | 16 |- | [[Paul Davallet]] || [[Vleuel]] || RC Avusy || align=center | {{0}}5 |- | [[Cyril Fluckiger]] || Vleuel || Bourges XV || align=center | {{0}}9 |- | [[Lucas Heinrich]] || Vleuel || Servette RC || align=center | 39 |- | [[Gwendal Loarer]] || Vleuel || GC Zürich || align=center | {{0}}2 |- | [[Louis Pharaony]] || [[Heelagter]] || Stade Lausanne RC || align=center | {{0}}8 |- | [[Lucas Schmid]] || Heelagter || GC Zürich || align=center | {{0}}5 |- | [[Harry Stevens]] || Heelagter || Stewart’s Melville RFC || align=center | {{0}}0 |} | {| class="wikitable zebra" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Maxime Luçon]] || [[Haker]] || CA Pontarlier || align=center | 39 |- | [[Jack Nelson Murray]] || Haker || Stewart’s Melville RFC || align=center | {{0}}0 |- | [[Amael Nicolet]] || Haker || Lausanne RC || align=center | {{0}}0 |- | [[Tom Nublat]] || Haker || Valence Romans Drôme || align=center | {{0}}0 |- | [[Nathan Pelsy]] || Haker || US Annecy || align=center | 21 |- | [[Simon Bonvin]] || [[Stut]] || US Montmélian || align=center | {{0}}4 |- | [[Louis Alexandre Chavanon]] || Stut || Nyon RC || align=center | {{0}}8 |- | [[Maxence Gisclard]] || Stut || Servette RC || align=center | {{0}}0 |- | [[Alexandre Pantllon]] || Stut || RC Yverdon || align=center | {{0}}4 |- | [[Samuel Sjoberg]] || Stut || Servette RC || align=center | {{0}}7 |- | [[Vincent Vial]] || Stut || Valence Romans Drôme || align=center | 20 |- | [[Joshua Byrne]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || RC Yverdon || align=center | {{0}}1 |- | [[Martin Even]] || Slot || Servette RC || align=center | {{0}}3 |- | [[Lilian Rousset]] || Slot || Servette RC || align=center | {{0}}2 |- | [[Jörn Voegtli]] || Slot || Harlequins || align=center | {{0}}2 |- | [[Sean Boult]] || [[Losvoorspeler]] || RFC Basel || align=center | {{0}}3 |- | [[Thomas Coignat]] || Losvoorspeler || RC Nîmes || align=center | {{0}}4 |- | [[Antoine Cramont]] || Losvoorspeler || Courbevoie || align=center | {{0}}5 |- | [[Jonathan Dallet]] || Losvoorspeler || Neuchâtel SRC || align=center | {{0}}1 |- | [[Jessy Jegerlehner]] || Losvoorspeler || Biarritz || align=center | {{0}}5 |- | [[Ahmed Kane]] || Losvoorspeler || USON Nevers || align=center | {{0}}8 |- | [[Thomas McCarthy]] || Losvoorspeler || GC Zürich || align=center | {{0}}0 |- | [[Nicolas Mousties]] || Losvoorspeler || Servette RC || align=center | {{0}}7 |- | [[Tim Vögtli]] || Losvoorspeler || GC Zürich || align=center | 27 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Switserse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Switserse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Switzerland national rugby union team|Switserse nasionale rugbyspan}} * {{de}} {{en}} {{fr}} {{it}} [https://www.suisserugby.com/ Amptelike webwerf van die Switserse Rugbybond] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/switzerland Switserland by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Rugby in Switserland]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] sj3i3f2mxqyjx1gr9elctnvtc49ruif Ryō Hirakawa 0 574013 3372412 3356302 2026-11-14T13:54:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372412 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ryo Hirakawa 2024 WEC Fuji 3.jpg|duimnael|180px|Ryō Hirakawa, renjaer van Toyota GAZOO Racing in 2024]] [[Lêer:2022 24 Hours of Le Mans (52174496092) (cropped).png|duimnael|Toyota GR010 Hybrid, renmotor van Ryō Hirakawa by die 24-uur van Le Mans 2022]] '''Ryō Hirakawa''' (Japannees: 平川 亮, Hirakawa Ryō; gebore 7 Maart 1994) is 'n [[Japan]]nese motorrenjaer. Hy het in 2012 Japannese Formule 3-kampioen geword. Van 2013 tot 2015 het hy aan Super Formula deelgeneem. ==Loopbaan== Nadat hy sy motorsportloopbaan in karting begin het, het Hirakawa in 2010 oorgeskakel na enkelsitplekwedrenne. Met twee podiumplekke het hy sesde geëindig in die Japannese Formula Challenge. Daarbenewens het hy drie gasverskynings in die Pacific Formula BMW gemaak en 'n beste uitslag van vierde behaal. In 2011 het Hirakawa in die Japannese Formula Challenge gebly. Met 'n oorwinning het hy tot tweede plek verbeter. Hy het 73 teen 78 punte teen Takamoto Katsuta verloor. In 2012 het Hirakawa 'n sitplek in die Japannese Formule 3-kampioenskap by RSS gekry. Hy het daarin geslaag om albei wedrenne in sy debuutnaweek te wen. In totaal het Hirakawa sewe oorwinnings en dertien podiumplekke behaal. Hy het slegs in twee wedrenne nie op die podium geëindig nie. Met 118 teen 103 punte het hy teen Yūichi Nakayama gewen en Japannese Formule 3-kampioen geword. Daarbenewens het Hirakawa in die Japannese Formula Challenge gebly. Hy het vyf wedrenne gewen en tien keer op die podium gestaan in twaalf wedrenne. Met 91 punte was hy aan die einde van die seisoen gelykop met Nobuharu Matsushita. Aangesien Matsushita meer tweede plekke behaal het, het Hirakawa naaswenner geword, soos die vorige jaar. Hy het ook aan die 2012 Macau Grand Prix deelgeneem. ===Team LeMans=== In 2013 het Hirakawa oorgeskakel na Team LeMans in Super Formula. By die seisoenopening het hy reeds 'n agtste plek behaal en dus een punt. Met 'n vierde plek as sy beste resultaat, het hy die seisoen algeheel elfde geëindig. Daarbenewens het Hirakawa toetsritte vir Dale Coyne Racing in die IndyCar-reeks in 2013 voltooi.<ref>{{verwys web |url=http://www.motorsport-total.com/usracing/news/2013/08/dale-coyne-eine-chance-fuer-hirakawa-13081403.html |titel=„Dale Coyne: Eine Chance für Hirakawa?“ |werk=Motorsport-Total.com |outeur=Pete Fink |datum=2013-08-14 |besoekdatum=2013-08-14}}</ref> In 2014 het Hirakawa by Team LeMans gebly. Met 'n tweede plek as sy beste resultaat het hy agtste op die bestuurderslys geëindig. In 2015 het Hirakawa sy derde Super Formula-seisoen vir die LeMans-span voltooi en agtste algeheel geëindig. Hy het ook in die Super GT vir Lexus Team KeePer TOM'S meegeding. Hy het 'n bestuurdersduo met Andrea Caldarelli gevorm. Die twee jaers het twee oorwinnings behaal en vyfde algeheel geëindig. In 2022 het hy die 24-uur van Le Mans en die WEC-bestuurderskampioenskap saam met sy spanmaats Brendon Hartley en Sébastien Buemi vir Toyota Gazoo Racing gewen.<ref>{{verwys web |outeur=Harald Gallinnis |url=http://gt-eins.de/Berichte2022/24h/Lemans/index.php?sec=re |titel=90.te 24h von Le Mans - Rennergebnis |werk=GT-Eins.de |datum=2022-06-12 |besoekdatum=2023-02-08}}</ref><ref>{{verwys web |outeur=Harald Gallinnis |url=http://cms3.gt-eins.at/le-mans-wec/15027-wec-finale-endet-mit-5-toyota-titel |titel=WEC-Finale endet mit 5. Toyota-Titel |werk=GT-Eins.de |datum=2022-11-20 |besoekdatum=2023-02-08 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230206202812/http://www.cms3.gt-eins.at/le-mans-wec/15027-wec-finale-endet-mit-5-toyota-titel |argiefdatum=2023-02-06 |url-status=dead}}</ref> ===Formule Een === Tydens die [[2026 Meksikostad Grand Prix]] het [[Haas F1-span|Haas]] ná die tweede vrye oefensessie aangekondig dat Hirakawa die res van die naweek sou meeding in plaas van [[Esteban Ocon]].<ref>{{verwys web |outeur=Sönke Brederlow |url=https://www.formel1.de/news/grand-prix-berichte/2026-10-31/esteban-ocon-faehrt-nicht-ryo-hirakawa-uebernimmt-das-haas-cockpit-in-mexiko |titel=Esteban Ocon fährt nicht: Ryo Hirakawa übernimmt das Haas-Cockpit in Mexiko! |werk=Formel1.de |datum=2026-10-31 |taal=Duits |besoekdatum=2026-10-31}}</ref> Nadat daar na die wedren nog meerdere strafpunte uitgedeel is, kon hy in sy debuut wel een punt aanteken met sy tiende plek.<ref>{{verwys web |outeur=Florian Niedermair |url=https://www.motorsport-magazin.com/formel1/news-301039-neues-formel-1-ergebnis-in-mexiko-audi-profitiert-von-strafen-gegen-piastri-und-alpine/ |titel=Neues Formel-1-Ergebnis in Mexiko: Audi ist der größte Profiteur |datum=2026-11-02 |taal=Duits |besoekdatum=2026-11-02}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Lewende mense]] t55r0ysq6ruziu2hzt9kc12nxls2kb5 Slag van die Filippynse See 0 574147 3372429 3372342 2026-11-14T14:49:05Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Beter woord. 3372429 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 Avenger-torpedobomwerpers (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 Dauntlesses).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Die Taakmag 58-vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] sqpedgsn0cqlr6j8ctv8hybg118zpfc 3372430 3372429 2026-11-14T14:50:49Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Skakel 3372430 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 Dauntlesses).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Die Taakmag 58-vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] jc3bxrzktzmp9pzhychw91n4etdgn87 3372431 3372430 2026-11-14T14:52:33Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372431 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntlesse]]).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] sfpfoxpdpkaezsxs56davqs6v7xuprk 3372433 3372431 2026-11-14T14:53:36Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372433 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] kviqoq1ii6mz0w9r9tishw43qg9lfwp 3372434 3372433 2026-11-14T14:56:55Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372434 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 6ska9acxy4q92t80z7ayg0rd0kay45b 3372436 3372434 2026-11-14T15:02:09Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372436 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 6ck7oj6psahkeqb2aui1e8lfw2vsw49 3372445 3372436 2026-11-14T15:15:51Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372445 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Patrolerende Torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] gbrhvl7q8om9d0yanyoae6hj1yn3n1c 3372447 3372445 2026-11-14T15:17:04Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Beter woord? 3372447 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] bo9bkztvpee7tvc6z3tu7syxnqaekrl 3372451 3372447 2026-11-14T15:23:28Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372451 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 24hnnkdg0cgj8sdhj81j2rshswehk04 3372454 3372451 2026-11-14T15:32:19Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenvalle */ Verbeter 3372454 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die IJN nege vliegdekskepe verloor, terwyl die USN drie verloor het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] deaawpuje2hgwjz3fgfrsus6k6zuxlb 3372455 3372454 2026-11-14T15:33:53Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372455 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] jdi4bzckbwwutqfdh642yxp0pca946v 3372457 3372455 2026-11-14T15:36:15Z Oesjaar 7467 /* Nasleep */ Verbeter 3372457 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 3wd13td4j5regfa5oevzlf1s0co8bvg 3372464 3372457 2026-11-14T15:49:10Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372464 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van die Golf van Leyte Golf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 32x3vdd3xayk4goqiv3dlhm3lofam9m 3372467 3372464 2026-11-14T15:52:26Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372467 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leyte Golf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 82bzxlv6jguaesgw4llf5qt5mys4l5l 3372468 3372467 2026-11-14T15:53:28Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372468 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 3j5lax2pp8etrytu6xg2kuk70qqgv7o 3372469 3372468 2026-11-14T15:54:49Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372469 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] gcsmlae5q5fjaxpf08umtqhfftzt0o1 3372471 3372469 2026-11-14T15:57:29Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372471 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] a3jgfxgewbgypl4csezt6psrz37qu1m 3372478 3372471 2026-11-14T16:12:15Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372478 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip tot sink gebring is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] gqeynz8r714vtat6ffbd4lpf9ksol1w 3372480 3372478 2026-11-14T16:14:07Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372480 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 2v713ny28tmyb4v5pusc2plrqf1zg3o 3372482 3372480 2026-11-14T16:19:27Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372482 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere – veral die vlieëniers – oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy oortreffende magte en inligtingsgegewens met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 445i82rkfqpr4byj6hm4wfhqgm561ic 3372484 3372482 2026-11-14T16:25:02Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372484 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy oortreffende magte en inligtingsgegewens met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] olcjucg4e9jvgaczq5x8v2zdh2outar 3372487 3372484 2026-11-14T16:28:10Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372487 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy oortreffende magte en inligtingsgegewens met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] oclidct8vriyy8yfnlherc6ks873owv 3372489 3372487 2026-11-14T16:30:45Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Taalgebruik. 3372489 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en intelligensie met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] ghdvfzcev59o2ifkkj7pky2k38slv53 3372490 3372489 2026-11-14T16:32:16Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372490 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] p8nk379johs5b36yycnz34voyioodwx 3372491 3372490 2026-11-14T16:35:10Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372491 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] hxlngxmm53pq4yb2mg5jyggohppxc6i 3372492 3372491 2026-11-14T16:38:03Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372492 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedoejaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die USS Enterprise aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te verdwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die USS Wasp, wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geraak ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 2xq4r0xlcjppn4ca2s7v4tlm5fav7vn 3372502 3372492 2026-11-14T17:50:27Z Aliwal2012 39067 /* Amerikaanse teenvalle */ [[ ]] 3372502 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] piuejb5c5d87q04xlxkttnrdh2v8vhe 3372507 3372502 2026-11-14T18:22:06Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372507 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik om die ligte vliegdekskeep USS Princeton noodlottig te verlam. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] neeh9molbzbdovghwis6vu8xd9dfj8z 3372512 3372507 2026-11-14T18:47:17Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372512 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton te kelder. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] g9quau6086w6xfrsrhkr1nphbi08ii7 3372513 3372512 2026-11-14T18:50:41Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Beter woord. 3372513 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 1z9y2wwk0vwy9zzivn1vkidibj3n6k6 3372514 3372513 2026-11-14T18:55:40Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372514 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] ikb70t83bxzocse0447quypu135fxgy 3372515 3372514 2026-11-14T18:56:12Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372515 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] a9igvz6fgfsxb8z0z8ct27eooj8ncre 3372517 3372515 2026-11-14T19:02:28Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372517 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, tingerig was en in verouderd geraak het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 61gifi9xof474qzl7qcyhr0o463hyaj 3372518 3372517 2026-11-14T19:03:25Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372518 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 34axb4b8g2qh2flfqan41sodds30eev 3372519 3372518 2026-11-14T19:19:06Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372519 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n Yokosuka D4Y1 Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 935spvdpwifvyfykne0c1bd880iikw6 3372521 3372519 2026-11-14T19:23:02Z Oesjaar 7467 /* Japannese aanvalle */ Skakel 3372521 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] hi3qpi22aceim3u5trml5vl3uack1ju 3372525 3372521 2026-11-14T19:34:54Z Oesjaar 7467 Skakel 3372525 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] qx4bt94hdr8c4y10ytsky6risrxi86e 3372526 3372525 2026-11-14T19:39:09Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372526 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 1cykw3cn4zup1cied43qrsfokqjlv3f 3372527 3372526 2026-11-14T19:45:16Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenaanvalle */ Foto 3372527 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 78, laat in die middag 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, reg sin die voorgrond is of Maya of Chōkai}}. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 8ouo7a9txl2m6u2x5muloxw0ys9yicl 3372529 3372527 2026-11-14T19:46:06Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenaanvalle */ Verbeter 3372529 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 78, laat in die middag 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] beswt0aechqy228a9q28bdfi7tcsy9v 3372530 3372529 2026-11-14T19:46:47Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenaanvalle */ Verbeter 3372530 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] ragj9467qjpn5ieh6odfri4xz0b3l9b Solly Mapaila 0 579199 3372528 3361974 2026-11-14T19:45:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372528 wikitext text/x-wiki '''Solly Afrika Mapaila''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat as die Algemene Sekretaris van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] dien. Hy is op 15 Julie 2022 tydens die SAKP se nasionale kongres onbestrede in sy huidige pos verkies.<ref name=":0">{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |title=Solly Mapaila elected unopposed as SACP general secretary as Nzimande becomes chair |url=https://www.news24.com/news24/politics/solly-mapaila-elected-unopposed-as-sacp-general-secretary-as-nzimande-becomes-chair-20220716 |access-date=2023-06-07 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Solly Mapaila is in 2012 aangestel as die Tweede Adjunk-algemene Sekretaris van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party.<ref name =Crackdown>{{cite web | title = SACP's 'Comrade Crackdown' takes control | url = http://mg.co.za/article/2012-07-27-00-sacp-comrade-crackdown-takes-control | access-date = 2017-02-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181223153836/https://mg.co.za/article/2012-07-27-00-sacp-comrade-crackdown-takes-control/ | archive-date = 2018-12-23 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = South African Communist Party | url = http://www.sacp.orgs.za/main.php?D=3404 | access-date = 2017-02-10 }} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Loopbaan== Mapaila was 'n lid van [[Umkhonto we Sizwe]] en het voor 1994 buite Suid-Afrika geopereer.<ref name =Crackdown/> Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 1994 is hy in die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] opgeneem en by [[Thaba Tshwane]] gestasioneer.<ref name =Crackdown/> Hy is 'n kritikus van [[korrupsie]] binne die [[African National Congress]] en die Suid-Afrikaanse regering,<ref>{{cite news | last =Stone | first =Setumo | title =The ANC is not the God of the revolution| newspaper =[[News24]] | location =[[Kaapstad] | date =12 Maart 2017 | url =http://m.news24.com/news24/SouthAfrica/News/the-anc-is-not-the-god-of-the-revolution-20170312-2 | access-date =12 Maart 2017 }}</ref> sowel as van die leierskap van die voormalige Suid-Afrikaanse president, [[Jacob Zuma]].<ref>{{cite news | title =SACP, ANC at loggerheads over Zuma | newspaper =South African Broadcasting Corporation | date =29 Augustus 2016 | url =http://www.sabc.co.za/news/a/e11194804e0a219a8259b35173dc1eac/SACP,undefinedANCundefinedatundefinedloggerheadsundefinedoverundefinedZuma-20162908 | access-date =12 Maart 2017 }}</ref><ref>{{cite news | last =Mkokeli | first =Sam |last2 =Sguazzin| first2 =Antony| title =ANC's Communist Allies Say Party Losing Grip on South Africa | newspaper =Bloomberg Markets | date =1 November 2016 | url =https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-11-01/anc-s-communist-allies-warn-its-grip-on-south-africa-in-peril | access-date =12 Maart 2016 }}</ref> 'n Groep Zuma-ondersteuners het gedreig om strafregtelike klagte teen hom in te dien indien hy sou voortgaan om te beweer dat die president korrup is.<ref>{{Cite news|url=http://www.iol.co.za/news/politics/justice-safety/sacp-leader-could-face-criminal-charges-over-zuma-criticism-9442349|title=SACP leader could face criminal charges over Zuma criticism {{!}} IOL|access-date=2017-07-08|language=en}}</ref> Mapaila het die sogenaamde intelligensieverslag, getiteld "Operation Checkmate" – wat deur president Jacob Zuma gebruik is om die voormalige minister van finansies, [[Pravin Gordhan]], af te dank – direk bevraagteken.<ref>{{cite news |last=Pillay |first=Verashni |date=30 Maart 2017 |title='For God's Sakes People!' SACP's Solly Mapaila Rubbishes Operation Checkmate Claims Against Pravin Gordhan |url=http://www.huffingtonpost.co.za/2017/03/30/for-gods-sakes-people-sacps-solly-mapaila-rubbishes-operati_a_22018399/ |access-date=4 April 2017 |newspaper=The Huffington Post South Africa |location=Johannesburg}}</ref> Hy het binne die Drieparty-alliansie die roep na die bedanking van president Jacob Zuma gelei.<ref>{{cite news | title =The party will not fall into the trap of false unity| newspaper =[[Business Day]] | location =[[Johannesburg]] | date =4 April 2017 | url =https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2017-04-04-business-day-tv-the-party-will-not-fall-into-the-trap-of-false-unity/| access-date =4 April 2017 }}</ref> Mapaila is vir 'n aantal jare beskou as 'n hoofkandidaat om [[Blade Nzimande]] as algemene sekretaris van die SAKP op te volg, en is uiteindelik in 2022 in hierdie pos verkies.<ref name=":0" /><ref>{{cite news | last =Hunter | first =Qaanitah | title =Tearful Blade ready to call time on the SACP| newspaper = [[Sunday Times]] | location =[[Johannesburg]] | date = 17 Augustus 2016| url =http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/stnews/2016/07/17/Tearful-Blade-ready-to-call-time-on-the-SACP | access-date =12 Maart 2017 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Mapaila, Solly }} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Kommuniste]] [[Kategorie:Lewende mense]] dywxnavyndal3kk4q4e328oizfnfdo1 Vergifnis 0 579226 3372664 3362277 2026-11-15T08:22:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372664 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Laat vaar van wrok, verontwaardiging of woede}} [[Lêer:Marco aurelio e barbaros - museus capitolinos.jpg|duimnael|Keiser [[Markus Aurelius]] betoon ná sy sukses teen stamme genade aan die oorwonnenes (Kapitolynse Museums in Rome).]] '''Vergifnis''' is, in 'n [[Sielkunde|sielkundige]] sin, die doelbewuste en vrywillige proses waardeur iemand wat voel dat hulle verontreg, benadeel of seergemaak is, hulle gevoelens en houding teenoor die oortreder verander en die uitwerking van die oortreding oorkom, ook negatiewe [[emosie]]s soos wrok of 'n begeerte na wraak.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys boek|titel=Grief is a journey|van=Doka|voornaam=Kenneth|uitgewer=Atria Books|jaar=2017|isbn=978-1-4767-7151-9|bladsye=14-16}} |2={{Verwys web|url=http://hieronymi.bol.ucla.edu/Publications_files/Hieronymi%20Articulating%20Forgiveness%20pre-print.pdf|titel=Articulating an Uncompromising Forgiveness|van=Hieronymi|voornaam=Pamela|datum=Mei 2001|bladsye=1-2|besoekdatum=18 Januarie 2020|argief-url=https://web.archive.org/web/20210224195757/http://hieronymi.bol.ucla.edu/Publications_files/Hieronymi%20Articulating%20Forgiveness%20pre-print.pdf|argiefdatum=24 Februarie 2021|url-status=dead}} |3={{Verwys boek|titel=Exploring Forgiveness|van=North|voornaam=Joanna|uitgewer=University of Wisconsin|jaar=1998|isbn=0-299-15774-1|bladsye=20-21}} }}</ref> Teoretici verskil oor die mate waarin vergifnis ook beteken dat die negatiewe emosies deur positiewe houdings vervang word (byvoorbeeld 'n groter vermoë om die oortreder te verdra),<ref name="apa">{{Verwys web|jaar=2006|argief-url=https://web.archive.org/web/20110626153005/http://www.apa.org/international/resources/forgiveness.pdf|argiefdatum=26 Junie 2011|url=http://www.apa.org/international/resources/forgiveness.pdf|titel=American Psychological Association. ''Forgiveness: A Sampling of Research Results.''|bladsye=5-8|besoekdatum=7 Februarie 2009}}</ref><ref>{{Verwys web|url=https://greatergood.berkeley.edu/topic/forgiveness/definition|titel=What Is Forgiveness?|argief-url=https://web.archive.org/web/20131114221002/http://greatergood.berkeley.edu/topic/forgiveness/definition|argiefdatum=14 November 2013|uitgewer=The Greater Good Science Center|plek=University of California, Berkeley}}</ref><ref name="Field">{{Verwys vaktydskrif|van1=Field|voornaam1=Courtney|van2=Zander|voornaam2=Jaimie|van3=Hall|voornaam3=Guy|titel='Forgiveness is a present to yourself as well': An intrapersonal model of forgiveness in victims of violent crime|vaktydskrif=International Review of Victimology|taal=en|datum=September 2013|volume=19|nommer=3|bladsye=235-247|doi=10.1177/0269758013492752|s2cid=145625500|issn=0269-7580}}</ref> en of dit versoening met die oortreder vereis.<ref>{{Verwys vaktydskrif|voornaam=Nathaniel|van=Wade|titel=Forgive and be free|vaktydskrif=Aeon|datum=14 Augustus 2020}}</ref> Verskillende mense en kulture vertolk vergifnis op baie maniere.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Lawler-Row|voornaam1=Kathleen A.|van2=Scott|voornaam2=Cynthia A.|van3=Raines|voornaam3=Rachel L.|van4=Edlis-Matityahou|voornaam4=Meirav|van5=Moore|voornaam5=Erin W.|datum=1 Junie 2007|titel=The Varieties of Forgiveness Experience: Working toward a Comprehensive Definition of Forgiveness|vaktydskrif=Journal of Religion and Health|volume=46|nommer=2|bladsye=233-248|doi=10.1007/s10943-006-9077-y|issn=1573-6571|s2cid=33474665}}</ref> As sielkundige begrip en as [[deug]] is die plig om te vergewe en die voordele van vergifnis in [[Godsdiens|godsdienstige]] denke, die [[etiek]], die [[Sosiale wetenskap|sosiale wetenskappe]] en die geneeskunde ondersoek. Die meeste wêreldgodsdienste bevat leerstellings oor vergifnis, en baie daarvan lê die grondslag vir verskeie moderne tradisies en praktyke van vergifnis. Op sielkundige vlak verskil vergifnis van bloot oorsien (om 'n daad as skadelik te beskou, maar dit om sekere redes van "naasteliefde" te "vergewe" of daarvan weg te kyk), van verskoon of kwytskeld (om die oortreder bloot van verantwoordelikheid vir sy dade te onthef) en van [[vergeet]] (om te probeer om die [[geheue|herinnering]] aan 'n oortreding uit te wis). In sommige denkrigtings behels dit 'n persoonlike en "vrywillige" poging om die eie helfte van 'n verhouding te omvorm, sodat 'n mens weer [[vrede]] vind en ideaal gesproke by wat die sielkundige Carl Rogers "onvoorwaardelike positiewe agting" teenoor die ander genoem het, uitkom.<ref name="apa" /><ref name="CCT-rogers">{{Verwys boek|van1=Rogers|voornaam1=Carl|titel=Client-Centered Therapy|jaar=1956|uitgewer=Houghton-Mifflin|plek=Boston|uitgawe=3}}</ref> In baie kontekste word vergifnis sonder enige verwagting van herstellende geregtigheid geskenk, en dit kan geskenk word sonder dat die oortreder enigsins reageer ('n mens kan byvoorbeeld iemand vergewe met wie daar geen kontak moontlik is nie of wat dood is). In die praktyk kan dit nodig wees dat die oortreder die skade op een of ander manier erken, byvoorbeeld deur om verskoning te vra, of uitdruklik om vergifnis vra, voordat die verontregte persoon glo dat hy of sy kan vergewe.<ref name="apa" /> == Aard van vergifnis == [[Lêer:Determinants of Forgiveness Graphic.JPG|duimnael|Faktore wat bepaal hoe waarskynlik vergifnis in 'n intieme verhouding is]] In 2006 was daar in die navorsingsliteratuur nog geen eenstemmigheid oor 'n sielkundige definisie van vergifnis nie. Daar is ooreenstemming dat vergifnis 'n proses is, en verskeie modelle wat die proses van vergifnis beskryf, is gepubliseer, ook een uit 'n radikaal behavioristiese oogpunt.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Cordova|voornaam1=J.|van2=Cautilli|voornaam2=J.|van3=Simon|voornaam3=C.|van4=Axelrod-Sabtig|voornaam4=R|jaar=2006|titel=Behavior Analysis of Forgiveness in Couples Therapy|vaktydskrif=IJBCT|volume=2|nommer=2|bladsy=192}}</ref> Robert Enright van die Universiteit van Wisconsin-Madison het die International Forgiveness Institute gestig en vergifnisstudies begin. Hy het 'n prosesmodel van vergifnis in twintig stappe ontwikkel.<ref>{{Verwys boek|voornaam=Robert|van=Enright|titel=Forgiveness Is a Choice|uitgewer=American Psychological Association|jaar=2001|isbn=1-55798-757-2}}</ref> Volgens dié model moet die slagoffer, om iemand te vergewe, die onreg wat hy of sy gely het, ondersoek, asook wie dit veroorsaak het en in watter konteks dit gebeur het; die woede daaroor, enige gepaardgaande skaamte of skuldgevoel en die uitwerking daarvan op hom of haar oorweeg; besluit of hy of sy na 'n houding van vergifnis wil vorder, en indien wel, aan begrip, deernis en aanvaarding werk en 'n versoeningsgebaar teenoor die oortreder maak; en daarna die manier waarop hy of sy die ervaring om verontreg te word en vergifnis te ontwikkel, onthou, herformuleer om dit gesond in sy of haar lewensverhaal te integreer. 'n Longitudinale studie het getoon dat mense wat oor die algemeen meer neuroties, kwaad en vyandig in die lewe was, minder geneig was om iemand anders te vergewe. Twee en 'n half jaar ná die oortreding was hulle meer geneig om die oortreder te vermy en wraak te wil neem.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Maltby|voornaam1=J.|van2=Wood|voornaam2=A.M.|van3=Day|voornaam3=L.|van4=Kon|voornaam4=T.W.H.|van5=Colley|voornaam5=A.|van6=Linley|voornaam6=P.A.|jaar=2008|url=http://personalpages.manchester.ac.uk/staff/alex.wood/forgiveness.pdf|titel=Personality predictors of levels of forgiveness two and a half years after the transgression|argief-url=https://web.archive.org/web/20090319205217/http://personalpages.manchester.ac.uk/staff/alex.wood/forgiveness.pdf|argiefdatum=19 Maart 2009|vaktydskrif=Journal of Research in Personality|volume=42|nommer=4|bladsye=1088-1094|doi=10.1016/j.jrp.2007.12.008}}</ref> Studies toon dat mense wat vergewe, gelukkiger en gesonder is as dié wat wrok koester.<ref>{{Verwys web|jaar=2006|url=http://www.forgiving.org|titel=Forgiving|uitgewer=A Campaign for Forgiveness Research|besoekdatum=19 Junie 2006|argief-url=https://web.archive.org/web/20060615102050/http://www.forgiving.org/|argiefdatum=15 Junie 2006}}</ref> Die eerste studie oor hoe vergifnis die liggaamlike gesondheid verbeter, het bevind dat die werking van die [[Bloedsomloopstelsel|kardiovaskulêre stelsel]] en die [[senuweestelsel]] verbeter wanneer mense daaraan dink om 'n oortreder te vergewe.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=vanOyen-Witvilet|voornaam1=C.|van2=Ludwig|voornaam2=T.E.|voornaam3=K.L.|van3=Vander Lann|titel=Granting Forgiveness or Harboring Grudges: Implications for Emotions, Physiology, and Health|vaktydskrif=Psychological Science|nommer=12|jaar=2001|volume=12|bladsye=117-23|doi=10.1111/1467-9280.00320|pmid=11340919|s2cid=473643|url=https://digitalcommons.hope.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2300&context=faculty_publications|url-toegang=intekening}}</ref> 'n Ander studie het bevind dat hoe vergewensgesinder mense was, hoe minder hulle aan 'n wye reeks siektes gely het. Minder vergewensgesinde mense het meer gesondheidsprobleme aangemeld.<ref>{{Verwys vaktydskrif|voornaam=S.|van=Sarinopoulos|titel=Forgiveness and Physical Health: A Doctoral Dissertation Summary|vaktydskrif=World of Forgiveness|nommer=2|jaar=2000|bladsye=16-18}}</ref> Fred Luskin van die Stanford-universiteit, skrywer van ''Forgive for Good'', het bewyse voorgelê dat vergifnis aangeleer kan word ('n vaardigheid is wat 'n mens kan leer en oefen) en kragtige, positiewe gevolge vir die gesondheid het. In drie afsonderlike studies, onder meer een met Katolieke en Protestante uit Noord-Ierland wie se familielede gedurende die Troebele vermoor is, het hy bevind dat mense wat geleer word hoe om te vergewe, minder kwaad word, minder seer voel, meer optimisties is, in 'n verskeidenheid situasies meer vergewensgesind word en meer deernis en selfvertroue kry. Sy studies toon 'n afname in die ervaring van stres en in die liggaamlike tekens van stres, en 'n toename in lewenskrag.<ref name="fred">{{Verwys boek|van1=Luskin|voornaam1=Fred|url=https://archive.org/details/forgiveforgoodpr00lusk/page/7|titel=Forgive for Good: A Proven Prescription for Health & Happiness|datum=September 2003|uitgewer=HarperOne|isbn=978-0-06-251721-0|bladsy=[https://archive.org/details/forgiveforgoodpr00lusk/page/7 7-8]}}</ref> In 'n studie in Rwanda oor die diskoerse en praktyke van vergifnis ná die volksmoord van 1994 het die sosioloog Benoît Guillou die wye verskeidenheid betekenisse wat aan die woord "vergifnis" geheg word, en die onderliggende politieke aard daarvan uitgelig. In die bevindinge van die studie het Guillou vier hoofaspekte van vergifnis voorgestel om sowel die toepassings daarvan as die omstandighede waarin vergifnis tot die herstel van sosiale bande kan bydra, duideliker te maak.<ref name="BenoitGuillou">{{Verwys web|van=Guillou|voornaam=Benoît|jaar=2014|titel=Le pardon est-il durable? Une enquête au Rwanda|url=https://blogbenoitguillou.net/|argief-url=https://web.archive.org/web/20161105223352/https://blogbenoitguillou.net/|argiefdatum=5 November 2016|taal=fr|plek=Parys}}</ref> === Wat vergifnis nie is nie === Vergifnis hoef nie in te sluit dat 'n mens die oortreder se dade goedpraat, vergeet of verskoon nie. Boonop hoef die slagoffer nie die gevoel dat hy of sy verontreg is, af te speel om te vergewe nie, en hoef hy of sy ook nie met die oortreder te versoen nie.<ref name="apa" /><ref name="fred" /><ref>{{Verwys web|van1=Worthington|voornaam1=Everett|datum=25 Julie 2018|titel=Everett Worthington - Justice, Forgiveness, and Reconciliation: How Psychology Informs Theology|url=https://www.youtube.com/watch?v=JVXYuPKXEOQ|besoekdatum=19 Desember 2019|webwerf=Youtube|uitgewer=GordonConwell}}{{cbignore}} (Geargiveer by [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/JVXYuPKXEOQ Ghostarchive]{{cbignore}} en die [https://web.archive.org/web/20200430053547/https://www.youtube.com/watch?v=JVXYuPKXEOQ&gl=US&hl=en Wayback Machine]{{cbignore}})</ref> Vergifnis is nie daarop gemik om woede te ontken of te onderdruk nie; dit is eerder daarop gemik om wrok te verwerk.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys web|van1=Romm|voornaam1=Cari|titel=Rushing to Forgiveness is not a Binary State|url=https://www.thecut.com/2017/01/forgiveness-is-not-a-binary-state.html|webwerf=The Cut|datum=11 Januarie 2017|besoekdatum=19 Desember 2019}} |2={{Verwys web|voornaam1=Paul M.|van1=Hughes|voornaam2=Brandon|van2=Warmke|url=https://plato.stanford.edu/entries/forgiveness/#EmotAcco|titel=Stanford Encyclopedia of Philosophy|by=Emotion Accounts (of what forgiveness is)|datum=31 Mei 2017|besoekdatum=18 Januarie 2020}} }}</ref><ref name="Stosny">{{Verwys boek|van1=Stosny|voornaam1=Steven|titel=Living & Loving after Betrayal|datum=1 September 2013|uitgewer=New Harbinger Publications|isbn=978-1-60882-752-7|bladsy=227}}</ref><ref name="fred" /> Dit is veral gesond om negatiewe emosies te erken en uit te druk voordat 'n mens vergewe.<ref name="Wanda" /> Vergifnis verskil ook van aanspreeklikheid of [[geregtigheid]];<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys web|van1=Enright|voornaam1=Robert|titel=Two Weaknesses of Forgiving: it victimizes and it stops justice|url=https://www.psychologytoday.com/intl/blog/the-forgiving-life/201708/two-weaknesses-forgiving-it-victimizes-and-stops-justice|datum=10 Augustus 2017|webwerf=Psychology Today|besoekdatum=19 Desember 2019}} |2={{Verwys web|van1=Marsh|voornaam1=Jason|titel=Is Vengeance Better For Victims, than Forgiveness?|url=https://greatergood.berkeley.edu/article/item/is_vengeance_better_for_victims_than_forgiveness|datum=29 Julie 2015|webwerf=Greater Good|besoekdatum=19 Desember 2019}} }}</ref> straf en vergoeding staan los van die keuse om te vergewe, en die slagoffer kan vergewe of nie vergewe nie en steeds straf of vergoeding nastreef.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys onderhoud|van1=Luskin|voornaam1=Fred|van2=Seago|voornaam2=Laura|titel=Forgiveness is not what you think it is|url=https://www.curablehealth.com/podcast/forgiveness-is-not-what-you-think-it-is-dr-fred-luskin|webwerf=Curable Health|onderhoudvoerder=Laura Seago|besoekdatum=19 Desember 2019}} |2={{Verwys boek|titel=Exploring Forgiveness|van=North|voornaam=Joanna|uitgewer=University of Wisconsin|jaar=1998|isbn=0-299-15774-1|bladsy=17}} }}</ref><ref name="Zaibert">{{Verwys vaktydskrif|van1=Zaibert|voornaam1=Loe|titel=The Paradox of Forgiveness|vaktydskrif=Journal of Moral Philosophy|jaar=2009|volume=6|nommer=3|bladsye=365-393|doi=10.1163/174552409X433436|url=http://minerva.union.edu/zaibertl/zaibert%20the%20paradox%20of%20forgiveness.pdf|besoekdatum=19 Desember 2019|argiefdatum=19 Oktober 2021|argief-url=https://web.archive.org/web/20211019081048/https://minerva.union.edu/zaibertl/zaibert%20the%20paradox%20of%20forgiveness.pdf}}</ref> Hoewel 'n slagoffer besluitmatige vergifnis geskenk het (deur nie wraak te soek nie en moontlik te versoen), het hy of sy die oortreder dalk nie emosioneel vergewe nie (deur die negatiewe emosies teenoor die oortreder met positiewe te vervang) of die vergifnis teenoor die oortreder uitgespreek nie. Boonop kan die uiting van emosies verskil van die werklike ervaring daarvan (mense kan dus een emosionele ervaring beweer terwyl hulle eintlik iets anders voel).<ref name="Zaibert" /><ref>{{Multiref2 |1={{Verwys web|van1=Seltzer|voornaam1=Leon F.|titel=Fake vs. True Forgiveness|url=https://www.psychologytoday.com/ca/blog/evolution-the-self/201502/fake-vs-true-forgiveness|datum=20 Februarie 2015|webwerf=Psychology Today|besoekdatum=19 Desember 2019}} |2={{Verwys vaktydskrif|van1=Worthington|voornaam1=Everett|titel=Forgiveness is an emotion-focused coping strategy that can reduce health risks and promote health resilience|vaktydskrif=Psychology & Health|datum=1 Februarie 2001|volume=19|nommer=3|bladsye=385-405|doi=10.1080/0887044042000196674|s2cid=10052021|url=https://greatergood.berkeley.edu/images/uploads/Worthington-ForgivenessCopingStrategy.pdf|besoekdatum=19 Desember 2019}} }}</ref> Hoewel daar hewig oor gedebatteer word,<ref name="Field" /> word emosionele vergifnis oor die algemeen as iets beskou wat die slagoffer en nie die oortreder nie bevoordeel, tensy die slagoffer besluit om die oortreder te betrek deur die vergifnis teenoor hom of haar uit te spreek of te versoen. 'n Buitestaander kan nie vergifnis skenk nie.<ref name="apa" /><ref name="fred" /> === Tydsberekening === Die sielkundige Wanda Malcolm gee in ''Women's Reflections on the Complexities of Forgiveness'' redes waarom vergifnis tyd neem: selfsorg of persoonlike genesing (soos terapie of die behandeling van beserings) kan voorrang geniet; veiligheidskwessies moet dalk eers aangespreek word; en om vergifnis direk ná 'n interpersoonlike oortreding te bevorder, kan voorbarig wees.<ref name="Wanda">{{Verwys boek|van1=Malcolm|voornaam1=Wanda|titel=Women's Reflections on the Complexities of Forgiveness|datum=19 Oktober 2007|uitgewer=Routledge|isbn=978-0-415-95505-8|bladsye=275-291}}</ref> Malcolm verduidelik: "Voorbarige pogings om vergifnis te bevorder, kan 'n teken wees dat ons huiwerig is om ons kliënt se pyn en lyding aan te skou, en kan onbewus die kliënt se oortuiging versterk dat die pyn en lyding te veel is om te dra en onderdruk of vermy moet word."<ref name="Wanda" /> Worthington ''et al.'' het opgemerk dat "enigiets wat gedoen word om vergifnis te bevorder, weinig impak het tensy daar aansienlike tyd daaraan bestee word om deelnemers te help om hulle vergifnis deur te dink en emosioneel te ervaar".<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Worthington|voornaam1=Everett L.|van2=Kurusu|voornaam2=Taro A.|van3=Collins|voornaam3=Wanda|van4=Berry|voornaam4=Jack W.|van5=Ripley|voornaam5=Jennifer S.|van6=Baier|voornaam6=Sasha N.|titel=Forgiving Usually Takes Time: A Lesson Learned by Studying Interventions to Promote Forgiveness|vaktydskrif=Journal of Psychology and Theology|uitgewer=SAGE Publications|volume=28|nommer=1|jaar=2000|issn=0091-6471|doi=10.1177/009164710002800101|bladsye=3-20|s2cid=146762070}}</ref><ref>{{Verwys web|url=https://www.psychologytoday.com/ca/blog/is-psychology-making-us-sick/201409/6-reasons-not-forgive-not-yet|titel=6 reasons not to forgive, not yet|van=Bedrick|voornaam=David|webwerf=Psychology Today|datum=25 September 2014|besoekdatum=18 Januarie 2020}}</ref> == In die filosofie == Die filosoof [[Joseph Butler]] (''Fifteen Sermons'') het vergifnis omskryf as "die oorkom van wrok, die oorkom van morele haat, as 'n spraakhandeling en as verdraagsaamheid".<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Newberry|voornaam=Paul A.|datum=April 2001|titel=Joseph Butler on Forgiveness: A Presupposed Theory of Emotion|vaktydskrif=Journal of the History of Ideas|volume=62|nommer=2|bladsye=233-244|doi=10.2307/3654356|jstor=3654356}}</ref> In sy lesing "Freedom and Resentment" van 1962 het die filosoof P.F. Strawson vergifnis beskryf as "'n taamlik onmodieuse onderwerp in die etiek" van daardie tyd.<ref>{{Verwys web|van1=Strawson|voornaam1=P. F.|argief-url=https://web.archive.org/web/20240118195702/https://www.thebritishacademy.ac.uk/documents/4837/48p187.pdf|titel=Freedom and Resentment|tipe=Filosofiese lesing|datum=9 Mei 1962|url=https://www.thebritishacademy.ac.uk/documents/4837/48p187.pdf|argiefdatum=18 Januarie 2024|besoekdatum=18 Mei 2024}}</ref> == Godsdienstige sienings == {{Further|Verlossing|Sonde}} Godsdiens kan beïnvloed hoe iemand vergewe. 'n Mens kan byvoorbeeld deur godsdienstige bedrywighede, godsdienstige verbondenheid en leerstellings, en navolging na vergifnis toe werk.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Escher|voornaam=Daniel|datum=2013|titel=How Does Religion Promote Forgiveness? Linking Beliefs, Orientations, and Practices|vaktydskrif=Journal for the Scientific Study of Religion|volume=52|nommer=1|bladsye=100-119|issn=0021-8294|jstor=23353893|doi=10.1111/jssr.12012}}</ref> === Abrahamitiese godsdienste === ==== Judaïsme ==== In die [[Judaïsme]] word die verontregte persoon aangemoedig, maar nie verplig nie, om te vergewe wanneer iemand skade aangerig het, maar daarna opreg en eerlik om verskoning vra en die onreg probeer regstel: {{Blockquote|Dit is verbode om onversetlik te wees en jou nie te laat paai nie. Inteendeel, 'n mens moet maklik versoen word en dit moeilik vind om kwaad te word. Wanneer 'n oortreder om vergifnis vra, moet 'n mens met 'n opregte gemoed en 'n gewillige gees vergewe&nbsp;... vergifnis is eie aan die saad van Israel.|''Misjne Tora'', ''Teshuvah'' 2:10}} In die Judaïsme moet 'n mens "na dié wat hy benadeel het" gaan om op vergifnis aanspraak te hê.<ref name="Yom Kippur">{{Verwys web|jaar=2006|url=https://www.jewfaq.org/holiday4.htm|titel=Yom Kippur|webwerf=Judaism 101|besoekdatum=26 April 2006}}</ref> Iemand wat drie keer opreg om verskoning vra vir 'n onreg wat hy teen 'n ander begaan het, het sy plig om vergifnis te soek, nagekom.<ref>''Shulchan Aruch'' OC 606:1</ref> Dit beteken dat 'n mens in die Judaïsme nie vir onreg wat jy ander mense aangedoen het, van [[God]] vergifnis kan kry nie. Dit beteken ook dat moord in die Judaïsme onvergeeflik is tensy die slagoffer die oortreder voor sy dood vergewe het, en dat moordenaars daarvoor voor God sal moet verantwoording doen, hoewel die familie en vriende van die slagoffer die moordenaar vir hulle eie smart kan vergewe. Die ''Tefila Zaka''-meditasie, wat net voor [[Jom Kippoer]] opgesê word, sluit soos volg af: {{Blockquote|Ek weet dat niemand so regverdig is dat hy nie 'n ander verontreg het nie, finansieel of liggaamlik, deur daad of woord. Dit maak my hart in my seer, want onreg tussen mense en hulle naaste word nie deur Jom Kippoer versoen nie, totdat die verontregte gepaai is. Daarom breek my hart in my, en bewe my gebeente; want selfs die dag van die dood versoen nie sulke sondes nie. Daarom werp ek my neer en smeek ek voor U om my genadig te wees, en my guns, deernis en barmhartigheid in U oë en in die oë van alle mense te skenk. Want kyk, ek vergewe met 'n finale en vasberade vergifnis elkeen wat my verontreg het, aan my persoon of my besittings, selfs as hulle my belaster het of leuens oor my versprei het. So stel ek elkeen vry wat my aan my persoon of my besittings benadeel het, of enige soort sonde begaan het wat 'n mens teen 'n ander kan begaan [behalwe vir regtens afdwingbare sakeverpligtinge, en behalwe vir iemand wat my doelbewus benadeel het met die gedagte "Ek kan hom benadeel, want hy sal my vergewe"]. Behalwe vir hierdie twee vergewe ek almal volkome en finaal; mag niemand ter wille van my gestraf word nie. En net soos ek almal vergewe, skenk my so guns in die oë van ander, sodat ook hulle my volkome vergewe.}} Die "beloning" vir die vergifnis van ander is dus nie God se vergifnis vir die onreg wat jy ander aangedoen het nie, maar eerder hulp om vergifnis van die ander persoon te verkry. Sir Jonathan Sacks, opperrabbyn van die Verenigde Hebreeuse Gemeentes van die Statebond, het dit so saamgevat: "Dit is nie dat God vergewe terwyl mense nie vergewe nie. Inteendeel, ons glo dat net soos slegs God sondes teen God kan vergewe, slegs mense sondes teen mense kan vergewe."<ref>{{Verwys web|voornaam=Jonathan|van=Sacks|datum=7 Januarie 2006|url=http://www.chiefrabbi.org/thoughts/vayigash5766.pdf|titel=The force of forgiveness|webwerf=Covenant and Conversation|besoekdatum=7 Februarie 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20090319205218/http://www.chiefrabbi.org/thoughts/vayigash5766.pdf|argiefdatum=19 Maart 2009}}</ref> Jode hou 'n Versoendag, Jom Kippoer, op die dag voordat God besluit wat in die komende jaar sal gebeur.<ref name="Yom Kippur" /> Gedurende die Tien Dae van Berou net voor Jom Kippoer vra Jode diegene wat hulle in die afgelope jaar verontreg het, om vergifnis (as hulle dit nog nie gedoen het nie).<ref name="Yom Kippur" /> Op Jom Kippoer self vas en bid Jode om God se vergifnis vir hulle oortredings teen God in die afgelope jaar.<ref name="Yom Kippur" /> Opregte berou word vereis, en omdat God 'n mens slegs die sondes kan vergewe wat jy teen God begaan het, moet Jode ook die vergifnis soek van die mense wat hulle verontreg het.<ref name="Yom Kippur" /> ==== Christendom ==== [[Lêer:Rembrandt Harmensz van Rijn - Return of the Prodigal Son - Google Art Project.jpg|duimnael|[[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]], ''Die terugkeer van die verlore seun'']] Vergifnis staan sentraal in die Christelike etiek. Anders as in die Judaïsme kan God in die [[Christendom]] sondes vergewe wat mense teen mense begaan, aangesien Hy elke sonde behalwe die ewige sonde kan vergewe, en is vergifnis van die slagoffer nie vir verlossing nodig nie.<ref>{{Verwys web|url=https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p3s1c1a8.htm#1864|titel=Catechism of the Catholic Church 1864|webwerf=www.vatican.va|besoekdatum=5 Maart 2023|argief-url=https://web.archive.org/web/20030401083618/https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p3s1c1a8.htm|argiefdatum=1 April 2003}}</ref> Die gelykenis van die verlore seun<ref>{{Verwys web|jaar=2006|url=https://www.comparativereligion.com/prodigal.html|titel=The Parable of the Prodigal Son in Christianity and Buddhism|besoekdatum=3 Februarie 2009|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20090201020909/http://comparativereligion.com/prodigal.html|argiefdatum=1 Februarie 2009|voornaam1=Ernest|van1=Valea}}</ref> is 'n bekende gelykenis oor vergifnis en toon God se vergifnis vir dié wat berou het. [[Hannah Arendt]] het gesê dat Jesus "die ontdekker van die rol van vergifnis op die terrein van menslike aangeleenthede" was.<ref>{{Verwys boek|outeurskakel=Hannah Arendt|voornaam=Hannah|van=Arendt|hoofstuk=Irreversibility and the Power to Forgive|titel=The Human Condition|jaar=1958}}</ref> Om oortredings te vergewe, is 'n geestelike werk van barmhartigheid.<ref>{{Verwys web|url=https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p3s2c2a7.htm#2447|argief-url=https://web.archive.org/web/20210422085518/https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p3s2c2a7.htm#2447|argiefdatum=22 April 2021|titel=Catechism of the Catholic Church 2447|webwerf=www.vatican.va|besoekdatum=5 Maart 2023}}</ref> Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke Kerk]] glo aan God se genade van die vergifnis van sonde<ref>[https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_one/section_two/chapter_three/article_10/i_believe_in_the_forgiveness_of_sins.html Catechism of the Catholic Church 976]</ref> en dat berou nodig is om dié vergifnis te ontvang.<ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p2s2c2a4.htm#brief Catechism of the Catholic Church 1492]</ref> Volgens die Katolisisme beveel God mense om vergifnis te bid ("En vergeef ons ons oortredinge"), omdat Hy sonde wil vergewe en Hom oor mense wil verbly,<ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p2s2c2a4.htm#1453 Catechism of the Catholic Church 1453]</ref><ref>[https://bible.usccb.org/bible/luke/15 USCCB Bible, Luke 15:21-24]</ref> en om dieselfde rede skenk Hy die genade van berou en gebed.<ref>[https://www.saintsbooks.net/books/The%20Roman%20Catechism.pdf Roman Catechism, "Confidence in God's Mercy"]</ref> Wanneer God 'n sonde vergewe, vergeet Hy die sonde ondanks sy alwetendheid, en by die besondere en die algemene oordeel sal slegs onvergewe sondes geoordeel word.<ref>[https://www.saintsbooks.net/books/The%20Roman%20Catechism.pdf Roman Catechism, "The Sentence of the Just"]</ref> Wie dié vergifnis op die oomblik van die dood weier, begaan die ewige sonde van finale onboetvaardigheid.<ref name="catech">[https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P2O.HTM Catechism of the Catholic Church, 1033] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120609122435/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P2O.HTM|date=2012-06-09}}</ref><ref name="Catechism of the Catholic Church 1037">[https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_one/section_two/chapter_three/article_12/iv_hell.html Catechism of the Catholic Church 1037]</ref> In die Katolisisme is daar sakramentele en nie-sakramentele maniere om God se vergifnis van sonde te verkry. Die sakramentele maniere is die [[doop]] (wat die [[erfsonde]], alle dagelikse en doodsondes en alle tydelike en ewige straf vergewe), die bieg (wat alle dagelikse en doodsondes en alle ewige straf vergewe), die [[Nagmaal|Eucharistie]] (wat alle dagelikse sondes vergewe) en die siekesalwing (wat alle dagelikse en doodsondes en alle ewige straf vergewe).<ref>[https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_two/section_two/chapter_two.html Catechism of the Catholic Church 1421]</ref><ref>[https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_two/section_two/chapter_one/article_1/vii_the_grace_of_baptism.html Catechism of the Catholic Church 1263]</ref><ref>[https://www.catholicculture.org/culture/library/catechism/index.cfm?recnum=4263 Catechism of the Catholic Church 1393]</ref> Die nie-sakramentele maniere is die werke van barmhartigheid en volmaakte berou.<ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p2s2c2a4.htm#1451 Catechism of the Catholic Church 1452]</ref><ref name="Catechism of the Catholic Church - PART 2 SECTION 2 CHAPTER 2 ARTICLE 4">[http://www.scborromeo.org/ccc/p2s2c2a4.htm#1434 Catechism of the Catholic Church 1434]</ref> Werke van barmhartigheid kan ook vir die gedeeltelike vergifnis van die dooies in die [[vaevuur]] opgedra word,<ref>[https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_one/section_two/chapter_three/article_12/iii_the_final_purification,_or_purgatory.html Catechism of the Catholic Church 1032]</ref> en gedeeltelike en volle aflate kan onderskeidelik gedeeltelike en volle vergifnis van tydelike straf verkry, hetsy vir die persoon wat dit verkry, hetsy vir die dooies in die vaevuur.<ref>[https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_two/section_two/chapter_two/article_4/x_indulgences.html Catechism of the Catholic Church 1471]</ref> Die Apostoliese Pardon is 'n volle aflaat wat Katolieke wat in heiligmakende genade sterf, vir hulleself kan verkry.<ref>{{Verwys web|url=https://www.ewtn.com/library/liturgy/zlitur467.htm|titel=A Zenit Daily Dispatch: Indulgences at the Point of Death|van=McNamara|voornaam=Father Edward|webwerf=EWTN|datum=15 Oktober 2013|besoekdatum=19 Maart 2022|argief-url=https://web.archive.org/web/20180711015102/https://www.ewtn.com/library/liturgy/zlitur467.htm|argiefdatum=11 Julie 2018}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif|url=http://www.hprweb.com/2012/10/questions-answered-7/|voornaam1=Brian|van1=Mullady|titel=Repetition of Apostolic Blessing with Plenary Indulgence?|datum=31 Oktober 2012|vaktydskrif=Homiletic & Pastoral Review|issn=0018-4268|uitgewer=Ignatius Press}}</ref> Goddelike vergifnis word as oneindig groter as menslike vergifnis beskou, omdat dit bewarende verlossing kan skenk (soos die [[Onbevlekte Ontvangenis van Maria|Onbevlekte Ontvangenis]] van Maria<ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p122a3p2.htm#491 Catechism of the Catholic Church 491]</ref> en die vrug van die Heilige Kommunie<ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p2s2c1a3.htm#1395 Catechism of the Catholic Church 1395]</ref>) en sonde deur vergoddeliking kan suiwer.<ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p3s1c3a2.htm#1999 Catechism of the Catholic Church 1999]</ref> [[Pous Benedictus XVI]] het tydens 'n besoek aan [[Libanon]] in 2012 daarop aangedring dat vrede op wedersydse vergifnis gegrond moet wees: "Slegs vergifnis, gegee en ontvang, kan blywende fondamente vir versoening en universele vrede lê."<ref>{{Verwys web|url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2012/september/documents/hf_ben-xvi_spe_20120915_autorita.html|titel=Address of His Holiness Pope Benedict XVI|tipe=Toespraak in die 25 Mei-saal van die Baabda-presidentspaleis|datum=15 September 2012|outeur=Benedict XVI|uitgewer=Holy See|besoekdatum=23 Desember 2015|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20141024090318/https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/speeches/2012/september/documents/hf_ben-xvi_spe_20120915_autorita_en.html|argiefdatum=24 Oktober 2014}}</ref> Tydens 'n algemene oudiënsie in 2019 het [[Pous Franciskus]] gelowiges aangemoedig om ander te vergewe soos God hulle vergewe: "Ons word vergewe soos ons ander vergewe."<ref>{{Verwys nuus|van=Watkins|voornaam=Devin|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-04/pope-francis-audience-our-father-forgiven-as-forgive.html|titel=Pope at Audience: 'We are forgiven as we forgive others'|webwerf=Vatican News|datum=24 April 2019}}</ref> ==== Islam ==== Die [[Islam]] leer dat [[Allah]] {{Transliterasie|ar|Al-Ghaffur}}, "Die Al-Vergewende", is en die oorspronklike bron van alle vergifnis ({{Transliterasie|ar|ghufran}}, {{lang|ar|غفران}}). Om met berou vergifnis van Allah te soek, is 'n deug.<ref name="nnjre">{{Multiref2 |1={{Verwys vaktydskrif|van1=Abu-Nimer|van2=Nasser|jaar=2013|titel=Forgiveness in The Arab and Islamic Contexts|vaktydskrif=Journal of Religious Ethics|volume=41|nommer=3|bladsye=474-494|doi=10.1111/jore.12025}} |2=[[Koran]] 5:95 }}</ref><ref name="olq" /> {{Blockquote|(...) Allah het vergewe wat gedoen is. Maar wie volhard, sal deur Allah gestraf word. En Allah is Almagtig, in staat om te straf.|Koran 5:95}} Die Islam beveel vergifnis aan omdat Allah vergifnis waardeer. Talle verse in die [[Koran]] en die [[Hadit]]s beveel vergifnis aan. Die Islam laat ook wraak toe tot die omvang van die skade wat aangerig is, maar moedig vergifnis aan met die belofte van 'n beloning van Allah.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys boek|outeur=Mohammad Hassan Khalil|jaar=2012|titel=Islam and the Fate of Others: The Salvation Question|uitgewer=Oxford University Press|bladsye=65-94|isbn=978-0-19-979666-3}} |2=Koran 42:40 }}</ref> {{Blockquote|Die vergelding vir 'n slegte daad is die gelyke daarvan. Maar wie vergewe en versoening soek, se beloning is by Allah. Hy hou beslis nie van die onregverdiges nie.|Koran 42:40}} {{Transliterasie|ar|Afw}} ({{lang|ar|عفو}}) is 'n ander term vir vergifnis in die Islam; dit kom 35 keer in die Koran voor, en in sommige Islamitiese teologiese studies word dit uitruilbaar met {{Transliterasie|ar|ghufran}} gebruik.<ref name="nnjre" /><ref name="olq">{{Verwys boek|voornaam=Oliver|van=Leaman|jaar=2005|titel=The Qur'an: An Encyclopedia|uitgewer=Routledge|isbn=978-0-415-32639-1|bladsye=213-216}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Shah|voornaam=S.S.|jaar=1996|titel=Mercy Killing in Islam: Moral and Legal Issues|vaktydskrif=Arab Law Quarterly|volume=11|nommer=2|bladsye=105-115|doi=10.2307/3381592|jstor=3381592}}</ref> {{Transliterasie|ar|Afw}} beteken om 'n fout of oortreding te vergewe of te verskoon. Volgens Muhammad Amanullah<ref name="maislam">{{Verwys boek|van=Amanullah|voornaam=M.|jaar=2004|hoofstuk=Just Retribution (Qisas) Versus Forgiveness ('Afw)|titel=Islam: Past, Present and Future|bladsye=871-883}} International Seminar on Islamic Thoughts Proceedings, December 2004, Department of Theology and Philosophy, Faculty of Islamic Studies Universiti Kebangsaan Malaysia</ref> spruit vergifnis ({{Transliterasie|ar|'Afw}}) in die Islam uit drie wyshede voort. Die eerste en belangrikste wysheid van vergifnis is dat dit barmhartig is wanneer die slagoffer of die slagoffer se voog geld in plaas van wraak aanvaar.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys vaktydskrif|van=Gottesman|voornaam=E.|jaar=1991|titel=Reemergence of Qisas and Diyat in Pakistan|vaktydskrif=Columbia Human Rights Law Review|volume=23|bladsye=433-439}} |2={{Verwys vaktydskrif|van1=Tsang|voornaam1=J.A.|van2=McCullough|voornaam2=M.E.|van3=Hoyt|voornaam3=W.T.|jaar=2005|titel=Psychometric and Rationalization Accounts of the Religion-Forgiveness Discrepancy|vaktydskrif=Journal of Social Issues|volume=61|nommer=4|bladsye=785-805|doi=10.1111/j.1540-4560.2005.00432.x|doi-toegang=vry}} }}</ref> Die tweede wysheid van vergifnis is dat dit die eer en aansien van die een wat vergewe, verhoog.<ref name="maislam" /> Vergifnis is nie 'n teken van swakheid, vernedering of oneer nie.<ref name="olq" /> Vergifnis is inteendeel eervol: dit verhoog die verdienste van die vergewer in die oë van Allah en stel die vergewer in staat om die paradys binne te gaan.<ref name="maislam" /> Die derde wysheid van vergifnis is dat vergifnis volgens geleerdes soos al-Tabari en al-Qurtubi die vergewer vir die sondes boet ({{Transliterasie|ar|kaffarah}}) wat hy by ander geleenthede in sy lewe begaan het.<ref name="olq" /><ref>{{Verwys vaktydskrif|voornaam=Khalil|van=Athamina|jaar=1992|titel=Al-Qisas: its emergence, religious origin and its socio-political impact on early Muslim society|vaktydskrif=Studia Islamica|nommer=76|bladsye=53-74|doi=10.2307/1595660|jstor=1595660}}</ref> Vergifnis is 'n vorm van liefdadigheid ({{Transliterasie|ar|sadaqat}}). Vergifnis kom voort uit {{Transliterasie|ar|taqwa}} (vroomheid), 'n eienskap van godvresende mense.<ref name="maislam" /> Vergifnis word ook in die vorm van {{Transliterasie|ar|safh}} ({{lang|ar|صفح}}) beskryf. Die term kan vertaal word as om 'n bladsy om te slaan of om die ander wang te draai. Dit verskyn verskeie kere saam met die terme {{Transliterasie|ar|'Afw}} en {{Transliterasie|ar|ghufran}}. {{Blockquote|text="Maar as julle vergewe, oorsien en vergeef, dan is Allah waarlik Al-Vergewend, Barmhartigste."|source=Soera At-Taghabun 64:14}} ==== Bahá'í-geloof ==== In die Bahá'í-geskrifte word hierdie verduideliking gegee van hoe 'n mens ander moet vergewe: {{Blockquote|Het die skepsels lief ter wille van God en nie ter wille van hulleself nie. Jy sal nooit kwaad of ongeduldig word as jy hulle ter wille van God liefhet nie. Die mensdom is nie volmaak nie. Daar is onvolmaakthede in elke mens, en jy sal altyd ongelukkig word as jy na die mense self kyk. Maar as jy na God kyk, sal jy hulle liefhê en goed vir hulle wees, want die wêreld van God is die wêreld van volmaaktheid en volkome barmhartigheid. Moet dus nie na die tekortkominge van enigiemand kyk nie; sien met die oog van vergifnis.|[[ʻAbdu'l-Bahá]], ''The Promulgation of Universal Peace'', bl. 92}} === Dharmiese godsdienste === ==== Boeddhisme ==== Die Boeddhistiese geleerde Donna Lynn Brown sê dat die soort Boeddhistiese vergifnis wat in die Boeddhistiese geskrifte uiteengesit word, verskil van die soort wat in hedendaagse [[Noord-Amerika]] geleer word. Die Boeddhistiese geskrifte beskryf 'n relasionele vergifnis wat verdraagsaamheid behels en waarin oortreders vergewe word sodra hulle boete gedoen het.<ref name=":2" /> In hedendaagse Noord-Amerika bepleit Boeddhistiese leringe nou individuele vergifnis wat losstaan van die vraag of die oortreder boete gedoen het. Hierdie individualistiese vertolking van Boeddhistiese vergifnis word deur die hedendaagse sielkundige praktyk beïnvloed, asook deur die vermenging van die terme "vergifnis" en "verdraagsaamheid" wanneer tekste vertaal word.<ref name=":2">{{Verwys vaktydskrif|van=Brown|voornaam=Donna Lynn|datum=Julie 2023|titel=Forgiveness American-Style: Origins and Status of Forgiveness in North American Buddhism|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14639947.2023.2269334|vaktydskrif=Contemporary Buddhism|taal=en|volume=23|nommer=1-2|bladsye=18-66|doi=10.1080/14639947.2023.2269334|issn=1463-9947|url-toegang=intekening}}</ref> In die hedendaagse [[Boeddhisme]] verhoed vergifnis dat skadelike gedagtes 'n mens se geestelike welstand versteur.<ref>{{Verwys web|jaar=2006|url=http://www.psychjourney.com/Buddhism%20Series.htm|webwerf=Psychjourney|outeur=Chen Yu-Hsi|titel=Introduction to Buddhism Series|besoekdatum=19 Junie 2006|argief-url=https://web.archive.org/web/20060414062806/http://www.psychjourney.com/Buddhism%20Series.htm|argiefdatum=14 April 2006}}</ref> Die Boeddhisme erken dat gevoelens van haat en kwaadwilligheid 'n blywende uitwerking op ons gees, die [[karma]], het. Die Boeddhisme moedig aan dat gedagtes met heilsamer gevolge gekweek word. "Wanneer ons die wet van karma oordink, besef ons dat dit nie 'n kwessie is van wraak soek nie, maar van {{Transliterasie|pi|mettā}} en vergifnis beoefen, want die oortreder is waarlik die ongelukkigste van almal."<ref>{{Verwys vaktydskrif|datum=Oktober 1997|url=http://www.abhayagiri.org/index.php/main/article/universal_loving_kindness/#top|vaktydskrif=Forest Sangha|nommer=42|titel=Universal Loving Kindness|outeur=Ajahn Sumedho|besoekdatum=7 Februarie 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20081210082606/http://www.abhayagiri.org/index.php/main/article/universal_loving_kindness/#top|argiefdatum=10 Desember 2008}}</ref> Wanneer wrok reeds ontstaan het, is die Boeddhistiese siening dat 'n mens dit kalm laat gaan deur na die wortels daarvan terug te keer. Die Boeddhisme bevraagteken die werklikheid van die hartstogte wat vergifnis nodig maak, asook die werklikheid van die voorwerpe van daardie hartstogte.<ref>{{Verwys web|jaar=2006|voornaam=Joseph S.|van=O'Leary|url=https://josephsoleary.typepad.com/my_weblog/2006/02/buddhist_and_fo.html|titel=Buddhism and Forgiveness|besoekdatum=7 Februarie 2009|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20081208080949/http://josephsoleary.typepad.com/my_weblog/buddhism/index.html|argiefdatum=8 Desember 2008}}</ref> "As ons nie vergewe het nie, bou ons aanhoudend 'n identiteit rondom ons pyn, en dít is wat herbore word. Dít is wat ly."<ref>{{Verwys web|jaar=2004|url=http://www.abhayagiri.org/index.php/main/article/preparing_for_death/#top|outeur=Ajahn Pasanno|webwerf=Abhayagiri Buddhist Monastery|titel=Preparing for Death|besoekdatum=19 Junie 2006|argief-url=https://web.archive.org/web/20060118231818/http://www.abhayagiri.org/index.php/main/article/preparing_for_death/#top|argiefdatum=18 Januarie 2006}}</ref> Die Boeddhisme lê baie klem op die begrippe {{Transliterasie|pi|mettā}} (liefdevolle goedhartigheid), {{Transliterasie|pi|karuna}} (deernis), {{Transliterasie|pi|mudita}} (meelewende vreugde) en {{Transliterasie|pi|upekkhā}} (gelykmoedigheid) as middele om wrok in die eerste plek te vermy. Hierdie oordenkings word gebruik om die konteks van lyding in die wêreld te verstaan, sowel ons eie lyding as dié van ander. {{Blockquote|"Hy het my beledig, hy het my geslaan, hy het my oorweldig, hy het my beroof": by dié wat sulke gedagtes koester, sal haat nooit ophou nie. "Hy het my beledig, hy het my geslaan, hy het my oorweldig, hy het my beroof": by dié wat nie sulke gedagtes koester nie, sal haat ophou.|''Dhammapada'' 1.3-4 (vert. Radhakrishnan)<ref>{{Verwys web|url=https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/dhp/dhp.01.than.html|titel=Yamakavagga: Pairs|jaar=1997|webwerf=Access to Insight|argief-url=https://web.archive.org/web/20090415034956/http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/dhp/dhp.01.than.html|argiefdatum=15 April 2009|vertaler=Thanissaro Bikkhu}}</ref>}} {{Anker|Hindoeïsme}} ==== Hindoeïsme ==== [[Lêer:Holi Feest 2008 meisjes.jpg|duimnael|[[Holi]] is die Hindoe-fees van kleure wat in die lente gevier word. Tradisioneel is dit ook 'n dag om vergifnis te gedenk, ander te ontmoet en verhoudings te herstel.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys vaktydskrif|van=Agarwal|voornaam=R.|jaar=2013|url=http://forum.tci-thaijo.org/index.php/sujsha/article/view/7501|titel=Water Festivals of Thailand: The Indian Connection|argief-url=https://web.archive.org/web/20131102204158/http://forum.tci-thaijo.org/index.php/sujsha/article/view/7501|argiefdatum=2 November 2013|plek=Silpakorn University|vaktydskrif=Journal of Social Sciences, Humanities, and Arts|bladsye=7-18}} |2={{Verwys web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/266312/Hinduism/59795/Vaishnava-rites|titel=Vaishnava Rites|argief-url=https://web.archive.org/web/20131007055612/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/266312/Hinduism/59795/Vaishnava-rites|argiefdatum=7 Oktober 2013|by=Sacred times and festivals|webwerf=Encyclopædia Britannica|jaar=2009}} }}</ref> In Indonesië is Ngembak Geni, die dag ná Nyepi, by Balinese Hindoes die feestelike rituele dag in die lente waarop mense mekaar ontmoet en mekaar om vergifnis vra en vergewe.<ref>{{Verwys web|url=http://www.indo.com/culture/nyepi.html|titel=Bali's day of silence|argief-url=https://web.archive.org/web/20090131115634/http://indo.com/culture/nyepi.html|argiefdatum=31 Januarie 2009|webwerf=Bali & Indonesia on the Net|jaar=2010}}</ref>]] In die [[Vediese tydperk|Vediese literatuur]] en die epiese poësie van die [[Hindoeïsme]] heet vergifnis {{Transliterasie|sa|ksama}} of {{Transliterasie|sa|kshyama}} ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|क्षमा}})<ref>{{Verwys web|url=http://spokensanskrit.de/index.php?script=HK&beginning=0+&tinput=forgiveness+&trans=Translate&direction=AU|titel=Forgiveness|argief-url=https://web.archive.org/web/20131102133347/http://spokensanskrit.de/index.php?script=HK&beginning=0+&tinput=forgiveness+&trans=Translate&direction=AU|argiefdatum=2 November 2013|webwerf=English-Sanskrit Dictionary, Spoken Sanskrit|plek=Duitsland|jaar=2010}}</ref>, saam met ander samestellings. Die woord {{Transliterasie|sa|ksama}} word in Sanskrittekste dikwels met {{Transliterasie|sa|kripa}} (teerheid), {{Transliterasie|sa|daya}} (goedhartigheid) en {{Transliterasie|sa|karuna}} ({{lang|sa|करुणा}}, deernis) verbind.<ref name="mpt">{{Verwys boek|voornaam1=Michael E.|van1=McCullough|voornaam2=Kenneth I.|van2=Pargament|voornaam3=Carl E.|van3=Thoresen|jaar=2001|titel=Forgiveness: Theory, Research, and Practice|uitgewer=The Guildford Press|isbn=978-1-57230-711-7|bladsye=21-39}}</ref> In die [[Rigveda]] word vergifnis in verse aan die godheid Varuna bespreek, sowel met betrekking tot die een wat verkeerd gedoen het as tot die een wat verontreg is.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys boek|vertaler-voornaam=Ralph|vertaler-van=Griffith|titel=The Hymns of RugVeda|uitgewer=Motilal Banarsidas|jaar=1973}} |2={{Verwys vaktydskrif|van=Hunter|voornaam=Alan|jaar=2007|titel=Forgiveness: Hindu and Western Perspectives|vaktydskrif=Journal of Hindu-Christian Studies|volume=20|nommer=1|bladsy=11|doi=10.7825/2164-6279.1386|doi-toegang=vry}} }}</ref> Vergifnis word as een van die ses kardinale deugde in die Hindoeïsme beskou. Die teologiese grondslag vir vergifnis in die Hindoeïsme is dat iemand wat nie vergewe nie, die las dra van herinneringe aan die onreg, negatiewe gevoelens, [[woede]] en ander onverwerkte emosies wat sy hede en toekoms raak. In die Hindoeïsme moet 'n mens nie net ander vergewe nie, maar ook self vergifnis soek as jy iemand anders verontreg het.<ref name="mpt" /> Vergifnis moet deur middel van onder meer liefdadigheid, reiniging, vas, rituele en meditatiewe introspeksie by die verontregte persoon en by die samelewing in die breë gesoek word. Vergifnis word in die Hindoeïsme verder in 'n vroulike en 'n manlike vorm verfyn. Die vroulike vorm word deur [[Lakshmi]] (in sommige dele van Indië die godin Sri genoem) gedemonstreer, en die manlike deur haar man, [[Vishnu]].<ref name="mpt" /> Lakshmi vergewe selfs wanneer die oortreder geen berou het nie, terwyl Vishnu slegs vergewe wanneer die oortreder berou het. In die Hindoeïsme is Lakshmi se vroulike vergifnis wat sonder berou geskenk word, hoër en edeler as die manlike vergifnis wat eers ná berou geskenk word. In die Hindoe-epos ''Ramayana'' word Sita, die vrou van koning [[Rama]], simbolies geprys omdat sy 'n kraai vergewe selfs terwyl dit haar leed aandoen, en later in die werk weer geprys omdat sy dié vergewe wat haar teister terwyl sy in Lanka ontvoer is.<ref name="mpt" /> Baie ander Hindoe-verhalende tekste bespreek vergifnis met of sonder berou.<ref>{{Verwys boek|van=Ransley|voornaam=Cynthia|jaar=2004|titel=Forgiveness: Themes and issues. Forgiveness and the healing process: A central therapeutic concern|isbn=1-58391-182-0|uitgewer=Brunner-Routledge|bladsye=10-32}}</ref> Vergifnis is die onderwerp van uitgebreide debatte in die Hindoe-literatuur. In sommige Hindoe-tekste<ref>Sien ''Manusamhita'', 11.55, ''Mahabharata'' Vol. II, 1022:8</ref> word aangevoer dat sekere sondes en opsetlike dade (soos moord en verkragting) uit hulle aard onvergeeflik is. Hierdie antieke geleerdes debatteer of algehele vergifnis moreel geregverdig is, en of vergifnis misdaad, disrespek en sosiale wanorde aanmoedig en daartoe lei dat mense ander nie ernstig opneem nie.<ref>{{Verwys boek|voornaam=Prafulla|van=Mohapatra|jaar=2008|titel=Ethics and Society|uitgewer=Concept Publishing|isbn=978-81-8069-523-0|bladsye=22-25}}</ref> Ander antieke Hindoe-tekste beklemtoon dat vergifnis nie dieselfde as versoening is nie. Vergifnis in die Hindoeïsme vereis nie noodwendig dat 'n mens met die oortreder versoen nie, hoewel dit versoening nie uitsluit nie. Vergifnis in die Hindoe-filosofie is eerder om deernisvol, teer en goedhartig te wees en die skade wat iemand of iets anders aangerig het, te laat gaan.<ref>{{Verwys boek|van1=Temoshok|voornaam1=Lydia R.|van2=Chandra|voornaam2=Prabha S.|titel=Forgiveness: Theory, Research, and Practice|uitgewer=The Guildford Press|isbn=978-1-57230-711-7|redakteur-van1=McCullough|redakteur-voornaam1=Michael E.|redakteur-van2=Pargament|redakteur-voornaam2=Kenneth I.|redakteur-van3=Thoresen|redakteur-voornaam3=Carl E.|hoofstuk=The Meaning of Forgiveness in a Specific Situational and Cultural Context|datum=28 Augustus 2001}}</ref> Vergifnis is noodsaaklik om jouself van negatiewe gedagtes te bevry en op 'n morele en etiese lewe ('n ''dharmiese'' lewe) te kan fokus.<ref name="mpt" /> In die hoogste toestand van selfverwesenliking word vergifnis die wese van 'n mens se persoonlikheid, en die vervolgde persoon bly onaangeraak, voel nie soos 'n slagoffer nie en leef vry van woede ({{Transliterasie|sa|akrodhi}}).<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys boek|van=Radhakrishnan|voornaam=Sarvepalli|jaar=1995|titel=Religion and Society|plek=Indus|uitgewer=Harper Collins India}} |2={{Verwys boek|van=Sinha|voornaam=Jadunath|jaar=1985|titel=Indian psychology|volume=2 (Emotion and Will)|uitgewer=Motilal Banarsidas|plek=Nieu-Delhi}} }}</ref> Ander Hindoe-epiese en antieke literatuur bespreek ook vergifnis, byvoorbeeld: {{Blockquote|<poem>Vergifnis is deug; vergifnis is offer; vergifnis is die Vedas; vergifnis is die Shruti. Vergifnis beskerm die asketiese verdienste van die toekoms; vergifnis is askese; vergifnis is heiligheid; en deur vergifnis word die heelal bymekaargehou.</poem>|''[[Mahabharata]]'', Boek 3, Vana Parva, Afdeling XXIX<ref>{{Verwys boek|hoofstuk-url=https://www.gutenberg.org/files/15474/15474-h/15474-h.htm#link2H_4_0322|hoofstuk=Vana Parva|argief-url=https://web.archive.org/web/20130327231954/http://www.gutenberg.org/files/15474/15474-h/15474-h.htm|argiefdatum=27 Maart 2013|by=Section XXIX|titel=Mahabharata|volume=I|jaar=1896|outeur=Krishna-Dwaipayana Vyasa|vertaler=Kisari Mohan Ganguli}}</ref>}} {{Blockquote|Regverdigheid is die een hoogste goed, vergifnis is die een opperste vrede, kennis is een opperste tevredenheid, en welwillendheid die enigste geluk.|''[[Mahabharata]]'', Boek 5, Udyoga Parva, Afdeling XXXIII<ref>{{Verwys boek|hoofstuk-url=https://www.sacred-texts.com/hin/m05/m05033.htm|hoofstuk=Udyoga Parva, chapter XXXIII|argief-url=https://web.archive.org/web/20131012081817/http://www.sacred-texts.com/hin/m05/m05033.htm|argiefdatum=12 Oktober 2013|titel=Mahabharata|vertaler=Sri Kisari Mohan Ganguli}}</ref>}} {{Blockquote|text=<poem> Janak het gevra: "O heer, hoe verkry 'n mens wysheid? Hoe kom bevryding?" Ashtavakra het geantwoord: "O geliefde, as jy bevryding wil hê, verwerp dan ingebeelde hartstogte soos gif, neem vergifnis, onskuld, deernis, tevredenheid en waarheid soos nektar; (...)" </poem>|sign=''Ashtavakra Gita''<ref>{{Verwys nuus|url=https://www.osho.com/osho-online-library/osho-talks/krishna-yoga-janak-2a36cc7b-0cd?p=9dcf65d6ecc65c6bb95af1370350e875|titel=Ashtavakra Gita, Chapter 1, Verse 2|koerant=Osho – Transform Yourself Through the Science of Meditation|argief-url=https://web.archive.org/web/20131029002436/http://www.osho.com/library/online-library-janak-ashtavakra-statements-b14e68d3-99b.aspx|argiefdatum=29 Oktober 2013|vertaler=OSHO|jaar=2008}} * Oorspronklik: मुक्तिं इच्छसि चेत्तात विषयान् विषवत्त्यज । '''क्षमा'''र्जवदयातोषसत्यं पीयूषवद् भज || 2 || * Die ''Ashtavakra Gita'' het meer as tien vertalings wat elkeen verskil; bogenoemde is die weergawe waaroor die meeste eenstemmigheid bestaan.</ref><ref>{{Verwys boek|van=Mukerjee|voornaam=Radhakamal|titel=Aṣṭāvakragītā (the Song of the Self Supreme): The Classical Text of Ātmādvaita by Aṣṭāvakra|uitgewer=Motilal Banarsidass Publ.|datum=1971|isbn=978-81-208-1367-0}}</ref>}} ==== Djainisme ==== In die [[Djainisme]] is vergifnis een van die belangrikste deugde wat Djains moet kweek. {{Transliterasie|sa|Kṣamāpanā}}, of opperste vergifnis, maak deel uit van een van die tien kenmerke van {{Transliterasie|sa|dharma}}.<ref>{{Verwys boek|van=Varni|voornaam=Jinendra|titel=Translated Justice|redakteur-voornaam1=T.K.|redakteur-van1=Tukol|redakteur-voornaam2=K.K.|redakteur-van2=Dixit|jaar=1993|plek=Nieu-Delhi|uitgewer=Bhagwan Mahavir memorial Samiti|by=verse 84}} ''Samaṇ Suttaṁ'', red. prof. Sagarmal Jain.</ref> In die Djain-gebed ({{Transliterasie|sa|pratikramana}}) vra Djains herhaaldelik vergifnis van allerlei skepsels, selfs van wesens met een sintuig ({{Transliterasie|sa|ekindriyas}}) soos plante en mikro-organismes wat hulle dalk benadeel het terwyl hulle geëet en hulle daaglikse bedrywighede verrig het.<ref>{{Verwys boek|van=Jaini|voornaam=Padmanabh|titel=Collected Papers on Jaina Studies|uitgewer=Motilal Banarsidass Publ.|jaar=2000|plek=Delhi|isbn=978-81-208-1691-6|bladsy=285}}</ref> Vergifnis word gevra deur {{Transliterasie|pra|micchāmi dukkaḍaṃ}} te sê, 'n Prakrit-uitdrukking wat letterlik "mag al die kwaad wat gedoen is, vrugteloos wees" beteken.<ref>{{Verwys boek|van=Chapple|voornaam=Christopher Key|titel=Jainism and Ecology: Nonviolence in the Web of Life|plek=Delhi|uitgewer=Motilal Banarsidass Publishers|datum=2006|isbn=978-81-208-2045-6|bladsy=46}}</ref> Op {{Transliterasie|sa|samvatsari}}, die laaste dag van die Djain-fees {{Transliterasie|sa|paryusana}}, sê Djains ná {{Transliterasie|sa|pratikraman}} die woorde {{Transliterasie|pra|micchāmi dukkaḍaṃ}}. As 'n ritueel groet Djains hulle vriende en familie met {{Transliterasie|pra|micchāmi dukkaḍaṃ}}. Geen private rusie of twis mag ná {{Transliterasie|sa|samvatsari}} voortgesit word nie, en vriende en familie ver weg word per brief en telefoon om vergifnis gevra.<ref>{{Verwys boek|van=Hastings|voornaam=James|jaar=2003|titel=Encyclopedia of Religion and Ethics|volume=10|uitgewer=Kessinger Publishing|isbn=978-0-7661-3682-3|bladsy=876}}</ref> In hulle daaglikse gebede en {{Transliterasie|sa|samayika}} sê Djains die {{Transliterasie|pra|Iryavahi sutra}} op, waarin hulle alle skepsels om vergifnis vra vir wat hulle tydens hulle daaglikse bedrywighede aangedoen het.<ref>{{Verwys boek|vertaler-voornaam=Nagin J.|vertaler-van=Shah|vertaler-voornaam2=Madhu|vertaler-van2=Sen|jaar=1993|titel=Concept of Pratikramana|plek=Ahmedabad|uitgewer=Gujarat Vidyapith|bladsye=25-26}}</ref> Djain-tekste haal [[Mahavira|Mahāvīra]] oor vergifnis aan:<ref>{{Verwys boek|vertaler-van=Jacobi|vertaler-voornaam=Hermann|redakteur-voornaam1=F. Max|redakteur-van1=Müller|titel=The Uttarādhyayana Sūtra|uitgewer=The Clarendon Press|oorspronklike-datum=1895|jaar=2001|plek=Oxford|taal=en|url=https://www.sacred-texts.com/jai/sbe45/index.htm|reeks=Sacred Books of the East vol.45, Part 2|isbn=978-0-7007-1538-1|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20090704214930/http://www.sacred-texts.com/jai/sbe45/index.htm|argiefdatum=4 Julie 2009}} ''Die ISBN verwys na die herdruk deur Routledge (2001) in die Verenigde Koninkryk. Die URL is die geskandeerde weergawe van die oorspronklike herdruk van 1895.''</ref> {{Blockquote|Deur {{Transliterasie|sa|prāyaṣcitta}} (boetedoening) te beoefen, raak 'n siel van sondes ontslae en begaan hy geen oortredings nie; hy wat {{Transliterasie|sa|prāyaṣcitta}} reg beoefen, verkry die pad en die beloning van die pad, hy wen die beloning van goeie gedrag. Deur om vergifnis te smeek, verkry hy gemoedsgeluk; daardeur verwerf hy 'n vriendelike gesindheid teenoor alle soorte lewende wesens; deur hierdie vriendelike gesindheid verkry hy suiwerheid van karakter en vryheid van vrees.|Mahāvīra in die ''Uttarādhyayana Sūtra'' 29:17-18}} Die gedragskode onder monnike vereis dat hulle vir alle oortredings om vergifnis vra:<ref>{{Verwys boek|van=Jacobi|voornaam=Hermann|redakteur-voornaam1=F. Max|redakteur-van1=Müller|titel=The Kalpa Sūtra|uitgewer=The Clarendon Press|oorspronklike-datum=1884|jaar=2001|plek=Oxford|taal=en|url=https://www.sacred-texts.com/jai/sbe22/sbe2200.htm|reeks=Sacred Books of the East|volume=22, Part 1|isbn=978-0-7007-1538-1|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20070929151006/http://www.sacred-texts.com/jai/sbe22/sbe2200.htm|argiefdatum=29 September 2007}} ''Die ISBN verwys na die herdruk deur Routledge (2001) in die Verenigde Koninkryk. Die URL is die geskandeerde weergawe van die oorspronklike herdruk van 1884.''</ref> {{Blockquote|As daar onder monnike of nonne 'n rusie of twis of onenigheid ontstaan, moet die jong monnik die meerdere om vergifnis vra, en die meerdere die jong monnik. Hulle moet vergewe en om vergifnis vra, paai en gepaai word, en sonder terughouding met mekaar praat. Vir hom wat gepaai is, sal daar sukses (in selfbeheersing) wees; vir hom wat nie gepaai is nie, sal daar geen sukses wees nie; daarom moet 'n mens jouself paai. "Waarom is dit gesê, Meester? Vrede is die wese van die kloosterlewe."|''Kalpa Sūtra'' 8:59}} === Ander === ==== {{lang|haw|Hoʻoponopono}} ==== {{lang|haw|Hoʻoponopono}} is 'n antieke [[Hawaii|Hawaiiaanse]] praktyk van versoening en vergifnis, gekombineer met gebed. Soortgelyke praktyke is op eilande regoor die Stille Suidsee uitgevoer, onder meer in [[Samoa]], [[Tahiti]] en [[Nieu-Seeland]]. Tradisioneel word {{lang|haw|Hoʻoponopono}} deur genesende priesters of {{lang|haw|kahuna lapaʻau}} onder die familielede van 'n liggaamlik siek persoon beoefen. Moderne weergawes word binne die gesin deur 'n familie-oudste of deur die individu alleen uitgevoer. == Algemene erkenning == Die behoefte om te vergewe word algemeen erken, maar mense is dikwels onseker hoe om dit reg te kry. In 'n groot verteenwoordigende steekproef van Amerikaners oor verskeie godsdienstige onderwerpe het die Gallup-organisasie in 1988 byvoorbeeld bevind dat 94% gesê het dat dit belangrik is om te vergewe, maar dat 85% gesê het dat hulle hulp van buite nodig het om te kan vergewe. Gereelde gebed is egter nie vir dié doel doeltreffend bevind nie. Die Gallup-peiling het getoon dat die enigste doeltreffende bemiddelaar deelname aan "meditatiewe gebed" was.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Gorsuch|voornaam1=R. L.|van2=Hao|voornaam2=J. Y.|jaar=1993|titel=Forgiveness: An exploratory factor analysis and its relationship to religious variables|url=https://www.questia.com/read/96262671?title=Forgiveness%3A%20An%20Exploratory%20Factor%20Analysis%20and%20Its%20Relationships%20to%20Religious%20Variables|argief-url=https://web.archive.org/web/20090117025339/http://www.questia.com:80/read/96262671?title=Forgiveness%3A%20An%20Exploratory%20Factor%20Analysis%20and%20Its%20Relationships%20to%20Religious%20Variables|argiefdatum=17 Januarie 2009|vaktydskrif=Review of Religious Research|volume=34|nommer=4|bladsye=351-363|doi=10.2307/3511971|jstor=3511971|via=Questia|url-toegang=intekening}}</ref> Vergifnis was 'n kernmeganisme van programme vir herstellende geregtigheid<ref>{{Verwys web|url=https://www.breakingthecycle.com/about|titel=About Breaking the Cycle, A project of the Bruderhof|webwerf=www.breakingthecycle.com|besoekdatum=18 Januarie 2020}}</ref> ná die afskaffing van [[apartheid]] in die proses van die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]], onder slagoffers en oortreders van die Rwandese volksmoord, in reaksie op die geweld in die Israelies-Palestynse konflik en in die konflik in Noord-Ierland. Dit is in die film ''Beyond Right and Wrong: Stories of Justice and Forgiveness'' (2012) gedokumenteer.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys nuus|voornaam1=Giles|van1=Fraser|titel=The key to forgiveness is the refusal to seek revenge|url=https://www.theguardian.com/uk/belief/2013/feb/08/key-forgiveness-refusal-seek-revenge|werk=The Guardian|datum=8 Februarie 2013|besoekdatum=21 Februarie 2013|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20140324002701/http://www.theguardian.com/uk/belief/2013/feb/08/key-forgiveness-refusal-seek-revenge|argiefdatum=24 Maart 2014}} |2={{Verwys web|titel=Beyond Right & Wrong: Stories of Justice and Forgiveness|url=http://theforgivenessproject.com/beyond-right-wrong-stories-of-justice-and-forgiveness/|datum=1 Februarie 2013|uitgewer=Forgiveness Project|besoekdatum=22 Februarie 2013|argief-url=https://web.archive.org/web/20130302112321/http://theforgivenessproject.com/beyond-right-wrong-stories-of-justice-and-forgiveness/|argiefdatum=2 Maart 2013}} }}</ref> Vergifnis word met die teorie van [[emosie]] verbind, omdat dit put uit 'n persoon se emosionele verbintenis met 'n situasie. Die meeste mense word op 'n jong ouderdom geleer om vergifnis te verstaan en te beoefen. == In verhoudings == [[Lêer:Marriage Forgiveness.jpg|duimnael|'n Getroude paartjie hou hande vas as simbool van vergifnis in die huwelik.]] Vergifnis in die [[huwelik]] is belangrik.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Fincham|voornaam1=Frank D.|van2=Hall|voornaam2=Julie|van3=Beach|voornaam3=Steven R.H.|datum=Oktober 2006|titel=Forgiveness in Marriage: Current Status and Future Directions|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1741-3729.2005.callf.x-i1|vaktydskrif=Family Relations|taal=en|volume=55|nommer=4|bladsye=415-427|doi=10.1111/j.1741-3729.2005.callf.x-i1|issn=0197-6664}}</ref> Wanneer twee mense mekaar kan vergewe, dra dit tot 'n [[Geluk|gelukkige]] huwelik by. Vergifnis kan help om te verhoed dat probleme vererger, en kan help om konflik op te los.<ref name="Fincham Hall Beach 2006">{{Verwys vaktydskrif|van1=Fincham|voornaam1=F.|van2=Hall|voornaam2=J.|van3=Beach|voornaam3=S.|jaar=2006|volume=55|nommer=4|titel=Forgiveness In Marriage: Current Status And Future Directions|vaktydskrif=Family Relations|bladsye=415-427|doi=10.1111/j.1741-3729.2005.callf.x-i1}}</ref> Afhangende van hoe ernstig die oortreding is, kan maats op verskillende maniere kommunikeer om vergifnis te soek of te skenk.<ref name="Forgive and Forget: A Typology of T" /> In uitgaanverhoudings (anders as in huwelike) is paartjies minder geneig om oortredings in die verhouding te erken en meer geneig om mekaar onvoorwaardelik te vergewe en meer begrip vir hulle maats te hê.<ref name="Forgive and Forget: A Typology of T">{{Verwys vaktydskrif|van1=Sheldon|voornaam1=Pavica|van2=Antony|voornaam2=Mary Grace|titel=Forgive and Forget: A Typology of Transgressions and Forgiveness Strategies in Married and Dating Relationships|vaktydskrif=Western Journal of Communication|datum=2019|volume=83|nommer=2|bladsye=232-251|doi=10.1080/10570314.2018.1504981}}</ref> Wanneer getroude paartjies stry, is hulle geneig om daarop te fokus wie reg en wie verkeerd is.<ref name="Fincham Hall Beach 2006" /> Merolla het twee soorte vergifnis onderskei: voorwaardelike of indirekte vergifnis en direkte vergifnis.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Merolla|voornaam1=Andy J.|titel=Communicating forgiveness in friendships and dating relationships|vaktydskrif=Communication Studies|datum=2008|volume=2|nommer=59|bladsye=114-131|doi=10.1080/10510970802062428}}</ref> Direkte vergifnis behels 'n bespreking van die voorval. Die persoon wat vergewe, moet die oortreder reguit en duidelik sê dat hy of sy hom of haar vergewe. Indirekte vergifnis is daarop gemik om konflik tot die minimum te beperk. Die vergewer sê nie uitdruklik vir die oortreder dat hy of sy vergewe is nie, maar dit word stilswyend verstaan. Dit kan blyk uit taktieke soos humor, oogkontak, 'n drukkie of 'n terugkeer na normale gedrag. Indirekte vergifnis is daarom minder gepas ná 'n ernstige voorval en meer gepas vir kleiner oortredings soos geringe meningsverskille of rusies.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Kelley|voornaam1=Douglas L.|van2=Waldron|voornaam2=Vincent R.|titel=An Investigation of Forgiveness-seeking Communication and Relational Outcomes|vaktydskrif=Communication Quarterly|datum=2005|volume=3|nommer=53|bladsye=339-358|doi=10.1080/01463370500101097}}</ref> Daar is ook voorwaardelike vergifnis, waarin die oortreder op sekere voorwaardes vergewe word. Die oortreder kan onderneem om hom te weerhou van die gedrag wat moontlik tot die oortreding gelei het, soos om alkohol te drink. In 'n studie van 2005 het navorsers ondersoek of vergifnis in 'n huwelik belangrik is, veral of dit voor of ná 'n argument plaasvind, en watter rol dit by gebroke beloftes speel. Navorsers het ses komponente gevind wat met vergifnis in die huwelik verband hou: tevredenheid, ambivalensie, konflik, toeskrywings, empatie en toewyding.<ref name="Fincham Hall Beach 2006" /> Sheldon ''et al.'' het 'n studie gedoen waarin hulle sowel getroude as uitgaande paartjies ondervra het oor vorige oortredings in die verhouding, die kommunikasiestrategieë wat gebruik is om vergifnis te skenk, die mate van vergifnis in 'n bepaalde verhouding en hoe tevrede hulle met die verhouding was. Die erns van die oortreding is aan die hand van drie verskillende faktore gemeet en op 'n skaal van erns aangeteken. Vyf algemene strategieë van vergifnis het na vore gekom en is volgens hoe dikwels hulle gebruik word, gegradeer. Die neiging om te vergewe (hoe geneig paartjies was om te vergewe) is aan die hand van vyf aspekte gemeet en volgens die bereidheid van paartjies om in te stem om te vergewe, gegradeer, en die tevredenheid met die verhouding is met Hendrick se Relationship Assessment Scale gemeet. Die studie het getoon dat die neiging om te vergewe by getroude maats positief verband hou met die gebruik van strategieë wat die oortreding afmaak en nieverbale strategieë van vergifnis. Wat die erns van die oortreding betref, het die waarskynlikheid van vergifnis nie met die gebruik van enige bepaalde vergifnisstrategie verband gehou nie.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Sheldon|voornaam1=Pavica|van2=Gilchrist-Petty|voornaam2=Eletra|van3=Lessley|voornaam3=James Adam|datum=2014|titel=The Relationship Between Forgiveness Tendency, Communication of Forgiveness, and Relationship Satisfaction in Married and Dating Relationships|vaktydskrif=Communication Reports|volume=27|nommer=2|bladsye=78-90|doi=10.1080/08934215.2014.902486}}</ref> In uitgaanverhoudings het die neiging om te vergewe positief gekorreleer met die gebruik van nieverbale en uitdruklike strategieë, net soos die erns van die oortreding. Oor die algemeen het hierdie studie getoon dat getroude en uitgaande paartjies wat 'n soortgelyke hoeveelheid oortredings beleef het, ná die vergifnis nie veel verskil het in hoe tevrede hulle met die verhouding was nie. Mense in 'n verhouding glo dikwels dat vergifnis beteken dat albei partye moet vergeet wat gebeur het. Wanneer paartjies hulle eggenote vergewe, het hulle soms hulp van kundiges nodig om die oorblywende emosies te oorkom. Navorsers het die verskille beskryf in hoe elke individu die situasie ervaar, na gelang van wie die pyn ly en wie die pyn veroorsaak het.<ref name="Fincham Hall Beach 2006" /> Die handeling en uitwerking van vergifnis kan na gelang van die verhouding verskil. Tussen getroude mense, vriende of kennisse is die proses van vergifnis soortgelyk, maar nie heeltemal dieselfde nie.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Fow|voornaam1=Neil Robert|titel=The Phenomenology of Forgiveness and Reconciliation|vaktydskrif=Journal of Phenomenological Psychology|datum=1996|volume=27|nommer=2|bladsye=219-233|doi=10.1163/156916296X00113}}</ref> === Enright se model van vergifnis === Enright se model van vergifnis beskryf vergifnis as 'n reis deur vier fases:<ref name="Fincham Hall Beach 2006" /> ; Blootleggingsfase: Die persoon verken die pyn wat hy of sy ervaar het. ; Besluitfase: Die aard van vergifnis word bespreek. Die persoon verbind hom of haar daartoe om te probeer om die oortreder te vergewe. ; Werkfase: Die fokus verskuif na die oortreder om insig en begrip te kry. ; Verdiepingsfase: Die slagoffer beweeg na 'n oplossing, besef dat hy of sy nie alleen is nie en self vergifnis van ander ontvang het, en vind betekenis en doel in die proses van vergifnis. Die navorsers het ook aanbevelings vir praktisyns opgestel om getroude mense te help om met mekaar te kommunikeer, probleme op te los en mekaar makliker te vergewe. Mense moet ondersoek en verstaan wat vergifnis beteken, aangesien vooropgestelde idees oor vergifnis paartjies huiwerig kan maak om te vergewe.<ref name="Fincham Hall Beach 2006" /> 'n Konflik kan byvoorbeeld ontstaan as iemand sy of haar eggenoot nie vergewe nie uit vrees dat die eggenoot hom of haar as swak sal beskou. == Intervensies == Sielkundige navorsers is dit eens dat die doel van vergifnisintervensies is om die algehele negatiewe affek wat met die aanvanklike waargenome onreg gepaard gaan, te verminder.<ref name="Understanding concerns">{{Verwys vaktydskrif|titel=Understanding concerns about interventions to promote forgiveness: A review of the literature.|vaktydskrif=Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training|jaar=2008|volume=45|nommer=1|doi=10.1037/0033-3204.45.1.88|pmid=22122367|voornaam1=Nathaniel G.|van1=Wade|voornaam2=Chad V.|van2=Johnson|voornaam3=Julia E.|van3=Meyer|bladsye=88-102}}</ref><ref name="Wade Bailey Schaffer 2005">{{Verwys vaktydskrif|van1=Wade|voornaam1=Nathaniel G.|van2=Bailey|voornaam2=Donna C.|van3=Shaffer|voornaam3=Philip|titel=Helping Clients Heal: Does Forgiveness Make a Difference?|vaktydskrif=Professional Psychology: Research and Practice|jaar=2005|volume=36|nommer=6|bladsye=634-641|doi=10.1037/0735-7028.36.6.634}}</ref> Die insluiting van vergifnis in terapie het gewild geword.<ref name="Understanding concerns" /> Die groei van vergifnis in die sielkunde het aanleiding gegee tot die studie van vergifnisintervensies.<ref name="Understanding concerns" /> 'n Meta-analise van groepgebaseerde vergifnisintervensies het ondersoek hoe goed hulle selfgerapporteerde vergifnis verhoog (of "onvergewensgesindheid" verminder). Dit het tot die gevolgtrekking gekom: "Die data blyk duidelik te praat: vergifnisintervensies is doeltreffend."<ref>{{Verwys boek|voornaam1=Nathanie|van1=Wade|voornaam2=Everett|van2=Worthington|voornaam3=Julia|van3=Meyer|hoofstuk=But Do They Work? A Meta-Analysis of Group Interventions to Promote Forgiveness|titel=Handbook of Forgiveness|jaar=2005}}</ref> === Soorte === Daar is verskillende vorme van vergifnisintervensies.<ref name="Understanding concerns" /> Een dwing pasiënte om die gedagtes wat hulle vergifnis in die weg staan, met introspektiewe tegnieke te konfronteer en hulle teenoor 'n terapeut uit te druk.<ref name="Understanding concerns" /><ref name="Wade Bailey Schaffer 2005" /> 'n Ander moedig die verontregte persoon aan om dinge uit die oortreder se oogpunt te sien en die oortreder se beweegredes te probeer verstaan.<ref name="Understanding concerns" /><ref name="Wade Bailey Schaffer 2005" /> Dit kan pasiënte in staat stel om oortreders makliker te vergewe.<ref name="Understanding concerns" /><ref name="Wade Bailey Schaffer 2005" /> Navorsers het vergifnisintervensies in verhoudings bestudeer, en of gebed vergifnis verhoog. Een studie het bevind dat om vier weke lank elke dag vir 'n vriend te bid of positief oor daardie persoon te dink, die kans verhoog dat 'n mens daardie vriend of maat sal vergewe, wat tot 'n beter verhouding lei.<ref>{{Multiref2 |1={{Verwys vaktydskrif|van1=Lambert|voornaam1=Nathaniel|titel=Motivating Change in Relationships: Can Prayer Increase Forgiveness?|vaktydskrif=Psychological Science|jaar=2010|volume=21|nommer=1|bladsye=126-132|plek=Los Angeles, Calif.|uitgewer=SAGE Publications|doi=10.1177/0956797609355634|jstor=41062174|pmid=20424033|s2cid=20228955}} |2={{Verwys vaktydskrif|van1=Beach|voornaam1=S.R.H.|van2=Fincham|voornaam2=F.D.|van3=Hurt|voornaam3=T.|van4=McNair|voornaam4=L.M.|van5=Stanley|voornaam5=S.M.|jaar=2008|titel=Prayer and marital intervention: A conceptual framework|vaktydskrif=Journal of Social and Clinical Psychology|volume=27|nommer=7|bladsye=641-669|doi=10.1521/jscp.2008.27.7.641|pmid=20054450|pmc=2802219}} }}</ref> === Teenstrydige bewyse === Daar is teenstrydige bewyse oor die doeltreffendheid van vergifnisintervensies. Sommige navorsers het 'n kritiese benadering tot vergifnisintervensies in terapie gevolg.<ref name="Understanding concerns" /> Kritici voer aan dat vergifnisintervensies negatiewe affek kan verhoog omdat hulle die persoon se gevoelens teenoor die oortreder probeer onderdruk. Dit kan daartoe lei dat die persoon negatief oor homself of haarself voel. Die benadering impliseer dat die negatiewe emosies wat die persoon ervaar, onaanvaarbaar is en dat gevoelens van vergifnis korrek en aanvaarbaar is. Dit kan onbedoeld gevoelens van skaamte en berou by die verontregte persoon bevorder.<ref name="Understanding concerns" /> Die sielkundige Wanda Malcolm sê "dit is nie 'n goeie idee om vergifnis 'n a priori-doelwit van terapie te maak nie".<ref name="Wanda" /> Steven Stosny voer aan dat slagoffers eers moet genees en dan vergewe,<ref name="Stosny" /> en dat die volle erkenning van die grief (om sowel te erken watter dade skadelik was as om die emosies te benoem wat die slagoffer daarop gevoel het) 'n noodsaaklike eerste stap is voordat vergifnis kan plaasvind.<ref>{{Verwys boek|van1=Luskin|voornaam1=Fred|titel=Forgive For Good|datum=21 Januarie 2013|uitgewer=HarperOne|isbn=978-0-06-251721-0|url-toegang=registrasie|url=https://archive.org/details/forgiveforgoodpr00lusk}}</ref> Sommige navorsers is bekommerd dat vergifnisintervensies ongesonde verhoudings bevorder, en dat individue in giftige verhoudings sal aanhou om diegene te vergewe wat hulle herhaaldelik verontreg, terwyl hulle hulself eintlik van daardie mense behoort te distansieer.<ref name="Understanding concerns" /><ref name="Stover 2005">{{Verwys vaktydskrif|van1=Stover|voornaam1=C.S.|datum=1 April 2005|titel=Domestic Violence Research: What Have We Learned and Where Do We Go From Here?|vaktydskrif=Journal of Interpersonal Violence|volume=20|nommer=4|bladsye=448-454|doi=10.1177/0886260504267755|pmid=15722500|s2cid=22219265}}</ref> Verskeie studies toon dat vergifnisintervensies baie doeltreffend is wanneer hulle oor 'n lang tydperk deurlopend toegepas word. Sommige navorsers het egter bevind dat hierdie intervensies oor kort tydperke ondoeltreffend is.<ref name="Understanding concerns" /> === Kinders === Sommige studies het die doeltreffendheid van vergifnisintervensies by jong kinders ondersoek, onder meer verskeie kruiskulturele studies. Een het vergifnisintervensies by Chinese kinders ondersoek, wat minder geneig was om dié wat hulle verontreg het, te vergewe, en het bevind dat sulke intervensies 'n uitwerking op die kinders gehad het.<ref name="Understanding concerns" /> === Ouer volwassenes === Ouer volwassenes wat vergifnisintervensies ontvang, meld hoër vlakke van vergifnis aan as dié wat geen behandeling ontvang het nie. Vergifnisbehandelings het tot minder depressie, stres en woede gelei as in toestande sonder behandeling. Vergifnisintervensies het ook positiewe sielkundige toestande versterk, soos aangedui deur faktore soos lewenstevredenheid, subjektiewe geluk en sielkundige welstand. Dit was die geval ongeag die bepaalde intervensiemodel of -formaat (in 'n groep of individueel).<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=López|voornaam1=Javier|van2=Serrano|voornaam2=Maria Inés|van3=Giménez|voornaam3=Isabel|van4=Noriega|voornaam4=Cristina|datum=Januarie 2021|titel=Forgiveness Interventions for Older Adults: A Review|vaktydskrif=Journal of Clinical Medicine|taal=en|volume=10|nommer=9|bladsy=1866|doi=10.3390/jcm10091866|pmid=33925790|pmc=8123510|issn=2077-0383|doi-toegang=vry}}</ref> == Geestesgesondheid == Opnamedata uit 2000 het getoon dat 61% van die deelnemers wat aan 'n klein godsdienstige groep behoort het, gesê het dat die groep hulle gehelp het om meer vergewensgesind te wees. Mense wat gesê het dat hulle godsdienstige groepe vergifnis bevorder, was ook meer suksesvol daarin om verslawing, skuldgevoel en moedeloosheid te oorkom.<ref name="How Religious Groups Promote Forgiving">{{Verwys vaktydskrif|van=Wuthnow|voornaam=Robert|jaar=2000|titel=How Religious Groups Promote Forgiving: A National Study|vaktydskrif=Journal for the Scientific Study of Religion|volume=39|nommer=2|bladsye=125-139|doi=10.1111/0021-8294.00011}}</ref> Bewuste aandag (''mindfulness'') kan in die verband tussen vergifnis en gesondheidsuitkomste 'n bemiddelende rol speel. Die gunstige gesondheidseffekte van vergifnis hang af van die teenwoordigheid en beoefening van bewuste aandag.<ref name="Forgiveness, Mindfulness, and Health">{{Verwys vaktydskrif|van1=Webb|voornaam1=Jon R.|van2=Phillips|voornaam2=T. Dustin|van3=Bumgarner|voornaam3=David|van4=Conway-Williams|voornaam4=Elizabeth|datum=22 Junie 2012|titel=Forgiveness, Mindfulness, and Health|vaktydskrif=Mindfulness|volume=4|nommer=3|bladsye=235-245|doi=10.1007/s12671-012-0119-0|issn=1868-8527|s2cid=144214249}}</ref> Selfvergifnis is 'n belangrike deel van selfaanvaarding en [[geestesgesondheid]]. 'n Gebrek aan selfvergifnis kan die geestesgesondheid nadelig raak. By bejaardes behels selfvergifnis dikwels introspeksie oor vorige oortredings om te verhoed dat dit weer gebeur. Wanneer mense suksesvol uit oortredings leer, kan hulle geestesgesondheid verbeter.<ref name="Self-Forgiveness A Component">{{Verwys vaktydskrif|van1=Ingersoll-Dayton|voornaam1=Berit|van2=Krause|voornaam2=Neal|datum=1 Mei 2005|titel=Self-Forgiveness A Component of Mental Health in Later Life|vaktydskrif=Research on Aging|volume=27|nommer=3|bladsye=267-289|doi=10.1177/0164027504274122|issn=0164-0275|s2cid=210225071}}</ref> Selfvergifnis kan gevoelens van skuld en skaamte wat met [[Hiperseksualiteit|hiperseksuele]] gedrag gepaard gaan, verminder en individue help om negatiewe hiperseksuele gedrag te verminder.<ref name="Self-Forgiveness and Hypersexual Behavior">{{Verwys vaktydskrif|van1=Hook|voornaam1=Joshua N.|van2=Farrell|voornaam2=Jennifer E.|van3=Davis|voornaam3=Don E.|van4=Tongeren|voornaam4=Daryl R. Van|van5=Griffin|voornaam5=Brandon J.|van6=Grubbs|voornaam6=Joshua|van7=Penberthy|voornaam7=J. Kim|van8=Bedics|voornaam8=Jamie D.|datum=2 Januarie 2015|titel=Self-Forgiveness and Hypersexual Behavior|vaktydskrif=Sexual Addiction & Compulsivity|volume=22|nommer=1|bladsye=59-70|doi=10.1080/10720162.2014.1001542|issn=1072-0162|s2cid=145006916}}</ref> Selfvergifnis kan met uitstelgedrag verband hou. Selfvergifnis stel 'n persoon in staat om die negatiewe gevolge van vroeëre gedrag te oorkom en 'n proaktiewe benadering tot soortgelyke take te volg. Om jouself vir uitstel te vergewe, kan die selfbeeld en geestelike welstand verbeter en moontlik tot minder uitstelgedrag lei.<ref name="I forgive myself">{{Verwys vaktydskrif|van1=Wohl|voornaam1=Michael J. A.|van2=Pychyl|voornaam2=Timothy A.|van3=Bennett|voornaam3=Shannon H.|jaar=2010|titel=I forgive myself, now I can study: How self-forgiveness for procrastinating can reduce future procrastination|vaktydskrif=Personality and Individual Differences|volume=48|nommer=7|bladsye=803-808|doi=10.1016/j.paid.2010.01.029}}</ref> Die selfhelpboek ''Forgiveness and Health: Scientific Evidence and Theories Relating Forgiveness to Better Health'' beskryf die voordele en die geestelike, liggaamlike en sielkundige gevolge van vergifnis. Stresverligting is moontlik die vernaamste faktor wat vergifnis en welstand verbind. Stresvlakke daal wanneer vergifnisvlakke styg, wat tot minder simptome van geestesongesteldheid lei.<ref>{{Verwys web|van=Weir|voornaam=Kirsten|datum=Januarie 2017|titel=Forgiveness can improve mental and physical health|url=https://www.apa.org/monitor/2017/01/ce-corner|webwerf=APA CE Corner}}</ref> Vergifnis lig die las van woede of haat teenoor die oortreder van die vergewer af en kan tot 'n beter begrip van die oortreder lei. Dit verbeter die vergewer se gesondheid en lewensuitkyk.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Raj|voornaam1=Paul|van2=Elizabeth|voornaam2=C.S.|van3=Padmakumari|voornaam3=P.|datum=31 Desember 2016|redakteur-van=Walla|redakteur-voornaam=Peter|titel=Mental health through forgiveness: Exploring the roots and benefits|vaktydskrif=Cogent Psychology|taal=en|volume=3|nommer=1|artikelnommer=1153817|doi=10.1080/23311908.2016.1153817|s2cid=73654630|issn=2331-1908|doi-toegang=vry}}</ref> 'n Meta-analise van verskeie gekontroleerde studies van vergifnisgerigte sielkundige intervensies het probeer vasstel of sekere klasse intervensies mense gehelp het om te vergewe, en ook of dit hulle emosionele gesondheid in die algemeen bevorder het.<ref>{{Verwys vaktydskrif|voornaam1=Thomas W.|van1=Baskin|voornaam2=Robert D.|van2=Enright|titel=Intervention Studies on Forgiveness: A Meta-Analysis|vaktydskrif=Journal of Counseling & Development|jaar=2004|volume=82|bladsye=79-90|doi=10.1002/j.1556-6678.2004.tb00288.x|url=https://greatergood.berkeley.edu/images/uploads/Baskin-InterventionForgiveness.pdf}}</ref> Dit het sterk steun gevind vir vergifnisintervensies wat mense deur 'n meerstapproses van vergifnis gelei het, maar geen steun vir vergifnisintervensies wat bloot ontwerp is om mense te help ''besluit'' om te vergewe nie. 'n Ander meta-analise het ondersoek hoe vergifnisintervensies depressie, angs en hopeloosheid beïnvloed, en tot die gevolgtrekking gekom dat "intervensies wat ontwerp is om vergifnis te bevorder, deelnemers doeltreffender help om vergifnis en hoop te bereik en depressie en angs te verminder as geen behandeling of alternatiewe behandelings nie".<ref>{{Verwys vaktydskrif|voornaam1=Nathaniel|van1=Wade|voornaam2=William|van2=Hoyt|voornaam3=Julia|van3=Kidwell|voornaam4=Everett|van4=Worthington|titel=Efficacy of Psychotherapeutic Interventions to Promote Forgiveness: A Meta-Analysis|vaktydskrif=Journal of Consulting and Clinical Psychology|jaar=2013|volume=82|nommer=1|bladsye=154-170|doi=10.1037/a0035268|pmid=24364794}}</ref> == Liggaamlike gesondheid == 'n Aantal studies het probeer om 'n korrelasie tussen vergifnis en liggaamlike gesondheid te vind. Sommige studies toon geen korrelasie nie, terwyl ander 'n positiewe korrelasie toon.<ref name="McCullough, Michael 2002">{{Verwys boek|van1=McCullough|voornaam1=Michael|voornaam2=Charlotte|van2=Vanoyen|hoofstuk=The Psychology of Forgiveness|titel=Handbook of Positive Psychology|jaar=2002}}</ref> === Bewyse vir 'n korrelasie === Mense met 'n vergewensgesinde persoonlikheid geniet geneigd beter liggaamlike gesondheid. 'n Studie oor verhoudings het aan die lig gebring dat die mate van vergifnis wat individue toon, 'n merkbare uitwerking op hulle liggaamlike welstand het, ongeag of hulle in positiewe of negatiewe verhoudings is.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Berry|voornaam1=Jack W.|van2=Everett|voornaam2=L. Jr. Worthington|jaar=2001|titel=Forgivingness, Relationship Quality, Stress While Imagining Relationship Events, and Physical and Mental Health|vaktydskrif=Journal of Counseling Psychology|volume=48|nommer=4|bladsye=447-55|doi=10.1037/0022-0167.48.4.447}}</ref> Mense wat besluit om iemand opreg te vergewe, het ook beter liggaamlike gesondheid. Dit is te danke aan die verband tussen vergifnis en stresvermindering.<ref name="Worthington, Everett L. 2004">{{Verwys vaktydskrif|van1=Worthington|voornaam1=Everett L.|van2=Scherer|voornaam2=Michael|jaar=2004|titel=Forgiveness Is an Emotion-focused Coping Strategy That Can Reduce Health Risks and Promote Health Resilience: Theory, Review, and Hypotheses|vaktydskrif=Psychology & Health|volume=19|nommer=3|bladsye=385-405|doi=10.1080/0887044042000196674|s2cid=10052021}}</ref> Mense wat kies om iemand te vergewe, het 'n laer [[bloeddruk]] en laer kortisolvlakke as dié wat dit nie doen nie. Daar word teoretiseer dat dit aan vergifnis toe te skryf is, en dit dui daarop dat vergifnis 'n eienskap is wat deur evolusie geselekteer is.<ref name="Worthington, Everett L. 2004" /> Vergifnis kan vyandigheid verminder (wat omgekeerd met liggaamlike gesondheid korreleer), en 'n gebrek aan vergifnis kan die [[immuunstelsel]] verswak omdat dit die individu onder stres plaas. Vergewensgesinde mense het moontlik meer sosiale steun en minder stresvolle huwelike, en vergifnis hou moontlik verband met ander persoonlikheidseienskappe wat met liggaamlike gesondheid korreleer.<ref name="Worthington, Everett L. 2004" /> Vergifnis kan ook met liggaamlike gesondheid korreleer omdat vyandigheid met swak koronêre werking verband hou. Onvergewensgesindheid is 'n soort vyandigheid, en vergifnis is om vyandigheid te laat vaar. Hartpasiënte wat met 'n kombinasie van medisyne en terapie wat vergifnis insluit, behandel word, se hartgesondheid is beter as dié van pasiënte wat slegs met medisyne behandel word.<ref name="McCullough, Michael 2002" /> Vergifnis kan ook lei tot 'n verbetering in hoe 'n individu sy of haar eie liggaamlike gesondheid ervaar. Hierdie korrelasie geld vir sowel selfvergifnis as die vergifnis van ander, maar veral vir selfvergifnis. Individue wat beter in staat is om hulleself te vergewe, ervaar hulle liggaamlike gesondheid as beter.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Wilson|voornaam1=T.|van2=Milosevic|voornaam2=A.|van3=Carroll|voornaam3=M.|van4=Hart|voornaam4=K.|van5=Hibbard|voornaam5=S.|jaar=2008|titel=Physical Health Status in Relation to Self-Forgiveness and Other-Forgiveness in Healthy College Students|vaktydskrif=Journal of Health Psychology|volume=13|nommer=6|bladsye=798-803|doi=10.1177/1359105308093863|pmid=18697892|s2cid=24569507}}</ref> Mense wat vergewe, kan gesonder harte, minder simptome van depressie en minder angs hê. Vergifnis kan die geestesgesondheid bevorder, veral by mense met geestesversteurings. Vergifnis kan ook die immuunstelsel verbeter.<ref>{{Verwys web|outeur=Mayo Clinic Staff|datum=13 November 2020|titel=Forgiveness; Letting go of grudges and bitterness|url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/adult-health/in-depth/forgiveness/art-20047692|besoekdatum=10 April 2021|webwerf=Mayo Clinic}}</ref> === Kritiek === Kritici het vergifnisstudies met die bewering weerlê dat daar geen direkte korrelasie tussen vergifnis en liggaamlike gesondheid is nie. Vergifnis dra, danksy die afname in gerigte woede, tot geestesgesondheid by, en geestesgesondheid dra tot liggaamlike gesondheid by, maar daar is geen bewys dat vergifnis self die liggaamlike gesondheid direk verbeter nie. Die meeste studies oor vergifnis kan dit nie as 'n onafhanklike veranderlike in 'n individu se welstand isoleer nie, en daarom is [[kousaliteit]] moeilik om te bewys.<ref name="McCullough, Michael E. 2000">{{Verwys boek|van1=McCullough|voornaam1=Michael E.|voornaam2=Kenneth I.|van2=Pargament|voornaam3=Carl E.|van3=Thoresen|titel=Forgiveness: Theory, Research, and Practice|plek=New York|uitgewer=Guilford Press|jaar=2000}}</ref> Navorsing oor die korrelasie tussen liggaamlike gesondheid en vergifnis is gekritiseer omdat dit te veel op onvergewensgesindheid fokus. Die navorsing toon meer wat vyandigheid en onvergewensgesindheid tot swak gesondheid bydra as wat vergifnis tot goeie gesondheid bydra.<ref name="McCullough, Michael E. 2000" /> Om nie te vergewe nie of wrok te koester, kan tot nadelige gesondheidsuitkomste bydra deurdat dit woede laat voortduur en die opwekking van die simpatiese senuweestelsel en die kardiovaskulêre reaktiwiteit verhoog. Die uiting van woede word sterk met chronies verhoogde bloeddruk en met die samekoeking van bloedplaatjies geassosieer, wat 'n mens vatbaarder vir hartsiektes kan maak.<ref name=":1">{{Verwys vaktydskrif|van1=vanOyen-Witvliet|voornaam1=Charlotte|van2=Ludwig|voornaam2=Thomas E.|van3=Vander Laan|voornaam3=Kelly L.|jaar=2001|titel=Granting Forgiveness or Harboring Grudges: Implications for Emotion, Physiology, and Health|url=https://digitalcommons.hope.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2300&context=faculty_publications|vaktydskrif=Psychological Science|volume=12|nommer=2|bladsye=117-123|doi=10.1111/1467-9280.00320|issn=0956-7976|jstor=40063597|pmid=11340919|s2cid=473643|url-toegang=intekening}}</ref> == Selfvergifnis == [[Lêer:Self Forgiveness.jpg|duimnael|Selfvergifnis word algemeen met besinning geassosieer.]] Selfvergifnis vind plaas in situasies waarin iemand iets gedoen het wat hy of sy as moreel verkeerd beskou en waarvoor hy of sy hom- of haarself verantwoordelik hou. Selfvergifnis is die oorkoming van die negatiewe emosies wat die oortreder met die verkeerde daad assosieer, soos skuld, spyt, berou, blaam, skaamte, selfhaat of selfveragting.<ref name="Ethical aspects of self-forgiveness">{{Verwys vaktydskrif|van1=Gamlund|voornaam1=Espen|jaar=2014|titel=Ethical aspects of self-forgiveness|url=https://www.academia.edu/8498542|url-status=lewend|vaktydskrif=Sats|volume=15|nommer=2|doi=10.1515/sats-2014-0006|s2cid=147396952|argief-url=https://web.archive.org/web/20151002033424/http://www.academia.edu/8498542/Ethical_aspects_of_self-forgiveness|argiefdatum=2 Oktober 2015|besoekdatum=11 Augustus 2015}}</ref> Ingrypende en traumatiese lewensgebeure kan veroorsaak dat individue skuld of selfhaat ervaar. Mense kan oor hulle gedrag besin om vas te stel of hulle dade moreel is. In traumatiese situasies kan mense hulleself vergewe deur hulleself toe te laat om te verander en 'n morele lewe te lei. Selfvergifnis kan in situasies nodig wees waarin die individu hom- of haarself of ander seergemaak het.<ref name="Self-forgiveness and forgiveness">{{Verwys vaktydskrif|van=Szablowinski|voornaam=Zenon|jaar=2011|titel=Self-forgiveness and forgiveness|vaktydskrif=The Heythrop Journal|volume=53|nommer=4|bladsye=678-689|doi=10.1111/j.1468-2265.2010.00611.x}}</ref> Selfvergifnis het 'n modererende uitwerking op die verband tussen depressie en selfmoordneigings. Dit dui daarop dat selfvergifnis (tot op 'n punt) teen [[selfmoord]] beskerm, en wys op moontlike voorkomingstrategieë.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van1=Jung|voornaam1=Minjee|van2=Park|voornaam2=Yeonsoo|van3=Baik|voornaam3=Seung Yeon|van4=Kim|voornaam4=Cho Long|van5=Kim|voornaam5=Hyang Sook|van6=Lee|voornaam6=Seung-Hwan|datum=Februarie 2019|titel=Self-Forgiveness Moderates the Effects of Depression on Suicidality|vaktydskrif=Psychiatry Investigation|volume=16|nommer=2|bladsye=121-129|doi=10.30773/pi.2018.11.12.1|issn=1738-3684|pmc=6393745|pmid=30808118}}</ref> === Terapeutiese model === Mense kan mekaar onbedoeld seermaak of aanstoot gee. Dit is belangrik dat individue besef wanneer dit gebeur en hulleself vergewe terwyl hulle dit probeer regmaak.<ref name=":0">{{Verwys vaktydskrif|van1=Fisher|voornaam1=M.L.|van2=Exline|voornaam2=J.J.|jaar=2010|titel=Moving toward self-forgiveness: Removing barriers related to shame, guilt, and regret|vaktydskrif=Social and Personality Psychology Compass|volume=4|nommer=8|bladsye=548-558|doi=10.1111/j.1751-9004.2010.00276.x}}</ref> Selfvergifnis kan die emosionele en geestelike welstand bevoordeel. Die vermoë om jouself vir vorige oortredings te vergewe, kan negatiewe emosies soos skaamte en skuld verminder en positiewe gewoontes soos selfgoedhartigheid en selfdeernis versterk.<ref name="Cornish Wade 2015">{{Multiref2|{{Verwys vaktydskrif|van1=Cornish|voornaam1=Marilyn A.|van2=Wade|voornaam2=Nathaniel G.|jaar=2015|titel=A therapeutic model of self-forgiveness with intervention strategies for counselors|vaktydskrif=Journal of Counseling & Development|volume=93|nommer=1|bladsye=96-104|doi=10.1002/j.1556-6676.2015.00185.x}}|{{Verwys web|voornaam1=Nathaniel|van1=Wade|voornaam2=Marilyn|van2=Cornish|titel=How to forgive yourself|webwerf=Psyche|uitgewer=Aeon Media Group Ltd|datum=29 Maart 2023|url=https://psyche.co/guides/how-to-forgive-yourself-and-move-past-a-hurtful-mistake}} }}</ref> Die proses van selfvergifnis kan egter verkeerd vertolk en daarom nie behoorlik voltooi word nie.<ref name=":0" /> Dit kan tot sterker gevoelens van spyt of selfverwyt lei. Om dit te vermy en die positiewe voordele van opregte selfvergifnis te vergroot, kan 'n bepaalde terapeutiese model gebruik word om opregte selfvergifnis aan te moedig. Die voorgestelde model het vier kernelemente, naamlik verantwoordelikheid, berou, herstel en vernuwing:<ref name="Cornish Wade 2015" /> # Verantwoordelikheid is die eerste noodsaaklike stap na opregte selfvergifnis.<ref name="Cornish Wade 2015" /> Om die negatiewe uitwerking van emosies soos oorweldigende skuld of spyt te vermy, moet oortreders eers besef dat hulle iemand anders seergemaak het, en verantwoordelikheid vir hulle dade aanvaar.<ref name=":0" /><ref name="Cornish Wade 2015" /> # Sodra die persoon verantwoordelikheid aanvaar, is dit natuurlik dat hy of sy berou of skuld ervaar. Hierdie gevoelens kan egter verwerk en uitgedruk word.<ref name="Cornish Wade 2015" /> # Herstel stel die oortreder in staat om dit nodige goed te maak teenoor die persoon of persone wat hy of sy seergemaak het. # Tydens vernuwing vergewe die oortreder hom- of haarself opreg vir sy of haar vorige oortredings en kan hy of sy positiewer en betekenisvoller gedrag soos selfdeernis en selfgoedhartigheid openbaar.<ref name="Cornish Wade 2015" /> == Vergifnis sonder verskoning == In sommige kontekste kan vergifnis iemand help om 'n oortreder te hanteer wat weier om om verskoning te vra of selfs sy oortredings te erken. Volgens Glen Pettigrove is "die verband tussen verskonings en die byvoeglike naamwoorde 'apologetic' en 'unapologetic' nie heeltemal so eenvoudig nie".<ref name="Glen. 2012">{{Verwys boek|titel=Forgiveness and love|voornaam=Glen|van=Pettigrove|jaar=2012|uitgewer=Oxford University Press|isbn=978-0-19-165485-5|plek=Oxford|oclc=810531587}}</ref> Die keuse om iemand te vergewe, hou verband met of daardie persoon werklik spyt is oor sy dade.<ref name="Pettigrove2004">{{Verwys vaktydskrif|van=Pettigrove|voornaam=Glen|titel=Unapologetic Forgiveness|datum=Julie 2004|vaktydskrif=American Philosophical Quarterly|volume=41|nommer=3|bladsye=187-204|jstor=20010156}}</ref> Om iemand te vergewe wat oënskynlik geen berou oor sy dade het nie, kan moeilik wees, maar dit kan die greep van daardie persoon op die slagoffer verslap. Indringende gedagtes kan veroorsaak dat die vergewer 'n lae gevoel van eiewaarde het en weens die oortreder se dade 'n traumatiese fase deurmaak.<ref>{{Verwys web|titel=Forgiveness: Letting go of grudges and bitterness|url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/adult-health/in-depth/forgiveness/art-20047692|datum=22 November 2022|webwerf=Mayo Clinic|uitgewer=Mayo Clinic Staff}}</ref> Dit kan 'n mens baat om te laat gaan en te aanvaar wat gebeur het. Om te laat gaan, wis nie die besef uit van wat die oortreder gedoen het nie, maar vergifnis kan tot innerlike vrede lei. Ondanks die gebrek aan 'n verskoning van die oortreder kan vergifnis probleme oplos en die slagoffer se selfliefde verhoog.<ref name="Pettigrove2004" /> Jean Hampton beskou die besluit om die oortreder wat geen berou het nie, te vergewe as 'n uiting van 'n verbintenis "om 'n oortreder in 'n nuwe, gunstiger lig te sien", as iemand wat nie heeltemal sleg of moreel dood is nie.<ref name="Glen. 2012" /> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leesstof == * {{Verwys boek|van=Cecrle|voornaam=Randall J.|titel=Balancing the Scales of Justice with Forgiveness and Repentance|uitgewer=DREC Enterprises|jaar=2007|isbn=978-1-60266-041-0}} * {{Verwys boek|voornaam=Susan|van=Forward|titel=Toxic Parents: Overcoming Their Hurtful Legacy and Reclaiming Your Life|jaar=1990}} * {{Verwys boek|van=Griswold|voornaam=Charles|titel=Forgiveness: a Philosophical Exploration|uitgewer=Cambridge University Press|jaar=2007|isbn=978-0-521-70351-2}} * {{Verwys boek|voornaam=David|van=Konstan|titel=Before Forgiveness: The Origins of a Moral Idea|plek=Cambridge/New York|uitgewer=Cambridge University Press|jaar=2010}} * {{Verwys boek|van1=Kramer|voornaam1=Joel|van2=Alstad|voornaam2=Diana|titel=The Guru Papers: Masks of Authoritarian Power|uitgewer=Frog Books|jaar=1993|isbn=1-883319-00-5}} * {{Verwys boek|van=Lampert|voornaam=Khen|titel=Traditions of Compassion: From Religious Duty to Social Activism|uitgewer=Palgrave Macmillan|jaar=2005|isbn=1-4039-8527-8}} * {{Verwys boek|voornaam=Eric|van=Lomax|titel=The Railway Man: A POW's Searing Account of War, Brutality, and Forgiveness}} * {{Verwys boek|voornaam=Fred|van=Luskin|titel=Forgive for Good: A Proven Prescription for Health and Happiness|uitgewer=Harper|jaar=2002}} * {{Verwys boek|voornaam=G.|van=Marcus|titel=The Power of Forgiveness|jaar=2011|uitgewer=Sapients.Net}} * {{Verwys boek|voornaam1=J.|van1=Murphy|voornaam2=J.|van2=Hampton|titel=Forgiveness and Mercy|uitgewer=Cambridge University Press|jaar=1988}} * {{Verwys boek|voornaam=K.|van=Norlock|titel=Forgiveness from a Feminist Perspective|uitgewer=Lexington Books|jaar=2009}} * {{Verwys boek|voornaam=G.|van=Pettigrove|titel=Forgiveness and Love|uitgewer=Oxford University Press|jaar=2012}} * {{Verwys boek|van=Safer|voornaam=Jeanne|titel=Forgiving and Not Forgiving: Why Sometimes It's Better Not to Forgive|uitgewer=HarperPerennial|jaar=2000|isbn=0-380-79471-3}} * {{Verwys boek|van=Schmidt|voornaam=Doug|titel=The Prayer of Revenge: Forgiveness in the Face of Injustice|uitgewer=David C Cook|jaar=2003|isbn=0-7814-3942-6}} * {{Verwys boek|van=Tipping|voornaam=Colin C.|titel=Radical Forgiveness: Making Room for the Miracle|uitgewer=Quest Publishing & Distribution|datum=1997|isbn=0-9704814-1-1}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie|Forgiveness}} * {{Verwys web|url=https://plato.stanford.edu/entries/forgiveness/|titel=Forgiveness|van1=Hughes|voornaam1=Paul|van2=Warmke|voornaam2=Brandon|werk=Stanford Encyclopedia of Philosophy}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Etiek]] [[Kategorie:Mitologie]] [[Kategorie:Spiritualiteit]] qq8dbq5ijrvj5bmm8n60ezbosdabvak Schinia regina 0 582476 3372461 3371737 2026-11-14T15:46:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372461 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Spesieboks | naam = Schinia regina | beeld = Schinia regina.jpg | byskrif = ''Schinia regina'' | genus = Schinia | species = regina | outeur = [[Michael G. Pogue|Pogue]] & [[Charles E. Harp|Harp]], 2003 }} '''''Schinia regina''''' is 'n [[mot]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Uilmotte|Noctuidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=8761810|taxon=Schinia regina}}</ref> Die spesie is in 2003 deur [[Michael G. Pogue|Pogue]] & [[Charles E. Harp|Harp]] beskryf.<ref name="beskrywing">{{Verwys boek |outeur1=Pogue, Michael G. |outeur2=Charles E. Harp |jaar=2003 |titel=''Journal of the Lepidopterists' Society'' '''57(3)''': 197–203 |url=http://research.yale.edu/peabody/jls/pdfs/2000s/2003/2003-57(3)197-Pogue.pdf}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verspreiding == ''Schinia regina'' kom in die [[Verenigde State van Amerika]] voor.<ref name="gbif" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{INaturalist|492536|Schinia regina}} {{Commonscat|Schinia regina}} {{Wikispecies|Schinia regina}} {{Insek-saadjie}} {{Taksonbalk|from=Q7431437}} [[Kategorie:Noctuidae]] [[Kategorie:Lepidoptera]] [[Kategorie:Motte van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Motte wat in 2003 beskryf is]] sl5sw13rlz0hgcns9mwtvz10t9n5uhi Jensen Huang 0 583217 3372663 3371409 2026-11-15T08:19:13Z Rooiratel 90342 Nie meer wees nie 3372663 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Jensen_Huang_Stanford_2026-04-30_010_(cropped).jpg|duimnael|Jensen Huang in 2026.]] '''Jen-Hsun '''"'''Jensen'''"''' Huang'''{{efn|{{lang-zh|t=黃仁勳|tl=N̂g Jîn-hun|w=Huang2 Jên2-hsün1|hp=Huáng Rénxūn}}}} (gebore 17 Februarie 1963) is 'n Taiwannese en Amerikaanse <!-- Huang het beide Taiwannese en Amerikanse burgerskap --> elektriese ingenieur en sakeman. Hy is 'n mede-stigter van die tegnologie maatskappy [[Nvidia]], een van die wêreld se mees waardevolle maatskappye, en het as president en uitvoerende hoof daarvan gedien vanaf die stigting daarvan in 1993 tot sy bedanking in November 2026. {{As of|2026|November|post=,}} ''[[Forbes]]'' skat sy netto waarde op meer as $150 miljard, wat hom die die elfde rykste persoon in die wêreld maak. == Notas == {{Notas}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geboortes in 1963]] qp0xdh3oageuinxfir9qf89zifee08c Lêer:Hennie Muller 1952, valskleur-KI-herskepping.jpg 6 583233 3372570 3370997 2026-11-14T23:14:09Z JMK 649 beskr 3372570 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Suid-Afrikaanse internasionale rugbyspeler Hendrik "Hennie" Muller (1922-1977). KI-konsep van 'n foto geneem tydens die lynstaan van die Suid-Afrikaanse kragmeting met Engeland op 5 Januarie 1952. Die eindtelling was 8–3 in die guns van die Springbokke in hierdie toetswedstryd op Twickenham-stadion in Londen, tydens hul Europese toer van 1951–52.<br> :Die bronbeeld is op en.wiki onder die beginsel van "billike gebruik" opgelaai, en Britse kopiereg-wetgewing bepaal vir foto's waarvan die outeur anoniem is of 'n skuilnaam gebruik het, dat beskerming vir 70 jaar vanaf die einde van die kalenderjaar waarin die foto geneem is verleen word, óf vanaf die eerste keer wat dit aan die publiek beskikbaar gestel is. Hierdie foto is ten tye van die oplaai 74 jaar oud. Indien die fotograaf egter bekend was, en dié inligting behoue gebly het nadat die agentskap in 1970 gesluit is, bly die bronbeeld vir 'n tydperk tot 70 jaar na sy sterfdatum aan kopiereg onderhewig.}}<br>{{-}} {{en|1=South African international rugby union player Hendrik "Hennie" Muller (1922-1977). AI concept of a photo taken during the line up of the South Africa encounter with England on 5 January 1952. The final score was 8–3 in favour of the Springboks in this test match at Twickenham Stadium in London, during their 1951–52 European tour.<br> :The source image was uploaded under "fair use" on en.wiki, and British legislation affords copyright protection for anonymous or pseudonymous photographs for 70 years from the end of the calendar year when the photograph was taken or first made available to the public. This photo is uploaded 74 years after publication. If the photographer was known by name however, and this information was preserved when the agency closed down in 1970, the source image would remain under copyright from the photographers date of death plus 70 years.}} |bron= Sport & General Press Agency, Limited (1910-1970), via [http://www.rugby-talk.com/2010/10/best-sa-loose-trio-of-all-time/ rugby-talk.com], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=File:Hennie_Muller_1952.png foto] as bron |datum=5 Januarie 1952 |daarsteller= FruitMonkey, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [https://en.wikipedia.org/wiki/Hennie_Muller#/media/File:Hennie_Muller_1952.png Hennie_Muller_1952] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] == Lisensiëring == {{Kopiereg}} kzxck97zu113bv20ihde8gjlts54l8z Amerikaanse Sendinggenootskap 0 583234 3372381 3371334 2026-11-14T12:49:34Z AFM 21229 /* Zoeloeland */ 3372381 wikitext text/x-wiki Die '''Amerikaanse Sendinggenootskap''' was een van ‘n aantal soortgelyke organisasies wat die verantwoordelikheid van die Protestantse sendingwerk in Suider-Afrika op hulle geneem het. In Suid-Afrika het die ABCFM veral ‘n rol gespeel in die ontwikkeling van Zoeloe as ‘n geskrewe taal. ==Stigting== Die '''American Board of Commissioners for Foreign Missions''' (ABCFM), die eerste Amerikaanse sendingorganisasie, is op 5 September 1810 in [[Boston]] gestig as ‘n uitvloeisel van die geestelike herlewing aan die einde van die 18de en begin van die 19de eeu. Al vroeg het dit met die Congregational kerk saamgewerk en sendingstasies in [[Ceylon]], [[China]] en [[Indië]] gestig. ==Vertrek na Suid-Afrika== Dr. [[John Philip]] van die [[Londense Sendinggenootskap]] het in ‘n brief aan J.B. Purney van die Princeton teologiese skool genoem van die braak sendingveld onder die [[Matabele]] en die [[Zoeloes]]. Die gevolg hiervan was dat ses sendelinge [[Daniël Lindley]], Henry Venable, Aldan Grout, George Champion, die geneeshere A.E. Wilson en Newton Adams en hul gesinne op 6 Februarie 1835 in [[Kaapstad]] aankom. Dit was ‘n onrustige tyd in die [[Kaapkolonie]]: die [[Sesde Grensoorlog]] was aan die gang en die [[Groot Trek]] het op die punt gestaan om te vertrek. ==Mosega== Reeds op 19 Maart vertrek Lindley, Wilson en Venable om onder die Matabele te gaan werk. Almal behalwe Wilson word hier op Mosega ernstig siek. Dr. Wilson se vrou sterf op 18 September 1836. Silkaats was aanvanklik vriendelik, maar raak almeer wantrouig en later selfs vyandig. Na die aanval van die Voortrekkers op Mosega en omdat daar geen vordering met die sendingwerk sigbaar is nie, besluit die sendelinge om hul sendingpoging hier te staak. ==Zoeloeland== George Champion stig hul eerste stasie genaamd Nginani (“Ek is met jou”) op 26 September 1836. Die tweede stasie word deur Venable en Wilson in Julie 1837 op die linkeroewer van die Mhlathuzerivier gestig. Hulle noem dit Themba (“vertroue”). A. Grout begin ‘n stasie by Ginani aan die [[Msinduzirivier]] en Adams by [[Umlazi]]. Na die mislukking van die sendingpoging onder die Matabele begin Lindley ‘n stasie aan die [[Illovorivier]]. Na die moorde op die Voortrekkers deur die Zoeloes onder [[Dingaan]] vlug die meeste sendelinge en keer terug na die [[VSA]]. Lindley, Adams en A. Grout kom in 1839 en 1840 weer terug. A. Grout stig sy Groutville aan die [[Mvotirivier]] in Junie 1844, J.C. Bryant sy Imfume-sending in 1847, sendeling Stone sy sendingpos aan die Mthwalumerivier en H.A. Wilder syne hoër op maar aan die ander oewer van dieselfde rivier. Teen die middel van die eeu was daar 12 stasies beman deur 14 sendelinge. ==Buite Zoeloeland== Sendelinge het o.a. gaan werk onder die [[Sjangaan]] in [[Mosambiek]]. In 1893 het 8 Amerikaanse sendelinge met sendingposte insluitende skole en hospitale in die omgewing van Mount Selinda in die ooste van [[Suid-Rhodesië]] begin. Twee jaar later is ‘n pos by Chikore begin. In 1893 was die sendeling H.D. Goodenough werksaam onder die bekeerlinge van hul stasies wat na die myne in [[Johannesburg]] gegaan het. In die 20ste eeu was die sendiggenootskap betrokke by die Memorial Mission to Dr. Newton Adams by Clairwood, die Adams College (1935), Inanda Seminary, Ohlange Institute, die Bridgeman Memorial Hospital (1938) in Johannesburg en die McCord-hospitaal. ` ==Drukpers== In Natal was die ABCFM-sendelinge die eerste met ‘n drukpers in die gebied. Aanvanklik is eenvoudige skoolboeke gedruk, maar in 1849 was daar al ‘n maandelikse tydskrif. Die volgende jaar verskyn die gesangboek “Amagama akuhlabelela”. Hiervan is derduisende kopieë deur die jare gedruk en is gebruik tot diep in die 20st eeu. Selfs ander kerkgenootskappe het daarvan gebruik gemaak. Tien jaar later verskyn Lewis Grout se “Grammar of the Zulu language”. Dit word in 1865 gevolg met die Nuwe Testament in Zoeloe. ==Persone== Die bekendste Amerikaanse sendelinge was *[[Daniel Lindley]] *James Churchill Bryant (*Easton, [[Massachusetts]], 8 April 1812 - †[[Inanda]], Natal, 23 Desember 1850), Congregational sendeling, kenner van die Zoeloe-taal *Aldin Grout (*Pelham, [[Massachusetts]], 2 September 1803 - †Springfield, VSA, 12 Februarie 1894) *George Champion (†Santa Cruz, Desember 1841) *Alexander Erwin Wilson (*Mecklenburg County, [[Noord-Carolina]], 11 Desember 1803 - †Fishtown, Kaap Palmas, Wes-Afrika, 13 Oktober 1841), ook geneesheer *Newton Adams (*East Bloomfield, [[New York]], 4 Augustus 1804 - †[[Amanzimtoti]], 16 September 1851), ook sendingdokter *Henry Isaac Venable (*Shelby county, [[Kentucky]], 20 Junie 1811 - †Paris, [[Illinois]], 22 Mei 1878), sendeling in Transvaal en Natal *Hyman Augustine Wilde (*Cornwall. [[Vermont]], 17 Februarie 1822 - †Hartford, [[Connecticut]], 7 September 1877), Mtwalumestasie, geleerde *Josiah Tyler (*Hanover, [[New Hampshire]], 1821 - †Asheatte, [[Noord-Carolina]], 1895) *Lewis Grout (*Newfane, [[Vermont]], 28 Janaurie 1815 - †Wesste Brattleboro, [[Vermont]], 12 Maart 1905), Congrational sendeling, kenner van die Zoeloe-taal, drukker ==Bibliografie== *Bulpin, T.V.: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966 *https://www.globalministries.org/resource/resources_mission_study_abcfm_abcfm_american_board_200/ *https://library.harvard.edu/collections/american-board-commissioners-foreign-missions-archives *https://www.rhodesianstudycircle.org.uk/the-american-board-mission/ [[Kategorie: Protestantisme]] [[Kategorie: Sending in Suider-Afrika]] [[Kategorie: Christelike sendings]] rvgzlmguf97qrvki08v46g0w9p7unvz 3372384 3372381 2026-11-14T12:50:26Z AFM 21229 /* Zoeloeland */ 3372384 wikitext text/x-wiki Die '''Amerikaanse Sendinggenootskap''' was een van ‘n aantal soortgelyke organisasies wat die verantwoordelikheid van die Protestantse sendingwerk in Suider-Afrika op hulle geneem het. In Suid-Afrika het die ABCFM veral ‘n rol gespeel in die ontwikkeling van Zoeloe as ‘n geskrewe taal. ==Stigting== Die '''American Board of Commissioners for Foreign Missions''' (ABCFM), die eerste Amerikaanse sendingorganisasie, is op 5 September 1810 in [[Boston]] gestig as ‘n uitvloeisel van die geestelike herlewing aan die einde van die 18de en begin van die 19de eeu. Al vroeg het dit met die Congregational kerk saamgewerk en sendingstasies in [[Ceylon]], [[China]] en [[Indië]] gestig. ==Vertrek na Suid-Afrika== Dr. [[John Philip]] van die [[Londense Sendinggenootskap]] het in ‘n brief aan J.B. Purney van die Princeton teologiese skool genoem van die braak sendingveld onder die [[Matabele]] en die [[Zoeloes]]. Die gevolg hiervan was dat ses sendelinge [[Daniël Lindley]], Henry Venable, Aldan Grout, George Champion, die geneeshere A.E. Wilson en Newton Adams en hul gesinne op 6 Februarie 1835 in [[Kaapstad]] aankom. Dit was ‘n onrustige tyd in die [[Kaapkolonie]]: die [[Sesde Grensoorlog]] was aan die gang en die [[Groot Trek]] het op die punt gestaan om te vertrek. ==Mosega== Reeds op 19 Maart vertrek Lindley, Wilson en Venable om onder die Matabele te gaan werk. Almal behalwe Wilson word hier op Mosega ernstig siek. Dr. Wilson se vrou sterf op 18 September 1836. Silkaats was aanvanklik vriendelik, maar raak almeer wantrouig en later selfs vyandig. Na die aanval van die Voortrekkers op Mosega en omdat daar geen vordering met die sendingwerk sigbaar is nie, besluit die sendelinge om hul sendingpoging hier te staak. ==Zoeloeland== George Champion stig hul eerste stasie genaamd Nginani (“Ek is met jou”) op 26 September 1836. Die tweede stasie word deur Venable en Wilson in Julie 1837 op die linkeroewer van die Mhlathuzerivier gestig. Hulle noem dit Themba (“vertroue”). A. Grout begin ‘n stasie by Ginani aan die [[Msunduzirivier]] en Adams by [[Umlazi]]. Na die mislukking van die sendingpoging onder die Matabele begin Lindley ‘n stasie aan die [[Illovorivier]]. Na die moorde op die Voortrekkers deur die Zoeloes onder [[Dingaan]] vlug die meeste sendelinge en keer terug na die [[VSA]]. Lindley, Adams en A. Grout kom in 1839 en 1840 weer terug. A. Grout stig sy Groutville aan die [[Mvotirivier]] in Junie 1844, J.C. Bryant sy Imfume-sending in 1847, sendeling Stone sy sendingpos aan die Mthwalumerivier en H.A. Wilder syne hoër op maar aan die ander oewer van dieselfde rivier. Teen die middel van die eeu was daar 12 stasies beman deur 14 sendelinge. ==Buite Zoeloeland== Sendelinge het o.a. gaan werk onder die [[Sjangaan]] in [[Mosambiek]]. In 1893 het 8 Amerikaanse sendelinge met sendingposte insluitende skole en hospitale in die omgewing van Mount Selinda in die ooste van [[Suid-Rhodesië]] begin. Twee jaar later is ‘n pos by Chikore begin. In 1893 was die sendeling H.D. Goodenough werksaam onder die bekeerlinge van hul stasies wat na die myne in [[Johannesburg]] gegaan het. In die 20ste eeu was die sendiggenootskap betrokke by die Memorial Mission to Dr. Newton Adams by Clairwood, die Adams College (1935), Inanda Seminary, Ohlange Institute, die Bridgeman Memorial Hospital (1938) in Johannesburg en die McCord-hospitaal. ` ==Drukpers== In Natal was die ABCFM-sendelinge die eerste met ‘n drukpers in die gebied. Aanvanklik is eenvoudige skoolboeke gedruk, maar in 1849 was daar al ‘n maandelikse tydskrif. Die volgende jaar verskyn die gesangboek “Amagama akuhlabelela”. Hiervan is derduisende kopieë deur die jare gedruk en is gebruik tot diep in die 20st eeu. Selfs ander kerkgenootskappe het daarvan gebruik gemaak. Tien jaar later verskyn Lewis Grout se “Grammar of the Zulu language”. Dit word in 1865 gevolg met die Nuwe Testament in Zoeloe. ==Persone== Die bekendste Amerikaanse sendelinge was *[[Daniel Lindley]] *James Churchill Bryant (*Easton, [[Massachusetts]], 8 April 1812 - †[[Inanda]], Natal, 23 Desember 1850), Congregational sendeling, kenner van die Zoeloe-taal *Aldin Grout (*Pelham, [[Massachusetts]], 2 September 1803 - †Springfield, VSA, 12 Februarie 1894) *George Champion (†Santa Cruz, Desember 1841) *Alexander Erwin Wilson (*Mecklenburg County, [[Noord-Carolina]], 11 Desember 1803 - †Fishtown, Kaap Palmas, Wes-Afrika, 13 Oktober 1841), ook geneesheer *Newton Adams (*East Bloomfield, [[New York]], 4 Augustus 1804 - †[[Amanzimtoti]], 16 September 1851), ook sendingdokter *Henry Isaac Venable (*Shelby county, [[Kentucky]], 20 Junie 1811 - †Paris, [[Illinois]], 22 Mei 1878), sendeling in Transvaal en Natal *Hyman Augustine Wilde (*Cornwall. [[Vermont]], 17 Februarie 1822 - †Hartford, [[Connecticut]], 7 September 1877), Mtwalumestasie, geleerde *Josiah Tyler (*Hanover, [[New Hampshire]], 1821 - †Asheatte, [[Noord-Carolina]], 1895) *Lewis Grout (*Newfane, [[Vermont]], 28 Janaurie 1815 - †Wesste Brattleboro, [[Vermont]], 12 Maart 1905), Congrational sendeling, kenner van die Zoeloe-taal, drukker ==Bibliografie== *Bulpin, T.V.: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966 *https://www.globalministries.org/resource/resources_mission_study_abcfm_abcfm_american_board_200/ *https://library.harvard.edu/collections/american-board-commissioners-foreign-missions-archives *https://www.rhodesianstudycircle.org.uk/the-american-board-mission/ [[Kategorie: Protestantisme]] [[Kategorie: Sending in Suider-Afrika]] [[Kategorie: Christelike sendings]] 4m2352chf0xu3d5xddzxcsmuzw5ec7b 3372385 3372384 2026-11-14T12:51:37Z AFM 21229 /* Persone */ 3372385 wikitext text/x-wiki Die '''Amerikaanse Sendinggenootskap''' was een van ‘n aantal soortgelyke organisasies wat die verantwoordelikheid van die Protestantse sendingwerk in Suider-Afrika op hulle geneem het. In Suid-Afrika het die ABCFM veral ‘n rol gespeel in die ontwikkeling van Zoeloe as ‘n geskrewe taal. ==Stigting== Die '''American Board of Commissioners for Foreign Missions''' (ABCFM), die eerste Amerikaanse sendingorganisasie, is op 5 September 1810 in [[Boston]] gestig as ‘n uitvloeisel van die geestelike herlewing aan die einde van die 18de en begin van die 19de eeu. Al vroeg het dit met die Congregational kerk saamgewerk en sendingstasies in [[Ceylon]], [[China]] en [[Indië]] gestig. ==Vertrek na Suid-Afrika== Dr. [[John Philip]] van die [[Londense Sendinggenootskap]] het in ‘n brief aan J.B. Purney van die Princeton teologiese skool genoem van die braak sendingveld onder die [[Matabele]] en die [[Zoeloes]]. Die gevolg hiervan was dat ses sendelinge [[Daniël Lindley]], Henry Venable, Aldan Grout, George Champion, die geneeshere A.E. Wilson en Newton Adams en hul gesinne op 6 Februarie 1835 in [[Kaapstad]] aankom. Dit was ‘n onrustige tyd in die [[Kaapkolonie]]: die [[Sesde Grensoorlog]] was aan die gang en die [[Groot Trek]] het op die punt gestaan om te vertrek. ==Mosega== Reeds op 19 Maart vertrek Lindley, Wilson en Venable om onder die Matabele te gaan werk. Almal behalwe Wilson word hier op Mosega ernstig siek. Dr. Wilson se vrou sterf op 18 September 1836. Silkaats was aanvanklik vriendelik, maar raak almeer wantrouig en later selfs vyandig. Na die aanval van die Voortrekkers op Mosega en omdat daar geen vordering met die sendingwerk sigbaar is nie, besluit die sendelinge om hul sendingpoging hier te staak. ==Zoeloeland== George Champion stig hul eerste stasie genaamd Nginani (“Ek is met jou”) op 26 September 1836. Die tweede stasie word deur Venable en Wilson in Julie 1837 op die linkeroewer van die Mhlathuzerivier gestig. Hulle noem dit Themba (“vertroue”). A. Grout begin ‘n stasie by Ginani aan die [[Msunduzirivier]] en Adams by [[Umlazi]]. Na die mislukking van die sendingpoging onder die Matabele begin Lindley ‘n stasie aan die [[Illovorivier]]. Na die moorde op die Voortrekkers deur die Zoeloes onder [[Dingaan]] vlug die meeste sendelinge en keer terug na die [[VSA]]. Lindley, Adams en A. Grout kom in 1839 en 1840 weer terug. A. Grout stig sy Groutville aan die [[Mvotirivier]] in Junie 1844, J.C. Bryant sy Imfume-sending in 1847, sendeling Stone sy sendingpos aan die Mthwalumerivier en H.A. Wilder syne hoër op maar aan die ander oewer van dieselfde rivier. Teen die middel van die eeu was daar 12 stasies beman deur 14 sendelinge. ==Buite Zoeloeland== Sendelinge het o.a. gaan werk onder die [[Sjangaan]] in [[Mosambiek]]. In 1893 het 8 Amerikaanse sendelinge met sendingposte insluitende skole en hospitale in die omgewing van Mount Selinda in die ooste van [[Suid-Rhodesië]] begin. Twee jaar later is ‘n pos by Chikore begin. In 1893 was die sendeling H.D. Goodenough werksaam onder die bekeerlinge van hul stasies wat na die myne in [[Johannesburg]] gegaan het. In die 20ste eeu was die sendiggenootskap betrokke by die Memorial Mission to Dr. Newton Adams by Clairwood, die Adams College (1935), Inanda Seminary, Ohlange Institute, die Bridgeman Memorial Hospital (1938) in Johannesburg en die McCord-hospitaal. ` ==Drukpers== In Natal was die ABCFM-sendelinge die eerste met ‘n drukpers in die gebied. Aanvanklik is eenvoudige skoolboeke gedruk, maar in 1849 was daar al ‘n maandelikse tydskrif. Die volgende jaar verskyn die gesangboek “Amagama akuhlabelela”. Hiervan is derduisende kopieë deur die jare gedruk en is gebruik tot diep in die 20st eeu. Selfs ander kerkgenootskappe het daarvan gebruik gemaak. Tien jaar later verskyn Lewis Grout se “Grammar of the Zulu language”. Dit word in 1865 gevolg met die Nuwe Testament in Zoeloe. ==Persone== Die bekendste Amerikaanse sendelinge was *[[Daniel Lindley]] *James Churchill Bryant (*Easton, [[Massachusetts]], 8 April 1812 - †[[Inanda, KwaZulu-Natal]], 23 Desember 1850), Congregational sendeling, kenner van die Zoeloe-taal *Aldin Grout (*Pelham, [[Massachusetts]], 2 September 1803 - †Springfield, VSA, 12 Februarie 1894) *George Champion (†Santa Cruz, Desember 1841) *Alexander Erwin Wilson (*Mecklenburg County, [[Noord-Carolina]], 11 Desember 1803 - †Fishtown, Kaap Palmas, Wes-Afrika, 13 Oktober 1841), ook geneesheer *Newton Adams (*East Bloomfield, [[New York]], 4 Augustus 1804 - †[[Amanzimtoti]], 16 September 1851), ook sendingdokter *Henry Isaac Venable (*Shelby county, [[Kentucky]], 20 Junie 1811 - †Paris, [[Illinois]], 22 Mei 1878), sendeling in Transvaal en Natal *Hyman Augustine Wilde (*Cornwall. [[Vermont]], 17 Februarie 1822 - †Hartford, [[Connecticut]], 7 September 1877), Mtwalumestasie, geleerde *Josiah Tyler (*Hanover, [[New Hampshire]], 1821 - †Asheatte, [[Noord-Carolina]], 1895) *Lewis Grout (*Newfane, [[Vermont]], 28 Janaurie 1815 - †Wesste Brattleboro, [[Vermont]], 12 Maart 1905), Congrational sendeling, kenner van die Zoeloe-taal, drukker ==Bibliografie== *Bulpin, T.V.: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966 *https://www.globalministries.org/resource/resources_mission_study_abcfm_abcfm_american_board_200/ *https://library.harvard.edu/collections/american-board-commissioners-foreign-missions-archives *https://www.rhodesianstudycircle.org.uk/the-american-board-mission/ [[Kategorie: Protestantisme]] [[Kategorie: Sending in Suider-Afrika]] [[Kategorie: Christelike sendings]] szxx7lm6kuw1jq32zz2wp1o92j6l40b Periode 7-element 0 583363 3372396 3372365 2026-11-14T13:13:38Z Jcwf 4 3372396 wikitext text/x-wiki {{Chemiese periode}} Die '''7de periode''' is die laaste van die periodieke tabel omdat geeneen van sy elemente meer stabiele atoomkerne besit nie. Die langslewende isotope behoort aan die elemente [[torium]] en [[uraan]]. Hul [[isotoop|isotope]] het 'n [[halfleeftyd]] langer as die ouderdom van ons planeet. Gevolglik het hulle hier nog nie uitgesterf nie en kan in ertse gevind word. Hul dogterisotope van elemente soos [[radium]] kan ook steeds op Aarde gevind word omdat hulle voortdurend geproduseer word deur die verval van uraan of torium. Transuraanelemente soos [[neptunium]] en [[plutonium]] kan kunsmatig in kernreaktore geproduseer word en kom ook elders in die heelal voor, maar die elemente van die latere deel van die periode is so onstabiel dat hulle hoofsaaklik wetenskaplike kuriositeite is. Hul chemiese eienskappe is hoofsaaklik hipoteties. Die laaste element van die periode en die laaste waarvoor in 2026 enige bewyse gelewer is, [[oganesson]], word beskou as 'n edelgas, maar slegs die vervalprodukte van drie atome is ooit gedemonstreer. Hiermee kan 'n mens nie werklik chemiese eienskappe demonstreer nie. Nietemin word die element gewoonlik in die laaste kolom van die periodieke tabel geplaas. Aan die begin van die periode word die 7s-orbitale gevul met die elemente frankium en radium. Dit word gevolg deur die aktiniede, waar die 5f-elektrone gevul word. Hierdie blok toon ooreenkomste met die lantaniede van die vorige periode, maar daar is ook verskille. Die energieverskil tussen die 5f- en 6d-orbitale is so klein dat daar kompetisie tussen hierdie orbitale is. Dit manifesteer in 'n groter aantal moontlike oksidasietoestande. In die lantaniede is dit gewoonlik 3+, hoewel 2+ of 4+ soms voorkom. In uraan kom 6+ byvoorbeeld ook voor. [[Kategorie:Chemie]] 4a3qk39eu829qaqod7c5dfkywb42l1v Lêer:Portret van Eerw. John Philip D.D. (4669882), valskleur-KI-herskepping.jpg 6 583364 3372539 2026-11-14T20:47:19Z JMK 649 {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Portret van Eerw. John Philip D.D. (''Doctor Divinitatis'') in die Walliese Portretversameling van die Nasionale Biblioteek van Wallis.}} {{en|1=A portrait of Reverend John Philip D.D. (''Doctor Divinitatis'') from the Welsh Portrait Collection of the National Library of Wales.}} |bron= Uitgewer Westley & Davis, tans Nasionale Biblioteek van Wallis, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait... 3372539 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Portret van Eerw. John Philip D.D. (''Doctor Divinitatis'') in die Walliese Portretversameling van die Nasionale Biblioteek van Wallis.}} {{en|1=A portrait of Reverend John Philip D.D. (''Doctor Divinitatis'') from the Welsh Portrait Collection of the National Library of Wales.}} |bron= Uitgewer Westley & Davis, tans Nasionale Biblioteek van Wallis, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_of_Revd._John_Philip_D.D_(4669882).jpg illustrasie] as bron |datum=1829 |daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=James Thomson |ander_weergawes= [[Lêer:Portrait of Revd. John Philip D.D (4669882).jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sendelinge]] == Lisensiëring == {{PD-oud}} htg0insyatzzoa4bxnh9p9u29zwvigs 3372541 3372539 2026-11-14T20:54:33Z JMK 649 beskr 3372541 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=KI-konsep van 'n portret van Eerw. John Philip D.D. (''Doctor Divinitatis'') in die Walliese Portretversameling van die Nasionale Biblioteek van Wallis.}} {{en|1=AI concept of a portrait of Reverend John Philip D.D. (''Doctor Divinitatis'') from the Welsh Portrait Collection of the National Library of Wales.}} |bron= Uitgewer Westley & Davis, tans Nasionale Biblioteek van Wallis, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_of_Revd._John_Philip_D.D_(4669882).jpg illustrasie] as bron |datum=1829 |daarsteller= Jason.nlw, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=James Thomson, gravure van 'n oorspronklike skildery deur Wildman |ander_weergawes= [[Lêer:Portrait of Revd. John Philip D.D (4669882).jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sendelinge]] == Lisensiëring == {{PD-oud}} fd8k4rppmhyi6i78qsjj8blblebpf7o Halle an der Saale 0 583365 3372544 2026-11-14T21:04:41Z JMK 649 aanstuur 3372544 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Halle, Sakse-Anhalt]] tup6z0yihewtajxio8qukkot0wavenb Yttriumoksied 0 583366 3372605 2026-11-15T04:17:32Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met '{{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/s...' 3372605 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]].<ref name="AFLOW"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} 1yrgkf1mk11gn83d2swxkjltcuk2oo7 3372606 3372605 2026-11-15T04:17:49Z Jcwf 4 [[:Kategorie:Anorganiese verbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 3372606 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]].<ref name="AFLOW"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] 06iwfu0ua5mrn0ktun417kkoh3pef2v 3372607 3372606 2026-11-15T04:18:15Z Jcwf 4 [[:Kategorie:Verbindings van yttrium]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 3372607 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]].<ref name="AFLOW"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van yttrium]] 82w6tqum7egebtzowebw9pjashkr4xw 3372679 3372607 2026-11-15T09:50:10Z Jcwf 4 3372679 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= 1060,4 pm <ref name="Krankel"/> }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]]).<ref name="AFLOW"/> Yttriumoksied vorm 'n komplete reeks [[mengkristal]]le met skandiumoksied {{ch2|Sc2O3}} wat 'n eutektiese minimumsmelttemperatuur 2053°C vertoon vir die samestelling {{chem|(|Sc|0,45|Y|0,55|)|2|O|3}}. Dit vereenvoudig sinteseprosedures vir enkelkristalle, aangesien dit moeilik is om geskikte kroesiemateriale te vind vir die uiters hoë smeltpunt van yttriumoksied self.<ref name="Krankel"/> ==Eienskappe== Saam met ander kubiese seskwioksiede van seldsame aardmetale wat 'n geslote-skil-konfigurasie het, soos {{ch2|Lu2O3}} en {{ch2|Sc2O3}}, is yttriumoksied 'n uitstekende gasheermateriaal vir hoëkrag- en ultra-vinnige lasers. Veral wanneer dit met [[ytterbium|Yb{{sup|3+}}]] gedoteer word, toon hierdie materiale uitstaande laserprestasie tydens deurlopende werking in die 1 µm-gebied, met 'n hoë uitsetkrag. Doeltreffende werkverrigting is ook verkry in die 2 µm-spektrale gebied wanneer dit met [[holmium|Ho{{sup|3+}}]] of [[tulium|Tm{{sup|3+}}]] gedoteer word. Laastens is seskwioksiedkristalle wat met [[erbium|Er{{sup|3+}}]] gedoteer is, van die doeltreffendste materiale vir die opwekking van 3 µm-straling. Hierdie sukses word moontlik gemaak deur 'n unieke kombinasie van uitstekende termomeganiese eienskappe en 'n sterk kristalveld, wat die emissielyne homogeen verbreed en die piek-golflengtes verskuif, dikwels na langer golflengtes in vergelyking met ander gasheermateriale.<ref name="Krankel">[https://onlinelibrary.wiley.com/iucr/doi/10.1107/S2052520621005321 Krankel, C., Uvarova, A., Haurat, E., Hulshoff, L., Brutzam, M., Guguschev, C., Kalusniak, S. & Klimm, D. (2021). Acta Cryst. B77, 550-558.]</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van yttrium]] czw7vn1lvtphfhoxckqyfoqa9r9jmmf 3372682 3372679 2026-11-15T09:54:51Z Jcwf 4 /* Eienskappe */ 3372682 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= 1060,4 pm <ref name="Krankel"/> }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]]).<ref name="AFLOW"/> Yttriumoksied vorm 'n komplete reeks [[mengkristal]]le met skandiumoksied {{ch2|Sc2O3}} wat 'n eutektiese minimumsmelttemperatuur 2053°C vertoon vir die samestelling {{chem|(|Sc|0,45|Y|0,55|)|2|O|3}}. Dit vereenvoudig sinteseprosedures vir enkelkristalle, aangesien dit moeilik is om geskikte kroesiemateriale te vind vir die uiters hoë smeltpunt van yttriumoksied self.<ref name="Krankel"/> ==Eienskappe== Saam met ander kubiese seskwioksiede van seldsame aardmetale wat 'n geslote-skil-konfigurasie het, soos {{ch2|Lu2O3}} en {{ch2|Sc2O3}}, is yttriumoksied 'n uitstekende gasheermateriaal vir hoëkrag- en ultra-vinnige lasers. Veral wanneer dit met [[ytterbium|Yb{{sup|3+}}]] gedoteer word, toon hierdie materiale uitstekende laserprestasie met deurlopende werking in die ([[infrarooi]]) 1 µm-gebied, met 'n hoë uitsetkrag. Doeltreffende werkverrigting is ook verkry in die 2 µm-spektrale gebied wanneer dit met [[holmium|Ho{{sup|3+}}]] of [[tulium|Tm{{sup|3+}}]] gedoteer word. Laastens is seskwioksiedkristalle wat met [[erbium|Er{{sup|3+}}]] gedoteer is, van die doeltreffendste materiale vir die opwekking van 3 µm-straling. Hierdie sukses word moontlik gemaak deur 'n unieke kombinasie van uitstekende termomeganiese eienskappe en 'n sterk kristalveld, wat die emissielyne homogeen verbreed en die piek-golflengtes verskuif, dikwels na langer golflengtes in vergelyking met ander gasheermateriale.<ref name="Krankel">[https://onlinelibrary.wiley.com/iucr/doi/10.1107/S2052520621005321 Krankel, C., Uvarova, A., Haurat, E., Hulshoff, L., Brutzam, M., Guguschev, C., Kalusniak, S. & Klimm, D. (2021). Acta Cryst. B77, 550-558.]</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van yttrium]] 0sehcwfq2m4n3mw5dh867qmlst3u3zc Bespreking:Yttriumoksied 1 583367 3372608 2026-11-15T04:20:57Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Chemie |beeld nodig = ja }}' 3372608 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Chemie |beeld nodig = ja }} 9vwbuy9zg4id56e61mkgchmr0hoakne Kategorie:Verbindings van yttrium 14 583368 3372610 2026-11-15T04:23:29Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met 'Hierdie kategorie bevat artikels oor chemiese stowwe wat die element '''[[yttrium]]''' bevat. {{Broodkrummels}} {{Commonscat|Yttrium compounds|Verbindings van yttrium}} [[Kategorie:Chemiese stowwe|Yttrium]] [[Kategorie:Yttrium]]' 3372610 wikitext text/x-wiki Hierdie kategorie bevat artikels oor chemiese stowwe wat die element '''[[yttrium]]''' bevat. {{Broodkrummels}} {{Commonscat|Yttrium compounds|Verbindings van yttrium}} [[Kategorie:Chemiese stowwe|Yttrium]] [[Kategorie:Yttrium]] 9p993eld0oar2bq0l8dhufnj5frov0m Arseniy Jatsenjoek 0 583369 3372621 2026-11-15T05:24:13Z ~2026-50434-89 214697 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Арсеній Петрович Яценюк.jpg|duimnael]] '''Arseniy Petrowitsj Jatsenjoek''' ([[Oekraïens]]: Арсеній Петрович Яценюк; gebore op [[22 Mei]] [[1974]]) is 'n Oekraïense politikus, ekonoom en regsgeleerde wat twee termyne as eerste minister van die [[Oekraïne]] gedien het – van 27 Februarie 2014 tot 27 November 2014 en van 27 November 2014 tot 14 April 2016. Hy was die jongste minister van buitelandse sake in die gesk...' 3372621 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Арсеній Петрович Яценюк.jpg|duimnael]] '''Arseniy Petrowitsj Jatsenjoek''' ([[Oekraïens]]: Арсеній Петрович Яценюк; gebore op [[22 Mei]] [[1974]]) is 'n Oekraïense politikus, ekonoom en regsgeleerde wat twee termyne as eerste minister van die [[Oekraïne]] gedien het – van 27 Februarie 2014 tot 27 November 2014 en van 27 November 2014 tot 14 April 2016. Hy was die jongste minister van buitelandse sake in die geskiedenis van die Oekraïne. Jatsenjoek se eerste regeringspos was as minister van ekonomie van 2005 tot 2006; daarna was hy in 2007 minister van buitelandse sake van Oekraïne en van 2007 tot 2008 voorsitter van die Verkhovna Rada (parlement). Jatsenjoek was een van die leiers van Oekraïne se tweede grootste party, die Al-Oekraïense Unie "Vaderland", en was voorheen die leier van sy parlementêre faksie. Hy het die eerste minister van Oekraïne geword ná die rewolusie van 2014, waardeur [[Wiktor Janoekowitsj]] uit die mag verwyder is. In September 2014 het Jatsenjoek die nuwe party, die Volksfront, gestig. Op 16 Februarie 2016 het die president van Oekraïne, [[Petro Porosjenko]], Jatsenjoek versoek om te bedank, met die rede dat hy die steun van die koalisie verloor het. Op dieselfde dag het die Oekraïense parlement die kabinet se werk as onbevredigend bestempel, maar 'n mosie van wantroue verwerp. Op 10 April 2016 het Jatsenjoek aangekondig dat hy op 12 April aan die parlement verslag sou doen en as eerste minister sou bedank. Op 14 April 2016 is Jatsenjoek deur die nuwe eerste minister, Wolodimir Groisman, vervang. Teen Desember 2025 is hy die voorsitter van die Kiëf-veiligheidsforum en die stigter van die Open Ukraine Foundation. Hy beklee die diplomatieke rang van buitengewone en gevolmagtigde ambassadeur. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Jatsenjoek, Arseniy}} [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] i3k7ofrhmudcc4lwzh5zk07wj4rxrlo 3372647 3372621 2026-11-15T07:32:22Z Aliwal2012 39067 3372647 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Арсеній Петрович Яценюк.jpg|duimnael|180px|<center>Arseniy Jatsenjoek</center>]] '''Arseniy Petrowitsj Jatsenjoek''' ([[Oekraïens]]: Арсеній Петрович Яценюк; gebore op [[22 Mei]] [[1974]]) is 'n Oekraïense politikus, ekonoom en regsgeleerde wat twee termyne as eerste minister van die [[Oekraïne]] gedien het – van 27 Februarie 2014 tot 27 November 2014 en van 27 November 2014 tot 14 April 2016. Hy was die jongste minister van buitelandse sake in die geskiedenis van die Oekraïne. Jatsenjoek se eerste regeringspos was as minister van ekonomie van 2005 tot 2006; daarna was hy in 2007 minister van buitelandse sake van Oekraïne en van 2007 tot 2008 voorsitter van die Verkhovna Rada (parlement). Jatsenjoek was een van die leiers van Oekraïne se tweede grootste party, die Al-Oekraïense Unie "Vaderland", en was voorheen die leier van sy parlementêre faksie. Hy het die eerste minister van Oekraïne geword ná die rewolusie van 2014, waardeur [[Wiktor Janoekowitsj]] uit die mag verwyder is. In September 2014 het Jatsenjoek die nuwe party, die Volksfront, gestig. Op 16 Februarie 2016 het die president van Oekraïne, [[Petro Porosjenko]], Jatsenjoek versoek om te bedank, met die rede dat hy die steun van die koalisie verloor het. Op dieselfde dag het die Oekraïense parlement die kabinet se werk as onbevredigend bestempel, maar 'n mosie van wantroue verwerp. Op 10 April 2016 het Jatsenjoek aangekondig dat hy op 12 April aan die parlement verslag sou doen en as eerste minister sou bedank. Op 14 April 2016 is Jatsenjoek deur die nuwe eerste minister, [[Wolodimir Groisman]], vervang. Teen Desember 2025 is hy die voorsitter van die [[Kiëf]]-veiligheidsforum en die stigter van die Open Ukraine Foundation. Hy beklee die diplomatieke rang van buitengewone en gevolmagtigde ambassadeur. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Jatsenjoek, Arseniy}} [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] 19734mmoatm7zmbtvf7yygn4xc5tolq Wolodimir Groisman 0 583370 3372624 2026-11-15T05:32:40Z ~2026-50434-89 214697 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Володимир Гройсман у Верховній Раді.jpg|duimnael]] '''Wolodimir Borisowitsj Groisman''' ([[Oekraïens]]: Володимир Борисович Гройсман; gebore op [[20 Januarie]] [[1978]]) is 'n Oekraïense politikus en sakeman wat van 2016 tot 2019 as eerste minister van die [[Oekraïne]] gedien het. Groisman is in [[Winnitsja]] gebore; hy was van 2006 tot 2014 die stad se burgemeester en het gedien as visepresident v...' 3372624 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Володимир Гройсман у Верховній Раді.jpg|duimnael]] '''Wolodimir Borisowitsj Groisman''' ([[Oekraïens]]: Володимир Борисович Гройсман; gebore op [[20 Januarie]] [[1978]]) is 'n Oekraïense politikus en sakeman wat van 2016 tot 2019 as eerste minister van die [[Oekraïne]] gedien het. Groisman is in [[Winnitsja]] gebore; hy was van 2006 tot 2014 die stad se burgemeester en het gedien as visepresident van die Vereniging van Oekraïense Stede vir Behuising en Gemeenskapsdienste (2010–2014). In 2014 het hy kortstondig as waarnemende eerste minister en Minister van Streeksontwikkeling, Konstruksie en Gemeenskapsdienste gedien, en later – verkies via die lys van die [[Petro Porosjenko]]-blok – as Voorsitter van die Werchowna Rada tot in 2016. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Groisman, Wolodimir}} [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] blpa1ffll9flwh8isj8gedylwpeuxbx 3372637 3372624 2026-11-15T07:15:43Z Aliwal2012 39067 3372637 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Володимир Гройсман у Верховній Раді.jpg|duimnael|180px|Wolodimir Groisman]] '''Wolodimir Borisowitsj Groisman''' ([[Oekraïens]]: Володимир Борисович Гройсман; gebore op [[20 Januarie]] [[1978]]) is 'n Oekraïense politikus en sakeman wat van 2016 tot 2019 as eerste minister van die [[Oekraïne]] gedien het. Groisman is in [[Winnitsja]] gebore; hy was van 2006 tot 2014 die stad se burgemeester en het gedien as visepresident van die Vereniging van Oekraïense Stede vir Behuising en Gemeenskapsdienste (2010–2014). In 2014 het hy kortstondig as waarnemende eerste minister en Minister van Streeksontwikkeling, Konstruksie en Gemeenskapsdienste gedien, en later – verkies via die lys van die [[Petro Porosjenko]]-blok – as Voorsitter van die Werchowna Rada tot in 2016. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Groisman, Wolodimir}} [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] d5j9wf7or40gdp6xzfmvl9p5f9pinuj Oleksi Hontsjaroek 0 583371 3372625 2026-11-15T05:43:06Z ~2026-50434-89 214697 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Oleksiy Honcharuk 3 crop.jpg|duimnael]] '''Oleksi Valerijowitsj Hontsjaroek''' ([[Oekraïens]]: Олексі́й Вале́рійович Гончару́к; gebore op [[7 Julie]] [[1984]]) is 'n Oekraïense politikus. Hy het van 29 Augustus 2019 tot 4 Maart 2020 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] gedien, ná 'n oorweldigende oorwinning in die parlementêre verkiesing. Hontsjaroek is deur [[Denis Sjmihal]] vervang tydens die vorming van die Sjmihal-reg...' 3372625 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Oleksiy Honcharuk 3 crop.jpg|duimnael]] '''Oleksi Valerijowitsj Hontsjaroek''' ([[Oekraïens]]: Олексі́й Вале́рійович Гончару́к; gebore op [[7 Julie]] [[1984]]) is 'n Oekraïense politikus. Hy het van 29 Augustus 2019 tot 4 Maart 2020 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] gedien, ná 'n oorweldigende oorwinning in die parlementêre verkiesing. Hontsjaroek is deur [[Denis Sjmihal]] vervang tydens die vorming van die Sjmihal-regering. Voor hierdie aanstelling was Hontsjaroek 'n prokureur en die adjunkhoof van die Kantoor van die President van Oekraïne, onder leiding van [[Wolodimir Zelenski]]. Hy was ook 'n lid van die party "Dienaar van die Volk". Aangesien hy ten tye van sy aanstelling 35 jaar oud was, is hy die jongste Eerste Minister in die Oekraïense geskiedenis. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Hontsjaroek, Oleksi}} [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] cvhdf1iv808g48vi0xtum8anwj9ziuq 3372638 3372625 2026-11-15T07:18:15Z Aliwal2012 39067 3372638 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Oleksiy Honcharuk 3 crop.jpg|duimnael|180px|Oleksi Hontsjaroek]] '''Oleksi Valerijowitsj Hontsjaroek''' ([[Oekraïens]]: Олексі́й Вале́рійович Гончару́к; gebore op [[7 Julie]] [[1984]]) is 'n Oekraïense politikus. Hy het van 29 Augustus 2019 tot 4 Maart 2020 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] gedien, ná 'n oorweldigende oorwinning in die parlementêre verkiesing. Hontsjaroek is deur [[Denis Sjmihal]] vervang tydens die vorming van die Sjmihal-regering. Voor hierdie aanstelling was Hontsjaroek 'n prokureur en die adjunkhoof van die Kantoor van die President van Oekraïne, onder leiding van [[Wolodimir Zelenski]]. Hy was ook 'n lid van die party "Dienaar van die Volk". Aangesien hy ten tye van sy aanstelling 35 jaar oud was, is hy die jongste Eerste Minister in die Oekraïense geskiedenis. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Hontsjaroek, Oleksi}} [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] kp05pxq2bccwkdowskic8d6lfwk7ru3 Joelia Swiridenko 0 583372 3372627 2026-11-15T05:51:21Z ~2026-50434-89 214697 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:СВИРИДЕНКО Юлія Анатоліївна (cropped 2).jpg|duimnael]] '''Joelia Anatoliivna Swiridenko''' ([[Oekraïens]]: Юлія Анатоліївна Свириденко; gebore [[25 Desember]] [[1985]]) is 'n Oekraïense politikus wat van 2025 tot 2026 as die 19de premier van die Oekraïne gedien het. Voorheen was sy die eerste adjunkpremier en Minister van Ekonomiese Ontwikkeling en Handel vanaf 2021, totdat sy [[Denis Sjmihal]] as premier...' 3372627 wikitext text/x-wiki [[Lêer:СВИРИДЕНКО Юлія Анатоліївна (cropped 2).jpg|duimnael]] '''Joelia Anatoliivna Swiridenko''' ([[Oekraïens]]: Юлія Анатоліївна Свириденко; gebore [[25 Desember]] [[1985]]) is 'n Oekraïense politikus wat van 2025 tot 2026 as die 19de premier van die Oekraïne gedien het. Voorheen was sy die eerste adjunkpremier en Minister van Ekonomiese Ontwikkeling en Handel vanaf 2021, totdat sy [[Denis Sjmihal]] as premier vervang het – deel van 'n herskommeling van die regering wat deur president [[Wolodimir Zelenski]] voorgestel is. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Swiridenko, Joelia}} [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] awc146z5kmefh4yqexsxpf4inccgmbp 3372635 3372627 2026-11-15T07:11:55Z Aliwal2012 39067 3372635 wikitext text/x-wiki [[Lêer:СВИРИДЕНКО Юлія Анатоліївна (cropped 2).jpg|duimnael|180px|Joelia Swiridenko]] '''Joelia Anatoliivna Swiridenko''' ([[Oekraïens]]: Юлія Анатоліївна Свириденко; gebore [[25 Desember]] [[1985]]) is 'n Oekraïense politikus wat van 2025 tot 2026 as die 19de premier van die Oekraïne gedien het. Voorheen was sy die eerste adjunkpremier en Minister van Ekonomiese Ontwikkeling en Handel vanaf 2021, totdat sy [[Denis Sjmihal]] as premier vervang het – deel van 'n herskommeling van die regering wat deur president [[Wolodimir Zelenski]] voorgestel is. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Swiridenko, Joelia}} [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] mkhjv0xyusbnidifvcdyn3wze06e5rn Serhii Koretskyi 0 583373 3372629 2026-11-15T05:57:11Z ~2026-50434-89 214697 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Serhii Koretskyi 1 (cropped).jpg|duimnael]] '''Serhii Fedorovych Koretskyi''' ([[Oekraïens]]: Сергій Федорович Корецький; gebore op [[14 Maart]] [[1978]]) is 'n Oekraïense entrepreneur en topbestuurder wat sedert Julie 2026 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] dien. Voorheen was hy aan die hoof van Oekraïne se staatbeheerde gasmaatskappy, Naftogaz. Koretskyi is ook 'n voormalige direkteur van PJSC Ukrnafta en JSC Ukrtatnafta....' 3372629 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Serhii Koretskyi 1 (cropped).jpg|duimnael]] '''Serhii Fedorovych Koretskyi''' ([[Oekraïens]]: Сергій Федорович Корецький; gebore op [[14 Maart]] [[1978]]) is 'n Oekraïense entrepreneur en topbestuurder wat sedert Julie 2026 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] dien. Voorheen was hy aan die hoof van Oekraïne se staatbeheerde gasmaatskappy, Naftogaz. Koretskyi is ook 'n voormalige direkteur van PJSC Ukrnafta en JSC Ukrtatnafta. Van 2002 tot 2014 was Koretskyi 'n parlementêre assistent vir verskeie Volksafgevaardigdes in die Verkhovna Rada (Oekraïne se nasionale parlement). Hy het ook sonder sukses probeer om sy eie setel te wen in die Oekraïense parlementêre verkiesing van 2006. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Koretskyi, Serhii}} [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] kqa4rp1k1997du99lvh5u36vlr6vlwg 3372650 3372629 2026-11-15T07:38:06Z Aliwal2012 39067 3372650 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Serhii Koretskyi 1 (cropped).jpg|duimnael|170px|Serhii Koretskyi]] '''Serhii Fedorovych Koretskyi''' ([[Oekraïens]]: Сергій Федорович Корецький; gebore op [[14 Maart]] [[1978]]) is 'n Oekraïense entrepreneur en topbestuurder wat sedert Julie 2026 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] dien. Voorheen was hy aan die hoof van Oekraïne se staatsbeheerde gasmaatskappy, Naftogaz. Koretskyi is ook 'n voormalige direkteur van PJSC Ukrnafta en JSC Ukrtatnafta. Van 2002 tot 2014 was Koretskyi 'n parlementêre assistent vir verskeie Volksafgevaardigdes in die Verkhovna Rada (Oekraïne se nasionale parlement). Hy het ook sonder sukses probeer om sy eie setel te wen in die Oekraïense parlementsverkiesing van 2006. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Koretskyi, Serhii}} [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] 7hx340hrisc8va9ezl5rnj407qxm147 3372653 3372650 2026-11-15T07:45:12Z Aliwal2012 39067 3372653 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Serhii Koretskyi 1 (cropped).jpg|duimnael|170px|Serhii Koretskyi]] '''Serhii Fedorovych Koretskyi''' ([[Oekraïens]]: Сергій Федорович Корецький; gebore op [[14 Maart]] [[1978]]) is 'n Oekraïense entrepreneur en topbestuurder wat sedert Julie 2026 as die Eerste Minister van [[Oekraïne]] dien. Voorheen was hy aan die hoof van Oekraïne se staatsbeheerde gasmaatskappy, Naftogaz. Koretskyi is ook 'n voormalige direkteur van PJSC Ukrnafta en JSC Ukrtatnafta, die grootste Oekraïense olie en natuurlike gas ontginningsmaatskappy. Van 2002 tot 2014 was Koretskyi 'n parlementêre assistent vir verskeie Volksafgevaardigdes in die Verkhovna Rada (Oekraïne se nasionale parlement). Hy het ook sonder sukses probeer om sy eie setel te wen in die Oekraïense parlementsverkiesing van 2006. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Koretskyi, Serhii}} [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oekraïense politici]] [[Kategorie:Premiers]] 7zh8yqg0061solqurphm3rxcu4jcg6q Bespreking:Joelia Swiridenko 1 583374 3372633 2026-11-15T07:09:40Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 3372633 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Bespreking:Wolodimir Groisman 1 583375 3372639 2026-11-15T07:18:54Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 3372639 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Bespreking:Oleksi Hontsjaroek 1 583376 3372640 2026-11-15T07:19:08Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 3372640 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Bespreking:Arseniy Jatsenjoek 1 583377 3372648 2026-11-15T07:33:28Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 3372648 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Bespreking:Serhii Koretskyi 1 583378 3372649 2026-11-15T07:34:32Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 3372649 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Gebruikerbespreking:Freerka 3 583379 3372669 2026-11-15T08:56:41Z Deepfriedokra 103572 Deepfriedokra het bladsy [[Gebruikerbespreking:Freerka]] na [[Gebruikerbespreking:Lahamaide]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Freerka|Freerka]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Lahamaide|Lahamaide]]" 3372669 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Lahamaide]] aejf76kcdy9xjhi5urrqp6689yz927o